Εργαστηριακά ευρήματα μεταβολικής αλκάλωσης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εργαστηριακά ευρήματα μεταβολικής αλκάλωσης"

Transcript

1 Εργαστηριακά ευρήματα μεταβολικής αλκάλωσης Ηλίας Δ. Θώδης Αναπληρωτής Καθηγητής Νεφρολογίας Ιατρικής Σχολής Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης Κώστας Μαυροματίδης Διευθυντής Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Κομοτηνής «Σισμανόγλειο» Βασίλειος Α. Βαργεμέζης Καθηγητής Νεφρολογίας Ιατρικής Σχολής Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης 1. Εισαγωγή Η μεταβολική αλκάλωση (ΜΑ) εκδηλώνεται με αυξημένο αρτηριακό pη, αύξηση της συγκέντρωσης των HCO 3 στον ορό και αύξηση της PaCO 2, ως αποτέλεσμα του αντιρροπιστικού κυψελιδικού υποαερισμού. Συνοδεύεται συχνά από υποχλωραιμία και υποκαλιαιμία. Ο ασθενής με υψηλή συγκέντρωση HCO 3 και χαμηλή CI έχει είτε ΜΑ, είτε χρόνια αναπνευστική οξέωση. Η PaCO 2 αυξάνεται κατά 6 mmhg για κάθε 10 meq/l αύξησης της συγκέντρωσης των HCO 3 άνω του φυσιολογικού. Με διαφορετική διατύπωση, στο εύρος τιμών των HCO 3 από 10 έως 40 meq/l, η προβλεπόμενη PaCO 2 είναι περίπου ίση με τη συγκέντρωση των HCO Το αρτηριακό ph επιβεβαιώνει τη διάγνωση, καθώς είναι αυξημένο στη ΜΑ και μειωμένο ή φυσιολογικό στην αναπνευστική οξέωση. Η ΜΑ εμφανίζεται συχνά συνοδεύοντας άλ λες διαταραχές, όπως η αναπνευστική οξέωση ή αλκάλωση και η μεταβολική οξέωση. H ΜΑ δημιουργείται από την αύξηση των HCO 3 ή την απώλεια μη πτητικών οξέων (συνήθως HCI με εμετούς) από το εξωκυττάριο υγρό. Επειδή είναι ασύνηθες να προστίθενται αλκάλεα στον οργανισμό, η διαταραχή περιλαμβάνει ένα γενεσιουργό στάδιο, κατά το οποίο η απώλεια οξέος συνήθως προκαλεί αλκάλωση και ένα στάδιο 60

2 συντήρησης, στο οποίο οι νεφροί αποτυγχάνουν να αντιρροπήσουν απεκκρίνοντας HCO 3, λόγω μείωσης του όγκου, χαμηλού GFR ή ένδειας CI ή Κ +. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, οι νεφροί παρουσιάζουν εντυπωσιακή ικανότητα απέκκρισης HCO 3. Η διατήρηση της ΜΑ υποδηλώνει αδυναμία των νεφρών να ελαττώσουν τα HCO 3 με τον συνήθη τρόπο. Για να προστεθούν HCO 3 στο εξωκυττάριο υγρό πρέπει αυτά να χορηγηθούν εξωγενώς ή να συντεθούν ενδογενώς, εν μέρει ή πλήρως από τους νεφρούς. Οι νεφροί θα κατακρατήσουν, αντί να απεκκρίνουν, την περίσσεια των αλκάλεων και θα συντηρήσουν την αλκάλωση όταν: α) υπάρχει έλλειμμα όγκου, ένδεια CI και Κ + σε συνδυασμό με μειωμένο GFR, αυξάνοντας την απέκκριση Η + στα άπω σωληνάρια και β) υπάρχει υποκαλιαιμία, λόγω αυτόνομου υπεραλδοστερονισμού Η αύξηση του ph του πλάσματος προκαλεί αντιρροπιστικό υποαερισμό, με συνέπεια την αύξηση της PaCO 2. Η μεγάλη αύξηση της PaCO 2 υποδηλώνει έντονο υποαερισμό, που μπορεί να οδηγήσει σε ιστική υποξία. Η μη αύξηση της PaCO 2 στο πλάσμα σε ασθενείς με ΜΑ υποδηλώνει μικτή διαταραχή της οξεοβασικής ισορροπίας (ΟΒΙ), όπου πρωτοπαθές ερέθισμα για υπεραερισμό (αναπνευστική αλκάλωση) επιπροστίθεται σε υποκείμενη ΜΑ. Η ΜΑ είναι συχνή και αποτελεί το 50% των διαταραχών της OBI. To γεγονός αυτό δεν αποτελεί έκπληξη, αν ληφθεί υπόψη η μεγάλη συχνότητα εμφάνισης εμέτων, χρησιμοποίησης ρινογαστρικών σωλήνων ή λήψης διουρητικών. Τα αίτια της ΜΑ φαίνονται στον πίνακα 1. Είναι προφανές ότι οι κύριες αιτίες που οδηγούν στη δημιουργία συνθηκών εμφάνισης ΜΑ είναι: α) η εξωγενής χορήγηση φορτίων HCO 3, β) η μείωση του δραστικού όγκου κυκλοφορίας ( ΔΟΚ) με συνοδό υπόταση, υποκαλιαιμία και δευτεροπαθή υπερρενιναιμικό υπεραλδοστερονισμό και γ) η αύξηση του ΔΟΚ ( ΔΟΚ), με συνοδό υπέρταση ή/και περίσσεια αλατοκορτικοειδών. 1. Εξωγενές φορτίο HCO Απότομη χορήγηση αλκάλεος 1.2. Σύνδρομο γάλακτοςαλκάλεος (milkalkali syndrome) 2. Μείωση του ΔΟΚ, υπόταση, ένδεια Κ + και δευτεροπαθής υπερρενιναιμικός υπεραλδοστερονισμός 2.1. Γαστρεντερικής αιτιολογίας 61

3 Εμετοί Εισρόφηση γαστρικού περιεχομένου Συγγενής χλωριοδιάρροια Λαχνωτό αδένωμα Συνδυασμένη χορήγηση σουλφονικού νατριούχου πολυστυρενίου (Kayexalate) και υδροξειδίου του αργιλίου 2.2. Νεφρικής αιτιολογίας Διουρητικά Οιδηματικές καταστάσεις Μεταυπερκαπνικές καταστάσεις Υπερασβεστιαιμία/υποπαραθυρεοειδισμός Ανάνηψη από γαλακτική οξέωση ή κετοξέωση Μη επαναρροφήσιμα ανιόντα (πενικιλλίνη, καρβενικιλλίνης κ.ά) Ένδεια Mg ++ Ένδεια Κ + Σύνδρομο Bartter (μεταλλάξεις απώλειας λειτουργίας στο TALH) Σύνδρομο Gitelman (μετάλλαξη απώλειας λειτουργίας στο συμμεταφορέα Na + Cl στο άπω αθροιστικό σωληνάριο) 3. Αύξηση του ΔΟΚ υπέρταση, ένδεια Κ + και περίσσεια αλατοκορτικοειδών 3.1. Υψηλή ρενίνη Στένωση νεφρικής αρτηρίας Επιταχυνόμενη υπέρταση Όγκος που εκκρίνει ρενίνη Θεραπεία με οιστρογόνα 3.2. Χαμηλή ρενίνη Πρωτοπαθής αλδοστερονισμός α. Αδένωμα β. Υπερπλασία γ. Καρκίνος Ανεπάρκεια επινεφριδικών ενζύμων α. Ανεπάρκεια 11 βυδροξυλάσης β. Ανεπάρκεια 17αυδροξυλάσης Σύνδρομο ή νόσος Cushing Άλλα α. Γλυκύρριζα β. Καρβενοξολόνη γ. Μάσηση καπνού δ. Δισκία Lydia Pincham Πίνακας 1: Αίτια μεταβολικής αλκάλωσης Τα ευρήματα που θα οδηγήσουν στη διάγνωση της ΜΑ και την διακρίβωση του αίτιου δημιουργίας της είναι κλινικά και εργαστηριακά. Για τον καθορισμό του αιτίου της ΜΑ (Πίνακας 1) είναι απαραίτητο να εκτιμάται η κατάσταση του ΔΟΚ, η αρτηριακή πίεση (ΑΠ) με τον ασθενή κατακεκλιμένο και όρθιο, η συγκέντρωση του Κ + του ορού και 62

4 το σύστημα ρενίνηςαγγειοτενσίνηςαλδοστερόνης (ΡΑΑ). Για παράδειγμα, η παρουσία χρόνιας υπέρτασης και χρόνιας υποκαλιαιμίας σε αλκαλαιμικό ασθενή υποδηλώνει είτε περίσσεια αλατοκορτικοειδών ή ότι ο υπερτασικός ασθενής λαμβάνει διουρη τικά. Η χαμηλή δραστηριότητα ρενίνης πλάσματος (ΔΡΠ) και οι φυσιολογικές τιμές Na + και CI σε ασθενή που δεν λαμβάνει διουρητικά υποδηλώνουν πρωτοπαθές σύνδρομο περίσσειας αλατοκορτικοειδών. Ο συνδυασμός υποκαλιαιμίας και αλκάλωσης σε υποτασικό, μη οιδηματικό ασθενή, μπορεί να οφείλεται σε σύνδρομο Bartter ή Gitelman, ένδεια Ma ++, εμετούς, εξωγενή χορήγηση αλκάλεων ή λήψη διουρητικού. Ο προσδιορισμός των ηλεκτρολυτών των ούρων (ειδικά του CI ) και ο έλεγχος των ούρων για διουρητικά μπορεί να βοηθήσουν. Εάν τα ούρα είναι αλκαλικά με αυξημένο Na + και Κ + αλλά μειωμένο CI, η διάγνωση συνήθως είναι είτε έμετοι (εμφανείς ή κρυφοί) ή λήψη αλκάλεων. Εάν τα ούρα είναι σχετικά όξινα και εμφανίζουν χαμηλές συγκεντρώσεις Na +, Κ + και CI οι κυριότερες πιθανότητες είναι εμετοί, μεταϋπερκαπνική κατάσταση και χορήγηση διουρητικών. Εάν όμως δεν είναι μειωμένες οι συγκεντρώσεις Na +, K + και Cl στα ούρα, πρέπει να εξετάζεται η περί πτωση ένδειας Mg ++, συνδρόμου Bartter ή Gitelman ή χρήσης διουρητικών. Το σύνδρομο Bartter διακρίνεται από το σύνδρομο Gitelman λόγω της υπασβεστιουρίας και της υπομαγνησιαιμίας που παρατη ρούνται στο τελευταίο. Παρακάτω θα αναφερθούν τα εργαστηριακά ευρήματα της ΜΑ, τα οποία προφανώς αντανακλούν την ποικίλη αιτιολογία της διαταραχής αυτής. Είναι πολύ σημαντικό όταν αντιμετωπίζονται ασθενείς με ΜΑ να εκτιμάται και η νεφρική λειτουργία. Αν υπάρχει σημαντικού βαθμού έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας (GFR<25 ml/min) η ειδική αιτία της οξεοβασικής αυτής διαταραχής είναι δυνατό να διαπιστωθεί από το ιστορικό του ασθενή. Αν η νεφρική λειτουργία είναι φυσιολογική και δε χορηγήθηκαν με γάλες ποσότητες HCO 3 πρέπει να γίνεται εκτίμηση της κατάστασης του εξωκυττάριου όγκου υγρών. Τα επίπεδα του CI των ούρων αποτελούν χρήσιμο δείκτη για το διαχωρισμό της ΜΑ που οφείλεται σε υπογκαιμία (χλωριοευαίσθητη), απ αυτήν που οφείλεται σε πρωτοπαθή υπεραλδοστερονισμό (χλωριοανθεκτική). Οι περιπτώσεις που ανταποκρίνονται στη χορήγηση NaCI χαρακτηρίζονται από μείωση του εξωκυττάριου όγκου υγρών και από χαμηλή συγκέντρωση Cl στα ούρα (<20 meq/l). Ωστόσο υπάρχουν ασθενείς, οι οποίοι 63

5 ενώ ανήκουν στην κατηγορία αυτή, χαρακτηρίζονται από αυξημένες συγκεντρώσεις Cl στα ούρα και παράλληλα μειωμένο εξωκυττάριο όγκο υγρών, όπως αυτοί που λάμβαναν και συνεχίζουν να παίρνουν διουρητικά. Αντίθετα οι ασθενείς με ΜΑ που δεν βελτιώνονται με NaCI, αποβάλλουν σε τυχαίο δείγμα ούρων πάνω από 20 meq/l Cl. Σε ασθενείς με υπογκαιμία λόγω συνδρόμου Bartter, διαπιστώνεται αυξημένη συγκέντρωση CI στα ούρα (>20 meq/l), η δε διάγνωσή του επιβεβαιώνεται από την ύπαρξη ορθοστατικής υπότασης, υποκαλιαιμίας και ΜΑ. Οι κύριες αιτίες χαμηλών (<20 meq/l) ή υψηλών (>20 meq/l), επιπέδων Cl στα ούρα φαίνονται στον πίνακας 2. <20 meq/l >20 meq/l Έμετοι Υπερβολικά επίπεδα αλατοκορτικοειδών Ρινογαστρική αναρρόφηση Λήψη διουρητικών (πρώιμα) Λήψη διουρητικών (όψιμα) Φόρτιση με διττανθρακικά Μεταΰπερκαπνική Σοβαρή υποκαλιαιμία (<2 meq/l) Δίαιτα χαμηλή σε CI Σύνδρομο Bartter Επανασίτιση μετά από νηστεία Πίνακας 2: Επίπεδα CI σε ασθενείς με ΜΑ Εργαστηριακά στη ΜΑ διαπιστώνεται στο αίμα αύξη ση του ph, φυσιολογική ή αυξημένη PaCO 2 και αυξημένα HCO 3. Η ΜΑ διεγείρει την γλυκόλυση και την καθαρή παραγωγή γαλακτικού οξέος, με αποτέλεσμα να αυξάνεται ελαφρά το χάσμα των ανιόντων (κατά 23 meq/l ή κατά 0,5 meq/l για κάθε αύξηση των HCO 3 κατά 1 meq/l). Οι περισσότερες περιπτώσεις ΜΑ συνοδεύονται από ελάττωση του όγκου των υγρών του εξωκυττάριου χώρου. Στις περιπτώσεις αυτές διαπιστώνεται κατακράτηση Na +, CI και HCO 3 και αυξημένη αποβολή K +. Στα ούρα η συγκέντρωση του Na + και του CI είναι <10 meq/l, του K + πάνω από 1520 meq/l (παρά την υποκαλιαιμία που υπάρχει) και το ph τους είναι κάτω από 7. Τα επίπεδα του φωσφόρου του ορού στη ΜΑ είναι μειωμένα, λόγω της αυξημένης κυτταρικής του πρόσληψης και σε ανεπίπλεκτες περιπτώσεις κυμαίνονται γύρω στα 23 mg/dl. Παρακάτω θα δοθούν αναλυτικά τα εργαστηριακά της ΜΑ με παράθεση αντίστοιχων αιτίων που οδηγούν στην κατάσταση αυτή: 64

6 1.1. Μεταβολική αλκάλωση οφειλόμενη σε προστιθέμενα φορτία HCO 3 Η χρόνια χορήγηση αλκάλεων σε άτομα με φυ σιολογική νεφρική λειτουργία σπανίως ή ποτέ δεν μπορεί να προκαλέσει αλκάλωση. Ωστόσο, σε ασθενείς με συνυπάρχουσες αιμοδυναμικές διαταραχές είναι δυνατό να αναπτυχθεί αλκάλωση, επειδή δεν είναι πιθανό να ξεπεραστεί η κανονική ικανότητα απέκκρισης HCO 3 ή να υπάρξει αυξημένη επαναρρόφηση HCO 3. Στους ασθενείς αυτούς περιλαμβάνονται και όσοι λαμβάνουν από το στόμα ή ενδοφλεβίως HCO 3, ποσότητες οξικών (διαλύματα παρεντερικής σίτισης), ποσότητες κιτρικών (μεταγγίσεις) ή αντιόξινα μαζί με κατιοντοανταλλακτικές ρητίνες (υδροξεί διο του αργιλίου και σουλφονικό νατριούχο πολυστυρένιο). Το σύνδρομο γάλακτοςαλκάλεος χαρακτηρίζεται από ΜΑ, υπερασβεστιαιμία, νεφρική ανεπάρκεια (λόγω της υπερασβεστιαιμίας) και διαπιστώνεται σε άτομα που λαμβάνουν ανθρακικό ασβέστιο (CaCO 3 ) μαζί με 23 L γάλακτος/24ωρο. Η υπερασβεστιαιμία μπορεί να προκαλέσει εμετούς, οι οποίοι οδηγούν σε ΜΑ, μείωση της έκκρισης της παραθορμόνης (ΡΤΗ) και παράλληλα διέγερση της εγγύς επαναρρόφησης των HCO Μεταβολική αλκάλωση συνοδευόμενη από μείωση του ΔΟΚ ( ΔΟΚ), ένδεια Κ + και δευτεροπαθή υπερρενιναιμικό υπεραλδοστερονισμό Γαστρεντερικής αιτιολογίας Στην κατηγορία αυτή υπάγονται οι χλωριοευαίσθητες ΜΑ που απαντούν στη χορήγηση NaCl και απαντούν πολύ συχνά (7085% των ΜΑ). Το γαστρικό υγρό περιέχει ανά L 20 meq Na +, 10 meq Κ +, 120 meq CI και 90 meq H +, γι αυτό και οι έμετοι ή οι αναρροφήσεις του γαστρικού περιεχομέ νου αποτελούν συχνές αιτίες ΜΑ. Αυτό συμβαίνει επειδή για κάθε Η + που εκκρίνεται στο γαστρικό υγρό σχηματίζεται και κατόπιν εισέρχε σαι στην κυκλοφορία ένα HCO 3. Η γαστρεντερική απώ λεια Η + λόγω εμέτων ή αναρρόφησης γαστρικού περιεχομένου οδηγεί σε κατακράτηση HCO 3. Η απώλεια υγρών και NaCI με εμετούς ή ρινογαστρική 65

7 αναρρόφηση οδηγεί σε μείωση του ΔΟΚ και αύξηση της έκ κρισης ρενίνης και αλδοστερόνης (ALD). Η μείωση του όγκου προκαλεί μείωση του GFR και ενισχύει την ικανότητα των νεφρικών σωληναρίων για επαναρρόφηση HCO 3. Κατά τους εμέτους προστίθενται συνεχώς HCO 3 στο πλάσμα σε ανταλλαγή με CI και η συγκέντρωση των HCO 3 υπερβαίνει την επαναρροφητική ικανότητα των εγγύς σωληναρίων. Η περίσσεια του NaHCO 3 φθάνει στα άπω σωληνάρια, όπου η απέκκριση είναι αυξημένη εξ αιτίας δράσης της ALD και επειδή τα HCO 3 στο σημείο αυτό είναι ελάχιστα επαναρροφήσιμα. Λόγω της μείωσης του ΔΟΚ και της υποχλωραιμίας, τα CI επαναρροφώνται από τους νεφρούς. Η διόρθωση του μειωμένου ΔΟΚ με NaCI και η διόρθωση της ένδειας του Κ + οδηγούν στη διόρθωση της οξεοβασικής διαταραχής. Η εργαστηριακή εικόνα συνιστάται από ph, HCO 3, CI, Κ + στον ορό του ασθενή. Το χάσμα ανιόντων (ΧΑ) είναι μέτρια αυξημένο κατά την γαστρική αλκάλωση, γεγονός που οφείλεται: α) στην αύξηση της συγκέντρωσης των γαλακτικών (δευτεροπαθώς), λόγω του ότι η αλκάλωση αυξάνει την γλυκόλυση και β) στις πρωτεΐνες του πλάσματος, οι οποίες λόγω της αλκάλωσης αποδίδουν Η +. Η ΜΑ από διάρροια χλωριούχων (σπάνια νόσος, κληρονομούμενη με τον αυτοσωματικό επικρατούντα χαρακτήρα, οφειλόμενη σε διαταραχή της αντλίας CI HCO 3 στο εντερικό τοίχωμα της περιοχής του ειλεού), χαρακτηρίζεται από υποχλωραιμία, υψηλή συγκέντρωση CI στα κόπρανα (>140 meq/l) και απουσία CI στα ούρα. Πολύ υψηλές τιμές ph στο αρτηριακό αίμα (έως και 7,90), όπως και υψηλές τιμές HCO 3 (έως και 6070 meq/l), διαπιστώνονται σε υπερβολική χορήγηση HCO 3 για την διόρθωση γαλακτικής οξέωσης και κετοξέωσης και κατά τη διάρκεια καρδιοαναπνευστικής ανάνηψης Νεφρικής αιτιολογίας Περιλαμβάνει ποικίλης αιτιολογίας παθολογικές καταστάσεις (χλωριοευαίσθητες και χλωριοανθεκτικές) ΜΑ. Τα φάρμακα που προκαλούν χλωριούρηση, όπως οι θειαζίδες και τα διουρητι κά της αγκύλης (φουροσεμίδη, μπουμετανίδη, τορσεμίδη και αιθακρυνικό οξύ) μειώνουν 66

8 γρήγορα τον ΔΟΚ χωρίς να μεταβάλλουν την ολική περιε κτικότητα του οργανισμού σε HCO 3. Η συγκέντρωση HCO 3 στον ορό αυξάνεται. Η χρόνια χορήγηση διουρητικών έχει την τάση να δημιουργεί αλκάλωση, αυξάνοντας την απόδοση άλατος στα άπω σωληνάρια, έτσι ώστε να διεγείρεται η έκκριση Κ + και Η +. Η αλκάλωση διατηρείται από την εμμονή της μείωσης του ΔΟΚ, τον δευτεροπαθή υπεραλδοστερονισμό, το έλλειμμα Κ + και την άμεση δράση του διουρητικού (όσο συνεχίζεται η χορήγησή του). Η διόρθωση της αλκάλωσης επιτυγχάνε ται με τη χορήγηση ισότονου NaCI ορού για να διορθωθεί το έλλειμμα του ΔΟΚ. Έχει διαπιστωθεί σημαντική αύξηση των HCO 3 στο 350% των ασθενών που χρησιμοποιούν διουρητικά. Ωστόσο ο θειαζίδες όταν χορηγούνται σε υπερτασικούς ασθενείς αδυνατούν να αυξήσουν τα επίπεδα των HCO 3 περισσότερο από 27 meq/l. Η χρήση όμως ισχυρότερων διουρητικών, όπως είναι η φουροσεμίδη, το αιθακρινικό οξύ και η μετολαζόνη, ειδικά σε ασθενείς με έντονα οιδήματα, μπορεί να αυξήσει τα HCO 3 κατά 1520 meq/l. Στις περιπτώσεις αυτές λόγω της αναπνευστικής αντιρρόπησης τελικά ακόμη κι όταν τα HCO 3 αυξηθούν και φθάσουν στα 35 meq/l, το ph είναι <7,50. Οι απώλειες Na +, K + και Η 2 Ο που προκαλούνται από τη δράση των διουρητικών, παύουν να υφίστανται μέσα σε ώρες από τη διακοπή τους. Σε ασθενείς υπό διουρητική θεραπεία, το Na + των ούρων είναι κατώτερο απ αυτό του ορού. Κλασικά τα ούρα ασθενούς που λαμβάνει διουρητικά περιέχουν περίπου 40 meq/l Na +, 30 meq/l K +, 55 meq/l CI και είναι υπο ή ισοωσμωτικά, ενώ μετά την διακοπή του διουρητικού περιέχουν περίπου 5 meq/l Na +, 15 meq/l K +, 5 meq/l CI και είναι υπέρτονα. Η αλκάλωση από διουρητικά συνοδεύεται πάντοτε από υπομαγνησιαιμία, η οποία επιτείνει την ερεθισιμότητα του μυοκαρδίου. Όσον αφορά στις μεταϋπερκαπνικές καταστάσεις τα HCO 3 αυξάνουν στην χρόνια υπερκαπνία κατά 4 meq/l για κάθε αύξηση της PaCO 2 κατά 10 πάνω από τα 40 mmhg. Ακόμη, στη χρόνια υπερκαπνία αυξάνει με άγνωστο μηχανισμό η έκκριση του CI στα ούρα, με αποτέλεσμα την υποχλωραιμία και την υπογκαιμία, εξ αιτίας των οποίων διεγείρεται επίσης η επαναρρόφηση των HCO 3. Αν όμως με κάποιο τρόπο η PaCO 2 επανέλθει στα φυσιολογικά επίπεδα, οι νεφροί αδυνατούν να απομακρύνουν όλη την ποσότητα των HCO 3 του αίματος που κατακρατήθηκε αντιρροπιστικά, με αποτέλεσμα η 67

9 αναπνευστική οξέωση να αντικαθίσταται από ΜΑ. Η ΜΑ μετά χορήγηση μη απορροφήσιμων ανιόντων αφορά στη χορήγηση πενικιλλίνης. Ένα gr καρβενικιλλίνης περιέχει 4,7 meq Na +, ενώ τα 30 gr περιέχουν 141 meq, όταν δε το μόριό της διηθείται, επιδρά ως μη απορροφήσιμο ανιόν. Συνεπώς στα άπω σωληνάρια μπορεί να συμβεί μερική επαναρρόφηση του Na + σε ανταλλαγή με Κ + ή Η +, με αποτέλεσμα την υποκαλιαιμία και την ΜΑ. Σε ασθενείς με κακή διατροφή (δίαιτα χωρίς λαχανικά) ή/και διαρροϊκά σύνδρομα η απαντώμενη ΜΑ, μπορεί να συνδέεται ή/και να οφείλεται σε υπομαγνησιαιμία. Παθοφυσιολογικά η εργαστηριακή εναλλαγή «φαύλου κύκλου», χαρακτηρίζει τις καταστάσεις ΜΑ που οφείλονται σε υποκαλιαιμία και υποχλωραιμία. Η υποκαλιαιμία της ΜΑ ίσως οφείλεται στην πρωταρχική αίτια που προκάλε σε την οξεοβασική διαταραχή (λ.χ. αυξημένη επαναρρόφηση NaHCO 3 από τους νεφρούς, απώλεια γαστρικών υγρών) ή μπορεί να είναι αποτέλεσμα της νεφρι κής προσπάθειας για αντιρρόπηση της αλκαλαιμίας. Είναι βέβαια γενικά γνωστό ότι η υποκαλιαιμία αυτή καθ εαυτή προκαλεί αλκάλωση και η αλκάλωση υποκαλιαιμία. Η υποκαλιαιμική ΜΑ είναι συνήθης επιπλοκή της διουρητικής θεραπείας, σε ασθενείς που αντιμετωπίζονται για οιδηματικές καταστάσεις (κίρρωση ήπατος, καρδιακή ανεπάρκεια και νεφρωσικό σύνδρομο) και είναι σπάνια σε μη οιδηματικούς ασθενείς. Η μετακίνηση των Κ + από τον ενδοκυττάριο στον εξωκυττάριο χώρο για την κάλυψη που ελλείμματος οδηγεί τελικά σε υποκαλιαιμία. Η μετακίνηση αυτή των Κ + μειώνει τα επίπεδά του στον ορό κατά 0,6 meq/l για κάθε αύξηση του ph κατά 0,10 μονάδες και έχει ως συνέπεια την ελάττωση των Η + στον εξωκυττάριο χώρο και στον ορό (αλκάλωση). Ο κύριος μηχανισμός στον οποίο αποδίδεται η ΜΑ της υποκαλιαιμίας είναι η έντονη επαναρρόφηση του Na + στα άπω σωληνάρια, σε ανταλλαγή κυρίως με Η +, τα οποία υπάρχουν σε περίσσεια στον ενδοκυττάριο χώ ρο, με αποτέλεσμα να επιτείνεται τελικά η αλκάλωση. Βέβαια η υποκαλιαιμία ανεξάρτητα και άμεσα ελατ τώνει την έκκριση της ALD από τα επινεφρίδια. To 90% των περιπτώσεων ΜΑ διαπιστώνεται σε ασθενείς με μείωση των επιπέδων του CI του ορού. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε χρήση διουρητικών, σε απώλεια υπερβολικών ποσοτήτων του ιόντος αυτού δια των γαστρικών υγρών ή σε μειωμένη 68

10 πρόσληψη CI δια της τροφής. Όταν τα CI που αποτελούν τα βασικά ανιόντα του πρόουρου, δεν είναι διαθέσιμα σε επαρκείς ποσότητες, τα Na + που επαναρροφώνται ανταλ λάσσονται κυρίως με Η + ή και Κ +, με αποτέλεσμα την αυξημένη αποβολή των ιόντων αυτών και την συνακόλουθο αυξημένη παραγωγή και επαναρρόφηση HCO 3 (στην περίπτωση ανταλλαγής με Η + ). Στην κλινικά έκδηλη ΜΑ που οφείλεται σε μείωση των επιπέδων των CI του ορού, υπάρχει παράλληλη ελάττωση του εξωκυττάριου όγκου υγρών. Η υποχλωραιμία μειώνει τον GFR και οδηγεί στη διατήρηση της ΜΑ. Οι χλωριοανθεκτικές μεταβολικές αλκαλώσεις διακρίνονται σ αυτές που συνοδεύονται από αρτηριακή υπέρταση και σ αυτές που χαρακτηρίζονται από φυσιολογική αρτηριακή πίεση (ΑΠ). Τα εργαστηριακά ευρήματα της ΜΑ στις περιπτώσεις αυτές είναι απόρροια των πρωτοπαθών αιτίων που οδηγούν σε ΜΑ με αυξημένη ΑΠ και αυξημένη παραγωγή αλατοκορτικοειδών (vόσος Conn, σύνδρομο Cushing, στένωση νεφρικής αρτηρίας), η σε ΜΑ με φυσιολογική ΑΠ (σύνδρομο Bartter, υποπαραθυρεοειδισμός). Η υπερπαραγωγή ALD από αδένωμα ή υπερπλασία του φλοιού των επινεφριδίων και η χορήγηση για μεγάλο χρονικό διάστημα κορτικοειδών, σχετίζονται στον άπω νεφρώνα και με αυξημένη επαναρρόφηση NaCI, που οδηγεί σε αύξηση του εξωκυττάριου όγκου υγρών και υπέρταση. Η κατάσταση αυτή προκύπτει επειδή τα αλατοκορτικοειδή αυξάνουν την επαναρρόφηση του Na + και την έκκριση Κ + και Η + (η ALD διεγείρει απ ευθείας τη δράση της Η + ΑΤΡάσης στα αθροιστικά σωληνάρια) στα άπω σωληναριακά κύτταρα. Η υποκαλιαιμία που συνοδεύει τον υπεραλδοστερονισμό μπορεί να επιτείνει την αλκάλωση ελαττώνο ντας τον GFR και προάγοντας τις επιδράσεις των αλατοκορτικοειδών στο περιφερικό τμήμα του νεφρώνα ή και με τους δύο αυτούς μηχανισμούς. Επίσης η υποκαλιαιμία αυξάνει τη νεφρική σωληναριακή έκκριση ΝΗ 4+, που συμβάλλει στην αυξημένη έκκριση των Η + στα σωληνάρια. Η πολύ σοβαρή υποκαλιαιμία (<2 meq/l) μπορεί να επιτείνει την απώλεια CI και να αυξήσει την επαναρρόφηση των HCO 3 στα σωληνάρια. Όσον αφορά στο σύνδρομο Bartter συνοδεύεται από οξεοβασικές και ηλεκτρολυτικές διαταραχές, όπως ΜΑ, υποκαλιαιμία και υπερρενιναιμία και αυξημένη απώλεια NaCl δια 69

11 των ούρων (δευτεροπαθής υπεραλδοστερονισμός). Η επαναρρόφηση του Κ + φαίνεται να μειώνεται και η επινεφριδεκτομή μάλλον δεν διορθώνει την σοβαρή υποκαλιαιμία. Η ΜΑ πιθανότατα προκαλείται από την σοβαρή υποκαλιαιμία και από την απελευθέρωση μεγάλων ποσοτήτων Na + στα άπω σωληνάρια. Η αυξημένη εγγύς επαναρρόφηση των HCO 3, που οφείλεται στη μείωση του ΔΟΚ, ευθύνεται για την διατήρηση της ΜΑ. Τα κλινικά χαρακτηριστικά του συνδρόμου περιλαμβάνουν πολυουρία, πάρεση, μυϊκές κράμπες, νευρομυϊκή ευερεθιστότητα, ορθοστατική υπόταση, όπως και εκδηλώσεις υποκαλιαιμίας και αλκάλωσης. Η ALD που προκαλεί υπομαγνησιαιμία επιτείνει τη νευρομυϊκή ευερεθιστότητα. Τα επίπεδα των ηλεκτρολυτών των ούρων αποτελούν το κλειδί για τη διάγνωση του συνδρόμου. Οι περισσότεροι ασθενείς έχουν CI ούρων >50 meq/l. Η συνύπαρξη υποκαλιαιμίας (συχνά Κ + <2,5 meq/l) και αυξημένης καλιουρίας ενισχύουν τη διάγνωση. Η υποχλωραιμία, η υποκαλιαιμία, η υπερδιττανθρακαιμία και η υπερουριχαιμία αποτελούν τις συχνότερες εργαστηριακές διαταραχές του συνδρόμου. Το σύνδρομο Liddle αποτελεί σπάνια διαταραχή άγνωστης αι τίας, που οφείλεται σε πρωτοπαθές ελάττωμα του άπω νεφρώνα. Παρά το ότι έχει τυπική κλινική εικόνα πρωτοπαθή υπεραλδοστερονισμού με χαμηλά επίπε δα ΔΡΠ, ο πραγματικός ρυθμός έκκρισης της ALD είναι έντονα κατασταλμένος. Χαρακτηρίζεται από έντονη επαναρρόφηση Na + σ αυτά τα τμήματα των σωληναρίων, που συνοδεύεται από έντονη απώλεια Κ + και οξέων (ΜΑ, υποκαλιαιμία). Η κατακράτηση του Na + προκαλεί αύξηση του ενδαγγειακού όγκου (υπέρταση), με αποτέλεσμα να καταστέλλεται η έκκριση ρενίνης και ALD. Τελικά το σύνδρομο Liddle είναι μία ακραία μορφή υπερογκαιμικής υπέρτασης χαμηλής ΔΡΠ. Εργαστηριακή εικόνα ΜΑ ανιχνεύεται και μετά χορήγηση ή/και λήψη υπερβολικών ποσοτήτων ουσιών που μεταβολίζονται στον οργανισμό σε HCO 3 όπως είναι τα οξικά, τα κιτρικά και τα γαλακτικά, όπως και η γρήγορη μετάγγιση μεγάλων ποσοτήτων αίματος (πάνω από 810 φιάλες), στο οποίο χρησιμοποιήθηκε ως συντηρητικό κιτρικό Na + (τα κιτρικά διαμέσου του κύκλου του Krebs μεταβολίζονται σε CO 2, το οποίο όταν ενυδατωθεί παρέχει HCO 3 και Η + ). Μία μονάδα αίματος περιέχει 17 meq κιτρικών, ενώ μία μονάδα συμπυκνωμένων ερυθρών 5 meq. Οι περιεκτικότητες αυτές σε συνδυασμό με οξεία 70

12 νεφρική ανεπάρκεια (ΟΝΑ) σε περίπτωση μαζικής μετάγγισης μπορεί να προκαλέσουν έντονη αλκαλαιμία. Παρόμοιο πρόβλημα μπορεί να διαπιστωθεί και μετά τη χορήγηση πρωτεϊνικών κλασμάτων ανθρώπινου πλάσματος, όταν αυτά χρησιμοποιούνται για αύξηση του ενδαγγειακού όγκου. Τα διαλύματα αυτά περιέχουν οξικά (ως πηγή HCO 3 ) και κιτρικά (ως συντηρητικά), σε ποσότητα 4050 meq/l. Τέλος τα οξικά άλατα τα οποία υπάρ χουν κυρίως στα διαλύματα παρεντερικής διατροφής μεταβολίζονται επίσης στο ήπαρ σε HCO 3, με αποτέλεσμα να προκαλούν αλκαλαιμία. 2. Ηλεκτροκαρδιογραφικά ευρήματα Το ηλεκτροκαρδιογράφημα ενδέχεται να εμφανίσει φλεβοκομβική ταχυκαρδία, επιμήκυνση του διαστήματος QT και κύμα U. Τελειώνοντας κρίνεται σκόπιμη η επανάληψη τεσσάρων σημαντικών σημείων που αφορούν στη ΜΑ. Μεταβολική αλκάλωση υπάρχει όταν τα HCO 3 και το ph του αίματος είναι αυξημένα. Μερικοί ασθενείς αποκρύπτουν την κατάχρηση διου ρητικών ή την ύπαρξη εμετών. Η κατ επανάληψη ε κτίμηση του Na +, του Cl και του ph των ούρων αποκαλύπτει τις καταστάσεις αυτές. Η υποψία υπομαγνησιαιμίας πρέπει να τίθεται σε κά θε νόσο του γαστρεντερικού σε υποσιτισμό ή σε λήψη φαρμάκων όπως είναι η καρβοπλατινόλη και οι αμινογλυκοσίδες. Υποκαλιαιμία με χαμηλό εξωκυττάριο όγκο υγρών και Cl ουρών >20 meq υπάρχει σε κατάχρηση διουρητι κών (πρόσφατη χρήση) και σε σύνδρομο Bartter. 71

13 3. Βιβλιογραφία 1. DuBose TD Jr. Acidbase disorders. In: Brenner BM (eds), Brenner and Rector s. The Kidney, 7 th Edition, Philadelphia, Saunders, 2004, pp Halperin RJ. Renal tubular acidosis. In: Schrier WR, et al (eds). The metabolic and molecular bases of inherited disease, 8 th Edition, New York, McGrawHill, Fall PJ. A stepwise approach to acidbase disorders: Practical patient evaluation for metabolic acidosis and other conditions. Postgrad Med 2000; 107: , , Galla JH. Metabolic alkalosis. J Am Soc Nephrol 2000; 11: Madias NE, Cohen JJ. Respiratory alkalosis and acidosis. In: Seldin DW, Giebisch G (eds). The Kidney: Physiology and pathophysiology, 2 nd Edition New York, Raven, 1992; pp Wesson DE, et al. Clinical syndromes of metabolic alkalosis. In: Seldin DW, Giebisch G (eds). The Kidney: Physiology and pathophysiology, 3 rd Edition Philadelphia, Lippincott Williams and Wilkins, 2000; pp Μαυροματίδης Κ. Διαταραχές ύδατος, ηλεκτρολυτών και οξεοβασικής ισορροπίας. Εκδότης: Μαυροματίδης Κ, University Studio Press, Θεσσαλονίκη 2006; σελ

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗΣ ΑΛΚΑΛΩΣΗΣ- ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΔΕΝ ΑΝΤΙΡΡΟΠΟΥΝ ΣΥΝΗΘΩΣ ΤΗ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΑΛΚΑΛΩΣΗ;

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗΣ ΑΛΚΑΛΩΣΗΣ- ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΔΕΝ ΑΝΤΙΡΡΟΠΟΥΝ ΣΥΝΗΘΩΣ ΤΗ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΑΛΚΑΛΩΣΗ; Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών & Οξεοβασικής Ισορροπίας 9 ο Σεμινάριο Διαταραχές Οξεοβασικής Ισορροπίας 25 & 26 Σεπτεμβρίου 2015, ΚΟΜΟΤΗΝΗ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗΣ ΑΛΚΑΛΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση - Διαφορική διάγνωση μεταβολικής αλκάλωσης

Διάγνωση - Διαφορική διάγνωση μεταβολικής αλκάλωσης Διάγνωση Διαφορική διάγνωση μεταβολικής αλκάλωσης Χρυσόστομος Δημητριάδης Νεφρολόγος, Επιμελητής Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης «Ιπποκράτειο» Ως μεταβολική αλκάλωση (ΜΑ) ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολική Αλκάλωση. Μάριος Παπασωτηρίου.

Μεταβολική Αλκάλωση. Μάριος Παπασωτηρίου. Μεταβολική Αλκάλωση Μάριος Παπασωτηρίου mpapasotiriou@yahoo.com Μεταβολική Αλκάλωση Βασικές αρχές Μετ. Αλκάλωσης Κλινική εικόνα Επαναρρόφηση αναγέννηση HCO 3 / Λειτουργίες μεταφορέων νεφρικών σωληναρίων

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία μεταβολικής αλκάλωσης. Ντουνούση Ευαγγελία Λέκτορας Νεφρολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Θεραπεία μεταβολικής αλκάλωσης. Ντουνούση Ευαγγελία Λέκτορας Νεφρολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Θεραπεία μεταβολικής αλκάλωσης Ντουνούση Ευαγγελία Λέκτορας Νεφρολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Συχνότερα αίτια μεταβολικής αλκάλωσης Έμετοι Χορήγηση διουρητικών Υπερέκκριση αλατοκορτικοειδών Σ. Bartter-Gitelman

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολική Αλκάλωση. ph >7,4 [ΗCO 3- ] > 24 meq/l

Μεταβολική Αλκάλωση. ph >7,4 [ΗCO 3- ] > 24 meq/l Μεταβολική Αλκάλωση ph >7,4 [ΗCO 3- ] > 24 meq/l Παθοφυσιολογία μεταβολικής αλκάλωσης [ΗCO 3- ] = ποσό ΗCO 3- στον εξωκυττάριο όγκο εξωκυττάριο όγκο Παθοφυσιολογία μεταβολικής αλκάλωσης: Εξωγενής προσθήκη

Διαβάστε περισσότερα

Μικτές διαταραχές της οξεοβασικής ισορροπίας

Μικτές διαταραχές της οξεοβασικής ισορροπίας Μικτές διαταραχές της οξεοβασικής ισορροπίας Στρατής Κασιμάτης Νεφρολόγος, Γ.Ν. Θεσσαλονίκης «Ιπποκράτειο» ΜΙΚΤΕΣ ΕΝΑΝΤΙ ΑΠΛΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ Απλή διαταραχή της οξεοβασικής ισορροπίας

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρολυτικές διαταραχές των αλκοολικών. Γεώργιος Τουλκερίδης, Νεφρολόγος, Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας, Κύπρος

Ηλεκτρολυτικές διαταραχές των αλκοολικών. Γεώργιος Τουλκερίδης, Νεφρολόγος, Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας, Κύπρος Ηλεκτρολυτικές διαταραχές των αλκοολικών Γεώργιος Τουλκερίδης, Νεφρολόγος, Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας, Κύπρος Αλκοολισμός Διαταραχή από χρήση αλκοόλ (αιθανόλη C 2 H 6 O) 208.000.000 αλκοολικοί σε όλο τον

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και Θεραπευτική προσέγγιση του ασθενή με Μεταβολική Οξέωση

Διαγνωστική και Θεραπευτική προσέγγιση του ασθενή με Μεταβολική Οξέωση Διαγνωστική και Θεραπευτική προσέγγιση του ασθενή με Μεταβολική Οξέωση Ευγενία Γκαλιαγκούση MD, PhD Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Διαγνωστική και Θεραπευτική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΙΩΑΝΝΑ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΚΠΑ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΣΗΜΑΣΙΑ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ Η ακριβής ρύθμιση των ιόντων υδρογόνου (Η

Διαβάστε περισσότερα

Νεφρολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΑΛΚΑΛΩΣΗ. Στρατής Κασιμάτης. Νεφρολόγος, «Ιπποκράτειο» Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Νεφρολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΑΛΚΑΛΩΣΗ. Στρατής Κασιμάτης. Νεφρολόγος, «Ιπποκράτειο» Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Νεφρολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΑΛΚΑΛΩΣΗ Στρατής Κασιμάτης Νεφρολόγος, «Ιπποκράτειο» Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης ΟΡΙΣΜΟΙ Αλκαλαιμία = αύξηση του ph ή ελάττωση των [Η + ] Αλκάλωση = η εξεργασία που τείνει

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση και θεραπεία των μικτών οξεοβασικών διαταραχών

Διάγνωση και θεραπεία των μικτών οξεοβασικών διαταραχών Διάγνωση και θεραπεία των μικτών οξεοβασικών διαταραχών Στρατής Κασιμάτης Νεφρολόγος, Γ.Ν. Θεσσαλονίκης «Ιπποκράτειο» ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΗ Σε σχέση με την παρούσα παρουσίαση, δηλώνω ότι δεν υπάρχει οποιαδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας

Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας Μικτές διαταραχές οξεοβασικής ισορροπίας Ερμηνεία δεδομένων αερίων αίματος Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας Κωνσταντίνος Π. Κατωπόδης Επίκουρος Καθηγητής Νεφρολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Χλωριοανθεκτικές αλκαλώσεις (παθογένεια)

Χλωριοανθεκτικές αλκαλώσεις (παθογένεια) Χλωριοανθεκτικές αλκαλώσεις (παθογένεια) Μεταβολική αλκάλωση Ι Βασίλειος Κ. Μαργέλλος Αναπληρωτής Διευθυντής Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών «Ο Ευαγγελισμός» 1. Εισαγωγή Ως μεταβολική

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός μεταβολικής αλκάλωσης - Χλωριοευαίσθητες (παθογένεια)

Ορισμός μεταβολικής αλκάλωσης - Χλωριοευαίσθητες (παθογένεια) Ορισμός μεταβολικής αλκάλωσης Χλωριοευαίσθητες (παθογένεια) Σπυρίδων Μιχαήλ Αναπληρωτής Διευθυντής Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών «Λαϊκό» 1. Εισαγωγή Ορισμός Οι μηχανισμοί άμυνας των

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανισμοί διατήρησης της μεταβολικής αλκάλωσης

Μηχανισμοί διατήρησης της μεταβολικής αλκάλωσης Μηχανισμοί διατήρησης της μεταβολικής αλκάλωσης Χρήστος Κατσίνας Νεφρολόγος, Υπεύθυνος Μονάδας Τεχνητού Νεφρού Γενικού Νοσοκομείου Πτολεμαΐδας «Μποδοσάκειο» 1. Εισαγωγή Η εγκατάσταση καθώς και η διατήρηση

Διαβάστε περισσότερα

Η σημασία του ph των ούρων και των ηλεκτρολυτών (ορού και ούρων) στη διερεύνηση των οξεοβασικών διαταραχών

Η σημασία του ph των ούρων και των ηλεκτρολυτών (ορού και ούρων) στη διερεύνηση των οξεοβασικών διαταραχών Η σημασία του ph των ούρων και των ηλεκτρολυτών (ορού και ούρων) στη διερεύνηση των οξεοβασικών διαταραχών Τουλκερίδης Γεώργιος, Νεφρολόγος Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας Ορισμός οξέος και βάσης Οξύ είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ρύθμιση της οξεοβασικής ισορροπίας από τους νεφρούς

Ρύθμιση της οξεοβασικής ισορροπίας από τους νεφρούς Ρύθμιση της οξεοβασικής ισορροπίας από τους νεφρούς Δημήτριος Σ. Γούμενος Νεφρολογικό και Μεταμοσχευτικό Κέντρο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Πατρών www.nephrology-patra.gr Πηγές υδρογονοϊόντων [H + ] Ημερήσιος

Διαβάστε περισσότερα

Οξεοβασική ισορροπία. Θεόδωρος Βασιλακόπουλος. Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ

Οξεοβασική ισορροπία. Θεόδωρος Βασιλακόπουλος. Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ Οξύ ph Βάση Οξεοβασική ισορροπία Θεόδωρος Βασιλακόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ ph= - log [H + ] [H + ] σε mol/l ή Eq/L [H + ] = 40 neq/l = 40 x 10-9 Eq/L [HCO 3-

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ Η + =40nanomol/L ΜΕΤΑΒΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία μεταβολικής αλκάλωσης

Θεραπεία μεταβολικής αλκάλωσης Θεραπεία μεταβολικής αλκάλωσης Μεταβολική αλκάλωση ΙΙ Γεώργιος Λιάμης Λέκτορας Παθολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων 1. Εισαγωγή H μεταβολική αλκάλωση (ΜΑ) αποτελεί μία διαταραχή της οξεοβασικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ

ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ελληνικής Αναισθησιολογικής Εταιρείας 2012-13 ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ Ανδρέας Γ. Φάσσαρης Υποπλοίαρχος (ΥΙ) Π.Ν Αναισθησιολόγος Ναυτικό Νοσοκοµείο Αθηνών ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Θεωρία των

Διαβάστε περισσότερα

Οξεοβασική ισορροπία. Θεόδωρος Βασιλακόπουλος. Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ

Οξεοβασική ισορροπία. Θεόδωρος Βασιλακόπουλος. Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ Οξύ ph Βάση Οξεοβασική ισορροπία Θεόδωρος Βασιλακόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ ph= - log [H + ] [H + ] σε mol/l ή Eq/L [H + ] = 40 neq/l = 40 x 10-9 Eq/L [HCO 3-

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία φυσιολογίας αναπνευστικού 4 Ενότητα 1: Εισαγωγή

Στοιχεία φυσιολογίας αναπνευστικού 4 Ενότητα 1: Εισαγωγή Στοιχεία φυσιολογίας αναπνευστικού 4 Ενότητα 1: Εισαγωγή Κωνσταντίνος Σπυρόπουλος, Καθηγητής Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Ο πνεύμονας στη Ρύθμιση της Οξεοβασικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ Ε. Ι. Γιαμαρέλλος-Μπουρμπούλης Αναπλ. Καθηγητής Παθολογίας Δ Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών ΟΡΙΣΜΟΣ Το σύνολο των αμυντικών μηχανισμών του οργανισμού για τη διατήρηση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΤΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ. Χαράλαµπος Μηλιώνης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων

ΜΙΚΤΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ. Χαράλαµπος Μηλιώνης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων ΜΙΚΤΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ Χαράλαµπος Μηλιώνης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Μικτές ιαταραχές της ΟΒΙ - Προσέγγιση Είδη µικτών διαταραχών της ΟΒΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1ο ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ Ασθενής 62 ετών διακομίσθηκε στο

Διαβάστε περισσότερα

Αντιρρόπηση μεταβολικής αλκάλωσης

Αντιρρόπηση μεταβολικής αλκάλωσης Αντιρρόπηση μεταβολικής αλκάλωσης Μεταβολική αλκάλωση Ι Ειρήνη Καλογιαννίδου Ειδικευόμενη Νεφρολογίας Γενικού Νοσοκομείου Κομοτηνής «Σισμανόγλειο» Είναι γνωστό ότι η διατήρηση του ph γύρω στα φυσιολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολική οξέωση Μεταβολική αλκάλωση

Μεταβολική οξέωση Μεταβολική αλκάλωση Μεταβολική οξέωση Μεταβολική αλκάλωση Στρατής Κασιμάτης Νεφρολόγος, «Ιπποκράτειο» Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Οκτώβριος 2011 ΟΞΕΑ και ΒΑΣΕΙΣ Οξύ: Ουσία που απελευθερώνει Η + Βάση: Ουσία που δέχεται ιόντα Η

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ. Θεόδωρος Κασιμάτης. Νεφρολόγος, Επιμελητής Β Νοσ. Ασκληπιείο Βούλας

ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ. Θεόδωρος Κασιμάτης. Νεφρολόγος, Επιμελητής Β Νοσ. Ασκληπιείο Βούλας ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ Θεόδωρος Κασιμάτης Νεφρολόγος, Επιμελητής Β Νοσ. Ασκληπιείο Βούλας Εισαγωγή Η διατήρηση της συγκέντρωσης των Η + εντός ενός στενού εύρους τιμών (35-45nmol/L) είναι ζωτικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

Ο νεφρώνας είναι το πιο σημαντικο μερος των νεφρων υγρα και ηλεκτρολυτες

Ο νεφρώνας είναι το πιο σημαντικο μερος των νεφρων υγρα και ηλεκτρολυτες ΔΙΟΥΡΗΤΙΚΑ Ο νεφρώνας είναι το πιο σημαντικο μερος των νεφρων υγρα και ηλεκτρολυτες Σχηματισμος ουρων: 1. Σπειραματικη διηθηση (GFR) = 180L/day 2. Σωληναριακη επαναρροφηση(περιπου 98%) 3. Σωληναριακη απεκκριση

Διαβάστε περισσότερα

ÕÃÑÙÍ ÇËÅÊÔÑÏËÕÔÙÍ & ÏÎÅÏÂÁÓÉÊÇÓ ÉÓÏÑÑÏÐÉÁÓ

ÕÃÑÙÍ ÇËÅÊÔÑÏËÕÔÙÍ & ÏÎÅÏÂÁÓÉÊÇÓ ÉÓÏÑÑÏÐÉÁÓ 2 o Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών και Οξεοβασικής Ισορροπίας ÐÑÁÊÔÉÊÁ ÄÅÕÔÅÑÏÕ ÅÔÇÓÉÏÕ ÌÅÔÅÊÐÁÉÄÅÕÔÉÊÏÕ ÓÅÌÉÍÁÑÉÏÕ ÕÃÑÙÍ ÇËÅÊÔÑÏËÕÔÙÍ & ÏÎÅÏÂÁÓÉÊÇÓ ÉÓÏÑÑÏÐÉÁÓ ÌÅÔÁÂÏËÉÊÇ ÁËÊÁËÙÓÇ

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία αερίων αίματος - Σημασία ειδικών παραμέτρων για τη διάγνωση των μικτών οξεοβασικών διαταραχών

Ερμηνεία αερίων αίματος - Σημασία ειδικών παραμέτρων για τη διάγνωση των μικτών οξεοβασικών διαταραχών Ερμηνεία αερίων αίματος Σημασία ειδικών παραμέτρων για τη διάγνωση των μικτών οξεοβασικών διαταραχών Νικόλαος Σ. Κακλαμάνης Διευθυντής Μονάδας Τεχνητού Νεφρού Γενικού Νοσοκομείου Σάμου 1. Εισαγωγή Η κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές της ομοιοστασίας του Καλίου σε συγκεκριμένες νοσολογικές οντότητες (αλκοολισμός, ηπατική νόσος, καρδιακή ανεπάρκεια, φάρμακα, λευχαιμίες)

Διαταραχές της ομοιοστασίας του Καλίου σε συγκεκριμένες νοσολογικές οντότητες (αλκοολισμός, ηπατική νόσος, καρδιακή ανεπάρκεια, φάρμακα, λευχαιμίες) Διαταραχές της ομοιοστασίας του Καλίου σε συγκεκριμένες νοσολογικές οντότητες (αλκοολισμός, ηπατική νόσος, καρδιακή ανεπάρκεια, φάρμακα, λευχαιμίες) Χαράλαμπος Μηλιώνης Αναπληρωτής Καθηγητής Παθολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ Ε. Ι. Γιαμαρέλλος-Μπουρμπούλης Αναπλ. Καθηγητής Παθολογίας Δ Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών ΟΡΙΣΜΟΣ Το σύνολο των αμυντικών μηχανισμών του οργανισμού για τη διατήρηση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ Κ + ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ Κ + ΟΛΙΚΗ ΠΟΣΟΤΗΤΑ Κ + : 3.000-4.000mEq (50-55mEq/Kg),

Διαβάστε περισσότερα

Στρογγυλό τραπέζι IV Ηλεκτρολυτικές διαταραχές σε διάφορες καταστάσεις

Στρογγυλό τραπέζι IV Ηλεκτρολυτικές διαταραχές σε διάφορες καταστάσεις Στρογγυλό τραπέζι IV Ηλεκτρολυτικές διαταραχές σε διάφορες καταστάσεις Σχόλια - Παραδείγματα Ευστάθιος Μητσόπουλος Νεφρολόγος, Διευθυντής ΕΣΥ Νεφρολογικό Τμήμα, Γ.Ν. Παπαγεωργίου, Θεσσαλονίκη 10 ο Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Θ. Θεοδωρίδης Νεφρολόγος Επιμελητής Α Νεφρολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γ.Ν. Αλεξανδρούπολης

Μάριος Θ. Θεοδωρίδης Νεφρολόγος Επιμελητής Α Νεφρολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γ.Ν. Αλεξανδρούπολης 9 ο Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών και Οξεοβασικής Ισορροπίας Μάριος Θ. Θεοδωρίδης Νεφρολόγος Επιμελητής Α Νεφρολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γ.Ν. Αλεξανδρούπολης Ορισμός.. αίτια

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολική αλκάλωση. Λιάμης Γεώργιος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Μεταβολική αλκάλωση. Λιάμης Γεώργιος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Μεταβολική αλκάλωση Λιάμης Γεώργιος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Προσθήκη HCO 3 - Η νεφρική απάντηση είναι ταχύτερη από την προσθήκη Η + και η περίσσεια HCO 3 - απεκκρίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Συμβολή των ηλεκτρολυτών, της λευκωματίνης και άλλων παραμέτρων στην επίλυση οξεοβασικών προβλημάτων

Συμβολή των ηλεκτρολυτών, της λευκωματίνης και άλλων παραμέτρων στην επίλυση οξεοβασικών προβλημάτων Συμβολή των ηλεκτρολυτών, της λευκωματίνης και άλλων παραμέτρων στην επίλυση οξεοβασικών προβλημάτων Γεώργιος Κουτρούμπας Νεφρολόγος, Επιμελητής Β Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Βόλου 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Παθοφυσιολογία Ι

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Παθοφυσιολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παθοφυσιολογία Ι Διαταραχές οξεοβασικής λιπίδια ηλεκτρολύτες μεταβολικό σύνδρομο Υπεύθυνος μαθήματος: Καθηγητής Παθολογίας/Ρευματολογίας, Αλέξανδρος Α.

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. 1. Εισαγωγή Εισαγωγή Σημασία των νεφρών στη ζωή Βιβλιογραφία Δομή και λειτουργία των νεφρών...

Περιεχόμενα. 1. Εισαγωγή Εισαγωγή Σημασία των νεφρών στη ζωή Βιβλιογραφία Δομή και λειτουργία των νεφρών... Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή... 1 1. Εισαγωγή... 1 2. Σημασία των νεφρών στη ζωή... 4 3. Βιβλιογραφία... 6 2. Δομή και λειτουργία των νεφρών... 7 1. Εισαγωγή... 8 2. Νεφρικά αγγεία... 9 3. Νεφρικό σπείραμα...

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση του ασθενή με υποκαλιαιμία

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση του ασθενή με υποκαλιαιμία Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση του ασθενή με υποκαλιαιμία Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Υποκαλιαιμία Φυσιολογικές

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8 - Διαταραχές της Οξεοβασικής Ισορροπίας

Κεφάλαιο 8 - Διαταραχές της Οξεοβασικής Ισορροπίας Κεφάλαιο 8 - Διαταραχές της Οξεοβασικής Ισορροπίας Σύνοψη Οι διαταραχές οξεοβασικής ισορροπίας αποτελούν συχνά κλινικά προβλήματα, ειδικά σε ασθενείς της Μονάδας Εντατικής Θεραπείας. Η αλλαγή στο εξωκυττάριο

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμοί Ρυθμιστικά συστήματα. Χαράλαμπος Μηλιώνης Αναπληρωτής Καθηγητής Παθολογίας Τμήμα Ιατρικής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Ορισμοί Ρυθμιστικά συστήματα. Χαράλαμπος Μηλιώνης Αναπληρωτής Καθηγητής Παθολογίας Τμήμα Ιατρικής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Ορισμοί Ρυθμιστικά συστήματα Χαράλαμπος Μηλιώνης Αναπληρωτής Καθηγητής Παθολογίας Τμήμα Ιατρικής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Οξέα/Βάσεις - Ορισμοί Ορισμός #1: Arrhenius (κλασικός, 1887) Οξέα παράγουν ιόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΥΠΟ/ΥΠΕΡ ΚΑΛΙΑΙΜΙΑ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΜΙΧΟΔΗΜΟΣ, ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΥΠΟ/ΥΠΕΡ ΚΑΛΙΑΙΜΙΑ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΜΙΧΟΔΗΜΟΣ, ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΥΠΟ/ΥΠΕΡ ΚΑΛΙΑΙΜΙΑ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΜΙΧΟΔΗΜΟΣ, ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΚΑΛΙΟ Το σημαντικότερο ενδοκυττάριο κατιόν Διαδραματίζει σημαντικό στη φυσιολογία

Διαβάστε περισσότερα

Παρεντερική χορήγηση υγρών Ποιο διάλυµα σε ποιόν ασθενή; Θεοδόσιος Φιλιππάτος Παθολόγος Επικουρικός Ιατρός ΠΓΝΙ

Παρεντερική χορήγηση υγρών Ποιο διάλυµα σε ποιόν ασθενή; Θεοδόσιος Φιλιππάτος Παθολόγος Επικουρικός Ιατρός ΠΓΝΙ Παρεντερική χορήγηση υγρών Ποιο διάλυµα σε ποιόν ασθενή; Θεοδόσιος Φιλιππάτος Παθολόγος Επικουρικός Ιατρός ΠΓΝΙ ΠΑΡΕΝΤΕΡΙΚΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΔΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΣΥΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΟΥ ΟΓΚΟΥ (ΥΠΟΟΓΚΑΙΜΙΑ)

Διαβάστε περισσότερα

Νεφρική ρύθμιση του ισοζυγίου των κατιόντων υδρογόνου

Νεφρική ρύθμιση του ισοζυγίου των κατιόντων υδρογόνου Νεφρική ρύθμιση του ισοζυγίου των κατιόντων υδρογόνου Παράγοντες που επηρεάζουν την Επαναρρόφηση των Διττανθρακικών Νεφρική ρύθμιση του ισοζυγίου των κατιόντων υδρογόνου Η διατήρηση της συγκέντρωσης των

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές της οξεοβασικής ισορροπίας

Διαταραχές της οξεοβασικής ισορροπίας Διαταραχές της οξεοβασικής ισορροπίας Ενότητα 4: Νοσήματα του αναπνευστικού Κωνσταντίνος Σπυρόπουλος, Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΟΥ ph Ο οργανισμός διαθέτει μηχανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Κύριες λειτουργίες των νεφρών Ρύθμιση του όγκου των υγρών του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Παθοφυσιολογία Ι

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Παθοφυσιολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παθοφυσιολογία Ι Διαταραχές οξεοβασικής - λιπίδια ηλεκτρολύτες μεταβολικό σύνδρομο Υπεύθυνος μαθήματος: Καθηγητής Παθολογίας/Ρευματολογίας, Αλέξανδρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Παθοφυσιολογία Ι

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Παθοφυσιολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παθοφυσιολογία Ι Διαταραχές οξεοβασικής - λιπίδια ηλεκτρολύτες μεταβολικό σύνδρομο Υπεύθυνος μαθήματος: Καθηγητής Παθολογίας/Ρευματολογίας, Αλέξανδρος

Διαβάστε περισσότερα

Κληρονομικές αιτίες υποκαλιαιμίας

Κληρονομικές αιτίες υποκαλιαιμίας Κληρονομικές αιτίες υποκαλιαιμίας Η. Μηνασίδης Νεφρολόγος 424 ΓΣΝΕ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΜΧΑ αιτίες υποκαλιαιμίας (ψευδοϋποκαλιαιμία: οξεία μυελογενής λευχαιμία) μειωμένη εξωγενής πρόσληψη ανακατανομή μεταξύ ενδο-

Διαβάστε περισσότερα

Αίτια - Αντιρρόπηση αναπνευστικής αλκάλωσης

Αίτια - Αντιρρόπηση αναπνευστικής αλκάλωσης Αίτια Αντιρρόπηση αναπνευστικής αλκάλωσης Ευαγγελία Ντουνούση Νεφρολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων 1. Εισαγωγή Η αναπνευστική αλκάλωση (ΑΑ) αποτελεί τη συχνότερη διαταραχή της οξεοβασικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΝΑΤΡΙΟ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟ ΟΞΙΝΟ/DEMO Ενέσιμο διάλυμα 4% και 8%

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΝΑΤΡΙΟ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟ ΟΞΙΝΟ/DEMO Ενέσιμο διάλυμα 4% και 8% ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΝΑΤΡΙΟ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟ ΟΞΙΝΟ/DEMO Ενέσιμο διάλυμα 4% και 8% 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Νάτριο Ανθρακικό Όξινο/DEMO (Sodium Bicarbonate/DEMO) 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ-ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ

ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ-ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ-ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΔΙΑΡΡΟΙΕΣ: ph 7.26 HCO 3-11 meq/l PCO 2 25 mmhg ΑΝΤΙΡΡΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης

Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης Σημείωση: Αυτές οι τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία της μεταβολικής οξέωσης σε ΧΝΝ (πριν το τελικό στάδιο) με φρούτα και λαχανικά

Θεραπεία της μεταβολικής οξέωσης σε ΧΝΝ (πριν το τελικό στάδιο) με φρούτα και λαχανικά Θεραπεία της μεταβολικής οξέωσης σε ΧΝΝ (πριν το τελικό στάδιο) με φρούτα και λαχανικά Θεόδωρος Ελευθεριάδης Επίκουρος Καθηγητής Νεφρολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Υπάρχουν πειραματικά δεδομένα που τεκμηριώνουν

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές οξεοβασικής ισορροπίας. Σπ. Μιχαήλ

Βασικές αρχές οξεοβασικής ισορροπίας. Σπ. Μιχαήλ Βασικές αρχές οξεοβασικής ισορροπίας Σπ. Μιχαήλ Ορισμοί (Ι) Οξέα Ενώσεις που αποδίδουν Η + Βάσεις Ενώσεις που προσλαμβάνουν Η + Διάσπαση Οξέος ΗΑ Η + + Α Σθένος Καθαρό ηλεκτρικό φορτίο ένωσης ή στοιχείου

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Ισοζύγιο νερού Επηρεάζεται από την : Ισορροπία μεταξύ πρόσληψης

Διαβάστε περισσότερα

Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία. Διαφορική Διάγνωση

Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία. Διαφορική Διάγνωση Άνδρας77 ετώνμεδύσπνοια, οιδήματακαιυποκαλιαιμία Διαφορική Διάγνωση Γεροβασίλη Βίκυ Ειδικευόµενη Ε Παθολογικής Κλινικής ιευθ: Αθανάσιος Σκουτέλης ΣτοιχείαΑπόΚλινικήΕικόνα Πρόσφατη έναρξη Απορρύθμιση Αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

Ασθενής 62 ετών διακομίσθηκε στο νοσοκομείο με σύγχιση. Γλυκόζη 580mg/dl, κρεατινίνη 0.8mg/dl, ph 6.95, HCO 3

Ασθενής 62 ετών διακομίσθηκε στο νοσοκομείο με σύγχιση. Γλυκόζη 580mg/dl, κρεατινίνη 0.8mg/dl, ph 6.95, HCO 3 1ο ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ Ασθενής 62 ετών διακομίσθηκε στο νοσοκομείο με σύγχιση. Γλυκόζη 580mg/dl, κρεατινίνη 0.8mg/dl, ph 6.95, HCO 3-2.3mEq/L, PCO 2 11mmHg, K/Na/Cl : 5.1/140/115mEq/L. Γενική ούρων, σάκχαρο 4+,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΚΑΛΙΑΙΜΙΑ-ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΙΜΙΑ ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΙΜΙΑ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Αναπληρωτής Καθηγητής Νεφρολογίας Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Πατρών

ΥΠΟΚΑΛΙΑΙΜΙΑ-ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΙΜΙΑ ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΙΜΙΑ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Αναπληρωτής Καθηγητής Νεφρολογίας Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Πατρών ΥΠΟΚΑΛΙΑΙΜΙΑ-ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΙΜΙΑ ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΙΜΙΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Αναπληρωτής Καθηγητής Νεφρολογίας Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Πατρών ΥΠΟΚΑΛΙΑΙΜΙΑ - ΥΠΕΡΚΑΛΙΑΙΜΙΑ Φυσιολογικές τιμές καλίου ορού 3.5-5 meq/l

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΦΡΙΚΕΣ ΣΩΛΗΝΑΡΙΑΚΕΣ ΟΞΕΩΣΕΙΣ

ΝΕΦΡΙΚΕΣ ΣΩΛΗΝΑΡΙΑΚΕΣ ΟΞΕΩΣΕΙΣ ΝΕΦΡΙΚΕΣ ΣΩΛΗΝΑΡΙΑΚΕΣ ΟΞΕΩΣΕΙΣ ΝΕΦΡΙΚΕΣ ΣΩΛΗΝΑΡΙΑΚΕΣ ΟΞΕΩΣΕΙΣ (ΝΣΟ) ΝΣΟ τύπου Ι: αδυναμία απέκκρισης Η + στα άπω σωληνάρια (διαταραχή αντλίας Η + -ATPάσης / ΔV) ΝΣΟ τύπου IΙ: αδυναμία επαναρρόφησης HCO

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΡΑ & ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΕΣ (ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ)

ΥΓΡΑ & ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΕΣ (ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ) ΥΓΡΑ & ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΕΣ (ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ) ΡΟΒΙΘΗΣ ΜΙΧΑΗΛ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ ΤΕ, MMEDsci in Clinical Nursing 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ 3 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΥΓΡΑ & ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΕΣ (ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ) Τα ολικό ποσό του νερού

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΗ ΔΙΟΥΡΗΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟ ΟΙΔΗΜΑ ΚΑΡΜΕΝ ΤΑΣΙΟΠΟΥΛΟΥ,

ΧΡΗΣΗ ΔΙΟΥΡΗΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟ ΟΙΔΗΜΑ ΚΑΡΜΕΝ ΤΑΣΙΟΠΟΥΛΟΥ, ΧΡΗΣΗ ΔΙΟΥΡΗΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟ ΟΙΔΗΜΑ ΚΑΡΜΕΝ ΤΑΣΙΟΠΟΥΛΟΥ, Επιμελήτρια Α Νεφρολογίας ΓΝ Γ Παπανικολάου Θεσσαλονίκη ΟΡΙΣΜΟΣ Αντίσταση στα διουρητικά ασαφής όρος Κλινικός ορισμός - Κατάσταση στην οποία η

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρολύτες. Ν. Ζάβρας Παιδοχειρουργός

Ηλεκτρολύτες. Ν. Ζάβρας Παιδοχειρουργός Ηλεκτρολύτες Ν. Ζάβρας Παιδοχειρουργός Οι ηλεκτρολύτες είναι στοιχεία που βρίσκονται στο σώµα και στα υγρά του και φέρουν ηλεκτρικό φορτίο Ηλεκτρολύτες ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η θεραπεία παιδιατρικών ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Διερεύνηση Ασθενή με Διαταραχές της Οξεοβασικής Ισορροπίας

Διερεύνηση Ασθενή με Διαταραχές της Οξεοβασικής Ισορροπίας Διερεύνηση Ασθενή με Διαταραχές της Οξεοβασικής Ισορροπίας Χαράλαμπος Μηλιώνης Αναπληρωτής Καθηγητής Παθολογίας Τμήμα Ιατρικής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Αέρια αρτηριακού αίματος Η ανάλυση των αερίων αίματος

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση ωσμωτικής πίεσης-ωσμωτικότητας-ώσμωσης. Ωσμωτικότητα πλάσματος

Σχέση ωσμωτικής πίεσης-ωσμωτικότητας-ώσμωσης. Ωσμωτικότητα πλάσματος Βιολογικές και Κλινικές Εφαρμογές της Ωσμωτικότητας Στόχοι Κατανόησης-Υποδείξεις: -Εξοικειωθείτε με διάφορα παραδείγματα βιολογικών εφαρμογών. (Σημειώση: Μην τα αποστηθίσετε! Απλώς διαβάζοντάς τα να τα

Διαβάστε περισσότερα

«Επιπολασμός της υπερκαλιαιμίας σε ασθενείς με και χωρίς σακχαρώδη διαβήτη ανάλογα με το επίπεδο της νεφρικής λειτουργίας»

«Επιπολασμός της υπερκαλιαιμίας σε ασθενείς με και χωρίς σακχαρώδη διαβήτη ανάλογα με το επίπεδο της νεφρικής λειτουργίας» 2. Νεφρολογική κλινική Α.Π.Θ., Ιπποκράτειο Νοσοκομείο, Θεσσαλονίκης «Επιπολασμός της υπερκαλιαιμίας σε ασθενείς με και χωρίς σακχαρώδη διαβήτη ανάλογα με το επίπεδο της νεφρικής λειτουργίας» Π. Τολίκα¹,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΕΡΙΩΝ ΑΙΜΑΤΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΦΙΛΝΤΙΣΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & ΥΠΕΡΒΑΡΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ, ΕΚΠΑ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΕΡΙΩΝ ΑΙΜΑΤΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΦΙΛΝΤΙΣΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & ΥΠΕΡΒΑΡΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ, ΕΚΠΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΕΡΙΩΝ ΑΙΜΑΤΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΦΙΛΝΤΙΣΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & ΥΠΕΡΒΑΡΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ, ΕΚΠΑ 29-11-2014 Διαταραχές αερίων αίματος Εργαστηριακή έκφραση παθολογικών καταστάσεων Νόσος Σήψη Καταπληξία

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Χ. Κουτρούμπας

Γιώργος Χ. Κουτρούμπας ΥΠΟΚΑΛΙΑΙΜΙΑ ΤΗΣ ΥΠΟΜΑΓΝΗΣΙΑΙΜΙΑΣ (ΑΙΤΙΑ, ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ, ΘΕΡΑΠΕΙΑ) Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ Mg 2+ ΣΤΙΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ Κ + Γιώργος Χ. Κουτρούμπας Νεφρολόγος, Επιμελητής A ΓΝ Βόλου «Αχιλλοπούλειο» Υποκαλιαιμία της υπομαγνησιαιμίας

Διαβάστε περισσότερα

Hct 40,1% Glu 196 Mg 2,72 TBIL/DBIL 1,15/0,68. Hb 14,7g/dl BUN 63 P 1,62 TKE 28mm /1h. MCV 85,5 fl Cr 1,07 LDH 214 CK/CKMB 1153/28

Hct 40,1% Glu 196 Mg 2,72 TBIL/DBIL 1,15/0,68. Hb 14,7g/dl BUN 63 P 1,62 TKE 28mm /1h. MCV 85,5 fl Cr 1,07 LDH 214 CK/CKMB 1153/28 Γ.Ν.Α «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟΤΜΗΜΑ /ντής ρ. ΒαϊδάκηςΕ. Γυναίκα 75 ετών µε χαλαρή παράλυση και υποκαλιαιµία ΙΑΦΟΡΙΚΗ ΙΑΓΝΩΣΗ Μπαλωµενάκη Μαρία Ειδικευόµενη Παθολογικής Κλινικής Γυναίκα, 75 ετών µε αδυναµία

Διαβάστε περισσότερα

Ρύθµιση του ισοζυγίου Νατρίου και Νερού

Ρύθµιση του ισοζυγίου Νατρίου και Νερού Ρύθµιση του ισοζυγίου Νατρίου και Νερού Περιεχόµενα: Ισοζύγιο Σωµατικού Νατρίου και Ύδατος Νεφρική επεξεργασία Νατρίου και Ύδατος Νεφρική ρύθµιση Νατρίου Νεφρική ρύθµιση ύδατος ίψα και όρεξη άλατος Ρύθµιση

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης. Ελένη Μάνου, νεφρολόγος, Γ.Ν.Παπαγεωργίου

Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης. Ελένη Μάνου, νεφρολόγος, Γ.Ν.Παπαγεωργίου Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης Ελένη Μάνου, νεφρολόγος, Γ.Ν.Παπαγεωργίου σαν εισαγωγή... παραγωγή CO2 αποβολή CO2 παραγωγή CO2 αποβολή CO2 µερική πίεση του διοξειδίου του άνθρακα στο αίµα (PaCO2) µείωση

Διαβάστε περισσότερα

gr aiavramidis.gr

gr aiavramidis.gr ΕΠΙΠΕ Α ΦΩΣΦΟΡΟΥ ΣΤΟ ΑΙΜΑ Φυσιολογικά ενήλικες 2,4-4,5 4,5 mg/dl ή 0,8-1,44 mmol/l παιδιά και έφηβοι 4-66 mg/dl ή 1,3-1,92 1,92 mmol/l αυξηµένη εγγύς επαναρρόφηση στα παιδιά (δράση IGF-I) I) τα επίπεδα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΡΑ & ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΕΣ ΝΙΚΟΣ ΓΑΒΑΛΑΚΗΣ «ΤΖΑΝΕΙΟ» ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

ΥΓΡΑ & ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΕΣ ΝΙΚΟΣ ΓΑΒΑΛΑΚΗΣ «ΤΖΑΝΕΙΟ» ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΥΓΡΑ & ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΕΣ ΝΙΚΟΣ ΓΑΒΑΛΑΚΗΣ «ΤΖΑΝΕΙΟ» ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ ΥΓΡΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΥΔΑΤΟΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της υπερδιήθησης στο Καρδιονεφρικό Σύνδροµο.! Ιωάννης Μακρής Νοσηλευτής MSc Μ.Τ.Ν. ΓΝΑ «Ιπποκράτειο»

Ο ρόλος της υπερδιήθησης στο Καρδιονεφρικό Σύνδροµο.! Ιωάννης Μακρής Νοσηλευτής MSc Μ.Τ.Ν. ΓΝΑ «Ιπποκράτειο» Ο ρόλος της υπερδιήθησης στο Καρδιονεφρικό Σύνδροµο Ιωάννης Μακρής Νοσηλευτής MSc Μ.Τ.Ν. ΓΝΑ «Ιπποκράτειο» Καρδιονεφρικό Σύνδροµο (CRS) Ορισµός Οι διαταραχές της καρδιάς και των νεφρών, όπου οξεία ή χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Τι μας λέει και τι δε μας λέει το ασβέστιο ορού;

Τι μας λέει και τι δε μας λέει το ασβέστιο ορού; Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών & Οξεοβασικής Ισορροπίας 10 ο Σεμινάριο Διαταραχές ύδατος και νατρίου 23 & 24 Σεπτεμβρίου 2016, ΚΟΜΟΤΗΝΗ Τι μας λέει και τι δε μας λέει το ασβέστιο

Διαβάστε περισσότερα

Ρύθμιση της οξεοβασικής ισορροπίας από τους νεφρούς

Ρύθμιση της οξεοβασικής ισορροπίας από τους νεφρούς Ρύθμιση της οξεοβασικής ισορροπίας από τους νεφρούς Δημήτριος Σ. Γούμενος Νεφρολογικό και Μεταμοσχευτικό Κέντρο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Πατρών www.nephrology-patra.gr Πηγές υδρογονοϊόντων [H + ] Ημερήσιος

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης

Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης Αναπνευστική αλκάλωση Ελένη Μάνου Νεφρoλόγος, Επιμελήτρια Β Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης «Παπαγεωργίου» 1. Εισαγωγή Η μερική πίεση του διοξειδίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΣΩΛΗΝΑΡΙΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γυναίκα 27 ετών, κατά την 26η εβδομάδα κύησης, επισκέπτεται τον γυναικολόγο της στα πλαίσια προγεννητικού ελέγχου. Έχει ελεύθερο

Διαβάστε περισσότερα

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο ΥΓΡΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Το ύδωρ αποτελεί το 60% του βάρους σώματος α) από την ηλικία (νεογνά 75%) β) περιεκτικότητα σε λίπος (ο λιπώδης ιστός έχει μικρή περιεκτικότητα σε ύδωρ) γ) το φύλο ( το ύδωρ είναι λιγότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΣΩΛΗΝΑΡΙΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γυναίκα 27 ετών, κατά την 26η εβδομάδα κύησης, επισκέπτεται τον γυναικολόγο της στα πλαίσια προγεννητικού ελέγχου. Έχει ελεύθερο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΔΙΤΤΑΝΘΡΑΚΙΚΩΝ (ΣΕ ΝΕΦΡΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΤΕΡΟ) Γιώργος Χ. Κουτρούμπας Επιμελητής A Νεφρολογικό Τμήμα Γ.Ν.

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΔΙΤΤΑΝΘΡΑΚΙΚΩΝ (ΣΕ ΝΕΦΡΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΤΕΡΟ) Γιώργος Χ. Κουτρούμπας Επιμελητής A Νεφρολογικό Τμήμα Γ.Ν. ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΔΙΤΤΑΝΘΡΑΚΙΚΩΝ (ΣΕ ΝΕΦΡΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΤΕΡΟ) Γιώργος Χ. Κουτρούμπας Επιμελητής A Νεφρολογικό Τμήμα Γ.Ν. Βόλου ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΔΙΤΤΑΝΘΡΑΚΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές νερού και ηλεκτρολυτών

Διαταραχές νερού και ηλεκτρολυτών Διαταραχές νερού και ηλεκτρολυτών Σ. Μαρινάκη Νεφρολογική Κλινική και Μονάδα Μεταμόσχευσης Νεφρού Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ, Λαϊκό Νοσοκομείο 30.03.2016 Υγρά(Νερό) Διαταραχές Υποογκαιμία Ιστική ισχαιμία (shock)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΜΕ ACTH

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΜΕ ACTH ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΜΕ ACTH Ενδείξεις: Διάγνωση επινεφριδιακής ανεπάρκειας, διαταραχή της σύνθεσης στεροειδών ή έλλειψη απάντησης στην ACTH. Διαδικασία: Η δοκιμασία αρχίζει στις 09:00π.μ. Cotrosyn (1-24

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 30 ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

Κεφάλαιο 30 ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Κεφάλαιο 30 ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ιωάννης Βασιλειάδης Σύνοψη Η ρύθμιση της οξεοβασικής ισορροπίας στον οργανισμό συνοψίζεται ουσιαστικά στη ρύθμιση της συγκέντρωσης των ιόντων υδρογόνου. Καθημερινά, ο

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτική προσέγγιση ασθενών με ασκίτη

Πρακτική προσέγγιση ασθενών με ασκίτη Πρακτική προσέγγιση ασθενών με ασκίτη Δρ. Βασίλειος Α. Σεβαστιανός Δ Παθολογική Κλινική Γ.Ν.Α «Ο Ευαγγελισμός» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ: Σύγχρονη Διερεύνηση και Αντιμετώπιση Ηπατικών Νοσημάτων και Συνδρόμων

Διαβάστε περισσότερα

Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Lactated Ringer s Injection/Fresenius, (3,1+0,3+6+0,2)g, ενέσιμο διάλυμα για έγχυση

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις 1 Πόσα λίτρα πρόουρο σχηματίζονται ημερησίως; α) 15-18 L β) 1,5-1,7 L γ) 170-180 L δ) 1700-1800 L ε) 100-120 L 2. Ποιο τμήμα του νεφρού ανήκει στον μυελό του νεφρού; α) Τα νεφρικά σωμάτια β) Η κάψα του

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοπαθής αλδοστερονισμός. Δούμας Μιχάλης Παθολόγος

Πρωτοπαθής αλδοστερονισμός. Δούμας Μιχάλης Παθολόγος Πρωτοπαθής αλδοστερονισμός Δούμας Μιχάλης Παθολόγος Πρωτοπαθής Αλδοστερονισμός Σύνδρομο: υπέρταση αλδοστερόνη ρενίνη Ερωτήματα Γιατί πρέπει να ψάξουμε; Είναι συχνός; Αξίζει τον κόπο και τα χρήματα; Ποιούς

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές ισοζυγίου του καλίου. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Διαταραχές ισοζυγίου του καλίου. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Διαταραχές ισοζυγίου του καλίου Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Υποκαλιαιμία Υποκαλιαιμία Φυσιολογικές τιμές καλίου : 3,5-5 meq/l Η πιο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΚΑΛΙΟΥ. Παπαχρήστου Ευάγγελος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Νεφρολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΚΑΛΙΟΥ. Παπαχρήστου Ευάγγελος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Νεφρολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΚΑΛΙΟΥ Παπαχρήστου Ευάγγελος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Νεφρολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Κάλιο: Φυσιολογικές λειτουργίες Ρύθμιση του δυναμικού ηρεμίας

Διαβάστε περισσότερα

Oξεοβασική ισορροπία. Αναστάσιος Ν. Μαχαίρας

Oξεοβασική ισορροπία. Αναστάσιος Ν. Μαχαίρας Oξεοβασική ισορροπία Αναστάσιος Ν. Μαχαίρας Oξεοβασική ισορροπία PH ~ 7,4 αντιστοιχεί σε 40 nmol H+ / lt Ph και συγκέντρωση ιόντων Η+ Ph nmol/l 6.0 1000 7.0 100 8.0 10 9.0 1 Ph και συγκέντρωση ιόντων

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Συμπύκνωση και αραίωση των ούρων Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Συμπύκνωση και αραίωση των ούρων Η ποσότητα ούρων που παράγεται

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης.

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης. Πρακτικές οδηγίες χρσης του πρωτοκόλλου της διαβητικς κετοξέωσης. ΒΗΜΑ 1 ο : Όταν η γλυκόζη αίματος είναι >250mg/dl και ο ασθενς σε επηρεασμένη γενικ κατάσταση, ταχεία ενυδάτωση [ Ν/S 0,9% με 20ml/Kg σε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην οξεοβασική ισορροπία και στον κυψελιδικό αερισμό. Κ. Μαυροματίδης Νεφρολόγος

Εισαγωγή στην οξεοβασική ισορροπία και στον κυψελιδικό αερισμό. Κ. Μαυροματίδης Νεφρολόγος Εισαγωγή στην οξεοβασική ισορροπία και στον κυψελιδικό αερισμό Κ. Μαυροματίδης Νεφρολόγος Τυπικά παραδείγματα οξέων και βάσεων H 2 CO 3 H + + HCO 3 - HCI H + + CI - NH + 4 H + + NH 3 H 2 PO - 4 H + + HPO

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΗ ΟΥΣΙΑ χημική ουσία που δεν παράγεται στον οργανισμό και εισαγόμενη στον οργανισμό δεν αξιοποιείται για την εξασφάλιση ενέργειας ή σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα