Οι τεχνητοί υγρότοποι. για την απογραφή τω ν υγροτόπω ν. Υδατικοί πόροι Το πρόβλημα εντείνεται

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Οι τεχνητοί υγρότοποι. για την απογραφή τω ν υγροτόπω ν. Υδατικοί πόροι Το πρόβλημα εντείνεται"

Transcript

1 ΔIM H NIAIA Ε Κ ΔΟ ΣΗ TOY E ΛΛHNIKOY KENTPO Y ΒΙΟΤΟΠΩΝ - ΥΓΡΟ ΤΟ Π ΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΤΕΥΧΟΣ 36 ΔΡΧ. 400 με την υποστήριξη του ΥΠΕΧΩ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2001 Οι τεχνητοί υγρότοποι ως μέσο επεξεργασίας και επαναχρησιμοποίησης λυμάτων Διμερής συνεργασία Ελλάδας και Αλβανίας για την απογραφή τω ν υγροτόπω ν Ελος Πάλιουρων Επανομής Υγρότοπος σε κίνδυνο; Υδατικοί πόροι Το πρόβλημα εντείνεται Οι ζω ντανοί οργανισμοί ως ενδείκτες της ποιότητας του νερού τω ν ποταμών Συστήματα αξιολόγησης της ποιότητας του νερού

2 Σ ε α υ τ ό τ ο τ ε ύ χ ο ς H εξοικονόμηση υδατικών πόρων, μέσω της επεξεργασίας και επα- ναχρησιμοποίησης λυμάτων, αποτελεί παγκοσμίως σπουδαίο περιβαλλοντικό θέμα. Το ΕΚΒΥ, έχοντας ως βάση την πείρα που απέκτησε από την κατασκευή και λειτουργία ενός πειραματικού τεχνητού υγροτόπου στην περιοχή της Θεσσαλονίκης, συμμετέχει σε ένα έργο συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας, Γερμανίας και Βουλγαρίας προ- κειμένου να προωθήσει τη χρήση των τεχνητών υγροτόπων στην Ελλάδα και στη Βουλγαρία (σελ. 3). Η μεταφορά τεχνογνωσίας και η εφαρμογή συγκεκριμένης μεθόδου απογραφής υγροτόπων για τη διάσωση των υγροτόπων, θα χρησιμοποιηθεί από το ΕΚΒΥ στην Αλβανία, στο πλαίσιο προγράμματος διμερούς αναπτυξιακής βοήθειας στον τομέα του περιβάλλοντος, για το έτος 2000 (σελ. 4). Οι δύο πιο κοντινοί στην πόλη της Θεσσαλονίκης υγρότοποι είναι η Λιμνοθάλασσα Επανομής και το παράκτιο Έλος Πάλιουρων. Αν και είναι υγρότοποι καταγεγραμμένοι και αναγνωρισμένοι για τις πολλαπλές οικολογικές τους αξίες, οι σκέψ εις για την απόδοσή τους στον συμβατικό μαζικό τουρισμό, μετά από αποξήραν- y. ση, προβληματίζουν έντονα την τοπική αυτοδιοίκηση, --1 ζ. \ τους κατοίκους της περιοχής και την επιστημονική κοινότητα (σελ. 5-6). 3>'ϊ. Γ;, Πολλοί υποστηρίζουν, και όχι άδικα, ότι οι μελλοντικοί / πόλεμοι θα έχουν ως κύρια αιτία το νερό. Η χώρα μας, όπως και όλες οι Μ εσογειακές χώρες, σύντομα θα αντιμετωπίσει το πρόβλημα της έλλειψης νερού, το οποίο έχει αρχίσει ήδη να εμφανίζεται σε ορισμένες περιοχές (σελ. 7-9) Έως πρόσφατα, η αξιολόγηση της ποιότητας των ρεόντων υδάτων γινόταν με βάση φυσικά και χημικά κριτήρια, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η πανίδα και η χλωρίδα που υπάρχει σε έναν ποταμό. Από τον 19ο αιώνα, όμως, ήταν ήδη γνωστό ότι οι ζωντανοί οργανισμοί μπορεί να είναι αξιόπιστοι ενδείκτες της ποιότητας των ρεόντων υδάτων, υπερτερώντας σε ορισμένες περιπτώσεις έναντι των φυσι κών και χημικών μεθόδων (σελ ). Έχουν δημιουργηθεί τουλάχιστον 50 συστήματα αξιολόγησης της ποιότητας των ρεόντων υδάτων που στηρίζονται σε ζωντανούς οργανισμούς και ονομάζονται Δείκτες. Η χρήση ορισμένων από αυτών είναι ιδιαίτερα εξαπλωμένη στις διάφορες χώ ρες της Ευρώπης και της Αμερικής και θεωρείται πλέον απαραίτητη σε κάθε προ γραμμα παρακολούθησης της ποιότητας των ρεόντων υδάτων (σελ ). Ν έες εκδόσεις και δραστηριότητες σχετικά με την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στην Ελλάδα και στο εξω τερικό (σελ ). Φωτ. Αρχείο ΕΚΒΥ / Έγχρωμον

3 για τη δημιουργία τεχνητών υγροτόπων ως μέσο επεξεργασίας και επαναχρησιμοποίησης λυμάτων H εξοικονόμηση υδατικών πόρων, μέσω τη ς επεξεργασ ίας και επαναχρησιμοποίησης υγρών αποβλήτων (λυμάτων), αποτελ εί παγκοσμίως σπουδαίο περιβαλλοντικό θέμα. Οι τεχνητοί υγρότοποι αποτελούν εναλλακτικά συστήματα επ εξεργασ ίας λυμάτω ν τα οποία είναι φιλικά προς το περιβάλλον και χαρακτηρίζονται από μεγάλη αποτελεσματικότητα, ελάχισ τες απαιτήσ εις σε ενέργεια και συγκριτικά χαμηλό κόστος κατασκευής και λειτουργίας. Τα συστήματα αυτά, λόγω τω ν π λεονεκτημάτω ν που παρουσιάζουν, είναι ιδιαίτερα διαδεδομένα στις χώ ρες τη ς Βόρειας Ευρώπης και παράλληλα προωθείται η χρήση το υ ς μέσω τω ν διαπεριφερειακώ ν συνεργασιών σε ό λες τη ς Ευρωπαϊκές χώρες. Το ΕΚΒΥ, έχοντα ς ως βάση τη ν πείρα που απέκτησε από τη ν κατασκευή και λειτουργία ενός πειραματικού τεχνητού υγροτόπου στην περιοχή τη ς Θεσσαλονίκης, συμμετέχει σε ένα έρ γο εξω τερικής-διαπεριφ ερειακής συνεργασίας μεταξύ τη ς Ελλάδας, Γερμανίας και Βουλγαρίας, προκειμένου να προωθήσει τη χρήση τω ν τεχνητώ ν υγροτόπω ν στην Ελλάδα και στη Βουλγαρία. Το έργο έχει τίτλο "Φυσικά συστήματα για τη ν επ εξεργασία και επαναχρησιμοποίηση υγρών αποβλήτων (Wastreat)". Την υλοποίηση του έργου ανέλαβε από τον Δ εκέμβριο του 1999, η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Κυκλάδων σε συνεργασία με το ΕΚΒΥ, τη ν Αναπτυξιακή Εταιρεία Κυκλάδων, το ν Δήμο Βάρνας τη ς Βουλγαρίας και το ν Δ ήμον Rosche τη ς Γερμανίας. Το έργο χρηματοδοτείται από τη Γενική Δ ιεύθυνση XIV και έχει διάρκεια δύο έτη. Σκοποί του έργου είναι: η κατασκευή και λειτουργία τεχνητώ ν υγροτόπων για επ ε ξεργασία αστικών λυμάτω ν σε μικρούς οικισμούς, και η ανάδειξη τω ν π λεονεκτημάτω ν τω ν συστημάτων αυτών και η διάδοσή το υ ς σε μελλοντικούς χρήσ τες. Ειδικότερα, το έργο περιλαμβάνει: τη ν κατασκευή δύο τεχνητώ ν υγροτόπων στον Δήμο Εξωμβούργου τη ς Τήνου και ενός στην Κοινότητα Σβεζνίτσα τη ς Βουλγαρίας, τη ν εκπαίδευση τω ν συμμετεχόντω ν του έργου στη χρήση και παρακολούθηση τη ς λειτουργία ς τω ν τεχνητώ ν υγροτόπων, τη ν προώθηση τη ς επαναχρησιμοποίησης τω ν επ εξερ γα σμένων λυμάτω ν στις περιοχές εγκατάσ τασ ης τω ν τεχνη τώ ν υγροτόπων. Η πολλαπλή αξιοποίηση τω ν εκροώ ν (γεωργία, πυρόσβεση κ.λπ.) από τα συστήματα αυτά δεν θα συνεισφέρει μόνο στην προστασία του περιβάλλοντος, αλλά παράλληλα θα έχει και οικονομικά οφέλη, ιδιαίτερα για τα ελληνικά νησιά, όπου υπάρχει μεγάλη έλλειψη νερού κυρίως κατά τη θερινή περίοδο. Τα αποτελέσματα από τη λειτουργία τω ν τεχνητώ ν υγροτόπων στην Τήνο και στη Βουλγαρία, θα χρησιμοποιηθούν για τη διάδοση τω ν συστημάτων αυτών και σε άλλες νησιω τικές και μη περιοχές τη ς Ελλάδας, αλλά και τ η ς Μεσογείου. Η κατασκευή τεχνητώ ν υγροτόπων θεω ρείται ότι αποτελεί ένα μέσο προστασίας και διαχείρισης τω ν εδαφοϋδατικώ ν πόρων. Η συνεργασία με ό μορες και ά λλες Ευρωπαϊκές χώ ρες αναμένεται να συμβάλλει στη μετα φ ορά και στη διάδοση τη ς υπάρχουσας σχετικής τεχνογνω σίας, να βοηθήσει στην ενημέρωση και ολοκληρω μένη εκπαίδευση μελλοντικώ ν χρηστών και να προωθήσει το υ ς τεχ νητο ύ ς υγροτόπ ους ως μέσο συνετο ύ ς διαχείρισης τω ν εδαφικώ ν και υδατικών πόρων σε επίπεδο λεκά νης απορροής. Σωτηρία Κατσαβούνη ΑΜΦΙΒΙΟΝ L i

4 Απογραφή των υγροτόπων της Αλβανίας Η Αλβανία είναι μια σχετικά μικρή χώρα με έκταση km2 και πληθυσμό κατοίκων (Εθνική Απογραφή, 1992). Το 29% της χώρας εδράζεται σε υψόμετρο άνω των 1000 m, ενώ μόνο το 19% έχει υψόμετρο κάτω από 200 m. Το γεωγραφικό ανάγλυφο δημιουργεί ποικιλία κλιματικών ζωνών, οι οποίες είναι και η κύρια αιτία για τη σημαντική βιοποικιλότητα που παρουσιάζει η χώρα. Οι ακτές της Αλβανίας έχουν μήκος 472 km. Οι αμμώδεις και βραχώδεις ακρογιαλιές, καθώς επίσης και οι πολυάριθμοι παράκτιοι υγρότοποι καθιστούν την Αλβανία χώρα με αξιόλογο ενδιαφ έ ρον για τους Μ εσογειακούς υγροτόπους. Στο πλαίσιο το υ Π ρογράμματος "Διμερής Αναπτυξιακή Βοήθεια στον Τομέα του Περιβάλλοντος, σύμφωνα με τα κριτήρια τη ς Επιτροπής Α ναπτυξιακής Βοήθειας το υ ΟΟΣΑ (DAC/OECD), για το έτο ς 2000" του ΥΠΕΧΩΔΕ, εγκρίθηκε έρ γο με τίτλο "Απογραφή υγροτόπων στην Αλβανία". Έ ω ς τώ ρα δεν έχει πραγματοποιηθεί μια ολοκληρω μένη απογραφή τω ν Αλβανικών υγροτόπων και το έργο αυτό αποτελεί προσπάθεια για μια πρώτη προσέγγιση ολοκληρω μένης απογραφής υγροτόπων στην Αλβανία. Φ ορέας υλοποίησης το υ έργου είναι το ΕΚΒΥ και σ υνεργαζόμενος φ ο ρ έα ς στην Αλβανία είναι το Περιβαλλοντικό Κέντρο Διοίκησης και Τεχνολογίας (Environmental Centre for Adm inistration and Technology - ECAT). Προβλέπεται επίσης η συνεργασία και άλλων φορέω ν τη ς γειτονικής χώρας, όπως το Υπουργείο Π εριβάλλοντος, πανεπιστήμια και π εριβαλλοντικές οργανώσεις. Η χρονική διάρκεια του έργου είναι 24 μήνες, ενώ ο προϋπολογισμός του ανέρχεται στο ύψ ος τω ν δραχμώ ν ( ΕΥΡΩ). Σκοπός του έργου είναι η μετα φ ορά τη ς υπάρχουσας τεχνογνω σίας για απ ογραφές υγροτόπων και η εφ αρμογή σ υγκεκριμένης μεθόδου απογραφής υγροτόπων, με απώτερο στόχο τη διατήρηση και προστασία του υγροτοπικού πλούτου στην Αλβανία. Επιχειρείται για πρώτη φ ορά μια εμπεριστατω μένη και ολοκληρω μένη απογραφή τω ν Αλβανικών υγροτόπων, βάση τη ς μεθοδολογίας που αναπτύχθηκε στα Προγράμμα τα M edw etl και MedWet2, γ εγονός που θα ανυψώσει το επίπεδο γνώ σης τη ς γειτονικής χώ ρας σε θέματα απογραφής και χαρτογράφησ ης υγροτόπων. Η Αλβανία έχει ήδη αρχίσει να ενημερώ νεται και να συμμετέχει σε π ρω τοβουλίες προστασίας π εριβάλλοντος αξιοποιώντας μάλιστα διαφ ο ρ ετικές π ηγές χρημάτω ν είτε από τη ν Ευρωπαϊκή Ένωση είτε από άλλους διεθνείς οργανισμούς. Έ χοντα ς συμμετάσχει ήδη σε δυο προγράμμα τα τα οποία αναπτύχθηκαν στα πλαίσια τη ς πρω τοβουλίας MedWet είναι "ώριμη", ώστε να προχωρήσει στην απογραφή τω ν υγροτόπων της. Από τη ν άλλη πλευρά, η Ελλάδα έχοντα ς υλοποιήσει η ίδια τη ν απογραφ ή τω ν υγροτόπων τη ς και μ ετέχοντα ς εξα ρ χής στην πρωτοβουλία MedWet, έχει αποκτήσει πείρα σε θέματα απογραφής και διαχείρισης υγροτόπω ν και μπορεί να εγγυηθεί τη ν επιτυχία αυτής τη ς προσπάθειας. Η εφ αρμογή τη ς μεθόδου απογραφής στην Αλβανία, που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο τω ν Π ρογραμμάτω ν M edw etl και 2, θα βοηθήσει: στη συστηματική κα τάταξη τω ν ήδη διαθέσιμων πληροφοριών για αλβανικούς υγροτόπους, στην αναζήτηση και καταγραφή πληροφοριών για άγνω στους υγροτόπους, στη συγκέντρωση, ανάλυση και παρουσίαση τω ν πληροφοριών με ενιαία μορφή, (με τη χρησιμοποίηση τη ς ηλεκτρονικής βάσης δ εδ ο μένων απογραφής υγροτόπων MedWet), στην προσπάθεια για μια πρώτη προσέγγιση ολοκληρω μένης απογραφ ή ς υγροτόπω ν στην Αλβανία, στη μετα φ ορά τεχνογνω σίας και στην εφ αρμογή νέω ν τεχνολογιώ ν αναφορικά με το θέμα τη ς απογραφής υγροτόπων. Νίκος Κόντος Λιμνοθάλασσα Karavaste, Φωτ. Αρχείο ΕΚΒΥ

5 Φωτ. Αρχείο ΕΚΒΥ / Μ. Κατσακιώρη Το Έλος Πάλιουρων Επανομής Η κωμόπολη Επανομή βρίσκεται 30 km νοτιοδυτικά της Θεσσαλονίκης, 5 km από την ακτή του Θερμαϊκού Κόλπου. Είναι μια πεδινή περιοχή, με γόνιμα χωράφια. Η μακρά παράκτια ζώνη της Επανομής, είναι η πλησιέστερη σήμερα, για το ένα εκατομμύριο Θεσσαλονικέων, από την άποψη καθαρής θάλασσας και ωραίας αμμουδιάς. Βέβαια, η άναρχη δόμηση που άρχισε τη δεκαετία του 1960 και εξακολουθεί (εξοχικές κατοικίες, ξενοδοχεία, ταβέρνες) έχει αλλοιώσει το παράκτιο τοπίο. Φαινόμενο κοινό σε όλη την Ελλάδα αλλά και στη Μεσόγειο. Παραμένουν, όμως, έω ς σήμερα δύο υγρότοποι, η Λιμνοθάλασσα Επανομής (γνωστή ως Μύτικας) και το παράκτιο έλο ς αλμυρού-υφάλμυρου νερού Πάλιουρων. Υγρότοποι καταγεγραμμένοι και αναγνωρισμένοι για τις πολλαπλές οικολογικές το υ ς αξίες. Οι σκέψεις για τη ν απόδοσή το υ ς στον συμβατικό μαζικό τουρισμό, μετά από αποξήρανση, δεν ήταν δυνατόν να λείψουν και για αυτούς το υ ς υγροτόπους. Η τύχη τω ν δύο αυτών υγροτόπων καθώς και πολλών άλλων του Νομού Θεσσαλονίκης, απασχόλησε τη ν πολυμελή διεπιστημονική και διαϋπηρεσιακή επιτροπή (με πρόεδρο το ν γεωπόνο Γεώργιο Γιουζέπα) που είχε ορίσει η Νομαρχία Θ εσσαλονίκης το Η γνώμη τη ς επιτροπής ήταν ότι πρέπει να διατηρηθεί ο οικολογικός χαρακτήρας τω ν υγροτόπων, να καταπολεμηθεί το παράνομο κυνήγι και η εναπόθεση απορριμμάτων, να ανορθωθούν και να αναδειχθούν οι φυσικές λειτο υ ρ γίες και οι α ξίες το υ ς και να αποφευχθούν οποιεσδήποτε μόνιμες και βαριές κατασκευές. Το έτο ς 2000 εκπονήθηκε π ρομελέτη ανάδειξης του Έ λους Πάλιουρων από τη ν καθηγήτρια τη ς Π ολυτεχνικής Σχολής του ΑΠΘ κ. Μ. Ανανιάδου - Τζιμοπούλου, μετά από παράκληση ευαισθητοποιημένων κατοίκων τη ς Επανομής. Η προμελέτη σεβάσθηκε τη γνώμη τη ς επιτροπής που προαναφέρθηκε και παραδόθηκε ως πρόταση στον Δ ήμο Επανομής. Ο Δ ήμος εξέτα ζε παράλληλα και άλλη αναπτυξιακή πρόταση για το ν ίδιο υγρότοπο, τη ν οποία είχαν υποβάλει επιχειρηματίες, κατά τη ν οποία ο υγρότοπ ος θα μετατρεπ όταν σε μεγάλη μαρίνα διεθνών προδιαγραφών. ΑΜΦΙΒΙΟΝ L i

6 κάτοικοι συμφωνούν στην ανόρθωση τω ν παράκτιων υγροτόπων, στη ρύθμιση του αριθμού τω ν επισκεπτών, ακόμη και στο γκρέμισμα μεγάλων ξενοδοχειακώ ν εγκαταστάσεων. 4. Επαρκεί το νερό; Οι μεγάλοι σε ηλικία κάτοικοι τη ς π εριοχής θυμούνται ότι τη δεκαετία του 1950 σε μ ερικές τοπ οθεσ ίες τη ς Επανομής το νερό ανέβλυζε από τις γεω τρήσεις το ν χειμώ να μόνο του. Τώρα οι "αρίδες" πηγαίνουν όλο και σε μεγα λύτερ α βάθη. Τα χρόνια ξηρασίας δεν φαίνεται να έχουν τελειω μό, ενώ η κατανάλωση νερού αυξάνει. Άραγε, θα χαρακτηριζόταν κανείς κινδυνολόγος, αν έλ εγ ε ότι σε λίγα χρόνια ακόμη και οι κάτοικοι τη ς Επανομής θα έχουν πρόβλημα πόσιμου νερού; Φωτ. Αρχείο ΕΚΒΥ / Μ. Κατσακιώρη Κατανοεί κανείς εύκολα τη ν προσπάθεια τω ν δημοτώ ν τ η ς Επανομής να βρουν εναλλακτικές λύσεις απασχόλησης. Το συνολικό αγροτικό το υ ς εισόδημα μειώ νεται δραστικά για δύο κυρίως λόγους. Πρώτον, το καθαρό ανά στρέμμα εισόδημα π έφτει εξα ιτία ς τη ς πολιτικής τιμών, τω ν αυξανόμενω ν δαπανών καλλιέργειας και τη ς μείωσης τη ς π οσότητας και τη ς υποβάθμισης τη ς ποιότητας τω ν αποθεμάτων υπογείου νερού για άρδευση. Δ εύτερον, σοβαρό ποσοστό τη ς γεω ργική ς έκτα σής το υ ς έχει μετατραπ εί σε οικόπεδα για παραθεριστικές κατοικίες και του ρ ι σ τικές εγκατασ τάσ εις (δυστυχώς η προστασία εναντίον τω ν αλλαγών χρήσης τη ς πολύτιμης γεω ργική ς γ η ς στην Ελλάδα αποτελεί ακόμη ευχολόγιο). Φυσικό, λοιπόν, είναι να βλέπει ο Δ ήμος με ενδιαφ έρον κάθε πρόταση μεγάλου "αναπτυξιακού" έργου, όπως μια μαρίνα ή ένα μεγάλο ξενοδοχείο ή ένα γήπ εδο γκόλφ, που θα δώσει δουλειά στους νέους. Φυσικό είναι μεν, αλλά είναι και λογικό να τεθ ο ύ ν και να απαντηθούν τα ακόλουθα ερω τήματα προτού ληφ θούν οι αποφάσεις: 1. Τι ορίζουν οι νόμοι; Η ολική ή μερική αποξήρανση ή αλλοίωση οποιουδήποτε υγροτόπου και όχι μόνον διεθνούς σημασίας είναι αντίθετη με τις διεθνείς συμβάσεις, το υ ς εθνικούς νόμους και τις κοινοτικές οδηγίες. 2. Υπάρχει χωροταξική συμβατότητα; Ακόμη και αν δεν υπήρχε ο υγρότοπος, αλλά μια απλή παραλία, τα νέα τουριστικά έργα πρέπει να αποφασίζοντας αφού εκπονηθεί το γενικό τερο χω ροταξικό σχέδιο τ η ς περιοχής. Δ εν γνω ρίζουμε τη ν ύπαρξη ενός τέτο ιο υ σχεδίου που να προβλέπει τη δημιουργία μια μεγάλης μαρίνας στην περιοχή. 3. Πόσο περισσότερο μαζικό τουρισμό μπορεί να αντέξει η περιοχή; Η απάντηση μπορεί να βρεθεί αν συγκρίνει κανείς τη ν κατάσταση σε άλλες π αράκτιες ζώ νες τη ς Μ εσογείου. Για παράδειγμα οι Ισπανοί έχουν αντιληφθεί ότι έχουν διαπράξει σοβαρά λάθη στην τουριστική ανάπτυξη πολλών περιοχών και σήμερα ορισ μένες δημοτικές αρχές και 5. Σε τι περιβάλλον θα ζήσουν, ποια ποιότητα ζωής θα έχουν τα παιδιά και τα εγγόνια των Επανομιτών, αν εξακολουθήσουν οι σημερινές τάσεις "ανάπτυξης" της περιοχής τους; Ειδικοί επιστήμονες, μετά από μ ελ έ τη, θα μπορούσαν να απαντήσουν σε αυτό το ερώ τημα. Οι ίδιοι οι Επανομ ίτες θα μπορούσαν να πάρουν μια ιδέα τι θα μπορέσει να φ έρ ει το μέλλον αν επισκεφθούν άλλες παράκτιες περιοχές με όμοια προβλήματα. Αυτό που συμβαίνει σήμερα στην Επανομή συμβαίνει σε πληθώρα άλλων παράκτιων περιοχών τη ς Μ εσογείου. Ελπίδα να αποφευχθούν τα ίδια σφάλματα που έγιναν αλλού υπάρχει μόνο αν οι ίδιοι οι κάτοικοι ζητήσουν πλήρη και πολύπλευρη ενημέρω ση για κάθε νέα πρόταση έργου και μάθουν να διακρίνουν τα έργα ανάπτυξης από τα έργα υποανάπτυξης. Ειδικότερα για το θέμα το υ Έ λους Πάλιουρων, η γνώμη του ΕΚΒΥ είναι ότι ως βάση τω ν συζητήσεων για το μέλλον του υγροτόπου αυτού πρέπει να παρθεί η προαναφερθείσα πρόταση τη ς κ. Τζιμοπούλου. Π.Α. Γεράκης ΑΜΦΙΒΙΟΝ

7 Φωτ. Αρχείο ΕΚΒΥ / Έγχρωμον Πολλοί υποστηρίζουν, και όχι άδικα, ότι οι μελλοντικοί πόλεμοι θα έχουν ως κύρια αιτία το νερό. Στο μέλλον, το όχι και τόσο μακρινό, τα προβλήματα που θα ταλανίζουν την ανθρωπότητα θα είναι η ενέργεια και το νερό, δύο πόροι από τους οποίους εξαρτάται σήμερα κάθε ανάπτυξη, καθώς και η παραγωγή τροφίμων. Τα αποθέματα του νερού στον Πλανήτη μας είναι τεράστια, αλλά από αυτά μόνο το 2% περίπου είναι αποθέματα γλυκού νερού, το μεγαλύτερο μέρος του οποίου είναι δεσμευμένο στους πάγους των δύο πόλων και στους παγετώνες των υψηλών ορέων. Υδατικοί πόροι: Το πρόβλημα εντείνεται Μ ε τα σ ημερινά μέσ α που διαθέτο υ μ ε, μόνο km 3 γλυκο ύ νερ ο ύ είναι απολήψ ιμα και μπ ορούν να χρησ ιμοπ οιηθούν γ ια τη ν κάλυψ η ανθρώ - πινων αναγκώ ν (γεω ργικώ ν, βιομηχανικών και οικιστικών). Η σ ημερινή κατανάλω ση υπ ολογίζεται σε ο ύ τε τ ις σ ημερ ινές, ακόμα και τ ις ελα- χισ τοπ οιημένες α νά γκες το υ ς, και km 3, αλλά οι ρυθμοί α ύ ξη σ η ς τ η ς κα τανάλω σ ης α υξά νο υν με ιλιγγιώ- δ εις ρυθμούς. Από 400 km 3 που ή τα ν το 1900 φ θά σ α με μέσ α σε 100 έτη να κα τα να λώ νο υμε km 3, δηλα δή Μ εσ ο γεια κές χώ ρ ες, σ ύντομα θα αντιτο μισό τω ν διαθέσ ιμω ν απ οθεμάτω ν, και η α ύξησ η εξα κο λουθεί, ώ σ τε σ ύντομα θα έχ ο υ μ ε φθάσ ει στο όριο τω ν km 3. Το τρ α γικ ό είναι ότι τα α π οθέμα τα α υτά δ εν είναι ομοιό- μορφ α κα τα νεμημένα, αλλά ο ύ τε και η κατανάλω ση είναι ίδια. Υπ άρχουν π ερ ιο χές σ τις οπ οίες τα α π οθέμα τα σε γλυκό ν ερ ό μπορούν να κα λύψ ουν και τ ις μ ελλοντικ ές το υ ς α νά γκες και π ερ ιο χές σ τις οπ οίες τα α π οθέμα τα νερ ο ύ δ εν κα λύπ τουν πάσχουν μόνιμα από λειψ υδρία. Η χώ ρα μας, όπω ς και ό λ ες οι μετω πίσει το π ρόβλημα τ η ς έλλειψ η ς νερ ού, το οποίο έχ ει αρχίσει ήδη να εμ φ α νίζετα ι σε ο ρ ισ μ ένες π εριοχές, όπω ς στα νησιά τω ν Κυκλάδω ν. Η ύπαρξη απ οθεμά τω ν ν ερ ο ύ σε μια

8 π εριοχή ή σε μια χώ ρα εξα ρ τά τα ι από το ύψ ος τω ν κατακρημνισ μάτω ν, το το π ο γρ α φ ικό ανάγλυφο, τη φύση τω ν π ετρ ω μάτω ν και τ η ν ύπ αρξη φυσικών ή τεχ ν η τώ ν τα μιευτήρω ν. Η χώ ρα μας, σε ό,τι α φ ορά το ύψ ος τω ν βροχοπ τώ σεω ν, αν ε ξα ιρ έ σει κα νείς τ ις Κ υ κλά δες και τη ν Α ττική, είναι μάλλον ευ νοημένη σε σχέση με ά λλες Μ εσ ο γεια κές χώ ρες. Το π ρόβλημά μας δ εν είναι το ύψ ος τω ν βροχοπ τώ σεω ν. Ω ς π αράδειγμα, στη Δ υτική Ελλάδα ξεπ ερ νά τα mm, στις π ερ ισ σ ό τερ ες ο ρ ο σ ειρ ές φθάνει τα m m, ενώ στα Λ ευκά Ό ρη τη ς Κ ρ ή τη ς ξεπ ερ νά τα mm. Το π ρόβλημα ξεκινά από τη ν άνιση κα τα νομή τω ν βροχοπ τώ σ εω ν τό σ ο σ τον χώ ρο (η Δ υτική Ε λλάδα δ έχ ετα ι σ χεδόν διπλάσιο ύψ ος κα τα κρημνισ μάτω ν από ό,τι η Α νατολική Ελλάδα) όσο, κυρίω ς, σ την εποχή. Οι βροχοπ τώ σ εις εμφ α νίζοντα ι το φ θινόπωρο, το ν χειμώ να και τ η ν άνοιξη (εαρινο-φθινοπ ω ρινές), ενώ κα τά το θ έρ ο ς επ ικρα τεί μια ξη ρ ή π ερ ίο δ ο ς 1 6 μηνώ ν α νά λογα με το γεω γρ α φ ικό π λά το ς και το υπερθαλάσσιο ύψος. Το ανά γλυφ ο ασκεί μια διπλή επίδραση. Λόγω το υ ορεινού χα ρ α κτή ρ α τη ς χώ ρας μας με 42 κ ο ρ υ φ ές ύψ ους άνω τω ν m, μ εγά λο ποσοστό τω ν κα τακρημνισ μάτω ν π έφ τει με τη μορφ ή χιονιού, γ εγ ο ν ό ς που έχ ει ως α π οτέλεσ μα τη βραδεία απ ορροή το υ νερ ού, τη διείσδυση στο έδ α φ ο ς και το ν εμπ λουτισ μό τω ν υπόγειω ν υδρο- φ ορέω ν. Ό μω ς, εξα ιτία ς τω ν ισχυρών κλίσ εω ν και τη ς μικρής απόστασης από τη θάλασσα, τα ν ερ ά απ ορρέουν γ ρ ή γ ο ρ α σ χηματίζοντα ς πάνω από 1000 χ ειμ ά ρ ρ ο υ ς στη χώ ρα μας. Σ' α υτό βοηθά και ο τρ ό π ο ς με το ν οποίο π έφ το υ ν οι β ρ ο χ ές (συχνές κα τα ιγίδ ες βραχείας διάρκειας, αλλά μεγά λης έντα σ η ς), κα θώ ς και η έλ λ ειψη επ α ρ κούς εδ α φ ο κ ά λυ ψ η ς λόγω τη ς κα τα σ τρ ο φ ή ς και υποβάθμισης τω ν δασώ ν από εκχερσ ώ σ εις, καταπ α τή σ εις, π υρκα γιές και υπερβόσκηση. Ειδικά οι π υρκα γιές π ροκα λούν τη ν εμφάνισ η εν ό ς υ δρόφ οβου επ ιφ ανειακού σ τρ ώ μ α το ς εδ ά φ ο υ ς π άχους 5-10 ΑΜΦΙΒΙΟΝ

9 mm, το οποίο εμπ οδίζει τα ν ερ ά να διεισ δύσ ουν στο έδ α φ ο ς και τα αναγκά ζει να α π ορρέουν επ ιφανειακά, με α π οτέλεσ μα να π ροκα λούντα ι έν το ν ες π λημμύρες. Έ τσι τα ν ερ ά από ευ λ ο γία γίνονται κα τά ρ α π ροκα λώ ντα ς ζη μ ίες σε έρ γ α π ολιτισ μού, στο συγκοινω νιακό δίκτυο, σε οικισμούς και κα λλιέρ γειες. Η Δασική Υπ ηρεσία είχ ε αρχίσει ήδη πριν από το ν π όλεμο να ασχολεί- τα ι με τη δ ιευ θ έτη σ η τω ν χειμά ρ ρω ν δη μ ιο υ ρ γώ ντα ς μια ξεχω ρισ τή Υ π ηρεσία τω ν Ο ρεινώ ν Υ δρονομικώ ν Έ ργω ν. Η υπηρεσία αυτή μέχρι τη ν κα τά ργησ ή τ η ς το 1966 επ ετέλεσ ε π ραγματικά θαύματα. Ιδια ίτερα κα τά τις δ εκ α ετίες το υ '50 και '60 κα τόρθω σε να δαμάσ ει το υ ς π λέον κ α τα σ τρ ε π τικούς χ ειμ ά ρ ρ ο υ ς τ η ς χώ ρας μας με συνδυασμό τεχνικώ ν και φ υτοκομι- κώ ν έργω ν, κα τα σ κευ ά ζο ντα ς μ ετα ξύ άλλω ν χ ιλιά δ ες λίθινα, κυρίω ς, φ ρ ά γ ματα, τα οποία δ ένο υ ν αρμονικά με το π εριβάλλον. Δ υσ τυχώ ς, σήμερα, π ολλά από τα έρ γ α α υτά κινδυνεύουν να κα τα σ τρ α φ ο ύν, λόγω έλλειψ η ς προσωπικού και πιστώσεων. Έ να ς ά λλος π α ρ ά γοντα ς που επιδ ρ ά αρνητικά σ την οικονομία το υ νερ ο ύ είναι η κα τα σ τρ οφ ή φυσικώ ν τα μ ιευ τή ρ ω ν και η μη επ α ρ κής αναπλήρω σή το υ ς από τεχ ν η το ύ ς. Το νερ ό, επ ειδή π έφ τει εποχικά, θα π ρ έ πει να α π οθηκεύετα ι κα τά τη διάρκεια τω ν βροχώ ν και να εκ τα μ ιεύ ετα ι κα τά τη διά ρκεια τη ς ξηρα σ ία ς. Τ έτοιοι τα μ ιευ τή ρ ες είναι μ ερ ικοί τύπ οι υγροτόπ ω ν, οι υπόγειοι υ δ ρ ο φ ο ρ είς και τα δάση. Δ υσ τυχώ ς, π ολλοί φυσικοί επιφ α νεια κοί τα μ ιευ τή ρ ες, όπω ς οι λίμ ν ες έχ ο υ ν απ οξηρανθεί. Οι υπ όγειοι υ δ ρ ο φ ο ρ είς έχουν εξα ν τλ η θ εί με τη ν υπ εράντλησ η και έχ ο υ ν χάσει τις π η γές τρ ο φ ο δ ό τη σ ή ς το υ ς, σε π ολλ ο ύ ς δ ε λόγω υπ ερά ντλη σ ης έχουν εισ ρεύσ ει αλμυρά νερ ά και το υ ς έχ ο υ ν α χρησ τεύσ ει (π.χ. αργολικό πεδίο). Τα δάση απ οτελο ύν το ν μ εγ α λ ύ τερο τα μ ιευ τή ρ α και π αραγω γό νερού. Λ όγω το υ μ εγά λου π ορώ δ ους το υ ς, δ ρ ο υ ν ως μια τερ ά σ τια ρυθμιστική δ εξα μ ενή, π ροσ ροφ ούν το ν ερ ό κα τά τη διά ρκεια τω ν βροχών, εμ π λουτίζουν το υ ς υπ όγειους υ δροφ ορείς, αποτρέπ ουν ή μ ετρ ιά ζουν τ ις πλημμυ- ρικές α ιχμές και απ οδίδουν το νερ ό κα τά τη διά ρκεια τ η ς ξη ρ ή ς π εριόδου. Σ το μ έλλον τ ο βα σ ικότερο προϊόν το υ δά σ ους θα είναι τ ο νερ ό. Για να μπορέσει, όμω ς, το δά σ ος να ανταποκρι- θ εί σ' α υ τό ν το ν ρόλο θα π ρέπει να α υ ξη θ εί η έκτα σ ή το υ. Η δα σ οκά λυψη, από 20-25% που είναι σ ήμερ α πρέπει να φ θάσ ει στα 35%. Π οσοστό λογικό για μια ορεινή χώ ρα. Επίσης π ρέπει τα υπ άρχοντα δάση να ανορθω θούν και να π άρουν μια π ερισ σ ότερο "υδρονομική μορφ ή" με κα τά λληλη διαχείριση και δα σ οκομικούς χειρ ι σμούς. Π ολύ σ ημαντικό για τ η ν υδάτινη οικονομία θα ή τα ν επίσης η ανύψωση τω ν δασοορίω ν, ώ σ τε να επιτυ γχά νετα ι μια κα θυσ τέρηση μερικώ ν εβδομά δω ν στην τ ή ξη το υ χιονιού και μάλιστα σ ε μια ζώνη με τ ις μ εγ α λ ύ τερ ες χιονοπ τώ σ εις ( m). Η υδρολογική κρίση είναι και στη χώ ρα μα ς "προ τω ν πυλών" και σε ορισ μ ένες π ερ ιο χ ές τ η ς ήδη "εντό ς τω ν πυλών". Δ εν φθάνει, όμω ς, να αναγνω ρ ίζουμε ή να π ρ οβλέπ ουμε απλώς το π ρόβλημα. Το θ έμ α είναι τι κά νουμε για να το π ρ ολά β ουμε ή για να το α π οτρέψ ου με. Σ' α υτό χρ ειά ζετα ι ένα ς εθνικός υ δ ρ ο λογικός σ χεδιασμός. Ο σ χεδιασ μός α υ τό ς θα πρέπει να κινείται σ τους π αρακάτω ά ξο νες: Α π οταμίευση νερού: η αποκατάσταση φυσικώ ν τα μ ιευ τή ρ ω ν, η δ ημιουργία δικτύου τεχ ν η τώ ν τα μ ι ευ τή ρ ω ν σε συνδυασμό με τη ν προστασία, ανόρθω ση και επ έκ τα ση τω ν δασώ ν και ανύψωση τω ν δασ οορίω ν α π οτελο ύν βασικά μ έτρ α για τη ν εξοικονόμησ η υδα τικών πόρων. Μ εταφ ορά νερού από π ερ ιο χ ές με περίσ σεια νερ ο ύ σε π ερ ιο χές με έλλειψ η, εφ ό σ ο ν αυτή η έλλειψ η νερ ο ύ α π ο τελεί το βασικό εμπ όδιο στην ανάπ τυξή το υ ς. Η μ ετα φ ο ρ ά αυτή, η οποία γίνετα ι μέσ α στα πλαίσια τη ς α ρχής τη ς κοινω νικής α λληλεγγύ η ς, δ εν είναι π ά ντο τε εφ ικτή και όχι π άντα δίχω ς ο ικολογ ικ ές επιπτώ σεις, οι οπ οίες πρέπει να σ υνεκτιμώ νται. Εκλογίκευση στη χρήση του νερού κυρίω ς για α γροτική και βιομηχανική χρήσ η. Α υ τό π ρ οϋπ οθέτει βελτίω ση τω ν μεθόδω ν π αραγω γής, π ροσ αρμογή τω ν κα λλιερ γειών και μεθόδω ν π α ραγω γής σύμφω να μ ε το υ ς δ ια τιθ έμ ενους υδα τικο ύς π όρους, βελτίω ση τω ν δικτύω ν και σ υσ τημάτω ν ά ρδευσ ης και βελτίω σ η τω ν δικτύω ν ύ δ ρ ευ σης. Βελτίωση τη ς π οιότητας του νερού με κα τά λληλα μ έτρ α π ροστασίας από τη ρύπανση τό σ ο τω ν επιφανειακώ ν όσο και τω ν υπ ογείων υδάτω ν. Βιολογικός καθαρισμός τω ν αστικώ ν και βιομηχανικώ ν λυμάτω ν, ανακύκλω ση και επαναχρησιμοποίηση το υ νερού. Σ τη ν Ισπανία έχ ει κα τα ρ τισ θ εί εθνικό υδρολογικά σχέδιο, το οποίο έχει κ α τα τεθ εί π ρ ος έγκρισ η σ την Ισπανική Βουλή από το Υ π ουργείο Π εριβάλλ ο ν το ς και το οποίο π ροβλέπ ει τη διάθεση τρ ιώ ν τρ ισ εκα το μ μ υ ρ ίω ν π εσ ε τώ ν, περίπου έ ξι τρ ισ εκα το μ μ υ ρ ίω ν δραχμώ ν, για τη ν π ερίο δο Το σ χέδιο χω ρίζει τη χώ ρα σε μ εγά λ ε ς λ εκ ά ν ες απ ορροής, σ τις οπ οίες π αίρνονται όλα τα απ αραίτητα μέτρα, τα οποία π ροανα φ έρα με, για τη σ υνετή διαχείριση τω ν υδατικώ ν πόρων. Σ τη ν Ελλάδα οι γό ν ιμ ες συζητήσεις, οι έ ρ ευ ν ες και οι σχεδιασ μοί δ εν έλειψ αν. Π ρ ος μια συνολική α ντιμ ετώ πιση θα μπ ορούσ αμε να επ ω φ εληθούμε από το ισπανικό π αράδειγμα. Θ ετικό τα τη ε ξέ λ ιξη ή τα ν η μ ελ έτη που π αρουσιάσ θηκε πριν από ένα έ το ς περίπου από π λειάδα ελλήνω ν επ ισ τημόνω ν για τη ν Εθνική Σ τρ α τη γική για το υ ς Υ δ α τικο ύ ς Π όρους στη Γεω ργία (βλέπ ε Αμφίβιον, τε ύ χ ο ς 31). Δ υσ τυχώ ς λ ίγ ες εν δ είξεις υπάρχουν π ρος το π αρόν για τ η ν υλοποίηση τ η ς μ ελ έ τη ς εκείνη ς. Σπ ύρος Ν τά φ ης

10 Οι ζωντανοί οργανισμοί ως ενδείκτες της ποιότητας του νερού των ποταμών Ποταμός Εύηνος. Φωτ. Αρχείο ΕΚΒΥ / Έγχρωμον Η σημασία του νερού στη ζωή μας είναι θεμελιώδης. Ό λες οι βιολογικές διεργασίες στηρίζονται τουλάχιστον εν μέρει στην ύπαρξη διαθέσιμων ποσοτήτων νερού. Ωστόσο, αν και η ποσότητά του στον Πλανήτη μας φαίνεται να είναι τεράστια (τα 2/3 της έκτασης της Γης είναι υδάτινη επιφάνεια), η ανανεώσιμη ποσότητα γλυκού νερού στη στεριά και επομένως αυτή που είναι διαθέσιμη στους οργανισμούς για τις βιολογικές τους λειτουργίες αποτελεί σχεδόν το 0,008% των υδάτων της Γης και κατανέμεται ανομοιόμορφα μεταξύ των διάφορων περιοχών. Οι ποταμοί, το κυκλοφορικό σύστημα κάθε χερσαίου τμήματος της Γης, πάντα αποτελούσαν πόλο έλξης για πολλούς ζωντανούς οργανισμούς, αλλά και αντικείμενο εκμετάλλευσης από τον άνθρωπο, λόγω της ροής τους και της χημικής σύστασης του νερού τους. Ο άνθρωπος τους χρησιμοποίησε και συνεχίζει να τους χρησιμοποιεί για να υδρεύει οικισμούς, να αρδεύει χωράφια, να εκτρέφει ψάρια, να μεταφέρει διάφορα υλικά αλλά και τον ίδιο του τον εαυτό, να απομακρύνει με τη βοήθειά τους στερεά και υγρά απόβλητα, να παράγει ενέργεια και να ψυχαγωγείται. Ανάλογα με αυτές τις χρήσεις, χρησιμοποιούνται διαφορετικά κριτήρια για την αξιολόγηση της ποιότητας του νερού τους. Έως πρόσφατα, η αξιολόγηση της ποιότητας των ρεόντων υδάτων γινόταν με βάση φυσικά και χημικά κριτήρια, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η πανίδα και η χλωρίδα που υπάρχουν σε ένα ποτάμιο σύστημα. Από τον 19ο αιώνα, όμως, ήταν ήδη γνωστό ότι οι ζωντανοί οργανισμοί μπορεί να είναι αξιόπιστοι ενδείκτες της ποιότητας των ρεόντων υδάτων, υπερτερώντας σε ορισμένες περιπτώσεις έναντι των φυσικών και χημικών μεθόδων. Τα κυριότερα από αυτά τα πλεονεκτήματα είναι: α) Οι οργανισμοί επηρεάζονται από τη φυσικοχημική σύσταση του νερού και οποιαδήποτε αλλαγή της καταγράφεται ως μεταβολή των γνωρισμάτων των βιοκοινωνιών τους η και των ίδιων των ατόμων. Κατά αυτόν τον τρόπο, δίνουν πληροφορίες για τις συνθήκες που επικρατούν πριν και κατά τη διάρκεια της δειγματοληψίας, ενώ οι φυσικοχημικές μετρήσεις παρέχουν πληροφορίες μόνο για τη στιγμή της δειγματοληψίας, με αποτέλεσμα να είναι απαραίτητα πολλά δείγματα για την ολοκληρωμένη εικόνα της κατάστασης των υδάτων. Επίσης, μελετώντας τα βιοτικά γνωρίσματα ενός ποταμού, μπορούν να εντοπισθούν διακοπτόμενες ρυπαντικές διαταραχές για τις οποίες οι καθημερινές και συνηθισμένες φυσικοχημικές μετρήσεις δεν είναι επαρκείς. β) Με βάση τα βιολογικά δεδομένα εκτι-

11 Δίπτερο Κολεόπτερο Τριχόπτερο μάται άμεσα η επίδραση τη ς ρύπανσης πάνω στους ζωντανούς οργανισμούς, ενώ με βάση τα αποτελέσματα των φυσικοχημικών μεθόδων εμμέσως. γ) Οι βιοκοινότητες των οργανισμών "καταγράφουν" το αποτέλεσμα από την επίδραση πολλών ρύπων ταυτόχρονα. δ) Τα κριτήρια που θέτουν οι χημικές και οι φυσικές μέθοδοι δεν επαρκούν, όταν η αξία της ποιότητας του νερού επεκτείνεται και πέραν από τη χρήση του για ύδρευση, άρδευση και βιομηχανία, ώστε να περιλάβει την αισθητική και την οικολογική διάσταση. Πολλά είδη οργανισμών έχουν μελετηθεί ως ενδείκτες της ποιότητας των ρεόντων υδάτων. Η πληθώρα αυτή οδήγησε την Ευρωπαϊκή Ένωση στη διοργάνωση τριών σεμιναρίων τις δυο τελευταίες δεκαετίες με σκοπό την υιοθέτηση κοινής κατευθυντήριας γραμμής. Στο τρίτο (1988), εκδηλώθηκε φανερή προτίμηση προς τα βενθικά μακροασπόνδυλα. Οι οργανισμοί αυτοί αποτελούν μια από τις βασικές βιοτικές παραμέτρους που θεωρεί η ευρωπαϊκή νομοθεσία ως απαραίτητη για την παρακολούθηση της ποιότητας των ρεόντων υδάτων. Ωστόσο, αν και οι οργανισμοί αυτοί είναι γνωστοί στους νομοθέτες και επαρκώς μελετημένοι από τους ειδικούς, οι περισσότεροι από εμάς μάλλον αγνοούμε την ύπαρξη των περισσοτέρων, η σωστότερα, τους γνωρίζουμε ως ώριμα έντομα, συνήθως έξω από το νερό. Τα βενθικά μακροασπόνδυλα, λοιπόν, είναι μακροσκοπικοί ασπόνδυλοι οργανισμοί που ζουν σε διάφορες υδατοσυλλογές. Περιλαμβάνουν έντομα στα ανώριμα στάδια της ανάπτυξης τους (προνύμφες και νύμφες), καθώς και βδέλλες, ολιγό- χαιτους, σαλιγκάρια, δίθυρα, καρκινοειδή και πλατυέλμινθες (πλανάριες). Τα περισσότερα από αυτά ζουν στις όχθες και στον πυθμένα των ποταμών, όπου κάποια βρίσκουν καταφύγιο ανάμεσα στα χαλίκια και τις κροκάλες, άλλα ανάμεσα στους βλαστούς και στα φύλλα υδρόβιων φυτών, ενώ αρκετά διεισδύουν στον ιλυώ- δη πυθμένα. Πολλά αναπνέουν με εσωτερικά η εξωτερικά βράγχια και τρέφονται είτε με οργανικά θρύμματα και πλαγκτονικούς οργανισμούς τους οποίους παγιδεύουν σε πολύ μικρά δίχτυα, είτε κυνηγούν άλλες προνύμφες. Υπάρχουν χαρακτηριστικές ομάδες (π.χ. Πλεκόπτερα, Τριχό- πτερα κ.α.) που έχουν αναπτύξει διάφορες προσαρμογές, για να αντιμετωπίζουν και να εκμεταλλεύονται τις συνθήκες που επικρατούν σε ρηχά ρυάκια τα οποία διασχίζουν βουνά με γρήγορη στροβιλώδη ροή. Άλλες πάλι ομάδες (π.χ. κάποια Δίπτερα, Ολιγόχαιτοι κ.ά.) μπορούν να επιβιώνουν σε ποταμούς με μεγάλο βάθος που διασχίζουν πεδινές εκτάσεις. Οι βιοκοινωνίες τους μπορούν να διαφέρουν από ποταμό σε ποταμό, ακόμα και μεταξύ περιοχών του ίδιου ποταμού. Ωστόσο, υπάρχουν αξιοσημείωτες ομοιότη τες μεταξύ των ομάδων που απαντούν σε ορεινά ρέματα και μεταξύ των ομάδων που ζουν στον πυθμένα πεδινών ποταμών. Οι ομοιότητες αυτές σχετίζονται με τις προτιμήσεις των ομάδων ως προς κάποια φυσικά και χημικά γνωρίσματα του ενδιαιτήματος τους. Οι κυριότεροι φυσικοί παράγοντες που καθορίζουν τη σύνθεση των βιοκοινωνιών τους είναι η σύσταση του υποστρώματος (λεπτόκοκκο η χον δρόκοκκο), η ύπαρξη υδρόβιας βλάστησης που προσφέρει τροφή, καταφύγιο και χώρο για αναπαραγωγή και η ροή που σχετίζεται άμεσα με την οξυγόνωση των νερών. Η αντοχή των διαφορετικών ομάδων στους ρύπους δεν είναι όμοια. Αυτό τις καθιστά κατάλληλους ενδείκτες τη ς ποιότητας των υδάτων. Σπουδαία γνωρίσματα που καθιστούν τα βενθικά μακροασπόνδυλα ως τους πιο αξιόπιστους ίσως ενδείκτες, είναι μεταξύ άλλων ότι: α) βρίσκονται παντού, είναι πολυπληθή, συλλέγονται και προσδιορίζονται εύκολα, β) δεν μετακινούνται σε μεγάλες αποστάσεις και επομένως υποδεικνύουν αλλαγές στις τοπικές περιβαλλοντικές συνθήκες (υδάτινο περιβάλλον), γ) έχουν αρκετά μεγάλο βιολογικό κύκλο, ώστε να καταγράφουν τις τοπικές περιβαλλοντικές συνθήκες και δ) αποτελούνται από πολλές ταξινομικές ομάδες που έχουν διαφορετικό βαθμό ευαισθησίας, με αποτέλεσμα η πιθανότητα να ανταποκριθούν στις αλλαγές που προκαλεί η ρύπανση διαφορετικών διαβαθμίσεων, να είναι μεγάλη. Τα βενθικά μακροασπόνδυλα σήμερα χρησιμοποιούνται ευρέως ως ενδείκτες της ποιότητας των ρεόντων υδάτων, τόσο στην Ευρώπη, όσο και στις ΗΠΑ και αποτελούν τη βάση για τα περισσότερα συστήματα αξιολόγησής της. Σχεδόν όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν ήδη αναπτύξει ένα σύστημα εκτίμησης της ποιότητας των ποταμών, το οποίο περιλαμβάνει μεταξύ των άλλων και τη μελέτη των βενθικών μακροασπονδύλων. Βασιλεία Αρτεμιόδου ΑΜΦΙΒΙΟΝ

12 Συστήματα αξιολόγησης της ποιότητας του νερού των ποταμών με βάση ζωντανούς οργανισμούς ψ %L U & Α Μ Φ Ι Β Ι Ο Ν Φωτ. Αρχείο ΕΚΒΥ / Έγχρωμον Η ιστορία τη ς αξιολόγησης τη ς ποιότη τα ς τω ν ρεόντω ν υδάτων με βάση βιολογικά δεδομένα ξεκινά το ν 19ο αιώνα, όταν παρατηρήθηκε ότι άλλοι οργανισμοί επιβιώνουν σε ρυπασμένους ποταμούς και άλλοι αφθονούν σε καθαρούς ποταμούς. Διάφορες ομάδες οργανισμών έχουν χρησιμοποιηθεί ως ενδείκτες τη ς ποιότητας τω ν ρεόντω ν υδάτων, όπως για παράδειγμα τα ψάρια, τα φυτά, τα διάτομα και τα βεν- θικά μακροασπόνδυλα. Ταξινομώντας την ευαισθησία αυτών τω ν οργανισμών στην παρουσία και στην ποσότητα ρύπων, δημιουργήθηκαν συστήματα αξιολόγησης τω ν υδάτων τω ν ποταμών με βάση ζωντανούς οργανισμούς. Τα συστήματα αυτά μετά από μαθηματική επεξεργασία τω ν βιολογικών δ εδ ο μ έ νων, απλή ή σύνθετη, αποδίδουν μια τελική βαθμολογία στο υπό μελέτη σημείο του ποταμού. Η βαθμολογία αυτή εντάσσεται σε μια διαβαθμισμένη κλίμακα ποιότητας του νερού, η οποία περιλαμβάνει γενικές κατηγορίες ποιότη τα ς νερού με το υ ς χαρακτηρισμούς "εξαιρετική", "καλή", "μέτρια", "κακή" ή ακολουθεί χρωματικό πρότυπο (π.χ. κυανό που συμβολίζει τη ν πολύ καλή έω ς άριστη ποιότητα νερών, πράσινο που δείχνει τη μέτρια ποιότητα κ.λπ.). Τα συστήματα αξιολόγησης τη ς ευαισθησίας τω ν οργανισμών βάσει τω ν οποίων βαθμολογείται η ποιότητα τω ν υδάτων καλούνται Δείκτες. Η απλουστευμένη ερμηνεία τω ν αποτελεσ μάτω ν τω ν Δεικτώ ν αποσκοπεί στην ευκολότερη επικοινωνία τω ν επιστημόνων με το υ ς διαχειριστές και το υ ς χρήσ τες του νερού. Επιπλέον, οι ίδιοι οι Δ είκτες πρέπει να είναι απλοί στην εφαρμογή τους, ώστε να μπορούν να αποτελούν εύχρηστα εργαλεία στην αξιολόγηση τη ς ποιότητας τω ν ρεόντω ν υδάτων και κατά επέκταση στη διαδικασία λήψης αποφάσεων και διαχειριστικών μέτρων. Επιπρόσθετα, γνωρίσματα που απαιτούνται από έναν Δ είκτη είναι η χρησιμοποίηση, όσο το δυνατόν, περισσότερω ν πληροφοριών από τη βιοκοινωνία (π.χ. ποιες ομάδες οργανισμών υπάρχουν, ποια η αφθονία το υ ς κ.λπ.) και να μην λαμβάνεται υπόψη μόνο η απουσία-παρουσία κάποιων ομάδων ενδεικτών, η εφαρμογή σε όλους το υ ς τύπ ους ποταμών, καθώς και το χαμηλό κόστος εφαρμογής. Έ ω ς σήμερα έχουν δημιουργηθεί τουλάχιστον 50 συστήματα αξιολόγησης τη ς ποιότητας τω ν ρεόντω ν υδάτων που στηρίζονται σε ζωντανούς οργανισμούς. Οι κυριότερ ες ομάδες Δεικτών είναι: α) οι Σαπροβιοτικοί Δ είκτες, β) οι Βιοτικοί Δ είκτες, γ) οι Δ είκτες Ποικιλότητα ς, δ) οι Πολυπαραγοντικοί Δ είκτες και ε) τα Ομοιώματα πρόβλεψ ης και αξιολόγησης που στηρίζονται σε βιολογικά δεδομένα. α) Οι Σαπροβιοτικοί Δείκτες: διακρίνουν "ζώνες" αντοχής στις οποίες ταξινομούν κάθε οργανισμό ανάλογα με τη ν αντοχή του σε οργανικούς ρύπους. Χρησιμοποιούν μικροοργανισμούς, από το υ ς οποίους παίρνουν και το όνομά τους, και μακροοργανισμούς, όπως βενθικά μακροασπόνδυλα, μακρόφυτα και ψάρια. Η συχνότητα τη ς εμφάνισης κάθε οργανισμού, η καμπύλη κατανομής του στις ζώνες αυτές, καθώς και άλλες παράμετροι συνυπολογίζονται σε μια μαθηματική εξίσωση από την οποία τελικά προκύπτει ο Σαπροβιο- τικός Δ είκτης για κάθε σταθμό. Οι Δ είκτες αυτοί χρησιμοποιούνται ευρέω ς στην Ανατολική Ευρώπη κυρίως για τη ν αξιολόγηση τω ν επιπτώσεων που προκαλούνται από ρύπανση οργανικής προέλευσης (π.χ. από αστικά λύματα, βιομηχανικά απόβλητα κ.ά.). β) Οι Βιοτικοί Δείκτες: κατά παραδοχή ονομάζονται έτσι, αφού όλοι οι Δείκτες τω ν κατηγοριών που προαναφ έρθηκαν χρησιμοποιούν ζωντανούς οργανισμούς. Συνδυάζουν σε ένα νούμερο τη ν ποικιλότητα ενός δείγματος σε ταξινομικές ομάδες οργανισμών και την ευαισθησία ορισμένων ομάδων στην οργανική ρύπανση. Ενίοτε συνυπολογίζεται και η αφθονία τω ν ομάδων αυτών. Χρησιμοποιούν αποκλειστικώς βενθικά μακρο- σπόνδυλα και βασίζονται στην παρατήρηση ότι υπάρχει σταδιακή απώλεια διαφόρων ταξινομικώ ν ομάδων

13 από τη βενθοπανίδα καθαρών σταθμών καθώς αυξάνεται η συγκέντρω ση τω ν ρύπων. Οι Δ είκτες αυτοί χρησιμοποιούνται ευρέω ς στις χώ ρες τη ς Δυτικής Ευρώπης, κυρίως για την αξιολόγηση τω ν επιπτώσεων οργανικής ρύπανσης. Τα τελευτα ία χρόνια, όμως, έχουν ξεκινήσει προσπάθειες τροποποίησής τους, ώστε να είναι κατάλληλοι για την αξιολόγηση τω ν επιπτώσεων από άλλους ρύπους π.χ. βαρέα μέταλλα, το ξικές ουσίες. γ) Οι Δείκτες Ποικιλότητας: πρόκειται για μαθηματικές εξισώσεις που χρησιμοποιούν τρ εις παραμέτρους, δηλαδή, το ν αριθμό τω ν ειδών, την ομοιογενή κατανομή τω ν ατόμων ανάμεσα στα είδη και το ν συνολικό αριθμό τω ν ατόμων. H αρχή στην οποία στηρίζονται είναι ότι σε ένα περιβάλλον που δέχεται πιέσεις, η βιοκοινωνία γενικά αντιδρά με μείωση τη ς ποικιλότητας τω ν ειδών, αύξηση τη ς αφθονίας τω ν ανθεκτικών ειδών και μείωση τη ς ομοιογενούς κατανομής τω ν ατόμων μεταξύ τω ν διαφορετικώ ν ταξινομικώ ν ομάδων. Η χρήση τω ν Δεικτώ ν αυτών επεκτείνεται στην αξιολόγηση τη ς επίδρασης ρύπων κάθε μορφής, καθώς και στη μελέτη επίδρασης οποιουδήποτε παράγοντα επηρεάζει τη βιοκοινωνία, είτε σε υδάτινα οικοσυστήματα είτε σε χερσαία. Το γ εγ ο νός, όμως, ότι δεν λαμβάνουν υπόψη τη βιολογία τω ν ειδών και την αδυναμία ολιγότροφω ν περιοχών στους ποταμούς να στηρίξουν πλούσια πανίδα και χλωρίδα, οδήγησε είτε στην περιορισμένη χρήση το υ ς στην αξιολόγηση τη ς ποιότητας τω ν ρεό- ντων υδάτων είτε στη συμπληρωματική χρήση τους μαζί με άλλους Δείκτες. δ) Οι Πολυπαραγοντικοί Δείκτες: χρησιμοποιούν γνωρίσματα βιοκοινωνιών ή μεμονωμένων οργανισμών που δίνουν π ληροφορίες για τις μεταβολ ές τω ν βιολογικών συστημάτων σε κάθε επίπεδο οργάνωσης τη ς ζωής, από το μοριακό έω ς αυτό του οικοσυστήματος, εκτιμώ ντας το μέγεθος τη ς ανθρώπινης παρέμβασης, αφού μεταβάλλονται σε σχέση με την έντα σή της. Η επιλογή τω ν γνωρισμάτων αυτών προϋποθέτει πιλοτική μελέτη του ποτάμιου συστήματος με τα υ τό χρονη καταγραφή τω ν πηγών ρύπανσης, που θα χρησιμεύσουν στην επιλογή τω ν κατάλληλων για παρακολούθηση γνωρισμάτων τω ν ζωντανών οργανισμών στη συγκεκριμένη περιοχή. Οι Δ είκτες αυτοί αφορούν σε όλες τις μορφ ές ρύπανσης και χρησιμοποιούν πολλές ομάδες οργανισμών. Οι π ληροφορίες που δίνουν προέρχεται από πολλά επίπεδα στα οποία επιδρούν οι ανθρώπινες δραστηριότητες. Είναι ιδιαίτερα διαδεδομένοι στις ΗΠΛ. ε) Ομοιώματα πρόβλεψης και αξιολόγησης: την τελευτα ία δεκαετία μια διαφορετική προσέγγιση τη ς αξιολόγησης τη ς ποιότητας τω ν ρεόντω ν υδάτων αναπτύχθηκε στη M. Βρετανία. Πρόκειται για το μαθηματικό ομοίωμα πρόβλεψης River InVertebrate Prediction And Classification System (RIVPACS), το οποίο αναπτύχθηκε από την ομάδα του Ινστιτούτου Freshwater Ecology και χρησιμοποιείται για διαχειριστικούς σκοπούς, καθώς και στις Μ ελέτ ε ς Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Το ομοίωμα στηρίζεται στις αλλαγές τω ν κοινωνιών τω ν βενθικών μακρο- σαπονδύλων και συνυπολογίζει τα φυσικοχημικά γνωρίσματα ενός σημείου με βάση τα οποία προβλέπει τη βενθοπανίδα του σε περίπτωση απουσίας οργανικής ρύπανσης. Η υπάρχουσα βενθοπανίδα συγκρίνεται με τη ν προβλεπόμενη και η απόκλισή τη ς δείχνει το μέγεθος τω ν επιπτώσεων τω ν ανθρώπινων δραστηριοτήτων. Αν και έω ς πρόσφατα, η αξιολόγηση τη ς ποιότητας τω ν ρεόντω ν υδάτων βασιζόταν στη μέτρηση διάφορων φυσικών και χημικών παραμέτρων σύμφωνα με την εθνική και κοινοτική νομοθεσία, οι Δ είκτες κερδίζουν συνέχεια το ενδιαφ έρον τη ς επιστημονικής κοινότητας, αλλά και τω ν διαχειριστών του νερού. Από το υ ς Δ είκτες που προαναφέρθηκαν φαίνεται ότι αυτοί που χρησιμοποιούν τα βενθικά μακροασπόνδυλα και συγκεκριμένα οι Βιοτικοί, εφαρμόζονται ολοένα και περισσότερο σε έργα παρακολούθησης τη ς ποιότητας τω ν ρεόντων υδάτων. Δ εν υπάρχει ένας μόνο Δ είκτης που να καλύπτει όλες τις ανάγκες που προκύπτουν από το υ ς διαφορετικούς τύπ ους ρύπανσης. Οι περισσότεροι από αυτούς είναι αποτελεσματικοί κυρίως σε περιπτώσεις ρύπων οργανικής προέλευσης. Κύρια εξαίρεση αποτελούν οι πολυπαραγοντικοί Δ είκτες, οι οποίοι αντιμετωπίζουν πιο ολοκληρω μένα τις επιπτώσεις τη ς ρύπανσης στους ποταμούς, αλλά προϋποθέτουν χρονοβόρα πιλοτική μελέτη του συστήματος. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί, όταν η χρήση τω ν Δεικτών αποτελεί τη μόνη παράμετρο τω ν προγραμμάτων παρακολούθησης, με αποτέλεσμα να χάνονται πολλές πληροφορίες. Στην περίπτωση, όμως, που χρησιμοποιούνται για τη ν παρακολούθηση τη ς ποιότη τα ς τω ν ρεόντω ν υδάτων μαζί με άλλες παραμέτρους, το κέρδος είναι ιδιαίτερα σπουδαίο. Αποτελούν αξιόπιστα εργαλεία για την αξιολόγηση τη ς ποιότητας τω ν ρεόντω ν υδάτων, διότι μπορούν να χρησιμοποιηθούν εύκολα, γρήγορα και οικονομικά για το ν έγκαιρο εντοπισμό διαταραχών σε ένα ποτάμιο σύστημα. Αφού εντοπισθεί το πρόβλημα, τα αποτελέσματα τω ν Δεικτώ ν μπορούν να συνδυασθούν με τη μελέτη τω ν υπόλοιπων φυσικών, χημικών και βιοτικών γνωρισμάτων του ποταμού, ώστε να προσδιορισθεί η πηγή ρύπανσης και να αποκομισθεί ολοκληρω μένη εικόνα τω ν επιπτώσεων στον ποταμό. Σκοπός δεν είναι οι Δ είκτες να αντικαταστήσουν τη μελέτη τω ν φυσικοχημικών παραμέτρω ν ή τη στατιστική ανάλυση τω ν δεδομένων, αλλά να αποτελέσουν το πρώτο στάδιο αξιολόγησης στην παρακολούθηση τη ς ποιότητας τω ν νερών, αφού δίνουν αξιόπιστες εκτιμήσεις, σε μικρό χρονικό διάστημα, με χαμηλότερο κόστος από τις άλλες μεθόδους και βασίζονται στη "ζωντανή" διάσταση κάθε ποτάμιου συστήματος, δηλαδή σ τους οργανισμούς του. Βασιλεία Αρτεμιάδου

14 Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση αποτελεί ένα σχετικά νέο, δυναμικό και εξα ιρ ετικά πολύπλοκο πεδίο μελέτης, αφού αφορά σε διαδικασίες διδασκαλίας και εκμάθησης περιβαλλοντικών θεμάτων, των οποίων η αντιμετώπιση αποτελεί πρόκληση για τις δυνατότητες και τη θέληση της ανθρωπότητας. Το πεδίο αυτό χαρακτηρίζεται από το εξής παράδοξο: αν και κανένας δεν αμφιβάλλει για την αναγκαιότητα και τη σπουδαιότητα στο να μάθουμε να ζούμε με αειφορικό τρόπο διατηρώντας τους φυσικούς πόρους της Γης, η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, που αποσκοπεί σε αυτό, δεν κατέχει σε κανένα σχολικό πρόγραμμα, ανά τον κόσμο, θέση προτεραιότητας. Φαίνεται ότι περισσότερο δίνει "μάχες" για να περιέλθει απλώς στο βασικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα, παρά να αποτελεί κύριο στοιχείο αυτού. Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στον 21ο αιώνα "Environmental education in the 21st century. Theory, practice, progress and promise" Το βιβλίο "Environmental education in the 21st century. Theory, practice, progress and promise" τη ς J. Palmer, εκδόσ εις Routledge, επιχειρεί να ερ μ η νεύσει τις αιτίες αυτού του παραδόξου, να εξερ ευνήσ ει τα πολύπλοκα θέματα που αντιμετωπίζει η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, να εξηγήσ ει τι ακριβώς συμβαίνει στον χώρο και να περιγράψει τις π ροτερα ιότητες και τις δυνα τό τη τες τη ς Π εριβαλλοντικής Εκπαίδευσης, καθώς βρισκόμαστε στο κατώφλι του 21ου αιώνα. Το βιβλίο διακρίνεται σε έξι μέρη. Στο πρώτο π εριγράφεται η ιστορία τη ς ανάπτυξης τη ς Π εριβαλλοντικής Εκπαίδευσ ης σε διεθνές επίπεδο. Π αρατίθενται διάφορα σπουδαία συμβάντα σχετικά με το περιβάλλον και τη ν Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, όπως συναντήσεις, εκδόσεις, συνέδρια, με το σκεπτικό ο αναγνώ στης να στρέψ ει την προσοχή του στην ερμηνεία, αξιολόγηση και εφ αρμογή καθιερω μένω ν ιδεών και απόψεων. Το μέρος αυτό του βιβλίου προσφέρει σπουδαίο υπόβαθρο για την αξιολόγηση τη ς απ οτελεσ ματικότητας τη ς Π εριβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Στο δεύ τερ ο παρουσιάζεται η παγκόσμια "Ατζέντα 21". Υπογραμμίζεται κάθε κύριο ζήτημα που επηρεάζει τη ζωή στον Πλανήτη μας, σήμερα με έμφαση στον συνδυασμό ανάπτυξη και περιβάλλον, και αναλύονται οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις από διάφορα προβλήματα, οι αιτίες το υ ς και οι λύσ εις προτεραιότητας. Στο τμή μα αυτό συνοψίζονται οι παγκόσμιες πρωτοβουλίες για τη ν αειφόρο ανάπτυξη. Το τρ ίτο μ έρ ο ς περιλαμβάνει τις βασικές ιδ έες τη ς θεω ρίας και τη ς έρευνα ς στο πεδίο τη ς Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, προσπαθεί να γεφ υ- ρώσει το κενό ανάμεσα στη θεωρία και στην πράξη και παρουσιάζει τα δύο επίπεδα στα οποία μπορεί να βελτιω θεί η απ οτελεσματικότατα τη ς Π εριβαλλοντικής Εκπαίδευσης: αυτό τη ς θεμελιώ δους αναθεώ ρησης τη ς ανθρώπινης στάσης ως προς το περιβάλλον και αυτό τη ς σταδιακής βελτίω σης μέσα από μικρής κλίμακας περιβαλλοντικά έργα. Στα επόμενα δύο μέρη αναπτύσσετα ι ο σχεδιασμός περιβαλλοντικών έργω ν και τα κύρια τμ ή μ α τα που αυτά πρέπει να περιλαμβάνουν, και περιγράφ ετα ι η σημερινή π ραγματικότητα τη ς Π εριβαλλοντικής Εκπαίδευσης, έτσι όπως αυτή διαγράφεται από τη ν ανάπτυξή τη ς σε κάθε χώρα. Τέλος, στο τελευ τα ίο μέρος του βιβλίου, παρουσιάζονται δύο θεμελιώ δη ερω τήματα: πώς μπορεί να σημειωθεί πρόοδος στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και πώς μπορεί αυτή να προωθηθεί, ώστε να μεγιστοποιηθούν οι δ υ να τό τη τές τη ς στον 21ο αιώνα. Αν και δεν υπάρχουν σ υνταγές για τη ν επιτυχία, αυτή μπορεί να επ έλθει μόνο από το ν συνδυασμό περιβαλλοντικών έργω ν και τη ν προώθηση άλλων σπουδαίων εμπειριών στη ζωή τω ν ανθρώπων. Βασιλεία Αρτεμιάδου

15 Τοπική κοινωνία και προστασία περιβάλλοντος Π α ρ ά δ ειγ μ α ευ α ισ θ η το π ο ίη σ η ς τω ν ν έω ν σ χ ετικά μ ε τη ν π ροσ τασία το υ π ερ ιβ ά λλο ντο ς α π ο τέλ εσ ε η π ρ ο σ π ά θεια τρ ιώ ν π ολιτισ τικώ ν συλλόγω ν σ τη ν π εριο χή το υ Α γ ρ ιν ίο υ μ ε σκοπ ό τη δ ιάσ ω σ η το υ ρ έ μ α το ς Κ λ εισ ο ύ ρ α ς απ ό τη ν α ν εξέλ εγ κ τη α π ό ρ ρ ιψ η σ κουπ ιδιώ ν. Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Κλεισορρευμάτω ν "Ο Κλεισούρας", ο Λ αογραφικός - Πολιτιστικός Ό μιλος Αγρινίου "Συντροφιά με την Παράδοση" και ο Πολιτιστικός Σύλλογος Χρυσοβεργίου σε συνεργασία με το ν κ. Φ. Περγαντή (βιολόγο-οικολόγο), τη ν Κοινοπραξία Γέφ υρα και τη ν ASTRA PERIPTERA υλοποίησαν έργο υποστήριξη ς πρωτοβουλιών τη ς Γενικής Γραμματείας Ν έας Γενιάς που αποσκοπούσε στην περιβαλλοντική αναβάθμιση του ρέμα τος Κλεισούρας στον Νομό Αιτω λοακαρνανίας αλλά και στην ευαισθητοποίηση τω ν κατοίκων τη ς περιοχής. Το ρέμα Κλεισούρας, στις όχθες του οποίου φ ύονται πανύψ ηλες ιτιές και πλατάνια, καταλήγ ει στη Λίμνη Λυσιμαχία, αφού πρώτα διασχίσει το περίφημο ομώνυμο φαράγγι, που φ ιλοξενεί σπάνια είδη φυτώ ν και ζώων και αποτελ εί τη ν τελευ τα ία αποικία γυπών στην Αιτωλία. Αν και η ευ ρ ύ τερη περιοχή συγκαταλέγεται στις π ροτεινόμενες τοπ οθεσ ίες του Δικτύου "Φύση 2000", η απόρριψη σκουπιδιών κατά μήκος του ρ έμ α το ς αποτελεί μια από τις αιτίες υποβάθμισής της. Με την παρακίνηση και τη μεγάλη συμμετοχή του τοπικού πληθυσμού, ιδιαίτερα τω ν παιδιών και τω ν νέων, υλοποιήθηκαν και οι τρ εις φ άσεις του έργου, που περιλάμβαναν συμβολικό καθαρισμό του ρ έμ α το ς από τα σ τερεά απόβλητα, ομιλίες και διαγωνισμό έκ θ ε σης - ζω γραφικής με θέμα το ρέμα και τελ ετή απονομής τω ν βραβείων στους νικητές. Μ ετά την επιτυχημένη αυτή προσπάθεια, οι τρ εις φ ο ρ είς υλοποίησης δηλώνουν ότι θα εντείνουν τη ν προσπάθειά το υ ς για τη ν προστασία του π εριβάλλοντος με τη συνεχή ευαισθητοποίηση του τοπικού πληθυσμού και με απώτερο σκοπό τη ν πλήρη αποκατάσταση του ρέμ α το ς Κλεισούρας. Βασιλεία Αρτεμιάδου Φωτ. Αρχείο ΕΚΒΥ ΑΜΦΙΒΙΟΝ

16 Το ΕΚΒΥ στην AGROTICA 2001 Από ως διοργανώθηκε στη Θεσσαλονίκη και στις εγκαταστάσεις της HELEXPO η 17η Διεθνής Έκθεση Γεωργικών Μηχανημάτων, Εξοπλισμού, Εφοδίων και Ενημέρωσης-AGROTICA Τ ο ΕΚΒΥ σ υμμετείχε στην έκθεση αυτή με ειδικά σχεδιασμένο περίπτερο και η προσέλευση το υ κόσμου ήταν ιδιαίτερα αξιόλογη. Περισσότερα από 500 άτομα ενημερώ θηκαν, από το προσωπικό του ΕΚΒΥ και από το ενημερω τικό υλικό, για τις δρασ τηριότητες και το έρ γο του ΕΚΒΥ. Ειδικότερα παρουσιάσθηκε ενημερω τικό υλικό σχετικό με τη βιοποικιλότητα και το υ ς ελληνικούς υγροτόπους, με τη ν αποκατάσταση υγροτόπων (παρουσιάσθηκε τρισδιάστατη κινούμενη αναπαράσταση τη ς αποκατάστασης τη ς Λίμνης Κάρλας σε Η/Υ καθώς και ομοίωμα τεχνητού υγροτόπου για τη ν επ εξερ γα σία λυμάτων) καθώς επίσης και με το ν εο ρ τα σμό τω ν δέκα χρόνω ν λειτουργίας το υ ΕΚΒΥ. Η Παγκόσμια Ημέρα τω ν Υγροτόπω ν (2 Φεβρουα- ρίου), η οποία συνέπεσε με τη διάρκεια τη ς Α GROTICΑ 2001, είχε τη δική τη ς εμφάνιση στην έκθεση. Το ΕΚΒΥ δημιούργησε σύντομη ταινία σχετική με το υ ς υγροτόπους, η οποία και παρουσιάσθηκε στο περίπ τερό του και οι επισ κέπ τες τη ς έκθεσ ης ενημερώ θηκαν για την αναγκαιότητα ύπαρξης τω ν υγροτόπων και την αξία που έχουν για το ν άνθρωπο. Στην ΑGROTICΑ 2001 συμμετείχαν επίσης, με πολύ ενδιαφ έροντα εκθέματα, και πολλά άλλα ιδρύματα και οργανώ σεις που ασχολούνται με τη διατήρηση του φυσικού και γεω ργικού περιβάλλοντος. Κλαδικές εκθέσ εις όπως η συγκεκριμένη, παρέχουν θαυμάσιες ευκαιρίες ευαισθητοποίησης τω ν επισκεπτών στην ανάγκη προστασίας τη ς φύσης, και πρέπει να αξιοποιηθούν περισσότερο. Φωτ. Αρχείο ΕΚΒΥ Ιορδάνης Καμπάς Α Μ Φ Ι Β Ι Ο Ν Τεύχος 36 Διμηνιαία έκδοση του EKBY ISSN Ταχυδρομική διεύθυνση: Mουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων - Υγροτόπων 14ο χλμ Θεσσαλονίκης - Mηχαvιώvας, Θέρμη, τηλ. (031) , , Φαξ: (031) Υπεύθυνη Έκδοσης: Mαpία Κατσακιώρη Συντακτική Eπιτpοπή: Mαpία Κατσακιώρη, Σπύρος Ντάφης, Βασιλεία Αρτεμιάδου Φωτογραφία εξωφύλλου: Φωτ. αρχείο EKBY / Έγχρωμον Φωτοστοιχειοθεσία - Επιμέλεια έκδοσης: ANIMA GRAPHICS Υιοί A. Υφαντή ΟΈ., Φραγκίνη 9, Θεσσαλονίκη Κείμενα και φωτογραφίες που αποστέλλονται για δημοσίευση στο περιοδικό δεν επιστρέφονται. Επιτρέπεται η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή ή η μετάδοση με οποιοδήποτε οπτικοακουστικό μέσο του περιεχομένου του ΑΜΦΙΒΙΟΝ μόνο εφόσον γίνεται αναφορά στην πηγή.

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΩΝ ΔΟΜΩΝ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΚΕΦΑΛΛΗΝΙΑΣ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΩΝ ΔΟΜΩΝ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΚΕΦΑΛΛΗΝΙΑΣ τ. Ε. I. Ν-λ ε λ λ λ ς : ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΩΝ ΔΟΜΩΝ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΚΕΦΑΛΛΗΝΙΑΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ; MIX. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΟΠΟΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι: ΟΦΕΙΛΕΣ ΕΡΓΩΝ ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΚΕΛΟΥΣ. Ληξιπρόθεσµες οφειλές (τιµολόγιο>90 ηµερών) Εγκεκριµένη πίστωση. Χωρις κατανοµή πίστωσης

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι: ΟΦΕΙΛΕΣ ΕΡΓΩΝ ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΚΕΛΟΥΣ. Ληξιπρόθεσµες οφειλές (τιµολόγιο>90 ηµερών) Εγκεκριµένη πίστωση. Χωρις κατανοµή πίστωσης ΦΟΡΕΑΣ: Υπουργείο / Αποκεντρωµένη ιοίκηση..... ΕΙ ΙΚΟΣ ΦΟΡΕΑΣ: Γενική γραµµατεία... / Περιφέρεια..... Αναφορά για το µήνα: Ετος: 2012 ΣΑ έργου (Π Ε) Υποχρεώσεις πιστοποιηµένων εργασιών χωρίς τιµολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ ΠΛΑΙ ΣΙΟ ΧΡΗ ΜΑ ΤΟ ΔΟ ΤΗ ΣΗΣ

ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ ΠΛΑΙ ΣΙΟ ΧΡΗ ΜΑ ΤΟ ΔΟ ΤΗ ΣΗΣ ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ Στό χος του Ο λο κλη ρω μέ νου Προ γράμ μα τος για τη βιώ σι μη α νά πτυ ξη της Πίν δου εί ναι η δια μόρ φω ση συν θη κών α ει φό ρου α νά πτυ ξης της ο ρει νής πε ριο χής, με τη δη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη Βασικός-αναντικατάστατος παράγοντας της ζωής κάθε μορφής και κάθε επιπέδου Συνδέεται άμεσα με τη διαμόρφωση των κλιματολογικών συνθηκών Η σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω του σχεδιασμού διαχείρισης υδάτων στην Κύπρο 4/9/2014

Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω του σχεδιασμού διαχείρισης υδάτων στην Κύπρο 4/9/2014 Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω του σχεδιασμού διαχείρισης υδάτων στην Κύπρο 4/9/2014 1. Υφιστάμενη Κατάσταση Οι υδάτινοι πόροι συνδέονται άμεσα με το κλίμα καθώς ο υδρολογικός κύκλος εξαρτάται σημαντικά

Διαβάστε περισσότερα

JEAN-CHARLES BLATZ 02XD34455 01RE52755

JEAN-CHARLES BLATZ 02XD34455 01RE52755 ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΤΩΝ ΕΝ Ι ΑΜ ΕΣ ΩΝ ΟΙ Κ ΟΝΟΜ Ι Κ ΩΝ Κ ΑΤΑΣ ΤΑΣ ΕΩΝ ΤΗΣ ΕΤΑΙ ΡΙ ΑΣ Κ ΑΙ ΤΟΥ ΟΜ Ι ΛΟΥ Α Τρίµηνο 2005 ΑΝΩΝΥΜΟΣ Γ ΕΝΙ Κ Η ΕΤ ΑΙ Ρ Ι Α Τ ΣΙ ΜΕΝΤ ΩΝ Η Ρ ΑΚ Λ Η Σ ΑΡ. ΜΗ Τ Ρ. Α.Ε. : 13576/06/Β/86/096

Διαβάστε περισσότερα

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr Προστατεύει το υδάτινο περιβάλλον Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Το ΕΠΠΕΡΑΑ προστατεύει το Υδάτινο περιβάλλον βελτιώνει την Ποιότητα της Ζωής μας Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη»

Διαβάστε περισσότερα

---------------------------------------------------------------------------------------- 1.1. --------------

---------------------------------------------------------------------------------------- 1.1. -------------- ΕΚΘΕΣΗ Τ Ο Υ Ι Ο Ι ΚΗΤ Ι ΚΟ Υ ΣΥ Μ Β Ο Υ Λ Ι Ο Υ Π Ρ Ο Σ Τ ΗΝ Τ Α ΚΤ Ι ΚΗ Γ ΕΝ Ι ΚΗ ΣΥ Ν ΕΛ ΕΥ ΣΗ Τ Ω Ν Μ ΕΤ Ο Χ Ω Ν Kύριοι Μ έ τ οχοι, Σ ύµ φ ω ν α µ ε τ ο Ν όµ ο κ α ι τ ο Κα τ α σ τ α τ ικ ό τ ης ε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΟΑΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ Ν.2238/1994.

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΟΑΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ Ν.2238/1994. I Fl ΚΑΒΑΛΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΣΗ & ΟΙΚΟΝνΟΜΙΑ ΠΣΕ: ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΜΟΝ \Δ Ω \ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ; ΕΠΑΓΩΓΙΚΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΕΙΣΗΓΉΤΡΙΑ; κ" Αναγ\ ώστου Δήμτ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΟΑΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ είναι οι παραγωγικές δυνάμεις ή το αποτέλεσμα των παραγωγικών δυνάμεων που υπάρχουν και δρουν στο φυσικό περιβάλλον και που για τον σημερινό άνθρωπο μπορούν,

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών Μεταβατικά ύδατα (transitional waters) σύµφωνα µε την Οδηγία Πλαίσιο για τα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ ANAΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΜΙΣΘΩΣΗΣ ΕΡΓΟΥ Αριθμ.

Διαβάστε περισσότερα

Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού

Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού Κείμενο εργασίας στα πλαίσια του ερευνητικού έργου WASSERMed Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Μονάδα Διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

1.2.3 ιαρ θρω τι κές πο λι τι κές...35 1.2.4 Σύ στη μα έ λεγ χου της κοι νής α λιευ τι κής πο λι τι κής...37

1.2.3 ιαρ θρω τι κές πο λι τι κές...35 1.2.4 Σύ στη μα έ λεγ χου της κοι νής α λιευ τι κής πο λι τι κής...37 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕ Φ Α Λ ΑΙΟ ΤΟ ΙΚΑΙΟ ΤΗΣ ΑΛΙΕΙΑΣ... 21 ΚΕ Φ Α Λ ΑΙΟ 1 o Η ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ 1.1 Η Α λιεί α ως Οι κο νο μι κή ρα στη ριό τη τα...25 1.2 Η Κοι νο τι κή Α λιευ τι κή Πο λι τι κή...28

Διαβάστε περισσότερα

Οι τα α α α α α α α Κ. ε ε ε ε ε ε ε ε ε Χε ε ε. ε ε ε ε ε ε ρου ου βι ι ι ι ι ι ι. ιµ µυ στι κω ω ω ω ω ως ει κο ο

Οι τα α α α α α α α Κ. ε ε ε ε ε ε ε ε ε Χε ε ε. ε ε ε ε ε ε ρου ου βι ι ι ι ι ι ι. ιµ µυ στι κω ω ω ω ω ως ει κο ο ΧΕΡΟΥΒΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΟΙΝΩΝΙΟ Λ. Β Χερουβικόν σε ἦχο πλ. β. Ἐπιλογές Ἦχος Μ Α µη η η η ην Οι τ Χε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε Χε ε ε ε ε ε ε ε ε ρου ου βι ι ι ι ι ι ι ιµ µυ στι κω ω ω ω ω ως ει κο ο

Διαβάστε περισσότερα

FAX : 210.34.42.241 spudonpe@ypepth.gr) Φ. 12 / 600 / 55875 /Γ1

FAX : 210.34.42.241 spudonpe@ypepth.gr) Φ. 12 / 600 / 55875 /Γ1 Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Η Μ Ο Κ Ρ Α Τ Ι Α Υ ΠΟΥ ΡΓΕΙΟ ΕΘΝ. ΠΑ Ι ΕΙΑ Σ & ΘΡΗΣ Κ/Τ Ω ΕΝΙΑ ΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤ ΙΚΟΣ Τ ΟΜ ΕΑ Σ Σ ΠΟΥ Ω Ν ΕΠΙΜ ΟΡΦΩ Σ ΗΣ ΚΑ Ι ΚΑ ΙΝΟΤ ΟΜ ΙΩ Ν /ΝΣ Η Σ ΠΟΥ Ω Τ µ ή µ α Α Α. Πα π α δ ρ έ ο υ 37

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος. Προγραμματική Περίοδος 2014-2020

Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος. Προγραμματική Περίοδος 2014-2020 Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος Προγραμματική Περίοδος 2014-2020 ΠΟΡΟΙ Π.Π 2014-2020 ΕΠ - ΥΜΕ - ΠΕΡΑΑ (ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ - ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ) ΤΑΜΕΙΟ ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ ΠΟΡΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΕ ΠΕΠ ΣΥΝΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός «η θέσπιση πλαισίου για την προστασία των επιφανειακών και των υπόγειων υδάτων».

Σκοπός «η θέσπιση πλαισίου για την προστασία των επιφανειακών και των υπόγειων υδάτων». ΗΜΕΡΙΔΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: «Κλιματική Αλλαγή, επιπτώσεις στο περιβάλλον και την υγεία. Ενσωμάτωση Γνώσης και Εφαρμογή πολιτικών προσαρμογής στην τοπική αυτοδιοίκηση» Δρ. Ιωάννης Ματιάτος Υδρογεωλόγος, Επιστημονικός

Διαβάστε περισσότερα

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν 7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στο δήμο μας! Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν επεξεργασία πριν την επανάχρησή τους. Ο βαθμός επεξεργασίας εξαρτάται από την χρήση για την

Διαβάστε περισσότερα

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό.

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστρίου 2013 Tι είναι τα ποτάμια; Τα ποτάμια είναι φυσικά ρεύματα νερού. Δημιουργούνται από το νερό των βροχών και των λιωμένων πάγων, που κατεβαίνει από πιο ψηλές περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

Υδατικοί πόροι Ν. Αιτωλοακαρνανίας: Πηγή καθαρής ενέργειας

Υδατικοί πόροι Ν. Αιτωλοακαρνανίας: Πηγή καθαρής ενέργειας «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ», ΑΘΗΝΑ, 12-14 Δεκεμβρίου 2012 Υδατικοί πόροι Ν. Αιτωλοακαρνανίας: Πηγή καθαρής ενέργειας Ακράτος Χρήστος Λέκτορας ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΡΓΟ LIFE04/ENV/GR/000099 WATER AGENDA Ανάπτυξη και εφαρμογή πολιτικής ολοκληρωμένης διαχείρισης υδατικών πόρων σε μια υδρολογική λεκάνη με την εφαρμογή μιας δημόσιας κοινωνικής συμφωνίας στη βάση των

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Τυπολογία ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Τυπολογία ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Τυπολογία ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών Μήπως η Γη αποτελεί ενιαίο υδατικό οικοσύστηµα ; Η απάντηση εξαρτάται από το πώς

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας του θαλασσίου περιβάλλοντος στη θέση Βούδια, Ν. Μήλου, για τα έτη 2011-2014

Συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας του θαλασσίου περιβάλλοντος στη θέση Βούδια, Ν. Μήλου, για τα έτη 2011-2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας του θαλασσίου περιβάλλοντος στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ Θ. Παπαδημητρίου, Π. Σιδηρόπουλος, Δ. Μιχαλάκης, Μ. Χαμόγλου, Ι. Κάγκαλου Φορέας Διαχείρισης Περιοχής Οικοανάπτυξης Κάρλας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ NATURA 2000 ΚΑΙ LIFE+ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/ 369 370 371 ΠΑΡΚΟ ΠΡΕΣΠΩΝ.

Διαβάστε περισσότερα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα Προστατεύει από τα Απόβλητα Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 Το ΕΠΠΕΡΑΑ ενισχύει την Ολοκληρωμένη Διαχείριση Αποβλήτων βελτιώνει την Ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΝΕΟΥ ΔΗΜΟΥ ΣΑΡΩΝΙΚΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ

ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΝΕΟΥ ΔΗΜΟΥ ΣΑΡΩΝΙΚΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΝΕΟΥ ΔΗΜΟΥ ΣΑΡΩΝΙΚΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ Εισήγηση ΓΙΑΝΝΗ ΚΟΥΜΑΝΤΑΚΗ Ομότιμος Καθηγητής Ε.Μ.Πολυτεχνείου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ``Πηγή `` Ζωής, ΝΕΡΟ Κανένα έμβιο ον δεν επιβιώνει χωρίς αυτό Δεν νοείται ανάπτυξη χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ

ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΟΙ ΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΑΛΙΕΙΑ ρ. Κώστας Παπακωνσταντίνου τ /ντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων τ. /ντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων Ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

Τι θα έπρεπε κάθε βιολόγος να ξέρει για τον ανθρώπινο πληθυσμό. Λίγοι επιστήμονες. ανθρώπινο πληθυσμό ως τη ρίζα της υποβάθμισης του περιβάλλοντος

Τι θα έπρεπε κάθε βιολόγος να ξέρει για τον ανθρώπινο πληθυσμό. Λίγοι επιστήμονες. ανθρώπινο πληθυσμό ως τη ρίζα της υποβάθμισης του περιβάλλοντος Το Σύνδροµο Αστικών Ρεµάτων (The Urban Stream Syndrome) Ιωάννης Καραούζας Ινστιτούτο Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων και Εσωτερικών Υδάτων, ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε., 46.7 χλµ Αθηνών-Σουνίου, 19013 Ανάβυσσος, Αττική. ikarz@hcmr.gr

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία από το ερευνητικό έργο «Υγρότοποι Αττικής» ΕΛΚΕΘΕ / ΕΟΕ 2010

Στοιχεία από το ερευνητικό έργο «Υγρότοποι Αττικής» ΕΛΚΕΘΕ / ΕΟΕ 2010 Η ανάγκη διατήρησης-παρακολούθησης-ανάδειξης των υγροτόπων της Αττικής Στοιχεία από το ερευνητικό έργο «Υγρότοποι Αττικής» ΕΛΚΕΘΕ / ΕΟΕ 2010 Υπεύθυνος έργου από πλευράς ΕΛΚΕΘΕ: Δρ. Σταμάτης Ζόγκαρης zogaris@ath.hcmr.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΑ 69269/5387/90 DIR 97/11/EK

ΚΥΑ 69269/5387/90 DIR 97/11/EK ιαδικασίες Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης Εργων και ραστηριοτήτων Υ ΡΟΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΕΡΓΑ Επαµεινώνδας Τολέρης ιευθυντής ΕΥΠΕ/ΥΠΕΧΩ Ε Περιεχόµενα Παρουσίασης Ο θεσµός των ΜΠΕ στην Ελλάδα - Ιστορική Αναδροµή Κοινοτική

Διαβάστε περισσότερα

- 60 Δελτία Τύπου - 6.300 περίπου παρουσιάσεις στα M.M.E.

- 60 Δελτία Τύπου - 6.300 περίπου παρουσιάσεις στα M.M.E. - 60 Δελτία Τύπου - 6.300 περίπου παρουσιάσεις στα M.M.E. ΕΙΔΟΣ ΜΜΕ 2007* 2008* 2007-2008* ΕΦΗΜΕΡΙΔΕΣ-ΠΕΡΙΟΔΙΚΑΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ 1.500 2.000 3.500 ΡΑΔΙΟΦΩΝΟ 800 900 1.700 ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ 1300 1.500 2.800 ΣΥΝΟΛΟ ΕΤΟΥΣ/ΔΙΕΤΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

σύνολο της απορροής, μέσω διαδοχικών ρευμάτων, ποταμών, λιμνών και παροχετεύεται στη θάλασσα με ενιαίο στόμιο ποταμού, εκβολές ή δέλτα.

σύνολο της απορροής, μέσω διαδοχικών ρευμάτων, ποταμών, λιμνών και παροχετεύεται στη θάλασσα με ενιαίο στόμιο ποταμού, εκβολές ή δέλτα. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΟΔΗΓΙΑ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΡΑ Η Οδηγία Πλαίσιο για τα νερά ή αλλιώς Οδηγία 2000/60/ΕΚ, οποία τέθηκε σε ισχύ στις 22 Δεκεμβρίου 2000, προτείνει νέους, αποτελεσματικότερους τρόπους προστασίας του

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας του θαλασσίου περιβάλλοντος στη θέση Τσιγκράδο, Ν. Μήλου, για τα έτη 2011-2014

Συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας του θαλασσίου περιβάλλοντος στη θέση Τσιγκράδο, Ν. Μήλου, για τα έτη 2011-2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας του θαλασσίου περιβάλλοντος στη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΝΟΜΟΥ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΝΟΜΟΥ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΝΟΜΟΥ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ Μ.Π.Ε. ΦΡΑΓΜΑΤΩΝ ΚΡΕΜΑΣΤΩΝ ΚΑΣΤΡΑΚΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ. ΑΓΡΙΝΙΟ ΜΑΡΤΙΟΣ 2006 Οι προτεινόµενοι περιβαλλοντικοί όροι του Τεχνικού Επιµελητηρίου Νοµού Αιτωλοακαρνανίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ. Αγγελική Καλλία Αντωνίου Δρ. Νομικής, Δικηγόρος, info@kallialaw.gr

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ. Αγγελική Καλλία Αντωνίου Δρ. Νομικής, Δικηγόρος, info@kallialaw.gr ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ Αγγελική Καλλία Αντωνίου Δρ. Νομικής, Δικηγόρος, info@kallialaw.gr 7 ο Πρόγραμμα Δράσης της Ε. Επιτροπής 2014-2020 ΖΟΥΜΕ ΜΕ ΕΥΗΜΕΡΙΑ ΜΕΣΑ ΣΤΑ ΟΡΙΑ ΤΟΥ ΠΛΑΝΗΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ, ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ

ΑΣΚΗΣΗ, ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΑΣΚΗΣΗ, ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2010 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρό λο γος...6 1. Ά σκη ση και ψυ χική υ γεί α Ει σα γω γή...9 Η ψυ χο λο γί α της ά σκη σης...11

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση των Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα Ηλίας Μ. Ντεµιάν Svetoslav Danchev Αθήνα, Iούνιος 2010 Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ

ιαχείριση των Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα Ηλίας Μ. Ντεµιάν Svetoslav Danchev Αθήνα, Iούνιος 2010 Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ιαχείριση των Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα ΗλίαςΜ. Ντεµιάν Svetoslav Danchev Αθήνα, Iούνιος 2010 Ατζέντα Παρουσίασης Σκοπός της Μελέτης Παγκόσµια Κρίση του Νερού Προσφορά Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα Η Ζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

Ορθολογική διαχείριση των υδάτων- Το παράδειγμα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας

Ορθολογική διαχείριση των υδάτων- Το παράδειγμα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας Ορθολογική διαχείριση των υδάτων- Το παράδειγμα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας Δρ. Νικόλαος Τσοτσόλης Γεωπόνος-μέλος του ΓΕΩΤΕΕ, με ειδίκευση στη διαχείριση των εδαφοϋδατικών πόρων (MSc, PhD) Γενικός

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ Εισαγωγή για νέους µηχανικούς. Εισηγητής: Μυλωνάς Σωτήρης Πολ. Μηχανικός, ΜΒΑ

ΜΕΛΕΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ Εισαγωγή για νέους µηχανικούς. Εισηγητής: Μυλωνάς Σωτήρης Πολ. Μηχανικός, ΜΒΑ ΜΕΛΕΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ Εισαγωγή για νέους µηχανικούς Εισηγητής: Πολ. Μηχανικός, ΜΒΑ ΣΤΟΧΟΙ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ - ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΕΝΝΟΙΩΝ ΙΑ ΙΚΑΣΙΩΝ - ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ - ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΘΕΣΜΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ -ΣΥΖΗΤΗΣΗ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη. Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04)

ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη. Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04) ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη (ΠΕ02) Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04) Β T C E J O R P Υ Ν Η Μ Α Ρ Τ ΤΕ Α Ν Α Ν Ε Ω ΣΙ Μ ΕΣ Π Η ΓΕ Σ ΕΝ Ε Ρ ΓΕ Ι Α Σ. Δ Ι Ε Ξ Δ Σ Α Π ΤΗ Ν Κ Ρ Ι ΣΗ 2 Να

Διαβάστε περισσότερα

Δρ Παρισόπουλος Γεώργιος. Πολιτικός Μηχανικός Α.Π.Θ., M.Sc., Ph.D. Water Resources & Environmental Eng., I.C., U.K.

Δρ Παρισόπουλος Γεώργιος. Πολιτικός Μηχανικός Α.Π.Θ., M.Sc., Ph.D. Water Resources & Environmental Eng., I.C., U.K. Δρ Παρισόπουλος Γεώργιος Πολιτικός Μηχανικός Α.Π.Θ., M.Sc., Ph.D. Water Resources & Environmental Eng., I.C., U.K. Ανασκόπηση Λειτουργίας θυροφράγματος Κούλας και Διαχείρισης στάθμης λίμνης Μικρής Πρέσπας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙ ΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΙΣ Υ ΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ & ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Χωροταξικός σχεδιασµός & υδατοκαλλιέργειες στον ευρωπαϊκό χώρο Μέχρι σήµερα δεν υπάρχει ολοκληρωµένο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΝΗΣΙΩΤΙΚΟΣ ΝΟΜΟΣ ΕΥΒΟΙΑΣ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΝΗΣΙΩΤΙΚΟΣ ΝΟΜΟΣ ΕΥΒΟΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΝΗΣΙΩΤΙΚΟΣ ΝΟΜΟΣ ΕΥΒΟΙΑΣ Πένη Ιωαννίδου - Αλαμάνου Δρ. Μηχανολόγος Μηχανικός Ε.Μ.Π. Δ/ντρια Διεύθυνσης Περιβάλλοντος Ν.Α. Εύβοιας 6 Συνέδριο Νησιωτικών ΤΕΕ - ΧΑΛΚΙΔΑ, 5-7 ΙΟ ΥΝ ΙΟ Υ2008

Διαβάστε περισσότερα

«Η Οδηγία Πλαίσιο Κοινοτικής Δράσης στον τομέα πολιτικής υδάτων»

«Η Οδηγία Πλαίσιο Κοινοτικής Δράσης στον τομέα πολιτικής υδάτων» «Η Οδηγία Πλαίσιο Κοινοτικής Δράσης στον τομέα πολιτικής υδάτων» (ΟΔΗΓΙΑ 2000/60/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΠΙΣΗ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μ ια αρκούδα καφ έ ή το Κ αφ έ Χ ρώ μ α

Μ ια αρκούδα καφ έ ή το Κ αφ έ Χ ρώ μ α Μ ια αρκούδα κα ή το Κ α Χ ρώ μ α 1η φωνή 2η φωνή 4 4 4 = 160 5 Σ τίχο ι:μ αρ ια ν ίν α Κ ρ ιεζή Μ ο υσ ικ ή : Δ η μ ητρ η ς Μ αρ α γκ ό πο υλ ο ς Μ ι αρ κ ο ύ δα κ α, μ ι αρ κ ο ύ δα κ α 8 χει φ ο ρ τω

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα : Εκδόσεις Χριστοδουλίδη Α. & Π. Χριστοδουλίδη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ URL: www.enveng.uowm.gr Ο Ρόλος του Μηχανικού Περιβάλλοντος Η αποκατάσταση, η προστασία, η διαχείριση του περιβάλλοντος με

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Περιεχόμενα 1.Αναφορά στο θεσμικό πλαίσιο των υδάτων 2.Εθνικές πολιτικές : Εθνικό πρόγραμμα, Σχέδια Διαχείρισης λεκανών απορροής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΩΝ ΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΑΡ ΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ. ρ. Ε. Σταυρινός Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίµων ιοικ. Τοµέας Κοιν. Πόρων & Υποδοµών

ΕΡΓΩΝ ΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΑΡ ΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ. ρ. Ε. Σταυρινός Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίµων ιοικ. Τοµέας Κοιν. Πόρων & Υποδοµών ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΑΡ ΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΙΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ρ. Ε. Σταυρινός Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίµων µ ιοικ. Τοµέας Κοιν. Πόρων & Υποδοµών ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ

Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ Το Πρόβλημα Το περιβαλλοντικό πρόβλημα που εξετάζεται από το πρόγραμμα θάλασσα είναι ο άμεσος κίνδυνος επιβίωσης που αντιμετωπίζουν τα θαλάσσια θηλαστικά που ζουν στις ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ INTERREG IIIA / PHARE CBC ΕΛΛΑΔΑ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ: ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ Καθηγητής Βασίλειος A. Τσιχριντζής Διευθυντής, Εργαστήριο Οικολογικής Μηχανικής και Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Υπουργείο Ανάπτυξης Διεύθυνση Υδατικού Δυναμικού & Φυσικών Πόρων. ΥΠΑΝ - Δ/νση Υδατικού Δυναμικού Γ. 1

Υπουργείο Ανάπτυξης Διεύθυνση Υδατικού Δυναμικού & Φυσικών Πόρων. ΥΠΑΝ - Δ/νση Υδατικού Δυναμικού Γ. 1 Υπουργείο Ανάπτυξης Διεύθυνση Υδατικού Δυναμικού & Φυσικών Πόρων 1 Θεσμικό Πλαίσιο Διαχείρισης Υδατικών Πόρων Πολυνομία, αντιφατικότητα, αποσπασματικότητα 1900-1985: 300 νόμοι, νομοθετικά, βασιλικά, προεδρικά

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ»

«ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ» «ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ» Εισηγητής: Σωκράτης Φάμελλος Χημικός Μηχανικός MSc Διευθυντής Τοπικής Ανάπτυξης, ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΑΕ Οι υδατικοί πόροι αποτελούν βασική παράμετρο της αναπτυξιακής διαδικασίας και της

Διαβάστε περισσότερα

Φάροι, Στρατολογία και άλλες διατάξεις. Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α' ΦΑΡΟΙ Άρθρο 1 Ορισμοί. Άρθρο 2 Υπηρεσία Φάρων

Φάροι, Στρατολογία και άλλες διατάξεις. Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α' ΦΑΡΟΙ Άρθρο 1 Ορισμοί. Άρθρο 2 Υπηρεσία Φάρων ΝΟΜΟΣ ΥΓΤ ΑΡΙΘ. 4278 Φάροι, Στρατολογία και άλλες διατάξεις. Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Ε κ δ ίδ ο μ ε τ ο ν α κ ό λ ο υ θ ο νόμ ο που ψ ή φ ισ ε η Βουλή: ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α' ΦΑΡΟΙ Άρθρο 1 Ορισμοί Γ

Διαβάστε περισσότερα

«Μετρήσειςρύπανσηςποταμώνκαιδιακρατική συνεργασία:ο ρόλος του διαβαλκανικού Κέντρου Περιβάλλοντος»

«Μετρήσειςρύπανσηςποταμώνκαιδιακρατική συνεργασία:ο ρόλος του διαβαλκανικού Κέντρου Περιβάλλοντος» «Μετρήσειςρύπανσηςποταμώνκαιδιακρατική συνεργασία:ο ρόλος του διαβαλκανικού Κέντρου Περιβάλλοντος» Καθηγητής Γεώργιος Ζαλίδης Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Επιστημονικώς υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ξέφρενη ανάπτυξη της τεχνολογίας την τελευταία πεντηκονταετία είχε και έχει σαν επακόλουθο εκτεταµένες οικολογικές καταστροφές που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Θ Ε Μ Α : «ΠΕΡΙ ΕΓΚΡΙΣΗΣ ΕΠΙΒΟΛΗΣ ΠΡΟΣΤΙΜΩΝ ΚΑΙ ΤΕΛΩΝ ΣΥΝ ΕΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΑΡ ΕΥΣΗΣ ΗΜΟΥ ΛΑΜΙΕΩΝ».

Θ Ε Μ Α : «ΠΕΡΙ ΕΓΚΡΙΣΗΣ ΕΠΙΒΟΛΗΣ ΠΡΟΣΤΙΜΩΝ ΚΑΙ ΤΕΛΩΝ ΣΥΝ ΕΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΑΡ ΕΥΣΗΣ ΗΜΟΥ ΛΑΜΙΕΩΝ». ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΗΜΟΣ ΛΑΜΙΕΩΝ Α Α Α όσ ασµα α ό το ρακτικό της 14 ης συνεδρίασης της Οικονοµικής Ε ιτρο ής. ΑΡΙΘΜ. ΑΠΟΦ. : 76 /2012 Θ Ε Μ Α : «ΠΕΡΙ ΕΓΚΡΙΣΗΣ ΕΠΙΒΟΛΗΣ ΠΡΟΣΤΙΜΩΝ ΚΑΙ ΤΕΛΩΝ ΣΥΝ ΕΣΗΣ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Προσοµοίωση Ανάλυση Απ ο τ ε λε σµ άτ ω ν ιδάσκων: Ν ικό λ α ο ς Α µ π α ζ ή ς Ανάλυση Απ ο τ ε λε σµ άτ ω ν Τα απ ο τ ε λ έ σ µ ατ α απ ό τ η ν π αρ αγ ω γ ή κ αι τ η χ ρ ή σ η τ υ χ αί ω ν δ ε ι γ µ

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Μάνατζμεντ και Μάρκετινγκ Οργανισμών και Επιχειρήσεων Αθλητισμού και Αναψυχής

Αρχές Μάνατζμεντ και Μάρκετινγκ Οργανισμών και Επιχειρήσεων Αθλητισμού και Αναψυχής Κωνσταντίνος Αλεξανδρής, PhD Αρχές Μάνατζμεντ και Μάρκετινγκ Οργανισμών και Επιχειρήσεων Αθλητισμού και Αναψυχής β βελτιωμένη έκδοση ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2011 ΠΕΡΙEΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή... 11 ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 1.0 Η Αθλητική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Σοφοκλής Λογιάδης Τι ειναι ρυπανση του νερου -ορισμος Το νερό είναι η πηγή ζωής στον πλανήτη μας. Περίπου το 70% της επιφάνειας του σκεπάζεται με νερό. Από το συνολικό διαθέσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ- ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ- ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΠ.

ΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ- ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ- ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΠ. Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ- ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ- Το νερό μπορεί να θεωρηθεί ως φυσικός πόρος, ως οικονομικό αγαθό και

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

ανάμεσα στους ποικίλους χρήστες Εμπόριο Ναυσιπλοΐα Αλιεία Ιχθυοκαλλιέργειες Αναψυχή Κατοικία Βιομηχανίες

ανάμεσα στους ποικίλους χρήστες Εμπόριο Ναυσιπλοΐα Αλιεία Ιχθυοκαλλιέργειες Αναψυχή Κατοικία Βιομηχανίες 4/3/2009 Ενημερωτική Ημερίδα «Υπάρχουσα κατάσταση και προοπτικές εξυγίανσης της παράκτιας ζώνης και του βυθού στον Κόλπο της Ελευσίνας» Η έννοια της ολοκληρωμένης διαχείρισης παράκτιας ζώνης & Το παράδειγμα

Διαβάστε περισσότερα

Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία. Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά

Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία. Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά 1 2 Η Εγνατία Οδός δίνει άλλες διαστάσεις και ευκαιρίες στην επισκεψιμότητα. Η δυνατότητα του επισκέπτη να διασχίσει όλη

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Υδάτινων Πόρων στη Βιομηχανική Δραστηριότητα. Δρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Βιομηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ

Διαχείριση Υδάτινων Πόρων στη Βιομηχανική Δραστηριότητα. Δρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Βιομηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ Διαχείριση Υδάτινων Πόρων στη Βιομηχανική Δραστηριότητα Δρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Βιομηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ Διαχείριση Υδάτινων Πόρων αύξηση του πληθυσμού του πλανήτη κλιματικές

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο για την Αειφόρο Ανάπτυξη των Νησιών Αθήνα 9 Σεπτεμβρίου 2006. Εισαγωγική ομιλία κ. Στ. Δήμα Επιτρόπου Περιβάλλοντος

Συνέδριο για την Αειφόρο Ανάπτυξη των Νησιών Αθήνα 9 Σεπτεμβρίου 2006. Εισαγωγική ομιλία κ. Στ. Δήμα Επιτρόπου Περιβάλλοντος Συνέδριο για την Αειφόρο Ανάπτυξη των Νησιών Αθήνα 9 Σεπτεμβρίου 2006 Εισαγωγική ομιλία κ. Στ. Δήμα Επιτρόπου Περιβάλλοντος Κυρίες και κύριοι, Θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για την πρόσκλησή σας να προλογίσω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Θ. Δ. Ζάγκα Καθηγητή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Σχολή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος Τομέας Δασικής Παραγωγής-Προστασίας Δασών-

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννης Συμπέθερος Ειδικός Γραμματέας. Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας & Κλιματικής Αλλαγής

Ιωάννης Συμπέθερος Ειδικός Γραμματέας. Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας & Κλιματικής Αλλαγής Ιωάννης Συμπέθερος Ειδικός Γραμματέας Κεντρική Υπηρεσία Υδάτων Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας & Κλιματικής Αλλαγής Νοέμβριος 2009 Στόχος της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ Επίτευξη της καλής κατάστασης των υδάτων

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Επιμέλεια παρουσίασης: Ιωάννα Υφαντίδου Υπεύθυνη Τμήματος Ενημέρωσης και Γραφείου Τύπου

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Επιμέλεια παρουσίασης: Ιωάννα Υφαντίδου Υπεύθυνη Τμήματος Ενημέρωσης και Γραφείου Τύπου Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Επιμέλεια παρουσίασης: Ιωάννα Υφαντίδου Υπεύθυνη Τμήματος Ενημέρωσης και Γραφείου Τύπου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο υγροβιότοπος των λιμνών Κορώνειας Βόλβης, είναι ένας από τους σημαντικότερους

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΩΝ - ΡΑΣΕΩΝ

ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΩΝ - ΡΑΣΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΗΜΟΣ ΑΡΧΑΝΩΝ ΑΣΤΕΡΟΥΣΙΩΝ ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΩΝ - ΡΑΣΕΩΝ ΗΜΟΥ ΑΡΧΑΝΩΝ ΑΣΤΕΡΟΥΣΙΩΝ ΕΤΟΥΣ 2012 ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2011 1 ΤΟ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ & ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Αποστολή του ήµου Αρχανών - Αστερουσίων,

Διαβάστε περισσότερα

των Φορ το εκ φορ τω τών πρα κτο ρεί ων µε τα φο ρών ό λης της χώρας O46R09

των Φορ το εκ φορ τω τών πρα κτο ρεί ων µε τα φο ρών ό λης της χώρας O46R09 των Φορ το εκ φορ τω τών πρα κτο ρεί ων µε τα φο ρών ό λης της χώρας O46R09 ΚΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ ΡYΘ ΜΙ ΣΕ ΩΩΝ (ΣΣΕ & Δ Α) ΤΩΩΝ ΦOΡ ΤO ΕΚ ΦOΡ ΤΩΩ ΤΩΩΝ ΠΡΑ ΚΤO ΡΕΙ ΩΩΝ ΜΕ ΤΑ ΦO ΡΩΩΝ O ΛΗΣ ΤΗΣ ΧΩΩ ΡΑΣ Α.

Διαβάστε περισσότερα

Η επίδραση των Κοινοτικών Οδηγιών για τη Φύση στην προστασία και διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα

Η επίδραση των Κοινοτικών Οδηγιών για τη Φύση στην προστασία και διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα Η επίδραση των Κοινοτικών Οδηγιών για τη Φύση στην προστασία και διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα Ελένη Τρύφων Υπουργείο Περιβάλλοντος & Ενέργειας Πόσο επίκαιρο είναι το ερώτημα; Η Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ένα αειφόρο πρότυπο Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ

ένα αειφόρο πρότυπο Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ Η πόλη ως καταλύτης για ένα αειφόρο πρότυπο ανάπτυξης Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ Διαπιστώσεις Πού ζούμε ; Ο χάρτης αναπαριστά τη συγκέντρωση πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

Καθηγητής Χάρης Κοκκώσης

Καθηγητής Χάρης Κοκκώσης ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ Καθηγητής Χάρης Κοκκώσης Τουρισµός Κλιµατική Αλλαγή Επιπτώσεις της Κλιµατικής Αλλαγής στον Τουρισµό Πράσινη Οικονοµία και Τουρισµός ράσεις Προσαρµογής Τουρισµός µ Η Ευρώπη

Διαβάστε περισσότερα

Καλούστ Παραγκαμιάν WWF Ελλάς

Καλούστ Παραγκαμιάν WWF Ελλάς Η κατάσταση των υγροτόπων Καλούστ Παραγκαμιάν WWF Ελλάς Ερευνητικό πρόγραμμα: Προστασία των νησιωτικών υγρότοπων της Ελλάδας Οι νησιωτικοί υγρότοποι της Ελλάδας -προϋπάρχουσα γνώση- Η πρώτη συστηματική

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 23 04 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης ΕΠΠΕΡΑΑ «Το

Διαβάστε περισσότερα

Όπως όλοι γνωρίζουμε, το νερό είναι ένας φυσικός πόρος που έχει μεγάλη σημασία γιατί είναι από τους βασικούς παράγοντες για τη ζωή και την ανάπτυξη.

Όπως όλοι γνωρίζουμε, το νερό είναι ένας φυσικός πόρος που έχει μεγάλη σημασία γιατί είναι από τους βασικούς παράγοντες για τη ζωή και την ανάπτυξη. Όπως όλοι γνωρίζουμε, το νερό είναι ένας φυσικός πόρος που έχει μεγάλη σημασία γιατί είναι από τους βασικούς παράγοντες για τη ζωή και την ανάπτυξη. Τα τελευταία χρόνια όμως, το αγαθό αυτό βρίσκεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΥ ΒΟΡΕΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ 2007-2010, Β ΦΑΣΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2008 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΥ ΒΟΡΕΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ 2007-2010, Β ΦΑΣΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2008 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρούσα έκθεση αποτελεί την τέταρτη έκδοση της Β Φάσης του Επιχειρησιακού Προγράμματος του Δήμου Βόρειας Κυνουρίας μέχρι το 2010. Αντικείμενο του τεύχους είναι ο Επιχειρησιακός και Οικονομικός

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι: Ο Ευρώτας να γίνει το ισχυρό συγκριτικό πλεονέκτηµα στην αναπτυξιακή πορεία της περιοχής

Στόχοι: Ο Ευρώτας να γίνει το ισχυρό συγκριτικό πλεονέκτηµα στην αναπτυξιακή πορεία της περιοχής Τεχνολογίες Φιλικές προς το Περιβάλλον για Αγροτική Ανάπτυξη Στόχοι: Ο Ευρώτας να γίνει το ισχυρό συγκριτικό πλεονέκτηµα στην αναπτυξιακή πορεία της περιοχής Ενσωµάτωση του σχεδιασµού τους στα διαχειριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΕΙΦΟΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Όλοι νοιαζόμαστε, όλοι συμμετέχουμε Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;»

ΑΕΙΦΟΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Όλοι νοιαζόμαστε, όλοι συμμετέχουμε Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;» Λέξεις κλειδιά: Απορρίμματα, ανακύκλωση, ρύπανση, υγεία, προστασία περιβάλλοντος, ΧΥΤΥ, ΧΑΔΑ Εισαγωγή Απόβλητα ένα επίκαιρο ζήτημα, που αποτελεί διαχρονικά ένα κρίσιμο περιβαλλοντικό, κοινωνικό και οικονομικό

Διαβάστε περισσότερα

Οι υδατικοί πόροι αποτελούν σημαντικό οικονομικό, αναπτυξιακό και περιβαλλοντικό πόρο.

Οι υδατικοί πόροι αποτελούν σημαντικό οικονομικό, αναπτυξιακό και περιβαλλοντικό πόρο. Ολοκληρωμένη Διαχείριση Υδατικών πόρων Από την Οδηγία 2000/60 στη διαχείριση σε επίπεδο υδατικής λεκάνης Σωκράτης Φάμελλος Χημικός Μηχανικός MSc Αντιδήμαρχος Θέρμης Οι υδατικοί πόροι αποτελούν σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔIMHNIAIA ΕΚΔΟΣΗ TOY EΛΛHNIKOY KENTPOY ΒΙΟΤΟΠΩΝ - ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ. με την υποστήριξη του ΥΠΕΧΩΔΕ ΤΕΥΧΟΣ 21 ΔΡΧ. 400 ΕΡΓΑ ΣΥΓΧΡΗΜ ΑΤΟΔΟΤΟΥΜ ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΟ

ΔIMHNIAIA ΕΚΔΟΣΗ TOY EΛΛHNIKOY KENTPOY ΒΙΟΤΟΠΩΝ - ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ. με την υποστήριξη του ΥΠΕΧΩΔΕ ΤΕΥΧΟΣ 21 ΔΡΧ. 400 ΕΡΓΑ ΣΥΓΧΡΗΜ ΑΤΟΔΟΤΟΥΜ ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΟ ΔIMHNIAIA ΕΚΔΟΣΗ TOY EΛΛHNIKOY KENTPOY ΒΙΟΤΟΠΩΝ - ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ!ΟΥΝΙΟΣ 1998 με την υποστήριξη του ΥΠΕΧΩΔΕ ΤΕΥΧΟΣ 21 ΔΡΧ. 400 H O X IA Τ Η Σ M HΛ O Y Υ Γ Ρ Ο Τ Ο Π Ο Σ Μ ΕΣΟ Ν Η ΣΙ - ΓΕΡΑΝΙ (Ν.

Διαβάστε περισσότερα

Κυ ρι ον ευ λο γη τος ει Κυ ρι ε ευ. λο γει η ψυ χη µου τον Κυ ρι ον και πα αν. τα τα εν τος µου το ο νο µα το α γι ον αυ

Κυ ρι ον ευ λο γη τος ει Κυ ρι ε ευ. λο γει η ψυ χη µου τον Κυ ρι ον και πα αν. τα τα εν τος µου το ο νο µα το α γι ον αυ ΤΥΙΚΑ & ΜΑΚΑΡΙΣΜΟΙ Ἦχος Νη Μ Α Ν µην Ευ λο γει η ψυ χη µου τον Κυ ρι ον ευ λο γη τος ει Κυ ρι ε ευ λο γει η ψυ χη µου τον Κυ ρι ον και πα αν τα τα εν τος µου το ο νο µα το α γι ον αυ του Ευ λο γει η ψυ

Διαβάστε περισσότερα

Χει ρι στών Μη χα νη µά των Λα το µεί ων Μαρµάρου, Πέτρας & Χώ µα τος ό λης της χώρας O53R10& O54R10

Χει ρι στών Μη χα νη µά των Λα το µεί ων Μαρµάρου, Πέτρας & Χώ µα τος ό λης της χώρας O53R10& O54R10 Χει ρι στών Μη χα νη µά των Λα το µεί ων Μαρµάρου, Πέτρας & Χώ µα τος ό λης της χώρας O53R10& O54R10 ΚΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ ΣYΛ ΛO ΓΙ ΚΩΩΝ ΡYΘ ΜΙ ΣΕ ΩΩΝ (ΣΣΕ & Δ Α) ΤΩΩΝ ΧΕΙ ΡΙ ΣΤΩΩΝ ΕΚ ΣΚΑ ΠΤΙ ΚΩΩΝ, Α ΝY

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΟΛΟΓΙΑ. Αποτελεί υποσύνολο της επιστήμης της Θαλάσσιας Βιολογίας και της Ωκεανογραφίας.

ΛΙΜΝΟΛΟΓΙΑ. Αποτελεί υποσύνολο της επιστήμης της Θαλάσσιας Βιολογίας και της Ωκεανογραφίας. ΛΙΜΝΟΛΟΓΙΑ Η Λιμνολογία είναι μία σχετικά νέα επιστήμη: πρώτη αναφορά το 1895 από τον Ελβετό F. A. Forel στο βιβλίο του με τίτλο: Le Leman: Monographie limnologique. Αποτελεί υποσύνολο της επιστήμης της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

Παρά το γεγονός ότι παρατηρείται αφθονία του νερού στη φύση, υπάρχουν πολλά προβλήματα σε σχέση με τη διαχείρισή του.

Παρά το γεγονός ότι παρατηρείται αφθονία του νερού στη φύση, υπάρχουν πολλά προβλήματα σε σχέση με τη διαχείρισή του. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το νερό είναι ανανεώσιμος πόρος και αποτελεί ζωτικό στοιχείο για την επιβίωση του ανθρώπου, της πανίδας, της χλωρίδας και τη διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος. Η ύπαρξη και η επάρκειά του είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΑ ΧΑ ΡΑ ΚΤ ΗΡ ΙΣ ΤΙ ΚΑ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ - ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑ ΣΙ Α - ΚΑΡΑ ΣΑ ΒΒ ΟΓ ΠΟ Υ ΑΝ ΑΣΤΑΣΙΟΣ

ΘΕΜΑ: ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΑ ΧΑ ΡΑ ΚΤ ΗΡ ΙΣ ΤΙ ΚΑ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ - ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑ ΣΙ Α - ΚΑΡΑ ΣΑ ΒΒ ΟΓ ΠΟ Υ ΑΝ ΑΣΤΑΣΙΟΣ ΤΕΧΝ Οη ΟΓ ΙΚ Ο Ε Κ ΠΟ ΙΔ ΕΥ ΤΙ ΚΟ ΙΔΡΥΜΟ ΚΟΒΟΠΑΕ ΕΧΟΠΗ ΔΙϋΙ ΚΗ ΕΗ Σ ΚΑΙ Ο Ι ΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ηο ΓΙ ΣΤ ΙΚ ΗΣ ΘΕΜΑ: ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΑ ΧΑ ΡΑ ΚΤ ΗΡ ΙΣ ΤΙ ΚΑ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ - ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑ ΣΙ Α - Καθηγητή ΚΑΡΑ ΣΑ ΒΒ

Διαβάστε περισσότερα

Εξάτμιση και Διαπνοή

Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση, Διαπνοή Πραγματική και δυνητική εξατμισοδιαπνοή Μέθοδοι εκτίμησης της εξάτμισης από υδάτινες επιφάνειες Μέθοδοι εκτίμησης της δυνητικής και πραγματικής εξατμισοδιαπνοής (ΕΤ)

Διαβάστε περισσότερα

Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία

Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία Η Επιχειρηματική Ευκαιρία Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία Υπάρχουν έρευνες οι οποίες δείχνουν ότι στους περισσότερους επιχειρηματίες που ξεκινούν για πρώτη φορά μια επιχείρηση, τελειώνουν τα χρήματα

Διαβάστε περισσότερα

Μετά το Λύκειο τι; ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΤΗΣΙΩΝ 2009-2010

Μετά το Λύκειο τι; ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΤΗΣΙΩΝ 2009-2010 Μετά το Λύκειο τι; ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΤΗΣΙΩΝ 2009-2010 ΚΕΣΥΠ ΝΕΑΠΟΛΗΣ 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕ ΙΑ Παρουσίαση των Σχολών του Μηχανογραφικού ελτίου Οι Σχολές και τα Τµήµατα

Διαβάστε περισσότερα

1. ΥΔΡΟΛΟΓΙΑ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Εξάμηνο: Κωδικός μαθήματος:

1. ΥΔΡΟΛΟΓΙΑ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Εξάμηνο: Κωδικός μαθήματος: ΕΞΑΜΗΝΟ Δ 1. ΥΔΡΟΛΟΓΙΑ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Εξάμηνο: 4 Κωδικός μαθήματος: ΖTΠO-4011 Επίπεδο μαθήματος: Υποχρεωτικό Ώρες ανά εβδομάδα Θεωρία Εργαστήριο Συνολικός αριθμός ωρών: 5 3 2 Διδακτικές Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

LIFE STRYMON «Διαχείριση των υδατικών πόρων στη λεκάνη του Στρυμόνα για τη μείωση των επιπτώσεων από τη γεωργία με τη χρήση σύγχρονων μεθόδων»

LIFE STRYMON «Διαχείριση των υδατικών πόρων στη λεκάνη του Στρυμόνα για τη μείωση των επιπτώσεων από τη γεωργία με τη χρήση σύγχρονων μεθόδων» LIFE STRYMON «Διαχείριση των υδατικών πόρων στη λεκάνη του Στρυμόνα για τη μείωση των επιπτώσεων από τη γεωργία με τη χρήση σύγχρονων μεθόδων» Map1.1 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΤΟΠΩΝ- ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ LIFE STRYMON «Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ενότητα 9: Υγρά αστικά απόβλητα Διάθεση λυμάτων στο έδαφος (φυσικά συστήματα επεξεργασίας) (Μέρος 1 ο ) Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα