Ενδοκρινικοί χειρισμοί στη θεραπεία των νευροενδοκρινικών όγκων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ενδοκρινικοί χειρισμοί στη θεραπεία των νευροενδοκρινικών όγκων"

Transcript

1 66 βημα Kλινικησ Oγκολογιασ Τόμος 7, Τεύχος 1, Ιανουάριος - Μάρτιος 2008 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣH Ενδοκρινικοί χειρισμοί στη θεραπεία των νευροενδοκρινικών όγκων Σ. Ξυνόγαλος ΠΕΡΙΛΗΨΗ Οι Νευροενδοκρινικοί όγκοι (NET-Neuroendocrine tumours) αποτελούν ετερογενή ομάδα νεοπλασμάτων με μεγάλη ποικιλία ανατομικής προέλευσης όγκους. Διακρίνονται στους ΝΕΤ καλής και τους ΝΕΤ χαμηλής διαφοροποίησης. Η χειρουργική εξαίρεση παραμένει η θεραπεία εκλογής και η μόνη θεραπευτική μέθοδος η οποία μπορεί να επιτύχει ίαση στην περίπτωση των καλής διαφοροποίησης ΝΕΤ. Η συστηματική θεραπεία των ΝΕΤ περιλαμβάνει θεραπεία με βιολογικούς παράγοντες [ανάλογα σωματοστατίνης (SS-As), ιντερφερόνη (INF-α)], χημειοθεραπεία και συνδυασμό αυτών με επεμβατικές θεραπείες. Η σωματοστατίνη αναστέλλει πολλαπλές κυτταρικές λειτουργίες, όπως την έκκριση, την κινητικότητα και τον πολλαπλασιασμό. Η δράση της επιτυγχάνεται μέσω των πέντε υποδοχέων της (SSTR1 SSTR5). Για τον μηχανισμό δράσης έχουν προταθεί διάφορες υποθέσεις, όπως αναστολή της έκκρισης του IGF-1, αναστολής μεταγωγής σημάτων αυξητικών παραγόντων, προαγωγής της απόπτωσης, αντιαγγειογένεση, κ.ά.. Σε κλινικές μελέτες τα SS-As ελέγχουν ικανοποιητικά τα εκ της έκκρισης των διάφορων ορμονών συμπτώματα και επιδεικνύουν αντινεοπλασματική δράση παράλληλα με την δράση τους στο ανοσολογικό σύστημα και τα αγγεία. Σειρά μελετών έχει εκτιμήσει την χορήγηση υψηλών δόσεων SS-As. Ο συνδυασμός SS-As και IFN-α έδειξε αντικρουόμενα αποτελέσματα.. Πρόβλημα θεωρείται η ανάπτυξη αντοχής στην θεραπεία με SS-As. Νεότερα SS-As βρίσκονται σε φάση κλινικών μελετών. Βήμα Κλινικής Ογκολογίας 2008, 7 (1): xxxxxx xxxxxxxxx Εισαγωγή Οι Νευροενδοκρινικοί όγκοι (NET-Neuroendocrine tumours) αποτελούν μια ετερογενή ομάδα νεοπλασμάτων με μεγάλη ποικιλία ανατομικής προέλευσης όγκους, που παρουσιάζουν κοινά παθολογοανατομικά χαρακτηριστικά, αλλά διαφορετική κλινική εικόνα, η οποία εξαρτάται από την έκκριση διαφορετικών ουσιών,και διαφορετική βιολογική συμπεριφορά και πρόγνωση. Σύμφωνα με την τελευταία ταξινόμηση της WHO διακρίνονται σε δύο κύριες κατηγορίες: τους ΝΕΤ καλής Παθολόγος Ογκολόγος, Αν. Διευθυντής, Ογκολογικό Τμήμα, Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός». Αλληλογραφία: Σπύρος Ξυνόγαλος, Ογκολογικό Τμήμα, Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός», Υψηλάντου 45-47, Κολωνάκι, Αθήνα, και τους ΝΕΤ χαμηλής διαφοροποίησης 1. Η διάκριση αυτή είναι ουσιαστικής σημασίας όσον αφορά την πρόγνωση και την θεραπεία. Οι χαμηλής διαφοροποίησης ΝΕΤ παρουσιάζουν μορφολογικά χαρακτηριστικά ιδιαίτερα επιθετικών νεοπλασμάτων με αγγειακή και νευριδιακή διήθηση και σε αντίθεση με τους καλής διαφοροποίησης ΝΕΤ -οι οποίοι παρουσιάζουν αργή εξέλιξη, έχουν διάμεση επιβίωση περίπου 6 μήνες χωρίς θεραπεία 2,3. Η πλειοψηφία των ΝΕΤ καλής διαφοροποίησης προέρχονται από το γαστρεντερικό σύστημα και περιλαμβάνουν τα καρκινοειδή και τους όγκους τους προερχόμενους από την ενδοκρινική μοίρα του παγκρέατος, αλλά και το παραγαγγλίωμα, το φαιοχρωμοκύττωμα και το μυελοειδές καρκίνωμα του θυρεοειδούς, τα οποία, όμως, εξετάζονται και αντιμετωπίζονται διαφορετικά.

2 Ενδοκρινικοί χειρισμοί στη θεραπεία των νευροενδοκρινικών όγκων 67 Θεραπεία NΕΤS καλής διαφοροποίησης Η χειρουργική εξαίρεση παραμένει η θεραπεία εκλογής και η μόνη θεραπευτική μέθοδος η οποία μπορεί να επιτύχει ίαση στην περίπτωση των καλής διαφοροποίησης ΝΕΤ 4-6. Ακόμα και στην περίπτωση της μεταταστατικής νόσου η χειρουργική έχει θέση στην ανακουφιστική αντιμετώπιση των συμπτωμάτων, την μείωση του φορτίου της νόσου, ακόμα και την βελτίωση της επιβίωσης, όμως σπάνια μπορεί να επιτευχθεί ίαση 7. Επιπλέον, η αργή εξέλιξη ακόμα και της μεταστατικής νόσου επιτρέπει την καθυστέρηση της αντινεοπλασματικής θεραπείας, η οποία μπορεί να χορηγηθεί επί εμφάνισης συμπτωμάτων ή αλλαγής του ρυθμού επιδείνωσης 8. Η συστηματική θεραπεία των ΝΕΤ περιλαμβάνει θεραπεία με βιολογικούς παράγοντες [ανάλογα σωματοστατίνης (SS-As), ιντερφερόνη(inf-α)], χημειοθεραπεία και συνδυασμό αυτών με επεμβατικές θεραπείες 9. Όμως, τα αποτελέσματα των κλινικών μελετών δεν είναι σαφή λόγω μη επαρκούς κατανόησης της φυσικής πορείας της νόσου, έλλειψης μελετών με μεγάλο αριθμό ασθενών και απουσία κοινά αποδεκτών κριτηρίων ανταπόκρισης στην θεραπεία 10. Οι καλής διαφοροποίησης ΝΕΤ παρουσιάζουν μακρές περιόδους σταθερής νόσου, αυτόματες υποστροφές ακόμα και χωρίς θεραπεία ή εκρηκτική ανάπτυξη 11. Συνήθως, η κλινική επιδείνωση χαρακτηρίζεται από αύξηση του ρυθμού επιδείνωσης 12. Σκεπτικό χορήγησης Σωματοστατίνης στους ΝΕΤ Η σωματοστατίνη και τα ανάλογα(ss-as) επηρεάζουν τα κύτταρα των ΝΕΤ μέσω διάφορων μηχανισμών. Η σωματοστατίνη αναστέλλει πολλαπλές κυτταρικές λειτουργίες, όπως την έκκριση, την κινητικότητα και τον πολλαπλασιασμό. Η δράση της επιτυγχάνεται μέσω των πέντε υποδοχέων της (SSTR1 SSTR5), οι οποίοι ανήκουν στην οικογένεια των υποδοχέων της πρωτεΐνης G. Οι πέντε υποδοχείς έχουν μεγάλη χημική συγγένεια με το φυσικό πεπτίδιο της σωματοστατίνης, αλλά τα ανάλογα αυτής συνδέονται μόνο με τους υποδοχείς SSTR2, SSTR3 και SSTR5. Η έκφραση των υποδοχέων σωματοστατίνης σχετίζεται με το είδος του ιστού προέλευσης και το 80-90% των ΝΕΤ εκφράζουν διάφορους υπότυπους των υποδοχέων, σύμφωνα με σπινθηρογραφικές μελέτες 13,14. Η βιολογική δράση των SS-As σχετίζεται με τον τύπο των υποδοχέων τον οποίον δεσμεύουν. Αναστολή της έκκρισης επιτυγχάνεται με την δέσμευση κυρίως των SSTR2 και τα εμπορικά διαθέσιμα SS-As έχουν αυξημένη χημική συγγένεια με τους SSTR Όμως, ο πολλαπλασιαμός των νευροενδοκρινικών κυττάρων σχετίζεται με την διέγερση και άλλων υπότυπων υποδοχέων. Έλεγχος έκκρισης αυξητικών ορμονών και κυτταρικού πολλαπλασιασμού Τα SS-As είναι γνωστό ότι αναστέλλουν την έκκριση του IGF-1, ενός παράγοντα ο οποίος έχει ενοχοποιηθεί για τον πολλαπλασιασμό νευροενδοκρινικών και μη όγκων 19. Η αναστολή της έκκρισης επιτυγχάνεται μέσω της αναστολής παραγωγής camp και ασβεστίου 20,21. Ο ακριβής μηχανισμός αναστολής του κυτταρικού πολλαπλασιασμού διά των SS-As δεν είναι ακριβώς γνωστός και έχουν περιγραφεί αρκετοί για ξεχωριστούς υπότυπους υποδοχέων και κυττάρων. Η ενεργοποίηση των SSTR1, SSTR2Α, SSTR4 και SSTR5 μέσω συνδετικών μορίων αναστέλλει την μεταγωγή σημάτων αυξητικών παραγόντων του ορού, προκαλώντας υποφωσφορυλίωση του προϊόντος του γονιδίου του Rb και καθήλωση του κυττάρου στην φάσηg Σε κύτταρα τα οποία εκφράζουν SSTR1, η σωματοστατίνη αναστέλλει τον πολλαπλασιασμό, μέσω διέγερσης της τυροσινικής φωσφατάσης SHP-2, ενεργοποίησης του μονοπατιού MAP-Erk και επαγωγής του p21cip1/waf1 25,26. Αντίθετα, σε κύτταρα νευροβλαστώματος αναστέλλει την ενεργοποίηση του Erk που προέρχεται από τον PDGF (Platelet- DerivedGrowth Factor) 27. Άλλες μελέτες έχουν δείξει ότι η τυροσινική φωσφατάση SHP-1, η οποία είναι ο σημαντικός παράγων τερματισμού της διέγερσης διάφορων μονοπατιών πολλαπλασιασμού είναι ο κύριος παράγων που εμπλέκεται στην διαδικασία αναστολής του κυτταρικού πολλαπλασιασμού μέσω του SSTR2 28,29. Ένας άλλος τρόπος αντινεοπλασματικής δράσης των SS-As είναι δια προαγωγής της απόπτωσης. Η οκτρεοτίδη προκαλεί απόπτωση στη σειρά καρκινικών κυττάρων του μαστού MCF-7 μέσω του SSTR3 με επαγωγή των p53 και Bax 30. Σε παγκρεατικά καρκινικά κύτταρα με μεταλλαγμένο p53 και έλλειψη SSTR2Α, η διόρθωση του ελλείμματος των υποδοχέων οδηγεί σε κυτταρικό θάνατο, ενδεικτικό ότι τα SS-As οδηγούν σε απόπτωση μέσω μηχανισμών ανεξάρτητων, αλλά και εξαρτώμενων από το p Γενικώς οι μηχανισμοί αναστολής του κυτταρικού πολλαπλασιασμού φαίνεται να είναι περίπλοκοι και το γεγονός ότι τα δεδομένα αφορούν μελέτες in vitro προκαλεί σκεπτικισμό. Πληροφορίες από μελέτες σε πειραματόζωα θα ήσαν πλέον αξιόπιστες και θα μπορούσαν να απαντήσουν αν τα SS-As που αναγνωρίζουν περισσότερους τύπους SSTR (ανάλογο SOM230 το οποίο δεσμεύει όλους τους υποδοχείς εκτός των SSTR4) ή χιμαιρικά μόρια έναντι SSTR και ντοπαμίνης (D2R2) ή συνδεδεμένα πεπτίδια SS-As με καμπτοθεκίνη, έχουν αυξημένη αντινεοπλασματική δράση

3 68 βημα Kλινικησ Oγκολογιασ Τόμος 7, Τεύχος 1, Ιανουάριος - Μάρτιος 2008 Αντιαγγειογενετική δράση Υπάρχει ικανός αριθμός μελετών τόσο in vitro όσο και in vivo, οι οποίες υποστηρίζουν την αντιαγγειογενετική δράση των SS-As 35. Σε πολλαπλασιαζόμενα αγγεία ανθρώπειου πλακούντα έχει καταγραφεί η ύπαρξη SSTR2 ανοσοϊστοχημικά 36. Επίσης, σε πολλά είδη νεοπλασμάτων έχουν αναγνωρισθεί διάφοροι υπότυποι υποδοχέων σωματοστατίνης σε αγγεία πέριξ του όγκου, ανεξάρτητα από τη έκφραση ανάλογων υποδοχέων στον όγκο 37. Κατά τον ενοφθαλμισμό κυττάρων Kaposi σε πειραματόζωα η σωματοστατίνη έδειξε ισχυρή αντιαγγειογενετική δράση μέσω των SSTR3 αναστέλλοντας την ΜΑΡ-κινάση 38. Οι SSTR2 και SSTR5 εκφράζονται σε πολλαπλασιαζόμενα ενδοθηλιακά κύτταρα και η χορήγηση octreotide και SOM230 είχε ισχυρή δοσοεξαρτώμενη αντιαγγειογενετική δράση 39. Παρά το ότι τα SS-As έχουν άμεση αντιαγγειογενετική δράση σε κύτταρα που εκφράζουν SSTR, όπως τα ενδοθηλιακά και τα μονοκύτταρα 40, εντούτοις πιθανολογείται η έμμεση δράση τους μέσω αναστολής της έκκρισης VEGF(Vascular Endothelial Growth Factor) 41. Θεραπεία με ανάλογα Σωματοστατινης (SS-As) Τα SS-As μπορούν να ελέγξουν ικανοποιητικά τα εκ της έκκρισης των διάφορων ορμονών συμπτώματα και να επιδείξουν αντινεοπλασματική δράση παράλληλα με την δράση τους στο ανοσολογικό σύστημα και τα αγγεία 10,12,42. Τα SS-As έχουν ασθενή κυτταροτοξική δράση και περισσότερο κυτταροστατική και καθυστερούν την εξέλιξη των ΝΕΤ 10,12, Η octreotide, σε ημερήσιες δόσεις µg, επιτυγχάνει ανταπόκριση 60% συμπτωματική, 70% βιοχημική και 5-11% απεικονιστική 10,12,32. Τα υψηλότερα ποσοστά ανταπόκρισης επιτυγχάνονται με ημερήσιες δόσεις octreotide µg ή δόσεις lanreotide 5-10mg/ημ, δόσεις με τις οποίες τα νεοπλασματικά κύτταρα οδηγούνται σε απόπτωση Έχουν περιγραφεί πάνω από 30 ασθενείς με απεικονιστική μερική ανταπόκριση μετά χορήγηση μονοθεραπείας με υψηλές δόσεις octreotide. Οι περισσότεροι όμως ασθενείς παρουσιάζουν σταθερότητα νόσου, όπως φαίνεται και στον Πίνακα ,42,45, Σε προοπτικές μελέτες, στις οποίες συμπεριλήφθηκαν ασθενείς με πρόοδο νόσου >25%, ποσοστό 36-50% των ασθενών έδειξαν απεικονιστική σταθερότητα της νόσου με ημερήσιες δόσεις octreotide µg, διάρκειας 5-18 μηνών 11,12,51. Σκευάσματα βραδείας αποδέσμευσης της octreotide (Sandostatin LAR, Novartis) χορηγούμενα σε δόση mg/μήνα, όσο και lanreotide (Lanreotide Autogel,Ipsen) σε δόση 30 mg ανά 14 ημέρες, έχουν επιτύχει παρόμοια ή και καλλίτερα αποτελέσματα σε σχέση με τον κλασσικό τρόπο χορήγησης των φαρμάκων 9,10,59,60, ενώ και η ποιότητα ζωής των ασθενών βελτιώθηκε με την αποφυγή της καθημερινής χορήγησης 55,57. Κατά την χορήγηση βραδείας αποδέσμευσης octreotide η χορήγηση των ημερήσιων δόσεων πρέπει να συνεχίζεται για 2-3 εβδομάδες 10,46. Δεν φαίνεται να υπάρχει διαφορά μεταξύ octreotide και lanreotide, όσον αφορά την συγγένεια των υποδοχέων και την βιολογική δραστικότητα, παρά το ότι τα δεδομένα προέρχονται κυρίως από αναδρομικές μελέτες 10,52,54 και μόνο μία προοπτική 57. Σε ασθενείς με σύνδρομο καρκινοειδούς τόσο η διάρροια, όσον και τα συμπτώματα έξαψης βελτιώνονται ή και υποχωρούν εντός εβδομάδος αν και ο έλεγχος της διάρροιας είναι δυσκολότερος 48,52,61,62. Ο έλεγχος και η εξέλιξη της καρδιακής νόσου από καρκινοειδές δεν έχουν μελετηθεί επαρκώς, αν και πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει βελτίωση της συνολικής επιβίωσης μετά χορήγηση octreotide, αλλά χωρίς ομάδα ελέγχου 63,64. Φαίνεται, ότι η δραστική φαρμακευτική και χειρουργική αντιμετώπιση της νόσου και η αντικατάσταση βαλβίδας σε επιλεγμένους ασθενείς μειώνει τον κίνδυνο θανάτου από καρδιακή νόσο Σε επείγουσες καταστάσεις, όπως κρίση καρκινοειδούς, η ενδοφλέβια χορήγηση octreotide σε δόση µg/ώρα είναι συνήθως αποτελεσματική 4. Σε περιπτώσεις όγκων της ενδοκρινούς μοίρας του παγκρέατος ο έλεγχος των συμπτωμάτων εξαρτάται από την έκφραση SSTR2. Στις περιπτώσεις ινσουλινωμάτων, μόνο 50% των όγκων εκφράζουν τον υποδοχέα και ανάλογο είναι το ποσοστό των ασθενών που ανταποκρίνονται 10. Η χορήγηση SS-As μπορεί να επιδεινώσει ακόμα περισσότερο την υπάρχουσα υπογλυκαιμία λόγω καταστολής των ρυθμιστικών ορμονών και μη καταβολισμού του γλυκαγόνου 10. Τα μακράς χορήγησης SS-As καταστέλλουν την γαστρική έκκριση με άμεση δράση επί των τοιχωματικών κυττάρων και αναστέλλοντας την έκκριση γαστρίνης από τα νεοπλασματικά κύτταρα, αλλά δεν επιτυγχάνουν ομοιόμορφη μείωση της γαστρικής οξύτητας, όπως η omeprazole 10. Σε 80% των ασθενών με VIPoma παρατηρείται έλεγχος των συμπτωμάτων τα οποία δεν συσχετίζεται με το επίπεδο προσδιορισμού του VIP στον ορό, δηλωτικό άμεσης δράσης των SS-As στο έντερο 69,70. Σε ασθενείς με γλυκαγόνωμα τα SS-As επιτυγχάνουν 90% έλεγχο των συμπτωμάτων, κυρίως του εξανθήματος και 60% βιοχημική βελτίωση, αλλά δεν είναι αποτελεσματικά στην αντιμετώπιση του σακχαρώδους διαβήτη και της παχυσαρκίας 71. Σε περιπτώσεις σωματοστατινώματος με θετικό octreoscan επιτυγχάνεται ικανοποιητικός συμπτωματικός και βιοχημικός έλεγχος 46,70,72. Τα βραδείας αποδέσμευσης SS-As θεωρούνται η θεραπεία εκλογής των ασθενών με μεταστατικούς

4 Ενδοκρινικοί χειρισμοί στη θεραπεία των νευροενδοκρινικών όγκων 69 Πίνακας 1. Θεραπεία ΝΕΤ με SS-Αs ΜΕΛΕΤΗ Αρ. Τύπος ΝΕΤ Παράγων Προηγούμενη Θεραπεία Saltz, [1,2] ct, 13 IST, 1 άγνωστο Συμπτωματική ανταπόκριση(%) Βιοχημική ανταπόκριση(%) Ανταπόκριση όγκου Octreotide 13 CH PR 0%, SD 50% (διάρκεια, 5 μην.) 3 Scherubl, 1994 προοπτική, WHO) 48 [1] Arnold, [1,2] Di Bartolomeo, [1,2] Ruszniewski, [1] Eriksson, [1,5] 12 Lanreotide 30 mg/14 d Octreotide SD 58% ct, 39 IST Octreotide µg 3x/d ct, 12 IST Octreotide µg/d 39 Ct Lanreotide 30 mg/14 d 16 CH, 16 octreotide ct, 6 IST Lanreotide (12,000mg/ d) 21 CH, 9 INF PR 0%, SD 36.5%, διάρκεια 18 μην 9 CH, 7 RT PR 7%, SD 27% 9 Octreotide, 10 INF PR 0% 54 (12 μην) PR 0%, SD 90% Tomassetti, ct, 8 IST Lanreotide 30 mg/10 d 15 Octreotide SD 78% Faiss, [1,5] ct, 10 άγνωστα Lanreotide 15 mg/d 10 SS-Αs, 3 INF, 7 συνδυασμός, 3 CH Wymenga, [1] 55 (PD) 48 ct, 7 IST Lanreotide 30 mg/14 d 16 Octreotide, 10 INF, 2 CH, 1 RT Ricci, [1,2] 25 (PD) 12 ct, 13 IST Lanreotide 30 mg/2 wk 13 Octreotide, CH O Toole, [1,6] Ducreux, [1] 33 Ct Octreotide µg/d, lanreotide 30 mg/10 d 39 (PD) Ct Lanreotide 30 mg/10 14 d Aparicio, (PD) 22 ct, 12 IST Octreotide 300 µg/d, lanreotide 30 mg/14 d 20 Octreotide, 2 lanreotide CR 3.4%, PR 3.4%, SD 37% PR 6%, SD 81% PR 8%, SD 40%, διάρκεια 8.5 μην (>25% μείωση) PR 5%, SD 49% PR 3%, SD 57% Συντμήσεις. ct: καρκινοειδή, IST: islet cell tumors, CH: χημειοθεραπεία, RT: ακτινοθεραπεία, CR: πλήρης ανταπόκριση, PR:μερική ανταπόκριση, SD:σταθερή νόσος. [1] Προοπτική μελέτη, [2] Ασθενείς με προϊούσα νόσο ή συμπτώματα, [3] Βελτίωση ποιότητας ζωής, [4] Ανταπόκριση μόνο σε ασθενείς με ct, [5] Υψηλές δόσεις, [6] Προοπτική σύγκριση octreotide και lanreotide.

5 70 βημα Kλινικησ Oγκολογιασ Τόμος 7, Τεύχος 1, Ιανουάριος - Μάρτιος 2008 ΝΕΤ. Υπάρχουν δεδομένα, τα οποία δείχνουν, ότι η βραδείας αποδέσμευσης octreotide έχει υψηλότερα ποσοστά αντικειμενικής, βιοχημικής και συμπτωματικής ανταπόκρισης σε ασθενείς με μεταστατική νόσο που παρουσίασαν πρόοδο νόσου υπό lanreotide 60,73. Πιθανώς, υπάρχει μη διασταυρούμενη αντοχή, η οποία οφείλεται σε διαφορετικά φαρμακοκινητικά και φαρμακοδυναμικά χαρακτηριστικά των δύο αναλόγων, με αποτέλεσμα διαφορετικούς μηχανισμούς απευαισθητοποίησης των υποδοχέων 60,73,74. Δεν υπάρχουν δεδομένα που να δείχνουν ότι η χορήγηση SS-As σε ασθενείς με μεταστατικούς ΝΕΤ αυξάνει την επιβίωση 75, αλλά μία αναδρομική σύγκριση μιας υποομάδος ασθενών οι οποίοι έλαβαν χημειοθεραπεία, έδειξε ότι η octreotide είχε αυξημένη επιβίωση 63. Θεραπεία με υψηλές δόσεις SS-As Μία σειρά μελετών έχει εκτιμήσει την χορήγηση υψηλών δόσεων SS-As (octreotide, 6 mg/ημ, και lanreotide, 9 15 mg/ημ) σε ασθενείς με πρόοδο νόσου στις συνήθεις δόσεις octreotide, επιτυγχάνοντας ανταποκρίσεις 45,78. Σε μία απ αυτές ελήφθησαν επανειλημμένες βιοψίες σε ασθενείς χωρίς πρόοδο νόσου οι οποίες έδειξαν αυξημένο αριθμό κυττάρων σε απόπτωση 76. Είναι πιθανόν η χορήγηση υψηλών δόσεων SS-As να έχει αυξημένη αντινεοπλασματική δράση σε ασθενείς με πρόοδο νόσου στις συνηθισμένες δόσεις 70. Περιγράφεται η ανταπόκριση δύο ασθενών με καρκινοειδές πνεύμονος οι οποίοι έλαβαν 1.5 mg/ημ octreotide 77. Συνδυασμός SS-As και IFN-α Η αρχική διαπίστωση ικανοποιητικής ανταπόκρισης στον συνδυασμό octreotide και IFN-α 78 δημιούργησε την υπόθεση ότι ο συνδυασμός SS-As και IFN-α θα ήταν δραστικός στην περίπτωση ασθενών με πρόοδο νόσου σε θεραπεία με τον ένα παράγοντα και θα είχε το πλεονέκτημα της μη διασταυρούμενης αντοχής 78,79. Η αρχική αυτή υπόθεση ενισχύθηκε περισσότερο, όταν ο συνδυασμός αποδείχθηκε δραστικός σε ασθενείς με καρκινοειδή του εντέρου και παγκρεατικούς όγκους 80 και σε περιπτώσεις προόδου νόσου υπό θεραπεία με octreotide μόνο, με καλό έλεγχο τόσο των συμπτωμάτων όσο και της νόσου και πιθανόν αύξηση της επιβίωσης στους ανταποκρινόμενους (Πίνακας 2) 78,79,80,81. Στην τελευταία μελέτη σαν αντικειμενική ανταπόκριση χαρακτηρίσθηκε μείωση του μεγέθους του όγκου κατά 30% και τα αποτελέσματα είναι δύσκολο να συσχετιστούν με αυτά άλλων μελετών. Σε μεταγενέστερη μελέτη, όμως, παρατηρήθηκαν ανάλογα αποτελέσματα με τον συνδυασμό, αν και δεν αξιολογήθηκε η αξία της διαδοχικής θεραπείας 81. Σε μικρή προοπτική μελέτη με 80 μη προθεραπευμένους ασθενείς συγκρίθηκε ο συνδυασμός με το κάθε φάρμακο ξεχωριστά και δεν διαπιστώθηκε διαφορά στην ανταπόκριση μεταξύ των τριών ομάδων. Οι ανταποκρίσεις ήταν μικρότερες των άλλων μη τυχαιοποιημένων μελετών, ενώ οι παρενέργειες που οδήγησαν σε διακοπή της θεραπείας ήταν υψηλότερες στην ομάδα που έλαβε τον συνδυασμό 82. Ανάπτυξη αντοχής στην θεραπεία Συνήθως η διάμεση ανταπόκριση της θεραπείας με SS-Αs είναι 12 μήνες περίπου με ικανοποιητικό έλεγχο των συμπτωμάτων και της νόσου. Επί επιδείνωσης, η αύξηση της δόσης μπορεί να ελέγξει κατ αρχήν την συμπτωματολογία 61,70,83,84. Φαίνεται, ότι πρόοδος νόσου συμβαίνει ή με αναστολή της λειτουργίας των SSTR ή την εμφάνιση κλώνων οι οποίοι δεν εκφράζουν υποδοχείς λόγω αλλαγών των κυτταρικών δομών και Πίνακας 2. Θεραπεία ΝΕΤ με συνδυασμό SS-As και INF-α ΜΕΛΕΤΗ Αρ. Τύπος ΝΕΤ Joensuu, 1992 (78) Frank, 1999 (79) Tiensuu Janson, 1992 (80) Fjallskog, 2002 (81) Προηγούμενη Θεραπεία Δόση 1 ct INF 5 10 MU INF x 3/wk, 200 µg octreotide/d 21 9 ct, 12 IST 19 Octreotide, 2 lanreotide 24 ct Octreotide, 14 CH ± INF 5 MU INF x 3/wk, 600 µg octreotide 9 MU INF/wk, octreotide 300 µg/d 16 IST 8 INF, 6 SS, 11 CH 9 MU INF/wk, 450 µg octreotide/d Συντμήσεις. ct: καρκινοειδή, IST: islet cell tumors. Συμπτωματική ανταπόκριση(%) 100% 100% Βιοχημική ανταπόκριση(%) 69% 46% 77% 62.5% (22 μην.)

6 Ενδοκρινικοί χειρισμοί στη θεραπεία των νευροενδοκρινικών όγκων 71 όχι ανακατανομής της έκφρασης των υποδοχέων 84. Η ανάπτυξη αντοχής στην θεραπεία πιθανόν σχετίζεται με το είδος και την συχνότητα του χορηγούμενου ανάλογου 85, διότι με την χορήγηση σκευασμάτων μακράς δράσης το φαινόμενο της ανάπτυξης αντοχής στην θεραπεία δεν είναι τόσο συχνό 47,55,56,58. Παρενέργειες θεραπείας με SS-As Οι παρενέργειες της θεραπείας με SS-As είναι σπάνιες και ήπιες, ώστε να απαιτούν διακοπή της θεραπείας 4,51,52,57,58. Σχεδόν οι μισοί των ασθενών που λαμβάνουν βραδείας αποδέσμευσης SS-As εμφανίζουν δυσλειτουργία της χοληδόχου κύστεως και σχηματισμό χολόλιθων που δεν είναι κλινικά σημαντικοί 86. Άλλες παρενέργειες οι οποίες εμφανίζονται είναι δυσανεξία στο σημείο της ένεσης, ναυτία, μετεωρισμός, κοιλιακό άλγος, στεατόρροια και δυσαπορρόφηση λίπους και σπάνια υπογλυκαιμία και εξάνθημα. Νεότερα SS-As Το ανάλογο SOM-230 (Novartis ΤΜ ) δεσμεύει όλους τους υποδοχείς σωματοστατίνης εκτός από τους SSTR4, έχει μεγαλύτερο χρόνο ημιζωής (23-24 ώρες), και μεγαλύτερη δεσμευτική ικανότητα από τα εν χρήσει ανάλογα 87,88. Οι αρχικές μελέτες δεν έχουν δείξει απευαισθητοποίηση της κατασταλτικής δράσης, όπως συμβαίνει με την octreotide, λόγω της διαφορετικής ενδοκυττάριας δυναμικής των SSTR2 και SSTR5 89. Επιπλέον, λόγω της δέσμευσης των SSTR1 και SSTR3, οι οποίες σχετίζονται με την αναστολή του κυτταρικού κύκλου και την επαγωγή της απόπτωσης, αναμένεται να έχει μεγαλύτερο κλινικό όφελος και μένει να αποδειχθεί στις μελέτες που ήδη έχουν ξεκινήσει 87,88. Προοπτικές Η πιθανή χρησιμότητα υψηλών δόσεων SS-As και το νεότερο ανάλογο SOM230 είναι υπό κλινική έρευνα. Πιθανώς υπάρχουν κατηγορίες ΝΕΤ με έκφραση διαφορετικών τύπων SSTR. Τα νέα ανάλογα με δυνατότητα δέσμευσης περισσότερων τύπων υποδοχέων μπορεί να έχουν και καλλίτερα αποτελέσματα, αλλά και δραστικότητα σε μεγαλύτερο αριθμό νεοπλασμάτων. Η ιστολογική ταυτοποίηση των ΝΕΤ, η κατάσταση των υποδοχέων και η βιολογική συμπεριφορά του νεοπλάσματος είναι βασικά κριτήρια για την απόφαση θεραπευτικής χορήγησης SS-As, ο συνδυασμός δε και με άλλες θεραπευτικές μεθόδους αυξάνει την δυνατότητα ελέγχου της νόσου. ABSTRACT XYNOGALOS S. Endocrine manipulations in the treatment of neuroendocrine tumors. Neuroendocrine tumors (NET) constitute a heterogeneous group of neoplasms with large variety of anatomic origin. They are divided into NET of low and of high differentiation. Surgery remains the treatment of choice. Systematic treatment of NET includes the use of biological factors [Somatostatin analogues (SS-As), interferon (INF-α)], and chemotherapy. Somatostatin inhibits multiple cellular functions, as secretion, mobility and proliferation. Her action is achieved via the five receptors (SSTR1- SSTR5). Various hypotheses have been proposed for the mechanism of action of somatostatin, as inhibition of IGF-1 excretion, inhibition of signal transduction coming from growth factors, promotion of apoptosis, antiagiogenetic mechanisms, etc. In clinical studies, SS-As reduce symptoms attributed to secreting hormones and demonstrate antineoplastic activity. Studies with high dose SS-As are under investigation. Studies with SS-As and IFN-α combinations showed conflicting results. Resistance of SS-As efficacy is a problem. Newer SS-As are in progressive phases of clinical studies Forum of Clinical Oncology 7 (1):66-74, ΒιβλιογραφIα 1. Kloppel, G, Perren, A, Heitz, PU. The gastroenteropancreatic neuroendocrine cell system and its tumors: the WHO classification. Ann N Y Acad Sci 2004; 1014: Johnson LA, Lavin P, Moertel CG, et al. Carcinoids: the association of histologic growth pattern and survival. Cancer 1983;51: Rindi G, Bordi C, Rappel S, et al. Gastric carcinoids and neuroendocrine carcinomas: pathogenesis, pathology, and behavior. World J Surg 1996;20: Arnold R. Medical treatment of metastasizing carcinoid tumors. World J Surg 1996;20:

7 72 βημα Kλινικησ Oγκολογιασ Τόμος 7, Τεύχος 1, Ιανουάριος - Μάρτιος Arnold R, Frank M Control of growth in neuroendocrine gastro-enteropancreatic tumours. Digestion 1996;57(Suppl 1): Norton JA, Fraker DL, Alexander HR, et al. Surgery to cure the Zollinger-Ellison syndrome. N Engl J Med 1999;341: Hellman P, Lundstrom T, Ohrvall U, et al. Effect of surgery on the outcome of midgut carcinoid disease with lymph node and liver metastases. World J Surg 2002;26: Mignon M. Natural history of neuroendocrine enteropancreatic tumors. Digestion 2000; 62 (Suppl 1): Oberg K. Carcinoid tumors: molecular genetics, tumor biology, and update of diagnosis and treatment. Curr Opin Oncol 2002;14: Arnold R, Simon B, Wied M. Treatment of neuroendocrine GEP tumours with somatostatin analogues: a review. Digestion 2000;62 (Suppl 1): Arnold R, Frank M. Gastrointestinal endocrine tumours: medical management. Baillieres Clin Gastroenterol 1996;10: Saltz L, Trochanowski B, Buckley M, et al. Octreotide as an antineoplastic agent in the treatment of functional and nonfunctional neuroendocrine tumors. Cancer 1993;72: Reubi JC, Kvols LK, Waser B, et al. Detection of somatostatin receptors in surgical and pecutaneous needle biopsies samples of carcinoids and islet cell carcinomas. Cancer Res 1990;50: Krenning EP, Kwekkeboom DJ, Baker WH, et al. Somatostatin receptor scintigrafy with [111In-DTPA- D-Phen1] and [123I-Tyr3]-octreotide:the Rotterdam experience with more than 1000 patients. Eur J Nucl Med 1993;20: Benali N, Ferjoux G, Puente E, et al. Somatostatin receptos. Digestion 2000;62 (Suppl 1): Janson ET, Gobl A, Kalkner KM, et al. A comparison between the efficacy of somatostatin scintigraphy and that of in situ hybridization for somatostatin receptor subtype2 messenger RNA to predict therapeutic outcome in carcinoid patients. Cancer Res 1996;56: Nilsson O, Kolby L, Wangberg B, et al. Comparative studies on the expression of somatostatin receptor subtypes, outcome of octreotide scintigraphy and response to octreotide treatment in patients with carcinoid tumours. Br J Cancer 1998;77: Bruns C, Lewis I Briner U, et al. SOM230: a novel somatostatin peptidomimetic with broad somatotropin release inhibiting factor (SRIF) receptor binding and a unique antisecretory profile. Eur J Endocrinol 2002;146: Furukawa M, Raffeld M, Mateo C, et al. Increased expression of insulin-like growth factor I and/or its receptor in gastrinomas is associated with low curability, increased growth and development of metastases. Clin Cancer Res 2005;11: Petrucci C, Cervia D, Buzzi M, et al. Somatostatin induced control of cytosolic free calcium in pituitary tumour cells, Br J Pharmacol 2000;129: Glassmeier G, Hopfner M, Riecken Eo, et al. Inhibition of L-type calcium channels by octreotide in isolated human neuroendocrine tumour cells of the gut. Biochem Biophys Res Commun 1998;250: Alderton F, Fan TP, Schindler M,et al. Rat somatostatin sst2(a) and sst2(b) receptor isoforms mediate opposite effects on cell proliferation. Br J Pharmacol 1998:125: Pages P, Benali N, Saint-Laurent N, et al. SST2 somatostatin receptor mediates cell cycle arrest and induction of p27(kip1). Evidence for the role of SHP-1. J Biol Chem 1999;274: Sharma K, Patel YC, Srikant CB. C-terminal region of human somatostatin receptor 5 is required for induction of Rb and G1 cell cycle arrest. Mol Endocrinol 1999;13: Buscail L, Vernejoul F, Faure P, et al. Regulation of cell proliferation by somatostatin. Ann Endocrinol 2002;63: Florio T, Yao H, Carey KD,et al. Somatostatin activation of mitogen-activated protein kinase via somatostatin receptor1 (SSTR1). Mol Endocrinol 1999;13: Cattaneo MG, Taylor JE, Culler MD, et al. Selective stimulation of somatostatin recptor subtypes: differential effects on Ras/MAP kinase pathway and cell proliferation in human neuroblastoma cells.febs Lett 2000;481: Lopez F, Ferjoux G, Cordelier P, et al. Neuronal nitric oxide synthase: a substrate for SHP-1 involved in sst2 somatostatin receptor growth inhibitory signalling. FASEB J 2001;15: Bousquet C, Delesque N, Lopez F, et al. SST2 somatostatin receptor mediates negative regulation of insulin receptor signalling through the tyrosine phosphatase SHP-1. J Biol Chem 1998;273:7099- & Sharma K, Srikant CB. Induction of wild-type p53, Bax and acidic endonuclease during somatostatin signalling apoptosis in MCF-7 human breast cancer cells. Int J Cancer1998;76: Rochaix P, Delasque N, Esteve J, et al. Gene therapy for pancreatic carcinoma: focal and distant antitumor effects after somatostatin receptor sst2 gene transfer. Hum Gen Ther 1999;10: Jaquet P, Gunz G, Saveanu A, et al. Efficacy of chimeric molecules directed towards multiple somatostatin and dopamine receptors on inhibition of GH and prolactin secretion from GH-secreting pituitary adenomas classified as partially responsive to somatostatin analog therapy. Eur JEndocrinol 2005;153: Saveanu A, Lavaque E, Gunz G, et al. Demonstration of enhanced potency of a chimeric somatostatindopamine molecule, BIM-23A387, in suppressing growth hormone and prolactin secretion from hu-

8 Ενδοκρινικοί χειρισμοί στη θεραπεία των νευροενδοκρινικών όγκων 73 man pituitary somatotroph adenoma cells. J Clin Endocrinol Metab 2002;87: Moody TW, Fuselier J, Coy DH, et al. Camptothecinsomatostatin conjugates inhibit the growth of small cell lung cancer cells. Peptides 2005:26: Woltering EA, Watson JC, Alperin-Lea RC, et al. Somatostatin analogs: angiogenesis inhibitors with novel mechanisms of action. Invest New Drugs 1997;15: Watson JC, Balster Da, Gebhardt BM, et al. Growing vascular endothelial cells express somatostatin subtype 2 receptors. Br J Cancer 2001;85: Reubi JC, Schaer JC, Markwalder R, et al. Distribution of somatostatin receptors in normal and neoplastic human tissues: recent advances and potential relevance. Yale J Biol Med 1997;70: Florio T, Morini M, Villia V, et al. Somatostatin inhibits tumour angiogenesis and growth via somatostatin receptor-3 mediated regulation of endothelial nitric oxide synthase and mitogen activated protein kinase activities. Endocrinology 2003;144: Adams RL, Adams IP, Lindow SW, et al. Somatostatin receptors 2 and 5 are preferentially expressed in proliferating endothelium. Br J Cancer 2005;92: Albini A, Florio T, Giunciuglio D, et al. Somatostatin controls Kaposi s sarcoma tumour growth through inhibition of angiogenesis. FASEB J 1999:13: Mentlein R, Eichler O, Forstreuter F, et al. Somatostatin inhibits the production of vascular endothelial growth factor in human glioma cells. Int J Cancer 2001;92: Oberg K Neuroendocrine gastrointestinal tumors a condensed overview of diagnosis and treatment. Ann Oncol 1999;10 (Suppl 2):S3 S8 43. Jensen RT Carcinoid and pancreatic endocrine tumors: recent advances in molecular pathogenesis, localization, and treatment. Curr Opin Oncol 2000;12: Pelley RJ, Bukowski RM. Recent advances in systemic therapy for gastrointestinal neuroendocrine tumors. Curr Opin Oncol 1999;11: Faiss S, Rath U, Mansmann U, et al. Ultra-highdose lanreotide treatment in patients with metastatic neuroendocrine gastroenteropancreatic tumors. Digestion 1999;60: Oberg K. Chemotherapy and biotherapy in the treatment of neuroendocrine tumours. Ann Oncol 2001;12 (Suppl 2):S111 S Aparicio T, Ducreux M, Baudin E, et al. Antitumour activity of somatostatin analogues in progressive metastatic neuroendocrine tumours. Eur J Cancer 2001;37: Scherubl H, Wiedenmann B, Riecken EO, et al. Treatment of the carcinoid syndrome with a depot formulation of the somatostatin analogue lanreotide. Eur J Cancer 1994;30A: Faiss S, Scherubl H, Riecken EO, Wiedenmann B. Drug therapy in metastatic neuroendocrine tumors of the gastroenteropancreatic system. Recent Results Cancer Res 1996;142: Bajetta E, Di Bartolomeo M, Zilembo N, Bochicchio AM. Medical treatment of neuroendocrine tumors. Tumori 1993;79: Di Bartolomeo M, Bajetta E, Buzzoni R, et al. Clinical efficacy of octreotide in the treatment of metastatic neuroendocrine tumors. A study by the Italian Trials in Medical Oncology Group. Cancer 1996;77: Ruszniewski P, Ducreux M, Chayvialle JA, et al. Treatment of the carcinoid syndrome with the longacting somatostatin analogue lanreotide: a prospective study in 39 patients. Gut 1996;39: Eriksson B, Renstrup J, Imam H, Oberg K. High-dose treatment with lanreotide of patients with advanced neuroendocrine gastrointestinal tumors: clinical and biological effects. Ann Oncol 1997;8: Tomassetti P, Migliori M, Gullo L. Slow-release lanreotide treatment in endocrine gastrointestinal tumors. Am J Gastroenterol 1998;93: Wymenga AN, Eriksson B, Salmela PI, et al. Efficacy and safety of prolonged-release lanreotide in patients with gastrointestinal neuroendocrine tumors and hormone-related symptoms. J Clin Oncol 1999;17: Ricci S, Antonuzzo A, Galli L, et al. Long-acting depot lanreotide in the treatment of patients with advanced neuroendocrine tumors. Am J Clin Oncol 2000;23: O Toole D, Ducreux M, Bommelaer G, et al. Treatment of carcinoid syndrome: a prospective crossover evaluation of lanreotide versus octreotide in terms of efficacy, patient acceptability, and tolerance. Cancer 2000;88: Ducreux M, Ruszniewski P, Chayvialle JA, et al. The antitumoral effect of the long-acting somatostatin analog lanreotide in neuroendocrine tumors. Am J Gastroenterol 2000;95: Rubin J, Ajani J, Schirmer W, et al. Octreotide acetate long-acting formulation versus open-label subcutaneous octreotide acetate in malignant carcinoid syndrome. J Clin Oncol 1999;17: Ricci S, Antonuzzo A, Galli L, et al. Octreotide acetate long-acting release in patients with metastatic neuroendocrine tumors pretreated with lanreotide. Ann Oncol 2000;11: Maton PN. Use of octreotide acetate for control of symptoms in patients with islet cell tumors. World J Surg 1993;17: Kvols LK, Moertel CG, O Connell MJ, et al. Treatment of the malignant carcinoid syndrome. Evaluation of a long-acting somatostatin analogue. N Engl J Med 1986;315: Quaedvlieg PF, Visser O, Lamers CB, et al. Epidemiology and survival in patients with carcinoid disease

9 74 βημα Kλινικησ Oγκολογιασ Τόμος 7, Τεύχος 1, Ιανουάριος - Μάρτιος 2008 in The Netherlands. An epidemiological study with 2391 patients. Ann Oncol 2001;12: Moller JE, Connolly HM, Rubin J, et al. Factors associated with progression of carcinoid heart disease. N Engl J Med 2003;348: Robiolio PA, Rigolin VH, Harrison JK, et al. Predictors of outcome of tricuspid valve replacement in carcinoid heart disease. Am J Cardiol 1995;75: Westberg G, Wangberg B, Ahlman H, et al. Prediction of prognosis by echocardiography in patients with midgut carcinoid syndrome. Br J Surg 2001;88: Connolly HM, Schaff HV, Mullany CJ, et al. Surgical management of left-sided carcinoid heart disease. Circulation 2001;104: Connolly HM, Schaff HV, Mullany CJ, et al. Carcinoid heart disease: impact of pulmonary valve replacement in right ventricular function and remodeling. Circulation 2002;106: Wermers RA, Fatourechi V, Wynne AG, et al. The glucagonoma syndrome. Clinical and pathologic features in 21 patients. Medicine 1996;75: Eriksson B, Oberg K. Summing up 15 years of somatostatin analogue therapy in neuroendocrine tumors: future outlook. Ann Oncol 1999;10 (Suppl 2):S31 S Frankton S, Bloom SR. Gastrointestinal endocrine tumours. Glucagonomas. Baillieres Clin Gastroenterol 1996;10: Angeletti S, Corleto VD, Schillaci O, et al. Use of the somatostatin analogue octreotide to localise and manage somatostatin-producing tumours. Gut 1998;42: Raderer M, Kurtaran A, Scheithauer W, et al. Different response to the long-acting somatostatin analogues lanreotide and octreotide in a patient with a malignant carcinoid. Oncology 2001;60: Dogliotti L, Tampellini M, Stivanello M, et al. The clinical management of neuroendocrine tumors with long-acting repeatable (LAR) octreotide: comparison with standard subcutaneous octreotide therapy. Ann Oncol 2001;12 (Suppl 2):S105 S Jensen RT. Carcinoid and pancreatic endocrine tumors: recent advances in molecular pathogenesis, localization, and treatment. Curr Opin Oncol 2000;12: Eriksson B, Janson ET, Bax ND, et al. The use of new somatostatin analogues, lanreotide and octastatin, in neuroendocrine gastro-intestinal tumours. Digestion 1996;57 (Suppl 1): Filosso PL, Ruffini E, Oliaro A, et al. Long-term survival of atypical bronchial carcinoids with liver metastases, treated with octreotide. Eur J Cardiothorac Surg 2002;21: Joensuu H, Katka K, Kujari H. Dramatic response of a metastatic carcinoid tumour to a combination of interferon and octreotide. Acta Endocrinol 1992;126: Frank M, Klose KJ, Wied M, et al. Combination therapy with octreotide and α-interferon: effect on tumor growth in metastatic endocrine gastroenteropancreatic tumors. Am J Gastroenterol 1999;94: Tiensuu Janson EM, Ahlstrom H, Andersson T, Oberg KE. Octreotide and interferon-α: a new combination for the treatment of malignant carcinoid tumours. Eur J Cancer 1992;28A: Fjallskog ML, Sundin A, Westlin JE, et al. Treatment of malignant endocrine pancreatic tumors with a combination of -interferon and somatostatin analogs. Med Oncol 2002;19: Faiss S, Pape UF, Bohmig M, et al. Prospective, randomized, multicenter trial on the antiproliferative effect of lanreotide, interferon-α, and their combination for therapy of metastatic neuroendocrine gastroenteropancreatic tumors the International Lanreotide and Interferon Alfa Study Group. J Clin Oncol 2003;21: Wynick D, Anderson JV, Williams SJ, Bloom SR. Resistance of metastatic pancreatic endocrine tumours after long-term treatment with the somatostatin analogue octreotide (SMS ). Clin Endocrinol 1989;30: Hofland LJ, Lamberts SW. The pathophysiological consequences of somatostatin receptor internalization and resistance. Endocr Rev 2003;24: Corleto VD, Angeletti S, Schillaci O, et al. Long-term octreotide treatment of metastatic carcinoid tumor. Ann Oncol 2000;11: Trendle MC, Moertel CG, Kvols LK. Incidence and morbidity of cholelithiasis in patients receiving chronic octreotide for metastatic carcinoid and malignant islet cell tumors. Cancer 1997;79: Lamberts SW, van der Lely AJ, Hofland LJ. New somatostatin analogs: will they fulfil old promises? Eur J Endocrinol 2002;146: Bruns C, Lewis I, Briner U, et al. SOM230: a novel somatostatin peptidomimetic with broad somatotropin release inhibiting factor (SRIF) receptor binding and a unique antisecretory profile. Eur J Endocrinol 2002;146: Stroh T, Jackson AC, Sarret P, et al. Intracellular dynamics of sst5 receptors in transfected COS-7 cells: maintenance of cell surface receptors during ligand-induced endocytosis. Endocrinology 2000;141: xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Επιθηλιακά νεοπλάσματα με επικρατούσα νευροενδοκρινική διαφοροποίηση Συχνότητα εμφάνισης NET 1,9-5,76/100,000/

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΝΕΤ. NET ΛΕΠΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ. Ιωσήφ Σγουρός Παθολόγος- Ογκολόγος Επιμελητής Α ΓΟΝΚ «Οι Άγιοι Ανάργυροι»

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΝΕΤ. NET ΛΕΠΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ. Ιωσήφ Σγουρός Παθολόγος- Ογκολόγος Επιμελητής Α ΓΟΝΚ «Οι Άγιοι Ανάργυροι» ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΝΕΤ. NET ΛΕΠΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ Ιωσήφ Σγουρός Παθολόγος- Ογκολόγος Επιμελητής Α ΓΟΝΚ «Οι Άγιοι Ανάργυροι» ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΣΘΕΝΟΥΣ Νοέμβριος 2012 Άντρας 54 ετών Αιτία προσέλευσης στο

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Prognostic groups in 1676 patients with T3 rectal cancer treated without preoperative

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΤΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙ ΟΓΚΟΙ ΠΑΓΚΡΕΑΣΟ

ΝΕΤΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙ ΟΓΚΟΙ ΠΑΓΚΡΕΑΣΟ ΝΕΤΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙ ΟΓΚΟΙ ΠΑΓΚΡΕΑΣΟ Ασθενής 53 ετών. Περιστατικό Απρίλιος 2011 Κύριο σύμπτωμα: διάρροιες από μηνός Λοιπό ατομικό αναμνηστικό : βαλβιδοπάθεια. Πλήρης διερεύνηση Εξεργασία κεφαλής παγκρέατος

Διαβάστε περισσότερα

σύγκριση με το NCCN Νέες κατευθυντήριες οδηγίες της ENETS: αλλαγές από το 2015 και

σύγκριση με το NCCN Νέες κατευθυντήριες οδηγίες της ENETS: αλλαγές από το 2015 και Νέες κατευθυντήριες οδηγίες της ENETS: αλλαγές από το 2015 και σύγκριση με το NCCN ΝΕΤ MASTERCLASS 2016 Γεώργιος Μπούτζιος Επιμελητής Β Κλινική Παθολογικής Φυσιολογίας ΓΝΑ ΛΑΙΚΟ Disclosure There is no

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ιωάννης µορφή κακοήθειας που αναπτύσεται από

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΝΟΣΟΥ

ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΝΟΣΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚAΡKINOY ΠΝΕΥΜΟΝΑ 15 Μαρτίου 2014 Ιωάννης Χ. Γκιόζος Πνευµονολόγος MD,FCCP Επ.Συνεργάτης Πανεπιστηµίου Αθηνών Ογκολογική Μονάδα Γ ΠΠ ΓΝΝΘΑ Η Σωτηρία ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της έκφρασης του ογκοκατασταλτικού γονιδίου Cyld στον καρκίνο του μαστού

Μελέτη της έκφρασης του ογκοκατασταλτικού γονιδίου Cyld στον καρκίνο του μαστού Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Βιολογίας Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Κατεύθυνση: Εφαρμοσμένη γενετική και βιοτεχνολογία ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Μελέτη της έκφρασης του ογκοκατασταλτικού γονιδίου

Διαβάστε περισσότερα

Ινσουλίνη και καρδιά. Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας Α.Π.Θ.

Ινσουλίνη και καρδιά. Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας Α.Π.Θ. Ινσουλίνη και καρδιά Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας Α.Π.Θ. Επίδραση ινσουλίνης στο ήπαρ, στους μυς και στον λιπώδη ιστό : Διατήρηση ευγλυκαιμίας Nature 2001;414:799 806 Ινσουλίνη? Λειτουργικότητα Μορφολογία Βιωσιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Νευροενδοκρινείς όγκοι παγκρέατος: από την κλινική υπόνοια στη διαγνωστική προσέγγιση και θεραπευτική αντιμετώπιση.

Νευροενδοκρινείς όγκοι παγκρέατος: από την κλινική υπόνοια στη διαγνωστική προσέγγιση και θεραπευτική αντιμετώπιση. ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Νευροενδοκρινείς όγκοι παγκρέατος: από την κλινική υπόνοια στη διαγνωστική προσέγγιση και θεραπευτική αντιμετώπιση. Ιωάννης Πιλπιλίδης Γαστρεντερολόγος,

Διαβάστε περισσότερα

19 Ενδοκρινολόγος. Φάρµακα που στοχεύουν το β- κύτταρο ΕΥΡΥΔΙΚΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΔΡΑΣΗΣ

19 Ενδοκρινολόγος. Φάρµακα που στοχεύουν το β- κύτταρο ΕΥΡΥΔΙΚΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΔΡΑΣΗΣ Φάρµακα που στοχεύουν το β- κύτταρο ΕΥΡΥΔΙΚΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ 19 Ενδοκρινολόγος ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι σουλφονυλουρίες είναι η πρώτη κατηγορία υπογλυκαιμικών φαρμάκων που χορηγήθηκαν για την αντιμετώπιση του διαβήτη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ Η. ΓΚΡΙΝΙΑΤΣΟΣ Αναπλ Καθηγητής Χειρουργικής ΕΚΠΑ. 1o Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Ήπατος-Χοληφόρων-Παγκρέατος

ΙΩΑΝΝΗΣ Η. ΓΚΡΙΝΙΑΤΣΟΣ Αναπλ Καθηγητής Χειρουργικής ΕΚΠΑ. 1o Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Ήπατος-Χοληφόρων-Παγκρέατος ΙΩΑΝΝΗΣ Η. ΓΚΡΙΝΙΑΤΣΟΣ Αναπλ Καθηγητής Χειρουργικής ΕΚΠΑ 1o Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Ήπατος-Χοληφόρων-Παγκρέατος Μεταστατικός καρκίνος ήπατος Καρκίνος ΠΕ-Ο Νευροενδοκρινείς όγκοι (ΝΕΤs)

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή βάση του καρκίνου της ουροδόχου κύστεως

Μοριακή βάση του καρκίνου της ουροδόχου κύστεως Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Βιολογίας Τομέας Βιοχημείας & Μοριακής Βιολογίας Μοριακή βάση του καρκίνου της ουροδόχου κύστεως Μαργαρίτης Αυγέρης, Ανδρέας Σκορίλας Τομέας Βιοχημείας και Μοριακής Βιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

Επιλεγόµενο µάθηµα:λευχαιµίες. Γεωργόπουλος Χρήστος Καρκατσούλης Μάριος Μπρίκος Νικήτας

Επιλεγόµενο µάθηµα:λευχαιµίες. Γεωργόπουλος Χρήστος Καρκατσούλης Μάριος Μπρίκος Νικήτας Επιλεγόµενο µάθηµα:λευχαιµίες Γεωργόπουλος Χρήστος Καρκατσούλης Μάριος Μπρίκος Νικήτας Ανοσολογία και καρκίνος Γενετικές και κυτταρικές αλλαγές που συµβαίνουν στον καρκίνο προσφέρουν στο ανοσιακό σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Χρ.Τσοµπανίδου Παθολογοανατόµος Συντονίστρια Διευθύντρια Νοσοκοµείο Θεσ/νίκης «Άγιος Δηµήτριος» προέρχονται από το φυσιολογικό επιθήλιο µε την

Διαβάστε περισσότερα

NET OF UNKOWN PRIMARY. Παπανικολάου Σπυρίδων Ογκολόγος-Παθολόγος Ιατρικό κέντρο Παλαιού Φαλήρου

NET OF UNKOWN PRIMARY. Παπανικολάου Σπυρίδων Ογκολόγος-Παθολόγος Ιατρικό κέντρο Παλαιού Φαλήρου NET OF UNKOWN PRIMARY Παπανικολάου Σπυρίδων Ογκολόγος-Παθολόγος Ιατρικό κέντρο Παλαιού Φαλήρου Πρόκειται για ασθενή 64 ετών η οποία παρουσίασε οξύ κοιλιακό άλγος και απευθύνθηκε στα επείγοντα νοσοκομείου.

Διαβάστε περισσότερα

UroSwords I (ΚΥΠ) Μονοθεραπεία ή συνδυαστική φαρμακοθεραπεία; Η μονοθεραπεία είναι επαρκής. Χαράλαμπος Κ. Μαμουλάκης Λέκτορας Ουρολογίας

UroSwords I (ΚΥΠ) Μονοθεραπεία ή συνδυαστική φαρμακοθεραπεία; Η μονοθεραπεία είναι επαρκής. Χαράλαμπος Κ. Μαμουλάκης Λέκτορας Ουρολογίας UroSwords I (ΚΥΠ) Μονοθεραπεία ή συνδυαστική φαρμακοθεραπεία; Η μονοθεραπεία είναι επαρκής Χαράλαμπος Κ. Μαμουλάκης Λέκτορας Ουρολογίας Ουρολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματική ανασκόπηση όλων των δημοσιευμένων περιπτώσεων χορήγησης Anakinra σε ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα

Συστηματική ανασκόπηση όλων των δημοσιευμένων περιπτώσεων χορήγησης Anakinra σε ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Συστηματική ανασκόπηση όλων των δημοσιευμένων περιπτώσεων χορήγησης Anakinra σε ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Γ. Λάζαρος, Π. Βασιλείου, M. Imazio, Χ. Βλαχόπουλος, Ε. Οικονόμου,

Διαβάστε περισσότερα

Hormones and GI εντερο-ενδοκρινικά (εντεροχρωμοφινικά ECU κύτταρα)

Hormones and GI εντερο-ενδοκρινικά (εντεροχρωμοφινικά ECU κύτταρα) Hormones and GI 15 τύποι ορμονο-εκκριτικά εντερο-ενδοκρινικά κύτταρα Στο βλεννογόνου: στομάχου, λεπτού και παχέος εντέρου Πολλά εξ αυτών εκκρίνουν μόνο μια ορμόνη Ταυτοποιούνται με τα γράμματα G κύτταρα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Αμινοσαλικυλικά στη νόσο Crohn

Αμινοσαλικυλικά στη νόσο Crohn Αμινοσαλικυλικά στη νόσο Crohn Κατηγορία και δοσολογία στην επαγωγή και διατήρηση της ύφεσης Σταυρούλα Β. Κοιλάκου Γαστρεντερολόγος Η χρήση των αμινοσαλικυλικών ως θεραπεία επίτευξης της ύφεσης στην νόσο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Δ.Ν.Έξαρχος Τμήμα CT-MRI&PET/CT Γ.N.Α «Ο Ευαγγελισμός»

Δ.Ν.Έξαρχος Τμήμα CT-MRI&PET/CT Γ.N.Α «Ο Ευαγγελισμός» Δ.Ν.Έξαρχος Τμήμα CT-MRI&PET/CT Γ.N.Α «Ο Ευαγγελισμός» H μέθοδος εφαρμόζεται ευρέος τα τελευταία χρόνια στη σταδιοποίηση του καρκίνου του πνεύμονα και ιδιαίτερα στην επιλογή μεταξύ χειρουργήσιμου ή δυνητικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ «ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ»

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ «ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ «ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ» ΑΡΝΗΤΙΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Edinburgh dataset; unsupervised hierarchical

Edinburgh dataset; unsupervised hierarchical Κατά τον έλεγχο με βιοψία δια βελόνης (FNB) θυρεοειδούς διαπιστώθηκε διήθηση θυρεοειδικού ιστού από υψηλής κακοήθειας ορώδες καρκίνωμα ωοθηκών. Όλοι οι δείκτες θυρεοειδικής διαφοροποίησης (TTF-1, CK 19,

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση του μεταστατικού καρκίνου του νεφρού

Αντιμετώπιση του μεταστατικού καρκίνου του νεφρού Αντιμετώπιση του μεταστατικού καρκίνου του νεφρού Γεώργιος Ι. Παπαδόπουλος, MD, PhD, FEBU Χειρουργός Ουρολόγος Eπιμελητής Α ΓΝΑ Γ. ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ Aθήνα, 8 Μαρτίου 2017 Εισαγωγή 1/3 των ασθενών με RCC M+ στη

Διαβάστε περισσότερα

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015 Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία Δ Ροντογιάννη Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση Βιολογικοί δείκτες Μοριακή Παθολογία Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΣ-ΕΥΝΟΥΧΟΑΝΤΟΧΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ

ΜΗ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΣ-ΕΥΝΟΥΧΟΑΝΤΟΧΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΜΗ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΣ-ΕΥΝΟΥΧΟΑΝΤΟΧΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ Χρήστος Αθ. Καλαϊτζής Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης 1 Non-metastatic castration-resistant prostate cancer (CPRCM0),

Διαβάστε περισσότερα

Διαστρωμάτωση κινδύνου σε ασθενείς με σύνδρομο Brugada. Π Φλεβάρη, Διευθύντρια ΕΣΥ Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική Νοσοκομείο Αττικόν

Διαστρωμάτωση κινδύνου σε ασθενείς με σύνδρομο Brugada. Π Φλεβάρη, Διευθύντρια ΕΣΥ Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική Νοσοκομείο Αττικόν Διαστρωμάτωση κινδύνου σε ασθενείς με σύνδρομο Brugada Π Φλεβάρη, Διευθύντρια ΕΣΥ Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική Νοσοκομείο Αττικόν Priori S et al, Eur Heart J 2015 Priori S et al, Circulation

Διαβάστε περισσότερα

Βιοδείκτες στους νευροενδοκρινείς όγκους

Βιοδείκτες στους νευροενδοκρινείς όγκους Βιοδείκτες στους νευροενδοκρινείς όγκους Δρ Καλλιόπη Παζαΐτου Παναγιώτου Ενδοκρινολόγος Συντονίστρια Διευθύντρια Τμήμα Ενδοκρινολογίας ΑΝΘ «Θεαγένειο» Δεν έχω κάτι να δηλώσω Δομή ομιλίας 1. Εισαγωγικές

Διαβάστε περισσότερα

Βιοψία εκτομής (εκπυρήνιση) Μερική παγκρεατεκτομή, σώμα-ουρά παγκρέατος. Μερική παγκρεατεκτομή, ουρά παγκρέατος. Δεν καθορίζεται.

Βιοψία εκτομής (εκπυρήνιση) Μερική παγκρεατεκτομή, σώμα-ουρά παγκρέατος. Μερική παγκρεατεκτομή, ουρά παγκρέατος. Δεν καθορίζεται. Section A: Είδος επέμβασης A1. Βιοψία εκτομής (εκπυρήνιση) Παγκρεατο12δακτυλεκτομή(επέμβαση Whipple ), μερική παγκρεατεκτομή Παγκρεατο12δακτυλεκτομή(επέμβαση Whipple), ολική παγκρεατεκτομή Μερική παγκρεατεκτομή,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΟΡΤΗΣ ΚΑΙ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΚΟΙΛΙΑΣ

ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΟΡΤΗΣ ΚΑΙ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΚΟΙΛΙΑΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΟΡΤΗΣ ΚΑΙ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΚΟΙΛΙΑΣ Αλέξανδρος Στεφανίδης Καρδιολόγος Α Καρδιολογικό τμήμα, Γ.Ν.Νίκαιας Παρουσίαση περιστατικού Ανδρας 60 ετών, εισάγεται λόγω ΟΠΟ. Ιστορικό ΑΥ, υπερλιπιδαιμίας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ Γεωργία Γ. Πίτσιου,, MD, PhD Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας ΑΠΘ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ Ανταγωνιστές

Διαβάστε περισσότερα

Ca P και οστικές μεταστάσεις

Ca P και οστικές μεταστάσεις Ca P και οστικές μεταστάσεις Κιτσοπούλου Σοφία Παπαθεοδώρου Μαρία Β Ουρολογική Κλινική ΑΠΘ Γ. Ν. Παπαγεωργίου Ο καρκίνος του προστάτη προσβάλλει τα οστά Επίπεδα PSA / φορτίο όγκου Αρχική διάγνωση και θεραπεία

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερα δεδομένα για την Χημειοθεραπεία των Νευροενδοκρινικών όγκων του Γαστρενερικού Συστήματος

Νεότερα δεδομένα για την Χημειοθεραπεία των Νευροενδοκρινικών όγκων του Γαστρενερικού Συστήματος Νεότερα δεδομένα για την Χημειοθεραπεία των Νευροενδοκρινικών όγκων του Γαστρενερικού Συστήματος 75 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣH Νεότερα δεδομένα για την Χημειοθεραπεία των Νευροενδοκρινικών όγκων του Γαστρενερικού Συστήματος

Διαβάστε περισσότερα

Neuroendocrine Tumors: Systemic treatment. Leonidas Κ. Chelis Medical Oncologist University Hospital of Alexandroupolis

Neuroendocrine Tumors: Systemic treatment. Leonidas Κ. Chelis Medical Oncologist University Hospital of Alexandroupolis Neuroendocrine Tumors: Systemic treatment Leonidas Κ. Chelis Medical Oncologist University Hospital of Alexandroupolis no conflict of interest (προς το παρών ) Δομή παρουσίασης Α. Εισαγωγικά στοιχεία Β.

Διαβάστε περισσότερα

Παρενέργειες (μεταβολικές και μη) από τη χορήγηση ΤΚΙς

Παρενέργειες (μεταβολικές και μη) από τη χορήγηση ΤΚΙς Αθήνα 2015 Παρενέργειες (μεταβολικές και μη) από τη χορήγηση ΤΚΙς Δρ. Καλλιόπη Παζαΐτου Παναγιώτου Ενδοκρινολόγος Συντονίστρια Διευθύντρια Τμήμα Ενδοκρινολογίας-Ενδοκρινικής Ογκολογίας ΑΝΘ «Θεαγένειο»

Διαβάστε περισσότερα

NET MASTERCLASS. Γαστρεντερικοί Νευροενδοκρινικοί Όγκοι (GI-NETs): Πρόσφατες εξελίξεις και χαρακτηριστικά κλινικά περιστατικά

NET MASTERCLASS. Γαστρεντερικοί Νευροενδοκρινικοί Όγκοι (GI-NETs): Πρόσφατες εξελίξεις και χαρακτηριστικά κλινικά περιστατικά NET MASTERCLASS Γαστρεντερικοί Νευροενδοκρινικοί Όγκοι (GI-NETs): Πρόσφατες εξελίξεις και χαρακτηριστικά κλινικά περιστατικά Ίδρυμα Ευγενίδου, Αθήνα Σάββατο 5 Ιουλίου 2014 Διοργάνωση Πανεπιστήμιο Αθηνών,

Διαβάστε περισσότερα

Φλοιοεπινεφριδιακό καρκίνωμα(adrenocortical

Φλοιοεπινεφριδιακό καρκίνωμα(adrenocortical Φλοιοεπινεφριδιακό καρκίνωμα(adrenocortical Carcinoma (ACC) ΑΔΑΜΙΔΟΥ Φ. Ενδοκρινολόγος Γενικά Επίπτωση 0.7-2 περιστατικά/εκατομύριο κατοίκων/έτος ή 300 νέα περιστατικά/ έτος στις ΗΠΑ Peak 40-50 ετών Αυτόνομη

Διαβάστε περισσότερα

Η Α ΕΝΟΫΠΟΦΥΣΗ: OI ΓΟΝΑ ΟΤΡΟΠΙΝΕΣ (FSH, LH) ΚΑΙ Η ΠΡΟΛΑΚΤΙΝΗ (PRL)

Η Α ΕΝΟΫΠΟΦΥΣΗ: OI ΓΟΝΑ ΟΤΡΟΠΙΝΕΣ (FSH, LH) ΚΑΙ Η ΠΡΟΛΑΚΤΙΝΗ (PRL) Η Α ΕΝΟΫΠΟΦΥΣΗ: OI ΓΟΝΑ ΟΤΡΟΠΙΝΕΣ (FSH, LH) ΚΑΙ Η ΠΡΟΛΑΚΤΙΝΗ (PRL) Κωνσταντίνος Καλλαράς Ιατρός Παθολόγος Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας Ιατρικής Σχολής Α.Π.Θ. FSH:ΜΒ 33000,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ηεξέλιξη της πολυκυτταρικότητας

Ηεξέλιξη της πολυκυτταρικότητας ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τα κύτταρα επικοινωνούν µεταξύ τους και µε το περιβάλλον προκειµένου να συντονίζουν τις λειτουργίες που απαιτούνται για την αύξηση, ανάπτυξη και λειτουργία ενός οργανισµού Η επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερες εξελίξεις στη φαρμακευτική θεραπεία της υπερλειτουργικής κύστης

Νεότερες εξελίξεις στη φαρμακευτική θεραπεία της υπερλειτουργικής κύστης Νεότερες εξελίξεις στη φαρμακευτική θεραπεία της υπερλειτουργικής κύστης Α.AΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ Πανεπιστημιακός Υπότροφος Α Ουρολογικής Κλινικής Α.Π.Θ. Δεν υπάρχει καμία σύγκρουση συμφερόντων. 1 Υπερλειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ευεργετικά ωφέλη της θεραπείας µε ανταγωνιστές της αλδοστερόνης 30%

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Βιταμίνη D και καρκίνος

Βιταμίνη D και καρκίνος Βιταμίνη D και καρκίνος Αντώνης Πολυμέρης Ενδοκρινολόγος Επιμελητής Α Β Ενδοκρινολογικό Τμήμα ΓΝΑ «Αλεξάνδρα» Ιστορικό Αυξημένη επίπτωση καρκίνου παχέος εντέρου στον Βορρά σε σχέση με τον Νότο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διαδερμική επεμβατική αντιμετώπιση ασθενών της τέταρτης ηλικίας

Διαδερμική επεμβατική αντιμετώπιση ασθενών της τέταρτης ηλικίας Διαδερμική επεμβατική αντιμετώπιση ασθενών της τέταρτης ηλικίας Ν. Τσιγαρίδας, Α. Ράμμος, Β. Μελαδίνης, Κ. Σταμάτης, Β. Τελάκη, Κ.Σιόγκας Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Χατζηκώστα, Καρδιολογική Κλινική, Ιωάννινα

Διαβάστε περισσότερα

Καμία σύγκρουση συμφερόντων

Καμία σύγκρουση συμφερόντων Καμία σύγκρουση συμφερόντων Χρονολόγιο μετφορμίνης Galega officinalis Werner και Bell 1922 Δουβλίνο 1956 UK: 1958/ USA: 1995 UKPDS 1 ο φάρμακο εκλογής 1.Shenfield G. Metformin: myths, misunderstandings

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΔΟΥΒΟΓΙΑΝΝΗ Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Δ Ι Α Ι Τ Ο Λ Ο Γ Ο Σ - Δ Ι ΑΤ Ρ Ο Φ Ο Λ Ο Γ Ο Σ M S C, R D Περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη. Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη

Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη. Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Σχεδιασμός Ακτινοθεραπείας Προστάτη Σχεδιασμός Ακτινοθεραπείας Προστάτη (Treatment Planning): σύγκριση απεικόνισης μεταξύ Αξονικής και

Διαβάστε περισσότερα

Eίναι τελικά ο διαβήτης ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου; Η αλήθεια για τον πραγματικό καρδιαγγειακό κίνδυνο στον ΣΔ τύπου 2

Eίναι τελικά ο διαβήτης ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου; Η αλήθεια για τον πραγματικό καρδιαγγειακό κίνδυνο στον ΣΔ τύπου 2 Eίναι τελικά ο διαβήτης ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου; Η αλήθεια για τον πραγματικό καρδιαγγειακό κίνδυνο στον ΣΔ τύπου 2 Σ. Θ. Λιάτης Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό»

Διαβάστε περισσότερα

Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation at the anterior commissure.

Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation at the anterior commissure. Otorhinolaryngologia - Head and Neck Surgery Issue 50, October - November - December 2012, pages 18-22 ORIGINAL REVIEW ARITCLE Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation

Διαβάστε περισσότερα

Ασυμπτωματικό σύνδρομο Brugada

Ασυμπτωματικό σύνδρομο Brugada Ασυμπτωματικό σύνδρομο Brugada Π Φλεβάρη Διευθύντρια ΕΣΥ Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική Νοσοκομείο Αττικόν Δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων. Ασυμπτωματικό σύνδρομο Βrugada 64-79% των ασθενών με

Διαβάστε περισσότερα

Ηπατίτιδα C και Σακχαρώδης διαβήτης. Όλγα Ι. Γιουλεμέ Γαστρεντερολόγος, Λέκτορας Α.Π.Θ. Α Προπ. Παθολογική Κλινική ΑΧΕΠΑ

Ηπατίτιδα C και Σακχαρώδης διαβήτης. Όλγα Ι. Γιουλεμέ Γαστρεντερολόγος, Λέκτορας Α.Π.Θ. Α Προπ. Παθολογική Κλινική ΑΧΕΠΑ Ηπατίτιδα C και Σακχαρώδης διαβήτης Όλγα Ι. Γιουλεμέ Γαστρεντερολόγος, Λέκτορας Α.Π.Θ. Α Προπ. Παθολογική Κλινική ΑΧΕΠΑ HCV σοβαρό πρόβλημα δημόσιας υγείας σε παγκόσμιο επίπεδο 170 εκατομμύρια (2-3% παγκ.

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση νευροενδοκρινών όγκων

Διάγνωση νευροενδοκρινών όγκων Διάγνωση νευροενδοκρινών όγκων Δρ Καλλιόπη Παζαΐτου Παναγιώτου Ενδοκρινολόγος, Συντονίστρια Διευθύντρια Τμήμα Ενδοκρινολογίας-Ενδοκρινικής Ογκολογίας ΑΝΘ «Θεαγένειο» Νευροενδοκρινείς όγκοι (1) Είναι μια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΜΠΟΥΡΝΑΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ

ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΜΠΟΥΡΝΑΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΜΠΟΥΡΝΑΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ Συνεργάτης ΙΑΣΩ General Αν δεν επιδεχεται χειρουργειου, εναρξη αγωγης LDH

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό σύνδρομο μετά χημειοθεραπεία

Μεταβολικό σύνδρομο μετά χημειοθεραπεία Μεταβολικό σύνδρομο μετά χημειοθεραπεία Αναστάσιος Μόρτογλου, Ενδοκρινολόγος Διευθυντής τομέα Ενδοκρινολογίας, Διαβήτη και Μεταβολισμού Ιατρικού Αθηνών 41ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ενδοκρινολογίας και Μεταβολισμού

Διαβάστε περισσότερα

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ 24o ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ, ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, EUROMEDICA

Διαβάστε περισσότερα

Ακτινολογική Εκτίμηση Ανταπόκρισης Νόσου στη Θεραπεία: RECIST Κριτήρια

Ακτινολογική Εκτίμηση Ανταπόκρισης Νόσου στη Θεραπεία: RECIST Κριτήρια Ακτινολογική Εκτίμηση Ανταπόκρισης Νόσου στη Θεραπεία: RECIST Κριτήρια Η απεικόνιση αποτελεί σημαντικό βιολογικό δείκτη ανταπόκρισης στη θεραπεία, είτε στα πλαίσια της καθημερινής κλινικής πράξης είτε

Διαβάστε περισσότερα

καρκίνος στομάχου έχει θέση η ακτινοθεραπεία; Ιωάννης Γεωργακόπουλος Ακτινοθεραπευτής Ογκολόγος

καρκίνος στομάχου έχει θέση η ακτινοθεραπεία; Ιωάννης Γεωργακόπουλος Ακτινοθεραπευτής Ογκολόγος καρκίνος στομάχου έχει θέση η ακτινοθεραπεία; Ιωάννης Γεωργακόπουλος Ακτινοθεραπευτής Ογκολόγος δήλωση συμφερόντων δηλώνω ότι δεν έχω (προσωπικά ή ως μέλος εργασιακής/ερευνητικής ομάδας) ή μέλος της οικογένειάς

Διαβάστε περισσότερα

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Ra: Διαρκής κίνηση αυτοδραστικών Β-κυττάρων από τον µυελό των οστών στα περιφερικά λεµφικά όργανα και τον προσβεβληµένο

Διαβάστε περισσότερα

94 95 96 97 98 Ο ρόλος της αγγειογένεσης στη μετάσταση Η νεοαγγείωση αποτελεί ένα απαραίτητο τμήμα της ογκογόνου διεργασίας που διασφαλίζει τη γρηγορότερη και ανεμπόδιστη ανάπτυξη του όγκου. Η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ. physiology.med.uoa.gr

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ. physiology.med.uoa.gr ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΑΣΙΚΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ( ΜΟΡΦΟΛΕΙΤΟΥΓΙΚΟΣ ) physiology.med.uoa.gr ekvalai@med.uoa.gr mkoutsil@med.uoa.gr ΕΠΙΔΙΟΡΘΩΣΗ DNA GADD45 P21 MDM-2 p53 G1 S G 0 ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ BAX

Διαβάστε περισσότερα

Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ

Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ Γρηγόριος Τιμόλογος M.Med.Sc. Γενικός Διευθυντής Κέντρο Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής ΚΑΡΥΟ Φαρμακογενωμική Κλϊδοσ τησ γενετικόσ Προβλϋπει την ανταπόκριςη του αςθενό ςε φαρμακευτικϋσ αγωγϋσ μελετώντασ

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος προστάτη σε ασθενείς ενδιάμεσου κινδύνου. Ριζική προστατεκτομή vs. Ακτινοθεραπεία

Καρκίνος προστάτη σε ασθενείς ενδιάμεσου κινδύνου. Ριζική προστατεκτομή vs. Ακτινοθεραπεία Καρκίνος προστάτη σε ασθενείς ενδιάμεσου κινδύνου. Ριζική προστατεκτομή vs. Ακτινοθεραπεία Καμπέρης Ευστάθιος Ακτινοθεραπευτής - Ογκολόγος 13 Ιουνίου 2015 Δηλώνω ότι δεν έχω καμία διένεξη συμφέροντος.

Διαβάστε περισσότερα

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Ελάττωση θνησιμότητας κατά 33% 1. Αυξημένη υπόνοια 2. Αυξημένος αριθμός εξετάσεων 3. Προφύλαξη σε ασθενείς υψηλού κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Καλυβιανάκης Δημήτρης, Ουρολόγος Υπότροφος ΜΜΟΠ 27 30 Μαΐου 2010. Πορταριά Πήλιο Εισαγωγή (1) Λίγες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ: ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: ΤΣΕΖΟΥ ΑΣΠΑΣΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Βασίλης, PhD Λάρισα, 2012 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Αποτελεί την πιο κοινή μορφή

Διαβάστε περισσότερα

Η εντόπιση και οι μεταβολές της Ινχιμπίνης, Ακτιβίνης και Φολιστατίνης σε φυσιολογικούς και παθολογικούς πλακούντες με ανοσοϊστοχημική μέθοδο

Η εντόπιση και οι μεταβολές της Ινχιμπίνης, Ακτιβίνης και Φολιστατίνης σε φυσιολογικούς και παθολογικούς πλακούντες με ανοσοϊστοχημική μέθοδο ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΟΡΦΙΑΣ Η εντόπιση και οι μεταβολές της Ινχιμπίνης, Ακτιβίνης και Φολιστατίνης σε φυσιολογικούς και παθολογικούς πλακούντες με ανοσοϊστοχημική μέθοδο ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η οικογένεια των αυξητικών παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗΝ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗΝ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗΝ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΜΕ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΟ ΙΩΔΙΟ ΡΑΔΙΟΠΕΠΤΙΔΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΟΓΚΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΟ 131Ι ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Το ραδιενεργό

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση καρκίνου πνεύμονα με βάση τις Διεθνείς κατευθυντήριες Οδηγίες

Αντιμετώπιση καρκίνου πνεύμονα με βάση τις Διεθνείς κατευθυντήριες Οδηγίες Αντιμετώπιση καρκίνου πνεύμονα με βάση τις Διεθνείς κατευθυντήριες Οδηγίες Μη μικροκυτταρικός Καρκίνος Πνεύμονα Στάδιο ΙΙΙ (τοπικά εκτεταμένος) Βάσσος Δημήτριος MD MSc Πνευμονολόγος Επιστημονικός Συνεργάτης

Διαβάστε περισσότερα

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 «Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 Κοιλιοκάκη Ι Η κοιλιοκάκη είναι ανοσολογική πάθηση, που προκαλεί κυρίως βλάβες στο λεπτό έντερο αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΟ ΟΓΚΟ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΟ ΟΓΚΟ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ 1 ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΟ ΟΓΚΟ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ Οι ενδοκρινικοί όγκοι του πεπτικού συστήματος και του παγκρέατος αποτελούν μία σπάνια κατηγορία

Διαβάστε περισσότερα

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ.

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στους άνδρες 1 στους

Διαβάστε περισσότερα

Η φλεγµονή ως θεραπευτικός στόχος. στο οξύ έµφραγµα του µυοκαρδίου. Ευστάθιος Κ. Ηλιοδροµίτης

Η φλεγµονή ως θεραπευτικός στόχος. στο οξύ έµφραγµα του µυοκαρδίου. Ευστάθιος Κ. Ηλιοδροµίτης Η φλεγµονή ως θεραπευτικός στόχος στο οξύ έµφραγµα του µυοκαρδίου Ευστάθιος Κ. Ηλιοδροµίτης Πανελλήνιο Καρδιολογικό Συνέδριο Aθήνα 21/10/2016 Δηλωση οικονοµικών συµφερόντων Δεν υπάρχει ΚΑΝΕΝΑ οικονοµικό

Διαβάστε περισσότερα

Νεοεπικουρική ΧΜΘ στο μυοδιηθητικό καρκίνο της ουροδόχου κύστεως

Νεοεπικουρική ΧΜΘ στο μυοδιηθητικό καρκίνο της ουροδόχου κύστεως Νεοεπικουρική ΧΜΘ στο μυοδιηθητικό καρκίνο της ουροδόχου κύστεως Ε. Ι. Λιανός Επιμελητής Β Ογκολογικού - Παθολογικού Τμήματος ΕΑΝΠ «ΜΕΤΑΞΑ» Ουροθηλιακός Καρκίνος 75-85% 10-15% επιφανειακός καρκίνος pta,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των ινκρετινικών ορμονών και η νέα θεραπευτική πρόταση της Exenatide στην αντιμετώπιση του ΣΔ ΙΙ

Ο ρόλος των ινκρετινικών ορμονών και η νέα θεραπευτική πρόταση της Exenatide στην αντιμετώπιση του ΣΔ ΙΙ Ο ρόλος των ινκρετινικών ορμονών και η νέα θεραπευτική πρόταση της Exenatide στην αντιμετώπιση του ΣΔ ΙΙ Δρ. Α. Μελιδώνης, Υπεύθυνος Διαβητολογικού Κέντρου, Γ.Ν. Πειραιά «Τζάνειο» Εισαγωγή Ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα

Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα Δημοσθένης Σκάρλος Παθολόγος-ογκολόγος, αμ. Εηικ. Καθηγητής Παν/μίου Αθηνών, Διευθυντής β' ογκολογικής κλινικής Νοσοκομείου Ερρίκος Ντυνάν θεραπεία του καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΟΡΤΟΠΑΘΕΙΕΣ: ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΟΥ 2014

ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΟΡΤΟΠΑΘΕΙΕΣ: ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΟΥ 2014 ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΟΡΤΟΠΑΘΕΙΕΣ: ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΟΥ 2014 Βαγενάκης Γεώργιος Παιδοκαρδιολογική Κλινική Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Συγγενείς Αορτοπάθειες Δίπτυχη αορτική βαλβίδα Στένωση ισθμού της αορτής Σύνδρομο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ IDO ΚΕΡΕΝΙΔΗ ΝΟΡΑ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ IDO ΚΕΡΕΝΙΔΗ ΝΟΡΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ IDO ΚΕΡΕΝΙΔΗ ΝΟΡΑ Η ύπαρξη του όγκου κινητοποιεί ανοσιακή απάντηση που περιλαμβάνει όλους τους ανοσοδραστικούς μηχανισμούς. Aυτόματη υποστροφή του καρκίνου είναι εξαιρετικά σπάνια Oι ανοσιακές

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμία και θρόμβωση. Από την παθοφυσιολογία στη θεραπεία

Δυσλιπιδαιμία και θρόμβωση. Από την παθοφυσιολογία στη θεραπεία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗΣ Δυσλιπιδαιμία και θρόμβωση. Από την παθοφυσιολογία στη θεραπεία Αλέξανδρος Δ. Τσελέπης, MD, PhD Καθηγητής Βιοχημείας - Κλινικής Χημείας ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μυελοειδές καρκίνωµα θυρεοειδούς Φαρµακευτική αντιµετώπιση

Μυελοειδές καρκίνωµα θυρεοειδούς Φαρµακευτική αντιµετώπιση Μυελοειδές καρκίνωµα θυρεοειδούς Φαρµακευτική αντιµετώπιση 27η συνάντηση ΕΕΕ Βόλος 30/11/13 Δρ Καλλιόπη Παζαΐτου Παναγιώτου Ενδοκρινολόγος Συντονίστρια Διευθύντρια Τµήµα Ενδοκρινολογίας ΑΝΘ «Θεαγένειο»

Διαβάστε περισσότερα

Δυσμενείς παράγοντες μετά ριζική προστατεκτομή. Μετεγχειρητική ακτινοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία διάσωσης;

Δυσμενείς παράγοντες μετά ριζική προστατεκτομή. Μετεγχειρητική ακτινοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία διάσωσης; Δυσμενείς παράγοντες μετά ριζική προστατεκτομή. Μετεγχειρητική ακτινοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία διάσωσης; Καμπέρης Ευστάθιος Ακτινοθεραπευτής - Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης 6 Νοεμβρίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για τον mcrpc Εφαρμογή στην καθημερινή κλινική πρακτική

Κατευθυντήριες οδηγίες για τον mcrpc Εφαρμογή στην καθημερινή κλινική πρακτική Κατευθυντήριες οδηγίες για τον mcrpc Εφαρμογή στην καθημερινή κλινική πρακτική Κων/νος Χατζημουρατίδης Αναπληρωτής Καθηγητής Ουρολογίας Β Ουρολογική Κλινική ΑΠΘ Δήλωση συμφερόντων Είδος Μισθός Ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

Αγόρι ηλικίας 3 ετών με επαναλαμβανόμενα επεισόδια υπογλυκαιμίας

Αγόρι ηλικίας 3 ετών με επαναλαμβανόμενα επεισόδια υπογλυκαιμίας ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ, 2008 211 ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αγόρι ηλικίας 3 ετών με επαναλαμβανόμενα επεισόδια υπογλυκαιμίας Φ. ΤΖΙΦΗ, Κ. ΑΘΑΝΑΣΑΚΗ, Ε. ΛΑΓΚΩΝΑ, Α. ΔΑΚΟΥ-ΒΟΥΤΕΤΑΚΗ Παρουσίαση περιστατικού

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Συσχέτιση της σωματικής δραστηριότητας (ΣΔ) με τον κίνδυνο για νεοπλασίες

Διαβάστε περισσότερα

Uroswords II Καρκίνος κύστης T1 High Grade: Η κυστεκτοµή είναι απαραίτητη; ιαιτητής:. Μητρόπουλος Οι µονοµάχοι: Β. Τζώρτζης Κ.

Uroswords II Καρκίνος κύστης T1 High Grade: Η κυστεκτοµή είναι απαραίτητη; ιαιτητής:. Μητρόπουλος Οι µονοµάχοι: Β. Τζώρτζης Κ. Uroswords II Καρκίνος κύστης T1 High Grade: Η κυστεκτοµή είναι απαραίτητη; ιαιτητής:. Μητρόπουλος Οι µονοµάχοι: Β. Τζώρτζης Κ. Χατζηµουρατίδης Ερώτηση 1 Κυστεκτοµή ή συντηρητική αγωγή; Η νόσος αντιµετωπίζεται

Διαβάστε περισσότερα

1) Τι είναι η Ορμονοθεραπεία;

1) Τι είναι η Ορμονοθεραπεία; Γράφει: Χρήστος Μαρκόπουλος, Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών, Διευθυντής Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών, Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού 1) Τι είναι η Ορμονοθεραπεία;

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές χηµειοθεραπείας στην αντιµετώπιση του µικροκυτταρικού καρκίνου (SCLC)

Βασικές αρχές χηµειοθεραπείας στην αντιµετώπιση του µικροκυτταρικού καρκίνου (SCLC) Βασικές αρχές χηµειοθεραπείας στην αντιµετώπιση του µικροκυτταρικού καρκίνου (SCLC) Δηµήτρης Διονυσόπουλος MD, PhD Ειδικός Παθολόγος Ογκολόγος Επιµελητής Β Γ.Ν. Παπαγεωργίου Απρίλιος 2014 Progress in the

Διαβάστε περισσότερα

Best of Uro-oncology Kidney Cancer 2016

Best of Uro-oncology Kidney Cancer 2016 Best of Uro-oncology Kidney Cancer 2016 Ιάσων Κυριαζής, MD, MSc, FEBU Κλινικά εντοπισμένη νόσος 417 PN patients all techniques: Long term oncological outcomes. Only tumor stage was associated with recurrence.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

BGP TRACP-5b BGP TRACP-5b P 0.05

BGP TRACP-5b BGP TRACP-5b P 0.05 ()2014 10 8 20 Chin J Clinicians(Electronic Edition),October 15,2014,Vol.8,No.20 3615 OP 2011 1 2013 6 120 OP 3 40 37 40 38 40 38 BMD BGP-5b TRACP-5b OP 1 4 L1 4NFTH BMD BGP TRACP-5b P 0.05 OP L1 4 NF

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Σπύρος O. Μπακατσέλος MD Phd

Σπύρος O. Μπακατσέλος MD Phd Ανεπίγνωστη υπογλυκαιμία Σπύρος O. Μπακατσέλος MD Phd Διευθυντής Α Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο U.K. Prospective Diabetes Study investigators noted that: patients often did not achieve normoglycemia.

Διαβάστε περισσότερα

CD8 T-κυτταρολυτική απάντηση στον καρκίνο του πνεύμονα

CD8 T-κυτταρολυτική απάντηση στον καρκίνο του πνεύμονα CD8 T-κυτταρολυτική απάντηση στον καρκίνο του πνεύμονα Μαρία Ζαμανάκου Βιολόγος-Υποψήφια Διδάκτωρ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Θεωρία ανοσοδιαμόρφωσης του καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΦΛΥΚΤΑΙΝΩΔΗΣ ΨΩΡΙΑΣΗ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ADALIMUBAB

ΦΛΥΚΤΑΙΝΩΔΗΣ ΨΩΡΙΑΣΗ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ADALIMUBAB ΦΛΥΚΤΑΙΝΩΔΗΣ ΨΩΡΙΑΣΗ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ADALIMUBAB Γυναίκα ετών 52 με ΡΑ από 20ετίας Θεραπεία με DMARDS έως το 2004 2005-2006 θεραπεία με ANAKINRA 2007-2008 θεραπεία με ETANERCEPT 2009-2010 θεραπεία με ADALIMUMAB

Διαβάστε περισσότερα