Ενδοκρινικοί χειρισμοί στη θεραπεία των νευροενδοκρινικών όγκων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ενδοκρινικοί χειρισμοί στη θεραπεία των νευροενδοκρινικών όγκων"

Transcript

1 66 βημα Kλινικησ Oγκολογιασ Τόμος 7, Τεύχος 1, Ιανουάριος - Μάρτιος 2008 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣH Ενδοκρινικοί χειρισμοί στη θεραπεία των νευροενδοκρινικών όγκων Σ. Ξυνόγαλος ΠΕΡΙΛΗΨΗ Οι Νευροενδοκρινικοί όγκοι (NET-Neuroendocrine tumours) αποτελούν ετερογενή ομάδα νεοπλασμάτων με μεγάλη ποικιλία ανατομικής προέλευσης όγκους. Διακρίνονται στους ΝΕΤ καλής και τους ΝΕΤ χαμηλής διαφοροποίησης. Η χειρουργική εξαίρεση παραμένει η θεραπεία εκλογής και η μόνη θεραπευτική μέθοδος η οποία μπορεί να επιτύχει ίαση στην περίπτωση των καλής διαφοροποίησης ΝΕΤ. Η συστηματική θεραπεία των ΝΕΤ περιλαμβάνει θεραπεία με βιολογικούς παράγοντες [ανάλογα σωματοστατίνης (SS-As), ιντερφερόνη (INF-α)], χημειοθεραπεία και συνδυασμό αυτών με επεμβατικές θεραπείες. Η σωματοστατίνη αναστέλλει πολλαπλές κυτταρικές λειτουργίες, όπως την έκκριση, την κινητικότητα και τον πολλαπλασιασμό. Η δράση της επιτυγχάνεται μέσω των πέντε υποδοχέων της (SSTR1 SSTR5). Για τον μηχανισμό δράσης έχουν προταθεί διάφορες υποθέσεις, όπως αναστολή της έκκρισης του IGF-1, αναστολής μεταγωγής σημάτων αυξητικών παραγόντων, προαγωγής της απόπτωσης, αντιαγγειογένεση, κ.ά.. Σε κλινικές μελέτες τα SS-As ελέγχουν ικανοποιητικά τα εκ της έκκρισης των διάφορων ορμονών συμπτώματα και επιδεικνύουν αντινεοπλασματική δράση παράλληλα με την δράση τους στο ανοσολογικό σύστημα και τα αγγεία. Σειρά μελετών έχει εκτιμήσει την χορήγηση υψηλών δόσεων SS-As. Ο συνδυασμός SS-As και IFN-α έδειξε αντικρουόμενα αποτελέσματα.. Πρόβλημα θεωρείται η ανάπτυξη αντοχής στην θεραπεία με SS-As. Νεότερα SS-As βρίσκονται σε φάση κλινικών μελετών. Βήμα Κλινικής Ογκολογίας 2008, 7 (1): xxxxxx xxxxxxxxx Εισαγωγή Οι Νευροενδοκρινικοί όγκοι (NET-Neuroendocrine tumours) αποτελούν μια ετερογενή ομάδα νεοπλασμάτων με μεγάλη ποικιλία ανατομικής προέλευσης όγκους, που παρουσιάζουν κοινά παθολογοανατομικά χαρακτηριστικά, αλλά διαφορετική κλινική εικόνα, η οποία εξαρτάται από την έκκριση διαφορετικών ουσιών,και διαφορετική βιολογική συμπεριφορά και πρόγνωση. Σύμφωνα με την τελευταία ταξινόμηση της WHO διακρίνονται σε δύο κύριες κατηγορίες: τους ΝΕΤ καλής Παθολόγος Ογκολόγος, Αν. Διευθυντής, Ογκολογικό Τμήμα, Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός». Αλληλογραφία: Σπύρος Ξυνόγαλος, Ογκολογικό Τμήμα, Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός», Υψηλάντου 45-47, Κολωνάκι, Αθήνα, και τους ΝΕΤ χαμηλής διαφοροποίησης 1. Η διάκριση αυτή είναι ουσιαστικής σημασίας όσον αφορά την πρόγνωση και την θεραπεία. Οι χαμηλής διαφοροποίησης ΝΕΤ παρουσιάζουν μορφολογικά χαρακτηριστικά ιδιαίτερα επιθετικών νεοπλασμάτων με αγγειακή και νευριδιακή διήθηση και σε αντίθεση με τους καλής διαφοροποίησης ΝΕΤ -οι οποίοι παρουσιάζουν αργή εξέλιξη, έχουν διάμεση επιβίωση περίπου 6 μήνες χωρίς θεραπεία 2,3. Η πλειοψηφία των ΝΕΤ καλής διαφοροποίησης προέρχονται από το γαστρεντερικό σύστημα και περιλαμβάνουν τα καρκινοειδή και τους όγκους τους προερχόμενους από την ενδοκρινική μοίρα του παγκρέατος, αλλά και το παραγαγγλίωμα, το φαιοχρωμοκύττωμα και το μυελοειδές καρκίνωμα του θυρεοειδούς, τα οποία, όμως, εξετάζονται και αντιμετωπίζονται διαφορετικά.

2 Ενδοκρινικοί χειρισμοί στη θεραπεία των νευροενδοκρινικών όγκων 67 Θεραπεία NΕΤS καλής διαφοροποίησης Η χειρουργική εξαίρεση παραμένει η θεραπεία εκλογής και η μόνη θεραπευτική μέθοδος η οποία μπορεί να επιτύχει ίαση στην περίπτωση των καλής διαφοροποίησης ΝΕΤ 4-6. Ακόμα και στην περίπτωση της μεταταστατικής νόσου η χειρουργική έχει θέση στην ανακουφιστική αντιμετώπιση των συμπτωμάτων, την μείωση του φορτίου της νόσου, ακόμα και την βελτίωση της επιβίωσης, όμως σπάνια μπορεί να επιτευχθεί ίαση 7. Επιπλέον, η αργή εξέλιξη ακόμα και της μεταστατικής νόσου επιτρέπει την καθυστέρηση της αντινεοπλασματικής θεραπείας, η οποία μπορεί να χορηγηθεί επί εμφάνισης συμπτωμάτων ή αλλαγής του ρυθμού επιδείνωσης 8. Η συστηματική θεραπεία των ΝΕΤ περιλαμβάνει θεραπεία με βιολογικούς παράγοντες [ανάλογα σωματοστατίνης (SS-As), ιντερφερόνη(inf-α)], χημειοθεραπεία και συνδυασμό αυτών με επεμβατικές θεραπείες 9. Όμως, τα αποτελέσματα των κλινικών μελετών δεν είναι σαφή λόγω μη επαρκούς κατανόησης της φυσικής πορείας της νόσου, έλλειψης μελετών με μεγάλο αριθμό ασθενών και απουσία κοινά αποδεκτών κριτηρίων ανταπόκρισης στην θεραπεία 10. Οι καλής διαφοροποίησης ΝΕΤ παρουσιάζουν μακρές περιόδους σταθερής νόσου, αυτόματες υποστροφές ακόμα και χωρίς θεραπεία ή εκρηκτική ανάπτυξη 11. Συνήθως, η κλινική επιδείνωση χαρακτηρίζεται από αύξηση του ρυθμού επιδείνωσης 12. Σκεπτικό χορήγησης Σωματοστατίνης στους ΝΕΤ Η σωματοστατίνη και τα ανάλογα(ss-as) επηρεάζουν τα κύτταρα των ΝΕΤ μέσω διάφορων μηχανισμών. Η σωματοστατίνη αναστέλλει πολλαπλές κυτταρικές λειτουργίες, όπως την έκκριση, την κινητικότητα και τον πολλαπλασιασμό. Η δράση της επιτυγχάνεται μέσω των πέντε υποδοχέων της (SSTR1 SSTR5), οι οποίοι ανήκουν στην οικογένεια των υποδοχέων της πρωτεΐνης G. Οι πέντε υποδοχείς έχουν μεγάλη χημική συγγένεια με το φυσικό πεπτίδιο της σωματοστατίνης, αλλά τα ανάλογα αυτής συνδέονται μόνο με τους υποδοχείς SSTR2, SSTR3 και SSTR5. Η έκφραση των υποδοχέων σωματοστατίνης σχετίζεται με το είδος του ιστού προέλευσης και το 80-90% των ΝΕΤ εκφράζουν διάφορους υπότυπους των υποδοχέων, σύμφωνα με σπινθηρογραφικές μελέτες 13,14. Η βιολογική δράση των SS-As σχετίζεται με τον τύπο των υποδοχέων τον οποίον δεσμεύουν. Αναστολή της έκκρισης επιτυγχάνεται με την δέσμευση κυρίως των SSTR2 και τα εμπορικά διαθέσιμα SS-As έχουν αυξημένη χημική συγγένεια με τους SSTR Όμως, ο πολλαπλασιαμός των νευροενδοκρινικών κυττάρων σχετίζεται με την διέγερση και άλλων υπότυπων υποδοχέων. Έλεγχος έκκρισης αυξητικών ορμονών και κυτταρικού πολλαπλασιασμού Τα SS-As είναι γνωστό ότι αναστέλλουν την έκκριση του IGF-1, ενός παράγοντα ο οποίος έχει ενοχοποιηθεί για τον πολλαπλασιασμό νευροενδοκρινικών και μη όγκων 19. Η αναστολή της έκκρισης επιτυγχάνεται μέσω της αναστολής παραγωγής camp και ασβεστίου 20,21. Ο ακριβής μηχανισμός αναστολής του κυτταρικού πολλαπλασιασμού διά των SS-As δεν είναι ακριβώς γνωστός και έχουν περιγραφεί αρκετοί για ξεχωριστούς υπότυπους υποδοχέων και κυττάρων. Η ενεργοποίηση των SSTR1, SSTR2Α, SSTR4 και SSTR5 μέσω συνδετικών μορίων αναστέλλει την μεταγωγή σημάτων αυξητικών παραγόντων του ορού, προκαλώντας υποφωσφορυλίωση του προϊόντος του γονιδίου του Rb και καθήλωση του κυττάρου στην φάσηg Σε κύτταρα τα οποία εκφράζουν SSTR1, η σωματοστατίνη αναστέλλει τον πολλαπλασιασμό, μέσω διέγερσης της τυροσινικής φωσφατάσης SHP-2, ενεργοποίησης του μονοπατιού MAP-Erk και επαγωγής του p21cip1/waf1 25,26. Αντίθετα, σε κύτταρα νευροβλαστώματος αναστέλλει την ενεργοποίηση του Erk που προέρχεται από τον PDGF (Platelet- DerivedGrowth Factor) 27. Άλλες μελέτες έχουν δείξει ότι η τυροσινική φωσφατάση SHP-1, η οποία είναι ο σημαντικός παράγων τερματισμού της διέγερσης διάφορων μονοπατιών πολλαπλασιασμού είναι ο κύριος παράγων που εμπλέκεται στην διαδικασία αναστολής του κυτταρικού πολλαπλασιασμού μέσω του SSTR2 28,29. Ένας άλλος τρόπος αντινεοπλασματικής δράσης των SS-As είναι δια προαγωγής της απόπτωσης. Η οκτρεοτίδη προκαλεί απόπτωση στη σειρά καρκινικών κυττάρων του μαστού MCF-7 μέσω του SSTR3 με επαγωγή των p53 και Bax 30. Σε παγκρεατικά καρκινικά κύτταρα με μεταλλαγμένο p53 και έλλειψη SSTR2Α, η διόρθωση του ελλείμματος των υποδοχέων οδηγεί σε κυτταρικό θάνατο, ενδεικτικό ότι τα SS-As οδηγούν σε απόπτωση μέσω μηχανισμών ανεξάρτητων, αλλά και εξαρτώμενων από το p Γενικώς οι μηχανισμοί αναστολής του κυτταρικού πολλαπλασιασμού φαίνεται να είναι περίπλοκοι και το γεγονός ότι τα δεδομένα αφορούν μελέτες in vitro προκαλεί σκεπτικισμό. Πληροφορίες από μελέτες σε πειραματόζωα θα ήσαν πλέον αξιόπιστες και θα μπορούσαν να απαντήσουν αν τα SS-As που αναγνωρίζουν περισσότερους τύπους SSTR (ανάλογο SOM230 το οποίο δεσμεύει όλους τους υποδοχείς εκτός των SSTR4) ή χιμαιρικά μόρια έναντι SSTR και ντοπαμίνης (D2R2) ή συνδεδεμένα πεπτίδια SS-As με καμπτοθεκίνη, έχουν αυξημένη αντινεοπλασματική δράση

3 68 βημα Kλινικησ Oγκολογιασ Τόμος 7, Τεύχος 1, Ιανουάριος - Μάρτιος 2008 Αντιαγγειογενετική δράση Υπάρχει ικανός αριθμός μελετών τόσο in vitro όσο και in vivo, οι οποίες υποστηρίζουν την αντιαγγειογενετική δράση των SS-As 35. Σε πολλαπλασιαζόμενα αγγεία ανθρώπειου πλακούντα έχει καταγραφεί η ύπαρξη SSTR2 ανοσοϊστοχημικά 36. Επίσης, σε πολλά είδη νεοπλασμάτων έχουν αναγνωρισθεί διάφοροι υπότυποι υποδοχέων σωματοστατίνης σε αγγεία πέριξ του όγκου, ανεξάρτητα από τη έκφραση ανάλογων υποδοχέων στον όγκο 37. Κατά τον ενοφθαλμισμό κυττάρων Kaposi σε πειραματόζωα η σωματοστατίνη έδειξε ισχυρή αντιαγγειογενετική δράση μέσω των SSTR3 αναστέλλοντας την ΜΑΡ-κινάση 38. Οι SSTR2 και SSTR5 εκφράζονται σε πολλαπλασιαζόμενα ενδοθηλιακά κύτταρα και η χορήγηση octreotide και SOM230 είχε ισχυρή δοσοεξαρτώμενη αντιαγγειογενετική δράση 39. Παρά το ότι τα SS-As έχουν άμεση αντιαγγειογενετική δράση σε κύτταρα που εκφράζουν SSTR, όπως τα ενδοθηλιακά και τα μονοκύτταρα 40, εντούτοις πιθανολογείται η έμμεση δράση τους μέσω αναστολής της έκκρισης VEGF(Vascular Endothelial Growth Factor) 41. Θεραπεία με ανάλογα Σωματοστατινης (SS-As) Τα SS-As μπορούν να ελέγξουν ικανοποιητικά τα εκ της έκκρισης των διάφορων ορμονών συμπτώματα και να επιδείξουν αντινεοπλασματική δράση παράλληλα με την δράση τους στο ανοσολογικό σύστημα και τα αγγεία 10,12,42. Τα SS-As έχουν ασθενή κυτταροτοξική δράση και περισσότερο κυτταροστατική και καθυστερούν την εξέλιξη των ΝΕΤ 10,12, Η octreotide, σε ημερήσιες δόσεις µg, επιτυγχάνει ανταπόκριση 60% συμπτωματική, 70% βιοχημική και 5-11% απεικονιστική 10,12,32. Τα υψηλότερα ποσοστά ανταπόκρισης επιτυγχάνονται με ημερήσιες δόσεις octreotide µg ή δόσεις lanreotide 5-10mg/ημ, δόσεις με τις οποίες τα νεοπλασματικά κύτταρα οδηγούνται σε απόπτωση Έχουν περιγραφεί πάνω από 30 ασθενείς με απεικονιστική μερική ανταπόκριση μετά χορήγηση μονοθεραπείας με υψηλές δόσεις octreotide. Οι περισσότεροι όμως ασθενείς παρουσιάζουν σταθερότητα νόσου, όπως φαίνεται και στον Πίνακα ,42,45, Σε προοπτικές μελέτες, στις οποίες συμπεριλήφθηκαν ασθενείς με πρόοδο νόσου >25%, ποσοστό 36-50% των ασθενών έδειξαν απεικονιστική σταθερότητα της νόσου με ημερήσιες δόσεις octreotide µg, διάρκειας 5-18 μηνών 11,12,51. Σκευάσματα βραδείας αποδέσμευσης της octreotide (Sandostatin LAR, Novartis) χορηγούμενα σε δόση mg/μήνα, όσο και lanreotide (Lanreotide Autogel,Ipsen) σε δόση 30 mg ανά 14 ημέρες, έχουν επιτύχει παρόμοια ή και καλλίτερα αποτελέσματα σε σχέση με τον κλασσικό τρόπο χορήγησης των φαρμάκων 9,10,59,60, ενώ και η ποιότητα ζωής των ασθενών βελτιώθηκε με την αποφυγή της καθημερινής χορήγησης 55,57. Κατά την χορήγηση βραδείας αποδέσμευσης octreotide η χορήγηση των ημερήσιων δόσεων πρέπει να συνεχίζεται για 2-3 εβδομάδες 10,46. Δεν φαίνεται να υπάρχει διαφορά μεταξύ octreotide και lanreotide, όσον αφορά την συγγένεια των υποδοχέων και την βιολογική δραστικότητα, παρά το ότι τα δεδομένα προέρχονται κυρίως από αναδρομικές μελέτες 10,52,54 και μόνο μία προοπτική 57. Σε ασθενείς με σύνδρομο καρκινοειδούς τόσο η διάρροια, όσον και τα συμπτώματα έξαψης βελτιώνονται ή και υποχωρούν εντός εβδομάδος αν και ο έλεγχος της διάρροιας είναι δυσκολότερος 48,52,61,62. Ο έλεγχος και η εξέλιξη της καρδιακής νόσου από καρκινοειδές δεν έχουν μελετηθεί επαρκώς, αν και πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει βελτίωση της συνολικής επιβίωσης μετά χορήγηση octreotide, αλλά χωρίς ομάδα ελέγχου 63,64. Φαίνεται, ότι η δραστική φαρμακευτική και χειρουργική αντιμετώπιση της νόσου και η αντικατάσταση βαλβίδας σε επιλεγμένους ασθενείς μειώνει τον κίνδυνο θανάτου από καρδιακή νόσο Σε επείγουσες καταστάσεις, όπως κρίση καρκινοειδούς, η ενδοφλέβια χορήγηση octreotide σε δόση µg/ώρα είναι συνήθως αποτελεσματική 4. Σε περιπτώσεις όγκων της ενδοκρινούς μοίρας του παγκρέατος ο έλεγχος των συμπτωμάτων εξαρτάται από την έκφραση SSTR2. Στις περιπτώσεις ινσουλινωμάτων, μόνο 50% των όγκων εκφράζουν τον υποδοχέα και ανάλογο είναι το ποσοστό των ασθενών που ανταποκρίνονται 10. Η χορήγηση SS-As μπορεί να επιδεινώσει ακόμα περισσότερο την υπάρχουσα υπογλυκαιμία λόγω καταστολής των ρυθμιστικών ορμονών και μη καταβολισμού του γλυκαγόνου 10. Τα μακράς χορήγησης SS-As καταστέλλουν την γαστρική έκκριση με άμεση δράση επί των τοιχωματικών κυττάρων και αναστέλλοντας την έκκριση γαστρίνης από τα νεοπλασματικά κύτταρα, αλλά δεν επιτυγχάνουν ομοιόμορφη μείωση της γαστρικής οξύτητας, όπως η omeprazole 10. Σε 80% των ασθενών με VIPoma παρατηρείται έλεγχος των συμπτωμάτων τα οποία δεν συσχετίζεται με το επίπεδο προσδιορισμού του VIP στον ορό, δηλωτικό άμεσης δράσης των SS-As στο έντερο 69,70. Σε ασθενείς με γλυκαγόνωμα τα SS-As επιτυγχάνουν 90% έλεγχο των συμπτωμάτων, κυρίως του εξανθήματος και 60% βιοχημική βελτίωση, αλλά δεν είναι αποτελεσματικά στην αντιμετώπιση του σακχαρώδους διαβήτη και της παχυσαρκίας 71. Σε περιπτώσεις σωματοστατινώματος με θετικό octreoscan επιτυγχάνεται ικανοποιητικός συμπτωματικός και βιοχημικός έλεγχος 46,70,72. Τα βραδείας αποδέσμευσης SS-As θεωρούνται η θεραπεία εκλογής των ασθενών με μεταστατικούς

4 Ενδοκρινικοί χειρισμοί στη θεραπεία των νευροενδοκρινικών όγκων 69 Πίνακας 1. Θεραπεία ΝΕΤ με SS-Αs ΜΕΛΕΤΗ Αρ. Τύπος ΝΕΤ Παράγων Προηγούμενη Θεραπεία Saltz, [1,2] ct, 13 IST, 1 άγνωστο Συμπτωματική ανταπόκριση(%) Βιοχημική ανταπόκριση(%) Ανταπόκριση όγκου Octreotide 13 CH PR 0%, SD 50% (διάρκεια, 5 μην.) 3 Scherubl, 1994 προοπτική, WHO) 48 [1] Arnold, [1,2] Di Bartolomeo, [1,2] Ruszniewski, [1] Eriksson, [1,5] 12 Lanreotide 30 mg/14 d Octreotide SD 58% ct, 39 IST Octreotide µg 3x/d ct, 12 IST Octreotide µg/d 39 Ct Lanreotide 30 mg/14 d 16 CH, 16 octreotide ct, 6 IST Lanreotide (12,000mg/ d) 21 CH, 9 INF PR 0%, SD 36.5%, διάρκεια 18 μην 9 CH, 7 RT PR 7%, SD 27% 9 Octreotide, 10 INF PR 0% 54 (12 μην) PR 0%, SD 90% Tomassetti, ct, 8 IST Lanreotide 30 mg/10 d 15 Octreotide SD 78% Faiss, [1,5] ct, 10 άγνωστα Lanreotide 15 mg/d 10 SS-Αs, 3 INF, 7 συνδυασμός, 3 CH Wymenga, [1] 55 (PD) 48 ct, 7 IST Lanreotide 30 mg/14 d 16 Octreotide, 10 INF, 2 CH, 1 RT Ricci, [1,2] 25 (PD) 12 ct, 13 IST Lanreotide 30 mg/2 wk 13 Octreotide, CH O Toole, [1,6] Ducreux, [1] 33 Ct Octreotide µg/d, lanreotide 30 mg/10 d 39 (PD) Ct Lanreotide 30 mg/10 14 d Aparicio, (PD) 22 ct, 12 IST Octreotide 300 µg/d, lanreotide 30 mg/14 d 20 Octreotide, 2 lanreotide CR 3.4%, PR 3.4%, SD 37% PR 6%, SD 81% PR 8%, SD 40%, διάρκεια 8.5 μην (>25% μείωση) PR 5%, SD 49% PR 3%, SD 57% Συντμήσεις. ct: καρκινοειδή, IST: islet cell tumors, CH: χημειοθεραπεία, RT: ακτινοθεραπεία, CR: πλήρης ανταπόκριση, PR:μερική ανταπόκριση, SD:σταθερή νόσος. [1] Προοπτική μελέτη, [2] Ασθενείς με προϊούσα νόσο ή συμπτώματα, [3] Βελτίωση ποιότητας ζωής, [4] Ανταπόκριση μόνο σε ασθενείς με ct, [5] Υψηλές δόσεις, [6] Προοπτική σύγκριση octreotide και lanreotide.

5 70 βημα Kλινικησ Oγκολογιασ Τόμος 7, Τεύχος 1, Ιανουάριος - Μάρτιος 2008 ΝΕΤ. Υπάρχουν δεδομένα, τα οποία δείχνουν, ότι η βραδείας αποδέσμευσης octreotide έχει υψηλότερα ποσοστά αντικειμενικής, βιοχημικής και συμπτωματικής ανταπόκρισης σε ασθενείς με μεταστατική νόσο που παρουσίασαν πρόοδο νόσου υπό lanreotide 60,73. Πιθανώς, υπάρχει μη διασταυρούμενη αντοχή, η οποία οφείλεται σε διαφορετικά φαρμακοκινητικά και φαρμακοδυναμικά χαρακτηριστικά των δύο αναλόγων, με αποτέλεσμα διαφορετικούς μηχανισμούς απευαισθητοποίησης των υποδοχέων 60,73,74. Δεν υπάρχουν δεδομένα που να δείχνουν ότι η χορήγηση SS-As σε ασθενείς με μεταστατικούς ΝΕΤ αυξάνει την επιβίωση 75, αλλά μία αναδρομική σύγκριση μιας υποομάδος ασθενών οι οποίοι έλαβαν χημειοθεραπεία, έδειξε ότι η octreotide είχε αυξημένη επιβίωση 63. Θεραπεία με υψηλές δόσεις SS-As Μία σειρά μελετών έχει εκτιμήσει την χορήγηση υψηλών δόσεων SS-As (octreotide, 6 mg/ημ, και lanreotide, 9 15 mg/ημ) σε ασθενείς με πρόοδο νόσου στις συνήθεις δόσεις octreotide, επιτυγχάνοντας ανταποκρίσεις 45,78. Σε μία απ αυτές ελήφθησαν επανειλημμένες βιοψίες σε ασθενείς χωρίς πρόοδο νόσου οι οποίες έδειξαν αυξημένο αριθμό κυττάρων σε απόπτωση 76. Είναι πιθανόν η χορήγηση υψηλών δόσεων SS-As να έχει αυξημένη αντινεοπλασματική δράση σε ασθενείς με πρόοδο νόσου στις συνηθισμένες δόσεις 70. Περιγράφεται η ανταπόκριση δύο ασθενών με καρκινοειδές πνεύμονος οι οποίοι έλαβαν 1.5 mg/ημ octreotide 77. Συνδυασμός SS-As και IFN-α Η αρχική διαπίστωση ικανοποιητικής ανταπόκρισης στον συνδυασμό octreotide και IFN-α 78 δημιούργησε την υπόθεση ότι ο συνδυασμός SS-As και IFN-α θα ήταν δραστικός στην περίπτωση ασθενών με πρόοδο νόσου σε θεραπεία με τον ένα παράγοντα και θα είχε το πλεονέκτημα της μη διασταυρούμενης αντοχής 78,79. Η αρχική αυτή υπόθεση ενισχύθηκε περισσότερο, όταν ο συνδυασμός αποδείχθηκε δραστικός σε ασθενείς με καρκινοειδή του εντέρου και παγκρεατικούς όγκους 80 και σε περιπτώσεις προόδου νόσου υπό θεραπεία με octreotide μόνο, με καλό έλεγχο τόσο των συμπτωμάτων όσο και της νόσου και πιθανόν αύξηση της επιβίωσης στους ανταποκρινόμενους (Πίνακας 2) 78,79,80,81. Στην τελευταία μελέτη σαν αντικειμενική ανταπόκριση χαρακτηρίσθηκε μείωση του μεγέθους του όγκου κατά 30% και τα αποτελέσματα είναι δύσκολο να συσχετιστούν με αυτά άλλων μελετών. Σε μεταγενέστερη μελέτη, όμως, παρατηρήθηκαν ανάλογα αποτελέσματα με τον συνδυασμό, αν και δεν αξιολογήθηκε η αξία της διαδοχικής θεραπείας 81. Σε μικρή προοπτική μελέτη με 80 μη προθεραπευμένους ασθενείς συγκρίθηκε ο συνδυασμός με το κάθε φάρμακο ξεχωριστά και δεν διαπιστώθηκε διαφορά στην ανταπόκριση μεταξύ των τριών ομάδων. Οι ανταποκρίσεις ήταν μικρότερες των άλλων μη τυχαιοποιημένων μελετών, ενώ οι παρενέργειες που οδήγησαν σε διακοπή της θεραπείας ήταν υψηλότερες στην ομάδα που έλαβε τον συνδυασμό 82. Ανάπτυξη αντοχής στην θεραπεία Συνήθως η διάμεση ανταπόκριση της θεραπείας με SS-Αs είναι 12 μήνες περίπου με ικανοποιητικό έλεγχο των συμπτωμάτων και της νόσου. Επί επιδείνωσης, η αύξηση της δόσης μπορεί να ελέγξει κατ αρχήν την συμπτωματολογία 61,70,83,84. Φαίνεται, ότι πρόοδος νόσου συμβαίνει ή με αναστολή της λειτουργίας των SSTR ή την εμφάνιση κλώνων οι οποίοι δεν εκφράζουν υποδοχείς λόγω αλλαγών των κυτταρικών δομών και Πίνακας 2. Θεραπεία ΝΕΤ με συνδυασμό SS-As και INF-α ΜΕΛΕΤΗ Αρ. Τύπος ΝΕΤ Joensuu, 1992 (78) Frank, 1999 (79) Tiensuu Janson, 1992 (80) Fjallskog, 2002 (81) Προηγούμενη Θεραπεία Δόση 1 ct INF 5 10 MU INF x 3/wk, 200 µg octreotide/d 21 9 ct, 12 IST 19 Octreotide, 2 lanreotide 24 ct Octreotide, 14 CH ± INF 5 MU INF x 3/wk, 600 µg octreotide 9 MU INF/wk, octreotide 300 µg/d 16 IST 8 INF, 6 SS, 11 CH 9 MU INF/wk, 450 µg octreotide/d Συντμήσεις. ct: καρκινοειδή, IST: islet cell tumors. Συμπτωματική ανταπόκριση(%) 100% 100% Βιοχημική ανταπόκριση(%) 69% 46% 77% 62.5% (22 μην.)

6 Ενδοκρινικοί χειρισμοί στη θεραπεία των νευροενδοκρινικών όγκων 71 όχι ανακατανομής της έκφρασης των υποδοχέων 84. Η ανάπτυξη αντοχής στην θεραπεία πιθανόν σχετίζεται με το είδος και την συχνότητα του χορηγούμενου ανάλογου 85, διότι με την χορήγηση σκευασμάτων μακράς δράσης το φαινόμενο της ανάπτυξης αντοχής στην θεραπεία δεν είναι τόσο συχνό 47,55,56,58. Παρενέργειες θεραπείας με SS-As Οι παρενέργειες της θεραπείας με SS-As είναι σπάνιες και ήπιες, ώστε να απαιτούν διακοπή της θεραπείας 4,51,52,57,58. Σχεδόν οι μισοί των ασθενών που λαμβάνουν βραδείας αποδέσμευσης SS-As εμφανίζουν δυσλειτουργία της χοληδόχου κύστεως και σχηματισμό χολόλιθων που δεν είναι κλινικά σημαντικοί 86. Άλλες παρενέργειες οι οποίες εμφανίζονται είναι δυσανεξία στο σημείο της ένεσης, ναυτία, μετεωρισμός, κοιλιακό άλγος, στεατόρροια και δυσαπορρόφηση λίπους και σπάνια υπογλυκαιμία και εξάνθημα. Νεότερα SS-As Το ανάλογο SOM-230 (Novartis ΤΜ ) δεσμεύει όλους τους υποδοχείς σωματοστατίνης εκτός από τους SSTR4, έχει μεγαλύτερο χρόνο ημιζωής (23-24 ώρες), και μεγαλύτερη δεσμευτική ικανότητα από τα εν χρήσει ανάλογα 87,88. Οι αρχικές μελέτες δεν έχουν δείξει απευαισθητοποίηση της κατασταλτικής δράσης, όπως συμβαίνει με την octreotide, λόγω της διαφορετικής ενδοκυττάριας δυναμικής των SSTR2 και SSTR5 89. Επιπλέον, λόγω της δέσμευσης των SSTR1 και SSTR3, οι οποίες σχετίζονται με την αναστολή του κυτταρικού κύκλου και την επαγωγή της απόπτωσης, αναμένεται να έχει μεγαλύτερο κλινικό όφελος και μένει να αποδειχθεί στις μελέτες που ήδη έχουν ξεκινήσει 87,88. Προοπτικές Η πιθανή χρησιμότητα υψηλών δόσεων SS-As και το νεότερο ανάλογο SOM230 είναι υπό κλινική έρευνα. Πιθανώς υπάρχουν κατηγορίες ΝΕΤ με έκφραση διαφορετικών τύπων SSTR. Τα νέα ανάλογα με δυνατότητα δέσμευσης περισσότερων τύπων υποδοχέων μπορεί να έχουν και καλλίτερα αποτελέσματα, αλλά και δραστικότητα σε μεγαλύτερο αριθμό νεοπλασμάτων. Η ιστολογική ταυτοποίηση των ΝΕΤ, η κατάσταση των υποδοχέων και η βιολογική συμπεριφορά του νεοπλάσματος είναι βασικά κριτήρια για την απόφαση θεραπευτικής χορήγησης SS-As, ο συνδυασμός δε και με άλλες θεραπευτικές μεθόδους αυξάνει την δυνατότητα ελέγχου της νόσου. ABSTRACT XYNOGALOS S. Endocrine manipulations in the treatment of neuroendocrine tumors. Neuroendocrine tumors (NET) constitute a heterogeneous group of neoplasms with large variety of anatomic origin. They are divided into NET of low and of high differentiation. Surgery remains the treatment of choice. Systematic treatment of NET includes the use of biological factors [Somatostatin analogues (SS-As), interferon (INF-α)], and chemotherapy. Somatostatin inhibits multiple cellular functions, as secretion, mobility and proliferation. Her action is achieved via the five receptors (SSTR1- SSTR5). Various hypotheses have been proposed for the mechanism of action of somatostatin, as inhibition of IGF-1 excretion, inhibition of signal transduction coming from growth factors, promotion of apoptosis, antiagiogenetic mechanisms, etc. In clinical studies, SS-As reduce symptoms attributed to secreting hormones and demonstrate antineoplastic activity. Studies with high dose SS-As are under investigation. Studies with SS-As and IFN-α combinations showed conflicting results. Resistance of SS-As efficacy is a problem. Newer SS-As are in progressive phases of clinical studies Forum of Clinical Oncology 7 (1):66-74, ΒιβλιογραφIα 1. Kloppel, G, Perren, A, Heitz, PU. The gastroenteropancreatic neuroendocrine cell system and its tumors: the WHO classification. Ann N Y Acad Sci 2004; 1014: Johnson LA, Lavin P, Moertel CG, et al. Carcinoids: the association of histologic growth pattern and survival. Cancer 1983;51: Rindi G, Bordi C, Rappel S, et al. Gastric carcinoids and neuroendocrine carcinomas: pathogenesis, pathology, and behavior. World J Surg 1996;20: Arnold R. Medical treatment of metastasizing carcinoid tumors. World J Surg 1996;20:

7 72 βημα Kλινικησ Oγκολογιασ Τόμος 7, Τεύχος 1, Ιανουάριος - Μάρτιος Arnold R, Frank M Control of growth in neuroendocrine gastro-enteropancreatic tumours. Digestion 1996;57(Suppl 1): Norton JA, Fraker DL, Alexander HR, et al. Surgery to cure the Zollinger-Ellison syndrome. N Engl J Med 1999;341: Hellman P, Lundstrom T, Ohrvall U, et al. Effect of surgery on the outcome of midgut carcinoid disease with lymph node and liver metastases. World J Surg 2002;26: Mignon M. Natural history of neuroendocrine enteropancreatic tumors. Digestion 2000; 62 (Suppl 1): Oberg K. Carcinoid tumors: molecular genetics, tumor biology, and update of diagnosis and treatment. Curr Opin Oncol 2002;14: Arnold R, Simon B, Wied M. Treatment of neuroendocrine GEP tumours with somatostatin analogues: a review. Digestion 2000;62 (Suppl 1): Arnold R, Frank M. Gastrointestinal endocrine tumours: medical management. Baillieres Clin Gastroenterol 1996;10: Saltz L, Trochanowski B, Buckley M, et al. Octreotide as an antineoplastic agent in the treatment of functional and nonfunctional neuroendocrine tumors. Cancer 1993;72: Reubi JC, Kvols LK, Waser B, et al. Detection of somatostatin receptors in surgical and pecutaneous needle biopsies samples of carcinoids and islet cell carcinomas. Cancer Res 1990;50: Krenning EP, Kwekkeboom DJ, Baker WH, et al. Somatostatin receptor scintigrafy with [111In-DTPA- D-Phen1] and [123I-Tyr3]-octreotide:the Rotterdam experience with more than 1000 patients. Eur J Nucl Med 1993;20: Benali N, Ferjoux G, Puente E, et al. Somatostatin receptos. Digestion 2000;62 (Suppl 1): Janson ET, Gobl A, Kalkner KM, et al. A comparison between the efficacy of somatostatin scintigraphy and that of in situ hybridization for somatostatin receptor subtype2 messenger RNA to predict therapeutic outcome in carcinoid patients. Cancer Res 1996;56: Nilsson O, Kolby L, Wangberg B, et al. Comparative studies on the expression of somatostatin receptor subtypes, outcome of octreotide scintigraphy and response to octreotide treatment in patients with carcinoid tumours. Br J Cancer 1998;77: Bruns C, Lewis I Briner U, et al. SOM230: a novel somatostatin peptidomimetic with broad somatotropin release inhibiting factor (SRIF) receptor binding and a unique antisecretory profile. Eur J Endocrinol 2002;146: Furukawa M, Raffeld M, Mateo C, et al. Increased expression of insulin-like growth factor I and/or its receptor in gastrinomas is associated with low curability, increased growth and development of metastases. Clin Cancer Res 2005;11: Petrucci C, Cervia D, Buzzi M, et al. Somatostatin induced control of cytosolic free calcium in pituitary tumour cells, Br J Pharmacol 2000;129: Glassmeier G, Hopfner M, Riecken Eo, et al. Inhibition of L-type calcium channels by octreotide in isolated human neuroendocrine tumour cells of the gut. Biochem Biophys Res Commun 1998;250: Alderton F, Fan TP, Schindler M,et al. Rat somatostatin sst2(a) and sst2(b) receptor isoforms mediate opposite effects on cell proliferation. Br J Pharmacol 1998:125: Pages P, Benali N, Saint-Laurent N, et al. SST2 somatostatin receptor mediates cell cycle arrest and induction of p27(kip1). Evidence for the role of SHP-1. J Biol Chem 1999;274: Sharma K, Patel YC, Srikant CB. C-terminal region of human somatostatin receptor 5 is required for induction of Rb and G1 cell cycle arrest. Mol Endocrinol 1999;13: Buscail L, Vernejoul F, Faure P, et al. Regulation of cell proliferation by somatostatin. Ann Endocrinol 2002;63: Florio T, Yao H, Carey KD,et al. Somatostatin activation of mitogen-activated protein kinase via somatostatin receptor1 (SSTR1). Mol Endocrinol 1999;13: Cattaneo MG, Taylor JE, Culler MD, et al. Selective stimulation of somatostatin recptor subtypes: differential effects on Ras/MAP kinase pathway and cell proliferation in human neuroblastoma cells.febs Lett 2000;481: Lopez F, Ferjoux G, Cordelier P, et al. Neuronal nitric oxide synthase: a substrate for SHP-1 involved in sst2 somatostatin receptor growth inhibitory signalling. FASEB J 2001;15: Bousquet C, Delesque N, Lopez F, et al. SST2 somatostatin receptor mediates negative regulation of insulin receptor signalling through the tyrosine phosphatase SHP-1. J Biol Chem 1998;273:7099- & Sharma K, Srikant CB. Induction of wild-type p53, Bax and acidic endonuclease during somatostatin signalling apoptosis in MCF-7 human breast cancer cells. Int J Cancer1998;76: Rochaix P, Delasque N, Esteve J, et al. Gene therapy for pancreatic carcinoma: focal and distant antitumor effects after somatostatin receptor sst2 gene transfer. Hum Gen Ther 1999;10: Jaquet P, Gunz G, Saveanu A, et al. Efficacy of chimeric molecules directed towards multiple somatostatin and dopamine receptors on inhibition of GH and prolactin secretion from GH-secreting pituitary adenomas classified as partially responsive to somatostatin analog therapy. Eur JEndocrinol 2005;153: Saveanu A, Lavaque E, Gunz G, et al. Demonstration of enhanced potency of a chimeric somatostatindopamine molecule, BIM-23A387, in suppressing growth hormone and prolactin secretion from hu-

8 Ενδοκρινικοί χειρισμοί στη θεραπεία των νευροενδοκρινικών όγκων 73 man pituitary somatotroph adenoma cells. J Clin Endocrinol Metab 2002;87: Moody TW, Fuselier J, Coy DH, et al. Camptothecinsomatostatin conjugates inhibit the growth of small cell lung cancer cells. Peptides 2005:26: Woltering EA, Watson JC, Alperin-Lea RC, et al. Somatostatin analogs: angiogenesis inhibitors with novel mechanisms of action. Invest New Drugs 1997;15: Watson JC, Balster Da, Gebhardt BM, et al. Growing vascular endothelial cells express somatostatin subtype 2 receptors. Br J Cancer 2001;85: Reubi JC, Schaer JC, Markwalder R, et al. Distribution of somatostatin receptors in normal and neoplastic human tissues: recent advances and potential relevance. Yale J Biol Med 1997;70: Florio T, Morini M, Villia V, et al. Somatostatin inhibits tumour angiogenesis and growth via somatostatin receptor-3 mediated regulation of endothelial nitric oxide synthase and mitogen activated protein kinase activities. Endocrinology 2003;144: Adams RL, Adams IP, Lindow SW, et al. Somatostatin receptors 2 and 5 are preferentially expressed in proliferating endothelium. Br J Cancer 2005;92: Albini A, Florio T, Giunciuglio D, et al. Somatostatin controls Kaposi s sarcoma tumour growth through inhibition of angiogenesis. FASEB J 1999:13: Mentlein R, Eichler O, Forstreuter F, et al. Somatostatin inhibits the production of vascular endothelial growth factor in human glioma cells. Int J Cancer 2001;92: Oberg K Neuroendocrine gastrointestinal tumors a condensed overview of diagnosis and treatment. Ann Oncol 1999;10 (Suppl 2):S3 S8 43. Jensen RT Carcinoid and pancreatic endocrine tumors: recent advances in molecular pathogenesis, localization, and treatment. Curr Opin Oncol 2000;12: Pelley RJ, Bukowski RM. Recent advances in systemic therapy for gastrointestinal neuroendocrine tumors. Curr Opin Oncol 1999;11: Faiss S, Rath U, Mansmann U, et al. Ultra-highdose lanreotide treatment in patients with metastatic neuroendocrine gastroenteropancreatic tumors. Digestion 1999;60: Oberg K. Chemotherapy and biotherapy in the treatment of neuroendocrine tumours. Ann Oncol 2001;12 (Suppl 2):S111 S Aparicio T, Ducreux M, Baudin E, et al. Antitumour activity of somatostatin analogues in progressive metastatic neuroendocrine tumours. Eur J Cancer 2001;37: Scherubl H, Wiedenmann B, Riecken EO, et al. Treatment of the carcinoid syndrome with a depot formulation of the somatostatin analogue lanreotide. Eur J Cancer 1994;30A: Faiss S, Scherubl H, Riecken EO, Wiedenmann B. Drug therapy in metastatic neuroendocrine tumors of the gastroenteropancreatic system. Recent Results Cancer Res 1996;142: Bajetta E, Di Bartolomeo M, Zilembo N, Bochicchio AM. Medical treatment of neuroendocrine tumors. Tumori 1993;79: Di Bartolomeo M, Bajetta E, Buzzoni R, et al. Clinical efficacy of octreotide in the treatment of metastatic neuroendocrine tumors. A study by the Italian Trials in Medical Oncology Group. Cancer 1996;77: Ruszniewski P, Ducreux M, Chayvialle JA, et al. Treatment of the carcinoid syndrome with the longacting somatostatin analogue lanreotide: a prospective study in 39 patients. Gut 1996;39: Eriksson B, Renstrup J, Imam H, Oberg K. High-dose treatment with lanreotide of patients with advanced neuroendocrine gastrointestinal tumors: clinical and biological effects. Ann Oncol 1997;8: Tomassetti P, Migliori M, Gullo L. Slow-release lanreotide treatment in endocrine gastrointestinal tumors. Am J Gastroenterol 1998;93: Wymenga AN, Eriksson B, Salmela PI, et al. Efficacy and safety of prolonged-release lanreotide in patients with gastrointestinal neuroendocrine tumors and hormone-related symptoms. J Clin Oncol 1999;17: Ricci S, Antonuzzo A, Galli L, et al. Long-acting depot lanreotide in the treatment of patients with advanced neuroendocrine tumors. Am J Clin Oncol 2000;23: O Toole D, Ducreux M, Bommelaer G, et al. Treatment of carcinoid syndrome: a prospective crossover evaluation of lanreotide versus octreotide in terms of efficacy, patient acceptability, and tolerance. Cancer 2000;88: Ducreux M, Ruszniewski P, Chayvialle JA, et al. The antitumoral effect of the long-acting somatostatin analog lanreotide in neuroendocrine tumors. Am J Gastroenterol 2000;95: Rubin J, Ajani J, Schirmer W, et al. Octreotide acetate long-acting formulation versus open-label subcutaneous octreotide acetate in malignant carcinoid syndrome. J Clin Oncol 1999;17: Ricci S, Antonuzzo A, Galli L, et al. Octreotide acetate long-acting release in patients with metastatic neuroendocrine tumors pretreated with lanreotide. Ann Oncol 2000;11: Maton PN. Use of octreotide acetate for control of symptoms in patients with islet cell tumors. World J Surg 1993;17: Kvols LK, Moertel CG, O Connell MJ, et al. Treatment of the malignant carcinoid syndrome. Evaluation of a long-acting somatostatin analogue. N Engl J Med 1986;315: Quaedvlieg PF, Visser O, Lamers CB, et al. Epidemiology and survival in patients with carcinoid disease

9 74 βημα Kλινικησ Oγκολογιασ Τόμος 7, Τεύχος 1, Ιανουάριος - Μάρτιος 2008 in The Netherlands. An epidemiological study with 2391 patients. Ann Oncol 2001;12: Moller JE, Connolly HM, Rubin J, et al. Factors associated with progression of carcinoid heart disease. N Engl J Med 2003;348: Robiolio PA, Rigolin VH, Harrison JK, et al. Predictors of outcome of tricuspid valve replacement in carcinoid heart disease. Am J Cardiol 1995;75: Westberg G, Wangberg B, Ahlman H, et al. Prediction of prognosis by echocardiography in patients with midgut carcinoid syndrome. Br J Surg 2001;88: Connolly HM, Schaff HV, Mullany CJ, et al. Surgical management of left-sided carcinoid heart disease. Circulation 2001;104: Connolly HM, Schaff HV, Mullany CJ, et al. Carcinoid heart disease: impact of pulmonary valve replacement in right ventricular function and remodeling. Circulation 2002;106: Wermers RA, Fatourechi V, Wynne AG, et al. The glucagonoma syndrome. Clinical and pathologic features in 21 patients. Medicine 1996;75: Eriksson B, Oberg K. Summing up 15 years of somatostatin analogue therapy in neuroendocrine tumors: future outlook. Ann Oncol 1999;10 (Suppl 2):S31 S Frankton S, Bloom SR. Gastrointestinal endocrine tumours. Glucagonomas. Baillieres Clin Gastroenterol 1996;10: Angeletti S, Corleto VD, Schillaci O, et al. Use of the somatostatin analogue octreotide to localise and manage somatostatin-producing tumours. Gut 1998;42: Raderer M, Kurtaran A, Scheithauer W, et al. Different response to the long-acting somatostatin analogues lanreotide and octreotide in a patient with a malignant carcinoid. Oncology 2001;60: Dogliotti L, Tampellini M, Stivanello M, et al. The clinical management of neuroendocrine tumors with long-acting repeatable (LAR) octreotide: comparison with standard subcutaneous octreotide therapy. Ann Oncol 2001;12 (Suppl 2):S105 S Jensen RT. Carcinoid and pancreatic endocrine tumors: recent advances in molecular pathogenesis, localization, and treatment. Curr Opin Oncol 2000;12: Eriksson B, Janson ET, Bax ND, et al. The use of new somatostatin analogues, lanreotide and octastatin, in neuroendocrine gastro-intestinal tumours. Digestion 1996;57 (Suppl 1): Filosso PL, Ruffini E, Oliaro A, et al. Long-term survival of atypical bronchial carcinoids with liver metastases, treated with octreotide. Eur J Cardiothorac Surg 2002;21: Joensuu H, Katka K, Kujari H. Dramatic response of a metastatic carcinoid tumour to a combination of interferon and octreotide. Acta Endocrinol 1992;126: Frank M, Klose KJ, Wied M, et al. Combination therapy with octreotide and α-interferon: effect on tumor growth in metastatic endocrine gastroenteropancreatic tumors. Am J Gastroenterol 1999;94: Tiensuu Janson EM, Ahlstrom H, Andersson T, Oberg KE. Octreotide and interferon-α: a new combination for the treatment of malignant carcinoid tumours. Eur J Cancer 1992;28A: Fjallskog ML, Sundin A, Westlin JE, et al. Treatment of malignant endocrine pancreatic tumors with a combination of -interferon and somatostatin analogs. Med Oncol 2002;19: Faiss S, Pape UF, Bohmig M, et al. Prospective, randomized, multicenter trial on the antiproliferative effect of lanreotide, interferon-α, and their combination for therapy of metastatic neuroendocrine gastroenteropancreatic tumors the International Lanreotide and Interferon Alfa Study Group. J Clin Oncol 2003;21: Wynick D, Anderson JV, Williams SJ, Bloom SR. Resistance of metastatic pancreatic endocrine tumours after long-term treatment with the somatostatin analogue octreotide (SMS ). Clin Endocrinol 1989;30: Hofland LJ, Lamberts SW. The pathophysiological consequences of somatostatin receptor internalization and resistance. Endocr Rev 2003;24: Corleto VD, Angeletti S, Schillaci O, et al. Long-term octreotide treatment of metastatic carcinoid tumor. Ann Oncol 2000;11: Trendle MC, Moertel CG, Kvols LK. Incidence and morbidity of cholelithiasis in patients receiving chronic octreotide for metastatic carcinoid and malignant islet cell tumors. Cancer 1997;79: Lamberts SW, van der Lely AJ, Hofland LJ. New somatostatin analogs: will they fulfil old promises? Eur J Endocrinol 2002;146: Bruns C, Lewis I, Briner U, et al. SOM230: a novel somatostatin peptidomimetic with broad somatotropin release inhibiting factor (SRIF) receptor binding and a unique antisecretory profile. Eur J Endocrinol 2002;146: Stroh T, Jackson AC, Sarret P, et al. Intracellular dynamics of sst5 receptors in transfected COS-7 cells: maintenance of cell surface receptors during ligand-induced endocytosis. Endocrinology 2000;141: xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Prognostic groups in 1676 patients with T3 rectal cancer treated without preoperative

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΝΟΣΟΥ

ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΝΟΣΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚAΡKINOY ΠΝΕΥΜΟΝΑ 15 Μαρτίου 2014 Ιωάννης Χ. Γκιόζος Πνευµονολόγος MD,FCCP Επ.Συνεργάτης Πανεπιστηµίου Αθηνών Ογκολογική Μονάδα Γ ΠΠ ΓΝΝΘΑ Η Σωτηρία ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ιωάννης µορφή κακοήθειας που αναπτύσεται από

Διαβάστε περισσότερα

Νευροενδοκρινείς όγκοι παγκρέατος: από την κλινική υπόνοια στη διαγνωστική προσέγγιση και θεραπευτική αντιμετώπιση.

Νευροενδοκρινείς όγκοι παγκρέατος: από την κλινική υπόνοια στη διαγνωστική προσέγγιση και θεραπευτική αντιμετώπιση. ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Νευροενδοκρινείς όγκοι παγκρέατος: από την κλινική υπόνοια στη διαγνωστική προσέγγιση και θεραπευτική αντιμετώπιση. Ιωάννης Πιλπιλίδης Γαστρεντερολόγος,

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Βιοδείκτες στους νευροενδοκρινείς όγκους

Βιοδείκτες στους νευροενδοκρινείς όγκους Βιοδείκτες στους νευροενδοκρινείς όγκους Δρ Καλλιόπη Παζαΐτου Παναγιώτου Ενδοκρινολόγος Συντονίστρια Διευθύντρια Τμήμα Ενδοκρινολογίας ΑΝΘ «Θεαγένειο» Δεν έχω κάτι να δηλώσω Δομή ομιλίας 1. Εισαγωγικές

Διαβάστε περισσότερα

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015 Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία Δ Ροντογιάννη Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση Βιολογικοί δείκτες Μοριακή Παθολογία Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

NET MASTERCLASS. Γαστρεντερικοί Νευροενδοκρινικοί Όγκοι (GI-NETs): Πρόσφατες εξελίξεις και χαρακτηριστικά κλινικά περιστατικά

NET MASTERCLASS. Γαστρεντερικοί Νευροενδοκρινικοί Όγκοι (GI-NETs): Πρόσφατες εξελίξεις και χαρακτηριστικά κλινικά περιστατικά NET MASTERCLASS Γαστρεντερικοί Νευροενδοκρινικοί Όγκοι (GI-NETs): Πρόσφατες εξελίξεις και χαρακτηριστικά κλινικά περιστατικά Ίδρυμα Ευγενίδου, Αθήνα Σάββατο 5 Ιουλίου 2014 Διοργάνωση Πανεπιστήμιο Αθηνών,

Διαβάστε περισσότερα

94 95 96 97 98 Ο ρόλος της αγγειογένεσης στη μετάσταση Η νεοαγγείωση αποτελεί ένα απαραίτητο τμήμα της ογκογόνου διεργασίας που διασφαλίζει τη γρηγορότερη και ανεμπόδιστη ανάπτυξη του όγκου. Η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό σύνδρομο μετά χημειοθεραπεία

Μεταβολικό σύνδρομο μετά χημειοθεραπεία Μεταβολικό σύνδρομο μετά χημειοθεραπεία Αναστάσιος Μόρτογλου, Ενδοκρινολόγος Διευθυντής τομέα Ενδοκρινολογίας, Διαβήτη και Μεταβολισμού Ιατρικού Αθηνών 41ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ενδοκρινολογίας και Μεταβολισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ Γεωργία Γ. Πίτσιου,, MD, PhD Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας ΑΠΘ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ Ανταγωνιστές

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ευεργετικά ωφέλη της θεραπείας µε ανταγωνιστές της αλδοστερόνης 30%

Διαβάστε περισσότερα

Βιταμίνη D και καρκίνος

Βιταμίνη D και καρκίνος Βιταμίνη D και καρκίνος Αντώνης Πολυμέρης Ενδοκρινολόγος Επιμελητής Α Β Ενδοκρινολογικό Τμήμα ΓΝΑ «Αλεξάνδρα» Ιστορικό Αυξημένη επίπτωση καρκίνου παχέος εντέρου στον Βορρά σε σχέση με τον Νότο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΟ ΟΓΚΟ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΟ ΟΓΚΟ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ 1 ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΟ ΟΓΚΟ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ Οι ενδοκρινικοί όγκοι του πεπτικού συστήματος και του παγκρέατος αποτελούν μία σπάνια κατηγορία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα

Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα Δημοσθένης Σκάρλος Παθολόγος-ογκολόγος, αμ. Εηικ. Καθηγητής Παν/μίου Αθηνών, Διευθυντής β' ογκολογικής κλινικής Νοσοκομείου Ερρίκος Ντυνάν θεραπεία του καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 «Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 Κοιλιοκάκη Ι Η κοιλιοκάκη είναι ανοσολογική πάθηση, που προκαλεί κυρίως βλάβες στο λεπτό έντερο αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Συσχέτιση της σωματικής δραστηριότητας (ΣΔ) με τον κίνδυνο για νεοπλασίες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ: ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: ΤΣΕΖΟΥ ΑΣΠΑΣΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Βασίλης, PhD Λάρισα, 2012 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Αποτελεί την πιο κοινή μορφή

Διαβάστε περισσότερα

Νευροενδοκρινικοί Ογκοι: Επιδημιολογικά Στοιχεία - Κλινική Εικόνα - Διάγνωση

Νευροενδοκρινικοί Ογκοι: Επιδημιολογικά Στοιχεία - Κλινική Εικόνα - Διάγνωση 36 βημα Kλινικησ Oγκολογιασ Τόμος 7, Τεύχος 1, Ιανουάριος - Μάρτιος 2008 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣH Νευροενδοκρινικοί Ογκοι: Επιδημιολογικά Στοιχεία - Κλινική Εικόνα - Διάγνωση Χ. Τόλης ΠΕΡΙΛΗΨΗ Οι νευροενδοκρινικοί όγκοι

Διαβάστε περισσότερα

CD8 T-κυτταρολυτική απάντηση στον καρκίνο του πνεύμονα

CD8 T-κυτταρολυτική απάντηση στον καρκίνο του πνεύμονα CD8 T-κυτταρολυτική απάντηση στον καρκίνο του πνεύμονα Μαρία Ζαμανάκου Βιολόγος-Υποψήφια Διδάκτωρ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Θεωρία ανοσοδιαμόρφωσης του καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Πέτρος Καρακίτσος Καθηγητής Κυτταρολογίας Διευθυντής Εργαστηρίου Διαγνωστικής

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική αντιμετώπιση νευροενδοκρινών όγκων

Θεραπευτική αντιμετώπιση νευροενδοκρινών όγκων 25 Θεραπευτική αντιμετώπιση νευροενδοκρινών όγκων Γεώργιος Κανάκης, Γρηγόριος Καλτσάς Μέρος VΙΙ: ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΟΙ ΟΓΚΟΙ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι νευροενδοκρινείς όγκοι (neuroendocrine tumors, ΝΕΤs) αποτελούν μία

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Καλυβιανάκης Δημήτρης, Ουρολόγος Υπότροφος ΜΜΟΠ 27 30 Μαΐου 2010. Πορταριά Πήλιο Εισαγωγή (1) Λίγες

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΙ ΧΗΜΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ

Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΙ ΧΗΜΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΙ ΧΗΜΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ Η ΓΕΝΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Κατεχολαμίνες :Νοραδρεναλίνη, Αδρεναλίνη Αποστολάκης Μ. Στοιχεία Φυσιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD,

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD, Γ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΓΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ Εισαγωγή Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος των γυναικών στον Δυτικό κόσμο. Από την έναρξη λειτουργίας του Ιατρείου Παθήσεων Μαστού (του Γ Χειρουργικού

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗΝ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗΝ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗΝ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΜΕ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΟ ΙΩΔΙΟ ΡΑΔΙΟΠΕΠΤΙΔΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΟΓΚΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΟ 131Ι ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Το ραδιενεργό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΛΕΜΦΑ ΕΝΕΚΤΟΜΗΣ ΣΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΛΕΜΦΑ ΕΝΕΚΤΟΜΗΣ ΣΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΛΕΜΦΑ ΕΝΕΚΤΟΜΗΣ ΣΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΑΡΚΑΡΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ Σύγκρουση συµφερόντων Καµία Ca ΝΕΦΡΟΥ & ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Λεµφογενώς

Διαβάστε περισσότερα

Συντονιστές: Κ. Γεννατάς Δ. Ρούκος. Οι σημερινές δυνατότητες του Γενετικού ελέγχου. Καρκίνος Μαστού και Ωοθηκών. Ορθοκολικός καρκίνος

Συντονιστές: Κ. Γεννατάς Δ. Ρούκος. Οι σημερινές δυνατότητες του Γενετικού ελέγχου. Καρκίνος Μαστού και Ωοθηκών. Ορθοκολικός καρκίνος Πέμπτη 5 Δεκεμβρίου 2013 ΔΟΡΥΦΟΡΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΛΕΜΦΑΔΕΝΑ ΦΡΟΥΡΟΥ Εισηγητής: Mohammed R. S. Keshtgar 09.00-13.00 Θεωρητικό μέρος 14.00 17.00 Πρακτική σε προσομοιωτές ΕΛΕΥΘΕΡΕΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΝΩΣΕΙΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ Παρασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ.

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στους άνδρες 1 στους

Διαβάστε περισσότερα

παράκαμψη κατά Roux-en-Y σε 4 ασθενείς με κρανιοφαρυγγίωμα

παράκαμψη κατά Roux-en-Y σε 4 ασθενείς με κρανιοφαρυγγίωμα παράκαμψη κατά Roux-en-Y 1 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 2 ΓΝΑ «ΛΑΪΚΟ», Αθήνα, 3 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 4Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 5 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris,

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα ά ς ό ς. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Ιούνιος 2011 Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική δυσλειτουργία έ ς ή ς έ. ό. ί ς ός ί ς ί ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονική Συνεδρίαση με θέμα: «ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ανθεκτικός στον ευνουχισμό μεταστατικός (mcrpc*)

Επιστημονική Συνεδρίαση με θέμα: «ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ανθεκτικός στον ευνουχισμό μεταστατικός (mcrpc*) Επιστημονική Συνεδρίαση με θέμα: «ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ανθεκτικός στον ευνουχισμό μεταστατικός (mcrpc*) Τίτλος Ομιλίας: «Στοχεύουσα Ορμονοθεραπεία 2 ης γραμμής» ΜΟΥΣΤΑΚΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α.Ν.Θ. ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Medical Annals. Καρκινοειδείς όγκοι Βραχεία ανασκόπηση. ΙΑΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ Τόμος KA', Τεύχος 7-8, Σελ. 332-336 332 ΙΑΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ

Medical Annals. Καρκινοειδείς όγκοι Βραχεία ανασκόπηση. ΙΑΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ Τόμος KA', Τεύχος 7-8, Σελ. 332-336 332 ΙΑΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 332 ΙΑΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ ΙΑΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ Τόμος KA', Τεύχος 7-8, Σελ. 332-336 1 Α Παθολογική Κλινική Ασκληπιείου Βούλας 2 Mediteranneo Hospital. Γλυφάδα. 3 Klnikum Weiden. Bayern, Germany. Καρκινοειδείς όγκοι

Διαβάστε περισσότερα

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ MD,MSc,FEBU ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β, ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Α.Ο.Ν.Α Θεωρίες προέλευσης της πολλαπλότητας των όγκων

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτική αντιμετώπιση αδενωμάτων της υπόφυσης

Φαρμακευτική αντιμετώπιση αδενωμάτων της υπόφυσης 22 Μέρος VΙ: ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΔΕΝΩΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΥΠΟΦΥΣΗΣ Φαρμακευτική αντιμετώπιση αδενωμάτων της υπόφυσης Γεώργιος Π. Πιαδίτης 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα αδενώματα της υπόφυσης προέρχονται από διάφορα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Program MSc in HPB Surgery Ακαδημαϊκό Έτος 2014-2015

Program MSc in HPB Surgery Ακαδημαϊκό Έτος 2014-2015 Δευτέρα 08 Ιουνίου 2015 09.00-09.45 Ο σακχαρώδης διαβήτης στην χειρουργική του παγκρέατος Παπάνας Ν. Αν. Καθηγητής Παθολογίας, Δ.Π.Θ. 10.00-10.45 Μεταμοσχεύσεις νησιδίων παγκρέατος Παπαλόης Α. Βιολόγος,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΧΗΜΙΚΟΣ

ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΧΗΜΙΚΟΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΧΗΜΙΚΟΣ Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Κρήτης ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΠΙΘΕΤΟ: ΟΝΟΜΑ: ΠΑΤΡΩΝΥΜΟ: ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: 29/01/1977

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή του Octreoscan, του MIBG και του ΡΕΤ-scan στη διάγνωση των Νευροενδοκρινικών όγκων

Η συμβολή του Octreoscan, του MIBG και του ΡΕΤ-scan στη διάγνωση των Νευροενδοκρινικών όγκων Η συμβολή του Octreoscan, του MIBG και του ΡΕΤ-scan στη διάγνωση των Νευροενδοκρινικών όγκων 47 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣH Η συμβολή του Octreoscan, του MIBG και του ΡΕΤ-scan στη διάγνωση των Νευροενδοκρινικών όγκων Ευαγγελία

Διαβάστε περισσότερα

Μετφορμίνη: έχει θέση στη θεραπευτική αντιμετώπιση του καρκίνου;

Μετφορμίνη: έχει θέση στη θεραπευτική αντιμετώπιση του καρκίνου; Μετφορμίνη: έχει θέση στη θεραπευτική αντιμετώπιση του καρκίνου; Α. Παπαζαφειροπούλου, Χ. Σαγιά, Α. Μελιδώνης. Α Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, ΓΝ Πειραιά «Τζάνειο» ΠΕΡΙΛΗΨΗ 345 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΥΘΜΙΣΗ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΟΛΟΣ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΟΥ Ca ++ Μυϊκή συστολή Συναπτική διαβίβαση Συσσώρευση αιμοπεταλίων Πήξη του αίματος

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3 Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) ανήκει σε μια ομάδα λειτουργικών διαταραχών του πεπτικού σωλήνα. Το κοιλιακό άλγος, ο μετεωρισμός και η εναλλαγή των συνηθειών του εντέρου αποτελούν τυπικά συμπτώματα.

Διαβάστε περισσότερα

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου»

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Αντιυπερτασικά & σεξ Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Υπέραταση & ED Η Υπέρταση αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για ED Feldman et al. J Urol

Διαβάστε περισσότερα

Ραδιοϊσοτοπική Απεικόνιση Νεοπλασμάτων - Φλεγμονών

Ραδιοϊσοτοπική Απεικόνιση Νεοπλασμάτων - Φλεγμονών Εργαστήριο Πυρηνικής Ιατρικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 2014-2015 Ραδιοϊσοτοπική Απεικόνιση Νεοπλασμάτων - Φλεγμονών Παναγιώτης Αν. Γεωργούλιας Αν. Καθηγητής Πυρηνικής

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes Αλληλεπιδράσεις φυτο-οιστρογόνων της διατροφής με γονίδια που εμπλέκονται στον μεταβολισμό των οστών Ρωξάνη Τέντα Roxane Tenta Assistant Prof. in Human Physiology Interactions between diet-derived phytoestrogens

Διαβάστε περισσότερα

Αλήθεια και μύθοι για τα φυτικά σκευάσματα για τον προστάτη. Γιαννίτσας Κώστας ΑΓΡΙΑ 01/06/2014

Αλήθεια και μύθοι για τα φυτικά σκευάσματα για τον προστάτη. Γιαννίτσας Κώστας ΑΓΡΙΑ 01/06/2014 Αλήθεια και μύθοι για τα φυτικά σκευάσματα για τον προστάτη Γιαννίτσας Κώστας ΑΓΡΙΑ 01/06/2014 Σύγκρουση συμφερόντων (ΕΟΦ 14660/25.02.2011) 2004-2006: Ιατρός Κλινικής Έρευνας, Φαρμασέρβ-Λίλλυ 2006-2007:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΓΓΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΛΛΟΣ Α.Φ.Τ 2007947541 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Speakers Index Ευρετήριο Ομιλητών

Speakers Index Ευρετήριο Ομιλητών Speakers Index Ευρετήριο Ομιλητών Γρηγοριάδης Ν. Αν. Καθηγητής Νευρολογίας, Ιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Δαρδιώτης Ε. Λέκτορας Νευρολογίας, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικά σύνδρομα και διαγνωστική προσέγγιση

Κλινικά σύνδρομα και διαγνωστική προσέγγιση 24 Κλινικά σύνδρομα και διαγνωστική προσέγγιση Ιωάννης Γ. Γιώβος Μέρος VΙΙ: ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΟΙ ΟΓΚΟΙ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Tα κλινικά σύνδρομα συνήθως προκύπτουν από υπερβολική έκκριση ενός ή πολλών πεπτιδίων που

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΠΙΛΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO I) ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO II) ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τα αμηκμλέα ζημ πνάζηκμ ηζάη

Τα αμηκμλέα ζημ πνάζηκμ ηζάη Το πράζινο ηζάι Τμ πνάζηκμ ηζάη (Camellia Sinensis) είκαη γκςζηό εδώ θαη 5.000 πνόκηα ζημοξ Κηκέδμοξ. Μέζς ηεξ Κίκαξ έθζαζε ζηεκ Ιαπςκία, ζηεκ Ικδία θαη ζηεκ Ικδμκεζία. Σηεκ Γονώπε ημ έθενακ από ηεκ Κίκα

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Από την καρδιοπνευμονική στην καρδιοεγκεφαλική αναζωογόνηση ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Μαρία Ι. Σεφέρου Ειδικευόμενη Καρδιολογίας Σισμανόγλειο Γ.Ν.Α. ΑΝΑΚΟΠΗ Ηλεκτρική Φάση Κυκλοφορική Φάση Μεταβολική Φάση ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή της Χειρουργικής στην θεραπευτική των Nευροενδοκρινικών όγκων

Η συμβολή της Χειρουργικής στην θεραπευτική των Nευροενδοκρινικών όγκων 56 βημα Kλινικησ Oγκολογιασ Τόμος 7, Τεύχος 1, Ιανουάριος - Μάρτιος 2008 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣH Η συμβολή της Χειρουργικής στην θεραπευτική των Nευροενδοκρινικών όγκων Γ.Κ. Παπαγεωργίου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Οι νευροενδοκρινείς

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» 8ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 18-21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2007 ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΠΙΘΑΝΗ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ Ψηλαφητή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ.

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ. Νικολέτα Στόγια, Μάριος Φερφέλης, Γ.Ν. Αθηνών, "ΕΛΠΙΣ", Β Χειρουργική Κλινική Εισαγωγή Παρά την σημαντικότατη μείωση της γαστρικής χειρουργικής την τελευταία 20ετία, λόγω της ευρείας χρήσης των νεότερων

Διαβάστε περισσότερα

Ηθέσητωναντι-TNF παραγόντων στην θεραπεία της περιεδρικής νόσου Crohn. Χρηστίδου Αγγελική Γαστρεντερολόγος ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ

Ηθέσητωναντι-TNF παραγόντων στην θεραπεία της περιεδρικής νόσου Crohn. Χρηστίδου Αγγελική Γαστρεντερολόγος ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ Ηθέσητωναντι-TNF παραγόντων στην θεραπεία της περιεδρικής νόσου Crohn Χρηστίδου Αγγελική Γαστρεντερολόγος ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ CROHN ΣΥΡΙΓΓΙΟ Τα συρίγγια είναι συχνή εκδήλωση της ν.crohn (17%-

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του Ονοματεπώνυμο φοιτήτριας: Ειρήνη Αδάμου Λεμεσός 2014 2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης

Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης !!!! Ποιές μέθοδοι χρησιμοποιούνται? Ποιά μέθοδος θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Σοβαρό άσθμα-λύσεις για το παρόν Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Δομή Σοβαρό άσθμα: ορισμός, προβληματισμοί Ρόλος των

Διαβάστε περισσότερα

Απόστολος Αποστολίδης Λέκτορας Ουρολογίας-Νευροουρολογίας Α.Π.Θ. Β Ουρολογική Κλινική, Γ.Ν.Παπαγεωργίου Κέντρο Εγκράτειας και Παθήσεων Πυελικού

Απόστολος Αποστολίδης Λέκτορας Ουρολογίας-Νευροουρολογίας Α.Π.Θ. Β Ουρολογική Κλινική, Γ.Ν.Παπαγεωργίου Κέντρο Εγκράτειας και Παθήσεων Πυελικού Απόστολος Αποστολίδης Λέκτορας Ουρολογίας-Νευροουρολογίας Α.Π.Θ. Β Ουρολογική Κλινική, Γ.Ν.Παπαγεωργίου Κέντρο Εγκράτειας και Παθήσεων Πυελικού Εδάφους Α.Π.Θ. Φάρμακα εκλογής στην ΟΑΒ 4 th International

Διαβάστε περισσότερα

Η αξονική στεφανιογραφία έχει θέση στην πρόληψη των καρδιαγγειακών επεισοδίων

Η αξονική στεφανιογραφία έχει θέση στην πρόληψη των καρδιαγγειακών επεισοδίων Σεμινάριο Ομάδων Εργασίας ΕΚΕ, Φεβρουάριος 2010 Ομάδα Εργασίας Επιδημιολογίας, Πρόληψης και Μεταβολικού Συνδρόμου Η αξονική στεφανιογραφία έχει θέση στην πρόληψη των καρδιαγγειακών επεισοδίων Νικόλαος

Διαβάστε περισσότερα

Κατανοώντας τον σηµαντικό ρόλο της LDLc στην πρόληψη των καρδιαγγειακών συµβαµάτων Ανασκόπηση βιβλιογραφίας

Κατανοώντας τον σηµαντικό ρόλο της LDLc στην πρόληψη των καρδιαγγειακών συµβαµάτων Ανασκόπηση βιβλιογραφίας Κατανοώντας τον σηµαντικό ρόλο της LDLc στην πρόληψη των καρδιαγγειακών συµβαµάτων Ανασκόπηση βιβλιογραφίας ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ Ι. ΚΑΡΒΟΥΝΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Δήλωση σύγκρουσης συµφερόντων Οι παρουσιάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΩΤΣΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΙΑΒΗΤΗ, ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟ ΥΠΕΡΩΣΜΩΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

TEΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

TEΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ TEΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ Π ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝ ΝΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΕΛΕΝΗ ΣΥΝΑΙΝΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΙ (NETs) ΚΛΙΝΙΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ. Ι. Πιλπιλίδης Γαστρεντερολόγος ΑΝΘ «Θεαγένειο»

ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΙ (NETs) ΚΛΙΝΙΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ. Ι. Πιλπιλίδης Γαστρεντερολόγος ΑΝΘ «Θεαγένειο» ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΙ (NETs) ΚΛΙΝΙΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ Ι. Πιλπιλίδης Γαστρεντερολόγος ΑΝΘ «Θεαγένειο» ΔΗΛΩΣΗ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ Δηλώνω ότι δεν είχα εγώ (προσωπικά ή ως μέλος εργασιακής/ερευνητικής ομάδας) ή μέλος της

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της αιμαφαίρεσης στην μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων. Παναγιώτης Τσιριγώτης

Ο ρόλος της αιμαφαίρεσης στην μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων. Παναγιώτης Τσιριγώτης Ο ρόλος της αιμαφαίρεσης στην μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Παναγιώτης Τσιριγώτης Αιμαφαίρεση και Μεταμόσχευση Λήψη του μοσχεύματος Αντιμετώπιση επιπλοκών Αντιμετώπιση νόσου του μοσχεύματος έναντι

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο ομάδας εργασίας 2010 Τι είναι μεταφραστική έρευνα ιονύσιος Φ. Κόκκινος

Σεμινάριο ομάδας εργασίας 2010 Τι είναι μεταφραστική έρευνα ιονύσιος Φ. Κόκκινος Σεμινάριο ομάδας εργασίας 2010 Τι είναι μεταφραστική έρευνα ιονύσιος Φ. Κόκκινος Οόρος«μεταφραστική επιστήμη» νωρίς δεκαετία 1990 αφορούσε προσπάθειες για την ανεύρεση νέων αντικαρκινικών γονιδίων Karp

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των 40 ετών και τυπικά εμφανίζεται στην πέμπτη και έκτη

Διαβάστε περισσότερα

BREAST LESION EXCISION SYSTEM: ΝΕΑ ΣΤΕΡΕΟΤΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ ΒΙΟΨΙΑΣ ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΩΝ ΜΑΣΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΑΛΛΟΙΩΣΕΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΡΑΔΙΟΣΥΧΝΟΤΗΤΩΝ.

BREAST LESION EXCISION SYSTEM: ΝΕΑ ΣΤΕΡΕΟΤΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ ΒΙΟΨΙΑΣ ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΩΝ ΜΑΣΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΑΛΛΟΙΩΣΕΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΡΑΔΙΟΣΥΧΝΟΤΗΤΩΝ. ΝΕΑ ΣΤΕΡΕΟΤΑΚΤΙΚΗ ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ Μονάδα Μαστού, Α Προπαιδευτική Χειρουργική κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών Στόχος Αξιολόγηση του Intact Breast Lesion Excision

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΔΙΟΙΣΟΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΩΔΥΝΩΝ ΟΣΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΧΑΤΖΗΠΑΥΛΙΔΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΕΣΥ ΤΜΗΜΑ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Α.Ν.Θ.

ΡΑΔΙΟΙΣΟΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΩΔΥΝΩΝ ΟΣΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΧΑΤΖΗΠΑΥΛΙΔΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΕΣΥ ΤΜΗΜΑ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Α.Ν.Θ. ΡΑΔΙΟΙΣΟΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΩΔΥΝΩΝ ΟΣΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΧΑΤΖΗΠΑΥΛΙΔΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΕΣΥ ΤΜΗΜΑ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Α.Ν.Θ. «ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ» ΟΣΤΙΚΕΣ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΙΣ 33-85% Ca Προστάτη 47-85% Ca Μαστού 32-60% Ca

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΝΩΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΟΝ ΕΝΤΕΡΙΚΟ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΟ ΩΣ ΣΤΟΧΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΣΤΗ ΝΟΣΟ ΤΟΥ CROHN

Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΝΩΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΟΝ ΕΝΤΕΡΙΚΟ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΟ ΩΣ ΣΤΟΧΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΣΤΗ ΝΟΣΟ ΤΟΥ CROHN ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ιατµηµατικό Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών «Κλινική Φαρµακολογία και Θεραπευτική» Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΝΩΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΟΝ ΕΝΤΕΡΙΚΟ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΟ ΩΣ ΣΤΟΧΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

¹ Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. Ιπποκράτειο ²Μονάδα Μικροχειρουργικής, Νοσοκομείο Κ.Α.Τ Αθηνών

¹ Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. Ιπποκράτειο ²Μονάδα Μικροχειρουργικής, Νοσοκομείο Κ.Α.Τ Αθηνών ΔΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΑΝΕΓΧΕΙΡΗΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ. ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΑΥΤΟ ΙΑΤΕΙΝΟΜΕΝΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΔΟΠΡΟΘΕΣΗΣ Βρακοπούλου Γαβριέλλα- Ζωή ¹, Δουλάμη Γεωργία¹,Λαρεντζάκης

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Χρόνια νοσήματα του ήπατος Το 15% του

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Ρωμανίδης. Νικόλαος. Ορεστιάδα Έβρος

Κωνσταντίνος Ρωμανίδης. Νικόλαος. Ορεστιάδα Έβρος BIOΓPAΦIKO ΣHMEIΩMA I. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Ονοματεπώνυμο: Κωνσταντίνος Ρωμανίδης Όνομα πατρός: Νικόλαος Όνομα μητρός: Σουλτάνα Έτος γεννήσεως: 1963 Τόπος γεννήσεως: Ορεστιάδα Έβρος Οικογενειακή κατάσταση:

Διαβάστε περισσότερα

«ΣΤΟΧΕΥΟΝΤΑΣ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΙΚΑ ΒΛΑΣΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ : ΝΕΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» ΣΑΝΤΑΡΜΑΚΗ ΒΑΛΕΝΤΙΝΗ Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια

«ΣΤΟΧΕΥΟΝΤΑΣ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΙΚΑ ΒΛΑΣΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ : ΝΕΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» ΣΑΝΤΑΡΜΑΚΗ ΒΑΛΕΝΤΙΝΗ Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ιατµηµατικό Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών «Κλινική Φαρµακολογία και Θεραπευτική» «ΣΤΟΧΕΥΟΝΤΑΣ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΙΚΑ ΒΛΑΣΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ : ΝΕΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» ΣΑΝΤΑΡΜΑΚΗ ΒΑΛΕΝΤΙΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Νευροβλάστωμα Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Ορισμός: Κακοήθες νεόπλασμα το οποίο προέρχεται από αρχέγονα εξωδερμικά κύτταρα (νευροβλάστες)

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ Κ. ΣΥΚΙΩΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ - ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ Η ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ του καρκίνου του

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή.

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή

Διαβάστε περισσότερα

14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ

14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ 14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ Υδατιδώδης μύλη κύηση ολική μερική Διεισδυτική μύλη κύηση Χοριοκαρκίνωμα PSTT (placental site trophoblastic tumors) Η ολική και μερική υδατιδώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Νόσος στελέχους: Διαδερμική ή χειρουργική αντιμετώπιση

Νόσος στελέχους: Διαδερμική ή χειρουργική αντιμετώπιση Νόσος στελέχους: Διαδερμική ή χειρουργική αντιμετώπιση Λ. Κ. Μιχάλης Καθηγητής Καρδιολογίας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Πανελλήνιο Καρδιολογικό Συνέδριο Αθήνα, 30 Οκτωβρίου 2008 Από πού αντλούνται οι γνώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της χηµειοπροστατευτικής δράσης φαινολικών ουσιών σε in vitro κυτταρικά συστήµατα.

Μελέτη της χηµειοπροστατευτικής δράσης φαινολικών ουσιών σε in vitro κυτταρικά συστήµατα. Παρουσίαση για το πρόγραµµα ΠΕΝΕΔ: «Οίνος και υγεία». 4/7/03 Μελέτη της χηµειοπροστατευτικής δράσης φαινολικών ουσιών σε in vitro κυτταρικά συστήµατα. Ψαχούλια Φαίη Εργαστήριο Γονιδιακής Ρύθµισης Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013

Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013 Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013 17.00-18.00 Έναρξη Συνεδρίου - Χαιρετισμοί 18.00-18.30 ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ Η παραδοσιακή μας διατροφή : Το χτες ως πρότυπο για το αύριο 18.30-19.45 ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ ΤΡΑΠΕΖΙ Κοιλιοκάκη

Διαβάστε περισσότερα

Νοσοκοµειακή Οµάδα Επειγόντων: Όθων Φραϊδάκης Αναισθησιολόγος ΤΕΠ Πανεπιστηµιακού Νοσοκοµείου Ηρακλείου

Νοσοκοµειακή Οµάδα Επειγόντων: Όθων Φραϊδάκης Αναισθησιολόγος ΤΕΠ Πανεπιστηµιακού Νοσοκοµείου Ηρακλείου Νοσοκοµειακή Οµάδα Επειγόντων: Είναι µια λύση; Όθων Φραϊδάκης Αναισθησιολόγος ΤΕΠ Πανεπιστηµιακού Νοσοκοµείου Ηρακλείου Νοσοκοµειακή Οµάδα Επειγόντων η ανάγκη ΚΑΡΠΑ-Οµάδα αναζωογόνησης επιβίωση ενδονοσοκοµειακά

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα. Θεμιστοκλής χαμογεωργάκης Λέκτορας θωρακοχειρουργικής ΠΓΝ Αττικόν

Χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα. Θεμιστοκλής χαμογεωργάκης Λέκτορας θωρακοχειρουργικής ΠΓΝ Αττικόν Χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα Θεμιστοκλής χαμογεωργάκης Λέκτορας θωρακοχειρουργικής ΠΓΝ Αττικόν ΔεύτερηπιοσυχνήαιτίαθανάτουUSA Πιο συχνή αιτία θανάτου στους άνδρες 33% θανάτων από

Διαβάστε περισσότερα

GnRH ανάλογα. Στρατής Κολυµπιανάκης MD MSc PhD. Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας και Υποβοηθούµενης Αναπαραγωγής

GnRH ανάλογα. Στρατής Κολυµπιανάκης MD MSc PhD. Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας και Υποβοηθούµενης Αναπαραγωγής GnRH ανάλογα Στρατής Κολυµπιανάκης MD MSc PhD Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας και Υποβοηθούµενης Αναπαραγωγής Μονάδα Ανθρώπινης Αναπαραγωγής Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική ΑΠΘ Γιατί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΑ Η ΣΩΣΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΥΡΟΘΗΛΙΑΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΤΟ ΑΝΩΤΕΡΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ;

ΠΟΙΑ Η ΣΩΣΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΥΡΟΘΗΛΙΑΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΤΟ ΑΝΩΤΕΡΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ; ΠΟΙΑ Η ΣΩΣΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΥΡΟΘΗΛΙΑΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΤΟ ΑΝΩΤΕΡΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ; ΕΝ ΕΙΞΕΙΣ ΕΝ ΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Θ. ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Επικ. Καθηγητής Ουρολογίας ηµοκριτείου Πανεπιστηµίου Θράκης ΕΝ

Διαβάστε περισσότερα