Ψηφιακές Υπογραφές (Digital Signatures)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ψηφιακές Υπογραφές (Digital Signatures)"

Transcript

1 Ψηφιακές Υπογραφές (Digital Signatures) 1

2 Ψηφιακές υπογραφές (Digital signatures) ψηφιακός ( digital ): αποτελείται από ακολουθίες ψηφίων Συμπέρασμα: οτιδήποτε ψηφιακό μπορεί να αντιγραφεί π.χ., αντιγράφοντας ένα ψηφίο τη φορά: αφού μπορούμε να το διαβάσουμε, μπορούμε και να το αντιγράψουμε υπογραφή ( signature ): σχήμα που να μπορεί να διαβαστεί αλλά (στόχος είναι) να μη μπορεί να αντιγραφεί από κανέναν άλλον εκτός από τον συγγραφέα της Πώς μπορεί να δημιουργηθεί ψηφιακή υπογραφή που να μη μπορεί να αντιγραφεί; 2

3 Πού χρησιμοποιούνται ψηφιακές υπογραφές; Σκέψη 1: για ό,τικαιοικλασσικέςυπογραφέςσε χαρτί π.χ., σε επιταγές ή άλλα νομικά έγγραφα Σκέψη 2: μάλλον όχι αφού όταν κάνουμε πληρωμή είτε με πιστωτική κάρτα είτε με online τραπεζική συναλλαγή δεν υπογράφουμε πουθενά Πιστωτικές κάρτες: δεναπαιτούνυπογραφή Online τραπεζικές συναλλαγές: απαιτούν όνομα σύνδεσης και κωδικό για να πιστοποιηθεί η ταυτότητά μας και δεν απαιτείται υπογραφή για πραγματοποίηση πληρωμών 3

4 Πού χρησιμοποιούνται ψηφιακές υπογραφές; Συνήθως οι άλλοι υπογράφουν το υλικό που μάς στέλνουν, δεν υπογράφουμε εμείς το υλικό που στέλνουμε χωρίς βέβαια να το καταλαβαίνουμε αφού οι ψηφιακές υπογραφές επαληθεύονται αυτόματα από τον υπολογιστή μας Όταν κατεβάζουμε λογισμικό από το internet, το πρόγραμμα πλοήγησης που χρησιμοποιούμε (Internet explorer, Firefox, Chrome, ) πιθανώς ελέγχει αν το λογισμικό έχει έγκυρη ψηφιακή υπογραφή και παρουσιάζει προειδοποίηση όπως οι παρακάτω 4

5 5

6 Πού χρησιμοποιούνται ψηφιακές υπογραφές; Αν το λογισμικό έχει έγκυρη ψηφιακή υπογραφή ο υπολογιστής μπορεί να πει με σιγουριά το όνομα της εταιρείας που έφτιαξε το λογισμικό αυτό φυσικά δεν εγγυάται ότι το λογισμικό είναι ασφαλές αλλά τουλάχιστον μπορούμε να πάρουμε απόφαση για το αν θα το κατεβάσουμε με βάση την εμπιστοσύνη που έχουμε στη συγκεκριμένη εταιρεία Αν το λογισμικό δεν έχει έγκυρη ψηφιακή υπογραφή ή αν δεν έχει καμμία υπογραφή δεν έχουμε καμμία διαβεβαίωση για την πηγή του λογισμικού μπορεί φυσικά το λογισμικό να φτιάχτηκε από κάποιο άτομο που δεν είχε χρόνο ή κίνητρο να δημιουργήσει μια ψηφιακή υπογραφή, οπότε εναπόκειται σε εμάς να αποφασίσουμε αν εμπιστευόμαστε ή όχι το συγκεκριμένο λογισμικό 6

7 Πού χρησιμοποιούνται ψηφιακές υπογραφές; Οι ψηφιακές υπογραφές χρησιμοποιούνται κυρίως σε πακέτα λογισμικού Επιπλέον, ο υπολογιστής μας λαμβάνει και επαληθεύει συνεχώς ψηφιακές υπογραφές επειδή συχνά χρησιμοποιούμενα πρωτόκολλα στο internet χρησιμοποιούν ψηφιακές υπογραφές για να επαληθεύσουν την ταυτότητα των υπολογιστών με τους οποίους αλληλεπιδρούμε Ασφαλείς εξυπηρετητές (servers) των οποίων η διεύθυνση ξεκινάει με https συνήθως στέλνουν στον υπολογιστή μας ένα ψηφιακά υπογεγραμμένο πιστοποιητικό πριν εγκαθιδρυθεί ασφαλής σύνδεση Ψηφιακές υπογραφές χρησιμοποιούνται για την επαλήθευση της γνησιότητας πολλών τμημάτων λογισμικού όπως επιπρόσθετων προγραμμάτων (plugins) για προγράμματα πλοήγησης στο internet Ίσως έχετε δει τέτοια μηνύματα όταν πλοηγήστε στο web Όταν κάποια websites μάς ζητάνε να γράψουμε το όνομά μας σε κάποια online φόρμα σαν υπογραφή, αυτό ΔΕΝ είναι ψηφιακή υπογραφή Τέτοιου είδους υπογραφή μπορεί εξάλλου απλούστατα να πλαστογραφηθεί από οποιονδήποτε γνωρίζει το όνομά μας Θα δούμε στη συνέχεια πώς μπορούν να δημιουργηθούν ψηφιακές υπογραφές που δε μπορούν να πλαστογραφηθούν 7

8 Συνηθισμένες υπογραφές Όταν χρησιμοποιούμε τις παραδοσιακές υπογραφές σε χαρτί, αποσκοπούμε στο να επικυρώσουμε έγγραφα και φυσικά κάτι τέτοιο προϋποθέτει την ύπαρξη κι άλλων μερών (π.χ., ατόμων) Φανταστείτε ότι βρίσκουμε ένα χαρτί που λέει ότι Υπόσχομαι να δώσω 100 στην Κατερίνα. Υπογραφή, Εύη Πώς μπορούμε να επαληθεύσουμε ότι πράγματι η Εύη υπέγραψε αυτό το έγγραφο; Απάντηση: χρειαζόμαστε κάποιο αρχείο υπογραφών που ξέρουμε ότι είναι αληθές όπου μπορούμε να ελέγξουμε ότι η υπογραφή της Εύης είναι αυθεντική Στην πραγματικότητα, οργανισμοί όπως τράπεζες και υπηρεσίες παίζουν αυτό το ρόλο: κρατάνε πράγματι αρχεία με τις υπογραφές των πελατών τους τα οποία μπορούν να ελεγχθούν αν χρειαστεί Υποθέτουμε ότι στο δικό μας σενάριο ο οργανισμός που εμπιστευόμαστε καλείται τράπεζα χειρόγραφων υπογραφών και κρατάει αντίγραφο από τις υπογραφές ατόμων 8

9 Υπόσχομαινα δώσω 100 στηνκατερίνα. Υπογραφή Evi Εύη Χαρτί με χειρόγραφη υπογραφή τράπεζα χειρόγραφων υπογραφών Εύη Σταύρος Κατερίνα Evi Stavros Katerina Τράπεζα που φυλάσσει τις ταυτότητες των πελατών της μαζί με δείγματα χειρόγραφων υπογραφών τους 9

10 Συνηθισμένες υπογραφές Για να επαληθεύσουμε την υπογραφή της Εύης αρκεί να πάμε στην τράπεζα χειρόγραφων υπογραφών και να ελέγξουμε την υπογραφή της Εύης Στο σημείο αυτό κάνουμε δύο σημαντικές υποθέσεις: 1. υποθέτουμε ότι η τράπεζα είναι αξιόπιστη: θεωρητικά θα μπορούσαν οι υπάλληλοι της τράπεζας χειρόγραφων υπογραφών να τροποποιήσουν την υπογραφή της Εύης με την υπογραφή κάποιου άλλου 2. υποθέτουμε ότι κάποιος κακόβουλος δε μπορεί να πλαστογραφήσει την υπογραφή της Εύης: κάτι τέτοιο δεν είναι γενικά αληθές αφού κάποιος πλαστογράφος μπορεί εύκολα να αναπαράγει μια υπογραφή Όπως θα δούμε στη συνέχεια, οι ψηφιακές υπογραφές ΔΕΝ είναι δυνατόν να πλαστογραφηθούν 10

11 Υπογραφή με χρήση λουκέτου Ξεχνάμε τις χειρόγραφες υπογραφές και υιοθετούμε μια νέα μέθοδο διαπίστωσης της γνησιότητας εγγράφων που βασίζεται στη χρήση λουκέτων, κλειδιών και κλειδωμένων κουτιών Κάθε συμμετέχων (δηλ., στο παράδειγμά μας η Εύη, ο Σταύρος και η Κατερίνα) λαμβάνει μεγάλο αριθμό λουκέτων: λουκέτα που δίνονται στο ίδιο άτομο είναι ίδια μεταξύ τους Τα λουκέτα κάθε συμμετέχοντος ανοίγουν αποκλειστικά από τον ίδιον (δε μπορεί να τα ξεκλειδώσει κανείς άλλος) Όλα τα λουκέτα έχουν το εξής μη συνηθισμένο χαρακτηριστικό: έχουν βιομετρικό αισθητήρα που διασφαλίζει ότι μόνο ο κάτοχός τους μπορεί να τα ξεκλειδώσει (κάθε συμμετέχων μπορεί να ξεκλειδώσει τα δικά του λουκέτα αλλά κανενός άλλου) Αυτές είναι οι αρχικές υποθέσεις για την ιδέα της χρήσης φυσικών λουκέτων 11

12 Εύη Εύη Με βάση την ιδέα της χρήσης φυσικών λουκέτων, κάθε συμμετέχων διαθέτει μεγάλο αριθμό λουκέτων και κλειδιών και μόνο αυτός μπορεί να ξεκλειδώσει τα δικά του λουκέτα 12

13 Υπογραφή με χρήση λουκέτου Υποθέτουμε ότι η Εύη χρωστάει στη Κατερίνα 100 και η Κατερίνα θέλει να το καταγράψει με επαληθεύσιμο τρόπο: θέλει δηλ., ένα έγγραφο σαν αυτό που είδαμε αλλά χωρίς χειρόγραφη υπογραφή η Εύη φτιάχνει ένα έγγραφο που δηλώνει ότι η Εύηθα δώσει 100 στη Κατερίνα και το τοποθετεί σε ένα κουτί με λουκέτο, το κλειδώνει με ένα από τα λουκέτα του και δίνει το κλειδωμένο κουτί στη Κατερίνα: το κλειδωμένο κουτί αποτελεί τώρα την υπογραφή για το έγγραφο Παρατήρηση: θα ήταν καλή ιδέα είτε η Κατερίνα είτε κάποιος άλλος αξιόπιστος μάρτυρας να παρακολουθεί τη διαδικασία δημιουργίας της υπογραφής: αλλιώς η Εύη θα μπορούσε να τοποθετήσει ένα άσχετο έγγραφο στο κουτί 13

14 Η Εύη υπόσχεται να δώσει 100 στην Κατερίνα. Εύη Γιαναφτιάξειμιαεπαληθεύσιμηυπογραφή με χρήση φυσικού λουκέτου, η Εύη τοποθετεί αντίγραφο του εγγράφου σε ένα κουτί το οποίο κλειδώνει με ένα από τα δικά της λουκέτα 14

15 Υπογραφή με χρήση λουκέτου ΠώςμπορείτώραηΚατερίναναπιστοποιήσειτηγνησιότητατουεγγράφου της Εύης; Αν κάποιος άλλος ή ακόμα και η ίδια η Εύη αρνηθεί τη γνησιότητα του εγγράφου η Κατερίνα μπορεί να πει Ok Εύη, δως μου ένα από τα κλειδιά σου και θα προσπαθήσω να ανοίξω το κλειδωμένο κουτί με αυτό Παρουσία της Εύης και άλλων μαρτύρων, η Κατερίνα ξεκλειδώνει το λουκέτο και εμφανίζει το περιεχόμενο του κουτιού και παρατηρεί: Εύη, αφού είσαι το μόνο άτομο με πρόσβαση σε λουκέτα που ανοίγουν με αυτό το κλειδί κανείς άλλος δε μπορεί να είναι υπεύθυνος για τα περιεχόμενα του κουτιού. Επομένως, εσύ έγραψες το σημείωμα και το τοποθέτησες στο κουτί και μου χρωστάς 100! Αυτή η μέθοδος πιστοποίησης γνησιότητας είναι πρακτική και ισχυρή: το μόνο πρόβλημα είναι ότι απαιτεί τη συνεργασία της Εύης: πριν να μπορέσει ηκατερίνανααποδείξειοτιδήποτεπρέπειηεύηνατηςδανείσειένααπότα κλειδιά της Φυσικά η Εύη θα μπορούσε να αρνηθεί ή να προσποιηθεί ότι συνεργάζεται και να δώσει κλειδί που δεν ανοίγει το λουκέτο ισχυριζόμενη ότι το έγγραφο τοποθετήθηκε στο κουτί χωρίς δική της γνώση ή συναίνεση 15

16 Υπογραφή με χρήση λουκέτου Για να αποτρέψουμε την Εύη από το να ισχυριστεί ότι δεν κλείδωσε αυτή το κουτί, χρειαζόμαστε ένα τρίτο εμπιστευόμενο μέρος όπως μία τράπεζα που να φυλάσσει κλειδιά Τώρα οι συμμετέχοντες δίνουν στην τράπεζα ένα κλειδί που ανοίγει τα δικά τους λουκέτα Οπότε αν η Κατερίνα χρειαστεί να αποδείξει ότι η Εύη έγραψε το έγγραφο πηγαίνει το κουτί στην τράπεζα παρουσία κάποιου μάρτυρα και το ξεκλειδώνει εκεί με το κλειδί της Εύης Το ότι το κουτί ανοίγει αποδεικνύει ότι μόνο η Εύη μπορεί να είναι υπεύθυνη για το περιεχόμενο του κουτιού και ότι το κουτί περιέχει το έγγραφο του οποίου τη γνησιότητα προσπαθεί να αποδείξει η Κατερίνα Τράπεζα Αποθήκευσης κλειδιών Εύη Σταύρος Κατερίνα Εύη Σταύρος Κατερίνα 16

17 Πώς χρησιμοποιούνται οι ψηφιακές υπογραφές; 17 Σχήματα από

18 Υπογραφή με χρήση πολλαπλασιαστικού λουκέτου Η ιδέα με τα κλειδιά και τα λουκέτα που μόλις περιγράψαμε αποτελεί την απαραίτητη προσέγγιση για τιςψηφιακέςυπογραφές Προφανώς, δε μπορούμε να χρησιμοποιούμε λουκέτα και κλειδιά για υπογραφές που πρέπει να μεταδοθούν ηλεκτρονικά Θα αντικαταστήσουμε επομένως λουκέτα και κλειδιά με ανάλογα μαθηματικά αντικείμενα που μπορούν να αναπαρασταθούν ψηφιακά Τα λουκέτα θα αναπαρασταθούν από αριθμούς Το κλείδωμα/ξεκλείδωμά τους θα αναπαρασταθεί από πολλαπλασιασμό με αριθμητική ρολογιού (που ουσιαστικά κάνει χρήση υπολοίπων διαιρέσεων) 18

19 Υπογραφή με χρήση πολλαπλασιαστικού λουκέτου Οι υπολογιστές για να δημιουργήσουν ψηφιακές υπογραφές που δε μπορούν να πλαστογραφηθούν χρησιμοποιούν τεράστια μεγέθη ρολογιού συνήθως μήκους δεκάδων ή εκατοντάδων ψηφίων Εμείς για χάρη του παραδείγματος θα χρησιμοποιήσουμε μέγεθος ρολογιού 11 δείτε στην επόμενη διαφάνεια έναν πίνακα που περιέχει όλες τις τιμές που προκύπτουν από πολλαπλασιασμό αριθμώνμικρότερωντου11 Τότε για να υπολογίζουμε το 7 5 κάνουμε πρώτα τον υπολογισμό με κανονική αριθμητική: 7 5 = 35 και στη συνέχεια λαμβάνουμε το υπόλοιπο της διαίρεσης με 11 που είναι 2 (35=3*11+2) Κοιτάζοντας στον πίνακα στη γραμμή 7 και τη στήλη 5 (ή ανάποδα στήλη 7, γραμμή 5) βλέπουμε ότι το αποτέλεσμα είναι πράγματι 2 19

20 Πίνακας πολλαπλασιασμού για μέγεθος ρολογιού 11 Κάθε κελί προκύπτει ως: (γραμμή*στήλη)mod 11, δηλ., κρατάμε το υπόλοιπο της διαίρεσης (γραμμή*στήλη)/11 20

21 Υπογραφή με χρήση πολλαπλασιαστικού λουκέτου Μέχρι τώρα αναζητούσαμε τρόπους για να υπογράψει η Εύη ένα μήνυμα προς την Κατερίνα το οποίο ήταν γραμμένο στα αγγλικά Από εδώ και πέρα θα δουλεύουμε μόνο με αριθμούς και τα μηνύματα θα είναι «μεταφρασμένα» σε ακολουθίες αριθμών (αφού είναι πάντα δυνατόν να μεταφραστούν ακολουθίες αριθμών σε γράμματα και αντίστροφα) Υποθέτουμε ότι το μήνυμα που θέλει να υπογράψει η Εύη είναι εξαιρετικά σύντομο, π.χ., ένα μόνο ψηφίο πώς θα το κάνει με χρήση της ιδέας του πολλαπλασιαστικού λουκέτου; η Εύη χρειάζεται ένα λουκέτο και ένα κλειδί που να το ξεκλειδώνει Επιλέγει πρώτα μέγεθος ρολογιού Μετά επιλέγει κάποιον αριθμό μικρότερο από το μέγεθος ρολογιού σαν το αριθμητικό της λουκέτο (στην πραγματικότητα, κάποιοι αριθμοί είναι καλύτεροι): υποθέτουμε ότι η Εύη διαλέγει μέγεθος ρολογιού 11 και για λουκέτο τον αριθμό 6 21

22 ΗΕύηθαδώσει 100 στην Κατερίνα. ΗΕύηθαδώσει 100 στην Κατερίνα. Εύη Εύη μήνυμα λουκέτο υπογραφή Πολλαπλασιασμός με 6, Με μέγεθος ρολογιού 11 Το μήνυμα που θέλουμε να υπογράψουμε είναι ο αριθμός 5, το λουκέτο είναι ένας άλλος αριθμός, το 6 και η διαδικασία κλειδώματος αντιστοιχεί σε πολλαπλασιασμό με δοσμένο μέγεθος ρολογιού: το τελικό αποτέλεσμα, δηλ., ο αριθμός 8 αποτελεί την ψηφιακή υπογραφή για το μήνυμα 22

23 Υπογραφή με χρήση πολλαπλασιαστικού λουκέτου Πώς κλειδώνει η Εύη το μήνυμά της στο κουτί χρησιμοποιώντας το λουκέτο της; Μέσω πολλαπλασιασμού ως εξής: η κλειδωμένη εκδοχή του μηνύματός της είναι το λουκέτο της πολλαπλασιασμένο με το μήνυμα (χρησιμοποιώντας μέγεθος ρολογιού 11). Υποθέτουμε ότι το μήνυμα της Εύης είναι το 5 Το κλειδωμένο μήνυμά της θα είναι το 6 5, που με χρήση μεγέθους ρολογιού 11 είναι το 8 που αποτελεί και την ψηφιακή υπογραφή της Εύης 23

24 Υπογραφή με χρήση πολλαπλασιαστικού λουκέτου Πώς μπορούμε να ξεκλειδώσουμε το κλειδωμένο μήνυμα; Χρησιμοποιώντας κάποιου είδους μαθηματικό κλειδί Η ιδέα είναι να ξαναχρησιμοποιήσουμε πολλαπλασιασμό με χρήση αριθμητικής ρολογιού αλλά αυτή τη φορά θα πολλαπλασιάσουμε με διαφορετικό αριθμό ειδικά επιλεγμένο η Εύη χρησιμοποιεί μέγεθος ρολογιού 11 και σα λουκέτο τον αριθμό 6 Αποδεικνύεται ότι το κλειδί που ξεκλειδώνει το μήνυμα είναι το 2 ΓΙΑΤΙ; 1=μέγεθος ρολογιού*k+λουκέτο*κλειδί (1=11*(-1)+6*κλειδί) Για να δούμε αν ισχύει αλήθεια αυτό: ξεκλειδώνουμε το κλειδωμένο μήνυμα πολλαπλασιάζοντας με το κλειδί η Εύη κλείδωσε το μήνυμα 5 με το λουκέτο 6 και έλαβε το κλειδωμένο μήνυμα ή αλλιώς την ψηφιακή υπογραφή 8 Γιαναξεκλειδώσουμε, παίρνουμε το 8 και το πολλαπλασιάζουμε με το κλειδί 2 που δίνει 5 με χρήση αριθμητικής ρολογιού μεγέθους 11 Δείτε επίσης ότι το μήνυμα 3 γίνεται 7 όταν κλειδωθεί και ξεκλειδώνεται σε 3 όταν χρησιμοποιηθεί το κλειδί Όμοια, το μήνυμα 2 γίνεται 1 όταν κλειδωθεί και ξεκλειδώνεται σε 2 όταν χρησιμοποιηθεί το κλειδί 24

25 ΗΕύηθαδώσει 100 στην Κατερίνα. ΗΕύηθαδώσει 100 στην Κατερίνα. Εύη ΗΕύηθαδώσει 100 στην Κατερίνα. Εύη Εύη μήνυμα λουκέτο υπογραφή κλειδί επαληθευμένη υπογραφή Πολλαπλασιασμός με 6, Με μέγεθος ρολογιού 11 Πολλαπλασιασμός με 6, Με μέγεθος ρολογιού 11 Πολλαπλασιασμός με 2, Με μέγεθος ρολογιού 11 Πολλαπλασιασμός με 2, Με μέγεθος ρολογιού 11 Πολλαπλασιασμός με 6, Με μέγεθος ρολογιού 11 Πολλαπλασιασμός με 2, Με μέγεθος ρολογιού 11 Η διαδικασία κλειδώματος παράγει μια ψηφιακή υπογραφή ενώ η διαδικασία ξεκλειδώματος παράγει ένα μήνυμα: αν το ξεκλειδωμένο μήνυμα ταιριάζει με το αρχικό, η ψηφιακή υπογραφή επαληθεύεται και πιστοποιείται η γνησιότητα του αρχικού μηνύματος αλλιώς το αρχικό μήνυμα έχει πλαστογραφηθεί 25

26 Υπογραφή με χρήση πολλαπλασιαστικού λουκέτου Στο σχήμα της επόμενης διαφάνειας η τιμή του λουκέτου είναι 9 και η τιμή του αντίστοιχου κλειδιού είναι το 5 Στο πρώτο παράδειγμα το μήνυμα είναι το 4 και η ψηφιακή του υπογραφή το 3 η υπογραφή ξεκλειδώνεται δίνοντας το 4 που ταιριάζει με το αρχικό μήνυμα η υπογραφή είναι γνήσια Στο δεύτερο παράδειγμα το μήνυμα είναι το 8 και η ψηφιακή υπογραφή το 6 Στο τελευταίο παράδειγμα η ψηφιακή υπογραφή είναι πλαστογραφημένη: το μήνυμα είναι το 8 αλλά η υπογραφή του είναι το 7 η υπογραφή όταν ξεκλειδωθεί δίνει το 2 που δεν ταιριάζει με το αρχικό μήνυμα 26

27 Μήνυμα Ψηφιακή υπογραφή Ξεκλειδωμένη υπογραφή Ταιριάζει με το μήνυμα; Πλαστογραφημένη υπογραφή; Για την αυθεντική υπογραφή, πολλαπλασιάζουμε το μήνυμα με τιμή λουκέτου 9. Για πλαστογράφηση, διαλέγουμε τυχαίο αριθμό. Γιαναξεκλειδώσουμετην υπογραφή, πολλαπλασιάζουμε με τιμή κλειδιού ΝΑΙ ΟΧΙ ΝΑΙ ΟΧΙ ΟΧΙ! ΝΑΙ! Δείτε πώς ανιχνεύεται πλαστογραφημένη ψηφιακή υπογραφή: Στα παραδείγματα χρησιμοποιείται το 9 σα λουκέτο και το 5 σαν κλειδί. Οι πρώτες δύο υπογραφές είναι γνήσιες ενώ η τρίτη πλαστογραφημένη 27

28 Υπογραφή με χρήση πολλαπλασιαστικού λουκέτου Στο αρχικό σενάριο με τα φυσικά λουκέτα και κλειδιά, τα λουκέτα είχαν βιομετρικούς αισθητήρες για να αποτραπεί η χρήση τους από άλλους που δεν είναι κάτοχοί τους Το ίδιο ισχύει και για τα πολλαπλασιαστικά λουκέτα και κλειδιά: η Εύη κρατάει κρυφό τον αριθμό του λουκέτου της: κάθε φορά που υπογράφει ένα μήνυμα μπορεί να αποκαλύψει και το μήνυμα και την ψηφιακή υπογραφή αλλά όχι τον αριθμό λουκέτου που χρησιμοποίησε για να παράγει την υπογραφή η Εύη πρέπει να κρατήσει επίσης κρυφά το μέγεθος ρολογιού και το αριθμητικό της κλειδί; ΟΧΙ ηεύημπορεί να ανακοινώσει το μέγεθος ρολογιού και το κλειδί (π.χ. σε ένα website) χωρίς να αποδυναμώσει τον τρόπο επαλήθευσης της γνησιότητας της υπογραφής της: όποιος γνωρίζει το μέγεθος ρολογιού και το κλειδί μπορεί να διαπιστώσει τη γνησιότητα της υπογραφής της Εύης 28

29 Υπογραφή με χρήση πολλαπλασιαστικού λουκέτου Η μέθοδος αυτή εξαλείφει την ανάγκη ύπαρξης εμπιστευόμενης τράπεζας που υπήρχε τόσο στις χειρόγραφες υπογραφές όσο και στις υπογραφές με φυσικό λουκέτο-κλειδί; ΟΧΙ Χωρίς την ύπαρξη εμπιστευόμενης τράπεζας: η Εύη θα μπορούσε να διαδώσει ψεύτικη τιμή κλειδιού κάνοντας τις υπογραφές της να εμφανίζονται άκυρες Επιπλέον, οι εχθροί της Εύης θα μπορούσαν να δημιουργήσουν νέο αριθμητικό λουκέτο και αντίστοιχο αριθμητικό κλειδί, να ανακοινώσουν σε ένα website το κλειδί σα στοιχείο της Εύης και στη συνέχεια να υπογράφουν ψηφιακά κάθε μήνυμα που θέλουν με χρήση του νέου αριθμητικού λουκέτου τους: καθένας που πιστεύει ότι το νέο κλειδί ανήκει στη Εύη θα πιστέψει ότι το μήνυμα των εχθρών της υπεγράφη από την ίδια τη Εύη Η τράπεζα δε διατηρεί κρυφό το κλειδί και το μέγεθος ρολογιού της Εύης αλλά αποτελεί την εμπιστευόμενη οντότητα για την τιμή του αριθμητικού κλειδιού και του μεγέθους ρολογιού της Εύης 29

30 όνομα τράπεζα αριθμητικών κλειδιών μέγεθος ρολογιού αριθμητικό κλειδί Εύη 11 2 Σταύρος Κατερίνα Τράπεζα αριθμητικών κλειδιών Ο ρόλος της δεν είναι να κρατάει κρυφά τα αριθμητικά κλειδιά και τα μεγέθη ρολογιών. Η τράπεζα αποτελεί την εμπιστευόμενη αρχή για να λάβει κανείς το πραγματικό κλειδί και το πραγματικό μέγεθος ρολογιού για κάθε άτομο και αποκαλύπτει αυτή την πληροφορία ελεύθερα σε όποιον τη ζητήσει. 30

31 Υπογραφή με χρήση πολλαπλασιαστικού λουκέτου Τα αριθμητικά λουκέτα είναι ιδιωτικά - τα αριθμητικά κλειδιά και μεγέθη ρολογιού είναι δημόσια αν και ακούγεται περίεργο κλειδί να διατίθεται δημόσια θυμηθείτε ότι στο σενάριο με τα φυσικά λουκέτα και κλειδιά, η τράπεζα κρατούσε αντίγραφο του κλειδιού της Εύης και το δάνειζε σε όποιον ήθελε να ελέγξει τη γνησιότητα της υπογραφής της Εύης κι εκεί το κλειδί ήταν κατά μία έννοια δημόσιο: το ίδιο ισχύει και για τα αριθμητικά κλειδιά Τι γίνεται αν θέλουμε να υπογράψουμε μήνυμα με περισσότερα τους ενός ψηφία; Λύση 1: χρησιμοποιούμε πολύ μεγαλύτερο μέγεθος ρολογιού: αν π.χ., χρησιμοποιήσουμε ρολόι 100 ψηφίων ακριβώς οι ίδιες μέθοδοι μάς επιτρέπουν να υπογράψουμε μηνύματα των 100 ψηφίων με υπογραφές των 100 ψηφίων Λύση 2: μηνύματα με περισσότερους από 100 χαρακτήρες μπορούν να τεμαχιστούν σε τμήματα των 100 χαρακτήρων και καθένα να υπογραφεί ξεχωριστά Λύση 3: υπάρχει και καλύτερος τρόπος να γίνει το (2): αποδεικνύεται ότι μεγάλα μηνύματα προκειμένου να υπογραφούν μπορούν να «χωρέσουν» σε ένα μόνο τμήμα π.χ., 100 ψηφίων με εφαρμογή μετασχηματισμού που είναι γνωστός ως κρυπτογραφική συνάρτηση κατακερματισμού (cryptographic hash function) Έχουμε ξανασυναντήσει τις κρυπτογραφικές συναρτήσεις κατακερματισμού σα μέθοδο αθροίσματος ελέγχου (checksum) της ορθότητας μεγάλων μηνυμάτων Η ιδέα χρήση των κρυπτογραφικών συναρτήσεων κατακερματισμού είναι η εξής: μεγάλα μηνύματα μετατρέπονται σε μικρότερα πριν υπογραφούν και επομένως αρκετά 31 μεγάλα μηνύματα όπως πακέτα λογισμικού μπορούν να υπογραφούν αποδοτικά

32 Υπογραφή με χρήση πολλαπλασιαστικού λουκέτου Από πού προέρχονται τα αριθμητικά λουκέτα και κλειδιά; Για πλήρη εξήγηση απαιτείται γνώση Θεωρίας Αριθμών αλλά συνοπτικά η ουσία είναι η εξής: Αν το μέγεθος ρολογιού είναι πρώτος αριθμός τότε κάθε θετική τιμή μικρότερη απότομέγεθοςτου ρολογιού μπορεί να δουλέψει σα λουκέτο διαφορετικά η κατάσταση είναι πιο περίπλοκη Πρώτος είναι ένας αριθμός όταν που δεν έχει άλλους διαιρέτες εκτός από τον εαυτό του και τη μονάδα (το μέγεθος ρολογιού 11 που χρησιμοποιούμε είναι πράγματι πρώτος αριθμός) 32

33 Υπογραφή με χρήση πολλαπλασιαστικού λουκέτου Άρα εύκολα διαλέγουμε αριθμητικό λουκέτο ειδικά αν το μέγεθος ρολογιού είναι πρώτος αριθμός Μετά πρέπει να καθορίσουμε κι ένα αριθμητικό κλειδί: αυτό αποτελεί ένα πολύ ενδιαφέρον, πολύ παλιό μαθηματικό πρόβλημα του οποίου η λύση είναι γνωστή αιώνες πριν και η βασική ιδέα της είναι ακόμα πιο παλιά: πρόκειται για τεχνική που είναι γνωστή ως ο εκτεταμένος αλγόριθμος του Ευκλείδη και παρουσιάστηκε από τον ίδιο περισσότερο από 2000 χρόνια πριν Επομένως, δεδομένης μιας τιμής λουκέτου, ο υπολογιστής μας βρίσκει αντίστοιχη τιμή κλειδιού χρησιμοποιώντας τον εκτεταμένο αλγόριθμο του Ευκλείδη: 1=μέγεθος ρολογιού*k+λουκέτο*κλειδί 33

34 Υπογραφή με χρήση πολλαπλασιαστικού λουκέτου Συνοψίζοντας, ποια είναι η ακολουθία στην πολλαπλασιαστική προσέγγιση; Οι τιμές λουκέτων είναι ιδιωτικές δηλ., μυστικές Ο συμμετέχων σε σχήμα δημιουργίας ψηφιακών υπογραφών επιλέγει χωρίς περιορισμούς μέγεθος ρολογιού που ανακοινώνεται δημόσια και τιμή λουκέτου που παραμένει ιδιωτική και στη συνέχεια παράγει ένα αντίστοιχο κλειδί με χρήση υπολογιστή (μέσω του εκτεταμένου αλγόριθμου του Ευκλείδη για την περίπτωση των πολλαπλασιαστικών κλειδιών) Το κλειδί αποθηκεύεται σε μια εμπιστευόμενη τράπεζα η οποία το αποκαλύπτει σε οποιονδήποτε το ζητάει Το πρόβλημα με την πολλαπλασιαστική προσέγγιση είναι ότι η ιδέα που χρησιμοποιείται για την παραγωγή του κλειδιού (δηλ., ο εκτεταμένος αλγόριθμος του Ευκλείδη) μπορεί να χρησιμοποιηθεί και αντίστροφα: με την ίδια τεχνική μπορεί ένας υπολογιστής να παράγει τιμή λουκέτου που αντιστοιχεί σε δοσμένη τιμή κλειδιού Επομένως: αφού οι τιμές των κλειδιών είναι δημόσιες, οι υποτιθέμενες μυστικές τιμές λουκέτων μπορούν να υπολογιστούν από τον καθένα Κατά συνέπεια, από τη στιγμή που γνωρίζουμε την τιμή του λουκέτου κάποιου μπορούμε να πλαστογραφήσουμε την ψηφιακή του υπογραφή 34

35 Αποστολέας Διαλέγει και ανακοινώνει μέγεθος ρολογιού (πρώτος αριθμός): 11 Διαλέγει και κρατάει κρυφή τιμή λουκέτου (αριθμός μικρότερος από μέγεθος ρολογιού): 6 Υπολογίζει κλειδί και το δίνει στην τράπεζα: 1=μέγεθος ρολογιού*k+λουκέτο*κλειδί 1=11*(-1)+6*κλειδί κλειδί =2 Δημιουργεί ψηφιακή υπογραφή για το μήνυμα 5: 5*τιμή λουκέτου mod μέγεθος ρολογιού=5*6mod11= 30mod11=8 Στέλνει δημόσια το μήνυμα και την ψηφιακή του υπογραφή Internet Κακόβουλος υποκλοπέας Μέγεθος ρολογιού: 11 Κλειδί: 2 Στέλνει: (5,8) Θέλει να βρει το λουκέτο του αποστολέα Υπολογίζει κάθε πιθανό λουκέτο για το οποίο ισχύει: 1=μέγεθος ρολογιού*k+λουκέτο*κλειδί Η τιμή του λουκέτου του αποστολέα είναι αυτή για την οποία ισχύει: μήνυμα*τιμή λουκέτου mod μέγεθος ρολογιού = 5*τιμή λουκέτου mod 11 = 8 Παραλήπτης Παίρνει το (5,8), ξεχωρίζει το μήνυμα = 5 από την ψηφιακή υπογραφή του αποστολέα = 8 Θέλει να διαπιστώσει αν πράγματι ο αποστολέας υπέγραψε ψηφιακά το μήνυμα Ξεκλειδώνει την ψηφιακή υπογραφή: (μήνυμα*κλειδί)modμέγεθος ρολογιού=(8*2)mod11=16mod11=5 Το 5 ταιριάζει με το μήνυμα πράγματι ο αποστολέας υπέγραψε το μήνυμα

36 Υπογραφή με χρήση εκθετικού λουκέτου Στη συνέχεια, θα παρουσιάσουμε μία αναβάθμιση του πολλαπλασιαστικού συστήματος παραγωγής ψηφιακών υπογραφών που είδαμε σε ένα νέο που είναι γνωστό με το όνομα RSA και είναι αυτό που χρησιμοποιείται στην πράξη Το νέο σύστημα χρησιμοποιεί αντί για τον πολλαπλασιασμό την πράξη ύψωση σε δύναμη (την έχουμε ξαναδεί όταν συζητήσαμε την κρυπτογράφηση με χρήση δημοσίου κλειδιού - public key cryptography PKC) σε συνδυασμό με αριθμητική ρολογιού 3 4 ( 3 εις την 4 ) σημαίνει 3 3x3 3 Στην έκφραση 3 4, το 4 καλείται εκθέτης ή δύναμη και το 3 καλείται βάση Η διαδικασία ύψωσης μίας βάσης σε έναν εκθέτη καλείται ύψωση σε δύναμη ( exponentiation ) Στα παραδείγματα που θα παρουσιάσουμε στη συνέχεια χρησιμοποιείται μέγεθος ρολογιού 22 καιοιεκθέτες3 και 7 36

37 Υπογραφή με χρήση εκθετικού λουκέτου Δείτε τον πίνακα για ύψωση σε δύναμη 3 και 7 με μέγεθος ρολογιού 22 Ασχολούμαστε με τη γραμμή n = 4 Χωρίς τη χρήση αριθμητικής ρολογιού, 43 = = 64 Με χρήση αριθμητικής ρολογιού μεγέθους 22, παρατηρούμε ότι το 22 χωράει στο 64 δύο φορές (δίνοντας 44) και μένουν 20 Επομένως, 4 3 mod22=20 Όμοια, προκύπτουν και οι άλλες τιμές του πίνακα 37

38 Υπογραφή με χρήση εκθετικού λουκέτου Το νέο σύστημα δουλεύει όπως και το πολλαπλασιαστικό με τη μόνη διαφορά ότι: αντί να κλειδώνουμε και να ξεκλειδώνουμε μηνύματα με χρήση πολλαπλασιασμού, τώρα χρησιμοποιούμε ύψωση σε δύναμη (όπως και πριν) η Εύη επιλέγει πρώτα ένα μέγεθος ρολογιού και το ανακοινώνει δημόσια: εδώ το μέγεθος ρολογιού είναι 22 Μετά επιλέγει μια μυστική τιμή λουκέτου που μπορεί να είναι οποιοσδήποτε αριθμός μικρότερος του μεγέθους ρολογιού: εδώ επιλέγεται για τιμή λουκέτου το 3 Μετά χρησιμοποιεί τον υπολογιστή για να υπολογίσει την τιμή του κλειδιού για δοσμένη τιμή λουκέτου και μεγέθους ρολογιού (ο υπολογιστής μπορεί να υπολογίσει πολύ γρήγορα το κλειδί με χρήση πολύ γνωστής μαθηματικής τεχνικής): εδώ, για τιμή λουκέτου 3, η τιμή του κλειδιού προκύπτει ότι είναι 7 38

39 Υπογραφή με χρήση εκθετικού λουκέτου Αν το αρχικό μήνυμα είναι το 4 ηψηφιακήυπογραφή είναι 20 Υψώνουμε το μήνυμα σε δύναμη ίση με την τιμή του λουκέτου δηλ., υπολογίζουμε το 4 3 που με χρήση αριθμητικής ρολογιού μεγέθους 22 δίνει 20 Όταν η Κατερίνα θέλει να επαληθεύσει την ψηφιακή υπογραφή της Εύης που είναι 20 : Ζητάει από την τράπεζα τις τιμές του μεγέθους ρολογιού και του κλειδιού που χρησιμοποιεί η Εύη η Κατερίνα παίρνει την ψηφιακή υπογραφή, υψώνει στη δύναμη του κλειδιού και κρατάει το υπόλοιπο της διαίρεσης με το μέγεθος του ρολογιού λαμβάνοντας τελικά : 20 7 = 4 Αν το αποτέλεσμα ταιριάζει με το αρχικό μήνυμα, η ψηφιακή υπογραφή είναι γνήσια 39

40 ΗΕύηθαδώσει 100 στην Κατερίνα. ΗΕύηθαδώσει 100 στην Κατερίνα. Εύη ΗΕύηθαδώσει 100 στην Κατερίνα. Εύη Εύη μήνυμα λουκέτο υπογραφή κλειδί επαληθευμένη υπογραφή Ύψωση σε δύναμη 3, Με μέγεθος ρολογιού 22 Ύψωση σε δύναμη 3, Με μέγεθος ρολογιού 22 Ύψωση σε δύναμη 3, Με μέγεθος ρολογιού Ύψωση σε δύναμη 7, Με μέγεθος ρολογιού 22 Ύψωση σε δύναμη 7, Με μέγεθος ρολογιού 22 Ύψωση σε δύναμη 7, Με μέγεθος ρολογιού Κλείδωμα και ξεκλείδωμα μηνυμάτων με χρήση ύψωσης σε δύναμη 40

41 Υπογραφή με χρήση εκθετικού λουκέτου Δείτε στον επόμενο πίνακα πώς γίνεται η επαλήθευση ψηφιακών υπογραφών Στα δύο πρώτα παραδείγματα, οι ψηφιακές υπογραφές είναι γνήσιες Στο τρίτο παράδειγμα, το μήνυμα είναι 8 και η ψηφιακή υπογραφή 9 Ξεκλειδώνοντάς το χρησιμοποιώντας το κλειδί και το μέγεθος του ρολογιού, παίρνουμε 9 7 mod22 = 15, που ΔΕΝ ταιριάζει με το αρχικό μήνυμα η ψηφιακή υπογραφή έχει πλαστογραφηθεί Μήνυμα Ψηφιακή υπογραφή Ξεκλειδωμένη υπογραφή Ταιριάζει με το μήνυμα; Πλαστογραφημένη υπογραφή; Για την αυθεντική υπογραφή, υψώνουμε το μήνυμα σε δύναμη ίση με την τιμή λουκέτου 3. Για πλαστογράφηση, διαλέγουμε τυχαίο αριθμό. Γιαναξεκλειδώσουμετην υπογραφή, υψώνουμε σε δύναμη ίση με την τιμή κλειδιού ΝΑΙ ΟΧΙ ΝΑΙ ΟΧΙ ΟΧΙ! ΝΑΙ! 41

42 Αποστολέας Διαλέγει και ανακοινώνει μέγεθος ρολογιού (γινόμενο δύο πρώτων αριθμών p,q): 2*11=22 Υπολογίζει και κρατάει δευτερεύον μέγεθος ρολογιού: (p-1)*(q-1)=1*10=10 Διαλέγει και κρατάει κρυφή τιμή λουκέτου (αριθμός μικρότερος από μέγεθος ρολογιού): 3 Υπολογίζει κλειδί και το δίνει στην τράπεζα: κλειδί=(δευτερεύον μέγεθος ρολογιού*λ+1)/λουκέτο= (10*λ+1)/3, για το μικρότερο λ κλειδί= (10*2+1)/3=21/3=7 Δημιουργεί ψηφιακή υπογραφή για το μήνυμα 4: 4 τιμή λουκέτου mod μέγεθος ρολογιού=4 3 mod22=64mod22=20 Στέλνει δημόσια το μήνυμα και την ψηφιακή του υπογραφή Internet Κακόβουλος υποκλοπέας (πρωτεύον) Μέγεθος ρολογιού: 22 Κλειδί: 7 Στέλνει: (4,20) Θέλει να βρει το λουκέτο του αποστολέα Πρέπει να προσδιορίσει τους πρώτους p και q τέτοιους ώστε p*q= μέγεθος ρολογιού (δηλ., να παραγοντοποιήσει το μέγεθος του ρολογιού) γιαναβρειτοδευτερεύονμέγεθος ρολογιού Να υπολογίσει κάθε πιθανό λουκέτο ώστε κλειδί=(δευτερεύον μέγεθος ρολογιού*λ+1)/λουκέτο Η τιμή του λουκέτου του αποστολέα είναι αυτή για την οποία ισχύει: μήνυμα τιμή λουκέτου mod μέγεθος ρολογιού= 4 τιμή λουκέτου mod 22=20 Παραλήπτης Παίρνει το (4,20), ξεχωρίζει το μήνυμα = 4 από την ψηφιακή υπογραφή του αποστολέα = 20 Θέλει να διαπιστώσει αν πράγματι ο αποστολέας υπέγραψε ψηφιακά το μήνυμα Ξεκλειδώνει την ψηφιακή υπογραφή: (υπογεγραμμένο μήνυμα κλειδί )mod μέγεθος ρολογιού=(20 7 )mod22= mod22=4 Το 4 ταιριάζει με το μήνυμα πράγματι ο αποστολέας υπέγραψε το μήνυμα

43 Δημιουργία και επαλήθευση ψηφιακής υπογραφής Συνοπτικά: Η χρήση της ηλεκτρονικής υπογραφής περιλαμβάνει δύο διαδικασίες: τη δημιουργία της υπογραφής και την επαλήθευσή της Αποστολέας 1. Ο αποστολέας χρησιμοποιώντας κάποιον αλγόριθμο κατακερματισμού (one way hash) δημιουργεί τη σύνοψη του μηνύματος (message digest) που θέλει να στείλει. Ανεξάρτητα από το μέγεθος του μηνύματος, αυτό που θα παραχθεί θα είναι μία συγκεκριμένου μήκους σειρά ψηφίων 2. Με το ιδιωτικό του κλειδί (λουκέτο), ο αποστολέας κρυπτογραφεί τη σύνοψη. Αυτό που παράγεται είναι η ψηφιακή υπογραφή. Η υπογραφή είναι ουσιαστικά μία σειρά ψηφίων συγκεκριμένου πλήθους 3. Η κρυπτογραφημένη σύνοψη (ψηφιακή υπογραφή) προσαρτάται στο κείμενο και το μήνυμα με τη ψηφιακή υπογραφή μεταδίδονται μέσω του δικτύου (σημειώνεται ότι ο αποστολέας αν επιθυμεί μπορεί να κρυπτογραφήσει το μήνυμά του με το δημόσιο κλειδί του παραλήπτη) Παραλήπτης 1. Ο παραλήπτης αποσπά από το μήνυμα την ψηφιακή υπογραφή (κρυπτογραφημένη, με το ιδιωτικό κλειδί του αποστολέα, σύνοψη) 2. Εφαρμόζοντας στο μήνυμα που έλαβε τον ίδιο αλγόριθμο κατακερματισμού, ο παραλήπτης δημιουργεί τη σύνοψη του μηνύματος 3. Στη συνέχεια, αποκρυπτογραφεί την κρυπτογραφημένη σύνοψη του μηνύματος (ψηφιακή υπογραφή) με το δημόσιο κλειδί του αποστολέα 4. Συγκρίνονται οι δύο συνόψεις καιανβρεθούνίδιες, αυτό σημαίνει ότι το μήνυμα που έλαβε ο παραλήπτης είναι ακέραιο. Αν το μήνυμα έχει μεταβληθεί, η σύνοψη που θα παράγει ο παραλήπτης θα είναι διαφορετική από την σύνοψη που έχει κρυπτογραφηθεί 43

44 Δημιουργία ψηφιακής υπογραφής Σχήματα από

45 Επαλήθευση ψηφιακής υπογραφής Σχήματα από

46 Σύστημα RSA για παραγωγή ψηφιακών υπογραφών Αυτό το σύστημα παραγωγής ψηφιακών υπογραφών με εκθετικά λουκέτα και εκθετικά κλειδιά καλείται RSA από τα αρχικά των εφευρετών του Ronald Rivest, Adi Shamir, και Leonard Adleman, που το πρωτοδημοσίευσαν τη δεκαετία του 1970 Το σύστημα RSA είναι και τρόπος κρυπτογράφησης με χρήση δημοσίου κλειδιού και τρόπος παραγωγής ψηφιακών υπογραφών Αυτό δεν αποτελεί σύμπτωση: υπάρχει βαθιά θεωρητική σχέση μεταξύ αλγορίθμων κρυπτογράφησης με χρήση δημοσίου κλειδιού και αλγορίθμων παραγωγής ψηφιακών υπογραφών 46

Ασφάλεια Πληροφοριακών Συστημάτων

Ασφάλεια Πληροφοριακών Συστημάτων Ασφάλεια Πληροφοριακών Συστημάτων Κρυπτογραφία/Ψηφιακές Υπογραφές Διάλεξη 2η Δρ. Β. Βασιλειάδης Τμ. Διοίκησης Επιχειρήσεων, ΤΕΙ Δυτ. Ελλάδας Kρυπτανάλυση Προσπαθούμε να σπάσουμε τον κώδικα. Ξέρουμε το

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένη Κρυπτογραφία Ι

Εφαρμοσμένη Κρυπτογραφία Ι Εφαρμοσμένη Κρυπτογραφία Ι Κωνσταντίνου Ελισάβετ ekonstantinou@aegean.gr http://www.icsd.aegean.gr/ekonstantinou Ψηφιακές Υπογραφές Ορίζονται πάνω σε μηνύματα και είναι αριθμοί που εξαρτώνται από κάποιο

Διαβάστε περισσότερα

8.3.4 Τεχνικές Ασφάλειας Συμμετρική Κρυπτογράφηση Ασυμμετρική Κρυπτογράφηση Ψηφιακές Υπογραφές

8.3.4 Τεχνικές Ασφάλειας Συμμετρική Κρυπτογράφηση Ασυμμετρική Κρυπτογράφηση Ψηφιακές Υπογραφές Κεφάλαιο 8 8.3.4 Τεχνικές Ασφάλειας Συμμετρική Κρυπτογράφηση Ασυμμετρική Κρυπτογράφηση Ψηφιακές Υπογραφές Σελ. 320-325 Γεώργιος Γιαννόπουλος ΠΕ19, ggiannop (at) sch.gr http://diktya-epal-g.ggia.info/ Creative

Διαβάστε περισσότερα

Κρυπτογραφία. Κεφάλαιο 4 Αλγόριθμοι Δημοσίου Κλειδιού (ή ασύμμετροι αλγόριθμοι)

Κρυπτογραφία. Κεφάλαιο 4 Αλγόριθμοι Δημοσίου Κλειδιού (ή ασύμμετροι αλγόριθμοι) Κρυπτογραφία Κεφάλαιο 4 Αλγόριθμοι Δημοσίου Κλειδιού (ή ασύμμετροι αλγόριθμοι) Κρυπτοσυστήματα Δημοσίου κλειδιού Αποστολέας P Encryption C Decryption P Παραλήπτης Προτάθηκαν το 1976 Κάθε συμμετέχων στο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. Δ Εξάμηνο

ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. Δ Εξάμηνο ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Δ Εξάμηνο Ασύμμετρη Κρυπτογράφηση (Κρυπτογραφία Δημόσιου Κλειδιού) Διδάσκων : Δρ. Παρασκευάς Κίτσος Επίκουρος Καθηγητής e-mail: pkitsos@teimes.gr, pkitsos@ieee.org

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήμη της Πληροφορικής και των. Aσφάλεια

Εισαγωγή στην επιστήμη της Πληροφορικής και των. Aσφάλεια Εισαγωγή στην επιστήμη της Πληροφορικής και των Τηλεπικοινωνιών Aσφάλεια Περιεχόμενα Πλευρές Ασφάλειας Ιδιωτικό Απόρρητο Μέθοδος Μυστικού Κλειδιού (Συμμετρική Κρυπτογράφηση) Μέθοδος Δημόσιου Κλειδιού (Ασύμμετρη

Διαβάστε περισσότερα

Οι απειλές. Απόρρητο επικοινωνίας. Αρχές ασφάλειας δεδομένων. Απόρρητο (privacy) Μέσω κρυπτογράφησης

Οι απειλές. Απόρρητο επικοινωνίας. Αρχές ασφάλειας δεδομένων. Απόρρητο (privacy) Μέσω κρυπτογράφησης Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-015 Ασφάλεια Δεδομένων http://www.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/ Οι απειλές Ένας κακόβουλος χρήστης Καταγράφει μηνύματα που ανταλλάσσονται

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΗ ΥΠΟΓΡΑΦΗ. Απόστολος Πλεξίδας Προϊστάµενος της ιεύθυνσης ιαφάνειας & Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης της Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας

ΨΗΦΙΑΚΗ ΥΠΟΓΡΑΦΗ. Απόστολος Πλεξίδας Προϊστάµενος της ιεύθυνσης ιαφάνειας & Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης της Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας ΨΗΦΙΑΚΗ ΥΠΟΓΡΑΦΗ Προϊστάµενος της ιεύθυνσης ιαφάνειας & Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης της Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Hλεκτρονική υπογραφή, τι είναι, τρόπος λειτουργίας Χειρογραφη Ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Δ Εξάμηνο

ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Δ Εξάμηνο ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Δ Εξάμηνο Ψηφιακή Υπογραφή και Αυθεντικοποίηση Μηνύματος Διδάσκων : Δρ. Παρασκευάς Κίτσος Επίκουρος Καθηγητής e-mail: pkitsos@teimes.gr, pkitsos@ieee.org Αντίρριο

Διαβάστε περισσότερα

KΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΥΠΟΓΡΑΦΕΣ

KΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΥΠΟΓΡΑΦΕΣ KΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΥΠΟΓΡΑΦΕΣ 1 Γενικά Η ψηφιακή υπογραφή είναι µια µέθοδος ηλεκτρονικής υπογραφής όπου ο παραλήπτης ενός υπογεγραµµένου ηλεκτρονικού µηνύµατος µπορεί να διαπιστώσει τη γνησιότητα του,

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογιστικά & Διακριτά Μαθηματικά

Υπολογιστικά & Διακριτά Μαθηματικά Υπολογιστικά & Διακριτά Μαθηματικά Ενότητα 1: Εισαγωγή- Χαρακτηριστικά Παραδείγματα Αλγορίθμων Στεφανίδης Γεώργιος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Cryptography and Network Security Chapter 9. Fifth Edition by William Stallings

Cryptography and Network Security Chapter 9. Fifth Edition by William Stallings Cryptography and Network Security Chapter 9 Fifth Edition by William Stallings Chapter 9 Κρυπτογραφια Δημοσιου Κλειδιου και RSA Every Egyptian received two names, which were known respectively as the true

Διαβάστε περισσότερα

Εισ. Στην ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ. Διάλεξη 8 η. Βασίλης Στεφανής

Εισ. Στην ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ. Διάλεξη 8 η. Βασίλης Στεφανής Εισ. Στην ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Διάλεξη 8 η Βασίλης Στεφανής Περιεχόμενα Τι είναι κρυπτογραφία Ιστορική αναδρομή Αλγόριθμοι: Καίσαρα Μονοαλφαβιτικοί Vigenere Vernam Κρυπτογραφία σήμερα Κρυπτογραφία Σκοπός Αποστολέας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ(Θ)

ΑΣΦΑΛΕΙΑ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ(Θ) ΑΣΦΑΛΕΙΑ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ(Θ) Ενότητα 5: ΑΣΦΑΛΕΙΑ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΧΕΙΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕ 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Πρόβληµα 2 (15 µονάδες)

Πρόβληµα 2 (15 µονάδες) ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ, 2013-2014 ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Ε. Μαρκάκης Πρόβληµα 1 (5 µονάδες) 2 η Σειρά Ασκήσεων Προθεσµία Παράδοσης: 19/1/2014 Υπολογίστε

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια στο Ηλεκτρονικό Επιχειρείν. ΤΕΙ Δυτικής Ελλάδας Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων - Πάτρα Κουτσονίκος Γιάννης

Ασφάλεια στο Ηλεκτρονικό Επιχειρείν. ΤΕΙ Δυτικής Ελλάδας Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων - Πάτρα Κουτσονίκος Γιάννης Ασφάλεια στο Ηλεκτρονικό Επιχειρείν ΤΕΙ Δυτικής Ελλάδας Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων - Πάτρα Κουτσονίκος Γιάννης 1 Κίνδυνοι Η-Ε Μερικοί από τους κινδύνους ενός δικτυακού τόπου Ε-εμπορίου περιλαμβάνουν:

Διαβάστε περισσότερα

Κρυπτογραφία. Κεφάλαιο 1 Γενική επισκόπηση

Κρυπτογραφία. Κεφάλαιο 1 Γενική επισκόπηση Κρυπτογραφία Κεφάλαιο 1 Γενική επισκόπηση Ανασκόπηση ύλης Στόχοι της κρυπτογραφίας Ιστορικό Γενικά χαρακτηριστικά Κλασσική κρυπτογραφία Συμμετρικού κλειδιού (block ciphers stream ciphers) Δημοσίου κλειδιού

Διαβάστε περισσότερα

1 Ψηφιακές Υπογραφές. 1.1 Η συνάρτηση RSA : Η ύψωση στην e-οστή δύναμη στο Z n. Κρυπτογραφία: Αρχές και πρωτόκολλα Διάλεξη 6. Καθηγητής Α.

1 Ψηφιακές Υπογραφές. 1.1 Η συνάρτηση RSA : Η ύψωση στην e-οστή δύναμη στο Z n. Κρυπτογραφία: Αρχές και πρωτόκολλα Διάλεξη 6. Καθηγητής Α. 1 Ψηφιακές Υπογραφές Η ψηφιακή υπογραφή είναι μια βασική κρυπτογραφική έννοια, τεχνολογικά ισοδύναμη με την χειρόγραφη υπογραφή. Σε πολλές Εφαρμογές, οι ψηφιακές υπογραφές χρησιμοποιούνται ως δομικά συστατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ 674: Εργαστήριο 1 Ασφάλεια Επικοινωνιακών Συστημάτων - Κρυπτογραφία

ΕΠΛ 674: Εργαστήριο 1 Ασφάλεια Επικοινωνιακών Συστημάτων - Κρυπτογραφία ΕΠΛ 674: Εργαστήριο 1 Ασφάλεια Επικοινωνιακών Συστημάτων - Κρυπτογραφία Παύλος Αντωνίου Γραφείο: ΘΕΕ 02 B176 Εαρινό Εξάμηνο 2011 Department of Computer Science Ασφάλεια - Απειλές Ασφάλεια Γενικά (Ι) Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΕ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΕ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ Ψηφιακές υπογραφές ΝΙΚΟΣ ΣΑΡΙΔΑΚΗΣ ΣΤΑΣΗΣ ΑΝΤΩΝΗΣ Γενική Γραμματεία Δημόσιας Διοίκησης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης ΥΠΕΣΔΔΑ 1 ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΕ ΠΟΛΙΤΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια Υπολογιστικών Συστηµάτων

Ασφάλεια Υπολογιστικών Συστηµάτων Ορισµοί Κρυπτογράφηση: η διεργασία µετασχηµατισµού ενός µηνύµατος µεταξύ ενός αποστολέα και ενός παραλήπτη σε µια ακατανόητη µορφή ώστε αυτό να µην είναι αναγνώσιµο από τρίτους Αποκρυπτογράφηση: η διεργασία

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Ασφάλειας και Εμπιστοσύνης σε Πολιτισμικά Περιβάλλοντα

Διαχείριση Ασφάλειας και Εμπιστοσύνης σε Πολιτισμικά Περιβάλλοντα Διαχείριση Ασφάλειας και Εμπιστοσύνης σε Πολιτισμικά Περιβάλλοντα Ενότητα 5: ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΗΣΗ Δημήτριος Κουκόπουλος Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Διαχείρισης Πολιτισμικού Περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ, ΜΕΤΑΘΕΣΕΙΣ, ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΙ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ, ΜΕΤΑΘΕΣΕΙΣ, ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΜΕΤΑΘΕΣΕΙΣ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΙ Εισαγωγή. Οι σχηματισμοί που προκύπτουν με την επιλογή ενός συγκεκριμένου αριθμού στοιχείων από το ίδιο σύνολο καλούνται διατάξεις αν μας ενδιαφέρει η σειρά καταγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονη Κρυπτογραφία

Σύγχρονη Κρυπτογραφία Σύγχρονη Κρυπτογραφία 50 Υπάρχουν μέθοδοι κρυπτογράφησης πρακτικά απαραβίαστες Γιατί χρησιμοποιούμε λιγότερο ασφαλείς μεθόδους; Η μεγάλη ασφάλεια κοστίζει σε χρόνο και χρήμα Πολλές φορές θυσιάζουμε ασφάλεια

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένη Κρυπτογραφία Ι

Εφαρμοσμένη Κρυπτογραφία Ι Εφαρμοσμένη Κρυπτογραφία Ι Κωνσταντίνου Ελισάβετ ekonstantinou@aegean.gr http://www.icsd.aegean.gr/ekonstantinou Συνολικό Πλαίσιο Ασφάλεια ΠΕΣ Εμπιστευτικότητα Ακεραιότητα Πιστοποίηση Μη-αποποίηση Κρυπτογράφηση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κρυπτογραφία και τις Ψηφιακές Υπογραφές

Εισαγωγή στην Κρυπτογραφία και τις Ψηφιακές Υπογραφές Εισαγωγή στην Κρυπτογραφία και τις Ψηφιακές Υπογραφές Βαγγέλης Φλώρος, BSc, MSc Τµήµα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Εν αρχή είναι... Η Πληροφορία - Αρχείο

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Μεθοδολογία Ασκήσεων Κεφαλαίου 7. Ασκήσεις στο IP Fragmentation

Συνοπτική Μεθοδολογία Ασκήσεων Κεφαλαίου 7. Ασκήσεις στο IP Fragmentation Συνοπτική Μεθοδολογία Ασκήσεων Κεφαλαίου 7 Οι σημειώσεις που ακολουθούν περιγράφουν τις ασκήσεις που θα συναντήσετε στο κεφάλαιο 7. Η πιο συνηθισμένη και βασική άσκηση αναφέρεται στο IP Fragmentation,

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια Στο Ηλεκτρονικό Εμπόριο. Λάζος Αλέξανδρος Α.Μ. 3530

Ασφάλεια Στο Ηλεκτρονικό Εμπόριο. Λάζος Αλέξανδρος Α.Μ. 3530 Ασφάλεια Στο Ηλεκτρονικό Εμπόριο Λάζος Αλέξανδρος Α.Μ. 3530 Ηλεκτρονικό Εμπόριο Χρησιμοποιείται για να περιγράψει την χρήση τηλεπικοινωνιακών μέσων (κυρίως δικτύων) για κάθε είδους εμπορικές συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

Παύλος Εφραιμίδης. Βασικές Έννοιες Κρυπτογραφίας. Ασφ Υπολ Συστ

Παύλος Εφραιμίδης. Βασικές Έννοιες Κρυπτογραφίας. Ασφ Υπολ Συστ Παύλος Εφραιμίδης Βασικές Έννοιες Κρυπτογραφίας Ασφ Υπολ Συστ 1 Βασικές υπηρεσίες/εφαρμογές κρυπτογραφίες: Confidentiality, Authentication, Integrity, Non- Repudiation Βασικές έννοιες κρυπτογραφίας 2 3

Διαβάστε περισσότερα

Γ ε ν ι κ ό Λ ύ κ ε ι ο Ε λ ε υ θ ε ρ ο ύ π ο λ η ς. Α λ γ ό ρ ι θ μ ο ι

Γ ε ν ι κ ό Λ ύ κ ε ι ο Ε λ ε υ θ ε ρ ο ύ π ο λ η ς. Α λ γ ό ρ ι θ μ ο ι Α λ γ ό ρ ι θ μ ο ι Αριθμητικοί τελεστές Οι αριθμητικοί τελεστές είναι: πρόσθεση, αφαίρεση, πολλαπλασιασμός και διαίρεση +,-,*,/ ύψωση σε δύναμη ^ πηλίκο ακέραιης διαίρεσης δύο ακεραίων αριθμών div υπόλοιπο

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α Ο πυρήνας των μαθηματικών είναι οι τρόποι με τους οποίους μπορούμε να συλλογιζόμαστε στα μαθηματικά. Τρόποι απόδειξης Επαγωγικός συλλογισμός (inductive)

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο ΤΥΧΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΥΧΑΙΟΤΗΤΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο ΤΥΧΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΥΧΑΙΟΤΗΤΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο ΤΥΧΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΥΧΑΙΟΤΗΤΑΣ 3.1 Τυχαίοι αριθμοί Στην προσομοίωση διακριτών γεγονότων γίνεται χρήση ακολουθίας τυχαίων αριθμών στις περιπτώσεις που απαιτείται η δημιουργία στοχαστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ για το Δυαδικό Σύστημα Αρίθμησης

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ για το Δυαδικό Σύστημα Αρίθμησης Δραστηριότητα 8 ης εβδομάδας ΟΜΑΔΑΣ Α: Γ. Πολυμέρης, Χ. Ηλιούδη, Ν. Μαλλιαρός και Δ. Θεοτόκης ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ για το Δυαδικό Σύστημα Αρίθμησης Περιγραφή Η συγκεκριμένη δραστηριότητα αποτελεί μια πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Cryptography and Network Security Chapter 13. Fifth Edition by William Stallings

Cryptography and Network Security Chapter 13. Fifth Edition by William Stallings Cryptography and Network Security Chapter 13 Fifth Edition by William Stallings Chapter 13 Digital Signatures To guard against the baneful influence exerted by strangers is therefore an elementary dictate

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΡΑΦΗ. Ηλεκτρονική επικοινωνία. Κρυπτογραφία και ψηφιακές υπογραφές ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ & ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΥΠΟΓΡΑΦΕΣ

ΥΠΟΓΡΑΦΗ. Ηλεκτρονική επικοινωνία. Κρυπτογραφία και ψηφιακές υπογραφές ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ & ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΥΠΟΓΡΑΦΕΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ & Γιώργος Ν.Γιαννόπουλος Λέκτορας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών gyannop@law.uoa.gr 1 ΥΠΟΓΡΑΦΗ ΑΚ 160 και ΚΠολΔ 443 α Το έγγραφο πρέπει να έχει ιδιόχειρη

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Σπουδές στην Πληροφορική. Μια σύντοµη διαδροµή στα µονοπάτια της σύγχρονης κρυπτογραφίας

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Σπουδές στην Πληροφορική. Μια σύντοµη διαδροµή στα µονοπάτια της σύγχρονης κρυπτογραφίας Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Σπουδές στην Πληροφορική Μια σύντοµη διαδροµή στα µονοπάτια της σύγχρονης κρυπτογραφίας Γιάννης Κ. Σταµατίου ΣΕΠ ΠΛΗ 10 Πάτρα, Ιουνιος 2003 Τι θα εξετάσουµε Πώς η κρυπτογραφία

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά Γ Γυμνασίου

Μαθηματικά Γ Γυμνασίου Α λ γ ε β ρ ι κ έ ς π α ρ α σ τ ά σ ε ι ς 1.1 Πράξεις με πραγματικούς αριθμούς (επαναλήψεις συμπληρώσεις) A. Οι πραγματικοί αριθμοί και οι πράξεις τους Διδακτικοί στόχοι Θυμάμαι ποιοι αριθμοί λέγονται

Διαβάστε περισσότερα

6η Δραστηριότητα. Ναυμαχία Αλγόριθμοι αναζήτησης. Περίληψη. Αντιστοιχία με το σχολικό πρόγραμμα * Ικανότητες. Ηλικία. Υλικά

6η Δραστηριότητα. Ναυμαχία Αλγόριθμοι αναζήτησης. Περίληψη. Αντιστοιχία με το σχολικό πρόγραμμα * Ικανότητες. Ηλικία. Υλικά 6η Δραστηριότητα Ναυμαχία Αλγόριθμοι αναζήτησης Περίληψη Συχνά ζητάμε από τους υπολογιστές να ψάξουν πληροφορίες στο εσωτερικό μεγάλων αρχείων δεδομένων. Για να το καταφέρουν, απαιτούνται ταχείες και αποτελεσματικές

Διαβάστε περισσότερα

Δυαδικό Σύστημα Αρίθμησης

Δυαδικό Σύστημα Αρίθμησης Δυαδικό Σύστημα Αρίθμησης Το δυαδικό σύστημα αρίθμησης χρησιμοποιεί δύο ψηφία. Το 0 και το 1. Τα ψηφία ενός αριθμού στο δυαδικό σύστημα αρίθμησης αντιστοιχίζονται σε δυνάμεις του 2. Μονάδες, δυάδες, τετράδες,

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Λάμπρου Νίκος Κ. Σπανουδάκης. τόμος 1. Καγκουρό Ελλάς

Μιχάλης Λάμπρου Νίκος Κ. Σπανουδάκης. τόμος 1. Καγκουρό Ελλάς Μιχάλης Λάμπρου Νίκος Κ. Σπανουδάκης τόμος Καγκουρό Ελλάς 0 007 (ο πρώτος αριθµός σε µια γραµµή αναφέρεται στη σελίδα που αρχίζει το άρθρο και ο δεύτερος στη σελίδα που περιέχει τις απαντήσεις) Πρόλογος

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή στο Ηλεκτρονικό πρωτόκολλο

Εφαρμογή στο Ηλεκτρονικό πρωτόκολλο Σχεδίαση και Ανάπτυξη για το ΕΚΕΦΕ Δ : Χαράλαμπος Κουτσούρης, MSc. CISA, CISSP Κέντρο Δικτύου Ινστιτούτο Πληροφορικής & Τηλ. noc@ariadne-t.gr, 2106503125 Εφαρμογή στο Ηλεκτρονικό πρωτόκολλο 27/10/2011

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα: Εγκλεισμός

Δραστηριότητα: Εγκλεισμός Δραστηριότητα: Εγκλεισμός Ηλικίες στις οποίες έχει χρησιμοποιηθεί με επιτυχία: Προαπαιτούμενες Ικανότητες: Χρόνος: Εστίαση Μέγεθος Ομάδας 11 - ενήλικες Καμία Τι είναι αλγόριθμος Αλγόριθμοι αναζήτησης:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ Α. ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «Η ΦΥΣΗ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ»

ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ Α. ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «Η ΦΥΣΗ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ» ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ Α. ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «Η ΦΥΣΗ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ» - Κρυπτογραφία είναι - Κρυπτανάλυση είναι - Με τον όρο κλειδί. - Κρυπτολογία = Κρυπτογραφία + Κρυπτανάλυση - Οι επιστήµες αυτές είχαν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ

ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ Λ. ΠΕΤΡΑΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΥΧΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΤΑ ΚΟΙΝΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΩΝ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΟΥΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ, ΑΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ, ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΜΟΝΟ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΕΥΘΕΙΑ y = x ΔΕΥΤΕΡΗ

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ WEBMAIL ΤΕΙ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ WEBMAIL ΤΕΙ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΟΔΗΓΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ WEBMAIL ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. URL Διεύθυνση WebMail... 3 2. Εγκατάσταση Πιστοποιητικού Ασφάλειας... 3 2.1 Εγκατάσταση Πιστοποιητικού στον Internet Explorer... 3 2.2

Διαβάστε περισσότερα

Κρυπτογραφία. Εργαστηριακό μάθημα 10 (Επαναληπτικές ασκήσεις)

Κρυπτογραφία. Εργαστηριακό μάθημα 10 (Επαναληπτικές ασκήσεις) Κρυπτογραφία Εργαστηριακό μάθημα 10 (Επαναληπτικές ασκήσεις) Εύρεση αντίστροφου αριθμού Mod n Έχουμε ήδη δει ότι πολύ συχνά συναντάμε την ανάγκη να βρούμε τον αντίστροφο ενός αριθμού a modulo n, δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. Δ Εξάμηνο

ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. Δ Εξάμηνο ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Δ Εξάμηνο Εισαγωγή- Βασικές Έννοιες Διδάσκων : Δρ. Παρασκευάς Κίτσος Επίκουρος Καθηγητής e-mail: pkitsos@teimes.gr, pkitsos@ieee.org Αντίρριο 2015 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΚΡΥΠΤΟΛΟΓΙΑ?

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 3 Οι ιδιότητες των αριθμών... 37 3.1 Αριθμητικά σύνολα... 37 3.2 Ιδιότητες... 37 3.3 Περισσότερες ιδιότητες...

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 3 Οι ιδιότητες των αριθμών... 37 3.1 Αριθμητικά σύνολα... 37 3.2 Ιδιότητες... 37 3.3 Περισσότερες ιδιότητες... Περιεχόμενα Πρόλογος... 5 Κεφάλαιο Βασικές αριθμητικές πράξεις... 5. Τέσσερις πράξεις... 5. Σύστημα πραγματικών αριθμών... 5. Γραφική αναπαράσταση πραγματικών αριθμών... 6.4 Οι ιδιότητες της πρόσθεσης

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Δημιουργία σύνδεσης... 27 5. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ ΚΑΙ ΤΙ ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ ΙΣΤΟΥ... 37. Γνωριμία με μια ιστοσελίδα:... 38

Περιεχόμενα. Δημιουργία σύνδεσης... 27 5. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ ΚΑΙ ΤΙ ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ ΙΣΤΟΥ... 37. Γνωριμία με μια ιστοσελίδα:... 38 Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11 ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ... 13 1. ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ... 15 2. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ INTERNET;... 16 3. ΤΙ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ, ΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΒΡΕΙ ΚΑΝΕΙΣ... 19 4. ΤΙ ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

I. ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. math-gr

I. ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. math-gr I ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ i e ΜΕΡΟΣ Ι ΟΡΙΣΜΟΣ - ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ Α Ορισμός Ο ορισμός του συνόλου των Μιγαδικών αριθμών (C) βασίζεται στις εξής παραδοχές: Υπάρχει ένας αριθμός i για τον οποίο ισχύει i Το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ

ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Δ Εξάμηνο Συναρτήσεις Κατακερματισμού και Πιστοποίηση Μηνύματος Διδάσκων : Δρ. Παρασκευάς Κίτσος Επίκουρος Καθηγητής e-mail: pkitsos@teimes.gr, pkitsos@ieee.org Αντίρριο

Διαβάστε περισσότερα

1.5 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ μικρόκοσμου «Προγραμματισμός Η/Υ»

1.5 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ μικρόκοσμου «Προγραμματισμός Η/Υ» 1.5 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ μικρόκοσμου «Προγραμματισμός Η/Υ» 1. Πήγαινε στο μενού Αρχείο και επίλεξε Άνοιγμα. Άνοιξε το αρχείο sample.x. Ανοίγουν δυο παράθυρα. Παρατήρησε τα ονόματα τους: Πηγαίος κώδικας... και

Διαβάστε περισσότερα

1 Αριθμητική κινητής υποδιαστολής και σφάλματα στρογγύλευσης

1 Αριθμητική κινητής υποδιαστολής και σφάλματα στρογγύλευσης 1 Αριθμητική κινητής υποδιαστολής και σφάλματα στρογγύλευσης Στη συγκεκριμένη ενότητα εξετάζουμε θέματα σχετικά με την αριθμητική πεπερασμένης ακρίβειας που χρησιμοποιούν οι σημερινοί υπολογιστές και τα

Διαβάστε περισσότερα

4.6 Η ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΔΙΟΦΑΝΤΙΚΗ ΕΞΙΣΩΣΗ

4.6 Η ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΔΙΟΦΑΝΤΙΚΗ ΕΞΙΣΩΣΗ 174 46 Η ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΔΙΟΦΑΝΤΙΚΗ ΕΞΙΣΩΣΗ Εισαγωγή Ένα από τα αρχαιότερα προβλήματα της Θεωρίας Αριθμών είναι η αναζήτηση των ακέραιων αριθμών που ικανοποιούν κάποιες δεδομένες σχέσεις Με σύγχρονη ορολογία

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Τμήμα Τηλεπληροφορικής & Διοίκησης

Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Τμήμα Τηλεπληροφορικής & Διοίκησης Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Τμήμα Τηλεπληροφορικής & Διοίκησης Κατάλογος Περιεχομένων 1 ΑΣΎΜΜΕΤΡΗ ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΊΑ ΚΑΙ PGP...- 3-1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΉ...- 3-1.2 ΤΙ ΕΊΝΑΙ ΤΟ PGP;...- 4-1.3 ΤΟ PGP ΒΉΜΑ ΒΉΜΑ......-

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Κεφάλαιο 2 ο Αν χ και y μεταβλητές με τιμές 5 και 10 αντίστοιχα να εξηγηθούν οι ακόλουθες εντολές εξόδου.

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Κεφάλαιο 2 ο Αν χ και y μεταβλητές με τιμές 5 και 10 αντίστοιχα να εξηγηθούν οι ακόλουθες εντολές εξόδου. 2.1 Αν χ και y μεταβλητές με τιμές 5 και 10 αντίστοιχα να εξηγηθούν οι ακόλουθες εντολές εξόδου. 1) Η τιμή του χ είναι,χ Ητιμή του χ είναι 5 Ηεντολή εμφανίζει ότι υπάρχει στα διπλά εισαγωγικά ως έχει.

Διαβάστε περισσότερα

Κρυπτογραφία. Εργαστηριακό μάθημα 1

Κρυπτογραφία. Εργαστηριακό μάθημα 1 Κρυπτογραφία Εργαστηριακό μάθημα 1 Βασικοί όροι Με τον όρο κρυπτογραφία εννοούμε τη μελέτη μαθηματικών τεχνικών που στοχεύουν στην εξασφάλιση θεμάτων που άπτονται της ασφάλειας μετάδοσης της πληροφορίας,

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Τμήμα Τηλεπληροφορικής & Διοίκησης

Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Τμήμα Τηλεπληροφορικής & Διοίκησης Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Τμήμα Τηλεπληροφορικής & Διοίκησης Κατάλογος Περιεχομένων ΕΙΣΑΓΩΓΉ ΣΤΟ CRYPTOOL... 3 DOWNLOADING CRYPTOOL... 3 ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΊ ΚΑΙ ΑΛΓΌΡΙΘΜΟΙ ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΊΑΣ ΣΤΟ CRYPTOOL...

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένη Κρυπτογραφία Ι

Εφαρμοσμένη Κρυπτογραφία Ι Εφαρμοσμένη Κρυπτογραφία Ι Κωνσταντίνου Ελισάβετ ekonstantinou@aegean.gr http://www.icsd.aegean.gr/ekonstantinou Ησυνάρτησηφ(.) του Euler Για κάθε ακέραιο n> 0, έστω φ(n) το πλήθος των ακεραίων στο διάστημα

Διαβάστε περισσότερα

2 ΟΥ και 8 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

2 ΟΥ και 8 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ 2 ΟΥ και 8 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΔΟΜΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ 1) Πότε χρησιμοποιείται η δομή επανάληψης

Διαβάστε περισσότερα

26.02.14 ΑΠΘ. Χαρά Χαραλάμπους Τμήμα Μαθηματικών ΑΠΘ. Ιστορία των Μαθηματικών Εαρινό Εξάμηνο 2014

26.02.14 ΑΠΘ. Χαρά Χαραλάμπους Τμήμα Μαθηματικών ΑΠΘ. Ιστορία των Μαθηματικών Εαρινό Εξάμηνο 2014 Εαρινό εξάμηνο 2014 26.02.14 Χ. Χαραλάμπους 14 ο πρόβλημα (βρίσκεται στο Μουσείο Καλών Τεχνών της Μόσχας από το 1893 μ.χ.) «μετάφραση των συμβόλων: Εάν σου πουν: μία κομμένη πυραμίδα με ύψος 6, με βάση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Δ Εξάμηνο

ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Δ Εξάμηνο ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Δ Εξάμηνο Τοπολογίες Διατάξεων Κρυπτογράφησης- Εισαγωγή στην Ασφάλεια Δικτύων και Ασφάλεια Ηλεκτρονικού Ταχυδρομείου Διδάσκων : Δρ. Παρασκευάς Κίτσος Επίκουρος Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

K15 Ψηφιακή Λογική Σχεδίαση 7-8: Ανάλυση και σύνθεση συνδυαστικών λογικών κυκλωμάτων

K15 Ψηφιακή Λογική Σχεδίαση 7-8: Ανάλυση και σύνθεση συνδυαστικών λογικών κυκλωμάτων K15 Ψηφιακή Λογική Σχεδίαση 7-8: Ανάλυση και σύνθεση συνδυαστικών λογικών κυκλωμάτων Γιάννης Λιαπέρδος TEI Πελοποννήσου Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής ΤΕ Η έννοια του συνδυαστικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013-2014

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013-2014 ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013-2014 Επιμέλεια: Ομάδα Διαγωνισμάτων από το Στέκι των Πληροφορικών Θέμα Α A1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τους

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Πίνακας περιεχομένων Κεφάλαιο 1 - ΟΙ ΦΥΣΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ... 2 Κεφάλαιο 2 ο - ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ... 6 Κεφάλαιο 3 ο - ΔΕΚΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ... 10 ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΣ 1 Κεφάλαιο 1 - ΟΙ ΦΥΣΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Πειραματιζόμενοι με αριθμούς στο περιβάλλον του Microworlds Pro: διαθεματική προσέγγιση περί «πολλαπλασίων και διαιρετών»

Πειραματιζόμενοι με αριθμούς στο περιβάλλον του Microworlds Pro: διαθεματική προσέγγιση περί «πολλαπλασίων και διαιρετών» Πειραματιζόμενοι με αριθμούς στο περιβάλλον του Microworlds Pro: διαθεματική προσέγγιση περί «πολλαπλασίων και διαιρετών» μια Νίκος Δαπόντες Φυσικός Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Το περιβάλλον Microworlds

Διαβάστε περισσότερα

1. ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

1. ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΔΑΜΑΝΤΙΟΣ ΣΧΟΛΗ ΤΑΞΗ Δ ΟΝΟΜΑ α. Αντιμεταθετική ιδιότητα 1. ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ Π Ρ Ο Σ Θ Ε Σ Η Α. ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣΘΕΣΗΣ 8 + 7 = 15 ή 7 + 8 = 15 346 ή 517 ή 82 + 517 + 82 + 346 82 346 517 945 945

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο. Ψηφιακές Υπογραφές. 11.1 Εισαγωγή. Πίνακας Περιεχομένων

Κεφάλαιο. Ψηφιακές Υπογραφές. 11.1 Εισαγωγή. Πίνακας Περιεχομένων Κεφάλαιο Ψηφιακές Υπογραφές Πίνακας Περιεχομένων 11.1 Εισαγωγή..............................................1 11.2 Ένα πλαίσιο για μηχανισμούς ψηφιακών υπογραφών........... 2 11.3 RSA και σχετικά σχήματα

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια στο διαδίκτυο για ενήλικες

Ασφάλεια στο διαδίκτυο για ενήλικες Ασφάλεια στο διαδίκτυο για ενήλικες Το διαδίκτυο είναι πλέον ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της ζωής μας. Είναι πηγή πληροφοριών, ενημέρωσης και δικτύωσης και είναι σίγουρα απαραίτητο σε όλους μας. Όλοι απολαμβάνουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑΣ

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΜΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΜΠΙΣΜΠΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ, Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικες Διόρθωσης Σφαλμάτων (Error-Correcting Codes) Σφάλματα που αυτο- διορθώνονται

Κώδικες Διόρθωσης Σφαλμάτων (Error-Correcting Codes) Σφάλματα που αυτο- διορθώνονται Κώδικες Διόρθωσης Σφαλμάτων (Error-Correcting Codes) Σφάλματα που αυτο- διορθώνονται Είναι άλλο πράγμα να δείξεις σε κάποιον ότι κάνει λάθος και άλλο πράγμα να τον κάνεις να αντιληφθεί την αλήθεια 632-74

Διαβάστε περισσότερα

ΛΧ1004 Μαθηματικά για Οικονομολόγους

ΛΧ1004 Μαθηματικά για Οικονομολόγους ΛΧ1004 Μαθηματικά για Οικονομολόγους Μάθημα 1 ου Εξαμήνου 2Θ+2Φ(ΑΠ) Ι. Δημοτίκαλης, Επίκουρος Καθηγητής 1 ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ-ΤΜΗΜΑ Λ&Χ: jdim@staff.teicrete.gr ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Όπως έχουμε ήδη αναφέρει, τα δίκτυα τεχνολογίας / χρησιμοποιούν διεύθυνση 32 bits, προκειμένου να δρομολογήσουν ένα αυτοδύναμο πακέτο στο προορισμό του. Κατά σύμβαση έχει επικρατήσει οι διευθύνσεις να

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ομή Επανάληψης

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ομή Επανάληψης ΕΠ.27 Να αναπτυχθεί αλγόριθμος που θα εμφανίζει όλους τους τέλειους αριθμούς στο διάστημα [2,100]. Τέλειος είναι ο ακέραιος που ισούται με το άθροισμα των γνήσιων διαιρετών του. Oι τέλειοι Ο Πυθαγόρας

Διαβάστε περισσότερα

WWW.MLMNET.GR GOLDBEX

WWW.MLMNET.GR GOLDBEX WWW.MLMNET.GR GOLDBEX ΒΑΣΙΚΑ ΒΗΜΑΤΑ 1. Για να προσκαλέσουμε έναν καινούριο αγοραστή να μπει στην ομάδα μας του στέλνουμε το προσωπικό μας λινκ. Το λινκ αυτό το βρίσκουμε στο e-mail που μας έστειλε η εταιρία

Διαβάστε περισσότερα

O n+2 = O n+1 + N n+1 = α n+1 N n+2 = O n+1. α n+2 = O n+2 + N n+2 = (O n+1 + N n+1 ) + (O n + N n ) = α n+1 + α n

O n+2 = O n+1 + N n+1 = α n+1 N n+2 = O n+1. α n+2 = O n+2 + N n+2 = (O n+1 + N n+1 ) + (O n + N n ) = α n+1 + α n Η ύλη συνοπτικά... Στοιχειώδης συνδυαστική Γεννήτριες συναρτήσεις Σχέσεις αναδρομής Θεωρία Μέτρησης Polyá Αρχή Εγκλεισμού - Αποκλεισμού Σχέσεις Αναδρομής Γραμμικές Σχέσεις Αναδρομής με σταθερούς συντελεστές

Διαβάστε περισσότερα

Κορυφαίες συμβουλές πρόληψης

Κορυφαίες συμβουλές πρόληψης Περραιβού 40, Ανω Τούμπα T: 2310.943.054 54352, Θεσσαλονίκη Μ: 6978.284.405 W: www.servicepack.gr E: info@servicepack.gr Κορυφαίες συμβουλές πρόληψης Η πρόληψη των κυβερνοεγκλημάτων μπορεί να είναι πολύ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΕΣ & ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΛΓΕΒΡΑ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΕΣ & ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΛΓΕΒΡΑ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΕΣ & ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΛΓΕΒΡΑ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Επιμέλεια : Παλαιολόγου Παύλος Μαθηματικός Αγαπητοί μαθητές. αυτό το βιβλίο αποτελεί ένα βοήθημα στην ύλη της Άλγεβρας Α Λυκείου, που είναι ένα από

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος ΜEd: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο : Εξισώσεις - Ανισώσεις 1 1.1 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗΣ ΑΛΓΕΒΡΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΡΙΣΜΟΙ Μεταβλητή

Διαβάστε περισσότερα

Μπορείτε τα δείτε βιντεάκι με τη διαδικασία εδώ: http://www.greektuts.net/greek-in-joomla/

Μπορείτε τα δείτε βιντεάκι με τη διαδικασία εδώ: http://www.greektuts.net/greek-in-joomla/ 1) Εμφάνιση ιστοσελίδας Ανοίγουμε το πρόγραμμα πλοήγησης (Firefox, Chrome, Internet Explorer κτλ) και στη γραμμή διευθύνσεων πληκτρολογούμε τη διεύθυνση http://localhost ή http://127.0.0.1. Αν δεν βλέπουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 3. Δίνεται ο πίνακας: 3 3 3 ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ ΘΕΜΑ ο. Ένα κουτί περιέχει άσπρες, μαύρες, κόκκινες και πράσινες μπάλες. Οι άσπρες είναι 5, οι μαύρες είναι 9, ενώ οι κόκκινες και οι πράσινες μαζί είναι 6. Επιλέγουμε

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα για τους µαθητές µε το κόσκινο του Ερατοσθένη:.. (και άσκηση 10 σελ. 219 «Η φύση και η δύναµη των µαθηµατικών»)

Δραστηριότητα για τους µαθητές µε το κόσκινο του Ερατοσθένη:.. (και άσκηση 10 σελ. 219 «Η φύση και η δύναµη των µαθηµατικών») Πρώτοι αριθµοί: Τι µας λέει στο βιβλίο (σελ.25-26): 1. Μου αρέσουν οι πρώτοι αριθµοί, γι αυτό αρίθµησα µε πρώτους τα κεφάλαια. Οι πρώτοι αριθµοί είναι αυτό που αποµένει όταν αφαιρέσεις όλα τα στερεότυπα

Διαβάστε περισσότερα

Παύλος Εφραιμίδης. Κρυπτογραφικά Πρωτόκολλα. Ασφ Υπολ Συστ

Παύλος Εφραιμίδης. Κρυπτογραφικά Πρωτόκολλα. Ασφ Υπολ Συστ Παύλος Εφραιμίδης Κρυπτογραφικά Πρωτόκολλα Ασφ Υπολ Συστ 1 Fair Coin Millionaires Problem Blind Signatures Oblivious Signatures Simultaneous Contract Signing Simultaneous Exchange of Secrets προηγμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΔΙΑΚΡΙΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ» - 6/2/2014 Διάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες και 50 λεπτά Ομάδα Α

ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΔΙΑΚΡΙΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ» - 6/2/2014 Διάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες και 50 λεπτά Ομάδα Α ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΔΙΑΚΡΙΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ» - 6/2/2014 Διάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες και 50 λεπτά Ομάδα Α 1. (2.5 μονάδες) Ο κ. Ζούπας παρέλαβε μία μυστηριώδη τσάντα από το ταχυδρομείο. Όταν

Διαβάστε περισσότερα

Κρυπτογραφία. Κρυπτοσυστήματα ροής. Πέτρος Ποτίκας. Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών

Κρυπτογραφία. Κρυπτοσυστήματα ροής. Πέτρος Ποτίκας. Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Κρυπτογραφία Κρυπτοσυστήματα ροής Πέτρος Ποτίκας Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Σχολή ΗΜΜΥ ΕΜΠ Κρυπτογραφία 1 / 22 Περιεχόμενα 1 Εισαγωγή 2 Υπολογιστική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ - ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΠΛ 131: ΑΡΧΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ I ΕΡΓΑΣΙΑ 2

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ - ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΠΛ 131: ΑΡΧΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ I ΕΡΓΑΣΙΑ 2 ΕΡΓΑΣΙΑ Διδάσκων: Γιώργος Χρυσάνθου Υπεύθυνος Άσκησης: Πύρρος Μπράτσκας Ημερομηνία Ανάθεσης: 3/10/015 Ημερομηνία Παράδοσης: 09/11/015 09:00 π.μ. I.Στόχος Στόχος αυτής της εργασίας είναι η χρησιμοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

B Γυμνασίου. Ενότητα 9

B Γυμνασίου. Ενότητα 9 B Γυμνασίου Ενότητα 9 Γραμμικές εξισώσεις με μία μεταβλητή Διερεύνηση (1) Να λύσετε τις πιο κάτω εξισώσεις και ακολούθως να σχολιάσετε το πλήθος των λύσεων που βρήκατε σε καθεμιά. α) ( ) ( ) ( ) Διερεύνηση

Διαβάστε περισσότερα

5η Δραστηριότητα. Λύσε το γρίφο Η Θεωρία της Πληροφορίας. Περίληψη. Λπν τ φνντ π τν πρτσ. Ικανότητες. Ηλικία. Υλικά

5η Δραστηριότητα. Λύσε το γρίφο Η Θεωρία της Πληροφορίας. Περίληψη. Λπν τ φνντ π τν πρτσ. Ικανότητες. Ηλικία. Υλικά 5η Δραστηριότητα Λύσε το γρίφο Η Θεωρία της Πληροφορίας Περίληψη Πόση πληροφορία περιέχεται σε ένα βιβλίο των 1000 σελίδων; Υπάρχει περισσότερη πληροφορία σε έναν τηλεφωνικό κατάλογο των 1000 σελίδων ή

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΔΕΛΤΙΟΥ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΔΕΛΤΙΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΔΕΛΤΙΟΥ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥ ΕΠΑΛ Α Έκδοση 1.0, Ιούνιος 2011 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΛΙΣΤΑ ΣΧΗΜΑΤΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 14: Προγραμματίζοντας ένα Ρομπότ ανιχνευτή

Σενάριο 14: Προγραμματίζοντας ένα Ρομπότ ανιχνευτή Σενάριο 14: Προγραμματίζοντας ένα Ρομπότ ανιχνευτή Ταυτότητα Σεναρίου Τίτλος: Προγραμματίζοντας ένα Ρομπότ ανιχνευτή Γνωστικό Αντικείμενο: Πληροφορική Διδακτική Ενότητα: Ελέγχω-Προγραμματίζω τον Υπολογιστή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Ακολουθιακή ομή

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Ακολουθιακή ομή ΑΔ.1 Να αναπτυχθεί αλγόριθμος που θα διαβάζει την ημερομηνία γέννησης (ημέρα, μήνας, χρόνος) καθώς και την τρέχουσα ημερομηνία,και θα υπολογίζει την ηλικία του. Για να λύσουμε την άσκηση θα υπολογίσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών Υπολογιστές και Δεδομένα Κεφάλαιο 3ο Αναπαράσταση Αριθμών www.di.uoa.gr/~organosi 1 Δεκαδικό και Δυαδικό Δεκαδικό σύστημα 2 3 Δεκαδικό και Δυαδικό Δυαδικό Σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α. α. Πριν εμφανιστεί η τεχνολογία ISDN οι υπηρεσίες φωνής, εικόνας και δεδομένων απαιτούσαν διαφορετικά δίκτυα.

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α. α. Πριν εμφανιστεί η τεχνολογία ISDN οι υπηρεσίες φωνής, εικόνας και δεδομένων απαιτούσαν διαφορετικά δίκτυα. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΘΕΜΑ Α ΚΥΡΙΑΚΗ 04/05/2014- ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΟΚΤΩ (8) ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α1. Να χαρακτηρίσετε

Διαβάστε περισσότερα

Διακριτά Μαθηματικά. Απαρίθμηση: Διωνυμικοί συντελεστές

Διακριτά Μαθηματικά. Απαρίθμηση: Διωνυμικοί συντελεστές Διακριτά Μαθηματικά Απαρίθμηση: Διωνυμικοί συντελεστές Συνδυασμοί Το πλήθος των συνδυασμών r από n στοιχεία, C(n,r) συμβολίζεται και ως Ο αριθμός αυτός λέγεται και διωνυμικός συντελεστής Οι αριθμοί αυτοί

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός των Πινάκων μίας Βάσης Δεδομένων

Σχεδιασμός των Πινάκων μίας Βάσης Δεδομένων Σχεδιασμός των Πινάκων μίας Βάσης Δεδομένων 3 ΚΥΡΙΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Επιλογή τύπου δεδομένων και ιδιότητες πεδίων Δημιουργία πινάκων Συσχετισμός πινάκων ΑΡΧΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΡΑΓΓΕΛΙΕΣ, ΠΑΡΑΓΓΕΛΙΕΣ ΤΕΛΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι οι ακέραιοι αριθμοί από το 0 και μετά λέγονται φυσικοί αριθμοί π.χ.

Όλοι οι ακέραιοι αριθμοί από το 0 και μετά λέγονται φυσικοί αριθμοί π.χ. 1. Οι φυσικοί αριθμοί. Όλοι οι ακέραιοι αριθμοί από το 0 και μετά λέγονται φυσικοί αριθμοί π.χ. 0, 1,2,3,4,5,6,7,8,9, 10,..., 100,..., 1.000,..., 10.0000,10.001,..., 100.000, 100.001, 100.002,..., 200.000,...,

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΕΡΟΣ - ΑΛΓΕΒΡΑ. Α. Οι πραγματικοί αριθμοί και οι πράξεις τους

Α ΜΕΡΟΣ - ΑΛΓΕΒΡΑ. Α. Οι πραγματικοί αριθμοί και οι πράξεις τους Α ΜΕΡΟΣ - ΑΛΓΕΒΡΑ Κεφάλαιο 1 ο ΑΛΓΕΒΡΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ 1.1 Πράξεις με πραγματικούς αριθμούς Α. Οι πραγματικοί αριθμοί και οι πράξεις τους 1. Ποιοι αριθμοί ονομάζονται: α) ρητοί β) άρρητοι γ) πραγματικοί;

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ομή Επανάληψης

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ομή Επανάληψης ΕΠ.1 Να αναπτυχθεί αλγόριθμος που θα εκτυπώνει τους διψήφιους άρτιους ακέραιους. Η άσκηση στην ουσία θα πρέπει να εκτυπώσει του αριθμούς 10, 12, 14,.,96, 98. Μεμιαπρώτηματιάθαμπορούσαμενατηνλύσουμεμετοναπροσπελάσουμετιςτιμές

Διαβάστε περισσότερα