πλεθπαίδεπζε παηδηώλ κε θαη ρσξίο δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο (ΓΑΓ) ζην ζρνιείν Υξηζηίλα Κ. πξηνπνύινπ - Γειιή *

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "πλεθπαίδεπζε παηδηώλ κε θαη ρσξίο δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο (ΓΑΓ) ζην ζρνιείν Υξηζηίλα Κ. πξηνπνύινπ - Γειιή * delis@mfa.gr"

Transcript

1 παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Θεωρείο 20 πλεθπαίδεπζε παηδηώλ κε θαη ρσξίο δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο (ΓΑΓ) ζην ζρνιείν Πεξίιεςε Υξηζηίλα Κ. πξηνπνύινπ - Γειιή * Σα άηνκα κε δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο (ΓΑΓ) πξνζέιθπζαλ ην ελδηαθέξνλ θνξέσλ (θξαηηθψλ θαη ηδησηηθψλ) κεηά ηα κέζα ηεο δεθαεηίαο ηνπ Έσο ηφηε ηα άηνκα απηά βξίζθνληαλ ππφ ηελ πξνζηαζία ηεο νηθνγέλεηάο ηνπο ή ζε ηδξχκαηα/άζπια (ηαζηλφο 1991). Γπλακηθή αιιαγή ζηελ εθπαίδεπζε ησλ αηφκσλ κε ςπρηθέο θαη δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο πξαγκαηνπνηήζεθε κεηά ηε ζεζκνζέηεζε ηνπ λφκνπ 2817/2000 γηα ηελ «Δθπαίδεπζε αηφκσλ κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο». Με ην λφκν απηφ ην ΤΠΔΠΘ εηζάγεη ηελ πνιηηηθή ηνπ «ελφο ζρνιείνπ γηα φινπο» πξνσζψληαο έηζη ηε ζπλεθπαίδεπζε θαη θνηλσληθή έληαμε 1 αηφκσλ κε θαη ρσξίο εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο. Ο λφκνο 3699/2008 πεξί «Δηδηθήο Αγσγήο θαη Δθπαίδεπζεο αηφκσλ κε αλαπεξία ή κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο» ζπλερίδεη θαη εληζρχεη ηελ εθπαηδεπηηθή θαη θνηλσληθή έληαμε ησλ αηφκσλ κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο ελψ αλαγλσξίδεη ην δηθαίσκα ζπκκεηνρήο ησλ αηφκσλ κε απηηζκφ ή άιιεο ΓΑΓ ζηελ εθπαηδεπηηθή δηαδηθαζία. Ζ εξγαζία εμεηάδεη επηρεηξήκαηα ππεξ θαη θαηά ηεο έληαμεο παηδηψλ κε ΓΑΓ ζηελ εθπαηδεπηηθή δηαδηθαζία, ηε ζπλεθπαίδεπζή ηνπο κε θπζηνινγηθά αλαπηπζζφκελα παηδηά θαζψο θαη πξνγξάκκαηα ζπλεθπαίδεπζεο ηα νπνία εθαξκφδνληαη ζηηο ΖΠΑ. θνπφο ηεο εξγαζίαο είλαη λα εηζάγεη ηνλ πξνβιεκαηηζκφ ζρεηηθά κε ην πιαίζην εθπαίδεπζεο ησλ αηφκσλ κε ΓΑΓ. Λέμεηο θιεηδηά: δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο, εθπαηδεπηηθή πνιηηηθή, πξνγξάκκαηα ζπλεθπαίδεπζεο Abstract People with pervasive developmental disorders (PDD) attracted the attention of state and private sector after mid-1950s. Until then these people were under the protection of their families or in institutions/ asylums (Stasinos1991). Dynamic change in education of people with psychological and pervasive developmental disorders was realized after the institution of law 2817/2000 for Education of people with special educational needs. Ministry of Education and Religious Affairs introduced policy of one school for all by this law, promoting, in this way policy of educational and social integration of people with and without special educational needs. Law 3699/2008 on Special Education and Education of handicapped people or people with special educational needs continious the educational and social integration of people with special educational needs while it recognizes the right of people with autism or other pervasive developmental disorders to participate in education process. This paper investigates advantages and disanvantages of integration of children with PDD in the education process, their education together with normally developping children as well as programs of educational integration implemented in USA. Aim of of this paper is to introduce the argument on the educational frame and conditions for children with PDD. Key words: pervasive developmental disorders, educational policy, educational integration programs Δηζαγσγή Ο απηηζκφο ζεσξήζεθε θαηά ηε δεθαεηία ηνπ 1940 ςπρνγελέο θαηλφκελν, θαηά ηε δεθαεηία ηνπ 1960 ζπκπεξηθνξηθφ ζχλδξνκν, ελψ ζηε ζχγρξνλε ζεψξεζή ηνπ δελ απνθιείνληαη λεπξνινγηθνί ή γελεηη- * Ζ Υξηζηίλα πξηνπνχινπ Γειιή είλαη δηδάζθνπζα ζην Σκήκα Δθπαηδεπηηθήο θαη Κνηλσληθήο Πνιηηηθήο ζην Παλεπηζηήκην Μαθεδνλίαο 1 Οη φξνη ζπλεθπαίδεπζε, ζρνιηθή ελζσκάησζε θαη έληαμε ρξεζηκνπνηνχληαη ελαιιαθηηθά ζε απηή ηελ εξγαζία

2 παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Θεωρείο 21 θνί παξάγνληεο ρσξίο αθφκα λα έρνπλ πξνζδηνξηζηεί νη αθξηβείο αηηίεο (Schreibman, 2005). Ζ θξαηηθή κέξηκλα γηα ηα άηνκα κε ςπρηθέο αζζέλεηεο μεθηλά κεηά ην Β Παγθφζκην Πφιεκν, φηαλ νη θνηλσληθέο θαη παξαγσγηθέο ζπλζήθεο ζηελ Διιάδα άιιαμαλ δπλακηθά. Καηαξρήλ (ηε δεθαεηία ηνπ 1950) ε κέξηκλα απηή δελ απνζθνπνχζε ζε εθπαηδεπηηθή θαη επαγγεικαηηθή θαηάξηηζε θαη έληαμε. Δίρε θπξίσο ηαηξηθφ πεξηερφκελν θαη παξερφηαλ ζε ηδξχκαηα. Σε δεθαεηία ηνπ 1980 άιιαμε ε ζπλνιηθή ζεψξεζε ηεο εηδηθήο αγσγήο ζηελ Διιάδα (Πνιπρξνλνπνχινπ 1995), ελψ ην εθπαηδεπηηθφ ζχζηεκα θαη ε θνηλσληθή ηδενινγία επεξεάζηεθαλ απφ ηελ ηερλνινγηθή εμέιημε, ηηο νηθνλνκηθέο αιιαγέο, ηηο αιιαγέο ζηελ αγνξά εξγαζίαο, ηε κνξθή ηνπ εξγαηηθνχ δπλακηθνχ θαη άιινπο παξάγνληεο (Lyotard 1979). Έηζη θπξηάξρεζε ε εθπαηδεπηηθή πξνζέγγηζε γηα ηα άηνκα κε εηδηθέο αλάγθεο, εγθαηαιήθζεθε ην θηιαλζξσπηθφ πξφηππν, ην θξάηνο φξηζε ην λνκηθφ πιαίζην ιεηηνπξγίαο ηεο εηδηθήο αγσγήο θαη ζπκπεξηέιαβε ηα άηνκα κε δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο κέζα ζην κεραληζκφ. ηε δεθαεηία ηνπ 1980 θαη ηνπ 1990 θπξηαξρνχζε ε πνιηηηθή ηεο εθπαίδεπζεο ησλ αηφκσλ κε εηδηθέο αλάγθεο ζε εηδηθά ζρνιεία, ελψ απφ ην 2000 πξνσζείηαη ε πνιηηηθή ηεο εθπαηδεπηηθήο ελζσκάησζεο θαη ηνπ «ελφο ζρνιείνπ γηα φινπο» ελαξκνληζκέλα κε ηα πξφηππα ησλ ρσξψλ ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο θαη ησλ ΖΠΑ. Οη αιιαγέο ζηελ εθπαηδεπηηθή πνιηηηθή αληαλαθινχλ ηφζν ηηο επηζηεκνληθέο φζν θαη ηηο θνηλσληθέο πεπνηζήζεηο θάζε επνρήο. ην ηέινο ηνπ 1980 θαη ζηηο αξρέο ηνπ 1990 έγηλαλ, ζηηο ΖΠΑ, θηλήζεηο γηα ηελ ελζσκάησζε καζεηψλ κε ζνβαξέο αλαπεξίεο ζε έλα ιηγφηεξν πεξηνξηζηηθφ πεξηβάιινλ θαηάιιειν γηα ηηο εθπαηδεπηηθέο ηνπο αλάγθεο. Ζ θίλεζε απηή ππνζηήξημε ηνλ πεξηνξηζκφ ηνπ αξηζκνχ ησλ καζεηψλ ζηα εηδηθά ζρνιεία ηεο γεηηνληάο θαη ηνλ πεξηνξηζκφ ηνπ αξηζκνχ ησλ παηδηψλ κε εηδηθέο κέηξηεο ή ζνβαξέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο πνπ ηνπνζεηήζεθαλ ζε εηδηθέο ηάμεηο. ην ηέινο ηνπ 1980 ε ελζσκάησζε είρε πξνζειθχζεη ζεκαληηθφ αξηζκφ γνλέσλ παηδηψλ κε ζνβαξέο αλαπεξίεο θαη ηα ζρνιεία άξρηζαλ λα πξνζθέξνπλ επθαηξίεο ζε ηέηνηνπο καζεηέο ψζηε λα ελζσκαησζνχλ ζην θαλνληθφ ζρνιείν (Krantz & McClannahan 1999). Πνηνη παξάγνληεο ζπλέβαιιαλ ζηελ πνιηηηθή ηεο ζπλεθπαίδεπζεο; πνηεο δπζθνιίεο παξνπζηάδνληαη; πνηα πξνγξάκκαηα έρνπλ εθαξκνζηεί; είλαη εξσηήκαηα πνπ εμεηάδνληαη ζηε ζπλέρεηα. ύγρξνλε εθπαηδεπηηθή πνιηηηθή κε πξννπηηθή ηε ζπλεθπαίδεπζε Ο απηηζκφο 1 είλαη κηα ζνβαξή δηάρπηε αλαπηπμηαθή δηαηαξαρή ηεο νπνίαο πνιιέο παξάκεηξνη παξακέλνπλ αθφκα άγλσζηεο. Καηαξρήλ κε ηηο εξγαζίεο ηνπ Kanner (1943) ν απηηζκφο είρε πξνζδηνξηζηεί σο απνηέιεζκα γνλετθήο παζνινγίαο θαη ην θαηλφκελν ηνπ απηηζκνχ σο ςπρνπαζνινγηθφ θαηλφκελν. Ο Bleuler (1919, 1950) είρε λσξίηεξα ρξεζηκνπνηήζεη ηνλ φξν απηηζκφ γηα λα πεξηγξάςεη ηελ ηδηνζπγθξαζηαθή, επηθεληξσκέλε ζηνλ εαπηφ απφζπξζε ζε κηα θαληαζηηθή δσή πνπ εθδεισλφηαλ απφ ζρηδνθξελείο. Μεξηθέο δεθαεηίεο πξηλ ζπγρεφηαλ ε ζπκπησκαηνινγία ηνπ απηηζκνχ κε απηή ηεο ζρηδνθξέλεηαο ή άιισλ ςπρσζηθψλ δηαηαξαρψλ. ηε ζπλέρεηα ζεσξήζεθε σο έλα είδνο ζπλαηζζεκαηηθήο δηαηαξαρήο, ελψ αξγφηεξα πεξηιήθζεθε ζηα «ινηπά πξνβιήκαηα πγείαο» (ΤΠΔΠΘ Ν.1143/81), πξνθεηκέλνπ λα θαηεγνξηνπνηεζεί σο είδνο αλαπεξίαο. Μφιηο ηε δεθαεηία ηνπ 1990 αλαγλσξίζηεθε σο απηφλνκε θαη αλεμάξηεηε δηαγλσζηηθή θαηεγνξία. ηα ιίγα ρξφληα πνπ έρνπλ κεζνιαβήζεη, νη έξεπλεο ηεο παγθφζκηαο επηζηεκνληθήο θνηλφηεηαο αθφκα πξνζπαζνχλ λα θσηίζνπλ ζεκαληηθέο πηπρέο ηνπ ζπλδξφκνπ (Rutter κεη. Καξαληάλνο 1987). ηελ Διιάδα, ηελ άλνημε ηνπ 2000 ςεθίζηεθε ν λφκνο 2817/2000. Με ην λφκν απηφ ην Διιεληθφ θξάηνο ππφ ηελ πίεζε ησλ θνξέσλ πξνζηαζίαο αηφκσλ κε απηηζκφ θαη ησλ ζπιιφγσλ γνλέσλ - α- λαγλσξίδεη ζηα παηδηά κε απηηζκφ ην δηθαίσκα ζπκκεηνρήο ζηελ εθπαηδεπηηθή δηαδηθαζία. Με απηφλ θαζηεξψλεηαη πιένλ λνκνζεηηθά ε απνδνρή ηνπ δηθαηψκαηνο ζηε δηαθνξά. Ζ νξνινγία αιιάδεη απφ «άηνκα κε εηδηθέο αλάγθεο» ζε «άηνκα κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο». χκθσλα κε ην λφκν απηφ: «άηνκα κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο ζεσξνχληαη ηα άηνκα ηα νπνία έρνπλ ζεκαληηθή δπζθνιία κάζεζεο θαη πξνζαξκνγήο εμαηηίαο ζσκαηηθψλ, δηαλνεηηθψλ, ςπρνινγηθψλ, ζπλαηζζεκαηηθψλ θαη θνηλσληθψλ ηδηαηηεξνηήησλ. ηα άηνκα απηά πεξηιακβάλνληαη φζνη έρνπλ λνεηηθή αλεπάξθεηα ή αλσξηκφηεηα, φζνη έρνπλ ηδηαίηεξα ζνβαξά πξνβιήκαηα φξαζεο ή αθνήο, φζνη έρνπλ ζνβαξά λεπξνινγηθά ή νξζνπεδηθά ειαηηψκαηα ή πξνβιήκαηα πγείαο, φζνη έρνπλ δπζιεμία, δπζαξηζκηζία, δπζαλαγλσζία, φζνη έ- ρνπλ ζχλζεηεο γλσζηηθέο, ζπλαηζζεκαηηθέο θαη θνηλσληθέο δπζθνιίεο θαη φζνη παξνπζηάδνπλ απηηζκφ 1 Οη άιιεο ΓΑΓ είλαη α) ην ζχλδξνκν Asperger (πςειήο ιεηηνπξγηθφηεηαο απηηζκφο), β) ην ζχλδξνκν Rett, γ) ε παηδηθή απνδηνξγαλσηηθή δηαηαξαρή δ) ΓΑΓ κε πξνζδηνξηδφκελε αιιηψο

3 παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Θεωρείο 22 θαη άιιεο δηαηαξαρέο αλάπηπμεο» (άξζξν 1). Οη ζθνπνί ηνπ ζχγρξνλνπ εθπαηδεπηηθνχ ζπζηήκαηνο ηεο Δηδηθήο Αγσγήο - φπσο αλαθέξνληαη ζην λφκν 2817/2000 είλαη «ε αλάπηπμε ηεο πξνζσπηθφηεηαο ησλ παηδηψλ, ε βειηίσζε ησλ ηθαλνηήησλ θαη δεμηνηήησλ, ψζηε λα θαηαζηεί δπλαηή ε έληαμε ή ε επαλέληαμή ηνπο ζην θνηλφ εθπαηδεπηηθφ ζχζηεκα θαη ε ζπκβίσζε κε ην θνηλσληθφ ζχλνιν. Ζ επαγγεικαηηθή ηνπο θαηάξηηζε θαη ε ζπκκεηνρή ηνπο ζηελ παξαγσγηθή δηαδηθαζία, ε αιιειναπνδνρή ηνπο κε ην θνηλσληθφ ζχλνιν θαη ε ηζφηηκε θνηλσληθή ηνπο εμέιημε» (άξζξν1). Γίλεηαη κεηαηξνπή ησλ εηδηθψλ ηάμεσλ ζε ηκήκαηα έληαμεο. Πξνσζείηαη θαη εληζρχεηαη ε ηδέα ηνπ «ελφο ζρνιείνπ γηα φινπο» κε ζθνπφ ηελ νκαιή θνηλσληθή θαη επαγγεικαηηθή έληαμε ησλ αηφκσλ κε εηδηθέο αλάγθεο. Με ζπγρξεκαηνδφηεζε απφ πφξνπο ηνπ Β Κνηλνηηθνχ Πιαηζίνπ ηήξημεο ( ) ηδξχζεθε θαη ιεηηνχξγεζε δεκφζην ζρνιείν γηα παηδηά κε απηηζκφ (2000) κε αξθεηέο δπζθνιίεο ζηελ επάλδξσζή ηνπ κε θαηάιιεια εθπαηδεπκέλν πξνζσπηθφ. Σα εθπαηδεπηηθά πξνγξάκκαηα εκπινπηίζηεθαλ κε δεκηνπξγηθέο, πξαθηηθέο δξαζηεξηφηεηεο ζηελ Α/ζκηα θαη Β/ζκηα εθπαίδεπζε. Σελ πεξίνδν ην Παηδαγσγηθφ Ηλζηηηνχην εθπφλεζε Αλαιπηηθφ Πξφγξακκα πνπδψλ γηα άηνκα κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο εμεηδηθεπκέλν ζε θαηεγνξίεο ζπκπεξηιακβαλνκέλσλ ησλ καζεηψλ κε απηηζκφ ή άιιεο ΓΑΓ. θνπφο ηνπ είλαη ε θαιιηέξγεηα δεμηνηήησλ γηα νκαιή κεηάβαζε ηνπ αηφκνπ κε ΓΑΓ ζηελ θνηλσληθή δσή. ην Αλαιπηηθφ πξφγξακκα πξνηείλεηαη ζπγθξφηεζε αηνκηθψλ εθπαηδεπηηθψλ πξνγξακκάησλ γηα ά- ηνκα κε δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο ελψ παξέρνληαη ππνδείγκαηα πξνγξακκάησλ ζηνπο εθπαηδεπηηθνχο. Σν θζηλφπσξν ηνπ 2008 ςεθίζηεθε λένο λφκνο γηα ηελ Δηδηθή Αγσγή θαη Δθπαίδεπζε. χκθσλα κε ην άξζξν 3 ηνπ λφκνπ 3699/2008 πεξί «Δηδηθήο Αγσγήο θαη Δθπαίδεπζεο αηφκσλ κε αλαπεξία ή κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο» : «1. Μαζεηέο κε αλαπεξία θαη εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο ζεσξνχληαη φζνη γηα νιφθιεξε ή νξηζκέλε πεξίνδν ηεο ζρνιηθήο ηνπο δσήο εκθαλίδνπλ ζεκαληηθέο δπζθνιίεο κάζεζεο εμαηηίαο αηζζεηεξηαθψλ, λνεηηθψλ, γλσζηηθψλ, αλαπηπμηαθψλ πξνβιεκάησλ, ςπρηθψλ θαη λεπξνςπρηθψλ δηαηαξαρψλ νη νπνίεο, ζχκθσλα κε ηε δηεπηζηεκνληθή αμηνιφγεζε, επεξεάδνπλ ηε δηαδηθαζία ηεο ζρνιηθήο πξνζαξκνγήο θαη κάζεζεο. ηνπο καζεηέο κε αλαπεξία θαη εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο ζπγθαηαιέγνληαη ηδίσο φζνη παξνπζηάδνπλ λνεηηθή αλαπεξία, αηζζεηεξηαθέο αλαπεξίεο φξαζεο (ηπθινί, ακβιχσπεο κε ρακειή φξαζε), αηζζεηεξηαθέο αλαπεξίεο αθνήο (θσθνί, βαξήθννη), θηλεηηθέο αλαπεξίεο, ρξφληα κε ηάζηκα λνζήκαηα, δηαηαξαρέο νκηιίαο-ιφγνπ, εηδηθέο καζεζηαθέο δπζθνιίεο φπσο δπζιεμία, δπζγξαθία, δπζαξηζκεζία, δπζαλαγλσζία, δπζνξζνγξαθία, ζχλδξνκν ειιεηκκαηηθήο πξνζνρήο κε ή ρσξίο ππεξθηλεηηθφηεηα, δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο (θάζκα απηηζκνχ), ςπρηθέο δηαηαξαρέο θαη πνιιαπιέο αλαπεξίεο». χκθσλα κε ην άξζξν 2 ηνπ λφκνπ 3699/2008 «1. Ζ Δηδηθή Αγσγή θαη Δθπαίδεπζε (ΔΑΔ), φπσο θαη ε γεληθή εθπαίδεπζε, είλαη ππνρξεσηηθή θαη ιεηηνπξγεί σο αλαπφζπαζην ηκήκα ηεο εληαίαο δεκφζηαο θαη δσξεάλ εθπαίδεπζεο. Σν θξάηνο ππνρξενχηαη λα παξέρεη ΔΑΔ ζε ζρνιεία Πξνζρνιηθήο, Πξσηνβάζκηαο θαη Γεπηεξνβάζκηαο Δθπαίδεπζεο. 2. ηηο εθπαηδεπηηθέο ππεξεζίεο ηεο ΔΑΔ πεξηιακβάλνληαη ε δηαθνξνδηάγλσζε, ε δηάγλσζε, ε αμηνιφγεζε θαη απνηχπσζε ησλ εηδηθψλ εθπαηδεπηηθψλ αλαγθψλ, ε ζπζηεκαηηθή παηδαγσγηθή παξέκβαζε κε εμεηδηθεπκέλα θαη θαηάιιεια πξνζαξκνζκέλα εθπαηδεπηηθά εξγαιεία θαη πξνγξάκκαηα, ηα νπνία πινπνηνχληαη απφ ηα θαηά ηφπνπο Κέληξα Γηαθνξνδηάγλσζεο, Γηάγλσζεο θαη Τπνζηήξημεο Δηδηθψλ Δθπαηδεπηηθψλ Αλαγθψλ (ΚΔΓΓΤ) θαη απφ ηηο δεκφζηεο ηαηξνπαηδαγσγηθέο ππεξεζίεο. Ζ ΔΑΔ πεξηιακβάλεη ζρνιηθέο κνλάδεο εηδηθήο εθπαίδεπζεο κε θαηάιιειεο θηηξηνινγηθέο ππνδνκέο, πξνγξάκκαηα ζπλεθπαίδεπζεο, πξνγξάκκαηα δηδαζθαιίαο ζην ζπίηη, θαζψο θαη ηηο αλαγθαίεο δηαγλσζηηθέο, αμηνινγηθέο θαη ππνζηεξηθηηθέο ππεξεζίεο. 3. ηηο ρνιηθέο Μνλάδεο Δηδηθήο Αγσγήο θαη Δθπαίδεπζεο (ΜΔΑΔ) θαη θαηά ηε ζπλεθπαίδεπζε ζηα γεληθά ζρνιεία, εθαξκφδνληαη εηδηθά εθπαηδεπηηθά πξνγξάκκαηα, αλάινγα κε ηηο αλαπεξίεο θαη ηηο εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο ησλ καζεηψλ, γηα φζν ρξνληθφ δηάζηεκα είλαη αλαγθαίν ή θαη γηα νιφθιεξε ηε δηάξθεηα ηεο ζρνιηθήο δσήο ηνπο. Πξνγξάκκαηα ζπζηεκαηηθήο παξέκβαζεο φπσο εξγνζεξαπεία, ινγνζεξαπεία, θπζηνζεξαπεία θαη θάζε άιιε ππεξεζία πνπ ζηεξίδεη ηελ ηζφηηκε κεηαρείξηζε ησλ καζεηψλ, αμηνιφγεζε θαη παηδαγσγηθή θαη ςπρνινγηθή ππνζηήξημε, παξέρνληαη θαηά θχξην ιφγν κέζα απφ ηηο ΜΔΑΔ θαη επηθνπξηθά απφ ηα ΚΔΓΓΤ.» ηνπο καζεηέο κε αλαπεξία θαη εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο παξέρεηαη ΔΑΔ, ε νπνία -ζην πιαίζην ησλ ζθνπψλ ηεο πξνζρνιηθήο, πξσηνβάζκηαο, δεπηεξνβάζκηαο, ηξηηνβάζκηαο, κε ηππηθήο, άηππεο θαη δηα βίνπ εθπαίδεπζεο- «επηδηψθεη λα αλαπηχμεη ηελ πξνζσπηθφηεηά ηνπο θαη λα ηνπο θαηαζηήζεη θαηά

4 παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Θεωρείο 23 ην δπλαηφλ ηθαλνχο γηα απηφλνκε ζπκκεηνρή ζηελ νηθνγελεηαθή, επαγγεικαηηθή, θνηλσληθή θαη πνιηηηζκηθή δσή». Ζ ΔΑΔ επηδηψθεη ηδίσο: «α) ηελ νιφπιεπξε θαη αξκνληθή αλάπηπμε ηεο πξνζσπηθφηεηαο ησλ καζεηψλ κε αλαπεξία θαη εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο, β) ηε βειηίσζε θαη αμηνπνίεζε ησλ δπλαηνηήησλ θαη δεμηνηήησλ ηνπο, ψζηε λα θαηαζηεί δπλαηή ε έληαμε ή ε επαλέληαμή ηνπο ζην γεληθφ ζρνιείν, φπνπ θαη φηαλ απηφ είλαη δπλαηφλ, γ) ηελ αληίζηνηρε πξνο ηηο δπλαηφηεηέο ηνπο έληαμε ζην εθπαηδεπηηθφ ζχζηεκα, ζηελ θνηλσληθή δσή θαη ζηελ επαγγεικαηηθή δξαζηεξηφηεηα θαη δ) ηελ αιιειναπνδνρή, ηελ αξκνληθή ζπκβίσζή ηνπο κε ην θνηλσληθφ ζχλνιν θαη ηελ ηζφηηκε θνηλσληθή ηνπο εμέιημε, κε ζηφρν ηε δηαζθάιηζε ηεο πιήξνπο πξνζβαζηκφηεηαο ησλ καζεηψλ κε αλαπεξία θαη κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο, θαζψο θαη ησλ εθπαηδεπηηθψλ ή/θαη γνλέσλ θαη θεδεκφλσλ κε αλαπεξία, ζε φιεο ηηο ππνδνκέο (θηηξηαθέο, πιηθνηερληθέο ζπκπεξηιακβαλνκέλσλ ησλ ειεθηξνληθψλ), ηηο ππεξεζίεο θαη ηα αγαζά πνπ απηά δηαζέηνπλ. Ζ εθαξκνγή ησλ αξρψλ ηνπ «ρεδηαζκνχ γηα ινπο (Design for All)» γηα ηε δηαζθάιηζε ηεο πξνζβαζηκφηεηαο ησλ αηφκσλ κε αλαπεξία είλαη ππνρξεσηηθή ηφζν θαηά ην ζρεδηαζκφ ησλ εθπαηδεπηηθψλ πξνγξακκάησλ θαη ηνπ εθπαηδεπηηθνχ πιηθνχ φζν θαη θαηά ηελ επηινγή ηνπ πάζεο θχζεσο εμνπιηζκνχ (ζπκβαηηθνχ θαη ειεθηξνληθνχ), ησλ θηηξηαθψλ ππνδνκψλ αιιά θαη θαηά ηελ αλάπηπμε φισλ ησλ πνιηηηθψλ θαη δηαδηθαζηψλ ησλ ΜΔΑΔ θαη ΚΔΓΓΤ». Οη ζηφρνη επηηπγράλνληαη κε: α) ηελ έγθαηξε ηαηξηθή δηάγλσζε, β) ηε δηάγλσζε θαη αμηνιφγεζε ησλ εηδηθψλ εθπαηδεπηηθψλ αλαγθψλ ηνπο ζηα ΚΔΓΓΤ θαη ζηα δεκφζηα Ηαηξνπαηδαγσγηθά Κέληξα (ΗΠΓ), γ) ηε ζπζηεκαηηθή παξέκβαζε πνπ πξαγκαηνπνηείηαη απφ ηελ πξνζρνιηθή ειηθία ζηηο θαηά ηφπνπο ΜΔΑΔ, κε ηε δεκηνπξγία ηκεκάησλ Πξψηκεο Παξέκβαζεο (ΠΠ), δ) ηελ εθαξκνγή εηδηθψλ εθπαηδεπηηθψλ πξνγξακκάησλ θαη πξνγξακκάησλ απνθαηάζηαζεο, ηελ πξνζαξκνγή ηνπ εθπαηδεπηηθνχ θαη δηδαθηηθνχ πιηθνχ, ηε ρξεζηκνπνίεζε εηδηθνχ εμνπιηζκνχ ζπκπεξηιακβαλνκέλνπ ηνπ ειεθηξνληθνχ εμνπιηζκνχ θαη ηνπ ινγηζκηθνχ θαη ηελ παξνρή θάζε είδνπο δηεπθνιχλζεσλ θαη εξγνλνκηθψλ δηεπζεηήζεσλ απφ ηηο ΜΔΑΔ θαη ηα ΚΔΓΓΤ. χκθσλα κε ην άξζξν 4 ηνπ ηδίνπ λφκνπ «oη εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο ησλ καζεηψλ κε αλαπεξία θαη κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο δηεξεπλψληαη θαη δηαπηζηψλνληαη απφ ηα ΚΔΓΓΤ, ηελ Δηδηθή Γηαγλσζηηθή Δπηηξνπή Αμηνιφγεζεο (ΔΓΔΑ) θαη ηα πηζηνπνηεκέλα απφ ην Τπνπξγείν Δζληθήο Παηδείαο θαη Θξεζθεπκάησλ Ηαηξνπαηδαγσγηθά Κέληξα (ΗΠΓ) άιισλ Τπνπξγείσλ». Σα ΚΔΓΓΤ αλάκεζα ζε άιιεο αξκνδηφηεηεο, κεξηκλνχλ γηα ηελ παξνρή ζπλερνχο ζπκβνπιεπηηθήο ππνζηήξημεο θαη ελεκέξσζεο ζην εθπαηδεπηηθφ πξνζσπηθφ θαη ζε φζνπο ζπκκεηέρνπλ ζηελ εθπαηδεπηηθή δηαδηθαζία θαη ζηελ ε- παγγεικαηηθή θαηάξηηζε θαη ηε δηνξγάλσζε πξνγξακκάησλ ελεκέξσζεο θαη θαηάξηηζεο γηα ηνπο γνλείο, ζε ζπλερή βάζε ζηελ πεξηνρή αξκνδηφηεηάο ηνπο. χκθσλα κε ην άξζξν 6 ηνπ λφκνπ απηνχ νη καζεηέο κε αλαπεξία θαη εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο κπνξνχλ λα θνηηνχλ: α) ε ζρνιηθή ηάμε ηνπ γεληθνχ ζρνιείνπ, εθφζνλ πξφθεηηαη γηα καζεηέο κε ήπηεο καζεζηαθέο δπζθνιίεο, ππνζηεξηδφκελνη απφ ηνλ εθπαηδεπηηθφ ηεο ηάμεο, ν νπνίνο ζπλεξγάδεηαη θαηά πεξίπησζε κε ηα ΚΔΓΓΤ, κε ηνπο ζρνιηθνχο ζπκβνχινπο γεληθήο θαη εηδηθήο εθπαίδεπζεο θαη ην εηδηθφ επηζηεκνληθφ πξνζσπηθφ. β) ε ζρνιηθή ηάμε ηνπ γεληθνχ ζρνιείνπ, κε παξάιιειε ζηήξημε-ζπλεθπαίδεπζε, απφ εθπαηδεπηηθνχο ΔΑΔ, φηαλ απηφ επηβάιιεηαη απφ ην είδνο θαη ην βαζκφ ησλ εηδηθψλ εθπαηδεπηηθψλ αλαγθψλ. Ζ παξάιιειε ζηήξημε παξέρεηαη ζε καζεηέο πνπ κπνξνχλ κε θαηάιιειε αηνκηθή ππνζηήξημε λα παξαθνινπζήζνπλ ην αλαιπηηθφ εθπαηδεπηηθφ πξφγξακκα ηεο ηάμεο, ζε καζεηέο κε ζνβαξφηεξεο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο φηαλ ζηελ πεξηνρή ηνπο δελ ππάξρεη άιιν πιαίζην ΔΑΔ (εηδηθφ ζρνιείν, ηκήκα έληαμεο) ή φηαλ ε παξάιιειε ζηήξημε θαζίζηαηαη απαξαίηεηε - βάζεη ηεο γλσκάηεπζεο ηνπ ΚΔΓΓΤ - εμαηηίαο ησλ εηδηθψλ εθπαηδεπηηθψλ ηνπο αλαγθψλ. ηελ ηειεπηαία πεξίπησζε ε ζηήξημε απφ εηδηθφ εθπαηδεπηηθφ κπνξεί λα γίλεηαη ζε κφληκε θαη πξνγξακκαηηζκέλε βάζε. γ) ε εηδηθά νξγαλσκέλα θαη θαηάιιεια ζηειερσκέλα Σκήκαηα Έληαμεο (ΣΔ) πνπ ιεηηνπξγνχλ κέζα ζηα ζρνιεία γεληθήο θαη επαγγεικαηηθήο εθπαίδεπζεο κε δχν (2) δηαθνξεηηθνχο ηχπνπο πξνγξακκάησλ: αα) Κνηλφ θαη εμεηδηθεπκέλν πξφγξακκα, πνπ θαζνξίδεηαη κε πξφηαζε ηνπ νηθείνπ ΚΔΓΓΤ γηα ηνπο καζεηέο κε επηφηεξεο κνξθήο εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο. ββ) Δμεηδηθεπκέλν νκαδηθφ ή εμαηνκηθεπκέλν πξφγξακκα δηεπξπκέλνπ σξαξίνπ, πνπ θαζνξίδεηαη κε πξφηαζε ηνπ νηθείνπ ΚΔΓΓΤ, γηα ηνπο καζεηέο κε ζνβαξφηεξεο κνξθήο εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο, νη νπνίεο δελ θαιχπηνληαη απφ αληίζηνηρεο κε ην είδνο θαη ην βαζκφ απηνηειείο ζρνιηθέο κνλάδεο. Σν εμεηδηθεπκέλν πξφγξακκα κπνξεί λα είλαη αλεμάξηεην απφ ην θνηλφ, ζχκθσλα κε ηηο αλάγθεο ησλ καζεηψλ.

5 παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Θεωρείο 24 Μαζεηέο πνπ δελ απηνεμππεξεηνχληαη θνηηνχλ ή ζε απηνηειείο ΜΔΑΔ ή ζε ζρνιεία ηεο γεληθήο εθπαίδεπζεο ή ζε ΣΔ κε ηελ αλάινγε ζηήξημε θαη ηελ παξνπζία Δηδηθνχ Βνεζεηηθνχ Πξνζσπηθνχ (ΔΒΠ), αλάινγα κε ην είδνο ηεο αλαπεξίαο ηνπο θαη ηηο εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο πνπ απνξξένπλ απφ απηή. ηαλ ε θνίηεζε ησλ καζεηψλ κε αλαπεξία θαη εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο θαζίζηαηαη ηδηαίηεξα δχζθνιε ζηα ζρνιεία ηνπ θνηλνχ εθπαηδεπηηθνχ πξνγξάκκαηνο ή ζηα ηκήκαηα έληαμεο, ιφγσ ησλ εηδηθψλ εθπαηδεπηηθψλ αλαγθψλ ηνπο, ε εθπαίδεπζε ησλ καζεηψλ απηψλ παξέρεηαη: α) ε απηνηειείο ΜΔΑΔ. β) ε ζρνιεία ή ηκήκαηα πνπ ιεηηνπξγνχλ είηε σο απηνηειή είηε σο παξαξηήκαηα άιισλ ζρνιείσλ ζε λνζνθνκεία, θέληξα απνθαηάζηαζεο, ηδξχκαηα αγσγήο αλειίθσλ, ηδξχκαηα ρξνλίσο παζρφλησλ ή Τπεξεζίεο εθπαίδεπζεο θαη απνθαηάζηαζεο ησλ Μνλάδσλ Φπρηθήο Τγείαο, εθφζνλ ζε απηά δηαβηνχλ άηνκα ζρνιηθήο ειηθίαο κε αλαπεξία θαη εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο. Φνξείο, Ν.Π.Η.Γ., πηζηνπνηεκέλνη απφ ην Δ.ΚΔ. ΠΗ., κπνξνχλ λα παξέρνπλ ηζφηηκα κε ηηο ΜΔΑΔ ηνπ Τπνπξγείνπ Δζληθήο Παηδείαο θαη Θξεζθεπκάησλ Δθπαίδεπζε, Καηάξηηζε θαη πκβνπιεπηηθέο Τπνζηεξηθηηθέο Τπεξεζίεο ζε άηνκα άλσ ησλ δεθαπέληε (15) εηψλ κε βαξηά λνεηηθή πζηέξεζε θαη ζπλνδέο αλαπεξίεο. γ) Με δηδαζθαιία ζην ζπίηη, φηαλ απηή θξίλεηαη αλαγθαία, γηα ζνβαξά βξαρπρξφληα ή ρξφληα πξνβιήκαηα πγείαο, ηα νπνία δελ επηηξέπνπλ ηε κεηαθίλεζε θαη θνίηεζε ησλ καζεηψλ ζην ζρνιείν. Δπηρεηξήκαηα ππέξ ηεο ζπλεθπαίδεπζεο Ζ πίεζε πνπ δεκηνύξγεζαλ ηα θηλήκαηα ησλ αλζξσπίλσλ δηθαησκάησλ γηα ίζεο επθαηξίεο ησλ αηόκσλ κε αλαπεξία απνηειεί έλαλ από ηνπο παξάγνληεο πνπ νδήγεζαλ ζηε δεκηνπξγία πιαηζίσλ εθπαηδεπηηθήο έληαμεο παηδηώλ κε θαη ρσξίο ζνβαξέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο. Ζ εηηθεηνπνίεζε ησλ κεηνλεθηνύλησλ κέζσ ησλ εθπαηδεπηηθώλ κεραληζκώλ πξνθαιεί παξαβίαζε ησλ δεκνθξαηηθώλ αξρώλ θαη ησλ δηθαησκάησλ ησλ αηόκσλ. Οη αξρέο ησλ δεκνθξαηηθώλ ηδεσδώλ αληηθαηνπηξίδνληαη κέζα από ηηο δηαθεξύμεηο ησλ Ζλσκέλσλ Δζλώλ (1993) θαη ηεο αιακάλγθα (1994) (Γνπδήξαο 2004). Ζ νξγάλσζε «Απηηζκόο-Επξώπε» δεκνζίεπζε ην Υάξηε ησλ Απηηζηηθώλ Αηόκσλ ν νπνίνο παξνπζηάζζεθε ζην 4 ν πλέδξην Δπξσπαίσλ Απηηζηηθώλ ζηε Υάγε ζηηο 10 Μαΐνπ Ο Υάξηεο απηόο παξνπζηάδεη 19 Γηθαηώκαηα ησλ Απηηζηηθώλ θαη πήξε ηε κνξθή Γηαθήξπμεο πνπ ζπληάρζεθε γηα ην Δπξσπατθό Κνηλνβνύιην ζηηο 9 Μαΐνπ ύκθσλα κε ην Υάξηε ηα άηνκα κε απηηζκό ζα πξέπεη λα έρνπλ ηα ίδηα δηθαηώκαηα θαη πξνλόκηα πνπ έρνπλ όινη νη πνιίηεο ησλ επξσπατθώλ ρσξώλ (Υίηνγινπ-Αλησληάδνπ, Κεθέο & Υίηνγινπ- Υαηδή 2000). Με ηελ πνιηηηθή ηνπ ελόο ζρνιείνπ γηα όινπο ε επηρεηξεκαηνινγία κεηαηνπίδεηαη από ηελ παζνγέλεηα ηνπ αηόκνπ ζηελ παζνγέλεηα ηνπ ζπζηήκαηνο θαη απαηηείηαη ν επαλαπξνζδηνξηζκόο ησλ ελλνηώλ ηεο αλαπεξίαο θαη ησλ αλαγθώλ ησλ αηόκσλ κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο. Ζ εηδηθή αγσγή εγθαηέιεηςε ηνλ ηαηξηθό πξνζαλαηνιηζκό θαη ζηξάθεθε πξνο εθπαηδεπηηθά πξνγξάκκαηα. πλδπάδεη ηα εμ αηνκηθεπκέλα πξνγξάκκαηα, ηε ρξήζε ζύγρξνλεο ηερλνινγίαο, ηα πξνγξάκκαηα επαγγεικαηηθήο θαηάξηηζεο θαη θνηλσληθώλ δεμηνηήησλ. Ζ αύμεζε ησλ πεξηζηαηηθώλ ηνπ απηηζκνύ (Croen, Grether, Hoogstrate & Selvin 2002, Fombonne 2003) είλαη ξαγδαία. ηηο ΖΠΑ ην εηήζην πνζνζηό αύμεζεο ησλ αηόκσλ κε ΓΑΓ είλαη 10% κε 17% (Fombonne 2003). Καζώο ην πιήζνο ησλ παηδηώλ κε δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο κεγαιώλεη, κεγάια ηκήκαηα ηνπ καζεηηθνύ πιεζπζκνύ ζα ήηαλ δπλαηόλ, λα θαηεπζπλζνύλ πξνο ην εηδηθό ζρνιείν, κε ζπλέπεηα ηε δπζιεηηνπξγία ηνπ, ιόγσ αδπλακίαο ρεηξηζκνύ ηνπ κεγάινπ όγθνπ ηνπ πιεζπζκνύ απηνύ. Δπηπξόζζεηα, ε δηαηήξεζε δύν παξάιιεισλ εθπαηδεπηηθώλ ζπζηεκάησλ έρεη ζνβαξέο νηθνλνκηθέο ζπλέπεηεο γηα ην θξάηνο. Ζ επαλαζηαηηθή εηζβνιή ηεο ςεθηαθήο ηερλνινγίαο κεηαζρεκαηίδεη νινθιεξσηηθά ηηο παξαγσγηθέο δηαδηθαζίεο θαη ην νηθνλνκηθό πεξηβάιινλ (εζληθό θαη δηεζλέο). Ζ ζύγρξνλε θνηλσλία είλαη ε θνηλσλία ηεο πιεξνθνξηθήο. Σν γεγνλόο απηό έρεη ζεκαληηθέο επηπηώζεηο ζηνλ ηξόπν πνπ ε γλώζε απνθηάηαη, ηαμηλνκείηαη, ρξεζηκνπνηείηαη θαη δηαηίζεηαη. Με γλώκνλα ην ζεβαζκό ζηε δηαθνξεηηθόηεηα, ε εηδηθή αγσγή ζθνπό έρεη λα αληηκεησπίζεη ηηο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο ηνπ θάζε αηόκνπ όπνηεο θαη αλ είλαη απηέο κε ηελ εθαξκνγή επέιηθησλ αηνκηθώλ πξνγξακκάησλ αμηνιόγεζεο θαη εθπαίδεπζεο. Ζ ε- παλεμέηαζε ησλ βαζηθώλ ςπρνινγηθώλ πξνζεγγίζεσλ ηνπ 20 νπ αηώλα θαη ησλ δηαθιαδώζεώλ ηνπο, δειαδή ηoπ ζπκπεξηθνξηζκνύ πνπ βαζίζηεθε ζηηο αληηδξάζεηο (Watson 1919, Skinner 1953 θιπ) θαη ηεο γλσζηνθξαηίαο (cognitivism) (Bruner 1947, 1957) πνπ βαζίζηεθε ζηηο εζσηεξηθέο δηεξγαζίεο πνπ ζπληεινύληαη ζηνλ νξγαληζκό νδήγεζαλ ζε αλαζεώξεζε ησλ εθπαηδεπηηθώλ κεζόδσλ θαη ησλ αλαιπηηθώλ πξνγξακκάησλ.

6 παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Θεωρείο 25 Έξεπλεο έρνπλ θαηαγξάςεη πιενλεθηήκαηα απφ ηελ εθαξκνγή πξνγξακκάησλ ζπλεθπαίδεπζεο. Σα θπζηνινγηθά αλαπηπζζφκελα παηδηά κπνξνχλ λα απνηεινχλ πξφηππα θαη λα ρξεζηκνπνηεζνχλ σο ππνδείγκαηα ζπκπεξηθνξάο απφ ην δάζθαιν (Cohen, 2006). Έλα παηδί πνπ κπνξεί λα παξαηεξεί άιια παηδηά ζα κάζεη θνηλσληθά απνδεθηνχο ηξφπνπο ζπκπεξηθνξάο. Μηα κειέηε έδεημε φηη πξνζρνιηθά παηδηά κε αλαπεξίεο εκθάληζαλ πςειφηεξα πνζνζηά θνηλσληθήο αιιειεπίδξαζεο κε ζπλνκήιηθνπο φηαλ ήηαλ ζε ηάμε έληαμεο παξά ζε μερσξηζηή ηάμε (Grisham & MacMillan 1998). Άιιε κειέηε έδεημε φηη ε απηηζηηθή ζπκπεξηθνξά ησλ πξνζρνιηθψλ παηδηψλ κεηψζεθε φηαλ ππήξραλ παξφληα θαλνληθά αλαπηπζζφκελα ζπλνκήιηθα παηδηά (Schopler, Short & Mesibov 1989). Σα νθέιε ηεο ελζσκάησζεο αθνξνχλ θαη ηα θπζηνινγηθά αλαπηπζζφκελα παηδηά ηα νπνία ζα γίλνπλ αλεθηηθά θαη ζα απνδερηνχλ ηηο αηνκηθέο δηαθνξέο κε ηελ εκπεηξία απηή. Οη γνλείο παηδηψλ κε ΓΑΓ πξνηηκνχλ ηα παηδηά ηνπο λα έρνπλ πξφζβαζε ζηνλ πινχην ελφο ζπγθξνηεκέλνπ Αλαιπηηθνχ πξνγξάκκαηνο (Cohen 2006). Μέζα ζηελ θαλνληθή ηάμε ηα άηνκα κε δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο δελ ζα αληηκεησπίζνπλ ην ζηίγκα λα είλαη ζηελ εηδηθή αγσγή θαη δελ ζα ππνθέξνπλ απφ ρακειέο πξνζδνθίεο, έιιεηςε απηνπεπνίζεζεο θαη πεζκέλν εζηθφ. Τπάξρεη ε πεπνίζεζε φηη κε ηελ πνιηηηθή ηεο ελζσκάησζεο πξνζηαηεχνληαη θαιχηεξα ηα δηθαηψκαηα ησλ αηφκσλ κε ΓΑΓ γηα ίζεο επθαηξίεο εθπαίδεπζεο θαη φηη έηζη κπνξνχλ λα δηεθδηθήζνπλ θαιχηεξεο επθαηξίεο γηα επαγγεικαηηθή θαη θνηλσληθή έληαμε. Κάπνηα άηνκα κε δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο εκθαλίδνπλ ηδηαίηεξεο ηθαλφηεηεο γηα ην ιφγν απηφ ε παξνρή εθπαηδεπηηθψλ πξνγξακκάησλ κέζσ Ζ/Τ ή πξνγξακκάησλ κνπζηθήο παηδείαο κπνξνχλ λα δψζνπλ επθαηξίεο θνηλσληθήο επηθνηλσλίαο θαη ζπλεθπαίδεπζεο. Παξάγνληεο νη νπνίνη κπνξνχλ λα ζπκβάιινπλ ζηελ επηηπρή ελζσκάησζε παηδηψλ κε απηηζκφ ή άιιεο δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο είλαη αλάκεζα ζε άιινπο: ε εθπαίδεπζε ησλ εθπαηδεπηηθψλ, ε ζεζκνζέηεζε ππεξεζηψλ θαη ε αλάπηπμε πξνγξακκάησλ πξψηκεο παξέκβαζεο θαη ππνζηήξημεο (Handleman & Harris 1994), ε επειημία ηνπ αλαιπηηθνχ πξνγξάκκαηνο εθπαίδεπζεο θαη θαηάξηηζεο ησλ παηδηψλ απηψλ, ε αλάπηπμε πξνγξακκάησλ ηα νπνία ζπκβάιινπλ ζηελ θαιιηέξγεηα θνηλσληθψλ δεμηνηήησλ θαη επηθνηλσλίαο, ε ελεκέξσζε ησλ γνλέσλ θαη ηεο επξχηεξεο θνηλφηεηαο. Πξνγξάκκαηα ζπλεθπαίδεπζεο LEAP (Learning Experiences: An Alternative Program for Preschoolers and Parents) Σν πξφγξακκα LEAP ζεζκνζεηήζεθε ην 1981 ζην Pittsburg ηεο Πελζπιβάληα γηα ηελ ελζσκάησζε παηδηψλ απηηζηηθψλ θαη κε- απηηζηηθψλ. Σψξα ε βάζε ηνπ είλαη ζην Denver ηνπ Κνινξάλην. Πεηξακαηίζηεθε κε δηαθνξεηηθά κεγέζε ηάμεσλ θαη νκάδεο αιιά ην πξφγξακκα ζηαζεξνπνηήζεθε κε ηάμεηο νη νπνίεο πεξηιακβάλνπλ θπζηνινγηθά αλαπηπγκέλνπο καζεηέο θαη 3-4 καζεηέο κε απηηζκφ. Σα παηδηά ειηθίαο 3-5 εηψλ ζπκκεηέρνπλ ζην πξνζρνιηθφ ηκήκα 3 ψξεο ηελ εκέξα. Οη γνλείο παξαθνινπζνχλ έλα πξφγξακκα δεμηνηήησλ θαη πξαγκαηνπνηνχλ νκαδηθέο ππνζηεξηθηηθέο ζπλαληήζεηο. Γηαζέηεη δξαζηεξηφηεηεο εηδηθά ζρεδηαζκέλεο λα δηεπθνιχλνπλ ην ιφγν, ηελ θνηλσληθή αιιειεπίδξαζε θαη ηελ πξνζαξκνζηηθή ζπκπεξηθνξά γηα ηα παηδηά κε απηηζκφ επηπιένλ ζην πξνζρνιηθφ Αλαιπηηθφ Πξφγξακκα. Γηα ηνπο ζθνπνχο ηνπ πξνγξάκκαηνο ρξεζηκνπνηνχληαη κηα πνηθηιία απφ ζηξαηεγηθέο ζπκπεξηιακβαλνκέλσλ: θπζηθψλ ηξφπσλ δηδαζθαιίαο, δειαδή πεξηζηαζηαθή δηδαζθαιία, άκεζε θαζνδήγεζε κε ελίζρπζε, πξφηππα ζπκκαζεηψλ θαη ρξήζε ζελαξίσλ δξακαηηθνχ παηρληδηνχ. Μηα νξγαλσκέλε ζηξαηεγηθή ε νπνία ρξεζηκνπνηείηαη ζην πξφγξακκα είλαη ε κάζεζε κε ηε κεζνιάβεζε ηνπ ζπκκαζεηή (peer mediated learning). Απηή πεξηιακβάλεη ηελ εθπαίδεπζε ησλ θπζηνινγηθά αλαπηπζζνκέλσλ παηδηψλ ζηε ρξεζηκνπνίεζε ζηξαηεγηθψλ δηεπθφιπλζεο ζηελ αιιειεπίδξαζε κε ηνπο ζπκκαζεηέο ζε πνηθηιία θαηαζηάζεσλ φπσο ην παηρλίδη φπνπ 2-3 καζεηέο ζπλαλαζηξέθνληαη έλαλ ζπκκαζεηή κε απηηζκφ. Έξεπλα ζηε δηάξθεηα ησλ πξψησλ 11 ρξφλσλ ιεηηνπξγίαο ηνπ LEAP έδεημε φηη κεηά απφ 2 ρξφληα ζην πξφγξακκα ηα παηδηά είραλ κείσζε ησλ απηηζηηθψλ ραξαθηεξηζηηθψλ θαη έδεημαλ βειηίσζε ζηε κέηξεζε ηεο πλεπκαηηθήο αλάπηπμεο θαη ηεο γιψζζαο. 24 απφ ηα 51 παηδηά κε απηηζκφ ή δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο κε πξνζδηνξηζκέλεο αιιηψο (PDD-NOS) πνπ πέξαζαλ 2 ρξφληα ζην πξφγξακκα, παξαθνινχζεζαλ θαηφπηλ θαλνληθέο εθπαηδεπηηθέο ηάμεηο θαη κεξηθά απφ απηά ηα παηδηά παξαθνινχζεζαλ ην λεπηαγσγείν ηεο γεηηνληάο. Σν LEAP ζπλδπάδεη θπζηθέο πξνζεγγίζεηο θαη δεκηνπξγηθέο ζηξαηεγηθέο γηα ζπζηεκαηηθή δηδαζθαιία. Πξνηείλεη κνληέια εθπαίδεπζεο δηαθνξεηηθά απφ ηα ζπκπεξηθνξηθά πξφηππα, φπσο ην Lovaas

7 παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Θεωρείο 26 θαη θάησ απφ νξηζκέλεο ζπλζήθεο ην πξφγξακκα πξνηείλεη ηελ ελζσκάησζε κε-απηηζηηθψλ πξνζρνιηθψλ παηδηψλ θαη παηδηψλ κε απηηζκφ (Strain & Hoyson 2000). Princeton Child Development Institute (PCDI) Σν πξνζρνιηθφ πξφγξακκα ηνπ PCDI επηθεληξψλεη ην ελδηαθέξνλ ηνπ ζηε δηακφξθσζε ηθαλνηήησλ νη νπνίεο δίλνπλ ζηα παηδηά ηε δπλαηφηεηα λα ζπκκεηέρνπλ ζηελ νηθνγελεηαθή δσή θαη λα κεηαβνχλ ζε ζρνιείν γεληθήο εθπαίδεπζεο φζν γίλεηαη ζπληνκφηεξα. Ηδηαίηεξα ζπκπεξηθνξηθά ραξαθηεξηζηηθά ζεσξνχληαη απαξαίηεηα γηα ηε κεηάβαζε ζε ζρνιεία γεληθήο εθπαίδεπζεο θαη απηά πεξηιακβάλνπλ εκπινθή ζε δξαζηεξηφηεηεο κάζεζεο θαη ειεχζεξνπ ρξφλνπ, ζπζηεκαηηθή παξαθνινχζεζε ησλ νδεγηψλ ησλ ελειίθσλ, αληηδξάζεηο πνπ ρξεηάδεηαη ζπζηεκαηηθά λα δηδαρζνχλ (π.ρ. κίκεζε ηνπ παηρληδηνχ ησλ παηδηψλ) θαη γελίθεπζε λέσλ ηθαλνηήησλ ζε δηαθνξεηηθέο θαηαζηάζεηο. Δπίζεο ν έιεγρνο αθαηάιιεισλ ζπκπεξηθνξψλ φπσο απηνηξαπκαηηζκφο, επηζεηηθφηεηα, λεπξηθά μεζπάζκαηα, ζηεξενηππίεο, ζεσξείηαη πξνυπφζεζε γηα ηε κεηάβαζε ζε έλα κε πεξηνξηζηηθφ πεξηβάιινλ (Krantz & McClannahan 1999). Τπάξρεη ζπζηεκαηηθή αμηνιφγεζε ζηελ εμέιημε ηνπ θάζε παηδηνχ. Πξηλ απφ ηελ κεηάβαζε ησλ παηδηψλ ζε ρψξνπο εθπαίδεπζεο, θαηάιιεια πεξηβάιινληα εληνπίδνληαη θαη γίλνληαη νη ξπζκίζεηο ψζηε απηά λα απνβνχλ αζθαιή θαη επηθνδνκεηηθά γηα ηα παηδηά απηά. Καηά ηε θάζε πξνεηνηκαζίαο, θαινθαηξηλνί εκεξήζηνη ρψξνη, ζρνιεία ηεο εθθιεζίαο, νκάδεο παηρληδηνχ ηεο γεηηνληάο, πξνγξάκκαηα αλαςπρήο κεηά ην ζρνιείν, ηκήκαηα γπκλαζηηθήο ή ρνξνχ θαη άιιεο παξφκνηεο επθαηξίεο πνπ επηηξέπνπλ ηελ ζπκκεηνρή ησλ παηδηψλ ζε νκάδα θαη ην ζρεδηαζκφ ζεξαπεπηηθψλ πξνγξακκάησλ, ψζηε λα πεξηνξηζηεί ην ελδερφκελν απνηπρίαο θαηά ηελ έληαμε, ζην εθπαηδεπηηθφ ζχζηεκα ηεο θνηλφηεηαο παξέρνληαη. ηαλ έλα παηδί είλαη έηνηκν γηα λα αιιάμεη πεξηβάιινλ, νη γνλείο, νη εθπξφζσπνη απφ ην ζρνιείν ηεο θνηλφηεηαο θαη ην πξνζσπηθφ ηνπ PCDI ζπλεξγάδνληαη γχξσ απφ ηηο δπλαηφηεηεο θαη ηηο επηινγέο ηεο ηνπνζέηεζεο. Πξαγκαηνπνηνχληαη επηζθέςεηο ζην λέν ζρνιηθφ πεξηβάιινλ απφ ηνπο θνξείο. Δπηιέγνληαη ηκήκαηα ζηελ πεξηνρή δηακνλήο ηνπ παηδηνχ κε θξηηήξηα ην κέγεζνο ηνπ ηκήκαηνο, ηα πξνζφληα ηνπ εθπαηδεπηηθνχ, ηελ πξνζπκία ηνπ εθπαηδεπηηθνχ λα ζπκκεηέρεη ζηε δηαδηθαζία κεηάβαζεο ηνπ παηδηνχ ζην ζρνιηθφ πεξηβάιινλ. Αθνχ γίλεη ε επηινγή ηνπ ζρνιείνπ, επηζθέςεηο πξαγκαηνπνηνχληαη γηα λα αμηνινγεζνχλ νη νδεγίεο ηνπ δαζθάινπ, νη δξαζηεξηφηεηεο ηνπ καζεηή θαη νη θαζεκεξηλέο ξνπηίλεο. Γεμηφηεηεο νη νπνίεο ζα είλαη απαξαίηεηεο ζην λέν εθπαηδεπηηθφ πεξηβάιινλ απνηεινχλ πξνηεξαηφηεηα ηνπ πξνγξάκκαηνο πξηλ ηε κεηάβαζε θαη δηδάζθνληαη πξηλ αξρίζεη ε δηαδηθαζία κεηάβαζεο. Σν αλαιπηηθφ πξφγξακκα ηνπ ζρνιείνπ πνπ ζα κεηαβεί ην παηδί παξνπζηάδεηαη ζε απηφ θαηά ηε παξακνλή ηνπ ζην PCDI πξηλ αθφκα εηζαρζεί ζην λέν πεξηβάιινλ. Δπηπιένλ, δηδάζθεηαη πνιιέο ηδηαίηεξεο αληηδξάζεηο θαη ζπκπεξηθνξέο νη νπνίεο αλακέλεηαη λα πξνθχςνπλ ζην λέν πεξηβάιινλ. ηαλ ε πεξίνδνο ηεο κεηάβαζεο μεθηλά, ην παηδί ζπλήζσο παξαθνινπζεί ηε λέα ηάμε γηα ιίγεο ψξεο ηελ εκέξα θαη επηζηξέθεη ζην PCDI γηα ην ππφινηπν ηεο εκέξαο γηα λα εθπαηδεπηεί ζηηο λέεο απαηηήζεηο θαη δεμηφηεηεο πνπ ηνπ δεηήζεθαλ απφ ην ζρνιείν. ηα πξψηα ζηάδηα ηεο δηαδηθαζίαο κεηάβαζεο ην παηδί ζπλνδεχεηαη ζηαζεξά απφ έλα κέινο ηνπ πξνζσπηθνχ ηνπ PCDI, ην νπνίν ζπιιέγεη πιεξνθνξίεο κέζσ παξαηήξεζεο νη νπνίεο ρξεζηκνπνηνχληαη γηα ηε δφκεζε δηδαθηηθψλ δξαζηεξηνηήησλ. Σν άηνκν απφ ην πξνζσπηθφ ηνπ PCDI ζηαδηαθά απνκαθξχλεηαη απφ ην λέν εθπαηδεπηηθφ πεξηβάιινλ ηνπ παηδηνχ. Ζ κεηαβαηηθή πεξίνδνο κπνξεί λα δηαξθέζεη εβδνκάδεο ή κήλεο (Handleman & Harris 1994). Douglass Developmental Disabilities Center (DDDC) Σν θέληξν απηφ ππνζηεξίδεη φηη νη εκπεηξίεο πνπ πξνάγνπλ ηελ νκαινπνίεζε θαη ηελ ελζσκάησζε είλαη ζεκαληηθά κέξε ηνπ εθπαηδεπηηθνχ πξνγξάκκαηνο γηα παηδηά κε απηηζκφ. ηα αξρηθά ζηάδηα νη εκπεηξίεο κέζα ζε μερσξηζηέο εθπαηδεπηηθέο δηαδηθαζίεο ζθνπφ έρνπλ λα απμήζνπλ θάπνηεο ηθαλφηεηεο ησλ παηδηψλ ψζηε λα επσθειεζνχλ απφ ηηο εκπεηξίεο ζπλεθπαίδεπζεο πνπ ζα αθνινπζήζνπλ. ε φιεο ηηο ηάμεηο νη ζηφρνη θαη νη δξαζηεξηφηεηεο ζρεδηάδνληαη κε ζθνπφ λα δηδαρζνχλ βαζηθέο δεμηφηεηεο νη νπνίεο ηειηθά ζα βνεζήζνπλ ηελ νκαιή θνηλσληθή δσή. Απηή ε πξνζπάζεηα γίλεηαη θαλεξή ζηελ ηάμε ησλ κηθξψλ εμεξεπλεηψλ («small Wonders») φπνπ παξέρνληαη θαζεκεξηλά επθαηξίεο γηα αιιειεπίδξαζε κε κε-απηηζηηθνχο, θπζηνινγηθά αλαπηπζζφκελνπο ζπκκαζεηέο. ια ηα ηκήκαηα εθαξκφδνπλ εθπαηδεπηηθέο ζηξαηεγηθέο ζρεδηαζκέλεο λα πξνάγνπλ ηελ αλάπηπμε δεμηνηήησλ απα-

8 παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Θεωρείο 27 ξαίηεησλ γηα ηελ ελζσκάησζε καζεηψλ κε απηηζκφ ζε ηκήκαηα εθπαίδεπζεο παηδηψλ δίρσο ηα ραξαθηεξηζηηθά ηνπ απηηζηηθνχ θάζκαηνο. Τπάξρεη κηα πξνζεθηηθά ζρεδηαζκέλε δηαδηθαζία θαιιηέξγεηαο ηθαλνηήησλ ε νπνία μεθηλά κε ηελ απφθηεζε βαζηθψλ δεμηνηήησλ, απηφ-έιεγρν θαη πξνζνρή ζηελ ζρνιηθή εξγαζία θαη πξνρσξά ζηελ καζεζηαθή επαηζζεηνπνίεζε θαη ηελ ηθαλφηεηα λα δηαηεξνχλ ζπλεξγαζία κέζα ζε νκάδα. Αλ θαη πηζαλφλ λα κελ θαηαθέξνπλ φια ηα παηδηά λα κεηαθηλεζνχλ ζε έλα κε-πεξηνξηζηηθφ πεξηβάιινλ, θάζε έλα παηδί πξνεηνηκάδεηαη γηα απηφ. Ζ πνιηηηθή ηνπ DDDC είλαη εμαηνκηθεπκέλε, θαη βαζίδεηαη ζε έλα αλαιπηηθφ πξφγξακκα ην νπνίν πξνσζεί ηελ πνιηηηθή ηεο ελζσκάησζεο. Ζ κεηάβαζε απφ ην DDDC ζε έλα άιιν ζρνιείν είλαη πξνζεθηηθά ζρεδηαζκέλε θαη πξαγκαηνπνηείηαη κε ζπζηεκαηηθφ ηξφπν. Σν Douglass School ζπλεξγάδεηαη κε γνλείο θαη ηνπο εθπξνζψπνπο ηνπ ζρνιείνπ ηεο γεηηνληάο. Ζ δηαδηθαζία ηεο ελζσκάησζεο μεθηλά 9 έσο 12 κήλεο πεξίπνπ πξηλ ην παηδί α- θήζεη ην πξφγξακκα ψζηε λα εμνκαιπλζεί θάζε πηπρή ηνπ εγρεηξήκαηνο. Μηα επηηξνπή επηζθέπηεηαη δηάθνξα εθπαηδεπηηθά πεξηβάιινληα κέρξη λα βξεη ην θαηάιιειν γηα ην παηδί. Μεηά ηελ αμηνιφγεζε ησλ δεμηνηήησλ πνπ απαηηνχληαη ζην λέν εθπαηδεπηηθφ πεξηβάιινλ αμηνινγνχληαη νη δπλαηφηεηεο ηνπ παηδηνχ θαη γίλνληαη πξνζπάζεηεο λα θαιπθζνχλ νη απαηηήζεηο. ε θάπνηεο πεξηπηψζεηο ε κεηάβαζε δηεπθνιχλεηαη κε ηελ παξαθνινχζεζε ηνπ λένπ εθπαηδεπηηθνχ πεξηβάιινληνο απφ ην παηδί πξηλ αθφκα πξαγκαηνπνηεζεί ε κεηάβαζε. Δάλ απηφ δελ είλαη δπλαηφ πξνζθαιείηαη εθπαηδεπηηθφ πξνζσπηθφ απφ ην λέν ζρνιηθφ πεξηβάιινλ ζην πξφγξακκα Douglass θαη γίλεηαη αληαιιαγή απφςεσλ αλάκεζα ζηα κέιε ηνπ πξνγξάκκαηνο. ην ζρνιείν Douglass γίλεηαη πξνεηνηκαζία ζην αλαιπηηθφ πξφγξακκα θαη ππεξεζίεο παξαθνινχζεζεο ηνπ καζεηή ζπκκεηέρνπλ ζηελ εμέιημή ηνπ κεηά ηελ απνθνίηεζή ηνπ απφ ην πξφγξακκα. Ζ κεηάβαζε κπνξεί λα παξνπζηάδεη πξνθιήζεηο γηα ηνπο γνλείο φπσο θαη γηα ηα παηδηά. Οιφθιεξε ε νηθνγέλεηα πξνεηνηκάδεηαη γηα ηε κεηάβαζε ηνπ παηδηνχ, ην νηθνγελεηαθφ πεξηβάιινλ ζπκβάιιεη θαη ππνζηεξίδεη ηελ πξνζπάζεηα ηνπ παηδηνχ. Οη γνλείο ελζαξξχλνληαη λα θάλνπλ ηα παηδηά πην αλεμάξηεηα, θαη λα βνεζήζνπλ θαηά ηελ πεξίνδν ηεο κεηάβαζεο, κε επηζθέςεηο ζην λέν πεξηβάιινλ θαη δνπιεχνληαο ζην ζπίηη ψζηε λα δηεπθνιχλνπλ ηε δηαδηθαζία ηεο αιιαγήο. Οη γνλείο εξγάδνληαη ψζηε λα απμήζνπλ ζηαδηαθά ην δίθηπν ησλ ζπλνκήιηθσλ παηδηψλ. Ζ ζηαδηαθή δηεχξπλζε ηνπ θνηλσληθνχ πεξηβάιινληνο εηζάγεη ην παηδί ζε δεμηφηεηεο φπσο λα κνηξάδεηαη, λα παίξλεη θαη λα δίλεη, λα πεξηκέλεη ηε ζεηξά ηνπ (Handleman & Harris 1994). Δπηρεηξήκαηα θαηά ηεο ζπλεθπαίδεπζεο Σα επηρεηξήκαηα θαηά ηεο ελζσκάησζεο ππνζηεξίδνπλ φηη ηα παηδηά κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο δελ κπνξνχλ λα επσθειεζνχλ απφ έλα πξφγξακκα πιήξνπο ζπλεθπαίδεπζεο. Μεζνδνινγηθέο δπζθνιίεο νη νπνίεο πεξηπιέθνπλ ηελ αμηνιφγεζε θαη ηελ εθπαίδεπζε αηφκσλ κε δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο πεξηιακβάλνπλ i) πξνβιήκαηα νξηζκνχ: ηελ αξρηθή ζεψξεζε ηνπ απηηζκνχ, ν Kanner είρε εκπιέμεη ζηελ αηηηνινγία ηνπ απηηζκνχ ηε γνλετθή παζνινγία θαη ην θαηλφκελν ηνπ απηηζκνχ είρε πξνζδηνξηζηεί σο ςπρνπαζνινγηθφ θαηλφκελν. Σν θνηλσληθφ-νηθνλνκηθφ επίπεδν, ε εθπαίδεπζε, ε ζπλαηζζεκαηηθή επηθπιαθηηθφηεηα ησλ γνλέσλ (Bleuler 1950) είραλ ζπζρεηηζηεί κε ηελ απηηζηηθή δηαηαξαρή. Δκπεηξηθέο κειέηεο έρνπλ δείμεη φηη ν απηηζκφο βξίζθεηαη ζε νηθνγέλεηεο απφ φιεο ηηο θνηλσληθέο ηάμεηο θαη ηα εθπαηδεπηηθά επίπεδα (Rutter & O Connor 2004, Ferster & DeMeyer 1961). Σε δεθαεηία ηνπ 1960, κε ηα πξνγξάκκαηα παξέκβαζεο ηνπ Lovaas, ζεσξήζεθε ζπκπεξηθνξηθφ πξφβιεκα. ήκεξα, νη έξεπλεο ζηξέθνληαη πξνο ηε γελεηηθή θαη ηε λεπξνινγία ρσξίο λα έρνπλ ζηακαηήζεη νη πξνζπάζεηεο θαζνξηζκνχ ησλ αηηηψλ (Rutter 2000). ii) Πξνβιήκαηα θαζνξηζκνχ ησλ ραξαθηεξηζηηθψλ: Ζ πεξίνδνο αλάκεζα ζηελ αξρηθή αλαθνξά ηνπ Kanner (1943) θαη ην παξφλ έρνπλ ραξαθηεξηζηεί απφ πνιπάξηζκεο δηαθσλίεο θαη ζπδεηήζεηο ζε ζρέζε κε ηα ραξαθηεξηζηηθά ησλ απηηζηηθψλ παηδηψλ ή παηδηψλ κε άιιεο ΓΑΓ θαη ζπλαθφινπζα δηαθσλίεο γηα ηα δηαγλσζηηθά θξηηήξηα. Έλα ζχζηεκα θαηεγνξηνπνίεζεο ηείλεη λα αλαπηπρζεί ηα ηειεπηαία ρξφληα (American Psychiatric Association, (2000) Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders 4 th ed.). Έρεη γίλεη απνδεθηφ ηψξα φηη ν απηηζκφο είλαη κηα ηδηαίηεξε δηαηαξαρή ή έλα ζχζηεκα δηαηαξαρψλ γλσζηφ ζαλ Φάζκα Απηηζηηθήο Γηαηαξαρήο θαη φηη ραξαθηεξίδεηαη απφ δηάθνξα εηδηθά ζπκπεξηθνξηθά ραξαθηεξηζηηθά. iii) Πξνβιήκαηα αμηνιφγεζεο: Ζ δηάγλσζε, ε αμηνιφγεζε θαη ε θαηεγνξηνπνίεζε ησλ ζπκπησκάησλ ησλ δηάρπησλ αλαπηπμηαθψλ δηαηαξαρψλ είλαη αξθεηά ακθηιεγφκελα ζέκαηα (Steyaert, De La Marche 2008). Οη δηαθσλίεο νθείινληαη ζηελ εηεξνγέλεηα ησλ ζπκπησκάησλ ηεο δηαηαξαρήο ηνπ απηηζκνχ, ζηα πξφσξα δηαγλσζηηθά κέζα ηα νπνία ειάκβαλαλ ππφςε ηηο ζεσξίεο αηηηνινγίαο, ην γεγνλφο φηη ν απηηζκφο κνηξάδεηαη ραξαθηεξηζηηθά κε πνιιέο άιιεο κνξθέο παηδηθψλ δηαηαξαρψλ,

9 παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Θεωρείο 28 θαη ην γεγνλφο φηη πνιιά ζπκπηψκαηα εκθαλίδνληαη ηαπηνρξφλσο ελψ θάπνηα άιια θαζψο ην άηνκν κεγαιψλεη (Volkmar, Klin, Cohen 1997). iv) Πξνβιήκαηα αληηκεηψπηζεο: Οη ζεξαπεπηηθέο παξεκβάζεηο πνηθίινπλ. ηελ αξρή - ηεο δεθαεηίαο ηνπ 1950 φζν δηάζηεκα ην θαηλφκελν ζεσξήζεθε ςπρνγελέο θπξηαξρνχζαλ νη ςπρνινγηθέο ζεξαπείεο νη νπνίεο πεξηιάκβαλαλ γνλείο θαη παηδηά. Σε δεθαεηία ηνπ 1960 φηαλ ν ξφινο ησλ γνλέσλ ζηνλ παηδηθφ απηηζκφ αλαζεσξήζεθε θαη άξρηζε λα ράλεη έδαθνο, αλαπηχρζεθαλ πνηθίιεο άιιεο ζεξαπείεο. Οη πην δηαδεδνκέλεο είραλ ζπκπεξηθνξηθφ πξνζαλαηνιηζκφ (Lovaas 1972). κσο θακία ζεξαπεία δελ κπνξνχζε λα θαιχςεη ην ζχλνιν ησλ δηαηαξαρψλ ηνπ απηηζηηθνχ θάζκαηνο κε απνηέιεζκα λα αλαπηπρζνχλ πεξηζζφηεξεο θαη δηαθνξεηηθέο ζεξαπείεο (π.ρ. κνπζηθνζεξαπεία, αηζζεηεξηαθήο νινθιήξσζεο θ.α.). Παξάιιεια γηαηξνί δηαθφξσλ εηδηθνηήησλ (παηδίαηξνη, λεπξνιφγνη, ςπρίαηξνη θιπ) δηεθδηθνχζαλ ζπκκεηνρή ζην ζέκα ησλ ζεξαπεηψλ κε ηελ παξνρή ηαηξηθψλ ζπληαγψλ θαξκάθσλ, βηηακηλψλ, θαη άιισλ. Γελ ππάξρεη κηα κέζνδνο αληηκεηψπηζεο θαηάιιειε γηα θάζε άηνκν ηνπ απηηζηηθνχ θάζκαηνο. Γηαθνξεηηθνί εηδηθνί πξνηείλνπλ ζεξαπείεο αλάινγα κε ηελ εηδηθφηεηα ηνπο (ηαηξηθέο ζεξαπείεο, ςπρνζεξαπείεο, ινγνζεξαπείεο θ.α.) Έξεπλεο έρνπλ δείμεη φηη δελ ππάξρεη «αλάξξσζε» απφ ην θάζκα ηνπ απηηζκνχ (Cohen 2006). Σν ζέκα ηεο ζπλεθπαίδεπζεο δελ έρεη νινθιεξσζεί. Εεηήκαηα φπσο ην πφηε ηα απηηζηηθά παηδηά είλαη έηνηκα λα εληαρζνχλ ζε θαλνληθέο ηάμεηο, εάλ πξέπεη παξάιιεια λα ππνζηεξίδνληαη κε άιιεο ηερληθέο θαη ζεξαπείεο, εάλ ζα πξέπεη λα πξνεηνηκάδνληαη απφ ηελ πξνζρνιηθή ειηθία γηα ηελ έληαμε, εάλ νη γνλείο θαη ην νηθνγελεηαθφ πεξηβάιινλ ζα πξέπεη λα εθπαηδεχνληαη θαη άιια πνιιά ζέκαηα είλαη πξνο ην παξφλ αληηθείκελα ζπδήηεζεο. Κξηηηθή Θεώξεζε Σα ζχγρξνλα θνηλσληθά ζπζηήκαηα δεκηνπξγνχλ θαηαθεξκαηηζκέλεο κηθξέο θνηλσληθέο νκάδεο ζηηο νπνίεο πεξηζζφηεξν απφ θάζε άιιε επνρή πξνζθέξνπλ ηελ επθαηξία θνηλσληθήο επαλέληαμεο (Βέιηζνο, 1988). Ζ ζχγρξνλε επνρή ραξαθηεξίδεηαη απφ ηε κνλαρηθφηεηα (π.ρ. ζην παηρλίδη, ζε δξαζηεξηφηεηεο ειεχζεξνπ ρξφλνπ) θαη άιια ραξαθηεξηζηηθά, ψζηε θαίλεηαη ζαλ νη ίδηεο νη θνηλσληθέο ζπλζήθεο δεκηνπξγνχλ άηνκα κε «ραξαθηεξηζηηθά ηνπ θάζκαηνο ηνπ απηηζκνχ» θαη θαηφπηλ ππάξρεη αλάγθε δεκηνπξγίαο πιαηζίνπ επαλέληαμήο ηνπο. Ζ δηεχξπλζε ησλ κέζσλ θαη ησλ κεραληζκψλ πιεξνθνξίαο έρεη μεθχγεη απφ ηα φξηα ηνπ θξαηηθνχ ειέγρνπ. Ζ ιεηηνπξγία ελφο απζηεξά νξγαλσκέλνπ εθπαηδεπηηθνχ ζπζηήκαηνο πνπ ειέγρεη ηελ ζκίιεπζε ηεο θνηλσληθήο ηδενινγίαο έρεη απνδπλακσζεί. Υάλνληαο ηνλ πνιηηηθφ έιεγρν ζηελ ηδενινγία πνπ παξάγεηαη κέζα απφ ηνλ εθπαηδεπηηθφ κεραληζκφ ν ζρνιηθφο κεραληζκφο πξέπεη λα πξνζαξκνζηεί. Ζ απζηεξή κνξθή νξγάλσζεο θαη ιεηηνπξγίαο (ηφπνο, ρξφλνο, πεξηερφκελν) ηνπ εθπαηδεπηηθνχ κεραληζκνχ δελ εμππεξεηεί. Απηή ε εμέιημε δηεπθνιχλεη ηελ πνιηηηθή ηεο ζπλεθπαίδεπζεο θαη ελζσκάησζεο αηφκσλ κε δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο.

10 παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Θεωρείο 29 Βηβιηνγξαθία Advisory Council for Education (ACE) (1996). Inclusion is a human right, say campaigners, ACE, 69, 5. American Psychiatric Association, Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders 4 th ed., (2000). Washington DC: APA Βέιηζνο, Γ. (1988). Ζ κε θνηλσληνινγία. Αλαιπηηθή ηνπ κεηα-κνληέξλνπ, Αζήλα. Bleuler, E. (1950). Dementia Praecox or the Group of Schizophrenias, trans, J.Zinkin, New York: International University Press Bruner, J. (1967). Toward a theory of instruction, New York: Harvard University Press. Clark, C., Dyson, A. Millward, A.J. & Skidmore, D (1997). New Directions in Special Needs: Innovations in Mainstream Schools. London: Cassell. Cohen, S. (2006). Targeting Autism, What we know, Don t Know, and Can Do to Help Young Children with Autism Spectrum Disorders, Los Angeles: University of California Press. Γνπδήξαο Γ. (2004). Δηδηθέο Δθπαηδεπηηθέο Αλάγθεο ζηε χγρξνλε Δπνρή, εθδ. Παλ/κηνπ Μα θεδνλίαο Croen, L. A. Grether, J. K., Hoogstrate & Selvin, S., (2002). The Changing Prevalence of Au tism in California, Autism and Developmental Disorders, 2002 (32), ( ) Δθεκεξίο ηεο Κπβεξλήζεσο Ν.1143/1981 «πεξί Δηδηθήο Αγσγήο, εηδηθήο επαγγεικαηηθήο εθπαίδεπζεο θαη απαζρφιεζεο θαη θνηλσληθήο κέξηκλαο ησλ απνθιηλφλησλ εθ ηνπ θπζηνινγηθνχ αηφκσλ θαη άιισλ ηηλψλ εθπαηδεπηηθψλ δηαηάμεσλ». ΦΔΚ 31 εο Μαξηίνπ 1981 αξ Φπι.80 Δθεκεξίο ηεο Κπβεξλήζεσο Ν.1566/1985 «Γνκή θαη Λεηηνπξγία Α/ζκηαο θαη Β/ζκηαο Δθπαίδεπζεο» ΦΔΚ 30 εο επηεκβξίνπ 1985 η.α αξ Φπι. 167 Κεθ.Η Δθεκεξίο ηεο Κπβεξλήζεσο, Ν.2817 «Δθπαίδεπζε ησλ Αηφκσλ κε Δηδηθέο Αλάγθεο» ΦΔΚ 14 εο Μαξηίνπ 2000, η.α αξ.φπι.78. Δθεκεξίο ηεο Κπβεξλήζεσο Ν 3699 πεξί «Δηδηθήο Αγσγήο θαη Δθπαίδεπζεο αηφκσλ κε αλαπεξία ή κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο» ΦΔΚ 2αο Οθησβξίνπ 2008 η.α ζξ Φπι Ferster C. B. & DeMyer, M. K. (1961). The Development of Performance in Autistic Children in an Automatically Controlled Environment Journal of Chronic Diseases, 1961 (13), ( ) Fombonne, E. (2003). Epidemiological Surveys of Autism and Other Pervasive Developmental Disorders, an Update, Journal of Autism and Developmental Disorders, (2003) (33), ( ) Grisham & MacMillan (1998). Early Intervention Project: Can Its Claims Be Substantiated and Its Effects Replicated? Journal of Autism and Developmental Disorders, 1998 (28), (5-13) Handleman, J. S. & Harris, S. (1994). Preschool Education Programs for Children with Autism, Austin Texas, pro-ed. Kanner, L. (1943). Autistic Disturbances of Affective Contact, Nervous Child: Re printed in Leo Kanner, (1973). Childhood Psychosis: Initial Studies and New Insights, Washington, D.C.: V.H. Winston and Sons Kerzner Lisky, D & Gartner, A. (1997). Inclusion and School Reform. Baltimore: Paul Brookes Plc Co. Krantz & McClannahan, (1999). Strategies for integration: Building repertoires that support transitions to public schools. In P.. Ghezzi, W. L. Williams & J. E. Carr (eds) Autism: Behavior-analytic perspectives (pp ). Reno, N.Τ.: Context Press. Lovaas, O. I., Koegel, R. L., Simmons, J. Q. & Long, J. S. (1972). Some Generalizations and Follow Up Measures on Autistic Children on Behavior Therapy, Journal of Applied Behavior Analysis, 1972 (6), ( ) Lyotard, J. F. (1979). La condition Postmodern, Scripta απφ κεη. Παπαγηψξγε, Κ. (2008) Ζ Με- ηακνληέξλα Καηάζηαζε, Αζήλα: εθδ. γλψζε Πνιπρξνλνπνχινπ,. (1995) Παηδηά θαη Έθεβνη κε Δηδηθέο Αλάγθεο θαη Γπλαηφηεηεο Αζήλα. Rutter, M. (2000). Genetic Studies of Autism: From the 1970s into the Millennium, Journal of Abnormal Child Psychology, 2000 (28), (3-14) Rutter, M. & O Connor, T., (2004). Are There Biological Programming Effects for Psychologi cal Development? Findings from a Study of Romanian Adoptees Developmental Psy chology 2004 (40), (81-94)

11 παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Θεωρείο 30 Schopler, E., Short & Mesibov, G. B. (1989). Relation and Behavioral Treatment to Normal Functionning Comment on Lovaas, Journal of Consulting and Clinical Psychology, 1989 (57), ( ) Schreibman, L. (2005). The Science and Fiction of Autism, USA: Harvard University Press. Skinner, B. F. (1953). Science and Human Behavior. New York: Macmillan Steyaert J.G., De La Marche W. What s new in autism. Eur J Pediatr 2008 (167), ( ). Strain, P, & Hoyson, M., (2000). The need for longitudinal Intensive social skill intervention: LEAP follow-up outcomes for children with autism. Topics in Early Childhood Special Educa tion 2000 (20), (116-22). Volkmar, F. R, Klin, A., Cohen, D. J. (1997). Diagnosis and Classification of Autism and Re lated Conditions: Consensus and Issues. In : Cohen DJ and Volkmar FR, Eds,Handbook of Autism and Pervasive Developmental Disorders 2nd ed, New York, John Wiley and sons, pp 5-40 Watson, J. (1930). Behaviorism. Norton: New York Υίηνγινπ-Αλησληάδνπ, Μ., Κεθέο, Γ. & Υίηνγινπ-Υαηδή, Γ. (2000). Απηηζκφο-Διπίδα, Θεζ/λίθε: University Studio Press Hoegemann, M. (2000) Νεπηαγσγφο έλα φρη ζπλεζηζκέλν επάγγεικα, Αζήλα, Κνξθή, κεηάθξαζε: Michael Stork, Δπηκέιεηα: Μ. Γ. Μεξαθιήο. Levi-Strauss, C. (1967) Structural anthropology, Garden City: New York, Doubleday Lortie, D. C. (1975) Schoolteacher, a sociological study, London, University of Chicago Press. Les femmes et l egalite des chances, Παξίζη, OCDE, 1979 Purvis, J. (1970) Schoolteaching as a professional career, The British journal of Sociology, 24, Schultz, A. Common-sense and scientific interpretation of human action, Philosophy and phe nomenological research, 14, Sharp, R. (1994) Social class, policy and teaching, ζην Hatton, E. (ed.) Understanding teaching, curriculum and the social context of schooling, London, Harcourt Brace. Silver, H. (1980) Education and the social cognition, London, Methuent and Co. Ltd.

Σςνεκπαίδεςζη παιδιών με και συπίρ διάσςηερ αναπηςξιακέρ διαηαπασέρ (ΓΑΓ) ζηο ζσολείο. Χπιζηίνα Κ. Σςπιοπούλος - Γελλή * delis@mfa.

Σςνεκπαίδεςζη παιδιών με και συπίρ διάσςηερ αναπηςξιακέρ διαηαπασέρ (ΓΑΓ) ζηο ζσολείο. Χπιζηίνα Κ. Σςπιοπούλος - Γελλή * delis@mfa. Σςνεκπαίδεςζη παιδιών με και συπίρ διάσςηερ αναπηςξιακέρ διαηαπασέρ (ΓΑΓ) ζηο ζσολείο Χπιζηίνα Κ. Σςπιοπούλος - Γελλή * delis@mfa.gr Πεπίλητη Τα άηνκα κε δηάρπηεο αλαπηπμηαθέο δηαηαξαρέο (ΓΑΓ) πξνζέιθπζαλ

Διαβάστε περισσότερα

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2 ΣΡΙΓΩΝΟΜΔΣΡΙΚΔ EΞΙΩΔΙ Πνηα παξαδείγκαηα εμηζώζεσλ ή θαη πξνβιεκάησλ πηζηεύεηαη όηη είλαη θαηάιιεια γηα ηελ επίιπζε ηνπο θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο δηδαθηηθήο δηαδηθαζίαο κέζα ζηελ ηάμε; 1 ε ΓΙΓΑΚΣΙΚΗ ΩΡΑ Α.

Διαβάστε περισσότερα

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger Κεθάλαιο 1 Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 2 ΠΛΑΝΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Κεθάιαην 1: Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Σπγγξαθείο: Δξ. Andrea Grimm, Δξ.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Σχολικό έτος: 2011-2012 Καθηγήτριες: Κεφαλληνού Λουκία- Καλλία Αθηνά ΙΙ. ΟΙ ΑΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΠΟ ΣΟΤ ΠΡΟΙΣΟΡΙΚΟΤ ΥΡΟΝΟΤ ΕΩ ΚΑΙ ΣΟ Μ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ 1. ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ.

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ. ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΟΑIΤΜΘΔΘ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ 11V11 ΗΚΘΙΘΑ 6-10 ΤΠΞΜΩΜ ΛΕΘΞΜΕΙΗΛΑΑ ΞΣ ΟΑΘΤΜΘΔΘΞΣ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ ΓΘΑ ΟΑΘΙΕΡ ΗΚΘΙΘΑΡ 6-10 ΕΩΜ Η ΔΘΑΔΠΞΛΗ ΑΟΞ Η ΛΘΑ ΕΡΘΑ ΡΗΜ ΑΚΚΗ ΕΘΜΑΘ ΛΕΓΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ηότοι εργαζηηρίοσ ην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ ζα παξνπζηαζηνύλ βαζηθέο ιεηηνπξγίεο ησλ Windows XP πνπ ζρεηίδνληαη

Διαβάστε περισσότερα

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Stylianos Kalaitzis Μνλνϋβξηδηζκνο 1 Γπν γνλείο, εηεξόδπγνη γηα ηνλ αιθηζκό θάλνπλ παηδηά. Πνία ε πηζαλόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 Βάσεις Δεδομέμωμ Εξγαζηήξην V Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 2 Σκοπός του 5 ου εργαστηρίου Σθνπόο απηνύ ηνπ εξγαζηεξίνπ είλαη: ε κειέηε ζύλζεησλ εξσηεκάησλ ζύλδεζεο ζε δύν ή πεξηζζόηεξεο ζρέζεηο ε κειέηε

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2 ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ Τν Σρήκα 1 δείρλεη ηελ αιιαγή ηεο ζηάζκεο ηεο Λίκλεο Τζαλη, ζηε Σαράξα ηεο Βόξεηαο Αθξηθήο. Η Λίκλε Τζαλη εμαθαλίζηεθε ηειείσο γύξσ ζην 20.000 π.χ., θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ηειεπηαίαο επνρήο ησλ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι ηα Δθπαηδεπηήξηα Πάλνπ ππνζηεξίδνπκε ηελ άπνςε όηη ην «αεηθόξν ζρνιείν» είλαη έλα όξακα εθηθηό. Η εθπαίδεπζε γηα ηελ αεηθνξία δελ είλαη κάζεκα, αιιά

Διαβάστε περισσότερα

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12 Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 11-12 Project 6: Ταμίδη κε ηε Μεραλή ηνπ Φξόλνπ Υπεύζπλνη Καζεγεηέο: Ε. Μπηιαλάθε Φ. Αλησλάηνο Δρώηηζη 3: Πνηα από ηα παξαθάησ ΜΜΕ ηεξαξρείηε από πιεπξάο ζεκαζίαο;

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ Σν ζύγρξνλν πξόηππν αληηκεηώπηζεο ηεο ηεξεδόλαο ελειίθσλ δελ εζηηάδεηαη κόλν ζηελ απνθαηάζηαζε ησλ ηεξεδνληθώλ βιαβώλ πνπ έρνπλ εθδεισζεί, αιιά έρεη

Διαβάστε περισσότερα

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots)

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) 1.1 Σςνοπτική Πεπιγπαυή Hot Spots Σα ζεκεία αζύξκαηεο πξόζβαζεο πνπ επηιέρζεθαλ αλαθέξνληαη ζηνλ επόκελν πίλαθα θαη παξνπζηάδνληαη αλαιπηηθά ζηηο επόκελεο παξαγξάθνπο.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1382/153 1. Καη όηαλ έγηλε ε ππνρώξεζε αξγά ην απόγεπκα, επεηδή θνβήζεθαλ νη νιηγαξρηθνί κήπσο νη δεκνθξαηηθνί, αθνύ θάλνπλ επίζεζε, θαηαιάβνπλ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΟΗΠΡΝΡΔΙΔΗΝ ΞΑΛΔΞΗΠΡΖΚΗΝ ΘΔΠΠΑΙΝΛΗΘΖΠ ΦΗΙΝΠΝΦΗΘΖ ΠΣΝΙΖ ΡΚΖΚΑ ΦΗΙΝΠΝΦΗΑΠ ΘΑΗ ΞΑΗΓΑΓΥΓΗΘΖΠ ΡΝΚΔΑΠ ΞΑΗΓΑΓΥΓΗΘΖΠ ΚΔΡΑΞΡΣΗΑΘΝ ΞΟΝΓΟΑΚΚΑ ΠΞΝΓΥΛ

ΑΟΗΠΡΝΡΔΙΔΗΝ ΞΑΛΔΞΗΠΡΖΚΗΝ ΘΔΠΠΑΙΝΛΗΘΖΠ ΦΗΙΝΠΝΦΗΘΖ ΠΣΝΙΖ ΡΚΖΚΑ ΦΗΙΝΠΝΦΗΑΠ ΘΑΗ ΞΑΗΓΑΓΥΓΗΘΖΠ ΡΝΚΔΑΠ ΞΑΗΓΑΓΥΓΗΘΖΠ ΚΔΡΑΞΡΣΗΑΘΝ ΞΟΝΓΟΑΚΚΑ ΠΞΝΓΥΛ ΑΟΗΠΡΝΡΔΙΔΗΝ ΞΑΛΔΞΗΠΡΖΚΗΝ ΘΔΠΠΑΙΝΛΗΘΖΠ ΦΗΙΝΠΝΦΗΘΖ ΠΣΝΙΖ ΡΚΖΚΑ ΦΗΙΝΠΝΦΗΑΠ ΘΑΗ ΞΑΗΓΑΓΥΓΗΘΖΠ ΡΝΚΔΑΠ ΞΑΗΓΑΓΥΓΗΘΖΠ ΚΔΡΑΞΡΣΗΑΘΝ ΞΟΝΓΟΑΚΚΑ ΠΞΝΓΥΛ ΚΔΡΑΞΡΣΗΑΘΖ ΔΟΓΑΠΗΑ: «Ν εηδηθφο παηδαγσγφο ζην πιαίζην ηεο εθαξκνγήο

Διαβάστε περισσότερα

Διερεύνηση των απόψεων των Ειδικών Παιδαγωγών για την Ειδική Αγωγή στην Ελλάδα.

Διερεύνηση των απόψεων των Ειδικών Παιδαγωγών για την Ειδική Αγωγή στην Ελλάδα. ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΠΑΣΡΧΝ ΣΜΗΜΑ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΣΗ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΚΑΙ ΣΗ ΑΓΧΓΗ ΣΗΝ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΧΝ ΣΗ ΔΠΗΣΖΜΔ ΣΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΚΑΗ ΣΖ ΑΓΧΓΖ ΚΑΣΔΤΘΤΝΖ: ΚΟΗΝΧΝΗΚΖ ΘΔΧΡΗΑ, ΠΟΛΗΣΗΚΖ ΚΑΗ ΠΡΑΚΣΗΚΔ ΣΖΝ

Διαβάστε περισσότερα

ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη. Ανθρώπινου Δυναμικοφ. «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ»

ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη. Ανθρώπινου Δυναμικοφ. «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ» ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη Ανθρώπινου Δυναμικοφ «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ» Εταιρεία Ένταςησ Γνώςησ Αριςτοτελείου Πανεπιςτημίου Θεςςαλονίκησ Δια Βίου Μάθηςη Νόκνο:

Διαβάστε περισσότερα

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ Να σαπακηηπίζεηε ηιρ πποηάζειρ, πος ακολοςθούν, υρ ππορ ηην οπθόηηηά ηοςρ, με ηην ένδειξη Σωστό ή Λάθος 1. ηελ αξραία Ρώκε νη πιεβείνη δελ είραλ αξρηθά

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα!

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Cpyright 2013 Λόγος & Επικοινωνία // All rights Reserved Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Αυηό ηο παιχνίδι έχει ζηόχους: 1. ηελ εθγύκλαζε ηεο αθνπζηηθήο κλήκεο ησλ παηδηώλ 2. ηελ εμάζθεζε ζηελ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ 24 ο ΠΑΝΔΛΛΗΝΙΟ ΤΝΔΓΡΙΟ ΔΛΛΗΝΙΚΗ ΔΣΑΙΡΔΙΑ ΚΟΙΝΧΝΙΚΗ ΠΑΙΓΙΑΣΡΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΑΓΧΓΗ ΣΗ ΤΓΔΙΑ ΠΙΝΟΤΛΑ ΔΤΡΤΓΙΚΗ ΒΑΡΚΑΡΗ ΠΟΛΤΚΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Φξεζηκόηεηα καζεκαηηθώλ Αξρή θαηακέηξεζεο Όζα έδσζαλ νη Έιιελεο... Τξίγσλνη αξηζκνί Τεηξάγσλνη αξηζκνί Δπηκήθεηο αξηζκνί Πξώηνη αξηζκνί Αξηζκνί κε μερσξηζηέο ηδηόηεηεο Γίδπκνη πξώηνη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 Σν ΚΔ.ΔΛ.Π.ΝΟ., Γξαθείν Θεζζαινλίθεο θαη ε Γηεύζπλζε Γεκόζηαο Τγείαο ηεο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΧΝ ΥΟΛΖ ΑΝΘΡΧΠΗΣΗΚΧΝ & ΚΟΗΝΧΝΗΚΧΝ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΜΖΜΑ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΚΑΗ ΣΖ ΑΓΧΓΖ ΣΖΝ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΖΛΗΚΗΑ. Γηπισκαηηθή Δξγαζία

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΧΝ ΥΟΛΖ ΑΝΘΡΧΠΗΣΗΚΧΝ & ΚΟΗΝΧΝΗΚΧΝ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΜΖΜΑ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΚΑΗ ΣΖ ΑΓΧΓΖ ΣΖΝ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΖΛΗΚΗΑ. Γηπισκαηηθή Δξγαζία ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΧΝ ΥΟΛΖ ΑΝΘΡΧΠΗΣΗΚΧΝ & ΚΟΗΝΧΝΗΚΧΝ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΜΖΜΑ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΚΑΗ ΣΖ ΑΓΧΓΖ ΣΖΝ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΖΛΗΚΗΑ Γηπισκαηηθή Δξγαζία πλεξγαζία ρνιείνπ - Οηθνγέλεηαο Ζ νπηηθή ησλ γνλέσλ Καθνθέθαινπ

Διαβάστε περισσότερα

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Μαξία-Ησάλλα Αξγπξνπνύινπ Βαζίιεο Παπιόπνπινο Τνκέαο Ψπρνινγίαο, Παλεπηζηήκην Αζελώλ Αλαθνίλσζε ζην 5 ν Παλειιήλην

Διαβάστε περισσότερα

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε.

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε. ΑΝΟΙΓΜΑ ΝΔΑ ΥΡΗΗ 1. Γεκηνπξγείηε ηε λέα ρξήζε από ηελ επηινγή «Παξάκεηξνη/Παξάκεηξνη Δηαηξίαο/Γηαρείξηζε Δηαηξηώλ». Πιεθηξνινγείηε ηνλ θσδηθό ηεο εηαηξίαο ζαο θαη παηάηε Enter. Σηελ έλδεημε «Υξήζεηο» παηάηε

Διαβάστε περισσότερα

Χρονική ζήμανζη Δπώνσμο 10/8/2014 8:34:45 ΑΡΖΒΑΗΛΔΗΟΤ ΥΑΡΑΛΑΜΠΟ 10/8/2014 11:02:50 Γνκνπρηζή Διέλε 10/9/2014 11:55:41 Σδειέπε Αλαζηαζία 10/9/2014

Χρονική ζήμανζη Δπώνσμο 10/8/2014 8:34:45 ΑΡΖΒΑΗΛΔΗΟΤ ΥΑΡΑΛΑΜΠΟ 10/8/2014 11:02:50 Γνκνπρηζή Διέλε 10/9/2014 11:55:41 Σδειέπε Αλαζηαζία 10/9/2014 Χρονική ζήμανζη Δπώνσμο Όνομα 10/8/2014 8:34:45 ΑΡΖΒΑΗΛΔΗΟΤ ΥΑΡΑΛΑΜΠΟ 10/8/2014 11:02:50 Γνκνπρηζή Διέλε 10/9/2014 11:55:41 Σδειέπε Αλαζηαζία 10/9/2014 15:00:19 Λαηίλεο Αλδξέαο 10/9/2014 17:59:31 ΜΑΓΔΜΣΕΟΓΛΟΤ

Διαβάστε περισσότερα

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861 Οπγάνωζη και διοίκηζη ηοςπιζηικών επισειπήζεων (ξενοδοσεία, ηοςπιζηικά γπαθεία ) Α) ΑΔΙ ΣΔΙ και Β) ΑΠΟΦΟΙΣΟΙ ΤΠΟΥΡΔΩΣΙΚΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ και ΜΔΣΑΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ Ρν πξόγξακκα απηό ζρεδηάζηεθε γηα

Διαβάστε περισσότερα

Κανόνες Γεονηολογίας για ηους Δπαγγελμαηίες ζηην Διδική Δκπαίδευζη

Κανόνες Γεονηολογίας για ηους Δπαγγελμαηίες ζηην Διδική Δκπαίδευζη ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΓΙΑ ΠΑΙΓΙΑ ΜΔ ΔΙΓΙΚΔΣ ΑΝΑΓΚΔΣ Κανόνες Γεονηολογίας για ηους Δπαγγελμαηίες ζηην Διδική Δκπαίδευζη Οη επαγγεικαηίεο εηδηθνί παηδαγσγνί θαζνδεγνύληαη από ηηο επαγγεικαηηθέο δενληνινγηθέο αξρέο ηνπ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ β. ΣΟ ΠΝΕΤΜΑΣΙΚΟ ΜΑ ΚΕΝΣΡΟ γ. Η ΠΑΝΟΡΑΜΙΚΗ ΘΕΗ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ. Η Εθθιεζία ηνπ ρσξηνύ καο, ε Αγία Άλλα, είλαη θηηζκέλε πξηλ πνιιά

Διαβάστε περισσότερα

Δράζεις Πρόνοιας ζηη Νέα Προγραμμαηική Περίοδο

Δράζεις Πρόνοιας ζηη Νέα Προγραμμαηική Περίοδο Δράζεις Πρόνοιας ζηη Νέα Προγραμμαηική Περίοδο Έφη Μπέκοσ Γενική Γραμματέας Πρόνοιας ΤΠΟΤΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΦΑΛΙΗ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΣΕΙΑ ΠΡΟΝΟΙΑ ΔΙΑΓΩΓΗ - Πξνώζεζε ηεο θνηλσληθήο έληαμεο θαη

Διαβάστε περισσότερα

3ο Πανελλήνιο ςνέδπιο Δπιζηημών Δκπαίδεςζηρ Αθήνα, 3 Ιοςνίος 2011

3ο Πανελλήνιο ςνέδπιο Δπιζηημών Δκπαίδεςζηρ Αθήνα, 3 Ιοςνίος 2011 3ο Πανελλήνιο ςνέδπιο Δπιζηημών Δκπαίδεςζηρ Αθήνα, 3 Ιοςνίος 2011 Πποβλήμαηα, πποκλήζειρ και ζςγκπούζειρ ζηην εςπύηεπη ζσολική κοινόηηηα, καηά ηη λειηοςπγία ηηρ Δκπαιδεςηικήρ Μονάδαρ, ζε ζσέζη με ηην ένηαξη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ 1.Απηόο πνπ ζα αλαγλσξηζηεί απνπζηάδεη γηα πνιύ θαηξό. 2.Δπηζηξέθεη κε πιαζηή ηαπηόηεηα ή κεηακνξθσκέλνο. 3.Απνκνλώλνληαη ηα δύν πξόζσπα 4.Άξζε κεηακόξθσζεο 5.Απνθάιπςε 6.Ακθηβνιίεο-απνδεηθηηθά

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Μπριζκόλας. Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E.

Γεώργιος Μπριζκόλας. Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E. Γεώργιος Μπριζκόλας Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E. Τηνζέηεζε Γηεζλψλ Πξνηχπσλ απφ ηε Βηνκεραλία Εθελοντικά πρότυπα Υποχρεωτική νομοθεσία ISO 9001 ISO14001 ISO 50001 OHSAS 18001 ISO

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1379/50 1. Όηαλ ινηπόλ ήξζαλ [νη πξέζβεηο ζηελ Αζήλα], αθνύ ζπλέιαβαλ νη Αζελαίνη θαη ηνπο πξέζβεηο σο ππνθηλεηέο ζηάζεο θαη όζνπο έπεηζαλ [νη πξέζβεηο], ηνπο ζπγθέληξσζαλ γηα αζθάιεηα ζηελ Αίγηλα.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΗΣΟΣΔΛΔΗΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ ΣΜΖΜΑ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΑΓΩΓΖ ΚΑΗ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΣΜΖΜΑ ΒΗΟΛΟΓΗΑ. Γηαηκεκαηηθό Πξόγξακκα Μεηαπηπρηαθώλ πνπδώλ

ΑΡΗΣΟΣΔΛΔΗΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ ΣΜΖΜΑ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΑΓΩΓΖ ΚΑΗ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΣΜΖΜΑ ΒΗΟΛΟΓΗΑ. Γηαηκεκαηηθό Πξόγξακκα Μεηαπηπρηαθώλ πνπδώλ ΑΡΗΣΟΣΔΛΔΗΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ ΣΜΖΜΑ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΑΓΩΓΖ ΚΑΗ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΣΜΖΜΑ ΒΗΟΛΟΓΗΑ Γηαηκεκαηηθό Πξόγξακκα Μεηαπηπρηαθώλ πνπδώλ «Δηδίθεπζε ζηελ Πεξηβαιινληηθή Δθπαίδεπζε» ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΖ ΓΗΠΛΩΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική Δίζηε μησανικόρ διοίκηζηρ μεγάληρ καηαζκεςαζηικήρ εηαιπείαρ και καλείζηε να ςλοποιήζεηε ηο έπγο πος πεπιγπάθεηαι από ηον Πίνακα 1. Κωδ.

Διαβάστε περισσότερα

ΙNCOFRUIT - (HELLAS).

ΙNCOFRUIT - (HELLAS). Πξνο ΟΛΑ ΤΑ ΜΔΛΗ Κε Σπλάδειθε Θέκα: Ιζπαλία & Γεξκαλία 5 ε ΔΒΓΟΜΑΓΑ 2011 (31 Ιαλ έσο 30 Φεβξ.2011) Παξαζέηνπκε θαησηέξσ: Αλαζθόπεζε ηεο 4 εο εβδνκάδνο 2011 κε ηηο ηηκέο ησλ εζπεξηδνεηδώλ πνπ δηακνξθώζεθαλ

Διαβάστε περισσότερα

Στοιηθές βηβιηοζήθες γηα όιοσς σε έλα στοιείο γηα όιοσς

Στοιηθές βηβιηοζήθες γηα όιοσς σε έλα στοιείο γηα όιοσς Στοιηθές βηβιηοζήθες γηα όιοσς σε έλα στοιείο γηα όιοσς Αηθατερίλε Αρακπατδή, Φηιφινγνο MSc Τκήκα Δηδηθήο Αγσγήο θαη Δθπαίδεπζεο, Παηδαγσγηθφ Ιλζηηηνχην Μεζνγείσλ 392 15342 Αγία Παξαζθεπή 210-6083912 arabatz@pi-schools.gr

Διαβάστε περισσότερα

Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία

Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία λεαληθήο επηρεηξεκαηηθφηεηαο Η αξρηηεθηνληθή ηεο πξώηεο επηρείξεζεο Δπηρεηξεκαηηθή ΙΓΔΑ Ο ΔΠΙΥΔΙΡΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΠΡΟΒΛΗΜΑ Σε έλα ηνπξλνπά βόιετ δήισζαλ ζπκκεηνρή νκάδεο Γπκλαζίσλ ηεο Κύπξνπ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΑ 4: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΝΟΥΗ Δ.Π. Αλαηνιηθήο Μαθεδνλίαο θαη Θξάθεο 2014 2020

ΑΞΟΝΑ 4: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΝΟΥΗ Δ.Π. Αλαηνιηθήο Μαθεδνλίαο θαη Θξάθεο 2014 2020 ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑ ΑΝΑΣΟΛΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ ΔΙΓΙΚΗ ΤΠΗΡΔΙΑ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΑΞΟΝΑ 4: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΝΟΥΗ Δ.Π. Αλαηνιηθήο Μαθεδνλίαο θαη Θξάθεο 2014 2020 Κομοηηνή 3 Απριλίοσ 2015 Παρουσίαση:

Διαβάστε περισσότερα

Από ηε κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ ζηε ςεθηαθή πόιε. Μηα λέα καηηά ζην ηξόπν ζρεδηαζκνύ παξνρήο ππεξεζηώλ

Από ηε κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ ζηε ςεθηαθή πόιε. Μηα λέα καηηά ζην ηξόπν ζρεδηαζκνύ παξνρήο ππεξεζηώλ Από ηε κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ ζηε ςεθηαθή πόιε. Μηα λέα καηηά ζην ηξόπν ζρεδηαζκνύ παξνρήο ππεξεζηώλ Μνρηαλάθεο Κσλ/λνο Πξντζηάκελνο Πιεξνθνξηθήο Γήκνπ Ηξαθιείνπ Η κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ 1990-

Διαβάστε περισσότερα

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code)

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Page 1 Υποπλοίαρτος Ν. Πεηράκος ΠΝ Αηδένηα Γνύξεηνη Ίππνη (Trojan Horses) Ινί (Viruses) Worms Root-kit Page 2 Γνύξεηνο Ίππνο (Trojan Horse) Οξηζκόο: Πξόγξακκα

Διαβάστε περισσότερα

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67)

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Γηα λα επαλαθέξεηε ην FritzBox Fon WLAN 7140 ζηηο πξνεπηιεγκέλεο ηνπ ξπζκίζεηο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΏΚΣΕΚΏ - ΠΏΝΒΛΛΔΝΕΟΤ ΤΝΒΑΡΕΟΤ ΜΒ ΑΕΒΘΝΔ ΤΜΜΒΣΟΥΔ

ΠΡΏΚΣΕΚΏ - ΠΏΝΒΛΛΔΝΕΟΤ ΤΝΒΑΡΕΟΤ ΜΒ ΑΕΒΘΝΔ ΤΜΜΒΣΟΥΔ ΟΕ ΏΠΟΦΒΕ ΣΧΝ ΒΚΠΏΕΑΒΤΣΕΚΧΝ ΣΧΝ ΣΜΔΜΏΣΧΝ ΈΝΣΏΞΔ ΑΔΜΟΣΕΚΧΝ ΥΟΛΒΕΧΝ ΓΕΏ ΣΟ ΒΞΒΕΑΕΚΒΤΜΒΝΟ ΠΡΟΓΡΏΜΜΏ ΣΧΝ ΜΏΘΔΣΧΝ ΜΒ ΝΟΔΣΕΚΔ ΏΝΒΠΏΡΚΒΕΏ. Γσά ΏκπξΪδε *, Γεώξγηνο ΜπΪξκπαο ** *Βθπαηδεπηηθφο Σ.Β., e-mail: zoi@sch.gr

Διαβάστε περισσότερα

Fysiotek Treatment. Μυοσκελετικοί πόνοι; Βγάλτε τους από τη μέση... Fysiotek Πρότυπη μηχανική αξιολόγηση και θεραπεία

Fysiotek Treatment. Μυοσκελετικοί πόνοι; Βγάλτε τους από τη μέση... Fysiotek Πρότυπη μηχανική αξιολόγηση και θεραπεία Μυοσκελετικοί πόνοι; Βγάλτε τους από τη μέση... Fysiotek Πρότυπη μηχανική αξιολόγηση και θεραπεία Πρώτη φορά στην Ελλάδα η επεμβατική φυσικοθεραπεία Στόχος: το μηχανικό αίτιο του μυοσκελετικού προβλήματος,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΝΔΥΗΕΟΜΔΝΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΣΟΤ 2010-2011

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΝΔΥΗΕΟΜΔΝΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΣΟΤ 2010-2011 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΝΔΥΗΕΟΜΔΝΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΣΟΤ 2010-2011 Σα καζήκαηα γίλνληαη ζην γξαθείν ησλ ηαηξώλ ηνπ Tκήκαηνο θάζε Πέκπηε 12:00 14:00, ρξεζηκνπνηώληαο ηα θαηάιιεια νπηηθναθνπζηηθά κέζα, εθηόο Ηνπιίνπ θαη Απγνύζηνπ.

Διαβάστε περισσότερα

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΑ ΘΔΜΑΣΑ ΣΟ ΓΙΑΦΟΡΙΚΟ ΛΟΓΙΜΟ Μάρτιος 0 ΘΔΜΑ Να ππνινγίζεηε ηα όξηα: i ii lim 0 0 lim iii iv lim e 0 lim e 0 ΘΔΜΑ Γίλεηαη ε άξηηα ζπλάξηεζε '( ) ( ) γηα θάζε 0 * : R R γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΓΙΗΜΔΡΙΓΑ

ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΓΙΗΜΔΡΙΓΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΓΙΗΜΔΡΙΓΑ Έληαμε παηδηψλ κε εηδηθέο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο ζην Γεληθφ ρνιείν «Δπηθνηλσλία - Κνηλσληθέο Γεμηφηεηεο θαη πλαηζζεκαηηθή Αγσγή» Σξφπνη έληαμεο ζηελ νκάδα ηεο ηάμεο κέζσ δηαρείξεζεο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΣΛΟ «Ζ ΥΡΖΖ ΣΟΤ ΑΝΑΛΤΣΗΚΟΤ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΟ ΑΠΟ ΣΟΝ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΣΟ ΠΛΑΗΗΟ ΣΟΤ ΤΓΥΡΟΝΟΤ ΝΖΠΗΑΓΧΓΔΗΟΤ»

ΣΗΣΛΟ «Ζ ΥΡΖΖ ΣΟΤ ΑΝΑΛΤΣΗΚΟΤ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΟ ΑΠΟ ΣΟΝ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΣΟ ΠΛΑΗΗΟ ΣΟΤ ΤΓΥΡΟΝΟΤ ΝΖΠΗΑΓΧΓΔΗΟΤ» ΣΗΣΛΟ «Ζ ΥΡΖΖ ΣΟΤ ΑΝΑΛΤΣΗΚΟΤ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΟ ΑΠΟ ΣΟΝ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΣΟ ΠΛΑΗΗΟ ΣΟΤ ΤΓΥΡΟΝΟΤ ΝΖΠΗΑΓΧΓΔΗΟΤ» ΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΣΧΝ: ΜΑΡΣΗΝΟΤ ΑΗΚΑΣΔΡΗΝΖ Α.Μ. 9982200700256 ΜΠΟΕΗΟΝΔΛΟΤ ΔΗΡΖΝΖ Α.Μ. 9982200700215 ΔΠΗΒΛΔΠΧΝ

Διαβάστε περισσότερα

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Οη Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα εθαξκόδνληαη γηα ηελ απνξξνθνύκελε ελέξγεηα από Αηνιηθά Πάξθα πνπ είλαη ζπλδεδεκέλα ζην

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000.

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000. ΔΕΟ 13 Ποσοτικές Μέθοδοι Σσνάρηηζη Κόζηοσς C(), μέζο κόζηος C()/. Παράδειγμα 1 Μηα εηαηξεία δαπαλά γηα θάζε πξντόλ Α πνπ παξάγεη 0.0 λ.κ. Τα πάγηα έμνδα ηεο εηαηξείαο είλαη 800 λ.κ. Ζεηείηαη 1) Να πεξηγξάςεηε

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο

Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο Οδηγίες για ηη διδαζκαλία ηων θιλολογικών μαθημάηων ζηο Ενιαίο Λύκειο (απόζπαζμα) Αθήνα 2001 ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ Α. Τν πεξηερόκελν ηεο πεξίιεςεο (0-12

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΘΔΜΑ Α Α1. α. Σ β. Σ γ. Λ δ. Λ ε. Λ ζη. Σ Α2. Γ Α3. 1. γ 2. ε 3. δ 4. α Β1. ΘΔΜΑ Β Οη ηειηθνί ππνινγηζηέο παίξλνπλ απνθάζεηο δξνκνιόγεζεο κόλν γηα ηα δηθά ηνπο απηνδύλακα

Διαβάστε περισσότερα

Διιεληθά Σειρά Moov Δγτειρίδιο τρήζηη Δνημέρφζης ταρηών Web Αλαζεώξεζε: R00 (2010/05) Πώς να ενημερώζφ ηοσς τάρηες; Υπάξρνπλ ηέζζεξα βήκαηα γηα ηελ ελεκέξσζε ηνπ ράξηε. Βήκα

Διαβάστε περισσότερα

Θζμα: Αυτιςμόσ και εκπαίδευςη. Πρόγραμμα Ειδίκευςησ ςτην Συμβουλευτική και τον Προςανατολιςμό (ΠΕΣΥΠ) Πτυχιακή Εργαςία

Θζμα: Αυτιςμόσ και εκπαίδευςη. Πρόγραμμα Ειδίκευςησ ςτην Συμβουλευτική και τον Προςανατολιςμό (ΠΕΣΥΠ) Πτυχιακή Εργαςία Πρόγραμμα Ειδίκευςησ ςτην Συμβουλευτική και τον Προςανατολιςμό (ΠΕΣΥΠ) Πτυχιακή Εργαςία Θζμα: Αυτιςμόσ και εκπαίδευςη Επιβλζπουςα καθηγήτρια: Μαρία Δερζκα Μπζλτςη Ελζνη Αθήνα 2014 Ππόλογορ Αθνξκή γη απηήλ

Διαβάστε περισσότερα

Χορήγηζη ΗΧΜΒ ζε ορθοπαιδικό τειροσργείο σπό περιοτική αναιζθηζία

Χορήγηζη ΗΧΜΒ ζε ορθοπαιδικό τειροσργείο σπό περιοτική αναιζθηζία Χορήγηζη ΗΧΜΒ ζε ορθοπαιδικό τειροσργείο σπό περιοτική αναιζθηζία Δρ Σηαμάηιος Α. Παπαδάκης Ορθοπαιδικός Χειροσργός Επιμεληηής Α - Ε.Σ.Υ. Δ Ορθοπαιδική Κλινική Γ.Ν.Α. KAT Αγαπεηέ Γηαηξέ.. Υειρόγραθο κείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Γηπισκαηηθή εξγαζία. Γλώζεηο θαη δεμηόηεηεο καζεηώλ κε ήπηεο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο ζην κάζεκα ηεο Φπζηθήο:

Γηπισκαηηθή εξγαζία. Γλώζεηο θαη δεμηόηεηεο καζεηώλ κε ήπηεο εθπαηδεπηηθέο αλάγθεο ζην κάζεκα ηεο Φπζηθήο: ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΜΑΚΔΓΟΝΗΑ ΟΗΚΟΝΟΜΗΚΧΝ ΚΑΗ ΚΟΗΝΧΝΗΚΧΝ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΜΖΜΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΖ ΚΑΗ ΚΟΗΝΧΝΗΚΖ ΠΟΛΗΣΗΚΖ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΧΝ ΠΟΤΓΧΝ ΚΑΣΔΤΘΤΝΖ: ΔΗΓΗΚΖ ΑΓΧΓΖ Γηπισκαηηθή εξγαζία Γλώζεηο θαη δεμηόηεηεο καζεηώλ

Διαβάστε περισσότερα

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα «ην θνηλό θαη ην θύξην» (Γ.νισκόο) γηα λα ρηίδω πάληα κε ηνλ ίδηνλε ηξόπν, κε ηηο ίδηεο θαηαζθεπαζηηθέο θαη πιαζηηθέο πξννπηηθέο, κε ηελ ίδηαλε πάληνηε πίζηε θαη αγάπε.. Α.Κ.

Διαβάστε περισσότερα

Γηάλλεο Ν. Κνπκέληνο. ρνιηθόο ύκβνπινο Γεκνηηθήο Δθπαίδεπζεο - Αληηπξόεδξνο Ιλζηηηνύηνπ Δθπαηδεπηηθήο Πνιηηηθήο

Γηάλλεο Ν. Κνπκέληνο. ρνιηθόο ύκβνπινο Γεκνηηθήο Δθπαίδεπζεο - Αληηπξόεδξνο Ιλζηηηνύηνπ Δθπαηδεπηηθήο Πνιηηηθήο Γηάλλεο Ν. Κνπκέληνο ρνιηθόο ύκβνπινο Γεκνηηθήο Δθπαίδεπζεο - Αληηπξόεδξνο Ιλζηηηνύηνπ Δθπαηδεπηηθήο Πνιηηηθήο Σα νινήκεξα δεκνηηθά ζρνιεία κε Δληαίν Αλακνξθσκέλν Δθπαηδεπηηθό Πξόγξακκα (ΔΑΔΠ), ν λένο

Διαβάστε περισσότερα

ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ

ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ Πεξηερόκελα Σερληθά Υαξαθηεξηζηηθά Καηαγξαθή Ώξαο πγρξνληζκόο πζηήκαηνο Παξνπζίαζε πζηήκαηνο Πηζαλά ελάξηα Υξήζεο 2 Σερληθά Υαξαθηεξηζηηθά

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία:

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Επιπτώσεις στη συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες και τις οικογένειές τους Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών vpavlop@psych.uoa.gr http://www.psych.uoa.gr/~vpavlop

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: ΣΥΜΒΟΥΛΔΥΤΙΚΗ ΓΟΝΔΩΝ ΠΑΙΓΙΩΝ ΜΔ ΔΙΓΙΚΔΣ ΑΝΑΓΚΔΣ

Θέμα: ΣΥΜΒΟΥΛΔΥΤΙΚΗ ΓΟΝΔΩΝ ΠΑΙΓΙΩΝ ΜΔ ΔΙΓΙΚΔΣ ΑΝΑΓΚΔΣ Α..ΠΑΙ.Σ.Ε. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙΔΙΚΕΤΗ ΣΗ ΤΜΒΟΤΛΕΤΣΙΚΗ ΚΑΙ ΣΟΝ ΠΡΟΑΝΑΣΟΛΙΜΟ (Π.Ε.Τ.Π) ΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ Σεο Αξηεκάθε Αιεμίαο (ΑΜ:132) Θέμα: ΣΥΜΒΟΥΛΔΥΤΙΚΗ ΓΟΝΔΩΝ ΠΑΙΓΙΩΝ ΜΔ ΔΙΓΙΚΔΣ ΑΝΑΓΚΔΣ Επιβλέπουςα Καθηγήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηςιακζσ Δυςκολίεσ και η Άποψη των Εκπαιδευτικϊν

Μαθηςιακζσ Δυςκολίεσ και η Άποψη των Εκπαιδευτικϊν Σ.Δ.Ι. ΗΠΔΙΡΟΤ ΣΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΔΡΑΠΔΙΑ Μαθηςιακζσ Δυςκολίεσ και η Άποψη των Εκπαιδευτικϊν Καξαληνχια Μαξία Καξπαζίνπ Δηξήλε - Αιεμάλδξα ΔΠΟΠΣΡΗΑ ΚΑΘΖΓΖΣΡΗΑ Ηγλαηίνπ Μαξία Ιωάννινα Μάρτιοσ 2013 Δθπνλεζείζα πηπρηαθή

Διαβάστε περισσότερα

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ.

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Μονοψϊνιο Ολιγοψώνιο Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Οπιακή αξία Δπηπξόζζεηα νθέιε από ηελ ρξήζε/θαηαλάισζε κηαο επηπξόζζεηε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΘΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ ΣΗ ΕΛΛΑΔΟ

ΕΘΝΘΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ ΣΗ ΕΛΛΑΔΟ ΕΘΝΘΚΗ ΣΡΑΠΕΖΑ ΣΗ ΕΛΛΑΔΟ Απνηειέζκαηα Ψεθνθνξίαο ηα ζέκαηα ηεο B Επαλαιεπηηθήο Γεληθήο πλέιεπζεο ηωλ Μεηόρωλ ηεο Εζληθήο Σξάπεδαο ηεο Ειιάδνο ηεο 23/11/2012 (άξζξν 32 παξ. 1 θ.λ. 2190/1920, παξ. 4.1.3.3.

Διαβάστε περισσότερα

Έπεςνα Σύνηαξη Σςγγπαθή Εςγενία Κοςή, Κοινωνιολόγορ

Έπεςνα Σύνηαξη Σςγγπαθή Εςγενία Κοςή, Κοινωνιολόγορ Έπεςνα Σύνηαξη Σςγγπαθή Εςγενία Κοςή, Κοινωνιολόγορ Πρακτικόσ οδηγόσ για Άτομα με Αυτιςμό ςτην Κφπρο: Δικαιώματα και παροχζσ από Κρατικζσ και μη Κρατικζσ υπηρεςίεσ Έπεςνα Σύνηαξη Φπιζηιάνα Βπςωνίδος, Κοινωνιολόγορ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΟ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΗΓΡΤΜΑ ΚΑΒΑΛΑ ρνιή Γηνίθεζεο θαη Οηθνλνκίαο Σκήκα Λνγηζηηθήο

ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΟ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΗΓΡΤΜΑ ΚΑΒΑΛΑ ρνιή Γηνίθεζεο θαη Οηθνλνκίαο Σκήκα Λνγηζηηθήο ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΟ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΗΓΡΤΜΑ ΚΑΒΑΛΑ ρνιή Γηνίθεζεο θαη Οηθνλνκίαο Σκήκα Λνγηζηηθήο Θέκα πηπρηαθήο εξγαζίαο: Δθπαηδεπηηθή Σερλνινγία Δθαξκνγέο ηεο πιεξνθνξηθήο θαη ηνπ δηαδηθηχνπ ζηελ εθπαίδεπζε Τπνβιεζείζα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΟΜΕΑ ΤΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΜΑΣΟΡΑΚΗ ΕΛΕΝΑ, ΔΙΕΤΘΤΝΣΡΙΑ Ε.Ε.Ε.Ε.Κ ΑΙΓΑΛΕΩ. 25-11-11, 1ο ΕΠΑΛ ΑΘΗΝΩΝ

Ο ΣΟΜΕΑ ΤΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΜΑΣΟΡΑΚΗ ΕΛΕΝΑ, ΔΙΕΤΘΤΝΣΡΙΑ Ε.Ε.Ε.Ε.Κ ΑΙΓΑΛΕΩ. 25-11-11, 1ο ΕΠΑΛ ΑΘΗΝΩΝ ΓΙΗΜΔΡΙΓΑ ΔΔΣΔΚ: ΣΟΜΔΙ ΚΑΙ ΔΙΓΙΚΟΣΗΣΔ ΣΟΤ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟΤ ΛΤΚΔΙΟΤ Ο ΣΟΜΕΑ ΤΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΜΑΣΟΡΑΚΗ ΕΛΕΝΑ, ΔΙΕΤΘΤΝΣΡΙΑ Ε.Ε.Ε.Ε.Κ ΑΙΓΑΛΕΩ 25-11-11, 1ο ΕΠΑΛ ΑΘΗΝΩΝ Ο ηνκέαο ζηνρεύεη: ηε δεκηνπξγία επαγγεικαηηώλ

Διαβάστε περισσότερα

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ.

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΓΑΘΡΙΑ Π. 1,2, ΓΑΘΡΙΑΠ Θ. 1, ΚΖΡΠΗΝ- ΓΑΘΡΙΑ Γ. 1,3,4, ΘΑΡΠΗΑΟΓΑΛΖΠ Ι. 1,5, Α ΛΑΠΡΑΠΗΝ Α. 1,4,6, ΛΗΘΝΙΑΝΠ ΠΘΔΛΡΔΟΖΠ 6. 1. Δ Ρ Α Η Ο Δ Η Α Φ Ο

Διαβάστε περισσότερα

εκηλάξηα γηα εξγαδόκελνπο ζε κνπζεία ή ζρεηηθνύο νξγαληζκνύο, κνπζεηνιόγνπο θαη θνηηεηέο

εκηλάξηα γηα εξγαδόκελνπο ζε κνπζεία ή ζρεηηθνύο νξγαληζκνύο, κνπζεηνιόγνπο θαη θνηηεηέο εκηλάξηα γηα εξγαδόκελνπο ζε κνπζεία ή ζρεηηθνύο νξγαληζκνύο, κνπζεηνιόγνπο θαη θνηηεηέο ην Γίθηπν 'Μνπζεηνινγία' http://greekmuseologists.ning.com/ ζπδεηάκε ηελ πηζαλόηεηα νξγάλσζεο κηαο ζεηξάο ζεκαηηθώλ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΗΜΔΙΩΜΑ. ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ (ΠΔΝΤ) ΗΜ/ΝΙΑ ΓΔΝΝΗΗ 11/07/1986 ΣΗΛΔΦΩΝΟ 6978928162, 210-9884908 logotherapeia.sotiropoulou@hotmail.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΗΜΔΙΩΜΑ. ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ (ΠΔΝΤ) ΗΜ/ΝΙΑ ΓΔΝΝΗΗ 11/07/1986 ΣΗΛΔΦΩΝΟ 6978928162, 210-9884908 logotherapeia.sotiropoulou@hotmail. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΗΜΔΙΩΜΑ ΠΡΟΩΠΙΚΑ ΣΟΙΥΔΙΑ ΔΠΩΝΤΜΟ ΩΣΗΡΟΠΟΤΛΟΤ ΟΝΟΜΑ ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ (ΠΔΝΤ) ΗΜ/ΝΙΑ ΓΔΝΝΗΗ 11/07/1986 ΣΗΛΔΦΩΝΟ 6978928162, 210-9884908 E-MAIL logotherapeia.sotiropoulou@hotmail.gr ΠΟΤΓΔ 9/2011 έσο ζήκεξα

Διαβάστε περισσότερα

Διατείριση ΑμεΑ στις Ελληνικές Επιτειρήσεις Νικόλαος Φλωράτος Διεσθσντής nick@e-isotis.org

Διατείριση ΑμεΑ στις Ελληνικές Επιτειρήσεις Νικόλαος Φλωράτος Διεσθσντής nick@e-isotis.org Διατείριση ΑμεΑ στις Ελληνικές Επιτειρήσεις Νικόλαος Φλωράτος Διεσθσντής nick@e-isotis.org Athens Headquarters 40 Klitaimnistras, Athens 131 22 GREECE Tel: +30 2102693760 Fax: +30 2102693760 Brussels Office

Διαβάστε περισσότερα

19.15-21.00 ΠΡΟΝΓΓΙΖ ΡΟΑΞΔΕΑ Ξξόιεςε θαη αληηκεηώπηζε θαξδηαγγεηαθώλ επηπινθώλ κεηά από αγγεηαθό εγθεθαιηθό επεηζόδην Ππληνληζηήο: Θ.

19.15-21.00 ΠΡΟΝΓΓΙΖ ΡΟΑΞΔΕΑ Ξξόιεςε θαη αληηκεηώπηζε θαξδηαγγεηαθώλ επηπινθώλ κεηά από αγγεηαθό εγθεθαιηθό επεηζόδην Ππληνληζηήο: Θ. Λ. Γαηζέιεο Θ. Εάρνπ Α. Ινπθόπνπινο Δ. Θνπινύιαο Θ.Ξ. Καθαξίηζεο Κ. Κπνύικπνπ Γ. Ληάηνο Γ.Λ. Ληαιέθνο Γ. Ξαπαδάκνπ Α. Ξνιύδνο Δ.Η. Οεγνπνύινπ Α. Παξακνύξηζε Κ. Πγάληδνο Α. Πηέθνο 18.30 ΣΑΗΟΔΡΗΠΚΝΠ-ΞΟΝΠΦΩΛΖΠΔΗΠ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΠΑΣΡΧΝ. θ. Πάλνο Πνιπρξνλφπνπινο, θ. Βαζίιεο ακαξάο,

ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΠΑΣΡΧΝ. θ. Πάλνο Πνιπρξνλφπνπινο, θ. Βαζίιεο ακαξάο, ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΠΑΣΡΧΝ ΣΜΗΜΑ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΣΗ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ & ΑΓΧΓΗ ΣΗΝ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΓΙΠΛΧΜΑΣΙΚΗ ΔΡΓΑΙΑ κε Θέκα: Δπηβιέπνληεο Καζεγεηέο θ. Πάλνο Πνιπρξνλφπνπινο, Καζεγεηήο Παηδαγωγηθήο ηνπ Παλεπηζηεκίνπ Παηξώλ

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC

Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC Εθνικό Συνέδριο «Γεωθερμική Ηλεκτροπαραγωγή» Ξενοδοχείο Divani Caravel Αθήνα 20 Νοεμβρίου 2013 Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC Α.Μπένου, Ι. Χωροπανίτης Τμήμα Γεωθερμικής Ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Πρόηαζη επιμόρθωζης. Τα λέα αλαιπηηθά πξνγξάκκαηα ζεκειηψλνπλ ηελ εζσηεξηθή εθπαηδεπηηθή κεηαξξχζκηζε

Πρόηαζη επιμόρθωζης. Τα λέα αλαιπηηθά πξνγξάκκαηα ζεκειηψλνπλ ηελ εζσηεξηθή εθπαηδεπηηθή κεηαξξχζκηζε Πρόηαζη επιμόρθωζης Μαίξε Κνπηζειίλε Τκήκα Δπηζηεκψλ ηεο Αγσγήο Παλεπηζηήκην Κχπξνπ 1. Ο ρόλος και η έννοια ηης επιμόρθωζης Τα λέα αλαιπηηθά πξνγξάκκαηα ζεκειηψλνπλ ηελ εζσηεξηθή εθπαηδεπηηθή κεηαξξχζκηζε

Διαβάστε περισσότερα

Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η

Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ 1. Τερληθή Έθζεζε 2. Δλδεηθηηθφο Πξνυπνινγηζκφο 3. Έληππν νηθνλνκηθήο πξνζθνξάο ΘΔΜΑ : Πξνκήζεηα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΖ ΓΗΠΛΧΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ:

ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΖ ΓΗΠΛΧΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ: ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΧΝ ΥΟΛΖ ΑΝΘΡΧΠΗΣΗΚΧΝ & ΚΟΗΝΧΝΗΚΧΝ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΠΑΗΓΑΓΧΓΗΚΟ ΣΜΖΜΑ ΓΖΜΟΣΗΚΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΧΝ ΣΗ ΔΠΗΣΖΜΔ ΣΖ ΑΓΧΓΖ ΔΗΓΗΚΔΤΖ: ΑΝΑΠΣΤΞΖ ΚΑΗ ΤΜΒΟΤΛΔΤΣΗΚΖ ΣΖ ΣΑΓΗΟΓΡΟΜΗΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΖ

Διαβάστε περισσότερα

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H )

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H ) Ξ G O O G L E S C H O L A R Α Ο Ξ Ε Κ Ε Θ Λ Θ Α Λ Η Τ Α Μ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η Ρ Οξαγκαηνπνηώληαο αλαδήηεζε ζην GoogleScholar (http://scholar.google.com/) ν ρξήζηεο κπνξεί λα εληνπίζεη πιηθό αθαδεκαϊθνύ θαη

Διαβάστε περισσότερα

Αναμόπθωζη Ππογπάμμαηορ Πποπηςσιακών Σποςδών

Αναμόπθωζη Ππογπάμμαηορ Πποπηςσιακών Σποςδών Αναμόπθωζη Ππογπάμμαηορ Πποπηςσιακών Σποςδών Ζ Σπλέιεπζε (Σ) ηνπ Τκήκαηνο Βηνκεραληθήο Γηνίθεζεο θαη Τερλνινγίαο ηεο 18/5/2015 ελέθξηλε ηελ αλακόξθσζε ηνπ Πξνγξάκκαηνο Πξνπηπρηαθώλ Σπνπδώλ. Παξαθαινύληαη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ Εδώ ζα ππνινγίζνπκε ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier κεξηθώλ αθόκα ζεκάησλ, πξνζπαζώληαο λα μεθηλήζνπκε από ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier γλσζηώλ ζεκάησλ

Διαβάστε περισσότερα

Δπώλπκν Όλνκα Ψεπδώλπκν/ Καιιηηερληθό όλνκα Σόπνο γελλήζεωο Ζκεξνκελία γελλήζεωο Ζκεξνκελία ζαλάηνπ Βηνγξαθηθά ζηνηρεία Πξνζωπνγξαθίεο Μόληκε

Δπώλπκν  Όλνκα  Ψεπδώλπκν/ Καιιηηερληθό όλνκα Σόπνο γελλήζεωο  Ζκεξνκελία γελλήζεωο Ζκεξνκελία ζαλάηνπ Βηνγξαθηθά ζηνηρεία Πξνζωπνγξαθίεο Μόληκε A.K. 0279 Δπώλπκν Υαξίδεκνο Όλνκα Γηώξγνο Ψεπδώλπκν/ Καιιηηερληθό όλνκα Υαξίηνο Σόπνο γελλήζεωο Κεθηζηά Ζκεξνκελία γελλήζεωο 1924 Ζκεξνκελία ζαλάηνπ 11 Απξηιίνπ 1996 Βηνγξαθηθά ζηνηρεία Ήηαλ ν πξωηόηνθνο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά:

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά: ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ Η Μηκή θαη ν Νηίλνο αλαξσηήζεθαλ πνην αληειηαθό πξντόλ παξέρεη ηελ θαιύηεξε πξνζηαζία ζην δέξκα ηνπο. Τα αληειηαθά πξντόληα έρνπλ έλα δείθηε αληειηαθήο πξνζηαζίαο (SPF), ν νπνίνο δείρλεη πόζν

Διαβάστε περισσότερα

1. Θεφρεηηθό Υπόβαζρο. Κνπηζειίλε Μαίξε θαη Αγαζαγγέινπ, Σνθία. Δηαθοροποίεζε δηδαζθαιίας : Η Κοηλφληθή, ε Αθαδεκαχθή θαη ε Δηδαθηηθή πηστή Περίιευε

1. Θεφρεηηθό Υπόβαζρο. Κνπηζειίλε Μαίξε θαη Αγαζαγγέινπ, Σνθία. Δηαθοροποίεζε δηδαζθαιίας : Η Κοηλφληθή, ε Αθαδεκαχθή θαη ε Δηδαθηηθή πηστή Περίιευε Κνπηζειίλε Μαίξε θαη Αγαζαγγέινπ, Σνθία. Δηαθοροποίεζε δηδαζθαιίας : Η Κοηλφληθή, ε Αθαδεκαχθή θαη ε Δηδαθηηθή πηστή Περίιευε Τν άξζξν απηφ παξνπζηάδεη έλα κέξνο ησλ απνηειεζκάησλ επξχηεξεο Έξεπλαο Γξάζεο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΚΟΠΖ ΠΗΣΑ ΠΑΔΠΠΔ - ΔΔΓΑ

ΘΕΜΑ: ΚΟΠΖ ΠΗΣΑ ΠΑΔΠΠΔ - ΔΔΓΑ ΘΕΜΑ: ΚΟΠΖ ΠΗΣΑ ΠΑΔΠΠΔ - ΔΔΓΑ Μεγάιε επηηπρία ζεκείωζε ε θνηλή εθδήιωζε γηα ηελ θνπή πίηαο γηα ην 2009, ηνπ Παλειιήληνπ πλδέζκνπ Δπηρεηξήζεωλ Πξνζηαζίαο Πεξηβάιινληνο (ΠΑΔΠΠΔ) θαη ηεο Διιεληθήο Δηαηξίαο

Διαβάστε περισσότερα

Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger

Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger 1 θύιιν ζθνιηάηαο 2 πξάζα 150 γξ. bacon 150 γξ. θέηα ΓΧΓΧΝΗ 100 γξ. γξαβηέξα ΓΧΓΧΝΗ 1 θ.ζ. ειαηόιαδν Κόβνπκε ηα πξάζα ζε ιεπηέο ξνδέιεο. Κόβνπκε ην bacon

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ Κιηληθή ηαμηλόκεζε ηνπ βαζκνύ ηεξεδνληθήο βιάβεο ηωλ νπώλ θαη ζρηζκώλ καζεηηθώλ επηθαλεηώλ θαηά ICDAS 1 νο Βαζκόο

Διαβάστε περισσότερα

T A E K W O N D O. Δ. ΠπθαξΨο. ΔπΫθνπξνο ΘαζεγεηΪο ΑζιεηηθΪο ΦπζηθνζεξαπεΫαο ΡΔΦΑΑ - ΑΞΘ

T A E K W O N D O. Δ. ΠπθαξΨο. ΔπΫθνπξνο ΘαζεγεηΪο ΑζιεηηθΪο ΦπζηθνζεξαπεΫαο ΡΔΦΑΑ - ΑΞΘ T A E K W O N D O Δ. ΠπθαξΨο ΔπΫθνπξνο ΘαζεγεηΪο ΑζιεηηθΪο ΦπζηθνζεξαπεΫαο ΡΔΦΑΑ - ΑΞΘ ΦΠΗΘΝΘΔΟΑΞΔΗΑ Ο Ρ Ι Μ Ο Φπζη(θ)νζεξαπεΫα εϋλαη ε επηζηϊκε, ε νπνϋα κόλν κε θπζηθψ κωζα θαη κεζόδνπο πξνζπαζεϋ λα ζεξαπεύζεη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΣΗ ΣΟΤ ΣΡΟΠΟΤ ΧΕΔΙΑ Η ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΩΝ ΕΝΑΡΙΩΝ ΜΕ ΣΠΕ

ΜΕΛΕΣΗ ΣΟΤ ΣΡΟΠΟΤ ΧΕΔΙΑ Η ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΩΝ ΕΝΑΡΙΩΝ ΜΕ ΣΠΕ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΧΝ ΥΟΛΖ ΘΔΣΗΚΧΝ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΜΖΜΑ ΜΑΘΖΜΑΣΗΚΟ Μεηαπηπρηαθφ Γίπισκα Δηδίθεπζεο Τπνινγηζηηθά Μαζεκαηηθά-Πιεξνθνξηθή ζηελ Δθπαίδεπζε κοηζιμάπα Λοςκία ΜΕΛΕΣΗ ΣΟΤ ΣΡΟΠΟΤ ΧΕΔΙΑΗ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΩΝ ΕΝΑΡΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μεηαπηπρηαθή δηαηξηβή

Μεηαπηπρηαθή δηαηξηβή ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΖ ΚΑΛΧΝ ΚΑΗ ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΧΝ ΣΔΥΝΧΝ Μεηαπηπρηαθή δηαηξηβή ΣΑ TABLETS Χ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΔΡΓΑΛΔΗΟ ΣΟ ΝΖΠΗΑΓΧΓΔΗΟ ΓΗΑ ΣΖΝ ΔΝΗΥΤΖ ΤΝΔΡΓΑΣΗΚΧΝ ΓΡΑΣΖΡΗΟΣΖΣΧΝ ΜΑΘΖΜΑΣΗΚΧΝ Έιελα Κσλζηαληίλνπ

Διαβάστε περισσότερα

Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk)

Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk) Σεκηλάξην Τνκέα Λνγηζκηθνύ Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk) Περίιευε παροσζίαζες Τη είλαη ηα «Γίθηπα πνπ παξέρνληαη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΓΤ Μεηαπηπρηαθφ Πξφγξακκα «Γηνίθεζε Τπεξεζηψλ Τγείαο» 34

ΔΓΤ Μεηαπηπρηαθφ Πξφγξακκα «Γηνίθεζε Τπεξεζηψλ Τγείαο» 34 ΔΓΤ Μεηαπηπρηαθφ Πξφγξακκα «Γηνίθεζε Τπεξεζηψλ Τγείαο» 34 1. Σίηινο καζήκαηνο Αξρέο Γηνίθεζεο θαη ηξαηεγηθήο Τπεξεζηψλ Τγείαο 2. Τπεχζπλνο καζήκαηνο Νίθνο Μαληαδάθεο 3. θνπφο θνπφο ηνπ καζήκαηνο είλαη

Διαβάστε περισσότερα

Eξσηεκαηνιόγην θνιίσζεο SRS-30

Eξσηεκαηνιόγην θνιίσζεο SRS-30 Eξσηεκαηνιόγην θνιίσζεο SRS-30 Ηκεξνκελία: Αξηζκόο κεηξώνπ: Όλνκα Αζζελνύο: Ηκεξνκελία Γέλλεζεο: Ηιηθία: + Έηη Μήνερ πληεξεηηθή ζεξαπεία Μεηεγρεηξνπξγηθή παξαθνινύζεζε 3 μήνερ 6 μήνερ 1 σπόνορ σπόνια 3

Διαβάστε περισσότερα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα 4. ΑΝΑΠΝΟΗ Η δηάζπαζε ηεο γιπθόδεο γίλεηαη κέζα ζηα θύηηαξα, νλνκάδεηαη θπηηαξηθή αλαπλνή θαη εμαζθαιίδεη ηελ ελέξγεηα πνπ είλαη απαξαίηεηε ζην θύηηαξν. Η δηάζπαζε γίλεηαη κε ηελ παξνπζία νμπγόλνπ θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΟΛΖ ΔΠΑΓΓΔΛΜΑΣΧΝ ΤΓΔΗΑ ΚΑΗ ΠΡΟΝΟΗΑ ΣΜΖΜΑ ΛΟΓΟΘΔΡΑΠΔΗΑ

ΥΟΛΖ ΔΠΑΓΓΔΛΜΑΣΧΝ ΤΓΔΗΑ ΚΑΗ ΠΡΟΝΟΗΑ ΣΜΖΜΑ ΛΟΓΟΘΔΡΑΠΔΗΑ ΥΟΛΖ ΔΠΑΓΓΔΛΜΑΣΧΝ ΤΓΔΗΑ ΚΑΗ ΠΡΟΝΟΗΑ ΣΜΖΜΑ ΛΟΓΟΘΔΡΑΠΔΗΑ ΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ Μαθησιακέρ Δςσκολίερ. Διαγνωστικά Ππουίλ και η Εξέλιξη των Χαπακτηπιστικών στην Ανάγνωση και τη Γπαυή Μέσω τηρ Ευαπμογήρ των Τεστ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΓΑΓΧΓΙΚΟ ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΔΠΙΜΟΡΦΧΣΙΚΟ ΤΛΙΚΟ ΓΔΝΙΚΟΤ ΜΔΡΟΤ ΣΟΤ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΟ ΠΟΤΓΧΝ ΓΙΑ ΣΗΝ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΣΧΝ ΔΠΙΜΟΡΦΧΣΧΝ

ΠΑΙΓΑΓΧΓΙΚΟ ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΔΠΙΜΟΡΦΧΣΙΚΟ ΤΛΙΚΟ ΓΔΝΙΚΟΤ ΜΔΡΟΤ ΣΟΤ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΟ ΠΟΤΓΧΝ ΓΙΑ ΣΗΝ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΣΧΝ ΔΠΙΜΟΡΦΧΣΧΝ ΠΑΙΓΑΓΧΓΙΚΟ ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΔΠΙΜΟΡΦΧΣΙΚΟ ΤΛΙΚΟ ΓΔΝΙΚΟΤ ΜΔΡΟΤ ΣΟΤ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΟ ΠΟΤΓΧΝ ΓΙΑ ΣΗΝ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΣΧΝ ΔΠΙΜΟΡΦΧΣΧΝ ΠΙΝΑΚΑ ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΧΝ Δλφηεηα 1 1.1 Ο ξφινο ησλ ΣΠΔ ζηε δφκεζε ηεο θνηλσλίαο ηεο Γλψζεο 5 1.2

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα.

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα. Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα Γηαθξάγκαηα Δξγαιεία Καηαζθεπέο 2 Η θαηαζθεπή πεξηγξάθεηαη ζηελ αληίζηνηρε ελόηεηα

Διαβάστε περισσότερα