ΕΠΙΚΙΝ ΥΝΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΠΙΚΙΝ ΥΝΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ"

Transcript

1 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α Ν Α Λ Υ Σ Η ΕΠΙΚΙΝ ΥΝΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ Ανδρέας Αρβανιτογεώργος Ph. D. ΑΘΗΝΑ 1999

2

3 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙΚΙΝ ΥΝΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ Ανδρέας Αρβανιτογεώργος, Ph. D. Αθήνα 1999

4 ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙΚΙΝ ΥΝΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ISBN Α' έκδοση: Απρίλιος η εκτύπωση: Μάιος 1999 Copyright Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας Λιοσίων 143 και Θειρσίου 6, ΑΘΗΝΑ Τηλ.: (01) Fax: (01) , Internet: ΙΑΝΕΜΕΤΑΙ ΩΡΕΑΝ ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ Η ΠΩΛΗΣΗ

5 ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.: Θέµατα Συνθηκών Εργασίας Ο σκοπός του ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε είναι η επιστηµονική και τεχνική υποστήριξη και εξυπηρέτηση της πολιτικής για την υγεία, την υγιεινή και ασφάλεια της εργασίας στην Ελλάδα. Ειδικότερα ο σκοπός του ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. µεταξύ άλλων είναι: Η προώθηση της πληροφόρησης, ενηµέρωσης και εκπαίδευσης των µερών στα θέµα τα Υγιεινής και Ασφάλειας των εργαζοµένων. Η συνεισφορά στην διερεύνηση και αντιµετώπιση των προβληµάτων που προκύπτουν από την αλληλεπίδραση εργασιακού και ευρύτερου περιβάλλοντος καθώς και από τους γενικότερους όρους διαβίωσης και εργασίας. Για την προώθηση των ανωτέρω στόχων του το ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. µεταξύ άλλων εκδίδει και την σειρά Θέµατα Συνθηκών Εργασίας. Στην σειρά Θέµατα Συνθηκών Εργασίας φιλοξενούνται εργασίες στελεχών και ε- ξωτερικών συνεργατών του ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. και άλλων επιστηµόνων, οι οποίες πραγµατεύονται σηµαντικά και επίκαιρα θέµατα και προβλήµατα των συνθηκών εργασίας. Οι εργασίες αυτές δεν φιλοδοξούν να εξαντλήσουν το αντικείµενο τους, αλλά να α- ναπτύξουν τον προβληµατισµό, να περιγράψουν τάσεις, να καταγράψουν συνιστώσες, να επισηµάνουν προτεραιότητες και, κυρίως να θέσουν ερωτήµατα και να δηµιουργήσουν ερεθίσµατα για περαιτέρω ανάλυση, ευρύτερη συζήτηση και συστηµατικό διάλογο, που µε την ολοκλήρωση του να φωτίσει όλες τις πτυχές του συγκεκριµένου θέµατος. Γνώµες και απόψεις που διατυπώνονται στην παρούσα σειρά εκφράζουν τον συγγραφέα και δεν συµπίπτουν κατ' ανάγκη µε εκείνες των εταίρων του ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Ο Πρόεδρος Αλέξανδρος Κρητικός Αθήνα, Απρίλιος 1997

6 ΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Πρόεδρος : Μακρόπουλος Βασίλειος Αντιπρόεδροι : Κοντάκης Γεώργιος (ΓΣΕΕ) Χαµπηλοµάτης Γεώργιος (ΣΕΒ, ΓΣΕΒΕΕ, ΕΣΕΕ) Μέλη : Αγοργιανίτης Ευάγγελος (ΓΣΕΕ) Αδαµάκης Ιωάννης (ΓΣΕΕ) έδες Θεόδωρος (ΣΕΒ) Ζούλοβιτς Μαργαρίτα (ΕΣΕΕ) Παπαδόπουλος Γεράσιµος (ΓΣΕΕ) Τσαµουσόπουλος Ηλίας (ΣΕΒ)

7 Υλοποίηση Έργου Η παρούσα µελέτη και έκδοση για την Ανάλυση Επικινδυνότητας στη Βιοµηχανία, χρηµατοδοτήθηκε από το Επιχειρησιακό Πρόγραµµα Βιοµηχανίας ( ράση 3.3.1) του Β' Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, στα πλαίσια του έργου Ενίσχυση ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.. Τη διεύθυνση του έργου έχει ο ΧΡΗΣΤΟΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ρ. Οικονοµολόγος.

8

9 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Η µελέτη αυτή υλοποιήθηκε µε την αµέριστη υποστήριξη τον Κέντρου Τεκµηρίωσης και Πληροφόρησης του ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Θα ήθελα να ευχαριστήσω την υπεύθυνο σε θέµατα Τεκµηρίωσης και Πληροφόρησης κ α Παρασκευή Μπάτρα και τη βιβλιοθηκονόµο κ α Κωνσταντίνα Καψάλη για τη βοήθεια τους στη βιβλιογραφική αναζήτηση. Επίσης ευχαριστώ τη γραµµατέα του ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. κ α Μαριάννα Αντώνου για τη βοήθεια της σε θέµατα επεξεργασίας κειµένου. Θα ήθελα να ευχαριστήσω την ρα Χηµικό Μηχανικό άφνη Μπίκα για τις παρατηρήσεις της στο τεχνικό µέρος του κειµένου. Τη γλωσσική επιµέλεια του κειµένου έκανε η φιλόλογος κ α Ευγενία Μαγουλά την οποία και ευχαριστώ θερµά. Τέλος, θα ήθελα να ευχαριστήσω τον ρα Χρήστο Ιωάννου, ιευθυντή του ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. και τον κ ηµήτρη Πολίτη, Αντιπρόεδρο του ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. για την υποστήριξη τους στην πραγµατοποίηση της µελέτης αυτής. Ανδρέας Αρβανιτογεώργος Ιανουάριος 1997

10

11 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Τα τελευταία χρόνια διάφορα µεγάλα ατυχήµατα όπως αυτά των Flixborough, Bhopal, Chernobil και Piper Alpha έχουν προκαλέσει την αφύπνιση της κοινής γνώµης σχετικά µε τους κινδύνους που σχετίζονται µε µεγάλες βιοµηχανικές µονάδες ή περίπλοκα τεχνολογικά συστήµατα. Αν και συνήθως η άµεση αντίδραση µετά από ένα τέτοιο ατύχηµα είναι ότι "κάτι παρόµοιο δεν πρέπει να ξανασυµβεί", παρ' όλα αυτά δεν είναι δυνατόν να εξαλειφθούν όλοι οι δυνατοί κίνδυνοι. Συνεπώς υπάρχει επιτακτική ανάγκη ώστε τα οφέλη της καινούργιας τεχνολογίας να µην έρχονται σε αντίθεση µε προβλήµατα ασφάλειας που η ίδια δηµιουργεί. Η µέθοδος του να µαθαίνει κάποιος από προηγούµενα λάθη είναι όχι µόνο ξεπερασµένη αλλά και επικίνδυνη. Επί πλέον, σχεδόν κάθε καινούργια µονάδα είναι διαφορετική από κάθε προηγούµενη της, συνεπώς πρέπει να εντοπιστούν οι πιθανές αιτίες που µπορεί να προκαλέσουν ένα ατύχηµα σε κάθε νέα εγκατάσταση. Για την ασφάλεια των διαφόρων εγκαταστάσεων έχουν αναπτυχθεί διάφορες τεχνικές, µε τις οποίες γίνεται προσδιορισµός των πιθανών γεγονότων που µπορεί να προκαλέσουν κάποιο ατύχηµα (τα γεγονότα αυτά ονοµάζονται βλάβες) και στη συνέχεια εκτίµηση του κινδύνου να συµβεί ένα ή περισσότερα ανεπιθύµητα ενδεχόµενα. Οι παραπάνω διαδικασίες συνοψίζονται στον όρο ανάλυση επικινδυνότητας, τον οποίο και θα εξετάσουµε λεπτοµερέστερα στη συνέχεια. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή µε τις οδηγίες 89/391/ΕΟΚ και 91/383/ΕΟΚ µερίµνησε να ε- φοδιάσει τα κράτη µέλη µε την απαραίτητη νοµοθεσία για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας και πρόληψης επαγγελµατικών κινδύνων. Η ελληνική νοµοθεσία προσαρµόστηκε στις παραπάνω οδηγίες µε το προεδρικό διάταγµα 17/1996. Το διάταγµα αυτό περιέχει γενικές αρχές σχετικά µε την πρόληψη των επαγγελµατικών κινδύνων και την εξάλειψη των συντελεστών κινδύνου των εργατικών ατυχηµάτων και επαγγελµατικών ασθενειών. Σύµφωνα µε τα άρθρα 4 (παράγραφος 1) και 14 (παράγραφος 1) του ν. 1568/85 και το άρθρο 1 του π.δ. 294/88 στις επιχειρήσεις που απασχολούν 150 άτοµα και πάνω ο εργοδότης έχει υποχρέωση να χρησιµοποιεί υπηρεσίες τεχνικού ασφάλειας και γιατρού εργασίας. Με το άρθρο 4 του Π.. 17/96 επεκτείνεται η υποχρέωση του εργοδότη να παρέχει στους εργαζόµενους υπηρεσίες προστασίας και πρόληψης σε όλες τις επιχειρήσεις του ι- 11

12 διωτικού και του δηµόσιου τοµέα ανεξαρτήτως κλάδου οικονοµικής δραστηριότητας και αριθµού εργαζοµένων. Σε όλες τις επιχειρήσεις ανεξαρτήτως αριθµού εργαζοµένων ο εργοδότης έχει την υ- ποχρέωση" να χρησιµοποιεί τις υπηρεσίες τεχνικού ασφάλειας. Στις επιχειρήσεις που απασχολούν 50 και άνω εργαζόµενους ο εργοδότης έχει την υ- ποχρέωση να χρησιµοποιεί τις υπηρεσίες γιατρού εργασίας. Υπενθυµίζεται ότι στις επιχειρήσεις που απασχολούν λιγότερους από 50 εργαζόµενους και χρησιµοποιούν, µόλυβδο, αµίαντο, καρκινογόνες ουσίες, βιολογικούς παράγοντες και από την εκτίµηση των κινδύνων καταδεικνύεται κίνδυνος για την υγεία ή την ασφάλεια των εργαζοµένων, ο εργοδότης έχει την υποχρέωση να χρησιµοποιεί τις υπηρεσίες γιατρού εργασίας. Σύµφωνα µε την παράγραφο 4 ο εργοδότης προκειµένου να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του για παροχή υπηρεσιών προστασίας και πρόληψης, δύναται να επιλέξει µεταξύ των περιπτώσεων ανάθεσης των καθηκόντων τεχνικού ασφάλειας και γιατρού εργασίας: > σε εργαζόµενους στην επιχείρηση > σε άτοµα εκτός της επιχείρησης > σε Εξωτερικές Υπηρεσίες Προστασίας και Πρόληψης (ΕΞΥΠΠ) ή συνδυασµό µεταξύ αυτών των δυνατοτήτων. Στην περίπτωση δε αυτή, αυτοί οφείλουν να συνεργάζονται αναλόγως των αναγκών. Επισηµαίνεται ότι σύµφωνα µε την παράγραφο 2 εδάφιο γ στις επιχειρήσεις χαµηλής επικινδυνότητας (Κατηγορία Γ) δύναται ο ίδιος ο εργοδότης να εκτελεί χρέη τεχνικού α- σφάλειας εφόσον επιµορφωθεί κατάλληλα, σύµφωνα µε το άρθρο 13 του ν. 1568/85 και το άρθρο 6 του παρόντος διατάγµατος. Σύµφωνα µε τις παραγράφους 10 και 11 στις επιχειρήσεις που έχουν υποχρέωση πλήρους απασχόλησης τουλάχιστον δύο τεχνικών ασφάλειας συνιστάται υποχρεωτικά Εσωτερική Υπηρεσία Προστασίας και Πρόληψης (ΕΣΥΠΠ) η οποία µπορεί να λειτουργήσει και ως ΕΞΥΠΠ αφού όµως πάρει και την σχετική άδεια. Το παρόν εγχειρίδιο απευθύνεται στους υπεύθυνους Υγιεινής και ασφάλειας των βιοµηχανικών µονάδων, αν και οι γενικές αρχές µπορούν να εφαρµοστούν και σε µικροµεσαίες επιχειρήσεις*. Ελπίζουµε ότι στο µέλλον θα υπάρχει δυνατότητα έκδοσης εγχειριδίων-οδηγών εκτίµησης κινδύνου για συγκεκριµένες υποµονάδες µιας εγκατάστασης (ηλεκτρολογική, χηµική, κλπ). * Η κατεύθυνση που ακολουθούµε έχει πρακτική µορφή, παρ' όλα αυτά στο Παράρτηµα Α παρουσιάζουµε και µια µαθηµατικοποιηµένη προσέγγιση στο θέµα. 12

13 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή Περιγραφική ανάλυση της επικινδυνότητας Προσδιορισµός των πιθανών βλαβών Ι. Το µοντέλο ανταλλαγής ενέργειας II. Προσδιορισµός βλαβών µε τεχνικές παρατήρησης Προσδιορισµός της έκθεσης στις βλάβες Ι. Ποιοτική ανάλυση επιβλαβών γεγονότων II. Ποσοτική ανάλυση επιβλαβών γεγονότων Ποσοτική εκτίµηση επικινδυνότητας Συνολική εκτίµηση επικινδυνότητας Παράδειγµα εκτίµησης επικινδυνότητας στον εργασιακό χώρο Συµπέρασµα Παράρτηµα Α: Μαθηµατική ανάλυση της επικινδυνότητας Παράρτηµα Β: ένδρα γεγονότων Παράρτηµα Γ: ένδρα σφαλµάτων Βιβλιογραφία

14 14

15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο γενικός όρος επικινδυνότητα (risk) µπορεί να οριστεί ως εκείνο το χαρακτηριστικό στοιχείο µιας κατάστασης ή ενέργειας όπου είναι δυνατά δύο ή περισσότερα ενδεχόµενα. Το ενδεχόµενο που τελικά θα συµβεί δεν είναι γνωστό και τουλάχιστον το ένα από τα δυνατά αυτά ενδεχόµενα είναι ανεπιθύµητο. Ο όρος κίνδυνος (danger) χρησιµοποιείται συχνά µε την ίδια σηµασία, αν και ουσιαστικά σηµαίνει την προδιάθεση για την πρόκληση κάποιας βλάβης (hazard). Γενικά µπορούµε να πούµε ότι η επικινδυνότητα είναι µια πιθανοθεωρητική έννοια που εξαρτάται από αρκετές παραµέτρους, όπως θα δούµε στη συνέχεια, και της οποίας η µελέτη έχει κυρίως εφαρµογή στην ασφάλεια στη βιοµηχανία (ή στον γενικότερο εργασιακό χώρο) και στη λήψη επιχειρησιακών αποφάσεων. Η ανάλυση της επικινδυνότητας συνίσταται στη συστηµατική µελέτη των παραγόντων που συµβάλλουν σε αυτή, καθώς επίσης και στην τελική εκτίµηση της (ποιοτική και ποσοτική). Η παρούσα µελέτη αναφέρεται στην ανάλυση της επικινδυνότητας στο χώρο της βιο- µηχανίας. Περιλαµβάνει τρόπους προσδιορισµού των πιθανών βλαβών (δηλαδή γεγονότων που µπορεί να προκαλέσουν κάποιο ατύχηµα) και ποσοτικής εκτίµησης της επικινδυνότητας. εν υπάρχει αµφιβολία ότι πρόκειται για µια αρκετά περίπλοκη διαδικασία, δεδοµένου ότι πρέπει να ληφθεί υπόψη η αλληλεπίδραση του ανθρώπινου, του µηχανικού και του περιβαλλοντικού παράγοντα. Τελικός σκοπός είναι να γνωρίζει η διεύθυνση της βιοµηχανικής µονάδας ότι οι λειτουργίες βρίσκονται σε ένα επιτρεπτό "επίπεδο ασφάλειας". Με τον τελευταίο όρο εννοούµε ότι η επικινδυνότητα βρίσκεται µεταξύ ενός κάτω ορίου, της πλήρους εξάλειψης της (πρακτικά αδύνατο), και ενός άνω ορίου, να πληροί δηλ. τα απαραίτητα πρότυπα (standards) (πράγµα όχι ικανοποιητικό) Στην περίπτωση της ποσοτικής εκτίµησης της επικινδυνότητας ως µιας πιθανότητας R, τα όρια αυτά εκφράζονται µε τους αριθµούς Ο και 1 αντίστοιχα, δηλαδή 0<R<1. 15

16 Θα πρέπει δηλαδή να καθοριστούν συγκεκριµένοι δείκτες, οι οποίοι να είναι όσο το δυνατόν ακριβέστεροι στην µέτρηση τους, ώστε η διεύθυνση να είναι σε θέση να πάρει τις σωστότερες και οικονοµικότερες αποφάσεις σχετικά µε το επίπεδο της προσφερόµενης ασφάλειας. Τέλος, πρέπει να τονίσουµε ότι η ανάλυση της επικινδυνότητας θα πρέπει να έχει την ίδια βαρύτητα και σηµασία µε τη διαδικασία µεγιστοποίησης του κέρδους της επιχείρησης (έρευνα αγοράς, µέθοδοι ολικής ποιότητας προϊόντων, κόστος παραγωγής, προώθηση προϊόντων κλπ.). Υπάρχουν αρκετές µέθοδοι συστηµατικής ανάλυσης της επικινδυνότητας. Ο χαρακτήρας τους κυµαίνεται από περιγραφικό έως καθαρά µαθηµατικό. Εδώ θα παρουσιάσουµε µια περιγραφική ανάλυση της επικινδυνότητας. Στο Παράρτηµα Α παρουσιάζουµε τη δυνατότητα µαθηµατικής περιγραφής της. 16

17 ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΚΙΝ ΥΝΟΤΗΤΑΣ Οι περισσότερες µέθοδοι περιγραφικής ανάλυσης αποτελούνται από τα εξής επί µέρους βήµατα: 1) προσδιορισµός των πιθανών βλαβών 2) προσδιορισµός της έκθεσης στις βλάβες 3) ποσοτική εκτίµηση της επικινδυνότητας 4) συνολική εκτίµηση της επικινδυνότητας. Θα παρουσιάσουµε τώρα τα παραπάνω βήµατα αναλυτικά. 1. Προσδιορισµός των πιθανών βλαβών Ο όρος βλάβη ή επιβλαβές γεγονός ή πηγή κινδύνου (hazard) µπορεί να οριστεί ως µια ανεπιθύµητη ανταλλαγή ενέργειας, η οποία είναι δυνατόν να προκαλέσει τραυµατισµό, θάνατο ή υλική ζηµιά, δηλαδή να προκαλέσει ένα ατύχηµα. Η διαδικασία καθορισµού των πιθανών βλαβών είναι µία από τις πιο σηµαντικές δραστηριότητες του υπεύθυνου ασφάλειας ενός συστήµατος σε µία βιοµηχανική µονάδα. Θα πρέπει να γνωρίζει πολύ καλά όλες τις λειτουργίες του συστήµατος και να λάβει υπόψη γεγονότα και συνθήκες που θα µπορούσαν να προκαλέσουν βλάβη. Είναι προφανές ότι, αν κάποιος παράγοντας δεν ληφθεί υπόψη, τότε µειώνεται η όλη αποτελεσµατικότητα του προγράµµατος ασφάλειας. Υπάρχουν διάφορα µοντέλα και µέθοδοι προσδιορισµού των πιθανών βλαβών που έχουν είτε θεωρητική είτε πρακτική κατεύθυνση. Ι. Το µοντέλο ανταλλαγής ενεργείας (Θεωρητική κατεύθυνση). Σύµφωνα µε το µοντέλο αυτό µια ζηµιά ή σωµατική βλάβη προκαλείται από µια ανεπιθύµητη και µη ελέγξιµη απελευθέρωση κάποιας µορφής ενέργειας. Τέτοιες µορφές µπορεί να είναι η κινητική, η χηµική, η θερµική και αυτή µε ακτινοβολία. Ο υπεύθυνος ασφάλειας θα πρέπει να ανιχνεύσει όλες τις πηγές που εκλύουν ενέργεια και στη συνέχεια, για κάθε τέτοια πηγή, να προσδιορίσει τους πιθανούς στόχους από µια ανεπιθύµητη απελευθέρωση. 17

18 II. Προσδιορισµός βλαβών µε τεχνικές παρατήρησης (Πρακτική κατεύθυνση). α) Πρόγραµµα παρατήρησης Με το πρόγραµµα αυτό γίνεται παρατήρηση µίας οµάδας εργαζοµένων (target group) µε κοινό αντικείµενο, στην καθηµερινή εργασία τους και σηµειώνονται οι πιθανές βλάβες εκείνης της στιγµής. Αυτές µπορεί να είναι κάποια επικίνδυνη ενέργεια ή συνθήκη εργασίας. Με τον τρόπο αυτό είναι δυνατόν να ανιχνευτούν βλάβες που δεν είχαν υποπέσει στην αντίληψη του υπεύθυνου ασφάλειας. β) ειγµατοληψία (επικίνδυνων ενεργειών) Εδώ γίνεται επιλογή ενός τυχαίου δείγµατος από όλο το σύνολο των εργαζοµένων και παρατηρούνται επικίνδυνες ενέργειες ή λειτουργίες. εν γίνεται προσπάθεια για παρατήρηση όλου του κύκλου της εργασίας τους (σε αντίθεση µε την προηγούµενη τεχνική). Το µέγεθος του επιλεγέντος δείγµατος εξαρτάται από το επιθυµητό επίπεδο ακρίβειας και τον λόγο a/b, ο οποίος υπολογίζεται πρακτικά ως εξής: γίνεται µια προκαταρκτική περιήγηση στις εγκαταστάσεις της µονάδας και σηµειώνονται οι αριθµοί a = αριθµός επικίνδυνων λειτουργιών και b - συνολικός αριθµός λειτουργιών που παρατηρήθηκαν. γ) Προσωπική περιγραφή συµβάντων Με τη µέθοδο αυτή γίνεται συνέντευξη σε ένα τυχαίο δείγµα εργαζοµένων και συγκεντρώνονται στοιχεία σχετικά µε απώλειες, δυσκολίες στην εκτέλεση του έργου και συνθήκες εργασίες που, κατά τη γνώµη τους, είναι δυνατόν να προκαλέσουν τραυµατισµό, θάνατο ή κάποια υλική ζηµιά. Οι απαντήσεις δίνονται µε βάση την προσωπική εµπειρία ή µαρτυρία των εργαζοµένων. Άλλες πηγές για καθορισµό των πιθανών βλαβών, εκτός της θεωρητικής και της πρακτικής µεθόδου, είναι η προηγούµενη επαγγελµατική εµπειρία ή διάφορες πληροφορίες από βάσεις δεδοµένων (για παράδειγµα, οδηγίες χρήσεως µηχανηµάτων, πίνακες ατυχηµάτων, αποτελέσµατα ερευνών ή στοιχεία επιστηµονικών µετρήσεων). Εδώ να τονίσουµε ότι η διαδικασία του προσδιορισµού των πιθανών βλαβών πρέπει να γίνεται σε συχνά διαστήµατα, δεδοµένου ότι η εισαγωγή νέου εργατικού δυναµικού, καινούργιου εξοπλισµού ή εγκαταστάσεων στο όλο σύστηµα ή ακόµα και κάποια επιτάχυνση της παραγωγής είναι δυνατόν να δηµιουργήσουν προϋποθέσεις για νέες βλάβες. Ειδικά στην περίπτωση εισαγωγής καινούργιου εξοπλισµού, ο προσδιορισµός των πιθανών βλαβών είναι απαραίτητος. Κλείνουµε το τµήµα αυτό µε ένα πρότυπο δελτίο αναφοράς βλάβης. 18

19 ΕΛΤΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΒΛΑΒΗΣ α.α Αναφορά βλάβης (συµπληρώνεται από το άτοµο που έχει εντοπίσει την βλάβη) Ηµεροµηνία... Ώρα...Τµήµα... Αναφέρθηκε στον: (Προφορικά)...(Γραπτά)... Περιγραφή βλάβης... Υπογραφή......Θέση... 2 ιορθωτικές ενέργειες (συµπληρώνεται από τον διευθυντή του τµήµατος) Έγινε επιβεβαίωση της βλάβης ΝΑΙ/ΟΧΙ Ηµεροµηνία...Ώρα... Προτεινόµενη ενέργεια για διόρθωση της βλάβης.... Η ενέργεια θα γίνει µε ευθύνη τον: Όνοµα...Υπογραφή... Βαθµός προτεραιότητας Εκτίµηση κόστους... Προσωρινές προφυλάξεις... Υπογραφή... Ηµεροµηνία 3 Οικονοµική έγκριση (συµπληρώνεται από τον διευθυντή της µονάδας) Εγκρίνεται το παραπάνω ποσό για την διόρθωση της βλάβης που περιγράφεται πιο πάνω. Υπογραφή...Ηµεροµηνία... 4 Επιβεβαίωση της διόρθωσης (η προτεινόµενη ενέργεια έχει γίνει) Υπογραφή ( ιευθυντής Τµήµατος)...Ηµεροµηνία... Τελικό κόστος Έλεγχος υπεύθυνου ασφάλειας Η παραπάνω εργασία έχει τελειώσει και η βλάβη έχει εξαλειφθεί. Υπογραφή (Υπεύθυνος ασφάλειας) Ηµεροµηνία/ώρα 2 Βαθµοί προτεραιότητας: 1= άµεσα, 2=48 ώρες, 3=7 ηµέρες, 4=1 µήνας, 5=3 µήνες 19

20 2. Προσδιορισµός της έκθεσης στις βλάβες Στο βήµα αυτό γίνεται µια ποιοτική και ποσοτική ανάλυση των επιβλαβών γεγονότων που προσδιορίστηκαν πιο πάνω. Ι. Ποιοτική ανάλυση επιβλαβών γεγονότων. α) είκτες συχνοτήτων ατυχηµάτων Υπάρχουν διάφοροι δείκτες συχνοτήτων που σχετίζονται µε ένα επιβλαβές γεγονός. Αυτοί εκφράζονται ως ρυθµοί µεταβολής και αναφέρονται είτε στον αριθµό των τραυµατισµών ή καταστροφής περιουσιακών στοιχείων κατά τη διάρκεια παρουσίας ενός επιβλαβούς γεγονότος, είτε στο πόσες φορές συµβαίνει ένα επιβλαβές γεγονός κατά τη διάρκεια της συγκεκριµένης λειτουργίας που βρίσκεται υπό µελέτη. Ας πάρουµε, για παράδειγµα, µία λεπίδα κοπής η οποία, όταν βρίσκεται σε λειτουργία, είναι πιθανό να προκαλέσει βλάβη. Όταν η λεπίδα βρίσκεται υπό συνεχή επιτήρηση δεν δηµιουργεί σχεδόν καθόλου κίνδυνο, ενώ όταν κατά καιρούς βρίσκεται εκτεθειµένη λόγω καθαρισµού ή συντηρήσεως της αποτελεί µια επιβλαβή κατάσταση. Συνεπώς στην επικινδυνότητα συµβάλλουν η χρονική περίοδος κατά την οποία η λεπίδα βρίσκεται α- φύλακτη, η συχνότητα µε την οποία συµβαίνει αυτό καθώς και ο αριθµός των ατυχηµάτων που προκαλούνται από την έκθετη λεπίδα. Σύµφωνα µε το ιεθνές Γραφείο Εργασίας ένας σχετικός δείκτης είναι ο εξής (βλ. και σχετική µελέτη του Σ. Μπράνη): είκτης συχνότητας (frequency rate) = (αριθµός ατυχηµάτων X 10 6 ) / (αριθµός ανθρωποωρών εργασίας) β) Βλάβες και µέγεθος του πληθυσµού που εκτίθεται σε αυτές. Εδώ η επίδραση που µπορεί να έχει µια βλάβη µετράται µε το µέγεθος του πληθυσµού ο οποίος εκτίθεται σε αυτή. Η έκθεση µπορεί να είναι ολική (π.χ. πυρηνική ενέργεια) ή τοπική (π.χ. υδροηλεκτρικά φράγµατα, µολυντικές εκποµπές). Ο δείκτης που χρησιµοποιείται εδώ είναι ο εξής: είκτης συµβάντων (incident rate) = (αριθµός ατυχηµάτων Χ 10 3 )/(µέσος αριθµός εκτεθειµένων εργαζοµένων στη βλάβη) γ) Ένταση και διάρκεια της έκθεσης στις βλάβες Εδώ έχουµε ένα άλλο µέτρο της επίδρασης της βλάβης ανάλογα µε την ένταση της και το πόσο διαρκεί. Μία έκθεση µικρής διάρκειας αλλά µεγάλης έντασης ονοµάζεται οξεία, 20

21 ενώ µία έκθεση µεγάλης διάρκειας αλλά χαµηλής έντασης ονοµάζεται χρόνια. Γενικά είναι ευκολότερο να εντοπιστούν οι παράγοντες που προκαλούν τα οξέα συµβάντα παρά τα χρόνια. Οι δείκτες που χρησιµοποιούνται συνήθως ονοµάζονται δείκτες βαρύτητας (severity rates) και παρακάτω παρουσιάζονται µερικοί από αυτούς: αριθµός ανθρωποωρών εκτός εργασίας Χ 10 3 συνολικός αριθµός ανθρωποωρών εργασίας αριθµός ηµερών που χάθηκαν συνολικός αριθµός ατυχηµάτων αριθµός ανθρωποωρών εκτός εργασίας συνολικός αριθµός ατυχηµάτων (ένταση) (µέση διάρκεια) (διάρκεια) δ) Επιρροή των βλαβών σε διάφορους τοµείς Μελετώνται οι τρόποι κατά τους οποίους µια βλάβη επηρεάζει τοµείς όπως ο ανθρώπινος, ο µηχανολογικός ή ο περιβαλλοντικός. Στη βιοµηχανία η επιρροή εκφράζεται µε εκφράσεις του τύπου "έγινε εµπλοκή ενός αντικειµένου µε ένα άλλο", "ήρθε σε επαφή", "έγινε εισπνοή", "έγινε απορρόφηση". Από τη στιγµή που αυτοί οι τρόποι γίνουν γνωστοί, µπορεί να αρχίσει η διαδικασία ελέγχου τους και καθορισµού των πιθανών συνεπειών τους. Σύµφωνα µε µια µελέτη των Η. Amis και R. Τ. Booth (1991) οι δείκτες συχνοτήτων έχουν περιορισµένη εφαρµογή για τους εξής λόγους: α) Ένας σηµαντικός αριθµός ατυχηµάτων δεν αναφέρεται, συνεπώς δεν υπάρχει προϊστορία. β) Οι δείκτες µετράνε αποτυχία και όχι επιτυχία. γ) εν αποτελούν αξιόπιστα δεδοµένα για στατιστική ανάλυση. Για παράδειγµα, είναι ασφαλής µια εγκατάσταση στην οποία δεν έχει συµβεί ατύχηµα για µεγάλο χρονικό διάστηµα; δ) Αντικατοπτρίζουν την επιτυχία µέτρων ασφάλειας που έχουν ληφθεί αρκετό χρονικό διάστηµα πριν. Χρειάζεται να περάσει αρκετό χρονικό διάστηµα για να κριθεί η α- ποτελεσµατικότητα νέων µέτρων ασφάλειας. Παρ' όλα αυτά οι δείκτες δείχνουν κάποια "τάση" η οποία λαµβάνεται υπόψη κατά περίπτωση. 21

22 II. Ποσοτική ανάλυση επιβλαβών γεγονότων. Εδώ χρησιµοποιούνται δύο κλίµακες, ανάλογα µε τα αποτελέσµατα τους ή την πιθανότητα παρουσίασης τους. α) Κλίµακα σοβαρότητας αποτελέσµατος (Johnson 1973) Η κλίµακα αυτή έχει τις εξής διαβαθµίσεις: 1. Ασφαλές-σχεδόν αµελητέος τραυµατισµός (υλικές ζηµιές της τάξης $10) 2. Οριακό - τραυµατισµός που διορθώνεται µε ιατρική φροντίδα (υλικές ζηµιές $100) 3. Επικίνδυνο - απώλεια χρόνου ή µόνιµος τραυµατισµός (υλ. ζηµιές $1.000-$ ) 4. Κρίσιµο - θάνατος ή πολλαπλοί τραυµατισµοί (υλικές ζηµιές της τάξης $ ) 5. Καταστροφικό - πολλοί θάνατοι (υλικές ζηµιές της τάξης $ ) 6. Υπερκαταστροφικό - µαζικοί θάνατοι (υλικές ζηµιές της τάξης $ ) β) Κλίµακα συχνότητας πιθανότητας (Johnson 1975) Αυτή εκφράζεται µε την παρακάτω κλίµακα που δίνει κάθε πόσες ώρες το πολύ είναι πιθανό να συµβεί ένα γεγονός: 1. Εξαιρετικά απίθανο 1 γεγονός σε διάστηµα > 10 7 ωρών 2. Αποµακρυσµένο " < Σχετικά πιθανό " < Πιθανό " < 10 4 Εδώ θα θέλαµε να κάνουµε την εξής σηµαντική παρατήρηση. Όταν γίνεται προσπάθεια να καθοριστεί το επίπεδο έκθεσης σε ένα επιβλαβές γεγονός µε βάση την ένταση ή την ποσότητα, δεν αρκεί η επιλογή κάποιας µέσης τιµής. Οι εκτιµήσεις πρέπει να λαµβάνουν υπόψη και τη διασπορά 3 των µετρήσεων. Για παράδειγµα, σε µια δειγµατοληψία διαφόρων επιπέδων θορύβου δεν ενδιαφέρει τόσο η µέση τιµή τους, αλλά η ύπαρξη πολύ υψηλών τιµών θορύβου, οι οποίες µπορεί είτε να συγκεντρώνονται σε µια περιοχή ή να καλύπτουν όλο το ηχητικό φάσµα. Βλέπουµε λοιπόν ότι έχει σηµασία η όλη φύση της έκθεσης και όχι µόνο µία µέση τιµή της µέτρησης της. 3. Η διασπορά είναι ένα πιθανοθεωρητικό µέτρο που καθορίζει το πόσο απέχει ένα σύνολο δεδοµένων από τη µέση τιµή τους. 22

23 Κλείνοντας, σηµειώνουµε ότι ο καθορισµός της έκθεσης στις πιθανές βλάβες εξακολουθεί να αποτελεί µια δύσκολη διαδικασία. Υπάρχουν κατά καιρούς διαφορετικές απόψεις σχετικά µε τις συνθήκες έκθεσης. Για οµάδες ατόµων οι οποίες δεν εθεωρούντο ότι βρίσκονται εκτεθειµένες σε κάποια βλάβη, απεδείχθη εκ των υστέρων το αντίθετο. ιάφορες βιολογικές επιδράσεις ίσως να µην είχαν προβλεφθεί. Συνεπώς χρειάζεται να γίνει ακόµα κάποια πρόοδος σ' ό,τι αφορά τον προσδιορισµό των συνθηκών έκθεσης του ανθρώπινου παράγοντα στις βλάβες. 3. Ποσοτική εκτίµηση επικινδυνότητας Η ποσοτική εκτίµηση της επικινδυνότητας αποτελεί το πιο τεχνικό µέρος της όλης διαδικασίας εκτίµησης της. Εδώ η επικινδυνότητα εκφράζεται µε έναν µαθηµατικό τύπο ο οποίος λαµβάνει υπόψη του διάφορους παράγοντες που συµβάλλουν σε αυτήν. Υπάρχουν δύο κύριες µέθοδοι, η αναλογιστική και η πιθανοθεωρητική. Η πρώτη σχετίζεται µε στατιστική συµπερασµατολογία. Στη δεύτερη µέθοδο επιλέγεται ένα ανεπιθύµητο γεγονός µαζί µε τους παράγοντες που είναι δυνατόν να το δηµιουργήσουν και υπολογίζονται οι πιθανότητες να συµβεί κάθε ένα από αυτά τα γεγονότα, ώστε να καθοριστεί η συνολική πιθανότητα "κατάρρευσης" του όλου συστήµατος. α) Αναλογιστική 1. Μοντέλο Hammer 1972 Η επικινδυνότητα R εκφράζεται από τη σχέση R=D x Μ x Ν, όπου D = µέγεθος απώλειας ανά ατύχηµα (συνήθως εκφράζεται ως αριθµός των ατόµων που έχουν πληγεί ή ως χρηµατικό κόστος), Μ = ρυθµός ατυχηµάτων (εκφράζεται ως ο λόγος του αριθµού των ατυχηµάτων στη µονάδα του χρόνου) - για παράδειγµα (# ατυχηµάτων)/(10 6 ώρες εργασίας), Ν = χρονικό διάστηµα ή αριθµός χρονικών περιόδων στο οποίο είναι δυνατό να συµβούν ή έχουν συµβεί ατυχήµατα. 2. Μοντέλο Fine 1971 Εδώ η επικινδυνότητα δίνεται από τη σχέση R=C x Ε x Ρ, όπου C = ανεπιθύµητες συνέπειες (τα πιθανά αποτελέσµατα ενός ατυχήµατος όπως σωµατική βλάβη ή υλικές ζηµιές) - αντίστοιχο της ποσότητας D στο µοντέλο του Hammer, 23

24 Ε = δυνατή έκταση συνεπειών (ο παράγοντας αυτός παρουσιάζει τη δυναµική του α- τυχήµατος), Ρ = πιθανότητα να συµβεί το ατύχηµα, δοθέντος ότι έχει συµβεί το επιβλαβές γεγονός 4 - σχετίζεται µε την ποσότητα Μ στο µοντέλο του Hammer, αλλά δεν είναι ακριβώς το ίδιο. β) Πιθανοθεωρητική (Ανάλυση δένδρων σφαλµάτων-briscoe 1977). Τα δένδρα σφαλµάτων χρησιµοποιούνται σε συστήµατα υψηλού κινδύνου. Συνίστανται στην επιλογή ενός ανεπιθύµητου γεγονότος και στο σχηµατισµό ενός δένδρου µε όλες τις αιτίες που είναι δυνατόν να το προκαλέσουν. Στη συνέχεια συλλέγονται οι πιθανότητες για κάθε τέτοιο γεγονός και τελικά βρίσκουµε τη συνολική πιθανότητα κατάρρευσης του συστήµατος. Η µέθοδος αυτή έχει τα εξής αδύνατα σηµεία: 1. εν είναι δυνατόν να προσδιοριστούν όλες οι πιθανές αιτίες αποτυχίας. 2. Η επιλογή των γεγονότων σε ένα δένδρο είναι υποκειµενική (µπορεί να υπάρχουν γεγονότα που δεν χρειάζονται ή το αντίθετο) 3. Ανεπάρκεια δεδοµένων αποτυχίας. Θα αναφερθούµε για τα δένδρα σφαλµάτων περισσότερο στη συνέχεια. 4. Συνολική εκτίµηση επικινδυνότητας Τα τρία βήµατα που περιγράφτηκαν προηγουµένως (καθορισµός βλαβών, προσδιορισµός έκθεσης στις βλάβες, ποσοτική εκτίµηση επικινδυνότητας) χρησιµοποιούνται τώρα για µια συνολική εκτίµηση της επικινδυνότητας. Παρακάτω θα παρουσιάσουµε µερικούς πρακτικούς τρόπους µε τους οποίους µπορούµε τελικά να έχουµε κάποια αριθµητική εκτίµηση της επικινδυνότητας. Ι. Χρησιµοποιώντας την ποσοτική ανάλυση των επιβλαβών γεγονότων σε σχέση µε τα αποτελέσµατα τους όπως παρουσιάστηκαν στην παράγραφο 2 µπορούµε να κατασκευάσουµε µια κλίµακα επικινδυνότητας ως εξής: Αντιστοιχούµε στην κλίµακα σοβαρότητας αποτελέσµατος τους αριθµούς 1 ως 6, ώστε 1=ασφαλές, 2=οριακό, κ.ο.κ., 6=υπερκαταστροφικό. Επεκτείνουµε την κλίµακα συχνότητας πιθανότητας προσθέτοντας δύο ακόµη διαβαθµίσεις και έχουµε Στη γλώσσα της θεωρίας πιθανοτήτων έχουµε µια δεσµευµένη πιθανότητα.

25 1=εξαιρετικά απίθανο, 2=αρκετά συχνό, 3=αποµακρυσµένο, 4=σχετικά πιθανό, 5=πιθανό, 6=σχεδόν βέβαιο. Κατασκευάζουµε τώρα την παρακάτω κλίµακα επικινδυνότητας µε διαβαθµίσεις από 1 ως II. ύο απλουστευµένες εκφράσεις των µοντέλων των Hammer και Fine αναλύονται παρακάτω: α) Η επικινδυνότητα R εκφράζεται ως το γινόµενο R = (πιθανότητα) Χ (σοβαρότητα αποτελέσµατος) Χ (συχνότητα), όπου ο κάθε παράγοντας αντιστοιχεί σε µία από τις παρακάτω κλίµακες από 1 ως 10. Συνεπώς η επικινδυνότητα εκφράζεται σε µία κλίµακα από 1 ως είκτης πιθανότητας Περιγραφή ανεπιθύµητου γεγονότος 10 Αναπόφευκτο 9 Σχεδόν σίγουρο 8 Πολύ πιθανό 7 Πιθανό 6 Πιθανότητα ελαφρώς µεγαλύτερη του 50% 5 Πιθανότητα 50% 4 Πιθανότητα ελαφρώς µικρότερη του 50% 3 Σχεδόν απίθανο 2 Πολύ απίθανο 1 Απίθανο 25

26 είκτης σοβαρότητας αποτελέσµατος Περιγραφή 10 Θάνατος 9 Μόνιµη ολική ανικανότητα 8 Μόνιµη σοβαρή ανικανότητα 7 Μόνιµη ελαφρά ανικανότητα 6 Απουσία από την εργασία για περισσότερες από τρεις βδοµάδες και επιστροφή µε προβλήµατα υγείας 5 Απουσία από την εργασία για περισσότερες από τρεις βδοµάδες και επιστροφή µε πλήρη ανάρρωση 4 Απουσία από την εργασία για περισσότερες από τρεις ηµέρες και λιγότερο από τρεις βδοµάδες και επιστροφή µε πλήρη ανάρρωση 3 Απουσία από την εργασία για λιγότερο από τρεις ηµέρες και επιστροφή µε πλήρη ανάρρωση 2 Ελαφρός τραυµατισµός χωρίς απώλεια ηµερών εργασίας και πλήρης ανάρρωση 1 Καµµία ανθρώπινη βλάβη είκτης συχνότητας βλάβης Περιγραφή 10 Μόνιµη παρουσία βλάβης 9 Η βλάβη εµφανίζεται ανά 30 δευτερόλεπτα 8 Η βλάβη εµφανίζεται ανά λεπτό 7 Η βλάβη εµφανίζεται κάθε 30 λεπτά 6 Η βλάβη εµφανίζεται κάθε µία ώρα 5 Η βλάβη εµφανίζεται σε κάθε βάρδια 4 Η βλάβη εµφανίζεται µία φορά την εβδοµάδα 3 Η βλάβη εµφανίζεται µία φορά το µήνα 2 Η βλάβη εµφανίζεται µία φορά το χρόνο 1 Η βλάβη εµφανίζεται µία φορά στα πέντε χρόνια 26

27 Έχοντας τώρα υπολογίσει µια τιµή της επικινδυνότητας προχωρούµε στην λήψη µέτρων σύµφωνα µε τον παρακάτω ενδεικτικό πίνακα. Τιµή της επικινδυνότητας R Βαθµός αµεσότητας λήψης µέτρων Άµεση λήψη µέτρων Λήψη µέτρων σε διάστηµα επτά ηµερών Λήψη µέτρων σε διάστηµα ενός µηνός Λήψη µέτρων σε διάστηµα ενός έτους <200 εν είναι αναγκαία η άµεση λήψη µέτρων, αλλά να γίνεται παρακολούθηση του συµβάντος β) Η επικινδυνότητα R εκφράζεται ως το γινόµενο R=(συχνότητα) Χ (σοβαρότητα αποτελέσµατος + µέγιστη δυνατή απώλεια + πιθανότητα), όπου: σοβαρότητα αποτελέσµατος= αριθµός ατόµων που έχουν πληγεί, συχνότητα = συχνότητα εµφάνισης του συµβάντος (κλίµακα όπως πιο πάνω), η µέγιστη δυνατή απώλεια και η πιθανότητα εκφράζονται από τους παρακάτω πίνακες µε κλίµακα από 1 ως 50. είκτης µέγιστης δυνατής απώλειας Περιγραφή 50 Θάνατος 45 Απώλεια δύο άκρων/µατιών 40 Απώλεια ακοής 30 Απώλεια ενός άκρου/µατιού 15 Σπάσιµο χεριού 1 Γρατζουνιά 27

28 είκτης πιθανότητας Ρυθµός εµφάνισης ανεπιθύµητου γεγονότος 50 Από στιγµή σε στιγµή 35 Κάθε µία ώρα 25 Κάθε µέρα 15 Μία φορά την εβδοµάδα 10 Μία φορά το µήνα 5 Μία φορά το χρόνο 1 Απίθανο Η λήψη µέτρων γίνεται τώρα µε βάση τον παρακάτω ενδεικτικό πίνακα: Τιµή της επικινδυνότητας R Αµεσότητα λήψης µέτρων >100 Άµεση λήψη µέτρων Λήψη µέτρων αυθηµερόν Λήψη µέτρων εντός µιας εβδοµάδος Λήψη µέτρων εντός ενός µηνός 1-10 Λήψη µέτρων εντός τριών µηνών Το ερώτηµα που τίθεται προς τη διεύθυνση της µονάδας είναι ποια µέτρα πρέπει να ληφθούν, έχοντας υπόψη όλους τους πιθανούς κινδύνους σε κάθε µία υποµονάδα της ε- πιχείρησης. Βασική υπόθεση είναι ότι πλήρης αφανισµός της επικινδυνότητας είναι α- δύνατος. Συνεπώς οι ερωτήσεις που τίθενται είναι οι εξής: 1. Ποια τµήµατα του κινδύνου είναι δυνατόν να εξαλειφθούν; 2. Ποια τµήµατα του κινδύνου είναι δυνατόν να µειωθούν; 3. Τι ποσοστό του κινδύνου µπορεί να γίνει δεκτό; Οι απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήµατα εξαρτώνται από τον βαθµό ασφάλειας που παρέχει η διεύθυνση για τη λειτουργία της µονάδας. Χρησιµοποιώντας τις κλίµακες πιθανότητας για την ποσοτική ανάλυση των επιβλαβών γεγονότων της παραγράφου 2 και τις τεχνικές ποσοτικής εκτίµησης κινδύνου της προηγούµενης παραγράφου, είναι δυνατόν να κατασκευαστεί ο παρακάτω ενδεικτικός πίνακας, ο οποίος βοηθάει στο να ληφθεί µία απόφαση σχετικά µε τη µείωση της επικινδυνότητας σε σχέση µε τα αποτελέσµατα. 28

29 Ο κάθετος άξονας παριστά το µέγεθος σοβαρότητας των αποτελεσµάτων (εκφρασµένα σε $/άτοµο/ έτος) και ο οριζόντιος άξονας δείχνει τα διαφορετικά επίπεδα ελέγχου της επικινδυνότητας (η έννοια αυτή αντιστοιχεί στην πιθανότητα του να συµβεί το ανεπιθύµητο γεγονός). Οι κλίµακες στο γράφηµα είναι λογαριθµικές 5, πράγµα που αντικατοπτρίζει το γεγονός ότι η επικινδυνότητα δεν είναι δυνατόν να µηδενιστεί. Κάθε χωρίο µεταξύ πλάγιας ευθείας και οριζόντιου άξονα στο γράφηµα παριστά το επίπεδο επικινδυνότητας που κρίνεται αποδεκτό ανάλογα µε τις περιστάσεις. Για παράδειγµα, κίνδυνοι (δηλαδή τιµές της επικινδυνότητας) µεταξύ της ευθείας 1 και του οριζόντιου άξονα θεωρούνται αµελητέοι. Επίσης κίνδυνοι µεταξύ της ευθείας 4 και του οριζόντιου άξονα θεωρούνται εξαιρετικά υψηλοί. Θα κλείσουµε την περιγραφική ανάλυση της επικινδυνότητας µε ένα ενδεικτικό παράδειγµα εκτίµησης της σε έναν (σχετικά µικρό) εργασιακό χώρο (π.χ. εργαστήριο, εργοστάσιο, γραφείο). 5. Λογαριθµική είναι µια κλίµακα η οποία "διαβάζει" τους λογαρίθµους των αριθµών που εµφανίζονται σε αυτήν. 29

30 Παράδειγµα εκτίµησης επικινδυνότητας στον εργασιακό χώρο. Βήµα 1. Προσδιορίζουµε οι πιθανές βλάβες χρησιµοποιώντας µία από τις µεθόδους που περιγράφτηκαν παραπάνω. Πιθανές βλάβες στον εργασιακό χώρο µπορεί να είναι οι εξής: Ελλιπής συντήρηση µηχανηµάτων "Όχι ικανοποιητικός εξαερισµός Ελλιπής φωτισµός Όχι ικανοποιητική θερµοκρασία περιβάλλοντος Υπερβολικός θόρυβος Έλλειψη καθαριότητας των χώρων Περιορισµένος χώρος εργασίας Πτώση αντικειµένων από κακή τοποθέτηση τους Ελλιπείς είσοδοι έξοδοι ιάδροµοι µε εµπόδια Ανύπαρκτες ή λιγοστές έξοδοι κινδύνου Ανυπαρξία ή όχι ικανοποιητικός αριθµός πυροσβεστικών συσκευών/µονάδων Βήµα 2. Εδώ κάνουµε εκτίµηση της επικινδυνότητας χρησιµοποιώντας τις διάφορες κλίµακες (πιθανότητας, έντασης, συχνότητας) που περιγράφτηκαν στην παράγραφο 4. Για κάθε πιθανή βλάβη υπολογίζεται η τιµή της επικινδυνότητας και έτσι συµπληρώνονται τα ακόλουθα δύο έντυπα: 30

31 ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΠΙΚΙΝ ΥΝΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΧΩΡΟ Α.Α... Ηµεροµηνία... Ισχύει µέχρι... 1 Τµήµα/Τοµέας 2 Είδος εργασιών που λαµβάνουν χώρα 3 Βασικοί κίνδυνοι 4 Εκτίµηση επικινδυνότητας (χρησιµοποιώντας τις βλάβες που έχουν εντοπιστεί) Τιµή επικινδυνότητας προστασία από τη φωτιά... σχέδιο έκτακτης ανάγκης... κίνηση οχηµάτων... ηλεκτρικές εγκαταστάσεις... συστήµατα πίεσης... περιβαλλοντικοί παράγοντες... πτώσεις αντικειµένων... Ηµεροµηνία Ο υπεύθυνος ασφάλειας Στη συνέχεια συµπληρώνεται το παρακάτω δελτίο που περιλαµβάνει συνοπτικά τους κινδύνους και τις διορθωτικές ενέργειες που πρέπει να γίνουν. 31

32 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΕΠΙΚΙΝ ΥΝΟΤΗΤΑΣ Α.Α. Τόπος εργασίας/αντικείµενο... Ηµεροµηνία εκτίµησης... Υπεύθυνος ασφάλειας... Κύριοι κίνδυνοι ευτερεύοντες κίνδυνοι ιορθωτικές ενέργειες 1 Άµεσα 2 Σύντοµα (µέσα σε ένα µήνα) 3 Στο άµεσο µέλλον (µέσα σε 6 µήνες) 4 Στο απώτερο µέλλον (µέσα σε 12 µήνες) Ηµεροµηνία επόµενης εκτίµησης... 32

33 5. Συµπέρασµα Αν και η πρόληψη του κινδύνου είναι ο ιδεώδης στόχος του υπεύθυνου ασφάλειας, εντούτοις αυτός δεν µπορεί πάντοτε να επιτευχθεί στην πράξη. Συνεπώς χρειάζεται ένα πρόγραµµα πρόβλεψης της επικινδυνότητας, τα βασικά βήµατα του οποίου παρουσιάστηκαν στην εργασία αυτή. Αν και οι µέθοδοι που περιγράφτηκαν καθώς και η αποτελεσµατικότητα τους µπορούν να αποτελέσουν αντικείµενο συζήτησης, δεν υπάρχει αµφιβολία ότι πρόκειται για µια συστηµατική προσέγγιση στο πρόβληµα. Σύµφωνα µε αυτή, οι υπεύθυνοι ασφάλειας πρέπει να συλλέξουν τα απαραίτητα στοιχεία, να γίνει ανάλυση αυτών και να ληφθούν οι κατάλληλες αποφάσεις. Βέβαια υπάρχουν και άλλοι εξωγενείς παράγοντες που επηρεάζουν τη λήψη µιας α- πόφασης, όπως πολιτικοί, κοινωνικές πιέσεις, διάφοροι κανονισµοί, αλλά αυτούς δεν τους λαµβάνουµε υπόψη σε αυτή τη φάση της ανάλυσης. Κλείνοντας, θα θέλαµε να τονίσουµε ότι οι νόµοι, οι οδηγίες και οι κυρώσεις θα είναι άχρηστοι, αν δεν πεισθούν οι πολίτες για την ανάγκη αλλαγής συµπεριφοράς σε θέµατα ασφάλειας και τήρησης των σχετικών κανόνων. Η στάση τους αυτή θα είναι η καλύτερη συµβολή τους στο να εκλείψουν αρκετοί κίνδυνοι που συνδέονται µε την εργασία σε ο- ποιονδήποτε χώρο. 33

34

35 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ A' ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΚΙΝ ΥΝΟΤΗΤΑΣ

36

37 Θα παρουσιάσουµε τώρα µια δεύτερη µέθοδο εκτίµησης της επικινδυνότητας. Η µέθοδος αυτή στη βασική της φιλοσοφία δεν διαφέρει από την προηγούµενη, παρ' όλα αυτά έχει σαφώς πιο µαθηµατικοποιηµένο χαρακτήρα. Για µια βαθύτερη ανάλυση παραπέµπουµε στο βιβλίο των Andrews-Moss. Εδώ, βασιστήκαµε σε ένα άρθρο του Ι. Παπάζογλου, αφού κάναµε κάποιες διορθώσεις σε αυτό. Υπενθυµίζουµε ότι, σύµφωνα µε τον ορισµό που δώσαµε στην αρχή της εργασίας αυτής, η επικινδυνότητα αφορά µια κατάσταση όπου µπορούν να συµβούν δύο ή περισσότερα ενδεχόµενα, εκ των οποίων τουλάχιστον το ένα είναι ανεπιθύµητο. Στην παρούσα προσέγγιση, εκτίµηση της επικινδυνότητας θα σηµαίνει προσδιορισµός των δυνατών τιµών των συνεπειών από τα ανεπιθύµητα ενδεχόµενα και των σχετικών συχνοτήτων εµφάνισης τους. Οι τιµές αυτές θα αντιστοιχούν σε τιµές κάποιων πιθανοτήτων. Η µεθοδολογία συνίσταται στα εξής βήµατα: 1) Καθορισµός των δυνατών βλαβών και των σχετικών συχνοτήτων τους. 2) Προσδιορισµός των συνδυασµών ανεπιθύµητων γεγονότων που συνιστούν ένα ατύχηµα και των σχετικών συχνοτήτων εµφάνισης τους. 3) Υπολογισµός των συνεπειών από τα ανεπιθύµητα ενδεχόµενα. 4) Τελική εκτίµηση της επικινδυνότητας. Βήµα 1. Αφού κατανοηθεί ο τρόπος λειτουργίας µίας εγκατάστασης γίνεται ταξινόµηση όλων των δυνατών βλαβών. Έστω λοιπόν {α i }, (i=1,..., Ι) µια συλλογή δυνατών βλαβών µε αντίστοιχες συχνότητες p i =Pr{ α=α i }. 6 Βήµα 2. Εδώ προσδιορίζουµε το συνδυασµό των ανεπιθύµητων γεγονότων που συνιστούν ένα ατύχηµα µε τις αντίστοιχες σχετικές συχνότητες. Για κάθε πιθανή βλάβη εξετάζονται οι δυνατές αποκρίσεις των συστηµάτων ασφάλειας και ελέγχου και καθορίζονται οι συνδυασµοί που µπορούν να επιφέρουν ένα ατύχηµα, δηλαδή ένα ανεπιθύµητο γεγονός. Οι συνδυασµοί αυτοί ονοµάζονται ακολουθίες ατυχηµάτων και µια συνηθισµένη τεχνική περιγραφής τους είναι τα δένδρα γεγονότων (βλ. παράρτηµα Β). 6. Pr{ α=α i } είναι η πιθανότητα να συµβεί η βλάβη α i. 37

38 Για κάθε τώρα ακολουθία ατυχηµάτων υπολογίζεται η σχετική συχνότητα εµφάνισης της. Μια από τις πιο γνωστές τεχνικές είναι τα δένδρα σφαλµάτων που περιγράφονται σύντοµα στο παράρτηµα Γ. Κλείνοντας το βήµα αυτό, κάνουµε οµαδοποίηση των ακολουθιών ατυχηµάτων που οδηγούν στο ίδιο ανεπιθύµητο γεγονός ε j και έστω {ε j }, (j=l,..., J) µια τέτοια ακολουθία ανεπιθύµητων γεγονότων. Χρησιµοποιώντας τα δένδρα σφαλµάτων υπολογίζουµε τις σχετικές συχνότητες εµφάνισης fij =Ρr {ε=ε j α=α i }. Βήµα 3: Στο στάδιο αυτό δηµιουργείται ένα µοντέλο συνεπειών από τα ανεπιθύµητα γεγονότα που περιγράφτηκαν στο βήµα 2. Σχηµατίζεται έτσι µια ταξινόµηση των συνεπειών σ k σε διάφορα επίπεδα και έστω {σ k }, (k=l,..., Κ) µια ακολουθία τέτοιων επιπέδων. Υπολογίζουµε τότε τις σχετικές συχνότητες g kj =Ρr{σ=σ k ε=ε j }. δηλαδή τις δεσµευµένες πιθανότητες να συµβεί η συνέπεια σ k δοθέντος ότι έχει παρουσιαστεί το ανεπιθύµητο γεγονός ε j.. Βήµα 4. Στο τελευταίο αυτό στάδιο συντίθενται τα αποτελέσµατα των προηγούµενων φάσεων και τελικά υπολογίζονται οι σχετικές συχνότητες h k εµφάνισης των συνεπειών {σ k }, (k=l,..., K). Χρησιµοποιώντας σχέσεις από τη θεωρία πιθανοτήτων 7, υπολογίζουµε: Συνεπώς οι σχετικές συχνότητες εµφάνισης των συνεπειών {σ k }, (k=l, Κ, Κ) δίνονται από τη σχέση όπου: Ρ i - οι σχετικές συχνότητες εµφάνισης των δυνατών βλαβών, f ji = η υπό συνθήκη σχετική συχνότητα του ανεπιθύµητου γεγονότος της κατηγορίας j, δοθείσης της βλάβης α i, g kj = Ή υπό συνθήκη σχετική συχνότητα εµφάνισης της συνέπειας της κατηγορίας k, 38 δοθέντος του ανεπιθύµητου γεγονότος της κατηγορίας j. 7. Ρr(Α B)= Ρr(Α Β)Ρr(Β).

39 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β' ΕΝ ΡΑ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ

40

41 Ενα δένδρο γεγονότων είναι µια γραφική απεικόνιση όλων των δυνατών συνδυασµών µιας σειράς συστηµάτων σε µια εγκατάσταση. Κάθε σύστηµα µπορεί να βρεθεί σε δύο ή περισσότερες καταστάσεις. Για κάθε µονοπάτι του δένδρου καθορίζεται αν η δυνατή βλάβη, συνδυασµένη µε τις συγκεκριµένες καταστάσεις των συστηµάτων που περιλαµβάνονται στο µονοπάτι, οδηγούν σε επιτυχή απόκριση της εγκατάστασης ή σε ατύχηµα, δηλ. σε παρουσία ανεπιθύµητου γεγονότος. Παρακάτω παρουσιάζουµε ένα δένδρο γεγονότων για µερικές λειτουργίες ασφάλειας ενός πυρηνικού αντιδραστήρα ισχύος. ΒΛΑΒΗ : Απώλεια εξωτερικής ισχύος Ηλεκτρική ισχύς έκτακτης ανάγκης Ψύξη έκτακτης ανάγκης Προστασία περιβλήµατος Α/Α Παρουσία ανεπιθύµητου γεγονότος α i ΝΑΙ ΝΑΙ 1 ΟΧΙ ΟΧΙ ΝΑΙ 2 ΟΧΙ ΟΧΙ 3 ΝΑΙ ΟΧΙ ΝΑΙ 4 ΟΧΙ ΟΧΙ 5 ΜΕΡΙΚΗ 41

42

43 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ' ΕΝ ΡΑ ΣΦΑΛΜΑΤΩΝ

44

45 Το δένδρο σφαλµάτων είναι µια γραφική απεικόνιση όλων των δυνατών τρόπων µε τους οποίους µπορεί να συµβεί ένα ανεπιθύµητο γεγονός, το οποίο σε αυτή την περίπτωση ονοµάζεται γεγονός κορυφής. Με τη χρησιµοποίηση λογικών συντελεστών, οι πιο γνωστοί από τους οποίους είναι το "ΚΑΙ" και το "ΕΙΤΕ", αναλύονται οι αιτίες που µπορεί να προκαλέσουν το γεγονός κορυφής. Με αυτόν τον τρόπο, αυτό αποσυντίθεται σε όλο και απλούστερα γεγονότα, µέχρι να επιτευχθούν γεγονότα των οποίων θα είναι γνωστή η σχετική συχνότητα τους. Όπως φαίνεται στο παρακάτω σχήµα σε µια λογική πύλη "ΚΑΙ" η έξοδος συµβαίνει όταν συµβούν όλες οι είσοδοι, ενώ σε µια λογική πύλη "ΕΙΤΕ" αρκεί να συµβεί µία µόνο είσοδος για να συµβεί η έξοδος. Παρακάτω δίνουµε ένα παράδειγµα ενός µικρού δένδρου σφαλµάτων. 45

46

47 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Amis Η. - Booth R. Τ.: Monitoring Health and Safety Management, Institution of Occupational Safety and Health, Andrews J. D. - Moss T. R.: Reliability and Risk Assessment, Longman Scientific and Technical, Longman House, Essex Briscoe G. J.: Risk management guide, (ERDA 76-45/11, SSDC-11), Energy Research and Development Administration, Division of Operational and Environmental Safety, Washington, D. C Ευρωπαϊκή Επιτροπή (εκδόσεις): Υπόµνηµα για την εκτίµηση των επαγγελµατικών κινδύνων, Γενική ιεύθυνση: Απασχόληση, εργασιακές σχέσεις και κοινωνικές υποθέσεις, Λουξεµβούργο Ευρωπαϊκή Επιτροπή (εκδόσεις): Εγχειρίδιο αυτοελέγχου για τις ΜΜΕ, Σειρά: Ασφάλεια και υγεία στο χώρο της εργασίας, Λουξεµβούργο Fine W. Τ.: Mathematical evaluation for controlling hazards, Journal of Safety Research, (1971)3(4) Hammer R. W.: Handbook of system and product safety, Englewood Cliffs, N. J.: Prentice- Hall, Inc Johnson W. G. MORT: The management oversight and risk tree, Unpublished Johnson W. G. MORT: The management oversight and risk tree, Prepared for the U.S. Atomic Energy Commission, Kletz T.: Accident data-the need for a new look at the sort of data that are collected and analyzed, Journal of Occupational Medicine, Μπράνης Σ.: Στατιστικές Εργατικών Ατυχηµάτων στην Ελλάδα, ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. (1996) Παπάζογλου Ι. Α.: Βιοµηχανικός κίνδυνος, Βασικές έννοιες και µεθοδολογία προσδιορισµού, HELECO' 931 η ιεθνής έκθεση και συνέδριο για την τεχνολογία περιβάλλοντος, TEE, Τόµ. II (1993) Stranks J.: The Law and Practice of Risk Assessment, A Practical Programme, Pitman Publishing, London

48 ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙΚ1Ν ΥΝΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΤΟΥ Α. ΑΡΒΑΝΙΤΟΓΕΩΡΓΟΥ ΣΤΟΙΧΕΙΟΘΕΤΗΘΗΚΕ, ΣΕΛ1 ΟΠΟΙΗΘΗΚΕ ΚΑΙ ΤΥΠΩΘΗΚΕ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΕΚ ΟΤΙΚΗ Α.Ε.Ε.Β.Ε. ΧΑΛΚΟΚΟΝ ΥΛΗ 35,10432 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: , FAX: ΓΙΑ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ΠΑΡΟΥΣΑ ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΕΙΝΑΙ Η ΤΕΤΑΡΤΗ ΚΑΙ ΤΥΠΩΘΗΚΕ ΣΕ ΑΝΤΙΤΥΠΑ

ΠΙΘΑΝΟΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΠΙΚΙΝ ΥΝΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΧΗΜΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ

ΠΙΘΑΝΟΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΠΙΚΙΝ ΥΝΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΧΗΜΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΠΙΘΑΝΟΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΠΙΚΙΝ ΥΝΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΧΗΜΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ Α. Αρβανιτογεώργος, h.d. Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων Σώµα Επιθεωρητών Εργασίας Κεντρική Υπηρεσία Σταδίου 9, 00 Αθήνα. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε)

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε) ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε) ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α 1. Ίδρυση του Ινστιτούτου Το Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας ιδρύθηκε το 1992, προκειµένου να καλύψει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 1 Ποιότητα και Ποιοτικός Έλεγχος Ο όρος «ποιότητα» συχνά χρησιµοποιείται χωρίς την πραγµατική της έννοια. ηλαδή δεν προσδιορίζεται αν το προϊόν στο οποίο αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίµηση επαγγελµατικού κινδύνου -πρακτικές οδηγίες

Εκτίµηση επαγγελµατικού κινδύνου -πρακτικές οδηγίες Εκτίµηση Επαγγελµατικού Κινδύνου 1 Εκτίµηση επαγγελµατικού κινδύνου -πρακτικές οδηγίες Στη συνέχεια θα δώσουµε απλές και πρακτικές οδηγίες για την σύνταξη της µελέτης της εκτίµησης του επαγγελµατικού κινδύνου.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΡΓΟ ΟΤΩΝ

Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΡΓΟ ΟΤΩΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΡΓΟ ΟΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟ ΟΤΗ Σύµφωνα µε την Εγκύκλιο 130297/15-7-96 του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΗΓΙΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Ανάπτυξη & Εφαρµογή Μελέτης ΑΚΚΣΕ (ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΙΝ ΥΝΩΝ ΚΡΙΣΙΜΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ-HACCP)

Ο ΗΓΙΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Ανάπτυξη & Εφαρµογή Μελέτης ΑΚΚΣΕ (ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΙΝ ΥΝΩΝ ΚΡΙΣΙΜΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ-HACCP) Ο ΗΓΙΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ανάπτυξη & Εφαρµογή Μελέτης ΑΚΚΣΕ (ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΙΝ ΥΝΩΝ ΚΡΙΣΙΜΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ-HACCP) ΚΑΡ ΙΤΣΑ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 ΣΚΟΠΟΣ Η χρησιµοποίηση των αρχών του ΑΚΚΣΕ (HACCP) στην ανάπτυξη και εφαρµογή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΓΙΕΙΝΗ - ΔΙΚΑΙΟ Τομέας Μεταλλευτικής Τμήμα Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΓΙΕΙΝΗ - ΔΙΚΑΙΟ Τομέας Μεταλλευτικής Τμήμα Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΓΙΕΙΝΗ - ΔΙΚΑΙΟ Τομέας Μεταλλευτικής Τμήμα Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών ΕΝΟΤΗΤΑ 6. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Ιωάννης Πασπαλιάρης, Καθηγητής, Τομέας Μεταλλουργίας Γεώργιος Ν. Παναγιώτου,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΘΕΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΙΑΤΡΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΑΝΑΘΕΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΙΑΤΡΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Aριθµ. Μελέτης : 2/2013 (Υπηρεσίες παροχής συµβουλών σε θέµατα υγείας και ασφάλειας ) Κ.Α.00.6117.004 Κ.Α. 00.6117.005 ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Τεχνική περιγραφή 2. Ενδεικτικός Προϋπολογισµός 3. Συγγραφή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. Μύκονος, 24-12 - 2014 ΝΟΜΟΣ ΚΥΚΛΑΔΩΝ. Αρ. πρ.: -12005- ΔΗΜΟΣ ΜΥΚΟΝΟΥ ΠΡΟΣ:

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. Μύκονος, 24-12 - 2014 ΝΟΜΟΣ ΚΥΚΛΑΔΩΝ. Αρ. πρ.: -12005- ΔΗΜΟΣ ΜΥΚΟΝΟΥ ΠΡΟΣ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΚΥΚΛΑΔΩΝ Μύκονος, 24-2 - 204 Αρ. πρ.: -2005- ΔΗΜΟΣ ΜΥΚΟΝΟΥ ΠΡΟΣ: ΥΠΗΡΕΣΙΑ : ΓΡΑΦΕΙΟ : ΔΗΜΑΡΧΟΥ Πληροφορίες: Κων/να Τακούση Τηλέφωνα : (22890)-23.26, -23.988 FAX : (22890)-22.229

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτικοποίηση της επικινδυνότητας στον εργασιακό χώρο Εκτίμηση επαγγελματικού κινδύνου Μελέτη επικινδυνότητας εργασιακού χώρου

Ποσοτικοποίηση της επικινδυνότητας στον εργασιακό χώρο Εκτίμηση επαγγελματικού κινδύνου Μελέτη επικινδυνότητας εργασιακού χώρου Ποσοτικοποίηση της επικινδυνότητας στον εργασιακό χώρο Εκτίμηση επαγγελματικού κινδύνου Μελέτη επικινδυνότητας εργασιακού χώρου Γιάννης Σταθόπουλος Μηχανολόγος Μηχανικός Κεντρικός Συντονιστής Υγείας Ασφάλειας

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας

Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας Αυτό το πληροφοριακό έντυπο παρέχει γενικές οδηγίες στα πρόσωπα (φυσικά ή νομικά) που εκτελούν μια επιχείρηση ή αναλαμβάνων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ 130197/05 (ΦΕΚ 196 Β /15-2-05) : Επιµόρφωση τεχνικών ασφάλειας επιπέδου Ε.

ΥΠΟΥΡΓΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ 130197/05 (ΦΕΚ 196 Β /15-2-05) : Επιµόρφωση τεχνικών ασφάλειας επιπέδου Ε. ΥΠΟΥΡΓΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ 130197/05 (ΦΕΚ 196 Β /15-2-05) : Επιµόρφωση τεχνικών ασφάλειας επιπέδου Ε. Ο ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Έχοντας υπόψη: 1) Τις διατάξεις του Ν. 1558/1985 "Κυβέρνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 21 Νοεµβρίου 2014 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Σκοπός της έρευνας ήταν η συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

Υγιεινή Ασφάλεια Εργαζοµένων

Υγιεινή Ασφάλεια Εργαζοµένων Υγιεινή Ασφάλεια Εργαζοµένων Βασικές έννοιες «Εργατικό ατύχηµα»: βίαιο συµβάν που λαµβάνει χώρα κατά την εκτέλεση της εργασίας ή µε αφορµή την εργασία, µε συνέπεια τραυµατισµού του σώµατος, βλάβη της υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΓΕΝΙΚΑ: ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ - ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ -ΙΑΤΡΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Α. ΓΕΝΙΚΑ: ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ - ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ -ΙΑΤΡΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΓΕΝΙΚΑ: ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ - ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ -ΙΑΤΡΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1.Ποιες επιχειρήσεις υποχρεούνται να έχουν τεχνικό ασφάλειας; Με βάση την ισχύουσα νομοθεσία όλες οι επιχειρήσεις εφόσον απασχολούν έστω και έναν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ & ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΣΤΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΧΩΡΟ

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ & ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΣΤΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΧΩΡΟ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ & ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΣΤΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΧΩΡΟ Ασφάλεια και Υγιεινή -Τι πρέπει να κάνει ο εργοδότης ; Ποιος είναι ο αριθμός εργαζομένων και σε ποια κατηγορία επικινδυνότητας

Διαβάστε περισσότερα

Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο

Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο ΑΡΘΡΟ ΣΥΝΤΑΞΗΣ - EDITORIAL Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο Ο όρος υγεία και ασφάλεια στην εργασία αφορά τις συνθήκες και τους παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚ Ι Ο Κ Ο Ε ΠΙ Π Τ Ι Ε Τ Λ Ε ΕΙΟ Ι Ο Ε Θ Ε Ν Θ ΙΚ Ι Η Κ Σ Η Α Μ

ΓΕΝΙΚ Ι Ο Κ Ο Ε ΠΙ Π Τ Ι Ε Τ Λ Ε ΕΙΟ Ι Ο Ε Θ Ε Ν Θ ΙΚ Ι Η Κ Σ Η Α Μ ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ ΚΛΑΔΟΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ & ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΜΥΝΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ Σεμινάριο ΔΙΑΚΛΑΔΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ -ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ - ΣΤΟΧΟΘΕΣΙΑΣ Θέμα: «Τεχνικές Διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ- ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Εργασία για το σεµινάριο «Στατιστική περιγραφική εφαρµοσµένη στην ψυχοπαιδαγωγική(β06σ03)» ΤΙΤΛΟΣ: «ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ για την. ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ και την ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΤΗΤΑΣ στη ΓΡΑΠΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ για την. ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ και την ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΤΗΤΑΣ στη ΓΡΑΠΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ για την ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ και την ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΤΗΤΑΣ στη ΓΡΑΠΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Εργαστήριο Νοητικής Εργονομίας & Ασφάλειας της Εργασίας ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Βοηθός Φαρμακείου Ημ/νια: 19/11/2013 ΕΞΑΜΗΝΟ: Α Χειμερινό Μάθημα: Ασφάλεια και Υγιεινή Εισηγητής : Εμμανουήλ Ε. Νικόλαος Ενότητα: Εισαγωγή ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΒΑΣΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

. ΕΡΤΟΥΖΟΣ ΜΜ, Υπεύθυνος Οδικής Ασφάλειας Τµήµατος Μεταφορών ΒΡ

. ΕΡΤΟΥΖΟΣ ΜΜ, Υπεύθυνος Οδικής Ασφάλειας Τµήµατος Μεταφορών ΒΡ . ΕΡΤΟΥΖΟΣ ΜΜ, Υπεύθυνος Οδικής Ασφάλειας Τµήµατος Μεταφορών ΒΡ Η συστηµατική προσέγγιση του θέµατος της οδικής ασφάλειας, µπορεί να αποφέρει πραγµατικά πολύ καλούς καρπούς, µετρήσιµους και να βελτιώσει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Κεφάλαιο 6. Πιθανότητες

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Κεφάλαιο 6. Πιθανότητες ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΤΡΑΣ Εργαστήριο Λήψης Αποφάσεων & Επιχειρησιακού Προγραμματισμού Καθηγητής Ι. Μητρόπουλος ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΡΥΒΟΣ Αξιολόγηση και µέτρα αντιµετώπισης

ΘΟΡΥΒΟΣ Αξιολόγηση και µέτρα αντιµετώπισης TEE TKM ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΜΙΚΡΗΣ ΙΑΡΚΕΙΑ ΣΤ ΚΥΚΛΟΣ2005 ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΘΟΡΥΒΟΣ Αξιολόγηση και µέτρα αντιµετώπισης Ν. Μαραγκός Μηχανολόγος Mηχ. Msc ΚΙΛΚΙΣ 2005 ΘΟΡΥΒΟΣ Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

εκτίµησης του επαγγελµατικού κινδύνου.

εκτίµησης του επαγγελµατικού κινδύνου. Εκτίµηση του Επαγγελµατικού Κινδύνου ρίβας Σπύρος, Ειδικός Ιατρός Εργασίας Υπεύθυνος Κέντρου Υγείας Υγιεινής ΕΛΊΝΥΑΕ Παπαδόπουλος Μάκης, Τεχνικός Ασφάλειας, Μέλος του.σ. του ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε., Αντιπρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΑ ΜΕΤΡΑ; Αυτά μπορεί να είναι μέτρα συλλογικής προστασίας, οργάνωσης της εργασίας ή χρήση Μέσων Ατομικής Προστασίας.

ΠΟΙΑ ΜΕΤΡΑ; Αυτά μπορεί να είναι μέτρα συλλογικής προστασίας, οργάνωσης της εργασίας ή χρήση Μέσων Ατομικής Προστασίας. 1 Οι εργασίες που γίνονται κατά τη διαδικασία επεξεργασίας ξύλου και παραγωγής επίπλων, εκθέτουν τους εργαζόμενους σε διάφορες επικίνδυνες ουσίες όπως σκόνη ξύλου (κατά τη διάρκεια της μηχανικής επεξεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Εκτίµησης Επαγγελµατικών Κινδύνων σε εγκαταστάσεις γραφείων. Εφαρµογή στις εγκαταστάσεις του ΤΕΕ-ΤΑΚ

Μελέτη Εκτίµησης Επαγγελµατικών Κινδύνων σε εγκαταστάσεις γραφείων. Εφαρµογή στις εγκαταστάσεις του ΤΕΕ-ΤΑΚ Μελέτη Εκτίµησης Επαγγελµατικών Κινδύνων σε εγκαταστάσεις γραφείων., ιπλ. Μηχανικός Παραγωγής & ιοίκησης, Msc, Μέλος Μόνιµης Επιτροπής Υγείας & Ασφάλειας στην Εργασία, ΤΕΕ-ΤΑΚ Η µελέτη υλοποιήθηκε αφιλοκερδώς

Διαβάστε περισσότερα

Α/Α ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΟΡΙΑ ΚΑΙ ΙΑΤΑΞΕΙΣ ΚΥΡΙΟ ΕΝ ΙΑΦΕΡΟΝ ΓΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Α/Α ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΟΡΙΑ ΚΑΙ ΙΑΤΑΞΕΙΣ ΚΥΡΙΟ ΕΝ ΙΑΦΕΡΟΝ ΓΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Υγιεινή και Ασφάλεια Α/Α ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΟΡΙΑ ΚΑΙ ΙΑΤΑΞΕΙΣ ΚΥΡΙΟ ΕΝ ΙΑΦΕΡΟΝ ΓΙΑ 1. ΦΕΚ 177/Α/1985, Νόµος Υπ Αριθ. 1568 Υγιεινή και ασφάλεια εργαζοµένων. 2. ΦΕΚ 721/Β/1988, Υ.Α. Υπ Αριθ. 88555/3293

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Γενικές διαπιστώσεις. ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Η ανάγκη για συνεχή βελτίωση. ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Βασικές αρχές-στόχοι

ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Γενικές διαπιστώσεις. ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Η ανάγκη για συνεχή βελτίωση. ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ Βασικές αρχές-στόχοι SEVESO ΙΙΙ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΕΙΣ ΥΓΕΙΑ & ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΕΤΗΣΙΑ ΣΥΣΚΕΨΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ REACH, CLP-2015 & Εθνική Συνάντηση Εργασίας (Workshop) Ευρωπαϊκού Προγράμματος PROTEAS ΑΘΗΝΑ, 27 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΑΝΤΩΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

13.1 Γιατί ένα Σύστηµα ιαχείρισης;

13.1 Γιατί ένα Σύστηµα ιαχείρισης; 13. ιαχείριση της Ποιότητας µε βάση το διεθνές πρότυπο ISO 9001:2000 13.1 Γιατί ένα Σύστηµα ιαχείρισης; Όπως αναπτύχθηκε στα προηγούµενα, ένα Σύστηµα ιαχείρισης αποτελεί ένα από τα πλέον κατάλληλα εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΠΑΓΡΥΠΝΗΣΗΣ

ΙΑΤΡΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΠΑΓΡΥΠΝΗΣΗΣ ΙΑΤΡΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΠΑΓΡΥΠΝΗΣΗΣ Γιαννακκαράς Χαράλαμπος, Χριστοφίδης Στέλιος Ιατρικές Υπηρεσίες και Υπηρεσίες Δημόσιας Υγείας (Αρμόδια Αρχή για τον Ιατροτεχνολογικό Εξοπλισμό)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΣΠΑ 2007-2013 ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ» «ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΝΤΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ» ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Συνολικός Χάρτης Πόλης

Συνολικός Χάρτης Πόλης Στα πλαίσια εφαρµογής της οδηγίας 2002/49/ΕΚ, για την αντιµετώπιση των σοβαρών περιβαλλοντικών προβληµάτων που αντιµετωπίζουν οι πόλεις, εξαιτίας του οδικού Θορύβου, µε σοβαρές επιπτώσεις στην ανθρώπινη

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγητής: Σπύρος Ζερβόπουλος

Εισηγητής: Σπύρος Ζερβόπουλος 1 από 39 ΓΡΑΠΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ TÜV RHEINLAND HELLAS Τραπεζούντος και Διγενή Ακρίτα, Ελευσίνα ΤΚ 19200 210-5562130, Fax: 210-5565155, www.tuvgreece.gr, tuv@gr.tuv.com Εισηγητής: Σπύρος

Διαβάστε περισσότερα

Αριθ. Πρωτ: οικ. 130406/17-8-95

Αριθ. Πρωτ: οικ. 130406/17-8-95 Αριθ. Πρωτ: οικ. 130406/17-8-95 ΘΕΜΑ: Εγκύκλιος εφαρμογής Π.Δ. 399/94 «Προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση σε καρκινογόνους παράγοντες κατά την εργασία σε συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Κίνδυνος - Ρίσκο Επιχειρησιακό Όφελος ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Αρχές δεκαετίας του 90 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ένοπλες Δυνάμεις των ΗΠΑ: Πληθώρα τυποποιημένων διαδικασιών,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΕΪΝΤΗ Πολιτικός Μηχανικός ΤΕ Msc Προϊσταμένη Τμήματος Επιθεώρησης Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Αχαΐας. Νομοθετικό Πλαίσιο

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΕΪΝΤΗ Πολιτικός Μηχανικός ΤΕ Msc Προϊσταμένη Τμήματος Επιθεώρησης Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Αχαΐας. Νομοθετικό Πλαίσιο ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΕΪΝΤΗ Πολιτικός Μηχανικός ΤΕ Msc Προϊσταμένη Τμήματος Επιθεώρησης Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Αχαΐας Νομοθετικό Πλαίσιο Στη χώρα μας ο θεσμός είναι σε ισχύ από το 1985 όπως καθορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΞΗΡΑΝΤΗΡΙΟ ΠΥΡΗΝΑΣ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ

ΞΗΡΑΝΤΗΡΙΟ ΠΥΡΗΝΑΣ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΡΓΟΔΟΤΗΣ: ΕΡΓΟ: ΞΗΡΑΝΤΗΡΙΟ ΠΥΡΗΝΑΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ: ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΡΥΩΤΑΚΗ 5 Α 166 73 ΒΟΥΛΑ ΤΗΛ. 210 8995934, ΦΑΞ 210 8951760 e-mail info@inik.gr 1 1. ΤΕΧΝΙΚΟ ΥΠΟΜΝΗΜΑ α. Ονοματεπώνυμο του ιδιοκτήτη

Διαβάστε περισσότερα

«Διαχείριση Ποιότητας»

«Διαχείριση Ποιότητας» ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΙΔΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ, ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΕΕ-ΤΠΔΠ Ενημερωτική Εκδήλωση «Διαχείριση Ποιότητας» Αθήνα, 4 Απριλίου 2012 Τεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Η Diadilos Solutions παρέχει ολοκληρωμένες λύσεις ενώ ταυτόχρονα διασφαλίζει την πλήρη ικανοποίηση των αναγκών των πελατών της.

Η Diadilos Solutions παρέχει ολοκληρωμένες λύσεις ενώ ταυτόχρονα διασφαλίζει την πλήρη ικανοποίηση των αναγκών των πελατών της. Η Diadilos Solutions παρέχει ολοκληρωμένες λύσεις ενώ ταυτόχρονα διασφαλίζει την πλήρη ικανοποίηση των αναγκών των πελατών της. Η εταιρεία μας στελεχώνεται από πραγματογνώμονες, μηχανολόγους, πολιτικούς

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητικών Εγκαταστάσεων. ιοίκηση Αθλητικών Εγκαταστάσεων. Ασφάλεια. Σύστηµα Ασφάλειας. Τι είναι έκτακτη ανάγκη; Περιστατικά Έκτακτης Ανάγκης

Αθλητικών Εγκαταστάσεων. ιοίκηση Αθλητικών Εγκαταστάσεων. Ασφάλεια. Σύστηµα Ασφάλειας. Τι είναι έκτακτη ανάγκη; Περιστατικά Έκτακτης Ανάγκης ιοίκηση Αθλητικών Εγκαταστάσεων ιοίκηση Αθλητικών Εγκαταστάσεων Ένα αθλητικό κέντρο για να λειτουργεί οµαλά και αποτελεσµατικά χρειάζεται να ληφθούν υπόψη συγκεκριµένες λειτουργικές περιοχές Ασφάλεια Αθλητικών

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΤΩΝ ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΤΩΝ ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΤΩΝ ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ Τα δηµογραφικά δεδοµένα τα οποία προέρχονται από τις απογραφές πληθυσµού, τις καταγραφές της φυσικής και µεταναστευτικής κίνησης του πληθυσµού

Διαβάστε περισσότερα

Γεράσιμος Αραβαντινός-Ζαφείρης

Γεράσιμος Αραβαντινός-Ζαφείρης Έλεγχος εφαρμογής του κανονισμού REACH ασφάλεια και υγεία στην εργασία υποχρεώσεις εργοδοτών Γεράσιμος Αραβαντινός-Ζαφείρης Δρ. Χημικός Μηχανικός Επιθεωρητής Ασφάλειας & Υγείας στην Εργασία Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Course: Renewable Energy Sources

Course: Renewable Energy Sources Course: Renewable Energy Sources Interdisciplinary programme of postgraduate studies Environment & Development, National Technical University of Athens C.J. Koroneos (koroneos@aix.meng.auth.gr) G. Xydis

Διαβάστε περισσότερα

Σ Ε Μ Ι Ν Α Ρ Ι Ο ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΧΡΗΣΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΙΝΟΣ. Υπεύθυνες Εκπόνησης Εργασίας ΟΝΟΜΑ: ΦΩΤΕΙΝΗ ΕΠΩΝΥΜΟ: ΛΙΟΣΗ Α.

Σ Ε Μ Ι Ν Α Ρ Ι Ο ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΧΡΗΣΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΙΝΟΣ. Υπεύθυνες Εκπόνησης Εργασίας ΟΝΟΜΑ: ΦΩΤΕΙΝΗ ΕΠΩΝΥΜΟ: ΛΙΟΣΗ Α. Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο Κ Ρ Η Τ Η Σ Π Α Ι Δ Α Γ Ω Γ Ι Κ Ο Τ Μ Η Μ Α Δ Η Μ Ο Τ Ι Κ Η Σ Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Σ Η Σ Σ Ε Μ Ι Ν Α Ρ Ι Ο ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ (Β06Σ03) ΤΙΤΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια & Έλεγχος Τροφίμων: Οι Νέοι Κανονισμοί. Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής

Ασφάλεια & Έλεγχος Τροφίμων: Οι Νέοι Κανονισμοί. Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής Ασφάλεια & Έλεγχος Τροφίμων: Οι Νέοι Κανονισμοί Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής Οι Νέοι Κανονισμοί 178/2003 από 01/01/2005 Ιχνηλασιμότητα 852/2004 από 01/01/2006 αντικαθιστά την 93/43/ΕΟΚ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Εγχειρίδιο Χρήσης My Plan 2

Εισαγωγή. Εγχειρίδιο Χρήσης My Plan 2 Εγχειρίδιο Χρήσης Εισαγωγή Το δηµιουργήθηκε µε στόχο να αποτελέσει υποστηρικτικό εργαλείο για τον επαγγελµατία Ασφαλιστικό ιαµεσολαβητή, ο οποίος χρειάζεται να διευκρινίζει και να αναλύει τις ασφαλιστικές

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Ποιότητας & Σ.Ο.Π.Ε.Π Αξιολόγηση Έργου

Πολιτική Ποιότητας & Σ.Ο.Π.Ε.Π Αξιολόγηση Έργου Πολιτική Ποιότητας & Σ.Ο.Π.Ε.Π Αξιολόγηση Έργου Σύνταξη Δημήτριος Τσέλιος Πρακτική Άσκηση ΤΕΙ Λάρισας Υποέργο 02 Ε 2.21 Περιεχόμενα ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2 Ι. ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ Π.Α 2

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικό Προφίλ. ραστηριότητες. Στόχος. Νέες ράσεις. e-mail: info@youngsafedrivers.com web site: www.youngsafedrivers.com

Κοινωνικό Προφίλ. ραστηριότητες. Στόχος. Νέες ράσεις. e-mail: info@youngsafedrivers.com web site: www.youngsafedrivers.com Ελληνική Εταιρία Νέων Σωστής Οδικής Συµπεριφοράς Αστική µη κερδοσκοπική εταιρία 2011 Ελληνική Εταιρία Νέων Σωστής Οδικής Συµπεριφοράς All Rights Reserved Ελληνική Εταιρία Νέων Σωστής Οδικής Συµπεριφοράς

Διαβάστε περισσότερα

μαθηματικά β γυμνασίου

μαθηματικά β γυμνασίου μαθηματικά β γυμνασίου Κάθε αντίτυπο φέρει την υπογραφή ενός εκ των συγγραφέων Σειρά: Γυμνάσιο, Θετικές Επιστήμες Μαθηματικά Β Γυμνασίου, Βασίλης Διολίτσης Ιωάννα Κοσκινά Νικολέττα Μπάκου Θεώρηση Κειμένου:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑ

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Στα πλαίσια της ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ προσπαθούµε να προσεγγίσουµε τα χαρακτηριστικά ενός συνόλου (πληθυσµός) δια της µελέτης των χαρακτηριστικών αυτών επί ενός µικρού

Διαβάστε περισσότερα

ADVANCED MANAGEMENT SOLUTIONS

ADVANCED MANAGEMENT SOLUTIONS Γ Ε Ν Ι Κ Ο Σ Χ Ε Δ Ι Ο Υ Γ Ι Ε Ι Ν Η Σ Κ Α Ι Α Σ Φ Α Λ Ε Ι Α Σ 2007 Ι. ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΙΙ. ΓΕΝΙΚΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ 1. ΕΡΓΟΔΟΤΩΝ 2. ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΙΙΙ. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΝΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ 1. ΣΗΜΑΝΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΩΝ ΚΛΩΘΟΕΙ ΟΥΣ, Ι ΙΑΙΤΕΡΑ ΣΕ ΜΗ ΤΥΠΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ.

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΩΝ ΚΛΩΘΟΕΙ ΟΥΣ, Ι ΙΑΙΤΕΡΑ ΣΕ ΜΗ ΤΥΠΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ. ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΩΝ ΚΛΩΘΟΕΙ ΟΥΣ, Ι ΙΑΙΤΕΡΑ ΣΕ ΜΗ ΤΥΠΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ. Ν. Ε. Ηλιού Επίκουρος Καθηγητής Τµήµατος Πολιτικών Μηχανικών Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας Γ.. Καλιαµπέτσος Επιστηµονικός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Σύστηµα Αξιολόγησης Κινδύνων Στα πλαίσια της πρακτικής εφαρµογής της ιαδικασίας Εποπτικής Εξέτασης και Αξιολόγησης (SREP), όπως προκύπτει από την οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 9.1 Εισαγωγή Η βιώσιµη ανάπτυξη είναι µία πολυδιάστατη έννοια, η οποία αποτελεί µία εναλλακτική αντίληψη της ανάπτυξης, µε κύριο γνώµονα το καθαρότερο περιβάλλον και επιδρά στην

Διαβάστε περισσότερα

Εμπειρίες & Προβλήματα Εφαρμογής του Συστήματος HACCP - ΗΆποψητου ΕΦΕΤ. Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής

Εμπειρίες & Προβλήματα Εφαρμογής του Συστήματος HACCP - ΗΆποψητου ΕΦΕΤ. Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής Εμπειρίες & Προβλήματα Εφαρμογής του Συστήματος HACCP - ΗΆποψητου ΕΦΕΤ Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής Ασφαλής Πρώτη Ύλη, Ασφαλή & Υγιεινά Τρόφιμα ΗΑλυσίδαΤροφίμων Πρωτογενής Παραγωγή Μεταποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σύστηµα ιαπίστευσης Α.Ε.

Εθνικό Σύστηµα ιαπίστευσης Α.Ε. ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ Ο ΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΕΠΙΚΙΝ ΥΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΥΨΗ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ/ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΣΥ ΚΟ-ΑΣΤΙΚΕΥΘ/01/00/30-06-2008 1/5 ΕΣΥ ΚΟ-ΑΣΤΙΚΕΥΘ Έκδοση: 01

Διαβάστε περισσότερα

«Επαγγελματικοί Κίνδυνοι στις Τηλεπικοινωνίες: Λαμβάνοντας υπόψη τη φωνή των εργαζομένων»

«Επαγγελματικοί Κίνδυνοι στις Τηλεπικοινωνίες: Λαμβάνοντας υπόψη τη φωνή των εργαζομένων» «Επαγγελματικοί Κίνδυνοι στις Τηλεπικοινωνίες: Λαμβάνοντας υπόψη τη φωνή των εργαζομένων» Χαράλαμπος Μηναδάκης, Τ.Α. ΕΣΥΠΠ ΟΤΕ Δημήτρης Ζαμάνης, Επιστημονικός Υπεύθυνος Τ.Α. ΕΣΥΠΠ ΟΤΕ, Μηχανολόγος Μηχανικός,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΟΕΠΑΓΡΥΠΝΗΣΗ ΣΥΝΟΨΗ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΤΩΝ ΙΑΤΡΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ. Έκδοση 1.0

ΥΛΙΚΟΕΠΑΓΡΥΠΝΗΣΗ ΣΥΝΟΨΗ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΤΩΝ ΙΑΤΡΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ. Έκδοση 1.0 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΕΘΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Μεσογείων 284, 155 62 Χολαργός www.eof.gr ΥΛΙΚΟΕΠΑΓΡΥΠΝΗΣΗ ΣΥΝΟΨΗ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΤΩΝ ΙΑΤΡΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική διαδικασία και συγγραφή διατριβής: Μεθοδολογικές παρατηρήσεις ρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας Τα βασικά στάδια για την εκπόνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2008 Εξαµηνιαία Έρευνα Συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές Επιχειρήσεις 2 1. Εισαγωγή Το ΙΤΕΠ άρχισε να διεξάγει δύο φορές το χρόνο Έρευνα Συγκυρίας µεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος µαθήµατος: Παράδειγµα 1: µελέτη ασθενών-µαρτύρων ΒΙΟΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ

Στόχος µαθήµατος: Παράδειγµα 1: µελέτη ασθενών-µαρτύρων ΒΙΟΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ ΠΜΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ, ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΑΚ. ΕΤΟΣ 2006-2007, 3ο εξάµηνο ΒΙΟΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ 5 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 ΜΕΤΡΑ ΚΙΝ ΥΝΟΥ & ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ SPSS

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτορική Διατριβή

Διδακτορική Διατριβή Διδακτορική Διατριβή Ένας μοναχικός δρόμος με διεξόδους; Τόνια Αράχωβα, Υποψήφια Διδάκτωρ, tonia@idkaramanlis.gr Γκέλη Μανούσου, Υποψήφια Διδάκτωρ manousou@eap.gr Τόνια Χαρτοφύλακα, Υποψήφια Διδάκτωρ tonia@eap.gr

Διαβάστε περισσότερα

«Εισαγωγή στα Συστήµατα ιαχείρισης: Ποιότητα Περιβάλλον Ασφάλεια Τροφίµων»

«Εισαγωγή στα Συστήµατα ιαχείρισης: Ποιότητα Περιβάλλον Ασφάλεια Τροφίµων» «Εισαγωγή στα Συστήµατα ιαχείρισης: Ποιότητα Περιβάλλον Ασφάλεια Τροφίµων» ρ. Ευάγγελος Ευµορφόπουλος, Επιθεωρητής του ΕΦΕΤ, Επιστηµονικός Συνεργάτης του ΤΕΙ Αθηνών Σε ένα ανταγωνιστικό παγκόσµιο περιβάλλον,

Διαβάστε περισσότερα

Οι μετατροπείς συχνότητας της ΑΒΒ καθιστούν τις αντλίες ευφυείς

Οι μετατροπείς συχνότητας της ΑΒΒ καθιστούν τις αντλίες ευφυείς Έξυπνη άντληση Οι μετατροπείς συχνότητας της ΑΒΒ καθιστούν τις αντλίες ευφυείς Οι αυξανόμενες απαιτήσεις για νερό που προκύπτουν από την παγκόσμια αστικοποίηση και οι σχετικές οδηγίες της ΕΕ, καθιστούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΗ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙ ΜΕ ΤΕΤΟΙΟ ΤΡΟΠΟ ΤΟΥΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΗ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙ ΜΕ ΤΕΤΟΙΟ ΤΡΟΠΟ ΤΟΥΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΗ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ = O ΚΛΑ ΟΣ ΤΟΥ MANAGEMENT ΠΟΥ ΑΣΧΟΛΕΙΤΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ ΣΕ ΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙ ΜΕ ΤΕΤΟΙΟ ΤΡΟΠΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α

ΠΡΟΤΥΠΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε ΠΡΟΤΥΠΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α ΓΙΑ ΤΕΧΝΙΚΟΥΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Με την συνδρομή της Επιτροπής της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ-1

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 22559 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Αρ. Φύλλου 1561 17 Αυγούστου 2007 ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ Αριθμ. 85038/Γ2 Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών του Τομέα Οικονομικών και Διοικητικών Υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Εισαγωγή στην Ασφάλεια & Υγεία στην Εργασία Εισαγωγή στην Ασφάλεια και Υγεία στην Εργασία Η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ 2002 Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΥΝ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ Η ΑΝΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ

ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ 2002 Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΥΝ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ Η ΑΝΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ 2002 Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΥΝ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ Η ΑΝΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Η ενότητα για την απασχόληση ατόµων µε ειδικές

Διαβάστε περισσότερα

329 Στατιστικής Οικονομικού Παν. Αθήνας

329 Στατιστικής Οικονομικού Παν. Αθήνας 329 Στατιστικής Οικονομικού Παν. Αθήνας Σκοπός Το Τμήμα σκοπό έχει να αναδείξει επιστήμονες ικανούς να σχεδιάζουν, να αναλύουν και να επεξεργάζονται στατιστικές καθώς επίσης και να δημιουργούν προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

Θόρυβος και επιπτώσεις στις δραστηριότητες και την υγεία µε βάση έρευνες της WHO

Θόρυβος και επιπτώσεις στις δραστηριότητες και την υγεία µε βάση έρευνες της WHO Θόρυβος και επιπτώσεις στις δραστηριότητες και την υγεία µε βάση έρευνες της WHO > Επιπτώσεις στην υγεία 1 Το 1993 οµάδα εργασίας της WHO 1 προσδιόρισε και ανέφερε τις σηµαντικότερες επιπτώσεις του θορύβου

Διαβάστε περισσότερα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Ιωάννης Π. Γεροθανάσης Καθηγητής Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Πρώην Πρύτανης Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Μέλος της Α ΙΠ Η ανώτατη εκπαίδευση, η

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Στις προτάσεις, από Α.1. µέχρι και Α.6, να γράψετε τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό την ένδειξη Σωστό, αν η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΙΚΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΙΚΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Τόµος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΙΚΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1.

Διαβάστε περισσότερα

Μαζ α ι ζ κ ι έ κ ς έ ς Συ Σ γκε κ ν ε τρώσ ώ ε σ ι ε ς ι Τ π ο ικ ι έ κ ς έ ς κα κ ι α ι Παγ α κό κ σ ό µ σ ιε ι ς ε ς Συ Σ νέπ έ ει ε ε ι ς

Μαζ α ι ζ κ ι έ κ ς έ ς Συ Σ γκε κ ν ε τρώσ ώ ε σ ι ε ς ι Τ π ο ικ ι έ κ ς έ ς κα κ ι α ι Παγ α κό κ σ ό µ σ ιε ι ς ε ς Συ Σ νέπ έ ει ε ε ι ς Μαζικές Συγκεντρώσεις Τοπικές και Παγκόσµιες Συνέπειες ρ. Πάνος Ευσταθίου ιοικητής ΕΚΕΠΥ οµή Παρουσίασης 1 ΟΡΙΣΜΟΣ ΜΑΖΙΚΩΝ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ 2 ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ 3 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΜΑΖΙΚΕΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

To Σύστημα HACCP & τα Ξενοδοχεία. Δρ Ε. ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ

To Σύστημα HACCP & τα Ξενοδοχεία. Δρ Ε. ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ To Σύστημα HACCP & τα Ξενοδοχεία Δρ Ε. ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ Τι είναι HACCP; Hazard = Κίνδυνος Analysis = Ανάλυση Critical = Κρίσιμο Το ΑΚΚΣΕ είναι ένα εργαλείο που προσπαθεί να διασφαλίσει την υγιεινή και την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ : ΟΡΙΣΜΟΣ - ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ : ΟΡΙΣΜΟΣ - ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ 1 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ : ΟΡΙΣΜΟΣ - ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Θα αναλυθούν οι βασικές έννοιες που σχετίζονται µε τη διοίκηση οργανισµών Θα παρουσιαστούν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ÅÐÉËÏÃÇ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ÅÐÉËÏÃÇ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 15 ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Α ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Μαΐου 15 ιάρκεια Εξέτασης: ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ηµιτελείς προτάσεις Α1 Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΑΣ. Πρόληψη και Καταστολή της νοµιµοποίησης εσόδων από εγκληµατικές δραστηριότητες

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΑΣ. Πρόληψη και Καταστολή της νοµιµοποίησης εσόδων από εγκληµατικές δραστηριότητες ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΑΣ Πρόληψη και Καταστολή της νοµιµοποίησης εσόδων από εγκληµατικές δραστηριότητες Από τον Φεβρουάριο του 2006, που ιδρύθηκε στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς η Ειδική Υπηρεσιακή Μονάδα για

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις.

Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις. Περιβαλλοντικές απόψεις της παροχής ενέργειας στις χηµικές αντιδράσεις. Περίληψη Η επιβάρυνση του περιβάλλοντος που προκαλείται από την παροχή ηλεκτρικής ή θερµικής ενέργειας είναι ιδιαίτερα σηµαντική.

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση ιακύµανσης Μονής Κατεύθυνσης

Ανάλυση ιακύµανσης Μονής Κατεύθυνσης 24 Μεθοδολογία Επιστηµονικής Έρευνας & Στατιστική Ανάλυση ιακύµανσης Μονής Κατεύθυνσης Όπως ακριβώς συνέβη και στο κριτήριο t, τα δεδοµένα µας θα πρέπει να έχουν οµαδοποιηθεί χρησιµοποιώντας µια αντίστοιχη

Διαβάστε περισσότερα

Μα τι είναι ποια αυτή. Επιχειρηµατικότητα; Η έννοια της Επιχειρηµατικότητας - Εισαγωγή. Επιχειρηµ ατικότητα & Περιβάλλον

Μα τι είναι ποια αυτή. Επιχειρηµατικότητα; Η έννοια της Επιχειρηµατικότητας - Εισαγωγή. Επιχειρηµ ατικότητα & Περιβάλλον Μα τι είναι ποια αυτή η Επιχειρηµατικότητα; Η έννοια της Επιχειρηµατικότητας - Εισαγωγή Η έννοια της επιχειρηµατικότητας είναι πολυδιάστατη και µπορεί να εµφανίζεται σε διάφορα πλαίσια (οικονοµικά ή µη)

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ 1. Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 203. Η προσέγγιση εστιάζει στις χαρακτηριστικές ιδιότητες της καινοτοµικής επιχείρησης και όλα τα χαρακτηριστικά των δραστηριοτήτων καινοτοµίας και

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΠΠΕ (21-7-04)

Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΠΠΕ (21-7-04) Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΠΠΕ (21-7-04) 1. Οι οδηγίες που ακολουθούν εστιάζονται µόνο στα θέµατα εφαρµογής του ΠΠΕ και δεν έχουν ως αντικείµενό τους τον έλεγχο της σύνταξης του ΠΠΕ, το οποίο θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕΝΤΟΜΩΣΕΙΣ ΜΥΟΚΤΟΝΙΕΣ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΑΠΕΝΤΟΜΩΣΕΙΣ ΜΥΟΚΤΟΝΙΕΣ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΑΠΕΝΤΟΜΩΣΕΙΣ ΜΥΟΚΤΟΝΙΕΣ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Α Ε Π Ε Ξ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ Τ Ρ Ο Φ Ι Μ Ω Ν Ποιοι είµαστε Η SANECO ιδρύθηκε το 1996 µε σκοπό την ανάπτυξη αξιόπιστων λύσεων διαχείρισης παρασίτων

Διαβάστε περισσότερα

Για το Θέμα 1 στα Μαθηματικά Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου

Για το Θέμα 1 στα Μαθηματικά Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου Για το Θέμα 1 στα Μαθηματικά Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου Διαφορικός Λογισμός 1. Ισχύει f (g())) ) f ( = f (g())g () όπου f,g παραγωγίσιµες συναρτήσεις 2. Αν µια συνάρτηση f είναι παραγωγίσιµη σε ένα διάστηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΑΙΟΤΡΙΒΕΙΟ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ

ΕΛΑΙΟΤΡΙΒΕΙΟ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΡΓΟΔΟΤΗΣ: ΕΡΓΟ: ΕΛΑΙΟΤΡΙΒΕΙΟ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ: ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΡΥΩΤΑΚΗ 5 Α 166 73 ΒΟΥΛΑ ΤΗΛ. 210 8995934, ΦΑΞ 210 8951760 e-mail info@inik.gr 1 1. ΤΕΧΝΙΚΟ ΥΠΟΜΝΗΜΑ α. Ονοματεπώνυμο του ιδιοκτήτη ή επωνυμία

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Τα ερωτήματα που προκύπτουν από την εισαγωγή της Φυσικής στην Α γυμνασίου είναι :

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΛΟΓΟΙ ΠΟΥ ΕΠΙΒΑΛΛΟΥΝ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ

ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΛΟΓΟΙ ΠΟΥ ΕΠΙΒΑΛΛΟΥΝ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Στέλεχος Υπηρεσιών Ασφαλείας Ημ/νια: 23/01/2014 ΕΞΑΜΗΝΟ: Α Χειμερινό Εισηγητής : Εμμανουήλ Νικόλαος Μάθημα: Υγιεινή και Ασφάλεια Εργασιακών Χώρων Ενότητα: Κεφάλαιο 8, 9, 10 ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΣΜΕΥΜΕΝΕΣ Ή ΥΠΟ ΣΥΝΘΗΚΗ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ

ΔΕΣΜΕΥΜΕΝΕΣ Ή ΥΠΟ ΣΥΝΘΗΚΗ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ ΔΕΣΜΕΥΜΕΝΕΣ Ή ΥΠΟ ΣΥΝΘΗΚΗ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ Έστω ότι επιθυμούμε να μελετήσουμε ένα τυχαίο πείραμα με δειγματικό χώρο Ω και έστω η πιθανότητα να συμβεί ένα ενδεχόμενο Α Ω Υπάρχουν περιπτώσεις όπου ενώ δεν γνωρίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση επικινδυνότητας & Εκτίμηση Επαγγελματικού Κινδύνου

Ανάλυση επικινδυνότητας & Εκτίμηση Επαγγελματικού Κινδύνου Ανάλυση επικινδυνότητας & Εκτίμηση Επαγγελματικού Κινδύνου Η ανάλυση επικινδυνότητας σκοπό έχει τον εντοπισμό των κινδύνων που διατρέχει η ασφάλεια και υγεία των εμπλεκομένων σε μια εργασία. Η εκτίμηση

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή HACCP στη Βιομηχανία Εμφιάλωσης Νερού

Εφαρμογή HACCP στη Βιομηχανία Εμφιάλωσης Νερού Εφαρμογή HACCP στη Βιομηχανία Εμφιάλωσης Νερού Μ.Α. Ευστρατίου Τμήμα Επιστημών της Θάλασσας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Τι είναι HACCP; Προβλήματα Υδατογενείς λοιμώξεις Ασφάλεια Διακίνησης Τροφίμων κατά μήκος

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικό Βιβλίο Αδειών, Παλαιολόγος Λιάζος Θεσσαλονίκη 12/01/2015

Ειδικό Βιβλίο Αδειών, Παλαιολόγος Λιάζος Θεσσαλονίκη 12/01/2015 Ειδικό βιβλίο αδειών Παλαιολόγος Λιάζος, Φοροτεχνικός, Ειδικός σε θέματα ΦΠΑ, ΚΒΣ, Τιμολόγησης, Μισθοδοσίας και Εργασιακών Σχέσεων 1. Γενικά Το βιβλίο αδειών προβλέπεται από της θεσμοθετήσεως της αδείας

Διαβάστε περισσότερα

δυνατόν να καλύπτονται, κατόπιν σχετικού μειοδοτικού διαγωνισμού, από επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών

δυνατόν να καλύπτονται, κατόπιν σχετικού μειοδοτικού διαγωνισμού, από επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών 0 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ Πατρ. Γρηγορίου Ε 12, Τ.Κ. 56123, Αμπελόκηποι Τίτλος: ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΦΥΛΑΞΗΣ-ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΧΩΡΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ Ενδεικτ.προυπολ.: 94.464,00 Κ.Α. :

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS)

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) ρ. ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ xalkias@hua.gr Χ. Χαλκιάς - Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΓΠΣ Ένα γεωγραφικό πληροφοριακό σύστηµα Geographic Information

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 2007 ''ΓΙΑ ΤΑ ΕΡΓΑΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ''

ΕΝΟΤΗΤΑ 2007 ''ΓΙΑ ΤΑ ΕΡΓΑΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ'' Έντυπο ΕΕ ΕΝΟΤΗΤΑ 007 ''ΓΙΑ ΤΑ ΕΡΓΑΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ'' Α.Α. Ερωτηµατολογίου Α/α ΕΡΓΑΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΣΥΝΕΒΗΣΑΝ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΚΑΝ ΤΟΥΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΙΛΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΓΙΑΤΡΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Κ.Μ.Π 151/2014 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΥ ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ 9.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΙΛΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΓΙΑΤΡΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Κ.Μ.Π 151/2014 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΥ ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ 9. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΙΛΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΓΙΑΤΡΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Κ.Μ.Π 151/2014 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΥ ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ 9.440,00 Κ.Α. 00.6131.0028 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ 2. ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΑ ΟΧΟΥ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ. «Προσδιορισµός. επικοινωνιακής στρατηγικής και εφαρµογή

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΑ ΟΧΟΥ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ. «Προσδιορισµός. επικοινωνιακής στρατηγικής και εφαρµογή ΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΚΠΣ 2000- ΕΙ ΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ, ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ & ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΤΕΥΧΟΥΣ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗΣ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΑ ΟΧΟΥ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ «Προσδιορισµός

Διαβάστε περισσότερα