Αριθμητικά Συστήματα Κώδικες

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αριθμητικά Συστήματα Κώδικες"

Transcript

1 Αριθμητικά Συστήματα Κώδικες 1.1 Εισαγωγή Κεφάλαιο 1 Ένα αριθμητικό σύστημα ορίζει ένα σύνολο τιμών που χρησιμοποιούνται για την αναπαράσταση μίας ποσότητας. Ποσοτικοποιώντας τιμές και αντικείμενα και συσχετίζοντάς τα μας παρέχεται πληροφορία για το περιβάλλον. Η μελέτη των αριθμητικών συστημάτων δεν περιορίζεται μονάχα στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Κάθε μέρα χρησιμοποιούμε αριθμούς και γνωρίζοντας τον τρόπο λειτουργίας τους, μας παρέχεται η πληροφορία για το πώς ένας υπολογιστής χειρίζεται και αποθηκεύει τους αριθμούς. Η ανθρωπότητα κατά τη διάρκεια της πορείας της στη γη χρησιμοποίησε σχήματα ή σύμβολα για την αναπαράσταση των αριθμών, αρχικά με τη χρήση γραμμών. Η γραφική απεικόνιση αριθμών ήταν όμως δύσκολη. Οι Βαβυλώνιοι χρησιμοποιούσαν το εξηνταδικό σύστημα (sexagesimal) οι δε Μάγια το εικοσαδικό (vigesimal). Οι Ρωμαίοι επινόησαν ένα αριθμητικό σύστημα για τους αριθμούς από το 1 έως το 1 εκατομμύριο με τη χρήση 7 συμβόλων (τα γράμματα I, V, X, L, C, D, M) Το γνωστό μας αραβικό σύστημα χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά πριν μόλις 2300 χρόνια. Η εισαγωγή του μηδενός ώστε να προσδιορίσει την αξία ενός ψηφίου ήταν πολύ σημαντική. Οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές εκτελούν τις πράξεις χρησιμοποιώντας όχι το δεκαδικό σύστημα αρίθμησης, αλλά το δυαδικό που περιλαμβάνει τους δυαδικούς αριθμούς «1» και «0». Τα ψηφιακά ηλεκτρονικά είναι ο κόσμος των υπολογιστών, των ολοκληρωμένων κυκλωμάτων, των αριθμομηχανών. Η χρήση των ψηφιακών ηλεκτρονικών όλο και περισσότερο επεκτείνεται σε πολλαπλές εφαρμογές της καθημερινής μας ζωής και για αυτό το λόγο θα πρέπει να γνωρίζουμε τις βασικές αρχές τους. Ένας οποιοσδήποτε αριθμός σε οποιοδήποτε σύστημα αρίθμησης μπορεί να παρασταθεί από την παρακάτω σχέση:

2 12 Αριθμητικά Συστήματα και Ψηφιακά Κυκλώματα N = i= n i 1 Ψ i B (1-1) i= m για κάθε 0 Ψ i B 1 Στη σχέση 1-1 έχουμε: n = το πλήθος των ακεραίων ψηφίων του αριθμού m = το πλήθος των δεξιά της υποδιαστολής ψηφίων του αριθμού Ψ i = τα ψηφία του αριθμού B = η βάση του συστήματος αρίθμησης i = η τάξη του ψηφίου Ψ i Στη συνέχεια θα αναφερθούμε στα κύρια αριθμητικά συστήματα καθώς και στον τρόπο μετατροπής των αριθμών από ένα σύστημα σε οποιοδήποτε άλλο. 1.2 Τα κύρια αριθμητικά συστήματα Το πλέον χρησιμοποιούμενο σύστημα αρίθμησης, στην καθημερινή μας ζωή, είναι το δεκαδικό. Αυτό περιλαμβάνει τα ψηφία από 0 έως 9 και έχει σαν βάση του (base, radix) τον αριθμό 10. Παρατηρούμε ότι η βάση του συστήματος δεν ανήκει στα ψηφία του συστήματος, αλλά υπερβαίνει κατά μία μονάδα το μεγαλύτερο ψηφίο του. Το ίδιο ισχύει, όπως θα διαπιστώσουμε παρακάτω, για όλα τα αριθμητικά συστήματα ανεξάρτητα από τη βάση που αυτά έχουν ορισθεί. Παράδειγμα 1 ον : O αριθμός 1974 μπορεί να γραφτεί στο δεκαδικό σύστημα σύμφωνα με τον προηγούμενο τύπο ως εξής (παρατηρούμε ότι πρόκειται για ακέραιο αριθμό άρα m=0): i = Ψ = N ibi = Ψ0Β + Ψ1Β + Ψ2Β + Ψ3Β = i= 0 (1-2) = Εκτός από το δεκαδικό αριθμητικό σύστημα, τα κύρια αριθμητικά συστήματα με τα οποία θα ασχοληθούμε είναι το δυαδικό, το οκταδικό, και το δεκαεξαδικό. Όπως αναφέραμε, το δυαδικό σύστημα είναι αυτό που χρησιμοποιείται στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Τα δύο ψηφία που το περιγράφουν μπορούν να παρασταθούν εύκολα με τη βοήθεια ηλεκτρονικών εξαρτημάτων, όπως οι διακόπτες ή τα τρανζίστορ, των οποίων οι έξοδοι μπορούν να οδηγηθούν σε δύο καταστάσεις. Η μία από αυτές παριστάνει το «0» και η άλλη το «1» (με τη χρήση διακοπτών: διακόπτης ανοικτός- κλειστός).

3 Κεφάλαιο 1: Αριθμητικά Συστήματα Κώδικες 13 Τα ψηφία που χρησιμοποιεί το κάθε σύστημα αρίθμησης είναι (για τα κύρια συστήματα): ΔYAΔIKO : 0, 1 OKTAΔIKO : 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ΔEKAΔIKO : 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 ΔEKAEΞAΔIKO : 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, A, B, C, D, E, F Συμπληρωματικά αναφέρουμε και τα στοιχεία ενός άλλου συστήματος αρίθμησης, του δωδεκαδικού (Duo-decimal), το οποίο χρησιμοποιήθηκε για τις διάτρητες κάρτες των υπολογιστών. Στο σύστημα αυτό μετά τα δέκα γνωστά ψηφία χρησιμοποιούνται τα γράμματα Τ (Τen) και Ε (Εleven). Η βάση του δυαδικού συστήματος είναι το 2, του οκταδικού το 8, και του δεκαεξαδικού το 16. Στο δεκαεξαδικό σύστημα, δεδομένου ότι περιέχει και ψηφία μεγαλύτερα του 9, χρησιμοποιούνται και τα έξι πρώτα γράμματα του λατινικού αλφαβήτου (A, B, C, D, E, F) για να αναπαρασταθούν τα υπόλοιπα ψηφία. Στον πίνακα 1-1, που ακολουθεί, δίνεται η παράσταση των αριθμών από το 1 έως το 20 στα τέσσερα κύρια αριθμητικά συστήματα. Κάθε αριθμός, που θα χρησιμοποιούμε, θα παρίσταται με το γράμμα N και δείκτη τη βάση του αριθμητικού συστήματος π.χ. N 10 = 3569 που υποδηλώνει αριθμό του δεκαδικού συστήματος, N 8 = για το οκταδικό σύστημα και N 2 = για το δυαδικό σύστημα. 1.3 Mετατροπή αριθμών μεταξύ των αριθμητικών συστημάτων Θα μελετήσουμε τις περιπτώσεις μετατροπής ενός αριθμού που ανήκει σ ένα σύστημα αρίθμησης με βάση α, σ ένα ισοδύναμο αριθμό στο σύστημα με βάση β Μετατροπή ακέραιων αριθμών από το δεκαδικό σύστημα Έστω ότι ο αριθμός N παριστάνεται στα δύο συστήματα ως εξής: Ν β = Ψ n, Ψ n-1,...,ψ 0 Ν α = Φ ν, Φ ν-1,...,φ 0 (1-3) όπου Ψ i ψηφία {0, 1, 2,... β-1} και Φ i ψηφία {0, 1, 2,... α-1}. Επειδή οι δύο αυτές παραστάσεις αντιπροσωπεύουν τον ίδιο αριθμό, προφανώς θα ισχύει ότι: i Ν = Ψ Β = N = Φα β n 1 i= 0 i α ν 1 i= 0 i i (1-4) Υποθέτουμε ότι τα ψηφία Ψ 0, Ψ i, Ψ n είναι γνωστά, δηλαδή είναι γνωστή η παράσταση του αριθμού με βάση β, και ζητάμε την ισοδύναμη παράστα-

4 14 Αριθμητικά Συστήματα και Ψηφιακά Κυκλώματα σή του με βάση α. Θα πρέπει δηλαδή να υπολογίσουμε τα νέα ψηφία Φ 0, Φ 1,...Φ ν. Είναι γνωστό από την αριθμητική ότι για κάθε σύστημα αρίθμησης ισχύει: Δ Υ = π + (1-5) δ δ όπου Δ ο διαιρέτης, δ ο διαιρετέος, π το πηλίκο και Y το υπόλοιπο. Για τη βάση β = 10 έχουμε: n 1 n 2 n N 10 = Ψn 1β + Ψn 2β + Ψn 3β Ψ1β + Ψ0β (1-6) N10 = Φ a + Φ a + Φ a Φ a + Φ a v 1 v 2 v v 1 v 2 v (1-7) N10 v 2 v 3 v 4 0 Φ 0 = Φ v 1a + Φ v 2a + Φ v 3a Φ1a + (1-8) a α Συγκρίνοντας τις εξισώσεις (1-5) και (1-8) έχουμε: Π 0 = Φ ν-1 α ν-2 +Φ ν-2 α ν Φ 1 α 0 (1-9) Υ 0 = Φ 0 (1-10) όπου Π 0 είναι το πηλίκο και Y 0 το υπόλοιπο της πρώτης διαίρεσης των α- ριθμών N 10 / α. Δηλαδή το υπόλοιπο της πρώτης διαίρεσης του αριθμού N 10 με το α μας δίνει το ψηφίο Φ 0 της κατώτερης τάξης του αριθμού N 10 στο σύστημα αρίθμησης με βάση το α. Αν συνεχίσουμε τις διαιρέσεις, διαιρώντας το Π 0 με το α, βρίσκουμε τα Π 1 και Y 1. Συνεχίζοντας με αυτό τον τρόπο, βρίσκουμε διαδοχικά όλα τα ψηφία του αριθμού στο σύστημα αρίθμησης με βάση α, δηλαδή τα Φ 1, Φ 2, Φ 3... Φ ν-1. Κατά συνέπεια, η μετατροπή ενός ακεραίου αριθμού του δεκαδικού συστήματος σε άλλα συστήματα επιτυγχάνεται με συνεχείς διαιρέσεις του αριθμού με τη βάση του νέου συστήματος στο οποίο μετατρέπεται ο αριθμός, από τις οποίες αυτό που μας ενδιαφέρει είναι το υπόλοιπο, ο οποίος είναι ακέραιος μικρότερος από τη βάση του νέου συστήματος (ουσιαστικά προκύπτει από την πράξη ΜΟD- ακέραιο υπόλοιπο-).

5 Κεφάλαιο 1: Αριθμητικά Συστήματα Κώδικες 15 Παράδειγμα 2 ον : Α) Μετατροπή από το δεκαδικό στο δυαδικό σύστημα. Έστω ότι θέλουμε να μετατρέψουμε τον δεκαδικό N 10 = στο δυαδικό σύστημα. ΠΗΛΙΚΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ Χ (διαίρεση δια 2) Συνεπώς ο αριθμός Ν 10 = στο δυαδικό θα είναι ο Ν 2 = Β) Μετατροπή από το δεκαδικό στο οκταδικό σύστημα. Να μετατραπεί ο αριθμός N 10 = στο οκταδικό σύστημα. ΠΗΛΙΚΟ 6 53 ΥΠΟΛΟΙΠΟ 6 5 Χ (διαίρεση δια 8) O αριθμός στο οκταδικό σύστημα είναι ο N 8 = Γ) Μετατροπή από το δεκαδικό στο δεκαεξαδικό σύστημα. Nα μετατραπεί ο αριθμός N 10 = στο δεκαεξαδικό σύστημα. ΠΗΛΙΚΟ 3 53 ΥΠΟΛΟΙΠΟ 3 5 Χ (διαίρεση δια 16) O αριθμός στο δεκαεξαδικό σύστημα είναι ο N 16 = Επομένως ο αριθμός 53 του δεκαδικού συστήματος στα άλλα συστήματα έχει τους εξής ισοδύναμους: N 2 = , N 8 = 65 8 και N 16 = H επαλήθευση των αποτελεσμάτων γίνεται εύκολα μέσω της σχέσης 1-1: = = = = = = 48+ 5= = = 48+ 5= Δ) Έστω ότι θέλουμε να μετατρέψουμε τον αριθμό N 10 = σε όλα τα γνωστά αριθμητικά συστήματα. Θα ξεκινήσουμε με τον υπολογισμό του ισοδύναμου δυαδικού αριθμού Χ (διαίρεση δια 2) O αριθμός 1973 του δεκαδικού συστήματος στο δυαδικό σύστημα είναι ο Ν 2 = Για το οκταδικό σύστημα θα έχουμε:

6 16 Αριθμητικά Συστήματα και Ψηφιακά Κυκλώματα Χ (διαίρεση δια 8) Ή ισοδύναμα έχουμε ΠΗΛΙΚΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ 1973 : : : : Όπως διαπιστώνετε, με τον κλασσικό τρόπο παρουσίασης που έχουν υιοθετήσει τα περισσότερα βιβλία, πρέπει να αντιστρέψουμε το αποτέλεσμα. Άρα ο αριθμός 1973 του δεκαδικού στο οκταδικό είναι ο N 8 = Τέλος στο δεκαεξαδικό σύστημα θα έχουμε: ΠΗΛΙΚΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ 7 Β 5 Χ (διαίρεση δια 16) Συνεπώς στο δεκαεξαδικό σύστημα αντιστοιχεί στον αριθμό N 16 = 7B5 16. Άρα = 7B5 16 = = Μετατροπή αριθμών μικρότερων της μονάδας από το δεκαδικό σύστημα αρίθμησης Στην περίπτωση αυτή κάνουμε ακριβώς το αντίθετο. Δηλαδή, αντί να διαιρούμε τον αριθμό με τη βάση του νέου συστήματος αρίθμησης, εκτελούμε συνεχείς πολλαπλασιασμούς με τη βάση του νέου συστήματος αρίθμησης. Η διαδικασία ολοκληρώνεται όταν το υπόλοιπο είναι μηδέν. Έστω ο κλασματικός δεκαδικός αριθμός: 1 i m Ν 10 = Ψi β = Ψ 1β + Ψ 2β + Ψ 3β Ψ mβ (1-11) i= m 1 i μ N 10 = Φiα = Φ 1α + Φ 2α + Φ 3α Φ μα (1-12) i= μ Έχοντας γνωστά τα Ψ i, θέλουμε να υπολογίσουμε τα Φ i. Πολλαπλασιάζοντας και τα δύο μέλη της εξίσωσης (1-12) με α έχουμε: μ+ 1 αν = Φ α + Φ α + Φ α Φ α (1-13) μ

7 Κεφάλαιο 1: Αριθμητικά Συστήματα Κώδικες 17 Βλέπουμε ότι το Φ -1 είναι το πρώτο ψηφίο του αριθμού N 10 με βάση το α. Με συνεχείς πολλαπλασιασμούς υπολογίζουμε και τα υπόλοιπα ψηφία Φ -2,..., Φ -μ μέχρι να πετύχουμε μια ικανοποιητική προσέγγιση. Παράδειγμα 3 ον : Α) Να μετατραπεί ο δεκαδικός αριθμός N 10 = 0, στο δυαδικό σύστημα αρίθμησης. 0,423 0,846 0,692 0,384 0,768 x 2 x 2 x 2 x 2 x ,692 1,384 1, ,846 0,692 0,384 0,768 0,536 Επομένως, σύμφωνα με το παραπάνω παράδειγμα, κρατάμε το ακέραιο ψηφίο που προκύπτει μετά τον πολλαπλασιασμό του αριθμού με τη βάση στην οποία θέλω να μετατρέψω τον αριθμό. Κατόπιν το ακέραιο μέρος που προκύπτει αφαιρείται από τον αριθμό. Ο νέος αριθμός που προκύπτει πολλαπλασιάζεται εκ νέου με τη βάση κ.ο.κ. δηλ. λαμβάνουμε τα προκύπτοντα ακέραια μέρη (0 ή 1 για το δυαδικό) και πολλαπλασιάζουμε με τη βάση του συστήματος μόνο το νέο κλασματικό μέρος. Ο δεκαδικός αριθμός N 10 = 0, στο δυαδικό σύστημα είναι ο Ν 2 = 0, Β) Να μετατραπεί ο δεκαδικός κλασματικός αριθμός N 10 = 0,248 στο οκταδικό σύστημα αρίθμησης. Eργαζόμενοι όπως προηγουμένως έχουμε: 0,248 0,984 0,872 0,976 0,808 x 8 x 8 x 8 x 8 x 8 1,984 7,872 6,976 7,808 6, Στο οκταδικό σύστημα ο αριθμός είναι ο N 8 = 0, Γ) Να μετατραπεί ο δεκαδικός κλασματικός αριθμός N 10 = 0,248 στο δεκαεξαδικό σύστημα αρίθμησης.

8 18 Αριθμητικά Συστήματα και Ψηφιακά Κυκλώματα 0,248 0,968 0,488 x 16 x 16 x 16 3,968 15,488 7, (F) 7 Στο δεκαεξαδικό σύστημα ο αριθμός είναι N 16 = 0,3F7 16. Σε περίπτωση που ο δεκαδικός έχει και ακέραιο και κλασματικό μέρος, τότε η μετατροπή γίνεται λαμβάνοντας χωριστά το ακέραιο μέρος και χωριστά το κλασματικό μέρος, οπότε εκτελούμε τις αντίστοιχες διαδικασίες. Τέλος γράφω τον τελικό αριθμό ο οποίος προκύπτει από τη σύνθεση του ακεραίου και του κλασματικού μέρους Μετατροπή αριθμού από οποιοδήποτε σύστημα αρίθμησης στο δεκαδικό Υπολογίζεται η τιμή του αριθμού στο δεκαδικό σύστημα αρίθμησης, χρησιμοποιώντας τις δυνάμεις της βάσης του συστήματος στην οποία βρίσκεται ο αριθμός. Η μετατροπή σ αυτή την περίπτωση είναι πολύ απλή: Α) Από το δυαδικό στο δεκαδικό. Να μετατραπεί ο δυαδικός N 2 = στον αντίστοιχο δεκαδικό N 10. (Ξεκινάμε πάντα από το λιγότερο σημαντικό ψηφίο -με μηδενική δύναμημέχρι να πάρουμε όλους τους όρους, αυξάνοντας τη δύναμη της βάσης συνεχώς κατά ένα, ή μετρούμε το πλήθος των ψηφίων και η δύναμη του μεγιστοβάθμιου όρου προκύπτει αν αφαιρέσουμε ένα (1) από τον αριθμό που αντιστοιχεί στο πλήθος των ψηφίων, δηλαδή αν το πλήθος των ψηφίων είναι 6 τότε η δύναμη του μεγιστοβάθμιου όρου είναι το 5) Ν 2 = = = = = Β) Από οκταδικό σε δεκαδικό. Να μετατραπεί ο N 8 = στον αντίστοιχο N N 8 = 3765 = = = Γ) Από δεκαεξαδικό σε δεκαδικό. Να μετατραπεί ο N 16 = 1F στον αντίστοιχο N N = 1F = F 16 = = =

9 Κεφάλαιο 1: Αριθμητικά Συστήματα Κώδικες Μετατροπή από και προς οποιαδήποτε βάση αρίθμησης Σημαντική παρατήρηση πριν προχωρήσουμε σε οποιαδήποτε νέα μετατροπή είναι να γνωρίζουμε ότι κάθε δεκαεξαδικός αριθμός ισοδυναμεί με ένα τετραψήφιο στο δυαδικό σύστημα, και κάθε αριθμός του οκταδικού συστήματος ισοδυναμεί με ένα τριψήφιο στο δυαδικό σύστημα (Πίνακας 1-1) Πίνακας 1-1 Παράσταση αριθμών στα κύρια αριθμητικά συστήματα ΔΕΚΑΔΙΚΟ ΔΥΑΔΙΚΟ ΟΚΤΑΔΙΚΟ ΔΕΚΑΕΞΑΔΙΚΟ A B C D E F Ένας συνηθισμένος τρόπος για να μετατρέψουμε έναν αριθμό που ανήκει σε οποιοδήποτε σύστημα αρίθμησης σ έναν ισοδύναμο αριθμό διαφορετικού συστήματος, είναι να τον μετατρέψουμε αρχικά στον ισοδύναμο δεκαδικό και μετά στο επιθυμητό σύστημα. Έστω λοιπόν ότι θέλουμε να κάνουμε μια μετατροπή από το δεκαεξαδικό στο οκταδικό σύστημα. Θα βρούμε πρώτα τον αντίστοιχο αριθμό στο δεκαδικό σύστημα και στη συνέχεια από το δεκαδικό θα βρούμε τον αντίστοιχο οκταδικό αριθμό.

10 20 Αριθμητικά Συστήματα και Ψηφιακά Κυκλώματα Παράδειγμα 4 ον : Α τρόπος N 16 = ABC N 8 =; N 16 = ABC = A 16 + B 16 + C 16 = = = 2748 = ABC N 2748 N16 10 = Χ (διαίρεση δια 8) 0 = Στο οκταδικό ο αριθμός είναι ο N 8 = Ακολουθήσαμε τα βήματα που έχουμε ήδη περιγράψει δηλαδή τη μετατροπή στο δεκαδικό σύστημα και από εκεί στο οκταδικό: N 16 = ABC 16 N 10 = N 8 = Β τρόπος Ένας άλλος τρόπος μετατροπής, ο οποίος είναι μάλλον ευκολότερος στην υλοποίηση, είναι να μετατρέψουμε αρχικά τον δεκαεξαδικό αριθμό στον αντίστοιχο δυαδικό αντικαθιστώντας κάθε δεκαεξαδικό ψηφίο με τα αντίστοιχά του 4 δυαδικά. Κατόπιν, ξεκινώντας από τα δεξιά, χωρίζουμε εκ νέου τον αριθμό μας, αυτή τη φορά σε τριάδες ψηφίων. Κάθε τριάδα αντιστοιχεί σε ένα αριθμό του οκταδικού συστήματος. Για το παραπάνω παράδειγμα έχουμε : A B C Ο αντίστοιχος δυαδικός αριθμός είναι λοιπόν , τον οποίον χωρίζουμε πλέον σε τριάδες ξεκινώντας πάντα από τα δεξιά. (αναφερόμαστε σε ακέραιους αριθμούς) Άρα ο αριθμός ABC 16 στο οκταδικό σύστημα είναι Όπως εύκολα διαπιστώνετε ο δεύτερος τρόπος είναι πολύ πιο γρήγορος από τον πρώτο.

11 Κεφάλαιο 1: Αριθμητικά Συστήματα Κώδικες Συμπληρώματα αριθμού βάσης β ως προς βάσεις β-1 και β Έστω N β ο αριθμός και Nβ 1 το συμπλήρωμά του ως προς β-1. Τότε θα n 1 έχουμε: Nβ = Ψβ i n 1 i= 0 i n 1 N β-1 = n 1 Ψβ i i i i Nβ + Nβ-1 = (Ψ i + Ψ i ) β = ( β 1) β i= 0 i= 0 Το συμπλήρωμα ενός ψηφίου ορίζεται ως: Ψi + Ψi = β-1 (1-14) Επομένως θα έχουμε: 0 1 Νβ + Ν β-1 = ( β 1) β + ( β 1) β ( β 1) β n 1 N β + Ν β-1 = ( β n n 1 ) και Ν β-1 = β Νβ 1 (1-15) όπου το Ν β-1 λέγεται το βάσης β-1 συμπλήρωμα του αριθμού N β. O αριθμός Nβ = Nβ-1 +1 (1-16) λέγεται συμπλήρωμα του αριθμού Ν β ως προς βάση β. Παράδειγμα 5 ον : Στον πίνακα 1-2 που ακολουθεί παραθέτουμε τυχαίους δεκαδικούς αριθμούς και τα αντίστοιχα συμπληρώματά τους ως προς 9 και 10. Τα συμπληρώματα υπολογίζονται εφαρμόζοντας τους τύπους (1-15) και (1-16). Πίνακας 1-2 Συμπληρώματα δεκαδικών αριθμών ως προς 9 και 10 (βάση και βάση-1) Δεκαδικοί αριθμοί Συμπλήρωμα ως προς 9 Συμπλήρωμα ως προς 10 Ν 10 N9 N ,16 881,83 881,84 Ομοίως, στον πίνακα 1-3 που ακολουθεί παραθέτουμε τυχαίους δυαδικούς αριθμούς και τα αντίστοιχα συμπληρώματά τους ως προς 1 και 2. Τα συμπληρώματα υπολογίζονται εφαρμόζοντας και πάλι από τους τύπους (1-15) και (1-16). Είναι σκόπιμο να αναφέρουμε ότι στο δυαδικό σύστημα, όπως εύκολα αποδεικνύεται, το συμπλήρωμα του ψηφίου 0 είναι το 1 και αντίστροφα. i= 0

12 22 Αριθμητικά Συστήματα και Ψηφιακά Κυκλώματα Στη συνέχεια, δίνονται πρακτικοί κανόνες για τον υπολογισμό των συμπληρωμάτων στους δυαδικούς αριθμούς. Το συμπλήρωμα ως προς 1 ενός δυαδικού αριθμού με ή χωρίς υποδιαστολή, υπολογίζεται αλλάζοντας ένα προς ένα όλα τα δυαδικά ψηφία με το αντίστοιχο συμπλήρωμα: τα 0 σε 1 και τα 1 σε 0. Πίνακας 1-3 Συμπληρώματα δυαδικών αριθμών ως προς 1 και 2 Δυαδικοί αριθμοί Συμπλήρωμα ως προς 1 Συμπλήρωμα ως προς 2 Ν 2 N1 N , , , , , ,1101 Το συμπλήρωμα ως προς 2 ενός δυαδικού αριθμού υπολογίζεται αρχίζοντας από το τέλος του αριθμού και επαναλαμβάνοντας τα δυαδικά ψηφία όπως έχουν, μέχρις ότου βρεθεί η πρώτη μονάδα, η οποία και αυτή επαναλαμβάνεται. Από εκεί και πέρα αλλάζουμε όλα τα δυαδικά ψηφία, δηλαδή τα 0 σε 1 και τα 1 σε 0. Ένας άλλος, ευκολότερος ίσως, τρόπος είναι προσθέτοντας τη μονάδα στο λιγότερο σημαντικό ψηφίο του αριθμού του συμπληρώματος ως προς ένα που έχουμε υπολογίσει προηγουμένως. 1.5 Αναπαράσταση των θετικών και αρνητικών αριθμών στο δυαδικό σύστημα αρίθμησης Θα εξετάσουμε τρεις διαφορετικούς τρόπους αναπαράστασης προσημασμένων αριθμών. Tην προσημασμένη παράσταση (Sign representation) Το συμπλήρωμα ως προς 1 (1 s complement) Το συμπλήρωμα ως προς 2 (2 s complement) Πώς μπορούμε να αποφασίσουμε για το ποια αναπαράσταση είναι καλύτερη; Είναι προφανές ότι η καλύτερη αναπαράσταση θα πρέπει να καταλήγει σε απλούστερες και γρηγορότερες λειτουργίες. Είναι όπως στον προγραμματισμό όταν επιλέγουμε μια δομή δεδομένων.

13 Κεφάλαιο 1: Αριθμητικά Συστήματα Κώδικες 23 Εδώ μας ενδιαφέρουν περισσότερο δύο συγκεκριμένες λειτουργίες: Η μετατροπή του x σε x και η πρόσθεση δύο προσημασμένων αριθμών, ή ο υπολογισμός της γενικής μορφής x + y Προσημασμένη Παράσταση θετικών και αρνητικών δυαδικών αριθμών Μέχρι στιγμής δεν εξετάσαμε τον τρόπο παράστασης των δυαδικών α- ριθμών λαμβάνοντας υπόψη το πρόσημό τους, αλλά υποθέσαμε ότι όλες οι πράξεις αφορούσαν θετικούς αριθμούς. Διάφοροι τρόποι έχουν χρησιμοποιηθεί για την προσήμανση των δυαδικών αριθμών. Συνήθως χρησιμοποιούμε ένα σύστημα προσημασμένων μεγεθών: Προσθέτουμε το + ή το μπροστά από ένα μέγεθος για να προσδιορίσουμε το πρόσημό του. Μπορούμε να το κάνουμε ίδιο και στο δυαδικό σύστημα, προσθέτοντας ένα επιπλέον δυαδικό ψηφίο προσήμου μπροστά από τους αριθμούς. Συμβατικά λοιπόν: Το σύμβολο 0 αναπαριστά ένα θετικό αριθμό. Το σύμβολο 1 αναπαριστά έναν αρνητικό αριθμό. Προσημασμένη παράσταση μεγέθους Παράδειγμα 6 ον : = (4-bit μη προσημασμένος αριθμός) = (5-bit θετικός αριθμός προσημασμένου μεγέθους) = (5-bit αρνητικός αριθμός προσημασμένου μεγέθους) = 4 10 (4-bit μη προσημασμένος αριθμός) = (5-bit θετικός αριθμός προσημασμένου μεγέθους) = (5-bit αρνητικός αριθμός προσημασμένου μεγέθους) Με αυτό τον τρόπο π.χ. το -5 γράφεται σαν και το +5 σαν (Υποθέτουμε ότι χρησιμοποιούνται τέσσερα bit για την παράσταση της α- πόλυτης τιμής του αριθμού). Παρ' όλο όμως ότι η παράσταση των προσημασμένων δυαδικών αριθμών με αυτό τον τρόπο ήταν πολύ εύκολη, δεν επικράτησε για δύο κυρίως λόγους: Πρώτον γιατί έτσι γίνεται σπατάλη δυαδικών ψηφίων και δεύτερον για λειτουργικούς λόγους της Αριθμητικής Μονάδας (π.χ. η αφαίρεση δεν ήταν δυνατό να γίνει με τη βοήθεια της πρόσθεσης, αλλά απαιτούσε ξεχωριστές βαθμίδες). Οι περισσότερο χρησιμοποιούμενες μέθοδοι για την προσήμανση των δυαδικών αριθμών αναπτύσσονται παρακάτω.

14 24 Αριθμητικά Συστήματα και Ψηφιακά Κυκλώματα Λειτουργίες προσημασμένων μεγεθών Η μετατροπή ενός προσημασμένου αριθμού από θετικό σε αρνητικό είναι τετριμμένη: απλά αλλάζουμε το bit πρόσημου από 0 σε 1 και αντίστροφα. Η πρόσθεση των αριθμών, όμως, είναι δύσκολη. Τα προσημασμένα μεγέθη είναι αυτά που κυρίως χρησιμοποιούμαι και βασίζονται στη σύγκριση των προσήμων των δύο προσθετέων: Αν έχουν το ίδιο πρόσημο, προσθέτουμε τα μεγέθη και κρατάμε το ίδιο πρόσημο. Αν έχουν διαφορετικά πρόσημα, αφαιρούμε το μικρότερο μέγεθος από το μεγαλύτερο. Το πρόσημο του μεγαλύτερου μεγέθους είναι και το πρόσημο του αποτελέσματος. Αυτή η μέθοδος της αφαίρεσης, θα μας οδηγήσει μάλλον σε ένα πολύπλοκο κύκλωμα. Αριθμός μετά την πρόσθεση και του δανεικού διότι ισχύει Στη δεξιά αναπαράσταση και πάνω από τους αριθμούς σημειώνονται οι αριθμοί που προκύπτουν μετά την πρόσθεση και της δανεικής μονάδας (δεκάδας). Έτσι σημειώνεται ο αριθμός 17 ο οποίος εμπεριέχει και μία δανεική δεκάδα από την προηγούμενη βαθμίδα. Αντίστοιχα το 13 (λόγω του δανεικού από την προηγούμενη δεκάδα 14-1 που δάνεισε στην επόμενη δεκάδα) και το 5 (πάλι λόγω του δανεικού 6-1) είναι οι αριθμοί που προκύπτουν αν αφαιρέσουμε και το τυχόν δανεικό που τυχόν μας χρειάζεται για να υλοποιηθεί η αφαίρεση Παράσταση θετικών και αρνητικών δυαδικών αριθμών με συμπλήρωμα ως προς 1 Μια διαφορετική προσέγγιση είναι το, συμπλήρωμα ως προς ένα, όπου μετατρέπουμε έναν αριθμό από θετικό σε αρνητικό συμπληρώνοντας κάθε δυαδικό ψηφίο του αριθμού (αλλάζοντας το 0 σε 1 ή το 1 σε 0 αντίστοιχα). Σε ότι αφορά το πρόσημο, κρατάμε τα δυαδικά ψηφία με την ίδια αναπαράσταση όπως και προηγουμένως. Έτσι το 0 αντιστοιχεί σε θετικούς, και το 1 σε αρνητικούς αριθμούς. Το δυαδικό ψηφίο προσήμου συμπληρώνεται μαζί με τα υπόλοιπα δυαδικά ψηφία. Το ερώτημα που τίθεται είναι γιατί ονομάζεται συμπλήρωμα ως προς ένα;

15 Κεφάλαιο 1: Αριθμητικά Συστήματα Κώδικες 25 Το συμπλήρωμα ενός bit είναι ισοδύναμο, με την αφαίρεσή του από το 1. Έτσι 0 = 1 δηλαδή 1-0 = 1 και 1 = 0 δηλαδή 1-1 = 0 Ομοίως, συμπληρώνοντας κάθε bit ενός n-bit αριθμού είναι σαν να α- φαιρούμε τον αριθμό αυτόν από τον αριθμό 2 n -1. Για παράδειγμα, έστω ότι θέλουμε να βρούμε τον αρνητικό του πενταψήφιου αριθμού Εδώ n=5, και 2 n -1 = = Αφαιρώντας το από το έχουμε σαν αποτέλεσμα 10010: Παράδειγμα 7 ον : Α) = (4-bit μη προσημασμένου αριθμού) 0110 = (5-bit θετικός αριθμός με συμπλήρωμα ως προς ένα) = (5-bit αρνητικός αριθμός με συμπλήρωμα ως προς ένα) = 4 10 (4-bit μη προσημασμένου αριθμού) = (5-bit θετικός αριθμός με συμπλήρωμα ως προς ένα) = (5-bit αρνητικός αριθμός με συμπλήρωμα ως προς ένα) Β) Στον πίνακα 1-4 που ακολουθεί παραθέτουμε μερικούς προσημασμένους δυαδικούς αριθμούς (πρώτη στήλη) μαζί με τους αντίστοιχους δεκαδικούς αριθμούς που αντιπροσωπεύουν (δεύτερη στήλη), σύμφωνα με τους κανόνες συμπλήρωσης ως προς ένα. Πίνακας 1-4 Προσημασμένοι δυαδικοί αριθμοί με συμπλήρωμα ως προς 1 Προσημασμένες Αντίστοιχοι δυαδικές παραστάσεις δεκαδικοί με συμπλήρωμα ως προς 1 αριθμοί Εάν υποθέσουμε ότι έχουμε δυαδικές παραστάσεις με 6 δυαδικά ψηφία, ο μεγαλύτερος θετικός αριθμός που δύναται να γραφεί είναι ο αριθμός (+31) και ο μικρότερος αρνητικός είναι ο (-31). Δηλαδή μπορούμε να παραστήσουμε τους αριθμούς από -31 έως +31 με 6 δυαδικά

16 26 Αριθμητικά Συστήματα και Ψηφιακά Κυκλώματα ψηφία. Εύκολα συνάγεται ότι αν έχουμε αριθμούς αποτελούμενους από «n» δυαδικά ψηφία, ο μεγαλύτερος θετικός που μπορεί να περιγραφτεί μέσω αυτών είναι ο 2 n-1-1 ενώ ο μικρότερος αρνητικός είναι ο -(2 n-1-1) Παράσταση θετικών και αρνητικών δυαδικών αριθμών με συμπλήρωμα ως προς 2 Συχνά μιλάμε για το συμπλήρωμα ως προς δύο ενός αριθμού. Αυτή είναι μια μπερδεμένη φράση, αλλά συνήθως συσχετίζεται με την αλλαγή του προσήμου κάποιου αριθμού. Όπως και στην παράσταση με συμπλήρωμα ως προς 1 έτσι και εδώ, εάν το πρώτο δυαδικό ψηφίο του αριθμού είναι «1» ο αριθμός είναι αρνητικός, ενώ εάν είναι «0» ο αριθμός είναι θετικός, μόνο που στην αναπαράσταση αυτή και το πρόσημο παίζει ρόλο στην αξία του αριθμού. Για να μετατρέψουμε έναν αριθμό σε αρνητικό, συμπληρώνουμε κάθε δυαδικό ψηφίο (όπως στο συμπλήρωμα ως προς ένα) κι έπειτα προσθέτουμε 1 στο λιγότερο σημαντικό ψηφίο. Στον πίνακα 1-5 παραθέτουμε ορισμένα παραδείγματα δυαδικών αριθμών (πρώτη στήλη) μαζί τον αντίστοιχο δεκαδικό αριθμό που παριστάνουν (δεύτερη στήλη). Δύο άλλοι, ισοδύναμοι τρόποι για να μετατρέψουμε αριθμούς, στο συμπλήρωμα ως προς δύο είναι: α) Nα αφαιρέσουμε έναν αριθμό των n-bit από τον αριθμό 2 n, π.χ ( ) ( ) (+4 10 ) (-4 10 ) β) Να συμπληρώσουμε όλα τα bits που βρίσκονται αριστερά από τον δεξιότερο = (ένας θετικός αριθμός σε συμπλήρωμα ως προς δύο) = (ένας αρνητικός αριθμός σε συμπλήρωμα ως προς δύο) = (ένας θετικός αριθμός σε συμπλήρωμα ως προς δύο) = (ένας αρνητικός αριθμός σε συμπλήρωμα ως προς δύο) Παράδειγμα 8 ον : Α) = (4-bit μη προσημασμένος αριθμός) = (5-bit θετικός αριθμός με συμπλήρωμα ως προς δύο) = (5-bit αρνητικός αριθμός με συμπλήρωμα ως προς ένα) = (5-bit αρνητικός αριθμός με συμπλήρωμα ως προς δύο) 0100 = 4 10 (4-bit μη προσημασμένος αριθμός)

17 Κεφάλαιο 1: Αριθμητικά Συστήματα Κώδικες = (5-bit θετικός αριθμός με συμπλήρωμα ως προς δύο) 11011= (5-bit αρνητικός αριθμός με συμπλήρωμα ως προς ένα) 11100= (5-bit αρνητικός αριθμός με συμπλήρωμα ως προς δύο) Β) Πίνακας 1-5 Προσημασμένοι δυαδικοί αριθμοί με συμπλήρωμα ως προς 2 Προσημασμένες Αντίστοιχοι δυαδικές παραστάσεις με δεκαδικοί συμπλήρωμα ως προς 2 αριθμοί Εάν υποθέσουμε και εδώ ότι έχουμε δυαδικές παραστάσεις με 6 δυαδικά ψηφία, ο μεγαλύτερος θετικός αριθμός που δύναται να γραφεί είναι ο (+31) ενώ ο μικρότερος αρνητικός είναι ο (-32). Δηλαδή με 6 δυαδικά ψηφία μπορούμε να παραστήσουμε τους αριθμούς από -32 έως +31. Για «n» δυαδικά ψηφία ο μεγαλύτερος θετικός θα είναι ο 2 n-1-1 και ο μικρότερος αρνητικός θα είναι ο -2 n Σύγκριση των συστημάτων προσημασμένων αριθμών Στον πίνακα 1-6 που ακολουθεί παρατίθενται όλοι οι αριθμοί των 4-bit σε διαφορετικά συστήματα. Παρατηρούμε ότι οι θετικοί αριθμοί είναι οι ίδιοι και στις τρεις αναπαραστάσεις. Στο προσημασμένο μέγεθος και στο συμπλήρωμα ως προς ένα υπάρχουν δύο τρόποι αναπαράστασης του 0. Αυτό κάνει τα πράγματα πιο πολύπλοκα. Στο συμπλήρωμα ως προς δύο έχουμε ασύμμετρο εύρος αριθμών, καθώς υπάρχει ένας παραπάνω αρνητικός αριθμός από ότι θετικός. Μπορούμε να αναπαραστήσουμε το -8 αλλά όχι το +8. Εν τούτοις, το συμπλήρωμα ως προς δύο, προτιμάται διότι έχει μόνο ένα τρόπο ανπαράστασης του 0, και ο αλγόριθμος της πρόσθεσης είναι απλούστερος.

18 28 Αριθμητικά Συστήματα και Ψηφιακά Κυκλώματα Πίνακας 1-6 Αντιστοίχιση δεκαδικών αριθμών στις δυνατές αναπαραστάσεις δυαδικών αριθμών Δεκαδικός Παράσταση Συμπλήρωμα Συμπλήρωμα προσήμου ως προς 1 ως προς Εύρος των προσημασμένων συστημάτων των αριθμών Πόσοι αρνητικοί και θετικοί αριθμοί μπορούν να αναπαρασταθούν σε κάθε ένα από τα συστήματα αναπαράστασης του πίνακα 1-6; Χωρίς Πρόσημο Μεγέθη με πρόσημο Συμπλήρωμα ως προς 1 Συμπλήρωμα ως προς 2 Eλάχιστος 0000 ( 0) 1111 (-7) 1000 (-7) 1000 ( -8) Μέγιστος 1111 (15) 0111 (+7) 0111 (+7) 0111 (+7) Έτσι και με βάσει τα αποτελέσματα των παραγράφων 1.5.2, και που ήδη μελετήσαμε, σε αριθμούς των n-bit συμπεριλαμβανομένου και του προσήμου, το πλήθος είναι:

19 Κεφάλαιο 1: Αριθμητικά Συστήματα Κώδικες 29 Χωρίς Πρόσημο Μεγέθη με πρόσημο Συμπλήρωμα ως προς 1 Συμπλήρωμα ως προς 2 Eλάχιστος 0 -(2 n-1-1) -(2 n-1-1) -2 n-1 Μέγιστος 2 n -1 +(2 n-1-1) +(2 n-1-1) +(2 n-1-1) Γιατί η μέθοδος αυτή είναι λειτουργική; Για αριθμούς των n-bit, η μετατροπή π.χ. του B σε συμπλήρωμα ως προς δύο δίνει τον αριθμό 2 n - B (αυτός είναι ένας από τους εναλλακτικούς τρόπους μετατροπής σε συμπλήρωμα ως προς δύο). A - B = A + (-B) = A + (2 n - B) = (A - B) + 2 n Αν A B, τότε ο (A - B) είναι θετικός αριθμός, και το 2 n αναπαριστά το κρατούμενο (1). Αγνοώντας το κρατούμενο αυτό, είναι ισοδύναμο με το να αφαιρέσουμε το 2 n και μας δίνει το επιθυμητό αποτέλεσμα (A - B). Αν Α< B, τότε ο (A - B) είναι αρνητικός αριθμός και έχουμε 2 n - (A - B). Αυτό αντιστοιχεί στο επιθυμητό αποτέλεσμα, -(A - B), σε μορφή συμπληρώματος ως προς δύο. Παράδειγμα 9 ον : Α) Μετατροπή προσημασμένου αριθμού στο δεκαδικό Να μετατρέψετε τον δυαδικό στο δεκαδικό, θεωρώντας ότι ο α- ριθμός βρίσκεται σε μια από τις παρακάτω μορφές: (με τη χρήση 6 δυαδικών ψηφίων). (a) Μορφή προσημασμένων μεγεθών (b) Συμπλήρωμα ως προς ένα (c) Συμπλήρωμα ως προς δύο Λύση Καθώς το bit πρόσημου είναι 1, έχουμε αρνητικό αριθμό. Ο πιο απλός τρόπος να βρούμε το μέγεθός του είναι να τον μετατρέψουμε σε θετικό α- ριθμό. (a) Μορφή προσημασμένων μεγεθών Ο αρχικός δυαδικός αριθμός, , αφαιρώντας το πρώτο δυαδικό ψηφίο που παριστά το πρόσημο μας δίνει 10101, ο οποίος είναι ο δεκαδικός +21. Άρα ο αριθμός αντιπροσωπεύει το -21. (b) Συμπλήρωμα ως προς ένα Η μετατροπή του σε συμπλήρωμα ως προς ένα δίνει = , έτσι ο αρχικός αριθμός είναι το (c) Συμπλήρωμα ως προς δύο

20 30 Αριθμητικά Συστήματα και Ψηφιακά Κυκλώματα Η μετατροπή του σε συμπλήρωμα ως προς δύο δίνει = 11 10, έτσι ο αρχικός αριθμός είναι το Το πιο σημαντικό στοιχείο εδώ είναι, πως ο δυαδικός αριθμός έχει διαφορετικό νόημα ανάλογα με τον τρόπο αναπαράστασής του. 1.6 Πράξεις στο δυαδικό σύστημα αρίθμησης Η αριθμητική είναι η πιο βασική λειτουργία που εκτελεί ένας υπολογιστής, αλλά δεν είναι τόσο εύκολη όσο πιστεύετε. Οι πράξεις στο δυαδικό σύστημα αρίθμησης εκτελούνται ακριβώς όπως και στο δεκαδικό. Θα αναλύσουμε τις τέσσερεις πράξεις, δηλαδή την πρόσθεση, την αφαίρεση, τον πολλαπλασιασμό και τη διαίρεση, πράξεις που εκτελούνται στην αριθμητική και λογική μονάδα ή ΑΛΜ (ALU) που είναι η καρδιά της Κεντρικής Μονάδας Επεξεργασίας (ΚΜΕ) (CPU), μόνον όσο αφορά την αριθμητική αυτών και όχι τον τρόπο πραγματοποίησης των πράξεων με λογικά κυκλώματα, θέμα το οποίο θα εξετάσουμε σε επόμενο κεφάλαιο Πρόσθεση δυαδικών αριθμών Στο δεκαδικό σύστημα αρίθμησης, εάν από την πρόσθεση δύο ψηφίων ίδιας τάξης φθάσουμε ή υπερβούμε τη βάση του συστήματος, μεταφέρουμε την πλεονάζουσα δεκάδα στο αμέσως μεγαλύτερης τάξης ψηφίο κ.ο.κ. Το ίδιο συμβαίνει και με το δυαδικό σύστημα όπου, όταν το άθροισμα φθάσει ή υπερβεί τον αριθμό 2 (βάση του συστήματος), μεταφέρουμε μία δυάδα στο αμέσως υψηλότερης τάξης ψηφίο. Μπορούμε να προσθέσουμε δύο δυαδικούς αριθμούς, κατά στήλες, αρχίζοντας από τα δεξιά, όπως προσθέτουμε δύο δεκαδικούς αριθμούς. Πρέπει όμως να θυμόμαστε πως είναι δυαδικοί αριθμοί. Για παράδειγμα, = 10 δηλαδή γράφουμε το μηδέν και έχουμε ένα κρατούμενο! (προφανώς ισχύει = 1) Στον πίνακα 1-7 που ακολουθεί φαίνονται τα αθροίσματα (Σ) και τα κρατούμενα (Κ) όλων των δυνατών συνδυασμών δύο μονοψήφιων δυαδικών αριθμών Χ και Υ.

21 Κεφάλαιο 1: Αριθμητικά Συστήματα Κώδικες 31 Το αρχικό κρατούμενο είναι προφανώς Κρατούμενο εισόδου Α προσθετέος Β προσθετέος Άθροισμα Περισσότερο σημαντικό Ψηφίο ή MSB Λιγότερο σημαντικό ψηφίο ή LSB Πίνακας 1-7 Πρόσθεση δυαδικών ψηφίων Προσθετέος Προσθετέος Άθροισμα Σ Κρατούμενο Ο άσσος που προκύπτει σαν κρατούμενο στην τελευταία πρόσθεση του πίνακα 1-7 προέρχεται από το ότι η πρόσθεση δύο άσσων στο δυαδικό μας δίνει 10 2 (2 10 ). Καλό είναι να λάβουμε υπόψη μας ότι σε περίπτωση που προσθέτουμε περισσότερους από τρεις δυαδικούς αριθμούς, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, γιατί η προς μεταφορά δυάδα είναι δυνατόν να μετατοπισθεί περισσότερες από μία θέσεις προς τα αριστερά. Αυτό μπορεί να συμβεί και στον πολλαπλασιασμό όπου εκεί προσθέτουμε πολλά μερικά γινόμενα Αφαίρεση δυαδικών αριθμών Θα μελετήσουμε τώρα την αφαίρεση και τους αρνητικούς αριθμούς. Η αριθμητική που υλοποιήσαμε μέχρι τώρα περιορίστηκε κυρίως σε μη προσημασμένους (θετικούς) ακεραίους. Το κύριο πρόβλημα είναι η αναπαράσταση των αρνητικών αριθμών στο δυαδικό σύστημα. Θα εισάγουμε τρεις μεθόδους, και θα δείξουμε γιατί μια από αυτές είναι η καλύτερη. Με τη χρήση αρνητικών αριθμών, έχουμε τη δυνατότητα να εκτελέσουμε την αφαίρεση χρησιμοποιώντας τους αθροιστές, καθώς A - B = A +(-B).

22 32 Αριθμητικά Συστήματα και Ψηφιακά Κυκλώματα Και η αφαίρεση δυαδικών αριθμών γίνεται όπως ακριβώς και στους δεκαδικούς. Βασική προϋπόθεση της αφαίρεσης είναι η λήψη μιας δανεικής (borrow) δυάδας από το μεγαλύτερης τάξης ψηφίο, στην περίπτωση που το ψηφίο του μειωτέου είναι μικρότερο του ψηφίου του αφαιρετέου. Στον πίνακα 1-8 που ακολουθεί φαίνονται οι διαφορές (Δ) και τα δανεικά (Β) όλων των δυνατών συνδυασμών δύο μονοψήφιων δυαδικών αριθμών Χ και Υ. Πίνακας 1-8 Αφαίρεση δυαδικών ψηφίων Μειωτέος X Αφαιρετέος Διαφορά Δ Δανεικό Β Παράδειγμα 10 ον : Μειωτέος Aφαιρετέος Διαφορά 14 Παρατήρηση: Αντί για αφαίρεση θα μπορούσαμε να κάνουμε πρόσθεση του συμπληρώματος του αρνητικού αριθμού (βλέπε παράγραφο 1.6) Πολλαπλασιασμός δυαδικών αριθμών Ο πολλαπλασιασμός δεν είναι τόσο δύσκολος. Είναι απλά επαναλαμβανόμενες προσθέσεις. Αν έχουμε αθροιστές, μπορούμε εύκολα να εκτελέσουμε και τον πολλαπλασιασμό. Υπενθυμίζουμε ότι η λειτουργία της λογικής πράξης AND είναι ισοδύναμη με τον πολλαπλασιασμό δύο ψηφίων: a b a*b

23 Κεφάλαιο 1: Αριθμητικά Συστήματα Κώδικες 33 Πολλαπλασιασμός επί 2: Απλή ολίσθηση Στο δεκαδικό, ένας εύκολος τρόπος να πολλαπλασιάσουμε με το 10 είναι να ολισθήσουμε όλα τα ψηφία προς τα αριστερά κατά μια θέση και να βάλουμε ένα 0 στα δεξιό άκρο. 128 x 10 = 1280 Μπορούμε να κάνουμε το ίδιο και στο δυαδικό. Η ολίσθηση προς τα α- ριστερά ισοδυναμεί με πολλαπλασιασμό επί 2: 11 x 10 = 110 (στο δεκαδικό, 3 x 2 = 6) Η ολίσθηση προς τα αριστερά δύο φορές ισοδυναμεί με πολλαπλασιασμό επί 4: 11 x 100 = 1100 (στο δεκαδικό, 3 x 4 = 12) Έτσι, ένας δυαδικός αριθμός που πολλαπλασιάζεται κατά 2 n ολισθαίνει n θέσεις προς τα αριστερά. Οπότε, η ολίσθηση προς τα δεξιά ισοδυναμεί με διαίρεση δια του 2.(θα μελετηθεί παρακάτω) = 11 (στο δεκαδικό, 6 2 = 3) Πολλαπλασιασμός μη προσημασμένων θετικών δυαδικών Θα αναλύσουμε όλες τις δυνατές περιπτώσεις πολλαπλασιασμών δηλαδή μεταξύ θετικών αριθμών, αρνητικού πολλαπλασιαστή και αρνητικού πολλαπλασιαστέου. Θα ξεκινήσουμε με την πιο απλή περίπτωση του πολλαπλασιασμού μη προσημασμένων αριθμών. Ακολουθεί ένα παράδειγμα πολλαπλασιασμού θετικών μη προσημασμένων αριθμών Πολλαπλασιαστέος x Πολλαπλασιαστής Μερικά γινόμενα Γινόμενο Δεδομένου ότι στο δυαδικό πολλαπλασιάζουμε πάντα με 0 ή 1, τα μερικά γινόμενα είναι πάντα είτε 0000 είτε ο πολλαπλασιαστέος (1101 στο παράδειγμα μας). Ο πολλαπλασιασμός δύο ακεραίων αριθμών των n-ψηφίων δίνει αποτέλεσμα το οποίο μπορεί να έχει μήκος ψηφίων μέχρι 2n. Υπάρχουν τέσσερα μερικά γινόμενα τα οποία προστίθενται για να μας δώσουν το αποτέλεσμα. Μπορούμε να τα προσθέσουμε ανά ζεύγη, χρησιμοποιώντας τρεις αθροιστές. Ακόμα κι αν το αποτέλεσμα έχει μέχρι 8 ψηφία, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε αθροιστές των 4-ψηφίων. Το δομικό

24 34 Αριθμητικά Συστήματα και Ψηφιακά Κυκλώματα διάγραμμα του σειριακού κυκλώματος δυαδικού πολλαπλασιασμού θα δοθεί σε επόμενο κεφάλαιο Πολλαπλασιασμός θετικών δυαδικών αριθμών H εκτέλεση του πολλαπλασιασμού στηρίζεται βασικά σε προσθέσεις μερικών γινομένων, που προκύπτουν από το γινόμενο κάθε ψηφίου του πολλαπλασιαστή με τον πολλαπλασιαστέο. Το αποτέλεσμα αυτών των μερικών γινομένων θα είναι το μηδέν ή ο ίδιος ο πολλαπλασιαστέος, ανάλογα με την τιμή των ψηφίων του πολλαπλασιαστή (0 ή 1). Ο πολλαπλασιασμός στηρίζεται σε συνεχείς ολισθήσεις μέχρι να εξαντληθούν όλα τα ψηφία του πολλαπλασιαστή. Παράδειγμα 11 ον : Ακολουθεί ένας πολλαπλασιασμός στο δυαδικό και στο δεκαδικό σύστημα Πολλαπλασιαστέος 87 x 1011 Πολλαπλασιαστής x Μερικά γινόμενα Γινόμενο Πολλαπλασιασμός προσημασμένων δυαδικών αριθμών Επαναλαμβάνουμε την πράξη του πολλαπλασιασμού θεωρώντας ότι ο πρώτος αριθμός είναι αρνητικός (το πρώτο ψηφίο του είναι 1). Εκτελούμε τις πράξεις όπως και προηγουμένως. Φυσικά το αποτέλεσμα είναι το ίδιο Πολλαπλασιαστέος x Πολλαπλασιαστής Μερικά γινόμενα Γινόμενο Αν λάβουμε υπόψη μας ότι οι αριθμοί μας είναι προσημασμένοι τότε ο πρώτος αριθμός (αρνητικός) είναι ο -3 και ο δεύτερος (θετικός) είναι ο 6. Φυσικά το αποτέλεσμα είναι λάθος καθώς το γινόμενό τους δεν είναι -50! (Το συμπλήρωμα ως προς 2 του αποτελέσματος). Η παρατήρηση αυτή μας

25 Κεφάλαιο 1: Αριθμητικά Συστήματα Κώδικες 35 οδηγεί στο συμπέρασμα ότι πρέπει να ακολουθήσουμε διαφορετικό αλγόριθμο από τον τετριμμένο, στην περίπτωση που κάποιος από τους αριθμούς μας (πολλαπλασιαστής ή πολλαπλασιαστέος) είναι αρνητικός. Είναι γνωστό ότι κάθε ψηφίο του πολλαπλασιαστή παράγει μια μετατοπισμένη έκφραση του πολλαπλασιαστέου και αυτό αντιστοιχεί στο μερικό γινόμενο για αυτό το ψηφίο. Στον δυαδικό πολλαπλασιασμό, ένας πολλαπλασιαστέος των 4-bit 1101 αποθηκεύεται σε μια λέξη των 8-bit σαν Κάθε μερικό γινόμενο είναι ο αριθμός αυτός μετατοπισμένος προς τα αριστερά, και συμπληρωμένος με τα αντίστοιχα μηδενικά από δεξιά. Π.χ. Με διπλή μετατόπιση ο Η παραπάνω διαδικασία δεν ισχύει εάν ο πολλαπλασιαστέος/στής είναι αρνητικός. Το πρόβλημα είναι ότι κάθε μερικό γινόμενο του αρνητικού πολλαπλασιαστέου πρέπει να είναι αρνητικό σε ένα πεδίο 2n-bit. Έτσι δεν υπάρχει χώρος για το ψηφίο του προσήμου Πολλαπλασιασμός προσημασμένων δυαδικών (αρνητικός πολλαπλασιαστέος) Έστω λοιπόν ότι οι αριθμοί μας είναι μη προσημασμένοι και θέλουμε να πολλαπλασιάσουμε τον θετικό 9 με τον θετικό 3. Τότε προφανώς το αποτέλεσμα θα είναι (9) Πολλαπλασιαστέος x (3) Πολλαπλασιαστής Μερικά γινόμενα (27) Γινόμενο Τα δύο τελευταία μερικά γινόμενα είναι σαφώς πλεονάζοντα, καθώς το αποτέλεσμα είναι μηδέν. Αρχικά θα εξετάσουμε την περίπτωση που ο πολλαπλασιαστέος είναι αρνητικός αριθμός. Έστω τώρα ότι οι ίδιοι αριθμοί είναι ακέραιοι προσημασμένοι αριθμοί με συμπλήρωμα ως προς 2. Τότε ο πρώτος όρος αντιστοιχεί στον αρνητικό -7 και ο δεύτερος αντιστοιχεί στο θετικό αριθμό 3.

26 36 Αριθμητικά Συστήματα και Ψηφιακά Κυκλώματα (-7) Πολλαπλασιαστέος x ( 3) Πολλαπλασιαστής Μερικά γινόμενα (-21) Γινόμενο Σε αυτήν την περίπτωση παρατηρούμε ότι αντί να προσθέσουμε αριστερά του αποτελέσματος μηδενικά προσθέτουμε άσσους μέχρι το συνολικό μήκος να γίνει 2n. Είναι προφανές ότι το παίρνουμε το συμπλήρωμα ως προς 2 του αποτελέσματος για να βρούμε τον αντίστοιχο δεκαδικό αριθμό Πολλαπλασιασμός προσημασμένων δυαδικών (αρνητικός πολλαπλασιαστής) Στην περίπτωση που ο πολλαπλασιαστής είναι αρνητικός ο γνωστός αλγόριθμος του πολλαπλασιασμού δεν μας δίνει σωστά αποτελέσματα, καθώς τα ψηφία του πολλαπλασιαστή δεν αντιστοιχούν πλέον στις ολισθήσεις ή στους πολλαπλασιασμούς που πρέπει να εκτελεστούν. Υπάρχουν διάφοροι τρόποι επίλυσης του προβλήματος αυτού: α) Να μετατρέψουμε τόσο τον πολλαπλασιαστή όσο και τον πολλαπλασιαστέο σε θετικούς αριθμούς, να εκτελέσουμε τον πολλαπλασιασμό και κατόπιν να πάρουμε το συμπλήρωμα ως προς δύο του αποτελέσματος, τότε και μόνο τότε εάν διαφέρει το πρόσημο των δύο αρχικών αριθμών. β) Να χρησιμοποιήσουμε τον αλγόριθμου του Booth. Ακολουθεί ένα παράδειγμα πολλαπλασιασμού με τον πολλαπλασιαστή αρνητικό, όπου παρουσιάζεται ένας άλλος τρόπος υλοποίησης. Οι αριθμοί μας είναι προσημασμένοι με τον δεύτερο αρνητικό (η αναπαράστασή τους γίνεται με πενταψήφιους αριθμούς) ( 6) x (-6) (-36) (+36) Είναι προφανές ότι όταν κάνουμε την πράξη με το τελευταίο ψηφίο του πολλαπλασιαστή δεν γράφουμε στα μερικά γινόμενα τον πολλαπλασιαστέο, αλλά το συμπλήρωμά του ως προς 2 και κατόπιν εκτελούμε κανονικά την

27 Κεφάλαιο 1: Αριθμητικά Συστήματα Κώδικες 37 πρόσθεση. Παίρνουμε το συμπλήρωμα του αριθμού που προκύπτει και ε- λέγχουμε την ορθότητα του αποτελέσματος Διαίρεση δυαδικών αριθμών H διαίρεση είναι πολυπλοκώτερη του πολλαπλασιασμού αλλά βασίζεται στις ίδιες αρχές. Περιλαμβάνει επαναλαμβανόμενες ολισθήσεις και πρόσθεση ή αφαίρεση. Παρουσιάζουμε ένα παράδειγμα το οποίο είναι ουσιαστικά αυτό που γνωρίζουμε και από τη διαίρεση με δεκαδικούς αριθμούς Αλγόριθμοι Διαίρεσης Η συνήθης διαδικασία που ακολουθούμε για τον προσδιορισμό των ψηφίων του πηλίκου στα παραδείγματα των διαιρέσεων, που κάνουμε με το χέρι, είναι πολύ δύσκολο να την αυτοματοποιήσουμε σε ένα λογικό κύκλωμα. Για θετικούς αριθμούς μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε δύο τρόπους: Τη Διαίρεση με ανάκτηση (Restoring) και Τη Διαίρεση χωρίς ανάκτηση (Non-restoring) Διαίρεση με ανάκτηση Ο διαιρέτης τοποθετείται κάτω από τον διαιρετέο ( η τετριμμένη διαδικασία). Κατόπιν κάνουμε την αφαίρεση. Εάν το υπόλοιπο είναι μηδέν ή θετικό, τότε θέτουμε 1 στο ψηφίο του πηλίκου. Κατόπιν κατεβάζοντας το επόμενο ψηφίο του διαιρετέου και επανατοποθετώντας τον διαιρέτη εκτελούμε νέα αφαίρεση κ.ο.κ. Εάν το υπόλοιπο είναι αρνητικό, τότε θέτουμε στα ψηφία του πηλίκου το ψηφίο 0, και ανακτούμε τον διαιρετέο προσθέτοντας πίσω τον διαιρέτη, που

28 38 Αριθμητικά Συστήματα και Ψηφιακά Κυκλώματα ήδη αφαιρέσαμε, και επανατοποθετούμαι τον διαιρέτη για την επόμενη α- φαίρεση. Η διαδικασία επαναλαμβάνεται n φορές, μέχρι να ολοκληρωθεί η διαίρεση. Διαίρεση χωρίς ανάκτηση Είναι δυνατό να βελτιώσουμε τη διαδικασία του αλγορίθμου με ανάκτηση αποφεύγοντας την ανάγκη ανάκτησης του μετά από μία αποτυχημένη αφαίρεση. (όταν δηλαδή το αποτέλεσμα είναι αρνητικό). Ας λάβουμε υπόψη τι συμβαίνει μετά την πράξη της αφαίρεσης: Εάν το περιεχόμενο του καταχωρητή είναι θετικό, ολισθαίνουμε το περιεχόμενό του προς τα αριστερά μία θέση (πολλαπλασιασμός επί δύο) και αφαιρούμε τον πολλαπλασιαστέο (δηλαδή από το διπλάσιο του περιεχομένου του καταχωρητή αφαιρούμε τον πολλαπλασιαστέο). Εάν το περιεχόμενο του καταχωρητή είναι αρνητικός, κάνουμε την ανάκτηση εκτελώντας αρχικά πρόσθεση του περιεχομένου του καταχωρητή και του πολλαπλασιαστέου και κατόπιν ολισθαίνουμε προς τα αριστερά μια θέση και αφαιρούμε τον πολλαπλασιαστέο (δηλαδή είναι ισοδύναμο με το άθροισμα του διπλάσιου γινομένου του καταχωρητή και του πολλαπλασιαστέου) Προσημασμένη Διαίρεση Δεν υπάρχουν απλοί αλγόριθμοι για την εκτέλεση προσημασμένης διαίρεσης που να είναι συγκρίσιμοι με αυτούς του πολλαπλασιασμού. Στη διαίρεση, συχνά απαιτείται προ-επεξεργασία των ποσοτήτων και / ή μετέπειτα επεξεργασία των αποτελεσμάτων. Αυτές οι επιπλέον λειτουργίες εξαρτώνται από το πρόσημο των ποσοτήτων σύμφωνα με το επιθυμητό πρόσημο των αποτελεσμάτων. Παράδειγμα των Αλγόριθμων Διαίρεσης Θα εκτελέσουμε τη διαίρεση 200 /15 στο δυαδικό σύστημα. Το 200 = και το 15 = 1111 στο δυαδικό σύστημα. Έχουμε λοιπόν:

29 Κεφάλαιο 1: Αριθμητικά Συστήματα Κώδικες 39 Διαίρεση με ανάκτηση και Διαίρεση χωρίς ανάκτηση Το συμπλήρωμα ως προς δύο (του πέντε ψηφίαοπότε κάνω άθροιση και όχι αφαίρεση) 1.7 Πράξεις με προσημασμένους δυαδικούς αριθμούς Θα αναφερθούμε αρχικά σε πράξεις με προσημασμένους δυαδικούς α- ριθμούς δίδοντας ιδιαίτερη σημασία στην πρόσθεση, αφού τόσο οι τρεις υπόλοιπες πράξεις (αφαίρεση, πολλαπλασιασμός, διαίρεση) όσο και άλλες συνθετότερες (π.χ. εύρεση λογαρίθμων) καταλήγουν τελικά σε αυτήν. Θα δώσουμε ορισμένα παραδείγματα πρόσθεσης δυαδικών προσημασμένων αριθμών Πρόσθεση αριθμών με συμπλήρωμα ως προς ένα Για να προσθέσουμε αριθμούς με συμπλήρωμα ως προς ένα: Πρώτα κάνουμε μη προσημασμένη πρόσθεση των αριθμών, συμπεριλαμβάνοντας και τα bits πρόσημων. Κατόπιν παίρνουμε το κρατούμενο και το προσθέτουμε στο άθροισμα. Παράδειγμα 12 ον : α) Οι αριθμοί παριστάνονται με συμπλήρωμα ως προς (+7) (-4) (+3) (+3) (+2) (+5)

30 40 Αριθμητικά Συστήματα και Ψηφιακά Κυκλώματα Η διαδικασία της πρόσθεσης του κρατουμένου ονομάζεται end around carry. Αυτός ο τρόπος είναι πιο απλός και πιο ομοιογενής από την πρόσθεση προσημασμένων αριθμών. Στα παραδείγματα που ακολουθούν το μήκος κάθε προσημασμένης δυαδικής παράστασης θεωρείται ίσο με 6 δυαδικά ψηφία έχει δε ληφθεί μέριμνα ώστε το τελικό προσημασμένο άθροισμα να μην υπερβαίνει τα 6 δυαδικά ψηφία. Έτσι, το μήκος της δυαδικής προσημασμένης παράστασης είναι αρκετό για την παράσταση του αποτελέσματος Δυαδική Πρόσθεση αριθμών με συμπλήρωμα ως προς δύο Η μετατροπή ενός αριθμού σε συμπλήρωμα ως προς δύο απαιτεί περισσότερη δουλειά, αλλά η πρόσθεση είναι πολύ πιο εύκολη, από ότι με τις άλλες δύο μεθόδους. Για να βρούμε το A + B, πρέπει να: Να κάνουμε μη προσημασμένη πρόσθεση των A και B, συμπεριλαμβάνοντας και τα bits προσήμων. Να αγνοήσουμε οποιοδήποτε κρατούμενο. Για παράδειγμα, για να βρούμε το αποτέλεσμα της πράξης , ή (+7) + (-4) έχουμε:

31 Κεφάλαιο 1: Αριθμητικά Συστήματα Κώδικες 41 Αρχικά προσθέτουμε τους σαν μη προσημασμένους α- ριθμούς: Αγνοούμε το bit κρατουμένου (1). To τελικό αποτέλεσμα είναι 0011 (+3). Για να πεισθούμε ότι λειτουργεί σωστά, θα προσπαθήσουμε να προσθέσουμε δύο αρνητικούς αριθμούς τους , ή (-3) + (-2) στο δεκαδικό. Προσθέτοντας τους αριθμούς έχουμε σαν αποτέλεσμα 11011: Αγνοώντας το bit κρατουμένου (1) έχουμε το αποτέλεσμα 1011 (-5). Παρατηρούμε λοιπόν, ότι πραγματικά πετάμε τα ψηφία που είναι επιπλέον από το μήκος των αρχικών λέξεων. Αν θεωρήσουμε ότι θέλουμε να προσθέσουμε τον αριθμό 9 (1001) με τον αριθμό 3 (0011) το αποτέλεσμα είναι προφανώς 12 (1100). Οι ακέραιοι αριθμοί θεωρούνται μη προσημασμένοι. Στην περίπτωση που έχουμε ακεραίους αριθμούς με συμπλήρωμα ως προς 2, και έστω ότι προσθέτουμε τον -7 (1001) με τον 3 (0011) τότε το αποτέλεσμα είναι -4 (1100)! (Για να το αποδείξουμε πρέπει να πάρουμε το συμπλήρωμα του αριθμού και να προσθέσουμε τη μονάδα στο λιγότερο σημαντικό του ψηφίο). (Xρησιμοποιήσαμε αυτή την παρατήρηση και στον πολλαπλασιασμό ε- τερόσημων αριθμών) Το αρχικό κρατούμενο είναι προφανώς 0 Κρατούμενο εισόδου Α προσθετέος Β προσθετέος Άθροισμα Περισσότερο σημαντικό Ψηφίο ή MSB Λιγότερο σημαντικό ψηφίο ή LSB

32 42 Αριθμητικά Συστήματα και Ψηφιακά Κυκλώματα Στα παραδείγματα που ακολουθούν το μήκος κάθε προσημασμένης δυαδικής παράστασης θεωρείται ίσο με 6 δυαδικά ψηφία έχει δε ληφθεί μέριμνα ώστε το τελικό προσημασμένο άθροισμα να μην υπερβαίνει τα 6 δυαδικά ψηφία. Έτσι, το μήκος της δυαδικής προσημασμένης παράστασης είναι αρκετό για την παράσταση του αποτελέσματος. Παράδειγμα 13 ον : Ο πρώτος άσσος δεν λαμβάνεται υπόψη. Έτσι το αποτέλεσμα είναι , που πράγματι αντιστοιχεί στο δεκαδικό Δεν παρατηρούμε καμία διαφορά μεταξύ των δύο παραστάσεων (συμπλήρωμα ως προς ένα και συμπλήρωμα ως προς 2 στους θετικούς) Και εδώ ο πρώτος άσσος δεν λαμβάνεται υπόψη. Έτσι το αποτέλεσμα είναι , που αντιστοιχεί στον δυαδικό δηλαδή στο δεκαδικό 27 (παίρνουμε το συμπλήρωμα ως προς 2). Σε περίπτωση που οι αριθμοί έχουν και ακέραιο και κλασματικό μέρος, ισχύει ακριβώς η ίδια διαδικασία, μόνον που αρχίζουμε την πρόσθεση από το κλασματικό μέρος και μεταφέρουμε τυχόν κρατούμενα στο ακέραιο. Από τα παραπάνω παραδείγματα προκύπτει ότι, όταν οι πράξεις γίνονται με συμπλήρωμα ως προς ένα, εάν έχουμε κρατούμενο από την άθροιση των άκρως αριστερά ψηφίων, αυτό επανέρχεται και προστίθεται δίδοντάς μας το τελικό άθροισμα. Αντίθετα, εάν οι πράξεις γίνονται με συμπλήρωμα ως προς δύο, το κρατούμενο που προκύπτει από την άθροιση των άκρως αριστερά ψηφίων δε λαμβάνεται υπόψη.

33 Κεφάλαιο 1: Αριθμητικά Συστήματα Κώδικες Πρόσθεση τριών ψηφίων Αυτό που πραγματικά θέλουμε να κάνουμε, είναι η πρόσθεση τριών ψηφίων: των δύο προσθετέων και του τυχόν κρατουμένου εισόδου από τα δεξιά Στον πίνακα 1-9 που ακολουθεί τα Χ, Υ είναι τα δεδομένα εισόδου, C in το κρατούμενο της προηγούμενης βαθμίδας και οι έξοδοι είναι αντίστοιχα S για το άθροισμα και C out για το τυχόν κρατούμενο εξόδου. Πίνακας 1-9 Πρόσθεση τριών ψηφίων X Y C in C out S = = = = = = = 10 Υπερχείλιση Στην περίπτωση αυτή, σημειώστε ότι το αποτέλεσμα (11001) έχει μήκος πέντε ψηφίων, αν και οι είσοδοι μας είχαν μόνο 4 ψηφία (1011 και 1110). Αυτό ονομάζεται υπερχείλιση. Παρόλο που η απάντηση είναι σωστή, δεν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε το αποτέλεσμα αυτό, σε κανένα επόμενο υπολογισμό με αθροιστή 4-bit. Στη μη προσημασμένη πρόσθεση λοιπόν, έχουμε υπερχείλιση όταν το κρατούμενο εξόδου είναι 1. Προσημασμένη Υπερχείλιση Με συμπλήρωμα ως προς δύο και με έναν αθροιστή 4-bit για παράδειγμα, ο μεγαλύτερος δεκαδικός αριθμός που μπορεί να αναπαρασταθεί είναι ο +7 και ο μικρότερος ο -8.

34 44 Αριθμητικά Συστήματα και Ψηφιακά Κυκλώματα Τι θα γίνει αν προσπαθήσουμε να υπολογίσουμε το 4+5, ή το (-4) + (-5); (+4 10 ) (+5 10 ) (-7 10 ) (-4 10 ) (-5 10 ) (+7 10 ) (Με συμπλήρωμα ως προς δύο) Δεν μπορούμε απλά να συμπεριλάβουμε το κρατούμενο εξόδου για να παράγουμε ένα πενταψήφιο αποτέλεσμα, όπως στη μη προσημασμένη πρόσθεση. Αν κάναμε την πράξη (-4) + (-5) θα έδινε αποτέλεσμα +23! Επίσης, αντίθετα από ότι στην περίπτωση με τους μη προσημασμένους αριθμούς, το κρατούμενο εξόδου δεν θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την ανίχνευση υπερχείλισης. Στο πρώτο παράδειγμα (αριστερά), το κρατούμενο εξόδου είναι 0 αλλά υπάρχει υπερχείλιση. Αντιστρόφως, υπάρχουν καταστάσεις όπου το κρατούμενο εξόδου είναι 1 αλλά δεν υπάρχει υπερχείλιση. Ανίχνευση προσημασμένης υπερχείλισης Ο ευκολότερος τρόπος για να εντοπίσουμε την υπερχείλιση είναι να κοιτάξουμε όλα τα bits προσήμου (+4 10 ) (+5 10 ) (-7 10 ) (-4 10 ) (-5 10 ) (+7 10 ) (Με συμπλήρωμα ως προς δύο) Υπερχείλιση εμφανίζεται μόνο στις δύο ανωτέρω περιπτώσεις: Αν προσθέσουμε δύο θετικούς αριθμούς και πάρουμε αρνητικό αποτέλεσμα. Αν προσθέσουμε δύο αρνητικούς αριθμούς και πάρουμε θετικό αποτέλεσμα. Υπερχείλιση δεν μπορεί να εμφανιστεί αν προσθέσουμε έναν θετικό με έναν αρνητικό αριθμό. Επέκταση προσήμου Στην καθημερινή ζωή, οι αριθμοί του δεκαδικού συστήματος αρίθμησης φαίνονται να έχουν έναν άπειρο αριθμό μηδενικών μπροστά τους. Αυτό βοηθάει στη στοίχιση των αριθμών.

Δυαδικό Σύστημα Αρίθμησης

Δυαδικό Σύστημα Αρίθμησης Δυαδικό Σύστημα Αρίθμησης Το δυαδικό σύστημα αρίθμησης χρησιμοποιεί δύο ψηφία. Το 0 και το 1. Τα ψηφία ενός αριθμού στο δυαδικό σύστημα αρίθμησης αντιστοιχίζονται σε δυνάμεις του 2. Μονάδες, δυάδες, τετράδες,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών Υπολογιστές και Δεδομένα Κεφάλαιο 3ο Αναπαράσταση Αριθμών www.di.uoa.gr/~organosi 1 Δεκαδικό και Δυαδικό Δεκαδικό σύστημα 2 3 Δεκαδικό και Δυαδικό Δυαδικό Σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Πληροφορική & τον Προγραμματισμό

Εισαγωγή στην Πληροφορική & τον Προγραμματισμό ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Εισαγωγή στην Πληροφορική & τον Προγραμματισμό Ενότητα 3 η : Κωδικοποίηση & Παράσταση Δεδομένων Ι. Ψαρομήλιγκος Χ. Κυτάγιας Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα αρίθμησης. = α n-1 *b n-1 + a n-2 *b n-2 + +a 1 b 1 + a 0 όπου τα 0 a i b-1

Συστήματα αρίθμησης. = α n-1 *b n-1 + a n-2 *b n-2 + +a 1 b 1 + a 0 όπου τα 0 a i b-1 Συστήματα αρίθμησης Δεκαδικό σύστημα αρίθμησης 1402 = 1000 + 400 +2 =1*10 3 + 4*10 2 + 0*10 1 + 2*10 0 Γενικά σε ένα σύστημα αρίθμησης με βάση το b N, ένας ακέραιος αριθμός με n ψηφία παριστάνεται ως:

Διαβάστε περισσότερα

Δυαδικη παρασταση αριθμων και συμβολων

Δυαδικη παρασταση αριθμων και συμβολων Δυαδικη παρασταση αριθμων και συμβολων Ενα αριθμητικο συστημα χαρακτηριζεται απο την βαση r και τα συμβολα a i που παιρνουν τις τιμες 0,1,...,r-1. (a n,,a 1,a 0. a -1,a -2,,a -m ) r = =a n r n + +a 1 r+a

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορική. Ενότητα 4 η : Κωδικοποίηση & Παράσταση Δεδομένων. Ι. Ψαρομήλιγκος Τμήμα Λογιστικής & Χρηματοοικονομικής

Πληροφορική. Ενότητα 4 η : Κωδικοποίηση & Παράσταση Δεδομένων. Ι. Ψαρομήλιγκος Τμήμα Λογιστικής & Χρηματοοικονομικής ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Πληροφορική Ενότητα 4 η : Κωδικοποίηση & Παράσταση Δεδομένων Ι. Ψαρομήλιγκος Τμήμα Λογιστικής & Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

! Εάν ο αριθμός διαθέτει περισσότερα bits, χρησιμοποιούμε μεγαλύτερες δυνάμεις του 2. ! Προσοχή στη θέση του περισσότερο σημαντικού bit!

! Εάν ο αριθμός διαθέτει περισσότερα bits, χρησιμοποιούμε μεγαλύτερες δυνάμεις του 2. ! Προσοχή στη θέση του περισσότερο σημαντικού bit! Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 25-6 Πράξεις με δυαδικούς αριθμούς (αριθμητικές ) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/ Αριθμοί Πράξεις με δυαδικούς αριθμούς

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επικαιροποίησης Γνώσεων Αποφοίτων ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Πρόγραμμα Επικαιροποίησης Γνώσεων Αποφοίτων ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Πρόγραμμα Επικαιροποίησης Γνώσεων Αποφοίτων ΕΝΟΤΗΤΑ Μ1 ΨΗΦΙΑΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ Εκπαιδευτής: Γ. Π. ΠΑΤΣΗΣ, Επικ. Καθηγητής, Τμήμα Ηλεκτρονικών Μηχανικών, ΤΕΙ Αθήνας ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 1. Ποια είναι η βάση

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Χρηματοοικονομικής & Ελεγκτικής ΤΕΙ Ηπείρου Παράρτημα Πρέβεζας. Πληροφορική Ι. Αναπαράσταση αριθμών στο δυαδικό σύστημα. Δρ.

Τμήμα Χρηματοοικονομικής & Ελεγκτικής ΤΕΙ Ηπείρου Παράρτημα Πρέβεζας. Πληροφορική Ι. Αναπαράσταση αριθμών στο δυαδικό σύστημα. Δρ. Τμήμα Χρηματοοικονομικής & Ελεγκτικής ΤΕΙ Ηπείρου Παράρτημα Πρέβεζας Πληροφορική Ι Αναπαράσταση αριθμών στο δυαδικό σύστημα Δρ. Γκόγκος Χρήστος Δεκαδικό σύστημα αρίθμησης Ελληνικό - Ρωμαϊκό Σύστημα αρίθμησης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. Κεφάλαιο 3

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. Κεφάλαιο 3 ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Κεφάλαιο 3 Κεντρική Μονάδα Επεξεργασίας Κεντρική Μονάδα Επεξεργασίας Μονάδα επεξεργασίας δεδομένων Μονάδα ελέγχου Μονάδα επεξεργασίας δεδομένων Δομή Αριθμητικής Λογικής Μονάδας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΠΛΗ-21

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΠΛΗ-21 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΠΛΗ-2 ΨΗΦΙΑΚΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΑΣΚΗΣΕΙΙΣ ΓΡΑΠΤΩΝ ΕΡΓΑΣΙΙΩΝ & ΘΕΜΑΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

1. Βάσεις αριθμητικών συστημάτων 2. Μετατροπές μεταξύ ξύβάσεων 3. Αρνητικοί δυαδικοί αριθμοί 4. Αριθμητικές πράξεις δυαδικών αριθμών

1. Βάσεις αριθμητικών συστημάτων 2. Μετατροπές μεταξύ ξύβάσεων 3. Αρνητικοί δυαδικοί αριθμοί 4. Αριθμητικές πράξεις δυαδικών αριθμών ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ MHXANIKOI Η/Υ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΥΑ ΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ (ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ) Γ. Τσιατούχας Παράρτηµα A ιάρθρωση 1. Βάσεις αριθμητικών συστημάτων 2. Μετατροπές μεταξύ ξύβάσεων 3. Αρνητικοί

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών. Υπολογιστές και Δεδομένα Κεφάλαιο 4ο Πράξεις με μπιτ

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών. Υπολογιστές και Δεδομένα Κεφάλαιο 4ο Πράξεις με μπιτ Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών Υπολογιστές και Δεδομένα Κεφάλαιο 4ο Πράξεις με μπιτ 1 Πράξεις με μπιτ 2 ΑριθμητικέςΠράξειςσεΑκέραιους Πρόσθεση, Αφαίρεση, Πολλαπλασιασμός, Διαίρεση Ο πολλαπλασιασμός

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη. ΗΜΥ 210: Λογικός Σχεδιασµός, Εαρινό Εξάµηνο 2005. υαδική Αφαίρεση. υαδική Αφαίρεση (συν.) Ακόµη ένα παράδειγµα Αφαίρεσης.

Περίληψη. ΗΜΥ 210: Λογικός Σχεδιασµός, Εαρινό Εξάµηνο 2005. υαδική Αφαίρεση. υαδική Αφαίρεση (συν.) Ακόµη ένα παράδειγµα Αφαίρεσης. ΗΜΥ-210: Λογικός Σχεδιασµός Εαρινό Εξάµηνο 2005 Κεφάλαιο 5 -ii: Αριθµητικές Συναρτήσεις και Κυκλώµατα Πανεπιστήµιο Κύπρου Τµήµα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Αφαίρεση δυαδικών Περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

αριθμούς Βασικές ασκήσεις Βασική θεωρία iii) φυσικοί; ii) ακέραιοι; iii) ρητοί;

αριθμούς Βασικές ασκήσεις Βασική θεωρία iii) φυσικοί; ii) ακέραιοι; iii) ρητοί; Πράξεις με πραγματικούς αριθμούς Βασικές ασκήσεις Βασική θεωρία Ρητοί και άρρητοι αριθμοί. α) Ποιοι αριθμοί ονομάζονται: iii) φυσικοί; ii) ακέραιοι; iii) ρητοί; iv) άρρητοι; v) πραγματικοί; β) Να βρείτε

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο ΨΗΦΙΑΚΗ ΛΟΓΙΚΗ. Εισαγωγή

Εργαστήριο ΨΗΦΙΑΚΗ ΛΟΓΙΚΗ. Εισαγωγή Εισαγωγή Εργαστήριο ΨΗΦΙΑΚΗ ΛΟΓΙΚΗ Ξεκινάµε την εργαστηριακή µελέτη της Ψηφιακής Λογικής των Η/Υ εξετάζοντας αρχικά τη µορφή των δεδοµένων που αποθηκεύουν και επεξεργάζονται οι υπολογιστές και προχωρώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Πίνακας περιεχομένων Κεφάλαιο 1 - ΟΙ ΦΥΣΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ... 2 Κεφάλαιο 2 ο - ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ... 6 Κεφάλαιο 3 ο - ΔΕΚΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ... 10 ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΣ 1 Κεφάλαιο 1 - ΟΙ ΦΥΣΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Tα ψηφιακά συστήματα είναι κατασκευασμένα από κυκλώματα

Tα ψηφιακά συστήματα είναι κατασκευασμένα από κυκλώματα 2 κεφάλαιο Aριθμητικά συστήματα και κώδικες Tα ψηφιακά συστήματα είναι κατασκευασμένα από κυκλώματα τα οποία επεξεργάζονται δυαδικά ψηφία 0 και 1, όμως στην πράξη πολύ λίγα πραγματικά προβλήματα βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2. Οργάνωση και διαχείριση της Πληροφορίας στον. Υπολογιστή

Κεφάλαιο 2. Οργάνωση και διαχείριση της Πληροφορίας στον. Υπολογιστή ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Κεφάλαιο 2 Οργάνωση και διαχείριση της Πληροφορίας στον Υπολογιστή Δεδομένα και Εντολές πληροφορία δεδομένα εντολές αριθμητικά δδ δεδομένα κείμενο εικόνα Επιλογή Αναπαράστασης

Διαβάστε περισσότερα

1 Αριθμητική κινητής υποδιαστολής και σφάλματα στρογγύλευσης

1 Αριθμητική κινητής υποδιαστολής και σφάλματα στρογγύλευσης 1 Αριθμητική κινητής υποδιαστολής και σφάλματα στρογγύλευσης Στη συγκεκριμένη ενότητα εξετάζουμε θέματα σχετικά με την αριθμητική πεπερασμένης ακρίβειας που χρησιμοποιούν οι σημερινοί υπολογιστές και τα

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Σχεδίαση Υπολογιστών Η ιασύνδεση Υλικού και Λογισµικού, 4 η έκδοση. Κεφάλαιο 3. Αριθµητική για υπολογιστές

Οργάνωση και Σχεδίαση Υπολογιστών Η ιασύνδεση Υλικού και Λογισµικού, 4 η έκδοση. Κεφάλαιο 3. Αριθµητική για υπολογιστές Οργάνωση και Σχεδίαση Υπολογιστών Η ιασύνδεση Υλικού και Λογισµικού, 4 η έκδοση Κεφάλαιο 3 Αριθµητική για υπολογιστές Ασκήσεις Η αρίθµηση των ασκήσεων είναι από την 4 η έκδοση του «Οργάνωση και Σχεδίαση

Διαβάστε περισσότερα

1. Πότε χρησιμοποιούμε την δομή επανάληψης; Ποιες είναι οι διάφορες εντολές (μορφές) της;

1. Πότε χρησιμοποιούμε την δομή επανάληψης; Ποιες είναι οι διάφορες εντολές (μορφές) της; 1. Πότε χρησιμοποιούμε την δομή επανάληψης; Ποιες είναι οι διάφορες (μορφές) της; Η δομή επανάληψης χρησιμοποιείται όταν μια σειρά εντολών πρέπει να εκτελεστεί σε ένα σύνολο περιπτώσεων, που έχουν κάτι

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσθεση, αφαίρεση και πολλαπλασιασμός φυσικών αριθμών

Πρόσθεση, αφαίρεση και πολλαπλασιασμός φυσικών αριθμών Πρόσθεση, αφαίρεση και πολλαπλασιασμός φυσικών αριθμών TINΑ ΒΡΕΝΤΖΟΥ www.ma8eno.gr www.ma8eno.gr Σελίδα 1 Πρόσθεση, αφαίρεση και πολλαπλασιασμός φυσικών αριθμών Στους πραγματικούς αριθμούς ορίστηκαν οι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος ΜEd: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο : Εξισώσεις - Ανισώσεις 1 1.1 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗΣ ΑΛΓΕΒΡΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΡΙΣΜΟΙ Μεταβλητή

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακοί Υπολογιστές

Ψηφιακοί Υπολογιστές 1 η Θεµατική Ενότητα : υαδικά Συστήµατα Ψηφιακοί Υπολογιστές Παλαιότερα οι υπολογιστές χρησιµοποιούνταν για αριθµητικούς υπολογισµούς Ψηφίο (digit) Ψηφιακοί Υπολογιστές Σήµατα (signals) : διακριτά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά Γ Γυμνασίου

Μαθηματικά Γ Γυμνασίου Α λ γ ε β ρ ι κ έ ς π α ρ α σ τ ά σ ε ι ς 1.1 Πράξεις με πραγματικούς αριθμούς (επαναλήψεις συμπληρώσεις) A. Οι πραγματικοί αριθμοί και οι πράξεις τους Διδακτικοί στόχοι Θυμάμαι ποιοι αριθμοί λέγονται

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στον Προγραμματισμό

Εισαγωγή στον Προγραμματισμό Εισαγωγή στον Προγραμματισμό Ενότητα 3 Λειτουργίες σε Bits, Αριθμητικά Συστήματα Χρήστος Γκουμόπουλος Πανεπιστήμιο Αιγαίου Τμήμα Μηχανικών Πληροφοριακών και Επικοινωνιακών Συστημάτων Φύση υπολογιστών Η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΡΙΘΜΗΣΗΣ (σελ. 30-34 στο ΜΥ1011Χ.pdf)

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΡΙΘΜΗΣΗΣ (σελ. 30-34 στο ΜΥ1011Χ.pdf) ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΡΙΘΜΗΣΗΣ (σελ. 30-34 στο ΜΥ1011Χ.pdf) Για να λύνετε εύκολα ασκήσεις στα συστήματα αρίθμησης θα πρέπει να απομνημονεύσετε τα πρώτα 17 βάρη του δυαδικού συστήματος από 2 0 μέχρι 2

Διαβάστε περισσότερα

5.1 Θεωρητική εισαγωγή

5.1 Θεωρητική εισαγωγή ΨΗΦΙΑΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 5 ΚΩ ΙΚΟΠΟΙΗΣΗ BCD Σκοπός: Η κατανόηση της µετατροπής ενός τύπου δυαδικής πληροφορίας σε άλλον (κωδικοποίηση/αποκωδικοποίηση) µε τη µελέτη της κωδικοποίησης BCD

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Επιστήµη των Υπολογιστών Εξάµηνο 4ο-ΣΗΜΜΥ

Εισαγωγή στην Επιστήµη των Υπολογιστών Εξάµηνο 4ο-ΣΗΜΜΥ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ www.cslab.ece.ntua.gr Εισαγωγή στην

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

Γ ε ν ι κ ό Λ ύ κ ε ι ο Ε λ ε υ θ ε ρ ο ύ π ο λ η ς. Α λ γ ό ρ ι θ μ ο ι

Γ ε ν ι κ ό Λ ύ κ ε ι ο Ε λ ε υ θ ε ρ ο ύ π ο λ η ς. Α λ γ ό ρ ι θ μ ο ι Α λ γ ό ρ ι θ μ ο ι Αριθμητικοί τελεστές Οι αριθμητικοί τελεστές είναι: πρόσθεση, αφαίρεση, πολλαπλασιασμός και διαίρεση +,-,*,/ ύψωση σε δύναμη ^ πηλίκο ακέραιης διαίρεσης δύο ακεραίων αριθμών div υπόλοιπο

Διαβάστε περισσότερα

Υπάρχουν δύο τύποι μνήμης, η μνήμη τυχαίας προσπέλασης (Random Access Memory RAM) και η μνήμη ανάγνωσης-μόνο (Read-Only Memory ROM).

Υπάρχουν δύο τύποι μνήμης, η μνήμη τυχαίας προσπέλασης (Random Access Memory RAM) και η μνήμη ανάγνωσης-μόνο (Read-Only Memory ROM). Μνήμες Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα των ψηφιακών συστημάτων σε σχέση με τα αναλογικά, είναι η ευκολία αποθήκευσης μεγάλων ποσοτήτων πληροφοριών, είτε προσωρινά είτε μόνιμα Οι πληροφορίες αποθηκεύονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Οικονοµικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Τµήµα ιοικητικής Επιστήµης & Τεχνολογίας ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Κεφάλαιο 2 Αριθµητικά Συστήµατα και Αριθµητική Υπολογιστών Γιώργος Γιαγλής Περίληψη Κεφαλαίου

Διαβάστε περισσότερα

K15 Ψηφιακή Λογική Σχεδίαση 7-8: Ανάλυση και σύνθεση συνδυαστικών λογικών κυκλωμάτων

K15 Ψηφιακή Λογική Σχεδίαση 7-8: Ανάλυση και σύνθεση συνδυαστικών λογικών κυκλωμάτων K15 Ψηφιακή Λογική Σχεδίαση 7-8: Ανάλυση και σύνθεση συνδυαστικών λογικών κυκλωμάτων Γιάννης Λιαπέρδος TEI Πελοποννήσου Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής ΤΕ Η έννοια του συνδυαστικού

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Σπυρίδων Τζινιέρης-ΘΕΩΡΙΑ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Επιμέλεια: Σπυρίδων Τζινιέρης-ΘΕΩΡΙΑ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Τι είναι κλάσμα; Κλάσμα είναι ένα μέρος μιας ποσότητας. ΘΕΩΡΙΑ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κλάσμα είναι ένας λόγος δύο αριθμών(fraction is a ratio of two whole numbers) Πως εκφράζετε συμβολικά ένα κλάσμα; Εκφράζετε

Διαβάστε περισσότερα

1. ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

1. ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΔΑΜΑΝΤΙΟΣ ΣΧΟΛΗ ΤΑΞΗ Δ ΟΝΟΜΑ α. Αντιμεταθετική ιδιότητα 1. ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ Π Ρ Ο Σ Θ Ε Σ Η Α. ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣΘΕΣΗΣ 8 + 7 = 15 ή 7 + 8 = 15 346 ή 517 ή 82 + 517 + 82 + 346 82 346 517 945 945

Διαβάστε περισσότερα

2 ΟΥ και 8 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

2 ΟΥ και 8 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ 2 ΟΥ και 8 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΔΟΜΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ 1) Πότε χρησιμοποιείται η δομή επανάληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πραγµατικοί αριθµοί κινητής υποδιαστολής Floating Point Numbers. Σ. Τσιτµηδέλης - 2010 ΤΕΙ ΧΑΛΚΙΔΑΣ

Πραγµατικοί αριθµοί κινητής υποδιαστολής Floating Point Numbers. Σ. Τσιτµηδέλης - 2010 ΤΕΙ ΧΑΛΚΙΔΑΣ Πραγµατικοί αριθµοί κινητής υποδιαστολής Floating Point Numbers Σ. Τσιτµηδέλης - 2010 ΤΕΙ ΧΑΛΚΙΔΑΣ Εκθετική Παράσταση (Exponential Notation) Οι επόµενες είναι ισοδύναµες παραστάσεις του 1,234 123,400.0

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή

Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή 1. Ηλεκτρονικός Υπολογιστής Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής είναι μια συσκευή, μεγάλη ή μικρή, που επεξεργάζεται δεδομένα και εκτελεί την εργασία του σύμφωνα με τα παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 1.Σύνολα Σύνολο είναι μια ολότητα από σαφώς καθορισμένα και διακεκριμένα αντικείμενα. Τα φωνήεντα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσθεση αφαίρεση και πολλαπλασιασμός φυσικών αριθμών

Πρόσθεση αφαίρεση και πολλαπλασιασμός φυσικών αριθμών 2 Πρόσθεση αφαίρεση και πολλαπλασιασμός φυσικών αριθμών Προσθετέοι 18+17=35 α Προσθετέοι + β = γ Άθοι ρ σμα Άθοι ρ σμα 13 + 17 = 17 + 13 Πρόσθεση φυσικών αριθμών Πρόσθεση είναι η πράξη με την οποία από

Διαβάστε περισσότερα

Β1.1 Αναπαράσταση Δεδομένων και Χωρητικότητα Μονάδων Αποθήκευσης

Β1.1 Αναπαράσταση Δεδομένων και Χωρητικότητα Μονάδων Αποθήκευσης Β1.1 Αναπαράσταση Δεδομένων και Χωρητικότητα Μονάδων Αποθήκευσης Τι θα μάθουμε σήμερα: Να αναφέρουμε τον τρόπο αναπαράστασης των δεδομένων (δυαδικό σύστημα) Να αναγνωρίζουμε πώς γράμματα και σύμβολα από

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 3 Οι ιδιότητες των αριθμών... 37 3.1 Αριθμητικά σύνολα... 37 3.2 Ιδιότητες... 37 3.3 Περισσότερες ιδιότητες...

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 3 Οι ιδιότητες των αριθμών... 37 3.1 Αριθμητικά σύνολα... 37 3.2 Ιδιότητες... 37 3.3 Περισσότερες ιδιότητες... Περιεχόμενα Πρόλογος... 5 Κεφάλαιο Βασικές αριθμητικές πράξεις... 5. Τέσσερις πράξεις... 5. Σύστημα πραγματικών αριθμών... 5. Γραφική αναπαράσταση πραγματικών αριθμών... 6.4 Οι ιδιότητες της πρόσθεσης

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρώτο Κεφάλαιο. Εισαγωγή στα Ψηφιακά Συστήματα. Δεύτερο Κεφάλαιο. Αριθμητικά Συστήματα Κώδικες

Περιεχόμενα. Πρώτο Κεφάλαιο. Εισαγωγή στα Ψηφιακά Συστήματα. Δεύτερο Κεφάλαιο. Αριθμητικά Συστήματα Κώδικες Πρώτο Κεφάλαιο Εισαγωγή στα Ψηφιακά Συστήματα 1.1 Αναλογικά και Ψηφιακά Σήματα και Συστήματα... 1 1.2 Βασικά Ψηφιακά Κυκλώματα... 3 1.3 Ολοκληρωμένα κυκλώματα... 4 1.4 Τυπωμένα κυκλώματα... 7 1.5 Εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ενότητα 4: Πολλαπλασιασμός (MUL,IMUL). Διαίρεση (DIV,IDIV). Εμφάνιση αλφαριθμητικού. Εμφάνιση χαρακτήρα.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος...9 ΚΕΦ. 1. ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ - ΚΩΔΙΚΕΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος...9 ΚΕΦ. 1. ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ - ΚΩΔΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος...9 ΚΕΦ. 1. ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ - ΚΩΔΙΚΕΣ 1.1 Εισαγωγή...11 1.2 Τα κύρια αριθμητικά Συστήματα...12 1.3 Μετατροπή αριθμών μεταξύ των αριθμητικών συστημάτων...13 1.3.1 Μετατροπή ακέραιων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΠΛΗ-21

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΠΛΗ-21 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΠΛΗ-21 ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΙΙΣ ΓΡΑΠΤΩΝ ΕΡΓΑΣΙΙΩΝ & ΘΕΜΑΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

1 Η εναλλάσσουσα ομάδα

1 Η εναλλάσσουσα ομάδα Η εναλλάσσουσα ομάδα Η εναλλάσσουσα ομάδα Όπως είδαμε η συνάρτηση g : S { } είναι ένας επιμορφισμός ομάδων. Ο πυρήνας Ke g {σ S / g σ } του επιμορφισμού συμβολίζεται με A περιέχει όλες τις άρτιες μεταθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μεταθέσεις και πίνακες μεταθέσεων

Μεταθέσεις και πίνακες μεταθέσεων Παράρτημα Α Μεταθέσεις και πίνακες μεταθέσεων Το παρόν παράρτημα βασίζεται στις σελίδες 671 8 του βιβλίου: Γ. Χ. Ψαλτάκης, Κβαντικά Συστήματα Πολλών Σωματιδίων (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο,

Διαβάστε περισσότερα

Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Α Α Γ Υ Μ Ν Α Σ Ι Ο Υ

Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Α Α Γ Υ Μ Ν Α Σ Ι Ο Υ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Α Α Γ Υ Μ Ν Α Σ Ι Ο Υ 1 Συνοπτική θεωρία Ερωτήσεις αντικειμενικού τύπου Ασκήσεις Διαγωνίσματα 2 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1. Πότε ένας φυσικός αριθμός λέγεται άρτιος; Άρτιος

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Η/Υ. Βασικές Έννοιες Προγραμματισμού. Ιωάννης Λυχναρόπουλος Μαθηματικός, MSc, PhD

Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Η/Υ. Βασικές Έννοιες Προγραμματισμού. Ιωάννης Λυχναρόπουλος Μαθηματικός, MSc, PhD Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Η/Υ Βασικές Έννοιες Προγραμματισμού Ιωάννης Λυχναρόπουλος Μαθηματικός, MSc, PhD Αριθμητικά συστήματα Υπάρχουν 10 τύποι ανθρώπων: Αυτοί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ. Μαθηματικά 1. Σταύρος Παπαϊωάννου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ. Μαθηματικά 1. Σταύρος Παπαϊωάννου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ Μαθηματικά Σταύρος Παπαϊωάννου Ιούνιος 5 Τίτλος Μαθήματος Περιεχόμενα Χρηματοδότηση.. Σφάλμα! Δεν έχει οριστεί σελιδοδείκτης. Σκοποί Μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

Α.2.1 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΣΜΑΤΟΣ

Α.2.1 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΣΜΑΤΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ο ΚΛΑΣΜΑΤΑ Α.. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΣΜΑΤΟΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΚΛΑΣΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΟ Αν ο αριθμητής ενός κλάσματος είναι μεγαλύτερος από τον παρανομαστή, τότε το κλάσμα είναι μεγαλύτερο από το. Αν ο αριθμητής

Διαβάστε περισσότερα

9. OIΚΟΥΜΕΝΙΚΕΣ ΠΥΛΕΣ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΕΙΣΟ ΩΝ

9. OIΚΟΥΜΕΝΙΚΕΣ ΠΥΛΕΣ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΕΙΣΟ ΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 61 9. OIΚΟΥΜΕΝΙΚΕΣ ΠΥΛΕΣ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΕΙΣΟ ΩΝ I. Βασική Θεωρία Οι πύλες NAND και NOR ονομάζονται οικουμενικές πύλες (universal gates) γιατί κάθε συνδυαστικό κύκλωμα μπορεί να υλοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. ΜΕΡΟΣ 1ο ΑΛΓΕΒΡΑ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. ΜΕΡΟΣ 1ο ΑΛΓΕΒΡΑ 1. Τι καλείται μεταβλητή; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΕΡΟΣ 1ο ΑΛΓΕΒΡΑ Μεταβλητή είναι ένα γράμμα (π.χ., y, t, ) που το χρησιμοποιούμε για να παραστήσουμε ένα οποιοδήποτε στοιχείο ενός συνόλου..

Διαβάστε περισσότερα

Η Έννοια του Κλάσµατος

Η Έννοια του Κλάσµατος Η Έννοια του Κλάσµατος Κεφάλαιο ο. Κλασµατική µονάδα λέγεται το ένα από τα ίσα µέρη, στα οποία χωρίζουµε την ακέραια µονάδα. Έχει τη µορφή, όπου α µη µηδενικός φυσικός αριθµός (α 0, α διάφορο του µηδενός).

Διαβάστε περισσότερα

B Γυμνασίου. Ενότητα 9

B Γυμνασίου. Ενότητα 9 B Γυμνασίου Ενότητα 9 Γραμμικές εξισώσεις με μία μεταβλητή Διερεύνηση (1) Να λύσετε τις πιο κάτω εξισώσεις και ακολούθως να σχολιάσετε το πλήθος των λύσεων που βρήκατε σε καθεμιά. α) ( ) ( ) ( ) Διερεύνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Ι JAVA Τμήμα θεωρίας με Α.Μ. σε 8 & 9 11/10/07

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Ι JAVA Τμήμα θεωρίας με Α.Μ. σε 8 & 9 11/10/07 ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Ι JAVA Τμήμα θεωρίας με Α.Μ. σε 8 & 9 11/10/07 Τμήμα θεωρίας: Α.Μ. 8, 9 Κάθε Πέμπτη, 11πμ-2μμ, ΑΜΦ23. Διδάσκων: Ντίνος Φερεντίνος Γραφείο 118 email: kpf3@cornell.edu Μάθημα: Θεωρία + προαιρετικό

Διαβάστε περισσότερα

ΛΧ1004 Μαθηματικά για Οικονομολόγους

ΛΧ1004 Μαθηματικά για Οικονομολόγους ΛΧ1004 Μαθηματικά για Οικονομολόγους Μάθημα 1 ου Εξαμήνου 2Θ+2Φ(ΑΠ) Ι. Δημοτίκαλης, Επίκουρος Καθηγητής 1 ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ-ΤΜΗΜΑ Λ&Χ: jdim@staff.teicrete.gr ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

3.2 3.3 3.4 ΠΡΑΞΕΙΣ ΜΕ ΕΚΑ ΙΚΟΥΣ

3.2 3.3 3.4 ΠΡΑΞΕΙΣ ΜΕ ΕΚΑ ΙΚΟΥΣ 1 3.2 3.3 3.4 ΠΡΑΞΕΙΣ ΜΕ ΕΚΑ ΙΚΟΥΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΜΕ ΚΟΜΠΙΟΥΤΕΡΑΚΙ ΤΥΠΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΜΟΡΦΗ ΑΡΙΘΜΩΝ ΘΕΩΡΙΑ 1. Πρόσθεση αφαίρεση δεκαδικών Γίνονται όπως και στους φυσικούς αριθµούς. Προσθέτουµε ή αφαιρούµε τα ψηφία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Γρήγορα τεστ. Μαθηματικά ΣT Δημοτικού ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Γρήγορα τεστ. Μαθηματικά ΣT Δημοτικού ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Γρήγορα τεστ Μαθηματικά ΣT Δημοτικού 1 ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΓΡΗΓΟΡΑ ΤΕΣΤ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ - ΣΤ Δημοτικού No 1 Γιάννης Ζαχαρόπουλος Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 201, Εκδόσεις Κυριάκος

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί αριθμοί - Διάταξη φυσικών αριθμών - Στρογγυλοποίηση

Φυσικοί αριθμοί - Διάταξη φυσικών αριθμών - Στρογγυλοποίηση Φυσικοί αριθμοί - Διάταξη φυσικών αριθμών - Στρογγυλοποίηση TINΑ ΒΡΕΝΤΖΟΥ www.ma8eno.gr Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 2 Φυσικοί

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι οι ακέραιοι αριθμοί από το 0 και μετά λέγονται φυσικοί αριθμοί π.χ.

Όλοι οι ακέραιοι αριθμοί από το 0 και μετά λέγονται φυσικοί αριθμοί π.χ. 1. Οι φυσικοί αριθμοί. Όλοι οι ακέραιοι αριθμοί από το 0 και μετά λέγονται φυσικοί αριθμοί π.χ. 0, 1,2,3,4,5,6,7,8,9, 10,..., 100,..., 1.000,..., 10.0000,10.001,..., 100.000, 100.001, 100.002,..., 200.000,...,

Διαβάστε περισσότερα

Τα µπιτ και η σηµασία τους. Σχήµα bit. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Αποθήκευση εδοµένων (1/2) 1.7 Αποθήκευση κλασµάτων 1.8 Συµπίεση δεδοµένων 1.9 Σφάλµατα επικοινωνίας

Τα µπιτ και η σηµασία τους. Σχήµα bit. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Αποθήκευση εδοµένων (1/2) 1.7 Αποθήκευση κλασµάτων 1.8 Συµπίεση δεδοµένων 1.9 Σφάλµατα επικοινωνίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Αποθήκευση εδοµένων (1/2) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Αποθήκευση εδοµένων (2/2) 1.1 Τα bits και ο τρόπος που αποθηκεύονται 1.2 Κύρια µνήµη 1.3 Αποθηκευτικά µέσα 1.4 Αναπαράσταση πληροφοριών ως σχηµάτων bits

Διαβάστε περισσότερα

Διαχειρίζομαι αριθμούς έως το 10.000

Διαχειρίζομαι αριθμούς έως το 10.000 Α Περίοδος Διαχειρίζομαι αριθμούς έως το 10.000 Στο μάθημα αυτό θα ασχοληθούμε με την εκτίμηση υπολογισμών, δηλαδή με την εύρεση ενός αποτελέσματος στο «περίπου» ή «κατ εκτίμηση» ή «πάνω-κάτω» ή «χοντρά-χοντρά»,

Διαβάστε περισσότερα

I. ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. math-gr

I. ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. math-gr I ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ i e ΜΕΡΟΣ Ι ΟΡΙΣΜΟΣ - ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ Α Ορισμός Ο ορισμός του συνόλου των Μιγαδικών αριθμών (C) βασίζεται στις εξής παραδοχές: Υπάρχει ένας αριθμός i για τον οποίο ισχύει i Το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Επίλυσης Προβλημάτων ============================================================================ Π. Κυράνας - Κ.

Μεθοδολογία Επίλυσης Προβλημάτων ============================================================================ Π. Κυράνας - Κ. Μεθοδολογία Επίλυσης Προβλημάτων ============================================================================ Π. Κυράνας - Κ. Σάλαρης Πολλές φορές μας δίνεται να λύσουμε ένα πρόβλημα που από την πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Δομή υπολογιστή Συστήματα αρίθμησης

Περιεχόμενο: Δομή υπολογιστή Συστήματα αρίθμησης Περιεχόμενο: Δομή υπολογιστή Συστήματα αρίθμησης ΟΜΗ ΤΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ Ένας υπολογιστής αποτελείται από την Κεντρική Μονάδα Επεξεργασίας (ΚΜΕ), τη µνήµη, τις µονάδες εισόδου/εξόδου και το σύστηµα διασύνδεσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013-2014

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013-2014 ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013-2014 Επιμέλεια: Ομάδα Διαγωνισμάτων από το Στέκι των Πληροφορικών Θέμα Α A1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τους

Διαβάστε περισσότερα

ÅÉÓÁÃÙÃÇ ÓÔÇÍ ÁÑÉÈÌÇÔÉÊÇ ÁÍÁËÕÓÇ

ÅÉÓÁÃÙÃÇ ÓÔÇÍ ÁÑÉÈÌÇÔÉÊÇ ÁÍÁËÕÓÇ ÐÁÍÅÐÉÓÔÇÌÉÏ ÉÙÁÍÍÉÍÙÍ ÓïöïêëÞò Ä. ÃáëÜíçò ÁíáðëçñùôÞò ÊáèçãçôÞò ÅÉÓÁÃÙÃÇ ÓÔÇÍ ÁÑÉÈÌÇÔÉÊÇ ÁÍÁËÕÓÇ É Ù Á Í Í É Í Á 0 0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. Γενικά. Αλγόριθμος του Συμπληρώματος 6.3

Διαβάστε περισσότερα

1. Το σύστημα κινητής υποδιαστολής 2. Αναπαράσταση πραγματικών δυαδικών αριθμών 3. Το πρότυπο 754 της ΙΕΕΕ

1. Το σύστημα κινητής υποδιαστολής 2. Αναπαράσταση πραγματικών δυαδικών αριθμών 3. Το πρότυπο 754 της ΙΕΕΕ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΑΡΙΘΜΟΙ ΚΙΝΗΤΗΣ ΥΠΟ ΙΑΣΤΟΛΗΣ (ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ) Γ Τσιατούχας Παράρτηµα Β ιάρθρωση 1 Το σύστημα κινητής υποδιαστολής 2 Αναπαράσταση πραγματικών δυαδικών αριθμών 3 Το πρότυπο

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Λογιστικής. Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές. Μαθήματα 6 και 7 Αναπαράσταση της Πληροφορίας στον Υπολογιστή. 1 Στέργιος Παλαμάς

Τμήμα Λογιστικής. Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές. Μαθήματα 6 και 7 Αναπαράσταση της Πληροφορίας στον Υπολογιστή. 1 Στέργιος Παλαμάς ΤΕΙ Ηπείρου Παράρτημα Πρέβεζας Τμήμα Λογιστικής Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές Μαθήματα 6 και 7 Αναπαράσταση της Πληροφορίας στον Υπολογιστή 1 1. Αριθμοί: Το Δυαδικό Σύστημα Οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ για το Δυαδικό Σύστημα Αρίθμησης

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ για το Δυαδικό Σύστημα Αρίθμησης Δραστηριότητα 8 ης εβδομάδας ΟΜΑΔΑΣ Α: Γ. Πολυμέρης, Χ. Ηλιούδη, Ν. Μαλλιαρός και Δ. Θεοτόκης ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ για το Δυαδικό Σύστημα Αρίθμησης Περιγραφή Η συγκεκριμένη δραστηριότητα αποτελεί μια πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικα A Γυμνασιου

Μαθηματικα A Γυμνασιου Μαθηματικα A Γυμνασιου Θεωρια & παραδειγματα livemath.eu σελ. απο 45 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΦΥΣΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ 4 ΠΡΟΣΘΕΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ 4 ΟΡΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ 4 ΣΤΡΟΓΓΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ 4 ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 o Εξισώσεις - Ανισώσεις

Κεφάλαιο 1 o Εξισώσεις - Ανισώσεις 2 ΕΡΩΤΗΣΕΙΙΣ ΘΕΩΡΙΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΛΗ ΤΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΜΕΡΟΣ Α -- ΑΛΓΕΒΡΑ Κεφάλαιο 1 o Εξισώσεις - Ανισώσεις Α. 1 1 1. Τι ονομάζεται Αριθμητική και τι Αλγεβρική παράσταση; Ονομάζεται Αριθμητική παράσταση μια παράσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ, ΜΕΤΑΘΕΣΕΙΣ, ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΙ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ, ΜΕΤΑΘΕΣΕΙΣ, ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΜΕΤΑΘΕΣΕΙΣ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΙ Εισαγωγή. Οι σχηματισμοί που προκύπτουν με την επιλογή ενός συγκεκριμένου αριθμού στοιχείων από το ίδιο σύνολο καλούνται διατάξεις αν μας ενδιαφέρει η σειρά καταγραφή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ 80 ΝΙΚΑΙΑ ΝΕΑΠΟΛΗ ΤΗΛΕΦΩΝΟ 0965897 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΒΡΟΥΤΣΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΜΠΟΥΡΝΟΥΤΣΟΥ ΚΩΝ/ΝΑ ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ Η έννοια του μιγαδικού

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Πληροφορική

Εισαγωγή. Πληροφορική Πληροφορική Διδάσκων:Μ.Χατζόπουλος, Παραδόσεις:Τρίτη 4-6, Τετάρτη 1-3; (Αμφιθέατρο Α15) Πληροφορίες στην ιστοσελίδα του μαθήματος http://www.di.uoa.gr/~organosi/ Η δομή του μαθήματος Εισαγωγή στην Επιστήμη

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστό: P (M) = 2 M = τρόποι επιλογής υποσυνόλου του M. Π.χ. M = {A, B, C} π. 1. Π.χ.

Γνωστό: P (M) = 2 M = τρόποι επιλογής υποσυνόλου του M. Π.χ. M = {A, B, C} π. 1. Π.χ. Παραδείγματα Απαρίθμησης Γνωστό: P (M 2 M τρόποι επιλογής υποσυνόλου του M Τεχνικές Απαρίθμησης Πχ M {A, B, C} P (M 2 3 8 #(Υποσυνόλων με 2 στοιχεία ( 3 2 3 #(Διατεταγμένων υποσυνόλων με 2 στοιχεία 3 2

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 6. Μονοψήφια διαίρεση Προβλήματα αναλογίας

ΕΝΟΤΗΤΑ 6. Μονοψήφια διαίρεση Προβλήματα αναλογίας Μονοψήφια διαίρεση Προβλήματα αναλογίας ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΑΡΙΘΜΟΙ Υπολογισμοί και εκτίμηση Αρ2.13 Αναπτύσσουν και εφαρμόζουν αλγόριθμους της πρόσθεσης, της αφαίρεσης, του πολλαπλασιασμού με τριψήφιους

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογιστικά & Διακριτά Μαθηματικά

Υπολογιστικά & Διακριτά Μαθηματικά Υπολογιστικά & Διακριτά Μαθηματικά Ενότητα 1: Εισαγωγή- Χαρακτηριστικά Παραδείγματα Αλγορίθμων Στεφανίδης Γεώργιος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

µηδενικό πολυώνυµο; Τι ονοµάζουµε βαθµό του πολυωνύµου; Πότε δύο πολυώνυµα είναι ίσα;

µηδενικό πολυώνυµο; Τι ονοµάζουµε βαθµό του πολυωνύµου; Πότε δύο πολυώνυµα είναι ίσα; ΘΕΩΡΙΑ ΠΟΛΥΩΝΥΜΩΝ 1. Τι ονοµάζουµε µονώνυµο Μονώνυµο ονοµάζεται κάθε γινόµενο το οποίο αποτελείται από γνωστούς και αγνώστους (µεταβλητές ) πραγµατικούς αριθµούς. Ο γνωστός πραγµατικός αριθµός ονοµάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Η διαίρεση καλείται Ευκλείδεια και είναι τέλεια όταν το υπόλοιπο είναι μηδέν.

ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Η διαίρεση καλείται Ευκλείδεια και είναι τέλεια όταν το υπόλοιπο είναι μηδέν. ΑΛΓΕΒΡΑ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1. Τι είναι αριθμητική παράσταση; Με ποια σειρά εκτελούμε τις πράξεις σε μια αριθμητική παράσταση ώστε να βρούμε την τιμή της; Αριθμητική παράσταση λέγεται κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. 6.1 ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ (Επαναλήψεις-Συμπληρώσεις)

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. 6.1 ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ (Επαναλήψεις-Συμπληρώσεις) 6 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 6.1 ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ (Επαναλήψεις-Συμπληρώσεις) Η εξίσωση αx βy γ Στο Γυμνάσιο διαπιστώσαμε με την βοήθεια παραδειγμάτων ότι η εξίσωση αx βy γ, με α 0 ή β 0, που λέγεται γραμμική εξίσωση,

Διαβάστε περισσότερα

2 ΟΥ και 7 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

2 ΟΥ και 7 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ 2 ΟΥ και 7 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ και ΔΟΜΗ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑΣ 2.1 Να δοθεί ο ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Διορθώσεις - Βελτιώσεις. στα βιβλία μαθητή των Μαθηματικών του Γυμνασίου

Διορθώσεις - Βελτιώσεις. στα βιβλία μαθητή των Μαθηματικών του Γυμνασίου Διορθώσεις - Βελτιώσεις στα βιβλία μαθητή των Μαθηματικών του Γυμνασίου 1 Μαθηματικά Α Γυμνασίου A/A Σελίδα Αντί Να γραφεί 1 11, 1 η Δραστηριότητα Βρες τους έξι διαφορετικούς τριψήφιους αριθμούς που. Βρες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Υπορουτίνες Μαθηµατικών Πράξεων 1.1. Προσηµασµένοι και απροσήµαστοι αριθµοί 1.2. Μετατροπές προσηµασµένων και απροσήµαστων αριθµών

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Υπορουτίνες Μαθηµατικών Πράξεων 1.1. Προσηµασµένοι και απροσήµαστοι αριθµοί 1.2. Μετατροπές προσηµασµένων και απροσήµαστων αριθµών ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Υπορουτίνες Μαθηµατικών Πράξεων 1.1. Προσηµασµένοι και απροσήµαστοι αριθµοί 1.2. Μετατροπές προσηµασµένων και απροσήµαστων αριθµών Cr0 Μετατροπή αριθµού 8 Bits από µορφή προσηµασµένου µε

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Μεθοδολογία Ασκήσεων Κεφαλαίου 7. Ασκήσεις στο IP Fragmentation

Συνοπτική Μεθοδολογία Ασκήσεων Κεφαλαίου 7. Ασκήσεις στο IP Fragmentation Συνοπτική Μεθοδολογία Ασκήσεων Κεφαλαίου 7 Οι σημειώσεις που ακολουθούν περιγράφουν τις ασκήσεις που θα συναντήσετε στο κεφάλαιο 7. Η πιο συνηθισμένη και βασική άσκηση αναφέρεται στο IP Fragmentation,

Διαβάστε περισσότερα

1ο. Η αριθµητική του υπολογιστή

1ο. Η αριθµητική του υπολογιστή 1ο. Η αριθµητική του υπολογιστή 1.1 Τί είναι Αριθµητική Ανάλυση Υπάρχουν πολλά προβλήµατα στη µαθηµατική επιστήµη για τα οποία δεν υπάρχουν αναλυτικές εκφράσεις λύσεων. Στις περιπτώσεις αυτές έχουν αναπτυχθεί

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμητική εύρεση ριζών μη γραμμικών εξισώσεων

Αριθμητική εύρεση ριζών μη γραμμικών εξισώσεων Αριθμητική εύρεση ριζών μη γραμμικών εξισώσεων Με τον όρο μη γραμμικές εξισώσεις εννοούμε εξισώσεις της μορφής: f( ) 0 που προέρχονται από συναρτήσεις f () που είναι μη γραμμικές ως προς. Περιέχουν δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ. ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. ΑΛΓΕΒΡΑ Boole ΛΟΓΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ. ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. ΑΛΓΕΒΡΑ Boole ΛΟΓΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ ΜΑΘΗΜΑ 2 ο ΑΛΓΕΒΡΑ Boole ΛΟΓΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ 2009-10 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ 1 Άλγεβρα Βοοle η θεωρητική βάση των λογικών κυκλωμάτων Η άλγεβρα Βοοle ορίζεται επάνω στο σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

a = 10; a = k; int a,b,c; a = b = c = 10;

a = 10; a = k; int a,b,c; a = b = c = 10; C: Από τη Θεωρία στην Εφαρµογή Κεφάλαιο 4 ο Τελεστές Γ. Σ. Τσελίκης Ν. Δ. Τσελίκας Ο τελεστής εκχώρησης = Ο τελεστής = χρησιµοποιείται για την απόδοση τιµής (ή αλλιώς ανάθεση τιµής) σε µία µεταβλητή Π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 3 ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΜΕΧΡΙ ΤΟ 20

ΕΝΟΤΗΤΑ 3 ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΜΕΧΡΙ ΤΟ 20 ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΜΕΧΡΙ ΤΟ 20 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΑΡΙΘΜΟΙ Διερεύνηση αριθμών Αρ2.9 Αναγνωρίζουν και ονομάζουν τους όρους: άθροισμα, διαφορά, γινόμενο, πηλίκο, μειωτέος, αφαιρετέος, προσθετέος,

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση Η/Υ. Ο Επεξεργαστής TRN. Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Α. Χατζηγεωργίου-Η. Σακελλαρίου

Οργάνωση Η/Υ. Ο Επεξεργαστής TRN. Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Α. Χατζηγεωργίου-Η. Σακελλαρίου Οργάνωση Η/Υ Ο Επεξεργαστής TRN Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Α. Χατζηγεωργίου-Η. Σακελλαρίου ΚMΕ Κυριότεροι Καταχωρητές της ΚΜΕ του υπολογιστή TRN IR (20 bits) X (20 bits) I

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 12 ΠΡΑΞΕΙΣ ΜΕΧΡΙ ΤΟ 20

ΕΝΟΤΗΤΑ 12 ΠΡΑΞΕΙΣ ΜΕΧΡΙ ΤΟ 20 ΠΡΑΞΕΙΣ ΜΕΧΡΙ ΤΟ 20 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΑΡΙΘΜΟΙ Διερεύνηση αριθμών Αρ 1.6 Συνθέτουν και αναλύουν αριθμούς μέχρι το 100 με βάση την αξία θέσης ψηφίου, χρησιμοποιώντας αντικείμενα, εικόνες, και σύμβολα. Αρ

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα συντεταγμένων

Συστήματα συντεταγμένων Κεφάλαιο. Για να δημιουργήσουμε τρισδιάστατα αντικείμενα, που μπορούν να παρασταθούν στην οθόνη του υπολογιστή ως ένα σύνολο από γραμμές, επίπεδες πολυγωνικές επιφάνειες ή ακόμη και από ένα συνδυασμό από

Διαβάστε περισσότερα

Θεώρημα Βolzano. Κατηγορία 1 η. 11.1 Δίνεται η συνάρτηση:

Θεώρημα Βolzano. Κατηγορία 1 η. 11.1 Δίνεται η συνάρτηση: Κατηγορία η Θεώρημα Βolzano Τρόπος αντιμετώπισης:. Όταν μας ζητούν να εξετάσουμε αν ισχύει το θεώρημα Bolzano για μια συνάρτηση f σε ένα διάστημα [, ] τότε: Εξετάζουμε την συνέχεια της f στο [, ] (αν η

Διαβάστε περισσότερα