Alma Mater Studiorum - Università di Bologna Dipartimento di Archeologia

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Alma Mater Studiorum - Università di Bologna Dipartimento di Archeologia"

Transcript

1

2 Alma Mater Studiorum - Università di Bologna Dipartimento di Archeologia Studi e Scavi nuova serie 28

3 Alma Mater Studiorum - Università di Bologna Dipartimento di Archeologia ARCHEOLOGIA PROTOBIZANTINA A KOS: LA BASILICA DI S. GABRIELE a cura di Isabella Baldini, Monica Livadiotti

4 Questo volume è stato realizzato con il contributo di: Alma Mater Studiorum - Università di Bologna Ministero per gli Affari Esteri 2011 Ante Quem soc. coop Dipartimento di Archeologia dell Università di Bologna Ante Quem soc. coop. Via San Petronio Vecchio 6, Bologna - tel. e fax redazione e impaginazione: Enrico Gallì, Cristina Servadei ISBN

5 INDICE Presentazioni di Giuseppe Sassatelli, Maria Michailidou, Giorgio Rocco Introduzione Isabella Baldini, Monica Livadiotti I IX I. Kos dall età imperiale alle invasioni musulmane 7 I.1. Kos tra il I e il III secolo: introduzione storico-archeologica Elisabetta Interdonato 9 I.2. Tra il IV e la metà del VII secolo: il quadro archeologico Isabella Baldini 33 I.3. La documentazione epigrafica di Kos in età tardoantica e bizantina Giulio Vallarino, Salvatore Cosentino, Michelle Beghelli 45 I.4. Kos durante le invasioni musulmane Michelle Beghelli, Marco Di Branco 59 II. La ricerca archeologica a Kos: i monumenti della fase protobizantina 69 II.1. Le ricerche italiane della Kos protobizantina Monica Livadiotti 71 II.2. Neovtera eurhvmata gia thv prwtobuzaninhv Kw apov ti" swstikev" anaskafev" sto nhsiv Sofia Didioumi 87 Riassunto a cura di Eleni Chrysafi 110 II.3. L architettura religiosa di Kos in età protobizantina e gli scavi italiani Isabella Baldini, Giuseppe Contò, Giulia Marsili 117 III. Il monumento 133 III.1. L area di S. Gabriele in età classica Elisabetta Interdonato 135 III.2. Descrizione dello stato attuale Giuseppe Mazzilli 137 III.3. Le fasi e la tipologia della basilica Isabella Baldini, Giuseppe Mazzilli 151 III.4. Le fasi e la tipologia delle terme Piergiorgio Traversa, Debora Pellacchia 177 III.5. I materiali e le tecniche costruttive Elisabetta Interdonato, Pietro Cassanelli 191 III.6. I pavimenti a mosaico e ad opus sectile Isabella Baldini 201 III.7. La decorazione architettonica e di arredo liturgico Giulia Marsili 209 III.8. La ricostruzione architettonica virtuale Piergiorgio Traversa 221 5

6 Archeologia protobizantina a Kos IV. Strumenti di indagine e prospettive 223 IV.1. Metodi e prassi del rilievo in edifici già scavati Massimo Zanfini 225 IV.2. I problemi della conservazione e della fruizione Maria Teresa Guaitoli 231 IV.3. Progetto di conservazione e valorizzazione dell area archeologica Rossana Netti 237 V. Cataloghi 245 V.1. Catalogo delle strutture murarie Isabella Baldini, Pietro Cassanelli, Giuseppe Contò, Elisabetta Interdonato, Piergiorgio Traversa 245 V.2. Catalogo degli elementi architettonici Maria Giurato, Giulia Marsili, Giuseppe Mazzilli 261 VI. Bibliografia, Abstracts e Indici 277 VI.1. Bibliografia a cura di Giulia Marsili 279 VI.2. Abstracts a cura di Eleni Chrysafi e Anastasia Pliota 301 VI.3. Indice dei luoghi e dei monumenti 307 Tavola 6

7 PRESENTAZIONI Dopo alcuni anni di lavoro molto intenso, caratterizzato dalla attività e dalla collaborazione di molti protagonisti, vede ora la luce il volume Archeologia protobizantina a Kos: la basilica di S. Gabriele (a cura di Isabella Baldini e Monica Livadiotti). Si tratta di un volume importante oltre che dal punto di vista scientifico anche sotto il profilo dei nostri doveri di archeologi italiani rispetto alle attività svolte in Grecia e nel Mediterraneo sia pure in tempi ormai lontani, come dimostra la storia che sta dietro questo volume, storia che vorrei qui ricordare brevemente. Nel 1936 l ingegnere italiano Hermes Balducci pubblicò un breve saggio sulle basiliche paleocristiane di Kos, frutto del suo lavoro di scavo nell isola insieme a Luigi Morricone e Luciano Laurenzi, laureato presso l Università di Bologna, professore di archeologia e storia dell arte classica nello stesso Ateneo dal 1940 e molto attivo in Grecia e nel Mediterraneo. Da allora, a parte qualche cenno sommario, nessuno si è mai occupato di questi edifici, che di fatto sono rimasti inediti. Solo nel 2007, per iniziativa di Isabella Baldini che ha saputo attivare una preziosa collaborazione con il Politecnico di Bari, già impegnato da un ventennio nel Dodecaneso, e con la Soprintendenza bizantina di Rodi e Kos, è nato il progetto di riprendere sistematicamente lo studio della monumentalizzazione dell Isola di Kos nella fase protobizantina, recuperando tutta la documentazione d archivio degli scavi italiani e accompagnando questo recupero con un analisi dettagliata degli edifici. Il progetto si propone di mettere in rapporto questo materiale con la carta archeologica di Kos e quindi con il contesto topografico della città, che parallelamente viene realizzata dal Politecnico e dalle due Soprintendenze greche, quella Classica e quella Bizantina. All interno di questo progetto, al quale il Dipartimento ha dato subito il suo sostegno, la chiesa suburbana di S. Gabriele è stata la prima ad essere presa in esame. Qui sono stati indirizzati alcuni studi preliminari, ed è stato realizzato un nuovo rilievo georeferenziato; sono stati poi condotti i necessari approfondimenti di carattere topografico e architettonico, epigrafico e storico oltre che di contestualizzazione urbana. Con Isabella Baldini e Monica Livadiotti hanno lavorato colleghi e giovani collaboratori dei due atenei (archeologi, architetti, epigrafisti, storici dell antichità e del mondo bizantino), oltre a una collega della Soprintendenza bizantina, secondo una consuetudine che è ormai stabilmente acquisita all interno del nostro Dipartimento. Il susseguirsi dei capitoli del volume mostra la coerenza del progetto pur in presenza di una molteplicità dei temi presi in considerazione: dalla breve introduzione sulla storia di Kos, alla rassegna della ricerca archeologica all interno dell isola dove la presenza di archeologi italiani ha avuto un peso determinate (ed è ancora oggi ricordata, sia dagli addetti ai lavori che dai semplici abitanti, con grande ammirazione), all esame del monumento in tutti i suoi aspetti (le strutture e gli apparati decorativi, le tecniche costruttive e i materiali). In questa indagine non manca giustamente anche una breve presentazione degli strumenti di indagine e delle metodologie utilizzate sia in rapporto al rilievo che in rapporto alla ricostruzione in 3D, che finisce inevitabilmente per toccare anche il tema della valorizzazione del monumento. Con questa ricerca e con questa pubblicazione, basate sul recupero della documentazione di scavo pregressa, integrate però con nuovi interventi sia di studio che di rilievo, si è voluto in primo luogo onorare una sorta di debito che l archeologia italiana aveva nei riguardi della Grecia e della comunità scientifica, debito di cui il I

8 Archeologia protobizantina a Kos Dipartimento non è certo responsabile, ma di cui ha inteso farsi carico per rendere noto quanto allora è stato fatto, per integrare quello che allora fu fatto con nuovi dati e nuovi elementi consentendo così una nuova e piena conoscenza della Basilica offrendo tra l altro nuovi spunti anche per la sua valorizzazione. Questo lavoro nasce tra l altro all interno di un impegno più ampio in Grecia e nell Egeo, ovviamente in collaborazione con la Scuola Archeologica Italiana di Atene, impegno che il Dipartimento ha sempre avuto e che intende mantenere. E infine, qui come negli altri nostri progetti, l archeologia del Dipartimento si esprime con la solidità del metodo che ci hanno insegnato i nostri maestri, unita ad una grande apertura all innovazione (con particolare riguardo alle tecnologie per il rilievo) e soprattutto ad un costante e sistematico coinvolgimento dei nostri giovani, che in questo modo hanno fruttuose occasioni di ricerca e di formazione. Per tutte queste ragioni va riconosciuto a Isabella Baldini e Monica Livadiotti, che hanno messo in campo il progetto e che si sono prese cura dell edizione di questo volume insieme ai Colleghi impegnati nei diversi testi, il merito di una ricerca e di una pubblicazione che fanno onore al Dipartimento. Giuseppe Sassatelli Direttore del Dipartimento di Archeologia, Università di Bologna II

9 Eisagwgiko keimeno gia Agio Gabrihl Το νησί της Κω αποτελεί ένα από τα καλύτερα παραδείγματα ελληνικής νησιωτικής περιοχής που κατοικείται αδιάκοπα περίπου χρόνια και χαρακτηρίζεται από τον πλούτο των μνημείων που έχουν έρθει στο φως από ανασκαφικές έρευνες κατά τη διάρκεια των τελευταίων εκατό χρόνων, αρχικά από την Ιταλική Αρχαιολογική Αποστολή της Ρόδου και, στη συνέχεια, από την Ελληνική Αρχαιολογική Υπηρεσία. Το πρωτοποριακό έργο της Ιταλικής Αρχαιολογικής Αποστολής στα Δωδεκάνησα, και ιδιαίτερα εκείνο που επιτελέστηκε στην Κω, έχει κατά καιρούς παρουσιαστεί τεκμηριωμένα και διεξοδικά από ειδικούς επιστήμονες, αρχιτέκτονες- αναστηλωτές και αρχαιολόγους σε διεθνή συνέδρια και εκθέσεις και έχει δημοσιευτεί σε συλλογικούς τόμους ή σειρές, με άρθρα και μονογραφίες. Το βάρος της κληρονομιάς αυτής συναισθάνονται οι Εφορείες Αρχαιοτήτων της Δωδεκανήσου, στο νησί της Κω μάλιστα περισσότερο, εφόσον τα μνημεία που ανασκάφηκαν, αναστηλώθηκαν ή ανοικοδομήθηκαν αποτελούν το αντικείμενο της καθημερινής τους ενασχόλησης. Επιπροσθέτως, οι ευφυείς πολιτικές στις χρήσεις γης που προτάθηκαν από τους ιταλούς αρχαιολόγους και, κατά κανόνα, υιοθετήθηκαν από τους τότε κυβερνήτες, περιλαμβάνονται πλέον στην ελληνική αρχαιολογική νομοθεσία και αποτελούν τη βάση για οποιαδήποτε περαιτέρω μελέτη ανάδειξης και ένταξης, στον πολεοδομικό ιστό, των ελεύθερων αρχαιολογικών χώρων της πόλης. Πρόσφατα μάλιστα σε ημερίδα που διοργανώθηκε από την Ιταλική Αρχαιολογική Σχολή Αθηνών για τον εορτασμό των 100 χρόνων ( / ) από την ίδρυσή της (Αθήνα Ιουνίου 2009), παρουσιάστηκε το πλούσιο έργο και η προσφορά του Ιδρύματος στην Ελλάδα, στο οποίο περιλαμβάνονται σημαντικές αρχαιολογικές έρευνες (Κρήτη, Δωδεκάνησα, Λήμνος, Πελοπόννησος) καθώς και μία σειρά άλλων δραστηριοτήτων, όπως διεθνή επιστημονικά συνέδρια και περιοδικές εκδόσεις. Η ιταλική Διοίκηση επέδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις αρχαιότητες της Δωδεκανήσου από τα πρώτα χρόνια της παρουσίας της στην περιοχή, οργανώνοντας το Ιστορικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο FERT της Ρόδου ενώ λίγο αργότερα (1924) ιδρύθηκε η Αρχαιολογική Υπηρεσία. Στο ενεργητικό της νεοσύστατης τότε μονάδας, εγγράφονταν, εκτός από τις επιφανειακές έρευνες, τις καταγραφές και την επιστημονική τεκμηρίωση των μνημείων, ανασκαφικές και αναστηλωτικές εργασίες, νομοθετικά μέτρα για την προστασία των αρχαιοτήτων και την πάταξη της αρχαιοκαπηλίας, η έκδοση περιοδικών, η ίδρυση των Αρχαιολογικών Μουσείων Ρόδου και Κω, καθώς και η οργάνωση μιας αξιόλογης και ιστορικής αρχαιολογικής βιβλιοθήκης, του πρώτου επιστημονικού ιδρύματος στο νησί της Ρόδου. Οι δεσμοί και οι επιστημονικές συνεργασίες ανάμεσα στην Ελληνική Αρχαιολογική Υπηρεσία και την Ιταλική Αρχαιολογική Σχολή συνεχίστηκαν, σχεδόν αδιαλείπτως, μέσω πανεπιστημιακών ερευνητικών προγραμμάτων και αποστολών και οι προσωπικές σχέσεις που αναπτύσσονταν με πολλά μέλη μελετητές της σχολής, που επισκέπτονταν τακτικά τα νησιά, ήταν πάντα φιλικές και πολύ ζεστές. Ως επιστέγασμα αυτών των επαφών και έμπρακτη απόδειξη, από την πλευρά του Υπουργείου Πολιτισμού, της βαθιάς εκτίμησης για τη συμβολή των ακάματων ιταλών αρχαιολόγων και άλλων καταξιωμένων μελετητών στην προώθηση της αρχαιολογικής έρευνας, αποτελεί το μνημόνιο συνεργασίας που III

10 Archeologia protobizantina a Kos έχει συμφωνηθεί μεταξύ των τότε Εφόρων Αρχαιοτήτων κ. Ιωάννη Παπαχριστοδούλου και Ηλία Κόλλια και του Διευθυντή της Σχολής κ. Αntonino Di Vita (1989). Aντικείμενό του αποτελεί αφενός η χαρτογράφηση και τοπογραφική σύνδεση των ανασκαφών της ιταλικής και της ελληνικής περιόδου, αφετέρου η μελέτη της πολεοδομικής εξέλιξης της πόλης από την εποχή του χαλκού μέχρι την Τουρκοκρατία, εργασία επίπονη και μεθοδική, που πραγματοποιείται από τους αρχιτέκτονες, G. Rocco και M. Livadiotti σε συνεργασία με τους συναδέλφους αρχαιολόγους της Κω, που ανασκάπτουν και μελετούν τα νέα ευρήματα. Στο πλαίσιο αυτό των επιστημονικών ανταλλαγών εντάσσεται και το ερευνητικό πρόγραμμα του Πανεπιστημίου της Μπολόνια και του Πολυτεχνείου του Μπάρι για τη μελέτη των πρωτοβυζαντινών μνημείων του νησιού, όσων εντοπίστηκαν ή ανεσκάφησαν κατά τη διάρκεια της ιταλοκρατίας. Το έργο της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας μέχρι τη δεκαετία του 70 περιοριζόταν σε σωστικού χαρακτήρα ανασκαφικές έρευνες και σε μικρής κλίμακας συντηρήσεις μνημείων. Με την έκρηξη της τουριστικής ανάπτυξης και της συνακόλουθης έντονης οικοδομικής δραστηριότητας, ιδιαίτερα στη δεκαετία του 80 και του 90, οι ανασκαφικές έρευνες στην πόλη και την ύπαιθρο αυξήθηκαν. Η ανάγκη για ολοκληρωμένη προστασία των μνημείων μέσα σε ένα αλώβητο φυσικό περιβάλλον, επέβαλε τη κήρυξη και θεσμοθέτηση αρχαιολογικών χώρων και ζωνών προστασίας, όπως στο Παλαιό Πυλί, γύρω από τη βασιλική του Αγίου Παύλου στο Ζηπάρι και αλλού. Οι χρηματοδοτήσεις από τα ευρωπαϊκά κοινοτικά προγράμματα έδωσαν τη δυνατότητα στις Εφορείες Αρχαιοτήτων και στο Ινστιτούτο Αιγαιακών Σπουδών να υλοποιήσουν μία σειρά προγραμμάτων που στόχευαν στη συντήρηση, αποκατάσταση και ανάδειξη εμβληματικών αρχαιολογικών χώρων και μνημείων. Οι μελέτες που συντάχθηκαν για την ανάδειξη του μεσαιωνικού κάστρου της Νερατζιάς και του παλαιοχριστιανικού βαπτιστηρίου του Αγίου Ιωάννη στα Επτά Βήματα αποτελούν τις βάσεις για τις αποκαταστάσεις των εν λόγω μνημείων. Μέσα στην οχυρωμένη πόλη, αναστηλώθηκε το μοναδικό σωζόμενο κοσμικό ιπποτικό κτίριο στην Κω, η οικία του ιππότη κομεντόρη Franzesco Sans (1514), όπου στεγάζεται η αρχαιολογική βιβλιοθήκη, συντηρήθηκαν μερικές από τις μεσαιωνικές εκκλησίες, η Παναγία Γοργοεπήκοος και ο Άγιος Ιωάννης ο Ναύκληρος, το μουσουλμανικό λουτρό ή Αποθήκη τ αλατιού, που λειτουργεί ως επισκέψιμο μνημείο κ.ά. Εργασίες συντήρησης έγιναν επίσης στον βυζαντινό ερειπιώνα του Παλαιού Πυλίου στην πλαγιά του όρους Δικαίου και συγκεκριμένα, στερεώθηκε ο μεσοβυζαντινός πυλώνας του κάστρου και επισκευάστηκε η κατάγραφη, με τοιχογραφίες του 13 ου και 16 ου αι., εκκλησία της Παναγίας των Καστριανών. Το συλλογικό έργο Archeologia protobizantina a Kos: la basilica di S. Gabriele που επιμελήθηκαν η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου της Μπολόνια, Isabella Baldini, και η καθηγήτρια του Πολυτεχνείου του Μπάρι, Monica Livadiotti, αποτελεί ένα εξαίρετο υπόδειγμα μελέτης και δημοσίευσης ενός ιδιαίτερου και σύνθετου παλαιοχριστιανικού μνημείου, και ουσιαστικά συνιστά την πρώτη συγκροτημένη παρουσίαση για την πρωτοβυζαντινή Κω. Με αντικείμενο τη βασιλική του Αγίου Γαβριήλ στο Ψαλίδι αναπτύσσεται ένας διεπιστημονικός διάλογος ο οποίος άπτεται ιστορικών, αρχαιολογικών, καλλιτεχνικών θεμάτων, αλλά και θέτει ζητήματα συντήρησης και διαχείρισης του μνημείου. Παράλληλα, η ένταξη πληροφοριών για τις νεότερες σωστικές επεμβάσεις στον χώρο, καθώς και η αναφορά στα νεότερα αρχαιολογικά ευρήματα για την παλαιοχριστιανική Κω από τις σωστικές ανασκαφές στο νησί, υποδηλώνει την επιθυμία του Πανεπιστημίου για έμπρακτη συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων και σηματοδοτεί τη προοπτική επίτευξης νέων κοινών επιστημονικών στόχων. Το ιστορικό των αρχαιολογικών ερευνών κατά τη διάρκεια της ιταλικής περιόδου και η παρουσίαση των αντίστοιχων παλαιοχριστιανικών μνημείων, κυ- IV

11 Eisagwgiko keimeno gia Agio Gabrihl ρίως εκκλησιαστικών, στον τύπο των βασιλικών, παρουσιάζονται διεξοδικά και τεκμηριωμένα στον παρόντα τόμο. Τα παλαιοχριστιανικά μνημεία που αποκαλύφτηκαν μετά την ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου στο ελληνικό κράτος (1947) καθώς και εκείνα που προέκυψαν από τις σωστικές ανασκαφές των Εφορειών Αρχαιοτήτων και τα συμπεράσματα που εξάγονται για την πρωτοβυζαντινή Κω από τη μελέτη των ευρημάτων, αποτελούν μια ενδιαφέρουσα συμμετοχή. Η συστηματική μελέτη του μνημείου από την ομάδα του Πανεπιστημίου της Μπολόνια και του Πολυτεχνείου του Μπάρι, και η καταγραφή των ποικίλλων προβλημάτων που αντιμετωπίζει αυτό σήμερα, αποκτά μια επιπλέον σημασία, διότι, σε μία δεύτερη ανάγνωση, υποδεικνύει τις κατάλληλες παρεμβάσεις που οφείλουμε να κάνουμε στον περιβάλλοντα χώρο του συνόλου, για την ανάδειξη και φροντισμένη απόδοσή του στο κοινό. Η συναγωγή και αξιολόγηση των συμπερασμάτων που προκύπτουν από τη συστηματική μελέτη και δημοσίευση του συγκροτήματος του Αγίου Γαβριήλ υπό την εποπτεία της Isabella Baldini και της Monica Livadiotti, των ερευνών που διεξάγει το Αρχαιολογικό Τμήμα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών από τις καθηγήτριες κ. κ. Σoφία Καλοπίση Βέρτη και Μαρία Παναγιωτίδη στην περιοχή της Καρδάμαινας (αρχαία Αλάσαρνα) καθώς και των ανασκαφών στη πόλη και την ύπαιθρο που πραγματοποιούν οι Εφορείες Αρχαιοτήτων επιβεβαιώνουν, σύμφωνα με τα αρχαιολογικά ευρήματα, ζωηρή παρουσία και χρήση των μνημείων και κατά τον 7 ο αι., δηλαδή μέχρι τις αραβικές επιδρομές. Συγχαίρουμε και ευχαριστούμε θερμά τις καθηγήτριες Isabella Baldini και Monica Livadiotti για την κατάθεση του μνημειώδους έργου Archeologia protobizantina a Kos: la basilica di S. Gabriele, συμβολή στην μελέτη της πρωτοβυζαντινής Κω και υπόδειγμα πλήρους και εμπεριστατωμένης παρουσίασης ενός μνημειακού συγκροτήματος. Μαρία Μιχαηλίδου Προϊσταμένη της Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου V

12 Lo studio che ho qui il piacere di presentare è nato dall esigenza di approfondire la conoscenza di un monumento di Kos poco noto, ma di notevole interesse per la storia dell architettura protobizantina. La basilica di S. Gabriele, infatti, scavata dagli archeologi italiani nel 1935, non aveva finora trovato adeguato spazio nella letteratura scientifica ed era a tutt oggi pressoché inedita, tranne brevi cenni pubblicati nel 1936 dall ing. Hermes Balducci, allora borsista dell Istituto FERT di Rodi. La configurazione dell organismo architettonico, che affonda le sue radici più immediate nel tipo delle sale tricliniari delle ricche ville tardoantiche, appariva però di tale complessità ed interesse che si è deciso di avviare, in collaborazione tra il Dipartimento di Archeologia dell Università degli Studi di Bologna, rappresentato dall amica Isabella Baldini, e la Facoltà di Architettura del Politecnico di Bari, con Monica Livadiotti, un progetto di studio coordinato. L attività è stata quindi iniziata nell aprile del 2007, sulla base di un accordo con la IV Eforia Bizantina di Rodi, diretta da Maria Michailidou, e con la partecipazione attiva di Sophia Didioumi, autrice di uno dei contributi editi nel volume. La collaborazione ha potuto avvalersi delle diverse specializzazioni dei partecipanti, storici, epigrafisti, archeologi e architetti, e si è rivelata evidentemente proficua, tanto che lo studio architettonico, preceduto dalla storia delle ricerche italiane della Kos di età protobizantina e dal necessario inquadramento storico e topografico, basandosi sull analisi dettagliata del nucleo iniziale a cella trichora nelle sue diverse fasi, arriva a risultati interessanti e inediti, come la conferma dell esistenza di una tradizione costruttiva coa identificabile nella preferenza per le soluzioni voltate a vela. L analisi delle strutture è poi accompagnato dall esame dei tappeti musivi e in opus sectile, i quali, insieme con i dati provenienti dalle tecniche costruttive e dai materiali impiegati, costituiscono molto spesso l unico elemento per stabilire la cronologia delle strutture associate e che, nel caso di Kos, si inseriscono in una tradizione di studi ben avviata. La ricerca è poi completata da un capitolo sul piccolo edificio termale annesso alla basilica, e forse a questa anteriore, interessante contributo al dibattito sulla persistenza dell uso degli impianti termali in età cristiana, anche in connessione con la liturgia. Non manca inoltre un adeguato spazio per l illustrazione del poco noto materiale epigrafico tardoantico e protobizantino proveniente da Kos. Il lavoro è corredato da una schedatura completa degli altri edifici basilicali presenti in città e nell isola, base per i necessari confronti con gli impianti coevi di analoga funzione, dal catalogo delle unità stratigrafiche strutturali e da quello dei frammenti architettonici sia gli elementi ancora visibili presso il sito, sia quelli portati dopo lo scavo all Antiquarium del Castello dei Cavalieri a Kos città che ha costituito la base per l attenta ricostruzione dell arredo liturgico. Alla trattazione di accompagna ovviamente un ampia bibliografia, che rende conto della vastità della ricerca. Esemplare è inoltre, a mio parere, la correttezza del metodo applicato allo studio di un manufatto architettonico allo stato di rudere: preceduto infatti dalla raccolta e dall esame della cartografia e della documentazione grafica prodotti all epoca delle prime ricerche, grazie alla disponibilità dell Istituto di Studi Archeologici Egei di Rodi e della Scuola Archeologica Italiana di Atene a concedere l autorizzazione a consultare i propri Archivi, è stato effettuato il rilievo strumentale per il necessario inquadramento topografico delle strutture e il loro rilievo manuale di dettaglio, in pianta e in alzato, base conoscitiva imprescindibile per l analisi delle fasi e per l elaborazione delle ipotesi di restituzione. Queste ultime, frutto del continuo scambio interdisciplinare fra tutti i componenti dell équipe e realizzate non solo sulla base dell analisi autoptica ma anche con il supporto di tutti i possibili confronti con i complessi monumentali di altre località dell Egeo, ha reso possibile l elaborazione di convincenti ipotesi di restituzione della basilica e dell annesso impianto termale nelle loro diverse fasi di sviluppo, per altro illustrate da elaborati grafici tridimensionali di rara efficacia. Allo studio architettonico segue poi, fatto VII

13 Archeologia protobizantina a Kos del tutto inconsueto in questo genere di pubblicazioni, l elaborazione di un piano di conservazione e valorizzazione del complesso archeologico, già oggetto di un intervento conservativo negli anni 30, con sistemazione di un sistema di drenaggio, recentemente ripreso ad opera della stessa IV Eforia Bizantina di Rodi. Si tratta in definitiva di un opera corale, curata dall attenta regia di Isabella Baldini e Monica Livadiotti, che assomma nei diversi capitoli i contributi di tutti i ricercatori, che si sono distinti per precisione nell esposizione e per l approfondimento con cui la materia è stata trattata in tutti i suoi diversi aspetti. Vorrei però inquadrare il valore di questa pubblicazione in un quadro di riferimento più vasto: nell ormai lontano 1986, il prof. Antonino Di Vita, allora Direttore della Scuola Archeologica Italiana di Atene e purtroppo recentemente scomparso, inviò me e Monica Livadiotti a Kos e a Rodi per vedere se era possibile riprendere le ricerche italiane nel Dodecaneso, interrotte dopo la seconda guerra mondiale. Lo scopo era quello di pubblicare finalmente i monumenti scavati durante il periodo dell occupazione, rimasti in larga parte inediti, e assolvere così ad un debito scientifico non più prorogabile. Con molta soddisfazione, allora, e un po di malinconia, poiché il prof. Di Vita non ha potuto vedere pubblicato il volume, rilevo il fatto che la ricerca su S. Gabriele, coordinata da due sue allieve e collaboratrici, si pone in stretta continuità con quell obiettivo. Giorgio Rocco Professore Ordinario di Storia dell architettura antica, Facoltà di Architettura del Politecnico di Bari VIII

14 INTRODUZIONE Il volume sulla basilica di S. Gabriele è il risultato di una proficua collaborazione, ormai quinquennale, tra il Dipartimento di Archeologia dell Università di Bologna e la Facoltà di Architettura del Politecnico di Bari e rientra in un più ampio progetto di studio sistematico degli edifici protobizantini di Kos scavati dagli illustri archeologi italiani impegnati nel Dodecaneso nei primi decenni del secolo scorso. La storia delle indagini condotte in questa importante area dell Egeo è quindi strettamente legata alla storia della cultura italiana che ci ha preceduto: il legame con quel passato, per quanto ormai remoto, costituisce ancora una base imprescindibile per le ricerche presenti, le arricchisce, anzi, di consapevolezza sugli obiettivi da perseguire. L attività prosegue e infatti, dal 2010, è già in corso a Kos un nuovo studio architettonico del complesso episcopale delle Terme Occidentali. La scelta di pubblicare un monumento in forma collettiva nasce dalla nostra convinzione che solo un lavoro di équipe, in grado di mettere a frutto specificità e professionalità diverse, possa arrivare a risultati non parziali. In particolare, per Pietro Cassanelli, Giuseppe Contò, Giuseppe Mazzilli e Piergiorgio Traversa, la partecipazione alla presente pubblicazione nasce dai risultati della ricerca condotta nel corso della propria tesi di laurea in Architettura, discussa a Bari nel 2008: i grafici di rilievo e le ipotesi di restituzione bi- e tridimensionali che illustrano la presente pubblicazione sono frutto del loro lavoro. Siamo quindi particolarmente grate ai Colleghi e agli Allievi che hanno collaborato con entusiasmo alla realizzazione di questo primo tentativo di lettura aggiornata di uno dei più interessanti tra i numerosi complessi ecclesiastici dell isola di Kos, partecipando attivamente alle indagini sul terreno, alla ricerca d archivio, alla redazione di testi e apparato illustrativo, e, soprattutto, condividendo in maniera profonda il tentativo di assolvere, almeno in parte, ad un impegno che sentivamo irrinunciabile nei confronti della comunità scientifica. A tale compito ha aderito, con un costante e fattivo appoggio istituzionale, la IV Eforia per le Antichità Bizantine diretta da Maria Michailidou, alla quale rivolgiamo un pensiero riconoscente. Un sentito grazie va ad Emanuele Greco per aver permesso la raccolta e la pubblicazione della documentazione d archivio conservata presso la sede ateniese della Scuola Archeologica Italiana di Atene, da lui diretta. L apparato illustrativo del volume comprende anche immagini d epoca di proprietà dell Archivio Storico Alinari, che si ringrazia vivamente. Altro materiale documentario e fotografico è stato invece reperito a Rodi, presso l Archivio italiano del TAPA del Dodecaneso e presso la Biblioteca, dove è confluito il patrimonio librario e documentario della Soprintendenza alle Antichità di Rodi e dell Istituto Storico-Archeologico FERT. Entrambi i fondi sono attualmente gestiti e sono stati ulteriormente incrementati dai Direttori della XXII Eforia Preistorico-classica, della IV Eforia Bizantina e dell Istituto di Studi Archeologici Egei. A tutti loro, Melina Philimonos, la già ricordata Maria Michailidou, Anghelikì Iannikourì, vanno i nostri più sentiti ringraziamenti: senza la loro liberalità nel concedere i necessari permessi di studio, senza la loro stima, che ci ha IX

15 Archeologia protobizantina a Kos sempre accompagnati negli anni, questa e le altre nostre ricerche nel Dodecaneso non sarebbero state possibili. Siamo inoltre grate a chi ha voluto discutere con noi aspetti diversi della ricerca: Panayota Asimakopoulou Atzaka, Luigi Caliò, Eleni Chrysafi, Raffaella Farioli, Antonello Fino, Enzo Lippolis, Nicolò Masturzo, Aristotle Mentzos, Anastasia Pliota, Giorgio Rocco, Irfan Shaid, Ilaria Simiakakis. Ci sembra infine doveroso, in un momento in cui i fondi per la ricerca universitaria nel nostro Paese si fanno sempre più rari, menzionare con gratitudine il Ministero degli Affari Esteri, che ha cofinanziato parte dell attività sul posto, il Politecnico di Bari e il Dipartimento di Archeologia dell Università di Bologna, che hanno contribuito a sostenere le spese di viaggio dei laureandi dei rispettivi Atenei. Un sentito ringraziamento va in ultimo all Editore Ante Quem di Bologna, che ha portato a compimento la pubblicazione finale dell opera con la consueta professionalità e precisione. Isabella Baldini, Monica Livadiotti X

16 Introduzione 1. Basilica di S. Gabriele, fase III: sezione trasversale sulle campate angolari orientali dell aula cruciforme nell ipotesi della presenza di una cupola a copertura del nucleo presbiteriale (modellazione solida e rendering di P. Traversa; elaborazione grafica di G. Mazzilli) XI

17 Archeologia protobizantina a Kos 2. Basilica di S. Gabriele, fase II: vista della navata centrale da N-O (modellazione solida e rendering di P. Traversa; elaborazione grafica di G. Mazzilli) XII

18 Introduzione 3. Basilica di S. Gabriele, fase III: vista della navata centrale da N-O (modellazione solida e rendering di P. Traversa; elaborazione grafica di G. Mazzilli) XIII

19 Archeologia protobizantina a Kos 4. Basilica di S. Gabriele, fase III: vista dell aula dalla campata angolare orientale della navatella N (modellazione solida e rendering di P. Traversa; elaborazione grafica di G. Mazzilli) XIV

IMPARA LE LINGUE CON I FILM AL CLA

IMPARA LE LINGUE CON I FILM AL CLA UNIVERSITÀ DEGLI STUDI DI PADOVA - CENTRO LINGUISTICO DI ATENEO IMPARA LE LINGUE CON I FILM AL CLA Vedere film in lingua straniera è un modo utile e divertente per imparare o perfezionare una lingua straniera.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ & ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΕΧΝΙΚΑ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΒΙΒΛΙΩΝ 2015-2016 ΠΙΑΔΑΓΩΓΙΚΑ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ & ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΕΧΝΙΚΑ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΒΙΒΛΙΩΝ 2015-2016 ΠΙΑΔΑΓΩΓΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ & ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΒΙΒΛΙΩΝ 2015-2016 ΠΙΑΔΑΓΩΓΙΚΑ ΤΕΧΝΙΚΑ Οι Εκδόσεις Δίσιγμα ξεκίνησαν την πορεία τους στο χώρο των ελληνικών εκδόσεων τον Σεπτέμβριο του 2009 με κυρίαρχο οδηγό

Διαβάστε περισσότερα

CONFIGURAZIONE DELLA CASELLA DI POSTA ELETTRONICA CERTIFICATA (P.E.C.)

CONFIGURAZIONE DELLA CASELLA DI POSTA ELETTRONICA CERTIFICATA (P.E.C.) CONFIGURAZIONE DELLA CASELLA DI POSTA ELETTRONICA CERTIFICATA (P.E.C.) Consigliamo di configurare ed utilizzare la casella di posta elettronica certificata tramite il webmail dedicato fornito dal gestore

Διαβάστε περισσότερα

Integrali doppi: esercizi svolti

Integrali doppi: esercizi svolti Integrali doppi: esercizi svolti Gli esercizi contrassegnati con il simbolo * presentano un grado di difficoltà maggiore. Esercizio. Calcolare i seguenti integrali doppi sugli insiemi specificati: a) +

Διαβάστε περισσότερα

IMPARA LE LINGUE CON I FILM AL CLA

IMPARA LE LINGUE CON I FILM AL CLA UNIVERSITÀ DEGLI STUDI DI PADOVA - CENTRO LINGUISTICO DI ATENEO IMPARA LE LINGUE CON I FILM AL CLA Vedere film in lingua straniera è un modo utile e divertente per imparare o perfezionare una lingua straniera.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ / PROGRAMMA

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ / PROGRAMMA ΕΘΝΙΚΟN ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟN ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟN ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ UNIVERSITÀ NAZIONALE E CAPODISTRIACA DI ATENE DIPARTIMENTO DI LINGUA E LETTERATURA ITALIANA ΗΜΕΡΙΔΑ / CONVEGNO ITALOELLENICA.

Διαβάστε περισσότερα

Un esempio di dialogo interculturale: il percorso traduttivo dei pannelli di una mostra fotografica itinerante dall Italia in Grecia

Un esempio di dialogo interculturale: il percorso traduttivo dei pannelli di una mostra fotografica itinerante dall Italia in Grecia ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ: «ΙΤΑΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ» ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ, ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

άπο πρώτη ς Οκτωβρίου 18 3"] μέ/ρι τοΰ Πάσ/α 1838 τυροωμιάσατ ο Π 1 Ν Α S Τ Ω Ν Ε Ν Τ Ω Ι Β. Ο Θ Ω Ν Ε Ι Ω Ι Π Α Ν Ε Π Ι Σ Ί Ή Μ Ε Ι Ω Ι

άπο πρώτη ς Οκτωβρίου 18 3] μέ/ρι τοΰ Πάσ/α 1838 τυροωμιάσατ ο Π 1 Ν Α S Τ Ω Ν Ε Ν Τ Ω Ι Β. Ο Θ Ω Ν Ε Ι Ω Ι Π Α Ν Ε Π Ι Σ Ί Ή Μ Ε Ι Ω Ι Π 1 Ν Α S Τ Ω Ν Ε Ν Τ Ω Ι Β. Ο Θ Ω Ν Ε Ι Ω Ι Π Α Ν Ε Π Ι Σ Ί Ή Μ Ε Ι Ω Ι ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΧΕΙ Μ Ε Ρ IN Η Ν Ε Ξ AM ΗΝ IΑΝ άπο πρώτη ς Οκτωβρίου 18 3"] μέ/ρι τοΰ Πάσ/α 1838 Π Α Ρ Α Δ Ο Θ Η Σ Ο Μ Ε Ν Ω Ν ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ.

Διαβάστε περισσότερα

DICHIARAZIONE. Io sottoscritto in qualità di

DICHIARAZIONE. Io sottoscritto in qualità di Manuale dell espositore Documento sicurezza di mostra - Piano Generale procedure di Emergenza/Evacuazione Fiera di Genova, 13 15 novembre 2013 DICHIARAZIONE da restituire entro il il 31 ottobre 31 ottobre

Διαβάστε περισσότερα

bab.la Φράσεις: Προσωπική Αλληλογραφία Ευχές ελληνικά-ιταλικά

bab.la Φράσεις: Προσωπική Αλληλογραφία Ευχές ελληνικά-ιταλικά Ευχές : Γάμος Συγχαρητήρια. Σας ευχόμαστε όλη την ευτυχία του κόσμου. Congratulazioni. I nostri migliori auguri e tanta felicità. νιόπαντρο ζευγάρι Θερμά συγχαρητήρια για τους δυο σας αυτήν την ημέρα του

Διαβάστε περισσότερα

VITO MATERA OI ΔIAΦANEIEΣ TOY XPΩMATOΣ THE COLOUR TRANSPARENCIES LE TRASPARENZE DEL COLORE

VITO MATERA OI ΔIAΦANEIEΣ TOY XPΩMATOΣ THE COLOUR TRANSPARENCIES LE TRASPARENZE DEL COLORE VITO MATERA THE COLOUR TRANSPARENCIES OI ΔIAΦANEIEΣ TOY XPΩMATOΣ LE TRASPARENZE DEL COLORE VITO MATERA Was born in Gravina in Puglia, in Bari Province. A childhood in the workshop, with his father goldsmith

Διαβάστε περισσότερα

IMPARA LE LINGUE CON I FILM AL CLA

IMPARA LE LINGUE CON I FILM AL CLA UNIVERSITÀ DEGLI STUDI DI PADOVA - CENTRO LINGUISTICO DI ATENEO IMPARA LE LINGUE CON I FILM AL CLA Vedere film in lingua straniera è un modo utile e divertente per imparare o perfezionare una lingua straniera.

Διαβάστε περισσότερα

Una nuova società per una diversa politica. Le riforme di Clistene l Alcmeonide al vaglio delle fonti

Una nuova società per una diversa politica. Le riforme di Clistene l Alcmeonide al vaglio delle fonti Corso di Laurea magistrale in Scienze dell antichità: letterature, storia e archeologia Tesi di Laurea Una nuova società per una diversa politica. Le riforme di Clistene l Alcmeonide al vaglio delle fonti

Διαβάστε περισσότερα

Τα τελευταία χρόνια της Βενετοκρατίας στην Κύπρο: Αρχειακά τεκµήρια για την παρουσία, τη δράση και το θάνατο του Ιάκωβου Διασορηνού

Τα τελευταία χρόνια της Βενετοκρατίας στην Κύπρο: Αρχειακά τεκµήρια για την παρουσία, τη δράση και το θάνατο του Ιάκωβου Διασορηνού Τα τελευταία χρόνια της Βενετοκρατίας στην Κύπρο: Αρχειακά τεκµήρια για την παρουσία, τη δράση και το θάνατο του Ιάκωβου Διασορηνού Χρήστος Αποστολόπουλος Η προσωπικότητα του Ιακώβου Διασορηνού παραµένει

Διαβάστε περισσότερα

Nuova strategia è necessaria per la messa in luce dei giacimenti sottomarini di idrocarburi nel Sud di Creta.

Nuova strategia è necessaria per la messa in luce dei giacimenti sottomarini di idrocarburi nel Sud di Creta. Nuova strategia è necessaria per la messa in luce dei giacimenti sottomarini di idrocarburi nel Sud di Creta. I. Konofagos, N. Lygeros I soprascritti, già dal 2012 avevano proposto ai politici con il più

Διαβάστε περισσότερα

Ge m i n i. il nuovo operatore compatto e leggero. η καινούργια και ελαφριά αυτόματη πόρτα

Ge m i n i. il nuovo operatore compatto e leggero. η καινούργια και ελαφριά αυτόματη πόρτα Ge m i n i 6 il nuovo operatore compatto e leggero η καινούργια και ελαφριά αυτόματη πόρτα Porte Gemini 6 Operatore a movimento lineare per porte automatiche a scorrimento orizzontale. Leggero, robusto

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΦΡΑΓΚΙΣΚΟΥ ΤΗΣ ΑΣΙΖΗΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ. Ἑρμηνευτικές κατευθύνσεις καί κριτικές ἐπισημάνσεις

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΦΡΑΓΚΙΣΚΟΥ ΤΗΣ ΑΣΙΖΗΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ. Ἑρμηνευτικές κατευθύνσεις καί κριτικές ἐπισημάνσεις 1 Παναγιώτης Ἀρ. Ὑφαντῆς Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΦΡΑΓΚΙΣΚΟΥ ΤΗΣ ΑΣΙΖΗΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Ἑρμηνευτικές κατευθύνσεις καί κριτικές ἐπισημάνσεις Σκοπός τῆς παρούσας μελέτης 1 εἶναι ὁ ἐντοπισμός καί ὁ κριτικός

Διαβάστε περισσότερα

Dal volume Cipro Italia A/R Architettura di Emma Tagliacollo

Dal volume Cipro Italia A/R Architettura di Emma Tagliacollo Ambasciata d'italia Dal volume Cipro Italia A/R Architettura di Emma Tagliacollo Il progetto della mostra di Architettura cipriota ha origine da una serie di interrogativi che nascono dal ruolo che ricopre

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑΣ ΙΤΑΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 4 (Παραγωγή προφορικού λόγου και προφορική διαμεσολάβηση) ΕΠΙΠΕΔΑ Β (Β1 και Β) NOΕΜΒΡΙΟΣ 013 1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ps. Aristotele, ὅσα περὶ φωνῆς. Introduzione, traduzione e saggio di commento (1-4; 7-23; 25; 29-30; 35-36; 44; 51; 54-55)

Ps. Aristotele, ὅσα περὶ φωνῆς. Introduzione, traduzione e saggio di commento (1-4; 7-23; 25; 29-30; 35-36; 44; 51; 54-55) UNIVERSITÀ DEGLI STUDI DI SALERNO DIPARTIMENTO DI STUDI UMANISTICI (DipSUm) DOTTORATO DI RICERCA IN FILOLOGIA CLASSICA (XIII Ciclo) TESI DOTTORATO in LETTERATURA GRECA Ps. Aristotele, ὅσα περὶ φωνῆς. Introduzione,

Διαβάστε περισσότερα

RIASSUNTO PAROLE CHIAVE. Gli autori

RIASSUNTO PAROLE CHIAVE. Gli autori MACRÌ, Gabriella. La ricezione di Primo Levi in Grecia. Ricercare le radici: Primo Levi lettore- Lettori di Primo Levi. Nuovi studi su Primo Levi, a cura di Raniero Speelman, Elisabetta Tonello & Silvia

Διαβάστε περισσότερα

INDICE. Introduzione... 6

INDICE. Introduzione... 6 INDICE Introduzione... 6 CAPITOLO I: IL POEMA DEL DIGHENÌS AKRITIS... 13 Premessa... 14 1. Le redazioni... 16 1.1. Escorial (E)... 16 1.2. Grottaferrata (G)... 17 1.3. Trebisonda (T), Andros (A e P), Oxford

Διαβάστε περισσότερα

Zosi Zografidou Voci italiane in grecia

Zosi Zografidou Voci italiane in grecia A10 Zosi Zografidou Voci italiane in grecia Ιταλικές φωνές στην Ελλάδα Copyright MMXIII ARACNE editrice S.r.l. www.aracneeditrice.it info@aracneeditrice.it via Raffaele Garofalo, 133/A B 00173 Roma (06)

Διαβάστε περισσότερα

Επιπλέον, στον 1o όροφο στεγάζεται η Συλλογή Μεταβυζαντινών Εικόνων και Θρησκευτικών κειμηλίων από το 16ο αιώνα και μεταγενέστερα.

Επιπλέον, στον 1o όροφο στεγάζεται η Συλλογή Μεταβυζαντινών Εικόνων και Θρησκευτικών κειμηλίων από το 16ο αιώνα και μεταγενέστερα. ΔΗΜΟΣΙΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΛΕΥΚΑΔΑΣ Η Δημόσια Βιβλιοθήκη Λευκάδας ιδρύεται το 1953 με προσπάθειες επιφανών Λευκαδίων, όπως ο ιστορικός Πάνος Ροντογιάννης, ο συμβολαιογράφος Τάκης Μαμαλούκας και άλλοι που βρήκαν

Διαβάστε περισσότερα

Erudita invenzione: riflessioni sulla Piccola grande Iliade di Giovanni Tzetze

Erudita invenzione: riflessioni sulla Piccola grande Iliade di Giovanni Tzetze Incontri triestini di filologia classica 9 (2009-2010), 153-173 Tommaso Braccini Erudita invenzione: riflessioni sulla Piccola grande Iliade di Giovanni Tzetze «Talento limitato personalità poco simpatica

Διαβάστε περισσότερα

TEMPO SPAZIO E MEMORIA NELLA LETTERATURA ITALIANA OMAGGIO A ANTONIO TABUCCHI XΡΟΝΟΣ ΤΟΠΟΣ ΚΑΙ ΜΝΗΜΗ ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΤΙΜΗ ΣΤΟΝ ΑΝΤΟΝΙΟ ΤΑΜΠΟΥΚΙ

TEMPO SPAZIO E MEMORIA NELLA LETTERATURA ITALIANA OMAGGIO A ANTONIO TABUCCHI XΡΟΝΟΣ ΤΟΠΟΣ ΚΑΙ ΜΝΗΜΗ ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΤΙΜΗ ΣΤΟΝ ΑΝΤΟΝΙΟ ΤΑΜΠΟΥΚΙ TEMPO SPAZIO E MEMORIA NELLA LETTERATURA ITALIANA OMAGGIO A ANTONIO TABUCCHI XΡΟΝΟΣ ΤΟΠΟΣ ΚΑΙ ΜΝΗΜΗ ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΤΙΜΗ ΣΤΟΝ ΑΝΤΟΝΙΟ ΤΑΜΠΟΥΚΙ ARACNE editrice S.r.l. UNIVERSITY STUDIO PRESS Η έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

20/08/2015 - BOLLETTINO UFFICIALE DELLA REGIONE LAZIO - N. 67. Regione Lazio. Atti della Giunta Regionale e degli Assessori

20/08/2015 - BOLLETTINO UFFICIALE DELLA REGIONE LAZIO - N. 67. Regione Lazio. Atti della Giunta Regionale e degli Assessori Regione Lazio Atti della Giunta Regionale e degli Assessori Deliberazione 4 agosto 2015, n. 440 Approvazione del "Documento propedeutico alla costruzione dell'aggiornamento del Piano di Tutela delle Acque

Διαβάστε περισσότερα

Un Venerabile testimone dei Vangeli secondo Luca e secondo Giovanni: Il Papiro Bodmer XIV-XV (P 75 ) *

Un Venerabile testimone dei Vangeli secondo Luca e secondo Giovanni: Il Papiro Bodmer XIV-XV (P 75 ) * Un Venerabile testimone dei Vangeli secondo Luca e secondo Giovanni: Il Papiro Bodmer XIV-XV (P 75 ) * Il Papiro Bodmer XIV-XV (P 75 ) è arrivato nella Biblioteca Apostolica Vaticana il 22 novembre 2006,

Διαβάστε περισσότερα

L UTILIZZO DELLE SCRITTURE GIUDAICHE NEL TESTO DI LUCA 24 SECONDO IL CODICE DI BEZA Jenny Read-Heimerdinger e Josep Rius-Camps.

L UTILIZZO DELLE SCRITTURE GIUDAICHE NEL TESTO DI LUCA 24 SECONDO IL CODICE DI BEZA Jenny Read-Heimerdinger e Josep Rius-Camps. 1 L UTILIZZO DELLE SCRITTURE GIUDAICHE NEL TESTO DI LUCA 24 SECONDO IL CODICE DI BEZA Jenny Read-Heimerdinger e Josep Rius-Camps. Il punto di partenza del nostro studio del capitolo finale del Vangelo

Διαβάστε περισσότερα

MAMBRETTI - PAPAMICHAIL

MAMBRETTI - PAPAMICHAIL Notizie 31 Το παρόν τεύχος τυπώθηκε σε 5.000 τεµ. Del presente numero sono state stampate 5.000 copie Οποιαδήποτε αναδηµοσιεύση κειµένων και φωτογραφιών θα πρέπει να γίνεται µόνο µε την άδεια του εκδότη.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΒΒΑΤΟ 16/05/2015. «Οι πολλαπλές πτυχές της πέτρας» 09:00π.μ. ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Ζάκυνθος. Μια επιστημονική προσέγγιση.

ΣΑΒΒΑΤΟ 16/05/2015. «Οι πολλαπλές πτυχές της πέτρας» 09:00π.μ. ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Ζάκυνθος. Μια επιστημονική προσέγγιση. ΣΑΒΒΑΤΟ 16/05/2015 09:00π.μ. ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Ζάκυνθος «Οι πολλαπλές πτυχές της πέτρας» Μια επιστημονική προσέγγιση. i V.I.S.: www.visproject.eu - ΠΙΝ/ΠΕΖ: http://pin.gov.gr ΔΗΜΟΣ ΚΕΦΑΛΛΟΝΙΑΣ: www.kefallonia.gov.gr

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα τμημάτων ιταλικής γλώσσας Σχολικό έτος 2013/2014

Πρόγραμμα τμημάτων ιταλικής γλώσσας Σχολικό έτος 2013/2014 Πρόγραμμα τμημάτων ιταλικής γλώσσας Σχολικό έτος 2013/2014 Στο τέλος της σχολικής χρονιάς προσφέρονται στους μαθητές ιταλικής γλώσσας υποτροφίες για την παρακολούθηση μαθημάτων γλώσσας σε ιταλικά Πανεπιστήμια

Διαβάστε περισσότερα

Conferenza di N. Lygeros avente per tema L insurrezione Greca quale esempio di resistenza. Pafo 24/03/2015

Conferenza di N. Lygeros avente per tema L insurrezione Greca quale esempio di resistenza. Pafo 24/03/2015 Conferenza di N. Lygeros avente per tema L insurrezione Greca quale esempio di resistenza. Pafo 24/03/2015 Scosta il sipario che è dietro al leggio e scopre uno stendardo che riguarda la Rivoluzione e

Διαβάστε περισσότερα

Agazia Scolastico, Epigrammi

Agazia Scolastico, Epigrammi Scuola Dottorale di Ateneo Graduate School Dottorato di ricerca in Italianistica e Filologia Classico-Medievale Ciclo XXVI Anno di discussione 2014 Agazia Scolastico, Epigrammi Introduzione, testo critico

Διαβάστε περισσότερα

διορισμένη σε οργανική θέση και μόνιμη. Παρακολούθησε το πρόγραμμα εισαγωγικής επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, που διοργανώθηκε από το 3ο Περιφερειακό

διορισμένη σε οργανική θέση και μόνιμη. Παρακολούθησε το πρόγραμμα εισαγωγικής επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, που διοργανώθηκε από το 3ο Περιφερειακό ΑΝΝΑ ΘΕΜΟΥ Ακαδημαϊκή θέση: Aναπληρώτρια Καθηγήτρια του Τμήματος Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Ε.Κ.Π.Α. Γνωστικό αντικείμενο: Σύγχρονη Ιταλική Λογοτεχνία Τηλέφωνο: +30 210 7275378 (γραφείου), Fax: +30

Διαβάστε περισσότερα

Lo scontro tra formazione classica e pensiero cristiano: La vita e miracoli

Lo scontro tra formazione classica e pensiero cristiano: La vita e miracoli GRAECO-LATINA BRUNENSIA 15, 2010, 2 Ángel Narro 1 (Universitat de València) Lo scontro tra formazione classica e pensiero cristiano: La vita e miracoli di Santa Tecla The Life and Miracles of Saint Thekla

Διαβάστε περισσότερα

ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ 29 Μαρτίου 2014 ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ / ΒΙΒΛΙΑ / ΘΕΑΤΡΟ / ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ / ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΑΝΟΥΣΑΚΗΣ ΨΑΡΑΔΕΣ, ΕΡΑΣΙΤΕΧΝΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΑΣΤΙΚΟΙ

ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ 29 Μαρτίου 2014 ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ / ΒΙΒΛΙΑ / ΘΕΑΤΡΟ / ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ / ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΑΝΟΥΣΑΚΗΣ ΨΑΡΑΔΕΣ, ΕΡΑΣΙΤΕΧΝΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΑΣΤΙΚΟΙ διαδρομές ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ / ΒΙΒΛΙΑ / ΘΕΑΤΡΟ / ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ / ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΑΝΟΥΣΑΚΗΣ ΨΑΡΑΔΕΣ, ΕΡΑΣΙΤΕΧΝΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΑΣΤΙΚΟΙ Στο ψαρολίμανο ανο της Νέας Χώρας 2 ΧΑΝΙΩΤΙΚΑ diadromes@haniotika-nea.gr διαδρομές

Διαβάστε περισσότερα

Dipartimento di Scienze dell antichità. Dottorato di ricerca in Filologia, Letteratura e Tradizione Classica XXII ciclo

Dipartimento di Scienze dell antichità. Dottorato di ricerca in Filologia, Letteratura e Tradizione Classica XXII ciclo Scuola di Dottorato in Humanae Litterae Dipartimento di Scienze dell antichità Dottorato di ricerca in Filologia, Letteratura e Tradizione Classica XXII ciclo PLATONE E PLUTARCO: INTRECCI TEMATICI TRA

Διαβάστε περισσότερα

Atene παίδευσις e Atene τύραννος

Atene παίδευσις e Atene τύραννος Atene παίδευσις e Atene τύραννος Il dialogo dei Meli e degli Ateniesi: Tucidide V 111-116 CXI. ΑΘ. τούτων µὲν καὶ πεπειραµένοις ἄν τι γένοιτο καὶ ὑµῖν καὶ οὐκ ἀνεπιστήµοσιν ὅτι οὐδ ἀπὸ µιᾶς πώποτε πολιορκίας

Διαβάστε περισσότερα

Istruzioni per l uso della funzione di rete/ Οδηγίες λειτουργίας δικτύου

Istruzioni per l uso della funzione di rete/ Οδηγίες λειτουργίας δικτύου 3-078-154-41 (1) Istruzioni per l uso della funzione di rete/ Οδηγίες λειτουργίας δικτύου 2002 Sony Corporation Marchi di fabbrica Memory Stick e sono marchi registrati di Sony Corporation. I marchi BLUETOOTH

Διαβάστε περισσότερα

Notizie 32. H Διοίκηση του Ελληνο-Ιταλικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης. L Amministrazione della Camera di Commercio Italo-Ellenica di Salonicco

Notizie 32. H Διοίκηση του Ελληνο-Ιταλικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης. L Amministrazione della Camera di Commercio Italo-Ellenica di Salonicco Notizie 32 Το παρόν τεύχος τυπώθηκε σε 5.000 τεμ. Del presente numero sono state stampate 5.000 copie Οποιαδήποτε αναδημοσιεύση κειμένων και φωτογραφιών θα πρέπει να γίνεται μόνο με την άδεια του εκδότη.

Διαβάστε περισσότερα

Emma Tagliacollo CIPRO ITALIA A/R ARCHITETTURA. Κύϖρος Ιταλία Μ/Ε. αρχιτεκτονική

Emma Tagliacollo CIPRO ITALIA A/R ARCHITETTURA. Κύϖρος Ιταλία Μ/Ε. αρχιτεκτονική Emma Tagliacollo CIPRO ITALIA A/R ARCHITETTURA Κύϖρος Ιταλία Μ/Ε αρχιτεκτονική Copyright MMX ARACNE editrice S.r.l. www.aracneeditrice.it info@aracneeditrice.it via Raffaele Garofalo, 133/A B 00173 Roma

Διαβάστε περισσότερα

Αναστασία Παπαδία-Λάλα

Αναστασία Παπαδία-Λάλα Αναστασία Παπαδία-Λάλα Καθηγήτρια Ιστορίας Νέου Ελληνισμού, με έμφαση στην Ιστορία του βενετοκρατούμενου Ελληνισμού Διεύθυνση: Κυψέλη 408, 4ος όροφος, Κτήριο Φιλοσοφικής Σχολής, Πανεπιστημιούπολη Ζωγράφου,

Διαβάστε περισσότερα

Ανοικτή Πρόσβαση και αρχαιολογικά Δεδομένα.

Ανοικτή Πρόσβαση και αρχαιολογικά Δεδομένα. Ανοικτή Πρόσβαση και αρχαιολογικά Δεδομένα. Εισηγήτριες: Κανελλοπούλου Μπότη Μαρία, Δικηγόρος, Επίκουρη Καθηγήτρια του Ιονίου Πανεπιστημίου Βουλιγέα Ελένη, Αρχαιολόγος της Η Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών

Διαβάστε περισσότερα

Smaragda Antoniou. Historic Industrial Arched R.C. Structures: Investigation and Modelling

Smaragda Antoniou. Historic Industrial Arched R.C. Structures: Investigation and Modelling Smaragda Antoniou Historic Industrial Arched R.C. Structures: Investigation and Modelling Italy 2009 DECLARATION Name: Email: Smaragda Antoniou smaragdantoniou@hotmail.com Title of the Msc Dissertation:

Διαβάστε περισσότερα

UNIVERSITÀ CA FOSCARI DI VENEZIA L AGORÀ IN ERODOTO

UNIVERSITÀ CA FOSCARI DI VENEZIA L AGORÀ IN ERODOTO UNIVERSITÀ CA FOSCARI DI VENEZIA FACOLTÀ DI LETTERE E FILOSOFIA Corso di Laurea Magistrale (ordinamento ex D.M. 270/2004) in Scienze dell antichità: letterature, storia e archeologia. Tesi di Laurea L

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΕΠΤΑ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΣΠΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΕΠΤΑ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΣΠΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΕΠΤΑ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΣΠΑ Ρόδος, Μεσαιωνική Πόλη, ΚΑΤΑΛΥΜΑ ΤΗΣ ΙΣΠΑΝΙΑΣ, οδός Ιπποτών. Παρασκευή 18 και Σάββατο 19 Δεκεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΤΕΧΝΙΑ ΤΩΝ ΥΠΟΔΗΜΑΤΟΠΟΙΩΝ ΣΤΗ ΒΕΝΕΤΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΗ ΚΕΡΚΥΡΑ

Η ΣΥΝΤΕΧΝΙΑ ΤΩΝ ΥΠΟΔΗΜΑΤΟΠΟΙΩΝ ΣΤΗ ΒΕΝΕΤΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΗ ΚΕΡΚΥΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΑΡΛΑΦΤΗ-ΜΟΥΡΑΤΙΔΗ ΕΩΑ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΑ 7 (2007) Η ΣΥΝΤΕΧΝΙΑ ΤΩΝ ΥΠΟΔΗΜΑΤΟΠΟΙΩΝ ΣΤΗ ΒΕΝΕΤΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΗ ΚΕΡΚΥΡΑ Η προσπάθεια οργάνωσης της κοινωνικοοικονομικής και πνευματικής ζωής, ήδη από πολύ νωρίς,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ (ΟΕΛΜΕΚ) ΤΕΥΧΟΣ 3 2011

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ (ΟΕΛΜΕΚ) ΤΕΥΧΟΣ 3 2011 ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ (ΟΕΛΜΕΚ) ΤΕΥΧΟΣ 3 2011 1 Editorial Editorial Μετά από μια μεγάλη απουσία, επιστρέψαμε δυναμικά με καινούρια θέματα και ιδέες. Θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε όλους εσάς

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστικό απόθεμα της Εύβοιας: καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης

Πολιτιστικό απόθεμα της Εύβοιας: καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης Πολιτιστικό απόθεμα της Εύβοιας: καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης Παρή Καλαμαρά Διευθύντρια της Εφορείας Αρχαιοτήτων Εύβοιας Εμπορικό Επιμελητήριο - Χαλκίδα, 7-6-2015 Τα κάστρα στα χρόνια του Βυζαντίου

Διαβάστε περισσότερα

Alma Mater Studiorum - Università di Bologna Dipartimento di Archeologia. Centro per lo studio delle antichità ravennati e bizantine Giuseppe Bovini

Alma Mater Studiorum - Università di Bologna Dipartimento di Archeologia. Centro per lo studio delle antichità ravennati e bizantine Giuseppe Bovini Alma Mater Studiorum - Università di Bologna Dipartimento di Archeologia Centro per lo studio delle antichità ravennati e bizantine Giuseppe Bovini IDEOLOGIA E CULTURA ARTISTICA TRA ADRIATICO E MEDITERRANEO

Διαβάστε περισσότερα

xristinabar@gmail.com ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ MCS ΚΑΤΣΑΡΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Κέντρο Εκπαίδευσης Ξένων Γλωσσών Διδασκαλία ιταλικής γλώσσας

xristinabar@gmail.com ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ MCS ΚΑΤΣΑΡΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Κέντρο Εκπαίδευσης Ξένων Γλωσσών Διδασκαλία ιταλικής γλώσσας Β Ι Ο Γ Ρ Α Φ Ι Κ Ο Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Ονοματεπώνυμο Πατρώνυμο Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο ΜΠΑΡΖΑ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Διεύθυνση ΠΕΛΑΣΓΙΑΣ 83, ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ, 12136 Τηλέφωνο 2105713059, 6976775158

Διαβάστε περισσότερα

Presentazione progetto Rete fra città gemellate Παρουσίαση σχεδίου «ίκτυο αδελφοποιηµένων πόλεων»

Presentazione progetto Rete fra città gemellate Παρουσίαση σχεδίου «ίκτυο αδελφοποιηµένων πόλεων» simboli araldici a grottesca sulle pareti nella sala del Cavaliere Paolo Guidotti Presentazione progetto Rete fra città gemellate Παρουσίαση σχεδίου «ίκτυο αδελφοποιηµένων πόλεων» grottesche sulla volta

Διαβάστε περισσότερα

STORIA ANTICA E STORIA CLASSICA: IL CASO DELL ORIENTE GRECO-ROMANO

STORIA ANTICA E STORIA CLASSICA: IL CASO DELL ORIENTE GRECO-ROMANO Histos 5 (2011) 107 16 STORIA ANTICA E STORIA CLASSICA: IL CASO DELL ORIENTE GRECO-ROMANO 1 È divenuta oramai una prassi consolidata quella d identificare ed etichettare la storia del Mediterraneo orientale

Διαβάστε περισσότερα

Storia. Alma Mater Studiorum Università di Bologna DOTTORATO DI RICERCA IN

Storia. Alma Mater Studiorum Università di Bologna DOTTORATO DI RICERCA IN Alma Mater Studiorum Università di Bologna DOTTORATO DI RICERCA IN Storia Ciclo:XXVII Settore Concorsuale di afferenza: 11/A4 Settore Scientifico disciplinare: M-STO/07 Il sistema della pesca nel lago

Διαβάστε περισσότερα

«Αφιέρωμα στη Γερμανική, Ιταλική και Ισπανική Γλώσσα» Πρακτικά Ημερίδας

«Αφιέρωμα στη Γερμανική, Ιταλική και Ισπανική Γλώσσα» Πρακτικά Ημερίδας ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΦΙΛΙΑΣ ΕΘΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ «Αφιέρωμα στη Γερμανική, Ιταλική και Ισπανική Γλώσσα» Πρακτικά Ημερίδας (Σάββατο

Διαβάστε περισσότερα

DEFINIZIONE DELLE FUNZIONI TRIGONOMETRICHE IN UN TRIANGOLO RETTANGOLO

DEFINIZIONE DELLE FUNZIONI TRIGONOMETRICHE IN UN TRIANGOLO RETTANGOLO DEFINIZIONE DELLE FUNZIONI TRIGONOMETRICHE IN UN TRIANGOLO RETTANGOLO Il triangolo ABC ha n angolo retto in C e lati di lnghezza a, b, c (vedi fig. ()). Le fnzioni trigonometriche dell angolo α sono definite

Διαβάστε περισσότερα

150 ANNI DI UNITA D ITALIA 150 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΑΣ

150 ANNI DI UNITA D ITALIA 150 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΑΣ 37 PUBBLICAZIONE QUADRIMESTRALE 1/2011 ΤΕΤΡΑΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ 1/2011 150 ANNI DI UNITA D ITALIA 150 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΑΣ LEONARDO DA VINCI A SALONICCO LEONARDO DA VINCI ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ LEONARDO

Διαβάστε περισσότερα

3-087-936-53(1) Manuale delle applicazioni del computer. εφαρµογών υπολογιστή. Digital Video Camera Recorder. 2004 Sony Corporation

3-087-936-53(1) Manuale delle applicazioni del computer. εφαρµογών υπολογιστή. Digital Video Camera Recorder. 2004 Sony Corporation 3-087-936-53(1) Manuale delle applicazioni del computer Οδηγός εφαρµογών υπολογιστή IT GR Digital Video Camera Recorder 2004 Sony Corporation Da leggere subito Per utilizzare la videocamera, leggere il

Διαβάστε περισσότερα

+ Archimandrita Evangelos Yfantidis

+ Archimandrita Evangelos Yfantidis Aspetti del Magistero Sociale della Chiesa Ortodossa, secondo la dottrina ecclesiastica e l insegnamento di Sua Santità il Patriarca Ecumenico Bartolomeo Discorso durante i lavori della 49 sessione di

Διαβάστε περισσότερα

MAMBRETTI - PAPAMICHAIL

MAMBRETTI - PAPAMICHAIL Notizie 33 Το παρόν τεύχος τυπώθηκε σε 5.000 τεμ. Del presente numero sono state stampate 5.000 copie Οποιαδήποτε αναδημοσιεύση κειμένων και φωτογραφιών θα πρέπει να γίνεται μόνο με την άδεια του εκδότη.

Διαβάστε περισσότερα

L EDUCAZIONE A PArOLE

L EDUCAZIONE A PArOLE Luciano Lanzi Roberto Rossi L EDUCAZIONE A PArOLE R. Rossi, L. Lanzi Con parole ornate Cappelli Editore 2010 1 Essere giovani in Grecia Breve excursus sulla παιδεία del mondo antico Nelle diverse poleis

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΡΧΗ ΣΕΛΙΔΑΣ 1 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Δευτέρα, 30 Ιουνίου 2014 ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ KAI ΤΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

2 PROGETTO 3 ITALIANO

2 PROGETTO 3 ITALIANO 2 PROGETTO 3 ITALIANO Che cos è INNOVABILITY Innovability è un Programma di Cooperazione Transfrontaliera dell Unione Europea destinato a migliorare la qualità della vita delle persone diversamente abili,

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο οδηγιών. Χρονοθερμοστάτης WiFi 02911 Εγχειρίδιο τεχνικού εγκατάστασης

Εγχειρίδιο οδηγιών. Χρονοθερμοστάτης WiFi 02911 Εγχειρίδιο τεχνικού εγκατάστασης Εγχειρίδιο οδηγιών Χρονοθερμοστάτης WiFi 02911 Εγχειρίδιο τεχνικού εγκατάστασης Πίνακας περιεχομένων 1. Χρονοθερμοστάτης 02911 3 2. Πεδίο εφαρμογής 3 3. Εγκατάσταση 3 4. Συνδέσεις 4 4.1 Σύνδεση ρελέ 4

Διαβάστε περισσότερα

Anno XII Numero XXIII Giugno 2015

Anno XII Numero XXIII Giugno 2015 Anno XII Numero XXIII Giugno 2015 2003-2015 Rivista online registrata, codice ISSN 2240-5240 Indice articoli: 1. ARTISTI CRETESI DELLA DIASPORA TRA CRETA E BISANZIO (sec. VX-XVI) Massimo Alessandro Bianchi

Διαβάστε περισσότερα

Γκρίκο: Ποια είναι η Γκρίκο;

Γκρίκο: Ποια είναι η Γκρίκο; Μάρτιος 2013/Μαrzo 2013/March 2013 Γκρίκο: Ποια είναι η Γκρίκο; Η Γκρίκο είναι μία μειονοτική γλώσσα που μιλιέται μέχρι σήμερα σε μία από τις δύο ελληνικές γλωσσικές νησίδες της Νότιας Ιταλίας, στην ευρύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Ref.:180/2016 Rome, 24 May 2016

Ref.:180/2016 Rome, 24 May 2016 Ref.:180/2016 Rome, 24 May 2016 English (click here) Français (cliquez ici) Español (haga click aqui) Italiano (clicca qui) Ελληνική (κάντε κλικ εδώ) Ref.: 180/2016 Rome, 24 th May 2016 Chairman: Giampaolo

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο χρήστη. RBC 24 Elite 24 Elite. για τα µοντέλα CE 0694 TA01B156.A0307

Εγχειρίδιο χρήστη. RBC 24 Elite 24 Elite. για τα µοντέλα CE 0694 TA01B156.A0307 Εγχειρίδιο χρήστη για τα µοντέλα RBC 24 Elite RBS 24 Elite Επίτοιχος λέβητας αερίου CE 0694 Documentazione Tecnica RADIANT BRUCIATORI S.p.A. Montelabbate (PU) ITALY ΕΛΛΗΝΙΚΑ Ο ΗΓΙΕΣ & ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΛΕΒΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

MAMBRETTI - PAPAMICHAIL

MAMBRETTI - PAPAMICHAIL Notizie 34 Το παρόν τεύχος τυπώθηκε σε 5.000 τεμ. Del presente numero sono state stampate 5.000 copie Οποιαδήποτε αναδημοσιεύση κειμένων και φωτογραφιών θα πρέπει να γίνεται μόνο με την άδεια του εκδότη.

Διαβάστε περισσότερα

SCUOLA DI DOTTORATO DI RICERCA IN STORIA E CRITICA DEI BENI ARTISTICI, MUSICALI E DELLO SPETTACOLO CICLO: XXII

SCUOLA DI DOTTORATO DI RICERCA IN STORIA E CRITICA DEI BENI ARTISTICI, MUSICALI E DELLO SPETTACOLO CICLO: XXII Università degli Studi di Padova Dipartimento di Storia delle Arti Visive e della Musica SCUOLA DI DOTTORATO DI RICERCA IN STORIA E CRITICA DEI BENI ARTISTICI, MUSICALI E DELLO SPETTACOLO CICLO: XXII LE

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥ ΑΛΙΚΑΡΝΑΣΣΟΥ ΤΟ ΤΙΜΙΟΝ

ΤΟΥ ΑΛΙΚΑΡΝΑΣΣΟΥ ΤΟ ΤΙΜΙΟΝ Corso di Laurea magistrale (ordinamento ex D.M. 270/2004) in Scienze dell'antichità: Letterature, Storia e Archeologia Tesi di Laurea ΤΟΥ ΑΛΙΚΑΡΝΑΣΣΟΥ ΤΟ ΤΙΜΙΟΝ Relatore Ch. Prof.ssa Claudia Antonetti

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΚΟΛΥΒΑ Kαθηγήτρια Αρχειονομίας Τμήμα Αρχειονομίας, Βιβλιοθηκονομίας και Μουσειολογίας Ιόνιο Πανεπιστήμιο. Πίνακας Μελετών

ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΚΟΛΥΒΑ Kαθηγήτρια Αρχειονομίας Τμήμα Αρχειονομίας, Βιβλιοθηκονομίας και Μουσειολογίας Ιόνιο Πανεπιστήμιο. Πίνακας Μελετών ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΚΟΛΥΒΑ Kαθηγήτρια Αρχειονομίας Τμήμα Αρχειονομίας, Βιβλιοθηκονομίας και Μουσειολογίας Ιόνιο Πανεπιστήμιο Πίνακας Μελετών 1. Μ. Κολυβά, «Θεόδωρος Παλαιολόγος, αρχηγός μισθοφόρων "στρατιωτών" και

Διαβάστε περισσότερα

Bollettino Italo-ellenico

Bollettino Italo-ellenico Maggio 2013 anno 4 Μαϊος 2013 Έτος 4 Bollettino Italo-ellenico Η Ιταλική βιοµηχανία συνεχίζει να έχει προβλήµατα L industria italiana soffre ancora Παρά τη µικρή ανάκαµψη της Ιταλικής αγοράς που καταγράφηκε

Διαβάστε περισσότερα

Considerata una delle fonti fondamentali per la storia dell arte bizantina, entrata in

Considerata una delle fonti fondamentali per la storia dell arte bizantina, entrata in Sommario Premessa... I Introduzione... 2 I. L autore e l opera... 5 I.2 La vita... 5 I.2 L opera... 10 II. La descrizione della Chiesa dei Ss. Apostoli a Costantinopoli... 17 II.1 L edificio... 17 II.2

Διαβάστε περισσότερα

Gli invitati al banchetto (Mt 22,1-14; Lc 14,16-24) Testo rivisto dal Relatore: Prof. Don Carlo Dezzuto

Gli invitati al banchetto (Mt 22,1-14; Lc 14,16-24) Testo rivisto dal Relatore: Prof. Don Carlo Dezzuto Gli invitati al banchetto (Mt 22,1-14; Lc 14,16-24) Testo rivisto dal Relatore: Prof. Don Carlo Dezzuto Nella prima metà del Quattrocento, la casa di Borgogna, sotto il regno di Filippo il Buono, estende

Διαβάστε περισσότερα

Manuale delle istruzioni Οδηγός Χρήσης

Manuale delle istruzioni Οδηγός Χρήσης 3-285-370-51(1) Digital Video Camera Recorder Manuale delle istruzioni Οδηγός Χρήσης IT GR DCR-DVD510E/DVD910E Ulteriori informazioni su questo prodotto e risposte alle domande più comuni sono reperibili

Διαβάστε περισσότερα

Κφκλοσ ςυναντιςεων ςε ςυνδιοργάνωςθ με το Κζντρο Μελετϊν Ιονίου. τα ελλθνικά με μετάφραςθ ςτα ιταλικά ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ:

Κφκλοσ ςυναντιςεων ςε ςυνδιοργάνωςθ με το Κζντρο Μελετϊν Ιονίου. τα ελλθνικά με μετάφραςθ ςτα ιταλικά ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: Ελλάδα-Ιταλία. Διάλογοι μεταξφ δφο πολιτιςμών ΕΛΛΗΝΕΣ ΖΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ ΙΤΑΛΟΙ ΖΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (16 ος -19 ος αι.) Auditorium Ιταλικοφ Μορφωτικοφ Ινςτιτοφτου Ακθνών, Πατθςίων 47 Κφκλοσ ςυναντιςεων

Διαβάστε περισσότερα

SOPRA ALCUNE EPIGRAFI METRICHE DI OSTIA

SOPRA ALCUNE EPIGRAFI METRICHE DI OSTIA SOPRA ALCUNE EPIGRAFI METRICHE DI OSTIA Avevo gia composta e spedita per la pubblicazione la nota alia prima delle tre iscrizioni qui trattate, quando mi fu segnalato Γ articolo di M. Guarducci, Tracce

Διαβάστε περισσότερα

Immaginato, sentimenti ed emozioni nella storiografia tardoantica

Immaginato, sentimenti ed emozioni nella storiografia tardoantica CLAUDIA GIUFFRIDA Immaginato, sentimenti ed emozioni nella storiografia tardoantica A cavallo tra il II e il III secolo d.c., Sesto Empirico, 1 nel suo Adversus Mathematicos, discuteva la tesi dello stoico

Διαβάστε περισσότερα

Verso un approccio cartografico

Verso un approccio cartografico Sede Amministrativa: Università degli Studi di Padova Dipartimento di Scienze del Mondo Antico SCUOLA DI DOTTORATO DI RICERCA IN: Scienze linguistiche, filologiche e letterarie INDIRIZZO: Filologia classica

Διαβάστε περισσότερα

Golden Tulip Vivaldi Hotel, Dragonara Road, St. Julians - Malta. 10 November 2015

Golden Tulip Vivaldi Hotel, Dragonara Road, St. Julians - Malta. 10 November 2015 Draft Agenda of the Seminar on the results of the" Assessment of management scenarios for the preparation of long-term plans in the Mediterranean" 10 November 2015 English (click here) Français (cliquez

Διαβάστε περισσότερα

Antonio Gramsci, Sotto la mole (1916-1920)

Antonio Gramsci, Sotto la mole (1916-1920) L'«attualità» ci fa vivere davvero il passato, la psicologia degli uomini del passato. E ci chiarisce le idee, e ci obbliga a trasformare il vocabolario. Lasciamo cadere la parola «tiranno»: sostituiamola

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΕΡΓΟΓΡΑΦΙΑ. Η διασπορά ως σημείο ενότητος και διαιρέσεως των Ορθοδόξων Εκκλησιών, Ερώ 8 (Οκτώβριος- Νοέμβριος 2011 ) 37-42.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΕΡΓΟΓΡΑΦΙΑ. Η διασπορά ως σημείο ενότητος και διαιρέσεως των Ορθοδόξων Εκκλησιών, Ερώ 8 (Οκτώβριος- Νοέμβριος 2011 ) 37-42. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Ο Βασίλειος Κουκουσάς είναι αναπληρωτής καθηγητής της Εκκλησιαστικής Ιστορίας στο Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ. Γεννήθηκε στην Κοζάνη, ενώ η καταγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Black and White, an innovation in wooden flooring.

Black and White, an innovation in wooden flooring. a m s t e r d a m v i e n n a l o n d o n p a r i s m o s c o w d u b l i n m i l a n c o p e n h a g e n g e n e v a a t h e n s b a r c e l o n a r e y k j a v i c k i e v GB PT ES IT GR Black and White,

Διαβάστε περισσότερα

LIVELLO C1 secondo il Consiglio d Europa

LIVELLO C1 secondo il Consiglio d Europa ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑΣ MINISTERO DELL ISTRUZIONE E DEGLI AFFARI RELIGIOSI, DELLA CULTURA E DELLO SPORT CERTIFICAZIONE DI LINGUA

Διαβάστε περισσότερα

Immagine di copertina: mosaico raffigurante Gregorio Nazianzeno. Chiesa di S. Maria dell Ammiraglio, Palermo.

Immagine di copertina: mosaico raffigurante Gregorio Nazianzeno. Chiesa di S. Maria dell Ammiraglio, Palermo. ISBN: 978-94-9179-105-5 Immagine di copertina: mosaico raffigurante Gregorio Nazianzeno. Chiesa di S. Maria dell Ammiraglio, Palermo. UNIVERSITÀ DI ROMA «TOR VERGATA» UNIVERSITEIT GENT DOTTORATO DI RICERCA

Διαβάστε περισσότερα

www.e-griko.eu Griko: Di che cosa si tratta? I gruppi - obiettivo Le nostre azioni ll nostro programma/materiale didattico

www.e-griko.eu Griko: Di che cosa si tratta? I gruppi - obiettivo Le nostre azioni ll nostro programma/materiale didattico www.e-griko.eu Griko: Di che cosa si tratta? I l Griko e una lingua minoritaria ancora oggi parlata in una delle due isole linguistiche di origine greca dell Italia Meridionale, la Grecìa Salentina, nella

Διαβάστε περισσότερα

ATENE, CITTA CHE OSA. LE VESPE DI ARISTOFANE.

ATENE, CITTA CHE OSA. LE VESPE DI ARISTOFANE. ATENE, CITTA CHE OSA. LE VESPE DI ARISTOFANE. Αὖθις δὲ οἱ μὲν καὶ παρὰ δύναμιν τολμηταὶ καὶ παρὰ γνώμην κινδυνευταὶ καὶ τοῖς δεῖνοις εὐέλπιδες (Thuc., I, 70, 3) (Ancora, loro (gli Ateniesi) audaci oltre

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Il Griko e una lingua minoritaria ancora

Il Griko e una lingua minoritaria ancora www.e-griko.eu Griko: Di che cosa si tratta? Il Griko e una lingua minoritaria ancora oggi parlata in una delle due isole linguistiche di origine greca dell Italia Meridionale, la Grecìa Salentina, nella

Διαβάστε περισσότερα

ENRICO MAGNELLI. Immagini del libro nella letteratura di Bisanzio 1*

ENRICO MAGNELLI. Immagini del libro nella letteratura di Bisanzio 1* CentoPagine IV (2010), 107-133 ENRICO MAGNELLI Immagini del libro nella letteratura di Bisanzio 1* 1. Motivi tradizionali Affrontando un argomento come questo, è pressoché inevitabile e subito ne chiedo

Διαβάστε περισσότερα

DCR-DVD106E/DVD108E/ DVD109E/DVD306E/DVD308E/ DVD608E/DVD708E

DCR-DVD106E/DVD108E/ DVD109E/DVD306E/DVD308E/ DVD608E/DVD708E 2-319-497-61(1) Digital Video Camera Recorder Manuale delle istruzioni Οδηγός Χρήσης IT IT/ DCR-DVD106E/DVD108E/ DVD109E/DVD306E/DVD308E/ DVD608E/DVD708E Ulteriori informazioni su questo prodotto e risposte

Διαβάστε περισσότερα

Gruppo idraulico solare a singola via

Gruppo idraulico solare a singola via Gruppo idraulico a singola via per impianti solari termici ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΤΗ ΜΟΝΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΓΙΑ ΗΛΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΒΕΒΙΑΣΜΕΝΗΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ Il Descrizione Περιγραφή gruppo di circolazione viene utilizzato

Διαβάστε περισσότερα

3-084-946-52(1) Manuale delle applicazioni del computer. εφαρµογών υπολογιστή. Digital Video Camera Recorder. 2003 Sony Corporation

3-084-946-52(1) Manuale delle applicazioni del computer. εφαρµογών υπολογιστή. Digital Video Camera Recorder. 2003 Sony Corporation 3-084-946-52(1) Manuale delle applicazioni del computer Οδηγός εφαρµογών υπολογιστή IT GR Digital Video Camera Recorder 2003 Sony Corporation Da leggere subito Per utilizzare la videocamera, leggere il

Διαβάστε περισσότερα

Isocrate e Demostene a confronto. di Fabio Macciò

Isocrate e Demostene a confronto. di Fabio Macciò Isocrate e Demostene a confronto Esame di Isocrate, Sulla pace, 41-50, e Demostene, Terza Olintiaca, 23-32 sulla base di Dionigi di Alicarnasso, Sullo stile di Demostene, 17-22 di Fabio Macciò PREMESSA

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΡΧΗ ΣΕΛΙ ΑΣ 1 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Πέμπτη, 1 η Ιουλίου 2010 ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Manuale delle istruzioni δηγ ς ρήσης

Manuale delle istruzioni δηγ ς ρήσης 2-587-623-42 (1) Digital Video Camera Recorder Manuale delle istruzioni δηγ ς ρήσης IT GR DCR-DVD92E/DVD202E/DVD203E/ DVD403E/DVD602E/DVD653E/ DVD703E/DVD803E 2005 Sony Corporation Da leggere subito Prima

Διαβάστε περισσότερα