ЗБОРНИК НА ТРУДОВИ PROCEEDINGS

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ЗБОРНИК НА ТРУДОВИ PROCEEDINGS"

Transcript

1 INTERNATIONAL COUNCIL FOR LARGE ELECTRIC SYSTEMS MACEDONIAN COMMITEE SEPTEMBER OHRID MACEDONIA CONFERENCE ЗБОРНИК НА ТРУДОВИ PROCEEDINGS

2 ЗБОРНИК НА ТРУДОВИ PROCEEDINGS 9. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, септември 2015

3 Издавач МАКЕДОНСКИ КОМИТЕТ ЗА ГОЛЕМИ ЕЛЕКТРИЧНИ СИСТЕМИ ВО СИГРЕ Факултет за електротехника и информациски технологии Ул. Руѓер Бошковиќ бб 1000 Скопје Тел За издавачот Рубин Талески Уредник Рубин Талески Техничка подготовка Јорданчо Ангелов Јовица Вулетиќ Петар Крстевски Графички дизајн Огнен Стаматовски CIP Каталогизација во публикација Национална и универзитетска библиотека "Св. Климент Охридски", Скопје (062) СОВЕТУВАЊЕ на МАКО СИГРЕ (9 ; 2015 ; Охрид) Зборник на трудови [Електронски извор] / Деветто советување MAKO CIGRÉ, Охрид, септември 2015 ; [уредник Рубин Талески]. - Текст во PDF формат, содржи 1098 стр. - Скопје : Македонски комитет за големи електрични системи во СИГРЕ, 2015 Начин на пристап (URL): mako-cigre.mk/sovetuvanja/2015/pdf/2015-proceedings.pdf - Текст на македонски и англиски јазик. - Библиографија кон трудовите ISBN Талески, Рубин [уредник] а) Електроенергетски системи - Собири COBISS.MK-ID

4 i СПИСОК НА ТРУДОВИ СТК А1 ВРТЛИВИ ЕЛЕКТРИЧНИ МАШИНИ A1-040R-MK Можности за намалување на загубите во електромоторните погони на транспортерите во ПЕ Рудници во РЕК Битола Миле Тодоровски, Слободан Мирчевски, Драган Видановски A1-041R-MK Поправка на факторот на моќност во енергетските мрежи на ПЕ Рудници Драган Видановски, Слободан Мирчевски, Миле Тодоровски A1-060R-MK Зголемување на енергетската ефикасност кај водоснабдителните системи Славица Костадинова, Аце Панев, Влатко Чингоски A1-063R-MK Високо ефикасни Transnorm TN асинхрони мотори Коста Папастеревски, Влатко Чингоски A1-064R-MK Споредба и избор на ветрогенератори за модел на ветерно поле со познати локациски услови Маја Целеска, Влатко Стоилков, Крсте Најденокоски, Владимир Димчев A1-067R-MK Анализа на енергетската ефикасност на синхрониот генератор во МХЕ Јабланица преку неговата погонска карта Дејан Пејовски, Крсте Најденкоски, Марија Илиева A1-082R-MK Пресметување на електромагнетни карактеристики на трифазен асинхрон мотор со кафезен ротор по метод на конечни елементи Николче Талевски, Мирка Попниколова Радевска, Благоја Арапиноски, Весна Чешелоска A1-085R-MK Определување на параметрите на трифазен асинхрон мотор со двоен кафезен ротор преку тридимензионална пресметка на магнетното поле Благоја Арапиноски, Мирка Попниколова Радевска, Весна Чешелкоска, Миле Спировски A1-102R-EN A1-051I-MK A1-058I-MK A1-069I-MK A1-081I-MK Ревитализација на генератори и системи за возбуда и примена на современи системи за мониторинг кај ревитализираните генератори во хидроелектрични централи Јадранко Сударевиќ, Марио Брчиќ, Игор Бартуловиќ, Андријана Каповиќ Експлоатација и одржување на асинхрон мотор со употреба на фреквентен регулатор за подобрување на енергетската ефикасност Дејанчо Трајанов, Игор Ристов, Јован Евтимов Состојба на изолациониот систем на 6 kv високонапонски синхрон мотор со моќност 5000 HP во Рудник Бучим Тане Петров, Борче Јованов, Санде Стоичков Новости во подрачјето на големи електрични мотори во CIGRE SC A1 Слободан Мирчевски, Драган Видановски Класична пресметка на трифазен асинхрон мотор со кафезен ротор Николче Талевски, Мирка Попниколова Радевска, Благоја Арапиноски, Весна Чешелоска

5 ii СТК А2 ТРАНСФОРМАТОРИ A2-042R-MK Управување со работата на енергетските трансформатори од аспект на загубите на моќност Крсте Најденкоски, Горан Рафајловски, Михаил Дигаловски, Робе Робески, Милош Буквиќ A2-043R-EN Споредба на резултатите за густината на силите добиени со 2D и 3D пресметка и нивно влијание на издржливоста на куси врски на енергетски трансформатор Фрањо Келемен, Горан Плишиќ A2-086R-MK Прецизно определување на загубите во магнетното коло на трансформаторот во фазата на проектирање Михаил Дигаловски, Крсте Најденкоски, Горан Рафајловски A2-026I-MK Дополнителни загуби во регулациона намотка кај енергетски автотрансформатори со индуктивна преклопка под товар Жан Кипаризоски СТК А3 ВИСОКОНАПОНСКА ОПРЕМА A3-055R-MK Менаџерски и лидерски вештини во проекти во електроенергетика Зорица Сапламаева, Вангел Фуштиќ A3-077I-MK A3-138I-MK Новиот високонапонски прекинувач во склад со тенденциите за заштита на околината Роберт Фекетија, Робе Робески, Виолета Попова Концепт на управување на каскадно поврзани хидроелектрани Маја Јованова СТК Б1 ИЗОЛИРАНИ КАБЛИ B1-009R-MK B1-083R-MK Пресметка на електричните параметри на XLPE кабли со MATLAB power_cableparam Методија Атанасовски, Николче Ацевски, Благоја Стевановски Анализа на извезените потенцијали во 6 kv кабелска мрежа на рудникот Осломеј Никола Ацевски, Миле Спировски, Елена Стојкоска, Александар Ацевски СТК Б2 НАДЗЕМНИ ВОДОВИ B2-012R-MK B2-037R-MK Анализа на извезените потенцијали во заземјувачкиот систем на надземен вод Николче Ацевски, Методија Атанасовски, Благоја Стеваноски, Александар Ацевски Отстранување на вегетација кај надземните дистрибутивни водови во Република Македонија анализа на практиките и можности за подобрување на истите Стојан Марков

6 iii B2-068R-MK Техничко решение за поправка на оштетен дел од ДВ 10 kv Дебар - Косоврасти Киро Тасески, Оливер Мирчевски, Веле Танески B2-074R-MK B2-115R-MK B2-048I-MK B2-147I-MK Привремено техничко решение за поправка на оштетен дел од двосистемскиот ДВ 110 kv Скопје 4 - Драчево Киро Тасески, Бранко Минов Компензација на реактивна енергија кај долги неоптоварени комбинирани водови во дистрибутивни среднонапонски мрежи Миле Спировски, Христо Трајковски, Николче Ацевски, Наташа Мојсоска Влијание и придобивки од далечински контролирани уреди во возобновувањето на процесите во дистрибутивната мрежа Миле Дабески Апликација за електронско евидентирање на податоци од инспекции на СН надземни водови Александра Арсовска, Димитар Сугарев СТК Б3 РАЗВОДНИ ПОСТРОЈКИ B3-027R-MK B3-107R-MK B3-110R-MK B3-020I-MK B3-076I-MK B3-112I-MK Безбедност и заштита при работа во високонапонски електроенергетски постројки Димитар Арсов, Атанас Илиев Напредни технологии во разводните постројки за поддршка на паметните мрежи Атанас Илиев, Ангела Ѓеоргиевска Едукативен софтвер за проучување на сили помеѓу паралелни проводници во режим на куса врска Атанас Илиев, Мартин Трајковски, Теодора Тодоровска Ревитализација на дробилична постројка во ПК Суводол РЕК Битола Томе Кузмановски, Здравко Јелисковски, Јове Ѓорѓијевски Анализа на предностите на хибридните високонапонски електроенергетски постројки Бруно Штамбак, Робе Робески, Виолета Попова Примена на стандардизирани решенија при проектирање на типски и адаптирани дистрибутивни трафостаници 10(20)/0,4 kv Миле Спировски, Христо Трајковски, Николче Ацевски, Благоја Арапиноски СТК Б4 ЕДНОНАСОЧЕН ПРЕНОС И ЕНЕРГЕТСКА ЕЛЕКТРОНИКА B4-023R-MK B4-097R-MK Енергетски преобразувачи како активни филтри Гога Цветковски Подобрување на управувањето на асинхрон мотор кај пумпна постројка за санитарна вода Данчо Смилевски, Гога Цветковски

7 iv B4-174R-MK B4-021I-MK Корекција на факторот на моќност за временско зависни товари во присyство на дисторзии Иљјас Иљјази, Златко Николовски, Миле Маркович, Златко Крстевски, Алајдин Абази Примена на фреквентни регулатори за подобрување на енергетската ефикасност во процес за добивање на катоден бакар Игор Ристов СТК Б5 ЗАШТИТА, АВТОМАТИЗАЦИЈА И МЕРЕЊЕ B5-006R-MK B5-018R-MK B5-065R-MK B5-071R-EN B5-005I-MK B5-025I-MK B5-061I-MK B5-131I-MK Користење на инверзните и нулти симетрични компоненти на величините при одредување на насоченоста кај заштитните релеи со осврт на нагодувањето на насоченоста во релејот SEL 411L Кирил Коларовски, Тодор Анѓушев Развој на метролошката инфраструктура за електрична енергија и моќност во Република Македонија Бојан Илиев, Марија Чундева Блајер Проценка на Ваибуловите параметри на ветрот со статистички методи за распределба на густината на енергијата Маја Целеска, Владимир Димчев, Влатко Стоилков, Крсте Најденкоски Aзербејџанско искуство од имплементација на IEC Kако да се спроведат барањата од IEC Сеид Шоаринејд, Хорхе Секо, Хорхе Карденас Користење термовизиски камери за управување на процесот електролиза за добивање на катоден бакар Дејанчо Трајанов Намерни далечински деструктивни влијанија врз системите на релејна заштита и Cyber безбедност Зоранчо Митев, Стефче Стефановски, Тони Атанасов, Горан Андоновски Влијание на ферорезонантните појави при доземен спој во 6 kv ЕЕС на Рудник Бучим и реакцијата на релејната заштита Дејан Крстев, Тане Петров Оптички мерни трансформатори Андреј Станковски, Владимир Димчев СТК Ц1 РАЗВОЈ НА СИСТЕМОТ И СТОПАНИСУВАЊЕ C1-022R-EN C1-124R-MK Статички методи за компаративна процена на напонската стабилност: Студија за ЕЕС на Албанија Марјела Кемали, Рајмонда Буалоти, Мариалис Чело, Мариглен Ѓерѓи Придобивки од изградба на нова ХЕЦ Глобочица 2 во хидросистемот Црн Дрим Антон Чаушевски, Софија Николова Поцева, Предраг Поповски, Љупчо Петковски, Тони Маркоски

8 v C1-125R-MK C1-153R-MK C1-158R-MK Енергетско искористување на дел од водите од река Вардар во електраните на река Треска преку тунел Теново - Козјак Антон Чаушевски, Софија Николова Поцева, Љупчо Петковски, Влатко Павлевски Енергетски придобивки од нови инвестициони проекти кај хидроенергетските системи во Македонија Антон Чаушевски, Томе Бошевски, Софија Николова Поцева ТЕ ТО Железара проширување конзум енергетска ефикасност ноќе со акумулатор на топлина Душко Виларов, Шпреса Дургути СТК Ц2 РАБОТА НА ЕЕС И УПРАВУВАЊЕ C2-053R-MK C2-062R-MK C2-075R-MK C2-090R-MK C2-096R-MK C2-106R-EN C2-148R-MK C2-151R-MK C2-152R-MK C2-165R-MK C2-139I-MK Влијание на ветерните електрани врз оптималниот режим на работа на класичните електрични централи Кристина Стојаноска, Марија Смокварска, Лилјана Богоевска Мирчевски Дистрибутивна контрола за оптимален економски диспечинг на производсвени капацитети Игор Стојановски, Филип Тодороски Анализа на системот со софтверските алатки MAED и MESSAGE Елена Ачкоска, Елизабета С Атанасова Обезбедување на дополителни системски услуги во ЕЕС на РМ од термоблоковите на РЕК Битола Влатко Чингоски, Димитар Танурков, Емил Јовановски, Коста Папастеревски Проблем на определување на оптимални моќности и напони во ЕЕС Моника Лабоска, Александра Крколева Матеска Магнетен засилувач - Стар принцип за нови апликации во ЕЕС Александар Димитровски, Зи Ли, Бурак Озпинеци Комуникација помеѓу софтверски системи при управување на енергетски дистрибутивни мрежи Јаким Ристовски, Влатко Манев, Горан Маневски, Ристе Стојанов Употреба на симулационен мод во SCADA системот Марија Мерџановска, Димитар Бишкоски, Влатко Манев Управување со планирани и непланирани активности во SCADA системот Марија Мерџановска, Влатко Манев, Димитар Бишкоски, Ристе Стојанов, Горан Маневски Accounting процес во D+1 во Националниот диспечерски центар Изабела Неткова, Даниела Гаврилоска Јовковска, Бранка Васиќ, Синиша Спасов Анализа на испади во 110 kv мрежа во охридско струшкиот регион и можноста ХЕЦ Шпиље да работи во островски режим Ванчо Шахпаски, Никола Панговски

9 vi СТК Ц3 ЕЕС И ЖИВОТНА ОКОЛИНА C3-172R-MK C3-173R-MK Компаративна анализа на бројот и типовите громобрански фаќачи со уред за рано стартување во Република Македонија Петре Ристески, Владимир Димчев, Владимир Митревски Модуларен громобрански фаќач Веда Тотал Петре Ристески, Владимир Димчев СТК Ц4 ТЕХНИЧКИ КАРАКТЕРИСТИКИ И АНАЛИЗА НА СИСТЕМОТ C4-002R-MK C4-013R-MK C4-014R-MK C4-016R-MK C4-029R-MK C4-032R-MK C4-033R-MK C4-046R-MK C4-056R-MK C4-114R-EN C4-119R-MK Алгоритам на итеративна оптимизација за пресметка на преносни капацитети на ЕЕС земајќи го во предвид влијанието на тековите на реактивна моќност Јорданчо Ангелов, Рубин Талески Намалување на загуби и вкупно хармониско изобличување во дистрибутивни мрежи за различни модели на потрошувачите со поставување кондензатори и примена на генетски алгоритам без пенали Јовица Вулетиќ, Мирко Тодоровски Оптимално поставување на дисперзирани генератори напојувани преку енергетски преобразувачи во дистрибутивни мрежи со примена на кластер метода Јовица Вулетиќ, Мирко Тодоровски Методи на подобрување на транзиентните параметри кај кондензаторските батерии Бранко Наџински Анализа на несиметрични и неполнофазни режими на работа на четири спроводни системи со примена на МатЛаб Симулинк Борислав Тројачанец, Ристо Ачковски, Мирко Тодоровски Транзиентни состојби при степенасто вклучување на кондензаторски батерии кај електролачна печка Бранко Наџински Кружен дијаграм на електролачната печка во Макстил Бранко Наџински Статистичка анализа на хидролошки подлоги на дотеците како параметри потребни за енергетска и економска валоризација на проекти за хидроелектрана Гоце Божиновски, Атанас Илиев Подобрен модел со две експоненцијални функции за претставување струи на атмосферски ударни празнења Драгослав Рајичиќ, Мирко Тодоровски Парареал пристап за паралелна динамичка симулација на ЕЕС Александар Димитровски, Срѓан Шимуновиќ, Гурунат Гурала Техно економска анализа на ефектите од инсталираниот фреквентен регулатор на системот за ладење на агрегатите во ХЕ Шпилје Гоце Божиновски, Зоран Манојловиќ, Евзија Дестаноски, Ибрахим Лала

10 vii C4-128R-EN СИГРЕ/СИРЕД/ИЕЕЕ работна група C Квалитет на електрична енергија и електромагнетна компатибилност во идните електрични мрежи - Статусен извештај Мат Болен, Снежана Чундева СТК Ц5 ПАЗАР НА ЕЛЕКТРИЧНА ЕНЕРГИЈА И РЕГУЛАТИВА C5-007R-MK C5-038R-EN C5-120R-MK C5-121R-MK C5-122R-MK C5-123R-MK C5-130R-MK C5-154R-MK C5-155R-MK C5-170R-MK Менаџмент на производството производствената цена и предизвиците на РЕК Осломеј Имер Зенку Потребата од заеднички третман на дебалансите во албанскиот и косовскиот електроенергетски систем Ени Саќе, Мариалис Чело, Мариела Џемали Влијание на откупот на електрична енергија произведена од повластените производители врз цената на електрична енергија за потрошувачите во Република Македонија Наташа Вељановска, Марко Бислимоски, Елизабета Арсова, Димитар Петров, Светлана Јаневска Ефекти од либерализацијата на пазарот на електрична енергија Марко Бислимоски, Наташа Вељановска, Елизабета Арсова, Видан Кулевски, Куштрим Рамадани Влијание на укинувањето на ниската тарифа врз дневниот дијаграм на оптоварување и вкупните трошоци на ЕЕС на Република Македонија Марко Бислимоски, Димитар Петров, Видан Кулевски, Светлана Јаневска, Елена Маркова Велинова Подобрување на начинот и условите за приклучување на корисниците на електродистрибутивната мрежа согласно Мрежните правила за дистрибуција на електрична енергија Елизабета Арсова, Марко Бислимоски, Наташа Вељановска, Елена Маркова Велинова, Куштрим Рамадани Анализа на можностите за примена на интелигентни броила како предуслов за реализирање на интелигетни електроенергетски мрежи Мерита Дема, Александра Крколева Матеска, Петар Крстевски, Весна Борозан Истражување на модели на берза на електрична енергија во Република Македонија Петар Крстевски, Весна Борозан, Александра Крколева Матеска, Јорданчо Ангелов, Рубин Талески Истражување на можностите за формирање регионална берза на електрична енергија Александра Крколева Матеска, Петар Крстевски, Весна Борозан, Јорданчо Ангелов, Рубин Талески Обврски и пазарни функции на современ оператор на дистрибутивен систем Александра Дејкоска, Елена Колевска, Петар Крстевски, Александра Крколева Матеска, Весна Борозан

11 viii СТК Ц6 ДИСТРИБУТИВНИ СИСТЕМИ И ДИСПЕРЗИРАНО ПРОИЗВОДСТВО C6-001R-MK C6-003R-MK C6-008R-MK C6-010R-MK C6-035R-EN C6-047R-MK C6-049R-MK C6-079R-EN C6-092R-MK C6-098R-MK C6-109R-MK C6-136R-EN C6-143R-MK Анализа на прекуструјната заштита на дистрибутивните изводи со дисперзиранo производство Методија Атанасовски, Љупчо Трпезановски За една формула во Измени и дополнување на мрежните правила за дистрибуција на електрична енергија Драгослав Рајичиќ Браните како можни локации за фотоволтаични електрани Димитри Јанкоски Xибриден систем за снабдување на оранжерија со постројка на биогас и фотоволтаичен генератор Владимир Најдовски, Димитар Димитров Потреба од примена на паметни мерења при управувањето на дистрибутивниот систем од албанскиот електроенергетски систем Генци Шарко, Ани Дашо, Раимонда Буаљоти Нов метод за распределба на загубите на енергија во РДМ без дисперзирано производство Љупчо Трпезановски, Методија Атанасовски, Томче Мијовски Интегрирана регулација на напоните и реактивните моќности во дистрибутивните системи Марија Ташовска, Петар Крстевски, Александра Крколева Матеска, Оливер Мирчевски, Влатко Манев, Весна Борозан Влијание на мала хидроелектрична централа врз напонските прилики во дистрибутивен систем Астрит Барди, Миртеза Бранеши Примена на фотоволтаичен систем во домаќинства при можност за размена на електричната енергија Димитар Димитров, Горан Чогеља Биогасна електрана со моќност од 2 МW во Логоварди од проект до реализација Наташа Мојсоска, Миле Спировски Алгоритми за подредување на јазли и гранки во радијални дистрибутивни мрежи Љубен Илиоски, Александра Крколева Матеска, Петар Крстевски, Весна Борозан Анализа на загуби на моќност и напонски прилики во дистрибутивен извод со повеќе дисперзирани генератори Стефани Гелева, Димитар Димитров Алгоритам за проценка на максимална активна моќност на корисник во нисконапонска мрежа Влатко Манев, Киро Милевски, Ристе Стојанов, Горан Маневски

12 ix СТК Д1 МАТЕРИЈАЛИ И НОВИ ИСПИТНИ ТЕХНИКИ D1-036R-MK Реализација и верификација на виртуелен инструмент за мерење на агол на загуби Бодан Велковски, Живко Коколански D1-057R-MK Испитување на електрични проводници со помош на секундарна емисија на X-зраци Живко Коколански, Маре Србиновска, Владимир Димчев D1-132R-MK Преглед на современи мерни техники за карактеризација на магнетни материјали Марија Чундева Блајер D1-175R-MK Нови концепти на мезопорозни филмови од титаниум диоксид за сензитивни сончеви ќелии Христина Спасевска, Тања Ивановска, Џанпиеро Руани D1-135I-EN СТК Д2 Развој на виртуелен инструмент за мерење на квалитет на електрична енергија Стефан Аговски, Владимир Димчев, Живко Коколански ИНФОРМАЦИОНИ СИСТЕМИ И ТЕЛЕКОМУНИКАЦИИ D2-034R-EN Интерфејс на системот за наплата на албанскиот оператор за дистрибуција на електрична енергија со банкарскиот систем Ани Дашо, Генци Шарко, Индрит Бахоли, Ердет Келичи D2-073R-MK Справување со ХД и ПМД во оптичките транспортни мрежи Благој Трајкоски, Борислав Поповски D2-103R-MK Примена на програмибилни логички управувачи во интелигентни домови Димитар Трајковски, Александра Крколева Матеска D2-126R-EN D2-134I-MK Информационен систем за поддршка на деловните процеси на локална канцеларија за издавање на EIC кодови Иван Фучек, Борис Голуб, Нела Билчар, Ѓордана Миличиќ Функционално разграничување помеѓу МЕПСО и ЕВН Македонија и ЕЛЕМ Антон Петровски

13 9. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, септември 2015 Славица Костадинова, Аце Панев, Влатко Чингоски Електротехнички факултет, Универзитет Гоце Делчев Штип, Македонија ЗГОЛЕМУВАЊЕ НА ЕНЕРГЕТСКАТА ЕФИКАСНОСТ КАЈ ВОДОСНАБДИТЕЛНИТЕ СИСТЕМИ КУСА СОДРЖИНА Сведоци сме на брзиот и постојан раст на цените на енергенсите, а и сите очекувања се дека тие и во иднина ќе растат така што се јавува потреба од зголемување на енергетската ефикасност при нивното користење. Со зголемувањето на енергетската ефикасност значително може да се постигне намалување на загубите и трошоците како за топлинска така и за електрична енергија. Водоснабдителните системи спаѓаат во редот на релативно големи потрошувачи на електрична енергија, а особено на ангажирана моќност. Инвестициите во зголемување на енергетската ефикасност кај овие системи не само што имаат економска димензија, туку обезбедува и дополнителни позитивни ефекти особено во делот на заштитата на животната средина. Во овој труд, на прво место дадена е анализата на степенот на ефикасно користење на електрична енергија како и изработката на соодветна техно-економска анализа за енергетската потрошувачка за еден реален водоснабдителен систем, а потоа се презентирани предлог методи за подобрување на енергетската ефикасност на водоснабдителниот систем, заедно со економската анализа на придобивките од реализацијата на овие методи. Клучни зборови: водоснабдување, енергетска ефикасност, оптимизација, економија. 1 ВОВЕД Кај водоснабдителните системи енергијата се користи во сите чекори на нејзиното производство, почнувајќи од пумпањето на водата во водените резервоари, преку процесот на прочистување на водата, па се до пренесување на истата преку водоводната мрежа до крајните корисници. Загубите на енергија кај овие системи генерално е условено од повеќе причини: несоодветно дизајнирани пумпни станици, недостатоци во инсталацијата и одржувањето на опремата, стари цевководи со големи загуби, тесни грла во водоснабдителната мрежа, прекумерен или недоволен притисок на водата во системот и сл. Во овој труд се предложени неколку посовремени мерки за зголемување на енергетската ефикасност кај водоснабдителните системи, а дополнително е дадена и анализа на евентуалните технички и економски придобивки од тие мерки и дефинирани се соодветни предлози за модернизација на водоснабдителните системи, преку примена на современи компјутерски и телекомуникациски техники и постапки. При тоа, на барање на сопственикот на водоснабдителниот систем, намерно е одбегната анализа со примена на современи енергетски претворувачи како уреди за управување на погонските мотори од две причини: A1-060R 1/8

14 MAKO CIGRE 2015 A1-060R 2/8 (1) бидејќи постојните електромотори се релативно нови и нивната замена со нови и посовремени нема економска оправданост, и (2) бидејќи се работи за релативно мал водоснабдителен систем, нема потреба од континуирана регулација при работата на пумпните системи, напротив, барањето беше со користење на веќе постоечките водени резервоари да се оптимира и максимално намали потребата од работа на пумпните системи, а со тоа и да се намалат оперативните трошоци на претпријатието. Заради овие две причини, од авторите се бараше да се анализираат и предложат други административно-технички методи за оптимизација на работниот режим и зголемување на енергетската ефикасност, односно намалувањето на оперативните трошоци на претпријатието. Анализите се поткрепени со реални податоци за работата и трошоците при работата на еден конкретен водоснабителен систем, водоснабдителниот систем при ЈП Плаваја од Радовиш, за кој е прикажана постоечката енергетска состојба и е одредена референтната годишна потрошувачка на енергетските ресурси. 2 АНАЛИЗА НА РЕАЛЕН ВОДОСНАБДИТЕЛЕН СИСТЕМ Општина Радовиш има покриеност од 75% со водоводна инфраструктура. Наголем дел од оваа покриеност припаѓа на водоснабдителниот систем ЈП Плаваја Радовиш, а помалку на помали локални водоснабдителни системи. Водоснабдувањето во градот се обезбедува по гравитациски пат од каптажа Амбари, Стара каптажа и Филтер станица, како и со пумпање од двете пумпни станици Индустрија и Куклевица. Овие две пумпни станици се поврзани со црпен базен кој се полни со вода од десет бунари [1]. Потрошувачката на вода претставува променлива величина. Нејзината вредност варира во годишните, месечните, дневните и часовните биланси на потрошувачка. Променливите вредности за потрошувачката на вода воглавно потекнуваат од климатските услови, режимите на работа на индустриските погони, бројот на жители, стандардот на населението и сл. Вообичаено се јавува поголема потрошувачка на вода во летниот во споредба со зимскиот период [2]. За да се направи анализа на карактеристиките на водоснабдителниот систем на ЈП Плаваја Радовиш направена е реална симулација на истиот со помош на програмскиот пакет LabView на National Instruments. 3 РЕФЕРЕНТНА ГОДИШНА ПОТРОШУВАЧКА НА ЕЛЕКТРИЧНА ЕНЕРГИЈА За потребите на оваа студија извршена е анализа на трошоците за електрична енергија за последните 6 години со цел да се определат мерките за поголема енергетска ефикасност на системот. На Сл. 1 и 2 се прикажани графиците за износите за потрошените парични средства за електрична енергија и моќност за 2009 и 2012 година. Од графиците може да се забележи дека во 2009 г. претпријатието имало големи трошоци за електрична енергија, последователно во сите месеци. Заради зголемената потрошувачка на вода во текот на летните месеци, трошоците се поголеми во овој период на годината. За разлика од 2009, во 2012 г. претпријатието значително ги намалило трошоците за електрична енергија. Ваквата намалена потрошувачка на електрична енергија се должи пред сé на исклучувањето на пумпните станици во текот на зимскиот период, односно промена во режимот на работа и користење само на т.н. гравитационо водоснабдување на граѓаните во текот на зимскиот период. Ваквиот режим на водоснабдување е воведен на крајот од 2010 г.

15 MAKO CIGRE 2015 A1-060R 3/8 Сума (МКД X 1000) година I II III IV V VI VIIVIII IX X XI XII Месец Слика 1 Потрошени парични средства за електрична енергија по месеци за 2009 година Слика 2 Потрошени парични средства за електрична енергија по месеци за 2012 година Дополнително, направена е анализа на потрошените парични средства за покривање на реактивна моќност за период од 2008 до 2013 г. Графикот е претставен на Сл. 3, од каде може да се забележи дека во последните 6 години претпријатието плаќа прилично високи трошоци за потрошена реактивна енергија. Вкупно потрошени парични срества (МКД X 1000) Слика 3 Трошоци за користење на дополнителна реактивна моќност од електричната мрежа за период од 2008 до 2013 година 4 ПРОБЛЕМИ И СЛАБОСТИ ВО СИСТЕМОТ ЗА ВОДОСНАБДУВАЊЕ Од направената анализа на моменталната состојба на системот и за референтната годишна потрошувачка дојдено е до заклучок дека кон крајот на 2010 година се направени успешни обиди за зголемување на енергетската ефикасност во системот преку реорганизација на работата на пумпите во зависност од периодот (летен/зимски) т.е воведувањето на зонско водоснабдување со вода на потрошувачите носи значителен економски бенефит во работата на компанијата. Дополнително, од направеното истражување за реактивната енергија во системот дојдено е до заклучок дека кај водоснабдителниот систем на ЈП Плаваја се користат два типа на асинхрони мотори кои користат реактивна моќност директно од електричната мрежа. Оваа т.н. реактивна енергија ја користат електроенергетските уреди (мотори, генератори, трансформатори и сл.) за создавање на електромагнетно поле како медиум за претворање на енергијата од еден во друг вид. Оваа енергија не се претвора во корисна работа [3]. Токму рекативната енергија е една од причините за повисоките сметки за електрична енергија кои претпирјатието ги плаќа секој месец. Што се однесува до режимот на работење на пумпите во пумпната станица Индустрија, освен што се врши нивно исклучување во текот на зимските месеци, не постои начин за регулирање на нивното вклучување и исклучување во текот на летните месеци. Според добиените информации, се врши рачно вклучување/исклучување на пумпите од страна на оператор. Ова не само што е уште еден од проблемите со кои се соочува ова претпријатие, туку е и една од причините за зголемени трошоци за потрошена електрична енергија. Сума (МКД X 1000) година I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Месец Година

16 MAKO CIGRE 2015 A1-060R 4/8 5 РЕЗУЛТАТИ ОД ИСТРАЖУВАЊЕТО Во текот на истражувањето е дојдено до идеја, покрај реорганизацијата на работата на пумпите, да се примени сет од дополнителни мерки за надминување на воочените слабости во системот за водоснабдување, меѓу кои како позначајни се: подобрување на факторот на моќност cosᵩ кај електромоторите кои ги погонуваат пумпите со цел елиминирање на вишокот на реактивна моќност која системот за водоснабување ја превзема од електроенергетската мрежа и за која се плаќаат дополнителни финансиски трошоци, развој на систем за автоматско регулирање на трите основни параметри во системот за водоснабдување: притисок, проток и количина на вода во резервоарите. 5.1 Мерка #1: Реорганизација на работата на пумпите Со примената на оваа мерка, не само што е овозможено намалување на трошоците за електрична енергија, туку се овозможени и следниве технички придобивки: ослободување на моторите и пумпите од непотребно оптоварување, зголемување на ефикасноста на моторите и пумпите, продолжување на нивниот работен век, Главниот недостаток на овој метод е намалување на квалитетот на услугите за водоснабдување, односно намален притисок и проток на вода во текот на летните месеци и постојано исти трошоци за водоснабдување. Но, ако се земе во предвид дека за реализација на оваа мерка нема инвестициони трошоци и дека постои заштеда од околу 67.5%, можеме да констатираме дека станува збор за економски исплатлива мерка. 5.2 Мерка #2: Компензација на потребната реактивна моќност и енергија Со примена на соодветна компензација на реактивната моќност од кондензаторски батерии во системот на ЈП Плаваја може да се постигне значително зголемување на енергетската ефикасност на целиот систем. Примената на кондензаторски батерии, може да обезбеди само дел од потребната рекативна моќност, со што ќе се обезбеди значително зголемување на факторот на моќност до вредност 0.96, односно до границите на дозволено превземање на реактивна енергија од електроенергетскиот систем [4]. Пресметката за потребната реактивна моќност за компензација и изборот на типот на компензација се двата најбитни чекори во постигнувањето на економските придобивки на предложената мерка. Реактивната моќност која треба да биде генерирана од кондензаторските батерии може да се добие со равенката: = = ( ) [ А ] (1) Врз основа на податоците добиени од одговорните лица во ЈП Плаваја Радовиш и прикажаната формула може да се направи пресметка на потребната реактивна моќност која ја користат двата типа на асихрони мотори кои се применуваат во овој водоснабдителен систем за погонување на пумпите. Според нашите пресметки, вкупната реактивна моќност која дополнително треба да биде обезбедена од кондензаторските батерии е 4.9 kvar за првиот тип на асинхронен мотор и 12.9 kvar за вториот тип на асинхронен мотор. Односно, за компензација на вкупната реактивната моќност за целиот систем (двете пумпни станици и сите пет мотори), потребна е вкупна рекативна моќност од најмалку 40.5 kvar. Поради стабилноста на системот и постојаниот фактор на оптоварување, како и поради краткото растојание помеѓу пумпните станици и трафостаницата (помалку од 10 m), се предлага централна компензација. Според ваквиот начин на компензација, кондензаторските батерии би требало да бидат поставени веднаш до пумпните станици, односно до напојниот трансформатор, со цел да се обезбеди доволно реактивна моќност за целиот систем. Со примената на централната компензација, освен што ќе се овозможи намалување на трошоците за прекумерно користење на реактивна моќност, ќе се овозможи и ослободување

17 MAKO CIGRE 2015 A1-060R 5/8 на енергетскиот трансформатор од непотребно дополнително оптоварување, со што би се овозможило: зголемување на неговата ефикасност, и продолжување на неговиот работен век [5]. Главниот недостаток на централниот тип на компензација е тоа што реактивната струја која е генерирана од кондензаторските батерии ќе протекува и низ каблите за напојување до пумпните станици со што ќе се добијат дополнителни загуби. Но, поради краткото растојание помеѓу трансформаторот и пумпните станици, може да се смета дека во пракса овие загубите ќе бидат незначителни. Слика 4 Шема на пумпните станици на ЈП Плаваја. На Сл. 4 прикажана е шемата на двете пумпни станици на ЈП Плаваја со додадената кондензаторска батерија за компензација на реактивната моќност. Применета е фиксна кондензаторска батерија со минимална инсталирана моќност од 40.5 kvar. Што се однесува на финансиските придобивки од реализацијата на оваа мерка, потребни се единечни инвестициски трошови на ниво од околу 8.89 /kvar, односно околу 547 МКД/kVAr, односно вкупната инвестиција за нарачка на предложената опрема за компензација во висина од 40,5 kvar потребни се околу Со оглед дека вкупните финансиски средства потрошени за реактивната моќност за период од 2008 до 2013 (Сл. 3) година изнесуваат МКД = 1.559, т.е просечно годишно, може да заклучиме дека оваа инвестиција е високо исплатлива бидејќи истата би се отплатила за период од околу 1 година и 3 месеци, што резултира со намалување на годишните енергетски трошоци на претпријатието за приближно 1,7% од вкупните трошоци за електрична енергија. 5.3 Мерка #3: Оптимизација на режимот на работа на пумпите во зависност од потребите и цените на електричната енергија Режимот на работа на пумпите станува комплексен процес кога станува збор за поголем водоснабдителен систем. Во нашето истражување се разгледувани различните распореди на работа на пумпите на водоснабдителниот систем на ЈП Плаваја Радовиш со цел да се најде оној кој ќе обезбеди намалена потрошувачка на електрична енергија, како и намалени трошоци за одржување на пумпите. Зголемената потрошувачка на електрична енергија во текот на месеците од мај до ноември покажува дека во овој период потребно е да се врши вклучување на двете пумпни станици. Имајќи предвид дека примена на фреквентни претворувачи за управување на погонските мотори не беа цел на истражувањето заради специфичните барања на инвеститорот наведени во воведот на овој труд, потребно беше да се пристапи кон реализација на нови активности за зголемување на ефикасноста во процесот. За да можеме да одредиме колкава е заштедата на електричната енергија со реализација на оваа мерка користиме реална симулација на системот во LabView на National Instruments. За таа цел користиме податоци за максималната часовна потрошувачка на вода деловите од градот

18 MAKO CIGRE 2015 A1-060R 6/8 кои се водоснабдуваат со помош на пумпната станица Индустрија. На Сл. 5 е прикажан графикот за дадените вредности. Слика 5 Максимална часовна побарувачка на вода Регулирање на количината на вода во резервоарот Со регулација само на нивото односно количината на вода во резервоарот, може да се изврши оптимизација на трошоците само од аспект на самото претпријатие. При тоа, прв чекор од реализацијата на предложената мерка е ставање во употреба на резервоарот Индустрија. Оптимизацијата е реализирана преку определување на оптимални горни и долни граница на нивото на водата во резервоарот, при што иницијално е земено горната градница да биде 900 m3, односно максималниот капацитет на резервоарот. Предвидено е негово полнење до ова максимално ниво да се реализира исклучиво само во текот на ноќните часови и без регулација, односно пумпите или работат со полна снага или воопшто не работат. Во симулацијата користени се два периоди во текот на едно деноноќие: за период од 7:00 до 22:00 часот, односно период на висока тарифа и соодветно висока цена на електричната енергија, за период од 22:00 до 7:00 часот, односно период на ниска тарифа и соодветно ниска цена на електричната енергија. Во Табелата 1 прикажани се резултатите од симулацијата во случај кога се врши регулирање само на еден параметар (количина на вода во резервоарот) т.е. со избор на целна функција да бидат вкупните парични средства кои претпријатието би потрошило доколку го реализира предложениот метод. 22:00-07:00 ч. Побарувачка за вода (m3) Време (час) Табела 1: Трошоци за различни оптимизациони параметри 07:00-22:00 ч. 200 m3 и 300 m3 200 m3 и 500 m3 200 m3 и 900 m3 800 m3 и 900 m МКД МКД МКД 500 m3 и 900 m МКД МКД МКД 300 m3 и 900 m МКД МКД МКД Од табелата може да се забележи дека најмала потрошувачка на електрична енергија би имало кога вредностите на горното и долното ниво на резервоарот во текот на ноќните часови, односно од 07:00 до 22:00 часот би биле 200 m3 и 300 m3, а додека пак за периодот од 22:00 до 07:00 би биле 800 m3 и 900 m3. Регулирање на притисокот Вториот сет на оптимизација со користење на истата целна функција минимизација на трошоците на претпријатието, е реализиран со воведување на втор оптимизационен критериум: вредност на притисок на вода во дистрибутивниот систем. Во овој случај, притисокот го одржуваме на нормална зададена вредност за притисок кај водоснабдителните системи од 5

19 MAKO CIGRE 2015 A1-060R 7/8 bar, без притоа да се води сметка за количината на вода во резервоарот. Во овој случај, оптималното решение за текот на 24 часовна работа ги дава следните оптимални вредности: потрошувачка од 720 kwh во скапа и 241 kwh во ефтина тарифа, односно МКД за 24 часа, односно за месец од 30 денови, претпријатието би потрошило вкупно МКД. Регулирање на количината на вода во резервоарот и на притисокот Конечно, оптимизацијата е реализирана и со користење на двата оптимизациони критериуми заедно, ниво на водата во резервоар и вредноста на притисокот на водата во дистрибутивната мрежа, а за иста целна функција минимални трошоци за енергија. Во овој случај, всушност имплицитно се врши и оптимизација односно подигнување на квалитет на водоснабдување заради континуирано обезбедување на минимален потребен притисок на водата во дистрибутивната мрежа. При оваа оптимизација, добиено е дека за нормална работа во текот на 24 часа, претпријатието ќе потроши 685 kwh во скапа и 244 kwh во ефтина тарифа, односно вкупно МКД на ден, односно за просечен месец од 30 работни денови вкупните трошоци на претпријатието би биле МКД. Сума (МКД X 1000) Сума (МКД X 1000) I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Месец Слика 6 Месечни заштеди со оптимизација Слика 7 Месечни заштеди со оптимизација само на нивото на вода во резервоарот само на нивото на вода во резервоарот и притисокот на водата Според направените симулации и анализата на добиените резултати дојдовме до заклучок дека најголеми заштеди на електрична енергија би се добиле во случај кога би се вршела оптимизација на режимот на работа на пумпите од пумпната станица Индустрија со регулирање на параметарот количина на вода во резервоарот. Заштедата по месеци која би се добила со имплементација на овој метод е дадена со црвена боја на графикот на Сл. 6. На Сл. 6 со црвена боја се прикажани сумите по месеци кои ќе ги заштеди претпријатието доколку се одлучи да го реализира предложениот метод. Може да се забележи дека на годишно ниво со примена на метод на оптимизација на работата на пумпите само во текот на денот и ноќта претпријатието може да заштеди околу МКД т.е. околу Сепак, само со оваа оптимизација, не се постигнува подигнување на квалитетот на водоснабдителната услуга, т.е во текот на летниот период се случува корисниците да добиваат вода со слаб притисок (под 5 bar). Затоа, предложениот метод според кој освен регулирање на количината на водата во резервоарот се врши и регулирање на притисокот би било поцелисходно, како за компанијата која врши водоснабдување така и за потрошувачите на вода. Заштедата по месеци која би се добила со имплементација на мултиваријабилната оптимизација дадена е на Сл. 7 од која може да се забележи дека на годишно ниво со примена на овој метод претпријатието може да заштеди МКД т.е околу Со сумирање на сите трошоци, вклучувајќи ги и трошоците за набавка и инсталација на SCADA системот, за што се потребни инвестициони средства во висина од околу , вкупните инвестициски трошоци би се отплатиле за период од околу 2.3 години во случај на 0 I II III IV V VI VIIVIII IX X XI XII Месец

20 MAKO CIGRE 2015 A1-060R 8/8 примена на методот на регулирање само на количина на вода во резервоар, или околу 2.5 години доколку се регулираат двата параметри, количината на водата во резервоар и нејзиниот притисок во дистрибутивната водоводна мрежа. 6 ЗАКЛУЧОК Според претходно изложеното, видот и суштината на предложените мерки за намалување на оперативните трошоци и зголемување на ефикасноста, во Табела 2 се прикажани и економските придобивки од секоја од предложените мерки: Табела 2: Инвестициона вредност и време на отплата за предложените мерки Предложена мерка Инвестициона вредност Време на отплата на инвестицијата Реорганизација на работата на пумпите / / Компензација на потребната реактивна моќност и енергија МКД / година и 3 месеци Оптимизација на режимот на работа на пумпите во зависност од потребите и цените на електричната енергија МКД / години и 4 месеци / 2 години и 6 месеци Според сумарните резултати од истражувањето, прикажани во Табела 2, за водоснабдителниот систем на ЈП Плаваја, а при тоа имајќи предвид дека опцијата за примена на фреквентни претворувачи како дополнителна опрема за регулација на протокот на вода во пумпниот систем, беа исклучени од анализата по барање на инвеститорот, како оптимални и применливи на краток рок за намалување на оперативните трошоци на претпријатието беа предложени следните мерки: 1) Усовршување на методот на зонско водоснабдување на градот со цел подобрување на квалитетот на водоснабдителните услуги на корисниците. 2) Купување на опрема за компензација на реактивната енергија и со тоа за елиминирање на финансиските трошоци за на набавка на истата од дистрибутивната мрежа. 3) Активирање на резервоарот Индустрија. 4) Инвестирање во SCADA систем за мониторинг и управување на количината на вода во резервоарот со цел оптимизирање на режимот на работа на пумпите во зависност од потребите и цените на електрична енергија. Ваквата ранг-листа на мерки е предложена на одговорните лица во ЈП Плаваја - Радовиш со цел тие да одлучат кои од предложените мерки се технички и економски прифатливи. 7 ЛИТЕРАТУРА [1] ЈП Плаваја. Снабдување со вода за пиење и одведување на урбани иотпадни води во Општина Радовиш 2013 годиna. Јануари, 2014 [2] L.K Reynolds, S. Bunn. Integrating Water Systems - Boxall && Maksimovic (eds): Improving energy efficiency of pumping systems through real-time scheduling systems, Taylor & Francis Group, London 2010 [3] Schneider Electric. Reactive Energy Management Low Voltage components, January 2013 [4] Свет на енциклопедиски знаења. Реактивна моќност, Превземено на 21 април 2015 г. [5] ABB, Power factor correction and harmonic filtering in electrical plants, Tchnkical Application Papers No. 8, December, 2010

21 ISBN

М-р Јасмина Буневска ОСНОВИ НА ПАТНОТО ИНЖЕНЕРСТВО

М-р Јасмина Буневска ОСНОВИ НА ПАТНОТО ИНЖЕНЕРСТВО УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КЛИМЕНТ ОХРИДСКИ - БИТОЛА ТЕХНИЧКИ ФАКУЛТЕТ - БИТОЛА - Отсек за сообраќај и транспорт - ДОДИПЛОМСКИ СТУДИИ - ECTS М-р Јасмина Буневска ОСНОВИ НА ПАТНОТО ИНЖЕНЕРСТВО ПРИЛОГ ЗАДАЧИ ОД ОПРЕДЕЛУВАЊЕ

Διαβάστε περισσότερα

СТУДИЈА НА РЕАЛЕН СЛУЧАЈ НА ВЛИЈАНИЕТО НА ДИСПЕРЗИРАНОТО ПРОИЗВОДСТВО ВРЗ СН ДИСТРИБУТИВНА МРЕЖА

СТУДИЈА НА РЕАЛЕН СЛУЧАЈ НА ВЛИЈАНИЕТО НА ДИСПЕРЗИРАНОТО ПРОИЗВОДСТВО ВРЗ СН ДИСТРИБУТИВНА МРЕЖА 6. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 4-6 октомври 2009 Методија Атанасовски Љупчо Трпезановски Технички Факултет, Битола СТУДИЈА НА РЕАЛЕН СЛУЧАЈ НА ВЛИЈАНИЕТО НА ДИСПЕРЗИРАНОТО ПРОИЗВОДСТВО ВРЗ СН ДИСТРИБУТИВНА МРЕЖА

Διαβάστε περισσότερα

ЗБОРНИК НА КУСИ СОДРЖИНИ

ЗБОРНИК НА КУСИ СОДРЖИНИ ЗБОРНИК НА КУСИ СОДРЖИНИ 6. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 4-6 октомври 2009 Издавач МАКЕДОНСКИ КОМИТЕТ ЗА ГОЛЕМИ ЕЛЕКТРИЧНИ СИСТЕМИ ВО СИГРЕ Зграда на МЕПСО Ул. 11 Октомври бр. 9 1000 Скопје Тел. +389 2 314 9671 За

Διαβάστε περισσότερα

ЗБОРНИК НА КУСИ СОДРЖИНИ

ЗБОРНИК НА КУСИ СОДРЖИНИ ЗБОРНИК НА КУСИ СОДРЖИНИ 8. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 22 24 септември 2013 Издавач МАКЕДОНСКИ КОМИТЕТ ЗА ГОЛЕМИ ЕЛЕКТРИЧНИ СИСТЕМИ ВО СИГРЕ Факултет за електротехника и информациски технологии Ул. Руѓер Бошковиќ

Διαβάστε περισσότερα

6. СОВЕТУВАЊЕ. Охрид, 4-6 октомври 2009

6. СОВЕТУВАЊЕ. Охрид, 4-6 октомври 2009 6. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 4-6 октомври 009 м-р Методија Атанасовски Технички Факултет, Битола д-р Рубин Талески Факултет за Електротехника и Информациски Технологии, Скопје ИСТРАЖУВАЊЕ НА ЕФИКАСНОСТА НА МАРГИНАЛНИТЕ

Διαβάστε περισσότερα

КОМПЕНЗАЦИЈА НА РЕАКТИВНАТА ЕНЕРГИЈА КАЈ ИНДУСТРИСКИ ПОТРОШУВАЧИ И ТЕХНИЧКИ-ЕКОНОМСКИТЕ ПРИДОБИВКИ ОД НЕА

КОМПЕНЗАЦИЈА НА РЕАКТИВНАТА ЕНЕРГИЈА КАЈ ИНДУСТРИСКИ ПОТРОШУВАЧИ И ТЕХНИЧКИ-ЕКОНОМСКИТЕ ПРИДОБИВКИ ОД НЕА 7. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 2 4 октомври 2011 Слободан Биљарски,,Елма инг,, Берово Ванчо Сивевски,,Бомекс Рефрактори,, Пехчево Александар Ласков,,Факултет за електротехника и информациски технологии,, Скопје

Διαβάστε περισσότερα

Предизвици во моделирање

Предизвици во моделирање Предизвици во моделирање МОРА да постои компатибилност на јазлите од мрежата на КЕ на спојот на две површини Предизвици во моделирање Предизвици во моделирање Предизвици во моделирање Предизвици во моделирање

Διαβάστε περισσότερα

Во трудот се истражува зависноста на загубите во хрватскиот електроенергетски систем од

Во трудот се истражува зависноста на загубите во хрватскиот електроенергетски систем од 8. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 22 24 септември Стипе Ќурлин Антун Андриќ ХОПС ОПТИМИЗАЦИЈА НА ЗАГУБИТЕ НА ПРЕНОСНАТА МРЕЖА ОД АСПЕКТ НА КРИТЕРИУМОТ НА МИНИМАЛНИ ЗАГУБИ НА АКТИВНА МОЌНОСТ СО ПРОМЕНА НА АГОЛОТ НА

Διαβάστε περισσότερα

ЗАШТЕДА НА ЕНЕРГИЈА СО ВЕНТИЛАТОРИТЕ ВО ЦЕНТРАЛНИОТ СИСТЕМ ЗА ЗАТОПЛУВАЊЕ ТОПЛИФИКАЦИЈА-ИСТОК - СКОПЈЕ

ЗАШТЕДА НА ЕНЕРГИЈА СО ВЕНТИЛАТОРИТЕ ВО ЦЕНТРАЛНИОТ СИСТЕМ ЗА ЗАТОПЛУВАЊЕ ТОПЛИФИКАЦИЈА-ИСТОК - СКОПЈЕ 6. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 4-6 октомври 2009 Иле Георгиев Македонски Телеком а.д. Скопје ЗАШТЕДА НА ЕНЕРГИЈА СО ВЕНТИЛАТОРИТЕ ВО ЦЕНТРАЛНИОТ СИСТЕМ ЗА ЗАТОПЛУВАЊЕ ТОПЛИФИКАЦИЈА-ИСТОК - СКОПЈЕ КУСА СОДРЖИНА Во

Διαβάστε περισσότερα

ПОДОБРУВАЊЕ НА КАРАКТЕРИСТИКИТЕ НА ИСПИТНА СТАНИЦА ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ЕНЕРГЕТСКИ ТРАНСФОРМАТОРИ

ПОДОБРУВАЊЕ НА КАРАКТЕРИСТИКИТЕ НА ИСПИТНА СТАНИЦА ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ЕНЕРГЕТСКИ ТРАНСФОРМАТОРИ 8. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 22 24 септември Љубомир Николоски Крсте Најденкоски Михаил Дигаловски Факултет за електротехника и информациски технологии, Скопје Зоран Трипуноски Раде Кончар - Скопје ПОДОБРУВАЊЕ

Διαβάστε περισσότερα

ИЗБОР НА ЕНЕРГЕТСКИ ТРАНСФОРМАТОР ЗА МЕТАЛНА КОМПАКТНА ТРАФОСТАНИЦА

ИЗБОР НА ЕНЕРГЕТСКИ ТРАНСФОРМАТОР ЗА МЕТАЛНА КОМПАКТНА ТРАФОСТАНИЦА 8. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 22 24 септември Михаил Дигаловски Крсте Најденкоски Факултет за електротехника и информациски технологии, Скопје Тане Петров Бучим ДООЕЛ - Радовиш ИЗБОР НА ЕНЕРГЕТСКИ ТРАНСФОРМАТОР

Διαβάστε περισσότερα

Регулација на фреквенција и активни моќности во ЕЕС

Регулација на фреквенција и активни моќности во ЕЕС 8 Регулација на фреквенција и активни моќности во ЕЕС 8.1. Паралелна работа на синхроните генератори Современите електроенергетски системи го напојуваат голем број на синхрони генератори кои работат паралелно.

Διαβάστε περισσότερα

а) Определување кружна фреквенција на слободни пригушени осцилации ωd ωn = ω б) Определување периода на слободни пригушени осцилации

а) Определување кружна фреквенција на слободни пригушени осцилации ωd ωn = ω б) Определување периода на слободни пригушени осцилации Динамика и стабилност на конструкции Задача 5.7 За дадената армирано бетонска конструкција од задачата 5. и пресметаните динамички карактеристики: кружна фреквенција и периода на слободните непригушени

Διαβάστε περισσότερα

ОБУКА ЗА ЕНЕРГЕТСКИ КОНТРОЛОРИ

ОБУКА ЗА ЕНЕРГЕТСКИ КОНТРОЛОРИ CeProSARD ISO 9001:2008 ISO 14001:2004 ОБУКА ЗА ЕНЕРГЕТСКИ КОНТРОЛОРИ Скопје, Март - Мај 2014 5 Изработка на извештај Предавач: Алекса Томовски, дипл. маш. инж. 5.1 Изработка на извештај за спроведената

Διαβάστε περισσότερα

Проф. д-р Ѓорѓи Тромбев ГРАДЕЖНА ФИЗИКА. Влажен воздух 3/22/2014

Проф. д-р Ѓорѓи Тромбев ГРАДЕЖНА ФИЗИКА. Влажен воздух 3/22/2014 Проф. д-р Ѓорѓи Тромбев ГРАДЕЖНА ФИЗИКА Влажен воздух 1 1 Влажен воздух Влажен воздух смеша од сув воздух и водена пареа Водената пареа во влажниот воздух е претежно во прегреана состојба идеален гас.

Διαβάστε περισσότερα

О Д Л У К А. 3. Жалбата изјавена против оваа Одлука, не го одлага нејзиното извршување.

О Д Л У К А. 3. Жалбата изјавена против оваа Одлука, не го одлага нејзиното извршување. Регулаторната комисија за енергетика на Република Македонија врз основа на член 22 став 1 точка 4 од Законот за енергетика (Службен весник на Република Македонија бр.16/11,136/11, 79/13, 164/13, 41/14,

Διαβάστε περισσότερα

ОПИС НА ЕЛЕКТРОМОТОРНИТЕ ПОГОНИ НА ТРАНСПОРТЕРИТЕ ОД ГЛАВНИОТ ТРАНСПОРТЕН СИСТЕМ ЗА ЈАГЛЕН ОД ПК БРОД- ГНЕОТИНО ДО ПК СУВОДОЛ

ОПИС НА ЕЛЕКТРОМОТОРНИТЕ ПОГОНИ НА ТРАНСПОРТЕРИТЕ ОД ГЛАВНИОТ ТРАНСПОРТЕН СИСТЕМ ЗА ЈАГЛЕН ОД ПК БРОД- ГНЕОТИНО ДО ПК СУВОДОЛ 8. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 22 24 септември Миле Тодоровски АД ЕЛЕМ подружница РЕК Битола Слободан Мирчевски ФЕИТ Скопје Драган Видановски АД ЕЛЕМ подружница РЕК Битола, Битола Благојче Арапиноски ТФ Битола ОПИС

Διαβάστε περισσότερα

шифра: Филигран Истражувачки труд на тема: Анализа на мала хидроцентрала Брајчино 2

шифра: Филигран Истражувачки труд на тема: Анализа на мала хидроцентрала Брајчино 2 шифра: Филигран Истражувачки труд на тема: Анализа на мала хидроцентрала Брајчино 2 Битола, 2016 Содржина 1. Вовед... 2 2. Поделба на хидроцентрали... 3 2.1. Поделба на хидроцентрали според инсталирана

Διαβάστε περισσότερα

О Д Л У К А. 3. Жалбата изјавена против оваа Одлука, не го одлага нејзиното извршување.

О Д Л У К А. 3. Жалбата изјавена против оваа Одлука, не го одлага нејзиното извршување. Регулаторната комисија за енергетика на Република Македонија врз основа на член 22 став 1 точка 4 од Законот за енергетика ( Службен весник на РМ бр. 16/11, 136/11, 79/13, 164/13, 41/14, 151/14 и 33/15),

Διαβάστε περισσότερα

Анализа на преодниот период на прекинувачите кај Н топологија на сериски резонантен конвертор при работа со уред за индукционо загревање

Анализа на преодниот период на прекинувачите кај Н топологија на сериски резонантен конвертор при работа со уред за индукционо загревање 7. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 2 4 октомври 2011 Гоце Стефанов Василија Шарац Дејан Милчевски Електротехнички факултет - Радовиш Љупчо Караџинов ФЕИТ - Скопје Анализа на преодниот период на прекинувачите кај Н топологија

Διαβάστε περισσότερα

37. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 основни училишта 18 мај VII одделение (решенија на задачите)

37. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 основни училишта 18 мај VII одделение (решенија на задачите) 37. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 03 основни училишта 8 мај 03 VII одделение (решенија на задачите) Задача. Во еден пакет хартија која вообичаено се користи за печатење, фотокопирање и сл. има N = 500

Διαβάστε περισσότερα

Анализа на мрежите на ЈИЕ во поглед на вкупниот преносен капацитет

Анализа на мрежите на ЈИЕ во поглед на вкупниот преносен капацитет 6. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 4-6 октомври 2009 Мирко Тодоровски Ристо Ачковски Факултет за електротехника и информациски технологии, Скопје Анализа на мрежите на ЈИЕ во поглед на вкупниот преносен капацитет КУСА

Διαβάστε περισσότερα

АНАЛИТИЧКИ МЕТОД ЗА ПРЕСМЕТКА НА ДОВЕРЛИВОСТA НА ДИСТРИБУТИВНИTE СИСТЕМИ

АНАЛИТИЧКИ МЕТОД ЗА ПРЕСМЕТКА НА ДОВЕРЛИВОСТA НА ДИСТРИБУТИВНИTE СИСТЕМИ ЧЕТВРТО СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 6 9 септември 004 д-р Ристо Ачковски, дипл ел инж Електротехнички факултет, Скопје Сашо Салтировски, дипл ел инж АД Електростопанство на Македонија, Скопје АНАЛИТИЧКИ МЕТОД ЗА

Διαβάστε περισσότερα

ЗАДАЧИ ЗА УВЕЖБУВАЊЕ НА ТЕМАТА ГЕОМЕТРИСКИ ТЕЛА 8 ОДД.

ЗАДАЧИ ЗА УВЕЖБУВАЊЕ НА ТЕМАТА ГЕОМЕТРИСКИ ТЕЛА 8 ОДД. ЗАДАЧИ ЗА УВЕЖБУВАЊЕ НА ТЕМАТА ГЕОМЕТРИСКИ ТЕЛА 8 ОДД. ВО ПРЕЗЕНТАЦИЈАТА ЌЕ ПРОСЛЕДИТЕ ЗАДАЧИ ЗА ПРЕСМЕТУВАЊЕ ПЛОШТИНА И ВОЛУМЕН НА ГЕОМЕТРИСКИТЕ ТЕЛА КОИ ГИ ИЗУЧУВАМЕ ВО ОСНОВНОТО ОБРАЗОВАНИЕ. СИТЕ ЗАДАЧИ

Διαβάστε περισσότερα

СИСТЕМ СО ТОПЛИНСКИ УРЕД КОЈ КОРИСТИ ОБНОВЛИВИ ИЗВОРИ НА ЕНЕРГИЈА

СИСТЕМ СО ТОПЛИНСКИ УРЕД КОЈ КОРИСТИ ОБНОВЛИВИ ИЗВОРИ НА ЕНЕРГИЈА 8. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 22 24 септември Никола Петковски Верка Георгиева Факултет за електротехника и информациски технологии - Скопје СИСТЕМ СО ТОПЛИНСКИ УРЕД КОЈ КОРИСТИ ОБНОВЛИВИ ИЗВОРИ НА ЕНЕРГИЈА КУСА

Διαβάστε περισσότερα

МОДЕЛИРАЊЕ НА ПРЕОДНИ ПРОЦЕСИ ПРИ КОМУТАЦИИ СО MATLAB/Simulink

МОДЕЛИРАЊЕ НА ПРЕОДНИ ПРОЦЕСИ ПРИ КОМУТАЦИИ СО MATLAB/Simulink 6. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 4-6 октомври 2009 Александра Крколева Јовица Вулетиќ Јорданчо Ангелов Ристо Ачковски Факултет за електротехника и информациски технологии Скопје МОДЕЛИРАЊЕ НА ПРЕОДНИ ПРОЦЕСИ ПРИ КОМУТАЦИИ

Διαβάστε περισσότερα

ИМПЛЕМЕНТАЦИЈА НА НОВ СИСТЕМ ЗА НЕПРЕКИНАТО НАПОЈУВАЊЕ ВО МЕПСО

ИМПЛЕМЕНТАЦИЈА НА НОВ СИСТЕМ ЗА НЕПРЕКИНАТО НАПОЈУВАЊЕ ВО МЕПСО 8. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 22 24 септември Зоран Митиќ Биљана Каева-Котевска Стефко Јаневски АД МЕПСО-Скопје ИМПЛЕМЕНТАЦИЈА НА НОВ СИСТЕМ ЗА НЕПРЕКИНАТО НАПОЈУВАЊЕ ВО МЕПСО КУСА СОДРЖИНА Еден од најважните приоритети

Διαβάστε περισσότερα

ПЕТТО СОВЕТУВАЊЕ. Охрид, 7 9 октомври 2007 СОВРЕМЕН СТАТИЧКИ ВОЗБУДЕН СИСТЕМ ЗА СИНХРОН ГЕНЕРАТОР СО ДИГИТАЛЕН РЕГУЛАТОР НА НАПОН

ПЕТТО СОВЕТУВАЊЕ. Охрид, 7 9 октомври 2007 СОВРЕМЕН СТАТИЧКИ ВОЗБУДЕН СИСТЕМ ЗА СИНХРОН ГЕНЕРАТОР СО ДИГИТАЛЕН РЕГУЛАТОР НА НАПОН ПЕТТО СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 7 9 октомври 007 Борчо Костов АД Електрани на Македонија - Скопје СОВРЕМЕН СТАТИЧКИ ВОЗБУДЕН СИСТЕМ ЗА СИНХРОН ГЕНЕРАТОР СО ДИГИТАЛЕН РЕГУЛАТОР НА НАПОН КУСА СОДРЖИНА Паралелно

Διαβάστε περισσότερα

46. РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА април III година. (решенија на задачите)

46. РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА април III година. (решенија на задачите) 46. РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 3 април 3 III година (решенија на задачите) Задача. Хеликоптер спасува планинар во опасност, спуштајќи јаже со должина 5, и маса 8, kg до планинарот. Планинарот испраќа

Διαβάστε περισσότερα

МАКЕДОНСКА АКАДЕМИЈА НА НАУКИТЕ И УМЕТНОСТИТЕ СТРАТЕГИЈА ЗА ИСКОРИСТУВАЊЕТО НА ОБНОВЛИВИТЕ ИЗВОРИ НА ЕНЕРГИЈА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА ДО 2020 ГОДИНА

МАКЕДОНСКА АКАДЕМИЈА НА НАУКИТЕ И УМЕТНОСТИТЕ СТРАТЕГИЈА ЗА ИСКОРИСТУВАЊЕТО НА ОБНОВЛИВИТЕ ИЗВОРИ НА ЕНЕРГИЈА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА ДО 2020 ГОДИНА МАКЕДОНСКА АКАДЕМИЈА НА НАУКИТЕ И УМЕТНОСТИТЕ СТРАТЕГИЈА ЗА ИСКОРИСТУВАЊЕТО НА ОБНОВЛИВИТЕ ИЗВОРИ НА ЕНЕРГИЈА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА ДО 2020 ГОДИНА СКОПЈЕ, јуни 2010 СОДРЖИНА ЛИСТА НА КРАТЕНКИ...V

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα Εργασίας. Работни Листови. Εκπαιδευτικό Υλικό

Φύλλα Εργασίας. Работни Листови. Εκπαιδευτικό Υλικό Εκπαιδευτικό Υλικό Φύλλα Εργασίας Работни Листови Έργο: «Διασυνοριακή συνεργασία και ανταλλαγή τεχνογνωσίας για τη χρήση της εκπαιδευτικής τεχνολογίας στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση» Проект: «Ποгранична

Διαβάστε περισσότερα

Технички Факултет Битола. Талевски Николче

Технички Факултет Битола. Талевски Николче Универзитет Св. Климент Охридски - Битола Технички Факултет Битола Талевски Николче МЕТОДИ ЗА ОПРЕДЕЛУВАЊЕ НА ЕЛЕКТРОМАГНЕТНИТЕ КАРАКТЕРИСТИКИ И ПАРАМЕТРИТЕ НА АСИНХРОН МОТОР СО КАФЕЗЕН РОТОР, ВГРАДЕН

Διαβάστε περισσότερα

Избор на димензии и конфигурација на мрежестиот заземјувач во ТС 220/6 Антеа Албанија

Избор на димензии и конфигурација на мрежестиот заземјувач во ТС 220/6 Антеа Албанија 6. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 4-6 октомври 2009 Ристо Ачковски, Мирко Тодоровски, Факултет за електротехника и информациски технологии Скопје Живко Богдановски ТИМЕЛПРОЕКТ Скопје Избор на димензии и конфигурација

Διαβάστε περισσότερα

ИСКОРИСТУВАЊЕ НА ЕНЕРГИЈАТА НА ВЕТРОТ ВО ЗЕМЈОДЕЛСТВОТО. Проф. д-р Влатко Стоилков

ИСКОРИСТУВАЊЕ НА ЕНЕРГИЈАТА НА ВЕТРОТ ВО ЗЕМЈОДЕЛСТВОТО. Проф. д-р Влатко Стоилков ИСКОРИСТУВАЊЕ НА ЕНЕРГИЈАТА НА ВЕТРОТ ВО ЗЕМЈОДЕЛСТВОТО Проф. д-р Влатко Стоилков 1 Содржина 1. Вовед 4 1.1. Потреба од пристап кон електрична енергија 5 1.2. Главни проблеми во руралните средини 5 1.3.

Διαβάστε περισσότερα

М А Г И С Т Е Р С К И Т Р У Д

М А Г И С Т Е Р С К И Т Р У Д _ УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КЛИМЕНТ ОХРИДСКИ - БИТОЛА ТЕХНИЧКИ ФАКУЛТЕТ - БИТОЛА МАШИНСКИ ОТСЕК АКАДЕМСКИ СТУДИИ ОД ВТОР ЦИКЛУС ЕНЕРГЕТСКО МАШИНСТВО М А Г И С Т Е Р С К И Т Р У Д СОФТВЕРСКИ ХИДРАУЛИЧНИ ПРЕСМЕТКИ

Διαβάστε περισσότερα

ВЛИЈАНИЕ НА ВИСОКОНАПОНСКИ ВОДОВИ ВРЗ ЗАЗЕМЈУВАЧКИОТ СИСТЕМ НА КАТОДНАТА ЗАШТИТА НА ЦЕВКОВОДИТЕ

ВЛИЈАНИЕ НА ВИСОКОНАПОНСКИ ВОДОВИ ВРЗ ЗАЗЕМЈУВАЧКИОТ СИСТЕМ НА КАТОДНАТА ЗАШТИТА НА ЦЕВКОВОДИТЕ ПЕТТО СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 7 9 октомври 007 Владимир Талевски, дипл. ел. инж. ГА-МА А.Д. Систем оператор за пренос на природен гас Скопје Проф. д-р Мито Златаноски, дипл. ел. инж. Софија Николова, дипл. ел.

Διαβάστε περισσότερα

Универзитет Св. Кирил и Методиј -Скопје Факултет за електротехника и информациски технологии

Универзитет Св. Кирил и Методиј -Скопје Факултет за електротехника и информациски технологии Универзитет Св. Кирил и Методиј -Скопје Факултет за електротехника и информациски технологии А. Крколева, Р. Ачковски Упатство за работа со Excel Скопје, октомври 2008 г. ВОВЕД ВО EXCEL 1. Стартување на

Διαβάστε περισσότερα

56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 Скопје, 11 мај I година (решенија на задачите)

56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 Скопје, 11 мај I година (решенија на задачите) 56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 03 Скопје, мај 03 I година (решенија на задачите) Задача. Експресен воз го поминал растојанието помеѓу две соседни станици, кое изнесува, 5 km, за време од 5 min. Во

Διαβάστε περισσότερα

Ветерна енергија 3.1 Вовед

Ветерна енергија 3.1 Вовед 3 Ветерна енергија 3.1 Вовед Енергијата на ветерот е една од првите форми на енергија која ја користел човекот. Уште старите Египќани ја користеле за задвижување на своите бродови и ветерни мелници. Ваквиот

Διαβάστε περισσότερα

МРЕЖНИ ПРАВИЛА ЗА ДИСТРИБУЦИЈА НА ПРИРОДЕН ГАС

МРЕЖНИ ПРАВИЛА ЗА ДИСТРИБУЦИЈА НА ПРИРОДЕН ГАС ЈАВНО ПРЕТПРИЈАТИЕ ЗА ИЗГРАДБА НА ИНФРАСТРУКТУРНИ ОБЈЕКТИ,,КУМАНОВО ГАС КУМАНОВО МРЕЖНИ ПРАВИЛА ЗА ДИСТРИБУЦИЈА НА ПРИРОДЕН ГАС Куманово, 2015 година 1 Врз основа на член 94, став (1) од Законот за енергетика

Διαβάστε περισσότερα

ПРИМЕНА НА СОФТВЕР СО ОТВОРЕН КОД ЗА МОДЕЛСКИ БАЗИРАНО ДИЗАЈНИРАЊЕ НА МЕХАТРОНИЧКИ СИСТЕМИ. Доцент д-р Гордана Јаневска

ПРИМЕНА НА СОФТВЕР СО ОТВОРЕН КОД ЗА МОДЕЛСКИ БАЗИРАНО ДИЗАЈНИРАЊЕ НА МЕХАТРОНИЧКИ СИСТЕМИ. Доцент д-р Гордана Јаневска ПРИМЕНА НА СОФТВЕР СО ОТВОРЕН КОД ЗА МОДЕЛСКИ БАЗИРАНО ДИЗАЈНИРАЊЕ НА МЕХАТРОНИЧКИ СИСТЕМИ AПСТРАКТ Доцент д-р Гордана Јаневска Технички факултет Битола, Универзитет Св.Климент Охридски - Битола Ул.Иво

Διαβάστε περισσότερα

Зелен раст и климатски промени во Македонија Програма за аналитичка и советодавна поддршка. Краток извештај Ноември, 2012 година

Зелен раст и климатски промени во Македонија Програма за аналитичка и советодавна поддршка. Краток извештај Ноември, 2012 година Зелен раст и климатски промени во Македонија Програма за аналитичка и советодавна поддршка Краток извештај Ноември, 2012 година Програма за аналитичка и советодавна поддршка Содржина: 1. Вовед...3 2. Снабдување

Διαβάστε περισσότερα

ИСКОРИСТУВАЊЕ НА ПОТЕНЦИЈАЛОТ ОД ОБНОВЛИВИ ИЗВОРИ НА ЕНЕРГИЈА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА ЗА ПРОИЗВОДСТВО НА ЕЛЕКТРИЧНА ЕНЕРГИЈА

ИСКОРИСТУВАЊЕ НА ПОТЕНЦИЈАЛОТ ОД ОБНОВЛИВИ ИЗВОРИ НА ЕНЕРГИЈА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА ЗА ПРОИЗВОДСТВО НА ЕЛЕКТРИЧНА ЕНЕРГИЈА УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КЛИМЕНТ ОХРИДСКИ - БИТОЛА ТЕХНИЧКИ ФАКУЛТЕТ БИТОЛА MAШИНСКИ ОТСЕК Драган Митановски ИСКОРИСТУВАЊЕ НА ПОТЕНЦИЈАЛОТ ОД ОБНОВЛИВИ ИЗВОРИ НА ЕНЕРГИЈА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА ЗА ПРОИЗВОДСТВО

Διαβάστε περισσότερα

Универзитет Гоце Делчев - Штип ЕКОНОМСКИ ФАКУЛТЕТ. Менаџмент, бизнис, администрација- МБА ШТИП БОБАН ТРАЈКОВСКИ

Универзитет Гоце Делчев - Штип ЕКОНОМСКИ ФАКУЛТЕТ. Менаџмент, бизнис, администрација- МБА ШТИП БОБАН ТРАЈКОВСКИ Универзитет Гоце Делчев - Штип ЕКОНОМСКИ ФАКУЛТЕТ Менаџмент, бизнис, администрација- МБА ШТИП БОБАН ТРАЈКОВСКИ ПРИМЕНА НА МИС ВО ЛОГИСТИКАТА СО ПОСЕБЕН ОСВРТ НА КОМПАНИЈАТА,,КБР СЕРВИСИ" МАГИСТЕРСКИ ТРУД

Διαβάστε περισσότερα

Макроекономски детерминанти за развој на пазарот на капитал во Република Македонија Милан Елисковски

Макроекономски детерминанти за развој на пазарот на капитал во Република Македонија Милан Елисковски Макроекономски детерминанти за развој на пазарот на капитал во Република Македонија Милан Елисковски Апстракт Пазарот на капитал има многу значајна улога во финансискиот сектор особено во развиените економии.

Διαβάστε περισσότερα

Оценка на ефикасноста на македонските банки примена на пристапот на стохастичка граница

Оценка на ефикасноста на македонските банки примена на пристапот на стохастичка граница Народна банка на Република Македонија Работен материјал 2015 Оценка на ефикасноста на македонските банки примена на пристапот на стохастичка граница Михајло Васков, Петар Дебников, Неда Поповска - Камнар,

Διαβάστε περισσότερα

ПРЕДВИДУВАЊЕ НА ТУРИСТИЧКАТА ПОБАРУВАЧКА ВО ДОЈРАНСКИОТ РЕГИОН

ПРЕДВИДУВАЊЕ НА ТУРИСТИЧКАТА ПОБАРУВАЧКА ВО ДОЈРАНСКИОТ РЕГИОН За цитирање: Петревска, Б. (2013). Предвидување на туристичката побарувачка во Дојранскиот регион, Зборник на трудови од научната трибина Туризмот во Дојранскиот регион, стр. 101-112. Билјана Петревска

Διαβάστε περισσότερα

ЛУШПИ МЕМБРАНСКА ТЕОРИЈА

ЛУШПИ МЕМБРАНСКА ТЕОРИЈА Вежби ЛУШПИ МЕМБРАНСКА ТЕОРИЈА РОТАЦИОНИ ЛУШПИ ТОВАРЕНИ СО РОТАЦИОНО СИМЕТРИЧЕН ТОВАР ОСНОВНИ ВИДОВИ РОТАЦИОНИ ЛУШПИ ЗАТВОРЕНИ ЛУШПИ ОТВОРЕНИ ЛУШПИ КОМБИНИРАНИ - СФЕРНИ - КОНУСНИ -ЦИЛИНДРИЧНИ - СФЕРНИ

Διαβάστε περισσότερα

Доц. д-р Наташа Ристовска

Доц. д-р Наташа Ристовска Доц. д-р Наташа Ристовска Класификација според структура на скелет Алифатични Циклични Ароматични Бензеноидни Хетероциклични (Повторете ги хетероцикличните соединенија на азот, петчлени и шестчлени прстени,

Διαβάστε περισσότερα

4.3 Мерен претворувач и мерен сигнал.

4.3 Мерен претворувач и мерен сигнал. 4.3 Мерен претворувач и мерен сигнал. 1 2 Претворањето на процесната величина во мерен сигнал се изведува со помош на мерен претворувач. Може да се каже дека улогата на претворувачот е претворање на енергијата

Διαβάστε περισσότερα

Нацрт А - Дозвола за усогласување со оперативен план

Нацрт А - Дозвола за усогласување со оперативен план А Дозвола за усогласување со оперативен план: Закон за животна средина Инсталација за која се издава дозволата: АДИНГ АД - СКопје Нацрт А - Дозвола за усогласување со оперативен план Име на компанијата:

Διαβάστε περισσότερα

Деформабилни каркатеристики на бетонот

Деформабилни каркатеристики на бетонот УКИМ Градежен Факултет, Скопје Деформабилни каркатеристики на бетонот проф. д-р Тони Аранѓеловски Деформабилни карактеристики на бетонот Содржина: Деформации на бетонот под влијание на краткотрајни натоварувања

Διαβάστε περισσότερα

ПРОЕКТИРАЊЕ И РЕАЛИЗАЦИЈА НА ПРЕДВИДУВАЧКИ УПРАВУВАЧ БАЗИРАН НА МОДЕЛ СО МИНИМАКС ОПТИМИЗАЦИЈА

ПРОЕКТИРАЊЕ И РЕАЛИЗАЦИЈА НА ПРЕДВИДУВАЧКИ УПРАВУВАЧ БАЗИРАН НА МОДЕЛ СО МИНИМАКС ОПТИМИЗАЦИЈА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА УНИВЕРЗИТЕТ Св. КИРИЛ И МЕТОДИЈ - СКОПЈЕ ФАКУЛТЕТ ЗА ЕЛЕКТРОТЕХНИКА И ИНФОРМАЦИСКИ ТЕХНОЛОГИИ Горан С. Стојановски ПРОЕКТИРАЊЕ И РЕАЛИЗАЦИЈА НА ПРЕДВИДУВАЧКИ УПРАВУВАЧ БАЗИРАН НА МОДЕЛ

Διαβάστε περισσότερα

ДРВОТО КАКО МАТЕРИЈАЛ ЗА

ДРВОТО КАКО МАТЕРИЈАЛ ЗА ГРАДЕЖЕН ФАКУЛТЕТ-СКОПЈЕ Катедра за бетонски и дрвени конструкции ДРВОТО КАКО МАТЕРИЈАЛ ЗА ГРАДЕЖНИ КОНСТРУКЦИИ Доцент д-р Тони Аранѓеловски ОСНОВИ НА ДРВЕНИ КОНСТРУКЦИИ СТРУКТУРА НА ДРВОТО Дрвото е биолошки,

Διαβάστε περισσότερα

2. КАРАКТЕРИСТИКИ НА МЕРНИТЕ УРЕДИ

2. КАРАКТЕРИСТИКИ НА МЕРНИТЕ УРЕДИ . КАРАКТЕРИСТИКИ НА МЕРНИТЕ УРЕДИ Современата мерна техника располага со големо количество разнородни мерни уреди. Одделните видови мерни уреди имаат различни специфични својства, но и некои заеднички

Διαβάστε περισσότερα

УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КЛИМЕНТ ОХРИДСКИ ТЕХНИЧКИ ФАКУЛТЕТ БИТОЛА MAШИНСКИ ОТСЕК

УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КЛИМЕНТ ОХРИДСКИ ТЕХНИЧКИ ФАКУЛТЕТ БИТОЛА MAШИНСКИ ОТСЕК УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КЛИМЕНТ ОХРИДСКИ ТЕХНИЧКИ ФАКУЛТЕТ БИТОЛА MAШИНСКИ ОТСЕК ПРИМЕНА НА ОБНОВЛИВИТЕ ИЗВОРИ НА ЕНЕРГИЈА ЗА ПОЕФИКАСНО ПРОИЗВОДСТВО НА РИБИ ВО ЈП СТРЕЖЕВО - магистерски труд - Кандидат: Ментор:

Διαβάστε περισσότερα

ПРИЛОГ 5.Б: УПРАВУВАЊЕ СО СПЕКТАРОТ НА ЛОКАЛНАТА ЈАМКА СОДРЖИНА

ПРИЛОГ 5.Б: УПРАВУВАЊЕ СО СПЕКТАРОТ НА ЛОКАЛНАТА ЈАМКА СОДРЖИНА ПРИЛОГ 5.Б: СОДРЖИНА 1 Вовед... 2 2. Техники применливи на претплатничкиот кабел... 2 2.1 Услуги во основниот (говорен) опсег... 2 2.2 xdsl техники... 4 2.3 SDSL/HDSL група... 4 2.4 ADSL група... 5 2.5

Διαβάστε περισσότερα

ВЛИЈАНИЕТО НА ОСИГУРУВАЊЕТО ВРЗ ЕКОНОМСКИОТ РАСТ: СЛУЧАЈОТ НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА

ВЛИЈАНИЕТО НА ОСИГУРУВАЊЕТО ВРЗ ЕКОНОМСКИОТ РАСТ: СЛУЧАЈОТ НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА ВЛИЈАНИЕТО НА ОСИГУРУВАЊЕТО ВРЗ ЕКОНОМСКИОТ РАСТ: СЛУЧАЈОТ НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА Апстракт Целта на овој труд е да го испита влијанието на осигурувањето врз економскиот раст, со емпириска анализа за Република

Διαβάστε περισσότερα

8. МЕРНИ МОСТОВИ И КОМПЕНЗАТОРИ

8. МЕРНИ МОСТОВИ И КОМПЕНЗАТОРИ 8. МЕРНИ МОСТОВИ И КОМПЕНЗАТОРИ Мерните мостови и компензаторите спаѓаат во посредните мерни постапки. Мерењата со мерните мостови и компензаторите се остваруваат со затворени мерни процеси засновани врз

Διαβάστε περισσότερα

45 РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2012 II година (решенија на задачите)

45 РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2012 II година (решенија на задачите) 45 РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 1 II година (решенија на задачите) 1 Координатите на два точкасти полнежи q 1 = + 3 µ C и q = 4µ C, поставени во xy рамнината се: x 1 = 3, 5cm; y 1 =, 5cm и x = cm; y

Διαβάστε περισσότερα

Предавање 3. ПРОИЗВОДНИ ТЕХНОЛОГИИ Обработка со симнување материјал (режење) Машински факултет-скопје 2.4. ПРОЦЕСИ ВО ПРОИЗВОДНОТО ОПКРУЖУВАЊЕ

Предавање 3. ПРОИЗВОДНИ ТЕХНОЛОГИИ Обработка со симнување материјал (режење) Машински факултет-скопје 2.4. ПРОЦЕСИ ВО ПРОИЗВОДНОТО ОПКРУЖУВАЊЕ Предавање 3 ПРОИЗВОДНИ ТЕХНОЛОГИИ Обработка со симнување материјал (режење) Машински факултет-скопје 2.4. ПРОЦЕСИ ВО ПРОИЗВОДНОТО ОПКРУЖУВАЊЕ Во структурата на индустриските системи на различни нивоа се

Διαβάστε περισσότερα

Годишен зборник 2014 Yearbook Факултет за информатика, Универзитет Гоце Делчев Штип Faculty of Computer Science, Goce Delcev University Stip

Годишен зборник 2014 Yearbook Факултет за информатика, Универзитет Гоце Делчев Штип Faculty of Computer Science, Goce Delcev University Stip 89 УНИВЕРЗИТЕТ ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ ШТИП ФАКУЛТЕТ ЗА ИНФОРМАТИКА ГОДИШЕН ЗБОРНИК 204 YEARBOOK 204 ГОДИНА 3 ЈУНИ, 205 GOCE DELCEV UNIVERSITY STIP FACULTY OF COMPUTER SCIENCE VOLUME III Издавачки совет Проф. д-р

Διαβάστε περισσότερα

Мерна опрема за мерење на бучава и вибрации пренесени на човечко тело

Мерна опрема за мерење на бучава и вибрации пренесени на човечко тело Мерна опрема за мерење на бучава и вибрации пренесени на човечко тело Златко Николовски дипл.ел.инж Логинг Електроникс Агенда 1. Кои сме и што работиме 2. Опрема за мерење на бучава 2.1 Мерни преносни

Διαβάστε περισσότερα

МИКРОЕКОНОМСКИ И МАКРОЕКОНОМСКИ ДЕТЕРМИНАНТИ НА ПРОФИТАБИЛНОСТА НА ОСИГУРИТЕЛНИОТ СЕКТОР СЛУЧАЈОТ НА МАКЕДОНИЈА Тања Дрвошанова- Елисковска

МИКРОЕКОНОМСКИ И МАКРОЕКОНОМСКИ ДЕТЕРМИНАНТИ НА ПРОФИТАБИЛНОСТА НА ОСИГУРИТЕЛНИОТ СЕКТОР СЛУЧАЈОТ НА МАКЕДОНИЈА Тања Дрвошанова- Елисковска МИКРОЕКОНОМСКИ И МАКРОЕКОНОМСКИ ДЕТЕРМИНАНТИ НА ПРОФИТАБИЛНОСТА НА ОСИГУРИТЕЛНИОТ СЕКТОР СЛУЧАЈОТ НА МАКЕДОНИЈА Тања Дрвошанова- Елисковска 8 / 2 9 / 2 0 1 3 Апстракт Целта на овој труд е запознавање со

Διαβάστε περισσότερα

Решенија на задачите за I година LII РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА ЗА УЧЕНИЦИТЕ ОД СРЕДНИТЕ УЧИЛИШТА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА 16 мај 2009.

Решенија на задачите за I година LII РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА ЗА УЧЕНИЦИТЕ ОД СРЕДНИТЕ УЧИЛИШТА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА 16 мај 2009. LII РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА ЗА УЧЕНИЦИТЕ ОД СРЕДНИТЕ УЧИЛИШТА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА 16 мај 009 I година Задача 1. Топче се пушта да паѓа без почетна брзина од некоја висина над површината на земјата.

Διαβάστε περισσότερα

ТФБ. 6. Energy Micro Б е д р и З и ј а. Страна2

ТФБ. 6. Energy Micro Б е д р и З и ј а. Страна2 Универзитет,, Св. Климент Охридски Битола Технички факултет Битола - Отсек за информатика и компјутерска техника -II циклус- Профилирање на оптимална потрошувачка на енергијата на сензорски јазол за имплементација

Διαβάστε περισσότερα

Рекуперација на отпадна топлина од кондензатори кај индустриски ладилни постројки

Рекуперација на отпадна топлина од кондензатори кај индустриски ладилни постројки Униврезитет Св. Климент Охридски Битола Технички факултет - Битола Рекуперација на отпадна топлина од кондензатори кај индустриски ладилни постројки Магистерски труд Кандидат Сазданов Благој Ментор: Проф.

Διαβάστε περισσότερα

СОВРЕМЕНИ ТЕНДЕНЦИИ ВО РАЗВОЈОТ НА ГОЛЕМИ ТУРБОГЕНЕРАТОРИ И ХИДРОГЕНЕРАТОРИ

СОВРЕМЕНИ ТЕНДЕНЦИИ ВО РАЗВОЈОТ НА ГОЛЕМИ ТУРБОГЕНЕРАТОРИ И ХИДРОГЕНЕРАТОРИ 6. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 4-6 октомври 2009 Златко Маљковиќ, Универзитет во Загреб, Факултет за електротехника и компјутери, Хрватска Лидија Петковска Универзитет Св. Кирил и Методиј во Скопје, Факултет за

Διαβάστε περισσότερα

нумеричка анализа и симулација на преминување на возило преку вертикална препрека на пат

нумеричка анализа и симулација на преминување на возило преку вертикална препрека на пат нумеричка анализа и симулација на преминување на возило преку вертикална препрека на пат Елениор Николов, Митко Богданоски Катедра за воена логистика Воена академија Скопје, Р. Македонија elenior.nikolov@ugd.edu.mk

Διαβάστε περισσότερα

Проф. д-р Зоран Ивановски. Предговор. Од авторот

Проф. д-р Зоран Ивановски. Предговор. Од авторот Предговор Секое средство, финансиско и реално, има вредност. Клучот за успешно инвестирање и менаџмент на таквите средства и инвестициони проекти лежи во разбирањето не само на тоа колкава е вредноста,

Διαβάστε περισσότερα

Податоците презентирани во извештајот не ги одразуваат мислењата и ставовите на донаторите на проектот. Проектот Мојот пратеник е поддржан од:

Податоците презентирани во извештајот не ги одразуваат мислењата и ставовите на донаторите на проектот. Проектот Мојот пратеник е поддржан од: МОЈОТ ПРАТЕНИК 1 ГРАЃАНСКА АСОЦИЈАЦИЈА МОСТ ул. Стрезово, бр.7 1000 Скопје, Р Македонија www.most.org.mk e-mail: most@most.org.mk Печатено во Скопје, март 2008 Податоците презентирани во извештајот ги

Διαβάστε περισσότερα

Анализа на профитабилноста на банките во Македонија

Анализа на профитабилноста на банките во Македонија Надица Илоска Анализа на профитабилноста на банките во Македонија АПСТРАКТ Целта на овој труд е да се истражат факторите кои влијаат на профитабилноста на банките, најпрво теоретски, а потоа да се направи

Διαβάστε περισσότερα

Од точката С повлечени се тангенти кон кружницата. Одреди ја големината на AOB=?

Од точката С повлечени се тангенти кон кружницата. Одреди ја големината на AOB=? Задачи за вежби тест плоштина на многуаголник 8 одд На што е еднаков збирот на внатрешните агли кај n-аголник? 1. Одреди ја плоштината на паралелограмот, според податоците дадени на цртежот 2. 3. 4. P=?

Διαβάστε περισσότερα

45 РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2012 III година (решенија на задачите)

45 РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2012 III година (решенија на задачите) 45 РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА III година (решенија на задачите Рамнострана стаклена призма чиј агол при врвот е = 6 поставена е во положба на минимална девијација за жолтата светлина Светлината паѓа

Διαβάστε περισσότερα

Универзитет Гоце Делчев - Штип. Факултет за информатика

Универзитет Гоце Делчев - Штип. Факултет за информатика Универзитет Гоце Делчев - Штип Факултет за информатика Магистерски труд на тема: Примена на Канбан методологијата и нејзините ефекти кај тимовите за развој на софтвер Ментор: Проф. д-р Сашо Коцески Изработил:

Διαβάστε περισσότερα

1. Вовед во енвиронментална информатика

1. Вовед во енвиронментална информатика 1. Вовед во енвиронментална информатика Енвиронменталната информатика е дел од применетата информатика и поддржува методи и процедури на информатичката техологија кои придонесуваат во анализата на податоци

Διαβάστε περισσότερα

РЕШЕНИЈА Државен натпревар 2017 ТЕОРИСКИ ПРОБЛЕМИ. K c. K c,2

РЕШЕНИЈА Државен натпревар 2017 ТЕОРИСКИ ПРОБЛЕМИ. K c. K c,2 РЕШЕНИЈА Државен натпревар 07 ЗА КОМИСИЈАТА Вкупно поени:_50 од теор: 5 од експ: 5_ Прегледал: М. Буклески, В. Ивановски ТЕОРИСКИ ПРОБЛЕМИ (Запишете го начинот на решавање и одговорот на предвиденото место

Διαβάστε περισσότερα

КАРАКТЕРИСТИКИ НА АМБАЛАЖНИТЕ ФИЛМОВИ И ОБВИВКИ КОИШТО МОЖЕ ДА СЕ ЈАДАТ ЗА ПАКУВАЊЕ НА ХРАНА

КАРАКТЕРИСТИКИ НА АМБАЛАЖНИТЕ ФИЛМОВИ И ОБВИВКИ КОИШТО МОЖЕ ДА СЕ ЈАДАТ ЗА ПАКУВАЊЕ НА ХРАНА Journal of Agricultural, Food and Environmental Sciences UDC: 621.798.1:663.14.31 КАРАКТЕРИСТИКИ НА АМБАЛАЖНИТЕ ФИЛМОВИ И ОБВИВКИ КОИШТО МОЖЕ ДА СЕ ЈАДАТ ЗА ПАКУВАЊЕ НА ХРАНА Дијана Милосављева, Ленче

Διαβάστε περισσότερα

5. ТЕХНИЧКИ И ТЕХНОЛОШКИ КАРАКТЕРИСТИКИ НА ОБРАБОТКАТА СО РЕЖЕЊЕ -1

5. ТЕХНИЧКИ И ТЕХНОЛОШКИ КАРАКТЕРИСТИКИ НА ОБРАБОТКАТА СО РЕЖЕЊЕ -1 5. ТЕХНИЧКИ И ТЕХНОЛОШКИ КАРАКТЕРИСТИКИ НА ОБРАБОТКАТА СО РЕЖЕЊЕ -1 5.1. ОБРАБОТУВАЧКИ СИСТЕМ И ПРОЦЕС ЗА ОБРАБОТКА СО РЕЖЕЊЕ 5.1.1. ОБРАБОТУВАЧКИ СИСТЕМ ЗА РЕЖЕЊЕ Обработувачкиот систем или системот за

Διαβάστε περισσότερα

Современи концепции на финансискиот менаџмент при управување со ризикот во банкарските институции

Современи концепции на финансискиот менаџмент при управување со ризикот во банкарските институции Универзитет Св. Климент Охридски Битола Економски факултет Прилеп Современи концепции на финансискиот менаџмент при управување со ризикот во банкарските институции - Магистерски труд Кандидат, Биљана Иваноска

Διαβάστε περισσότερα

Безжични мерни системи 1

Безжични мерни системи 1 6. Безжични мерни системи Безжичниот пренос е единствениот можен начин на пренос во системи каде што објектот се движи или се наоѓа на големо растојание од центарот за мерење. Постојат три типа на мерни

Διαβάστε περισσότερα

НЕКОИ АЛГОРИТМИ ЗА РЕШАВАЊЕ НА ЗАДАЧАТА НА ПАТУВАЧКИОТ ТРГОВЕЦ

НЕКОИ АЛГОРИТМИ ЗА РЕШАВАЊЕ НА ЗАДАЧАТА НА ПАТУВАЧКИОТ ТРГОВЕЦ МАТЕМАТИЧКИ ОМНИБУС, 1 (2017), 101 113 НЕКОИ АЛГОРИТМИ ЗА РЕШАВАЊЕ НА ЗАДАЧАТА НА ПАТУВАЧКИОТ ТРГОВЕЦ Ирена Стојковска 1 Задачата на патувачкиот трговец е комбинаторна оптимизациона задача со едноставна

Διαβάστε περισσότερα

56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 Скопје, 11 мај IV година (решенија на задачите)

56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 Скопје, 11 мај IV година (решенија на задачите) 56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 03 Скопје, мај 03 IV година (решенија на задачите) Задача. Птица со маса 500 лета во хоризонтален правец и не внимавајќи удира во вертикално поставена прачка на растојание

Διαβάστε περισσότερα

Социјалните мрежи како алатка во процесот на управување со знаење

Социјалните мрежи како алатка во процесот на управување со знаење Универзитет Св. Климент Охридски Битола ФАКУЛТЕТ ЗА ИНФОРМАТИЧКИ И КОМУНИКАЦИСКИ ТЕХНОЛОГИИ БИТОЛА студиска програма по Инженерство и менаџмент на софтверски апликации Социјалните мрежи како алатка во

Διαβάστε περισσότερα

ЈП ВОДОВОД И КАНАЛИЗАЦИЈА - СКОПЈЕ. ИЗВЕШТАЈ За работата на претпријатието во 2009 година. Скопје 2010 година

ЈП ВОДОВОД И КАНАЛИЗАЦИЈА - СКОПЈЕ. ИЗВЕШТАЈ За работата на претпријатието во 2009 година. Скопје 2010 година ЈП ВОДОВОД И КАНАЛИЗАЦИЈА - СКОПЈЕ ИЗВЕШТАЈ За работата на претпријатието во 2009 година Скопје 2010 година ОСНОВНИ ПОДАТОЦИ НА ЈП ВОДОВОД И КАНАЛИЗАЦИЈА СКОПЈЕ ОСНОВАЊЕ ЈП Водовод и канализација Скопје

Διαβάστε περισσότερα

Детерминанти на вишокот капитал во македонскиот банкарски сектор. Милан Елисковски

Детерминанти на вишокот капитал во македонскиот банкарски сектор. Милан Елисковски Детерминанти на вишокот капитал во македонскиот банкарски сектор Милан Елисковски 2014 Содржина Апстракт... 3 Вовед... 4 Теориски модели за детерминираност на вишокот капитал... 5 Преглед на емпириската

Διαβάστε περισσότερα

АНАЛИЗА НА ПОСТОЕЧКАТА СОСТОЈБА НА ЕНЕРГЕТСКАТА ЕФИКАСНОСТ НА ЗГРАДИТЕ. Класични извори на енергија, водогрејникотли

АНАЛИЗА НА ПОСТОЕЧКАТА СОСТОЈБА НА ЕНЕРГЕТСКАТА ЕФИКАСНОСТ НА ЗГРАДИТЕ. Класични извори на енергија, водогрејникотли Обука за енергетски контролори АНАЛИЗА НА ПОСТОЕЧКАТА СОСТОЈБА НА ЕНЕРГЕТСКАТА ЕФИКАСНОСТ НА ЗГРАДИТЕ Класични извори на енергија, водогрејникотли Ристо В. Филкоски Универзитет Св. Кирил и Методиј Машински

Διαβάστε περισσότερα

БРЗ ДИЗАЈН НА ПРОТОТИП НА УПРАВУВАЧ И ИЗРАБОТКА НА ДИНАМИЧКИ МОДЕЛ ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ХАРДВЕР ВО ЈАМКА НА БРЗИНСКИ СЕРВОМЕХАНИЗАМ

БРЗ ДИЗАЈН НА ПРОТОТИП НА УПРАВУВАЧ И ИЗРАБОТКА НА ДИНАМИЧКИ МОДЕЛ ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ХАРДВЕР ВО ЈАМКА НА БРЗИНСКИ СЕРВОМЕХАНИЗАМ УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КЛИМЕНТ ОХРИДСКИ БИТОЛА ТЕХНИЧКИ ФАКУЛТЕТ ЕЛЕКТРОТЕХНИЧКИ ОТСЕК МАГИСТЕРСКИ ТРУД БРЗ ДИЗАЈН НА ПРОТОТИП НА УПРАВУВАЧ И ИЗРАБОТКА НА ДИНАМИЧКИ МОДЕЛ ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ХАРДВЕР ВО ЈАМКА НА БРЗИНСКИ

Διαβάστε περισσότερα

БРЗ ДИЗАЈН НА ПРОТОТИП НА УПРАВУВАЧ И ИЗРАБОТКА НА ДИНАМИЧКИ МОДЕЛ ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ХАРДВЕР ВО ЈАМКА НА БРЗИНСКИ СЕРВОМЕХАНИЗАМ

БРЗ ДИЗАЈН НА ПРОТОТИП НА УПРАВУВАЧ И ИЗРАБОТКА НА ДИНАМИЧКИ МОДЕЛ ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ХАРДВЕР ВО ЈАМКА НА БРЗИНСКИ СЕРВОМЕХАНИЗАМ УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КЛИМЕНТ ОХРИДСКИ ТЕХНИЧКИ ФАКУЛТЕТ БИТОЛА Електротехнички отсек Александар Јуруковски БРЗ ДИЗАЈН НА ПРОТОТИП НА УПРАВУВАЧ И ИЗРАБОТКА НА ДИНАМИЧКИ МОДЕЛ ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ХАРДВЕР ВО ЈАМКА

Διαβάστε περισσότερα

Годишен зборник 2014 Yearbook Факултет за информатика, Универзитет Гоце Делчев Штип Faculty of Computer Science, Goce Delcev University Stip

Годишен зборник 2014 Yearbook Факултет за информатика, Универзитет Гоце Делчев Штип Faculty of Computer Science, Goce Delcev University Stip 89 УНИВЕРЗИТЕТ ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ ШТИП ФАКУЛТЕТ ЗА ИНФОРМАТИКА ГОДИШЕН ЗБОРНИК 2014 YEARBOOK 2014 ГОДИНА 3 ЈУНИ, 2015 GOCE DELCEV UNIVERSITY STIP FACULTY OF COMPUTER SCIENCE VOLUME III Издавачки совет Проф. д-р

Διαβάστε περισσότερα

Анализа на улогата на банкарскиот систем во економскиот раст: Случајот на Македонија

Анализа на улогата на банкарскиот систем во економскиот раст: Случајот на Македонија Анализа на улогата на банкарскиот систем во економскиот раст: Случајот на Македонија Благица Николоска Кратка биографија М-р Благица Николоска е родена 1984 во Скопје. Има тригодишно работно искуство во

Διαβάστε περισσότερα

КВАЛИТЕТОТ НА ВОДАТА ЗА ПИЕЊЕ ВО ДОЛНОПОЛОШКИОТ РЕГИОН

КВАЛИТЕТОТ НА ВОДАТА ЗА ПИЕЊЕ ВО ДОЛНОПОЛОШКИОТ РЕГИОН Оригинален научен труд Original Scientific Article КВАЛИТЕТОТ НА ВОДАТА ЗА ПИЕЊЕ ВО ДОЛНОПОЛОШКИОТ РЕГИОН Маргита ДАБЕВСКА-КОСТОСКА 1, Џавит ФЕЈЗУЛИ 1, Миле СРБИНОВСКИ 2, Муртезан ИСМАИЛИ 3 & Сузана АЛИУ

Διαβάστε περισσότερα

ГРАДЕЖНА ФИЗИКА Размена на топлина. проф. д-р Мери Цветковска

ГРАДЕЖНА ФИЗИКА Размена на топлина. проф. д-р Мери Цветковска ГРАДЕЖНА ФИЗИКА Размена на топлина Енергетска ефикасност Енергетски Обука за енергетски карактеристики контролори на згради Зошто се воведува??? Што се постигнува??? Намалена енергетска интензивност Загадување

Διαβάστε περισσότερα

II. Структура на атом, хемиски врски и енергетски ленти

II. Структура на атом, хемиски врски и енергетски ленти II. Структура на атом, хемиски врски и енергетски ленти II. Структура на атом, хемиски врски и енергетски ленти 1. Структура на атом 2. Јони 3. Термодинамика 3.1 Темодинамичка стабилност 3.2 Влијание на

Διαβάστε περισσότερα

Национална Стратегија за води

Национална Стратегија за води Национална Стратегија за води (2011-2041) Октомври,2011 Влада на Република Македонија, Влада на Република Словенија Министерство за Животна Средина и Просторно Планирање на Република Government of the

Διαβάστε περισσότερα

DRAFT ЗАДАЧИ ЗА ВЕЖБАЊЕ АКСИЈАЛНО НАПРЕГАЊЕ

DRAFT ЗАДАЧИ ЗА ВЕЖБАЊЕ АКСИЈАЛНО НАПРЕГАЊЕ Градежен факултет Скопје Катедра за Техничка механика и јакост на материјалите Предмет: Јакост на материјалите http://ktmjm.gf.ukim.edu.mk 27.11.2008 ЗАДАЧИ ЗА ВЕЖБАЊЕ АКСИЈАЛНО НАПРЕГАЊЕ 1. Апсолутно

Διαβάστε περισσότερα

ШЕМИ ЗА РАСПОРЕДУВАЊЕ НА ПРОСТИТЕ БРОЕВИ

ШЕМИ ЗА РАСПОРЕДУВАЊЕ НА ПРОСТИТЕ БРОЕВИ МАТЕМАТИЧКИ ОМНИБУС, (07), 9 9 ШЕМИ ЗА РАСПОРЕДУВАЊЕ НА ПРОСТИТЕ БРОЕВИ Весна Целакоска-Јорданова Секој природен број поголем од што е делив самo со и сам со себе се вика прост број. Запишани во низа,

Διαβάστε περισσότερα

ДИРЕКЦИЈА ЗА РИЗИК.

ДИРЕКЦИЈА ЗА РИЗИК. НАРОДНА БАНКА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА ДИРЕКЦИЈА ЗА ФИНАНСИСКА СТАБИЛНОСТ,, БАНКАРСКА РЕГУЛАТИВА И МЕТОДОЛОГИИ СУПЕРВИЗОРСКИ ЦИРКУЛАР БР. 10 - УПРАВУВАЊЕ СО ОПЕРАТИВНИОТ РИЗИК - јули 2011 година - Народна

Διαβάστε περισσότερα

УНИВЕРЗИТЕТ ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ ШТИП ФАКУЛТЕТ ПО ИНФОРМАТИКА. Катедра за математика. Сања Пачемска

УНИВЕРЗИТЕТ ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ ШТИП ФАКУЛТЕТ ПО ИНФОРМАТИКА. Катедра за математика. Сања Пачемска УНИВЕРЗИТЕТ ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ ШТИП ФАКУЛТЕТ ПО ИНФОРМАТИКА Катедра за математика ЕФЕКТИ ОД ПРИМЕНАТА НА ИНФОРМАТИЧКО КОМПЈУТЕРСКАТА ТЕХНОЛОГИЈА ВО НАСТАВАТА ПО МАТЕМАТИКА МАГИСТЕРСКИ ТРУД ШТИП, мај 01 Комисија

Διαβάστε περισσότερα

БИОФИЗИКА Термодинамика. Доцент Др. Томислав Станковски

БИОФИЗИКА Термодинамика. Доцент Др. Томислав Станковски БИОФИЗИКА Термодинамика Доцент Др. Томислав Станковски За интерна употреба за потребите на предметот Биофизика Катедра за Медицинска Физика Медицински Факултет Универзитет Св. Кирил и Методиj, Скопjе Септември

Διαβάστε περισσότερα