ИМПЛЕМЕНТАЦИЈА НА НОВ СИСТЕМ ЗА НЕПРЕКИНАТО НАПОЈУВАЊЕ ВО МЕПСО

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ИМПЛЕМЕНТАЦИЈА НА НОВ СИСТЕМ ЗА НЕПРЕКИНАТО НАПОЈУВАЊЕ ВО МЕПСО"

Transcript

1 8. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, септември Зоран Митиќ Биљана Каева-Котевска Стефко Јаневски АД МЕПСО-Скопје ИМПЛЕМЕНТАЦИЈА НА НОВ СИСТЕМ ЗА НЕПРЕКИНАТО НАПОЈУВАЊЕ ВО МЕПСО КУСА СОДРЖИНА Еден од најважните приоритети во работењето на секоја компанија отсекогаш била сигурноста. Сето она што е создадено и се создава во разните оддели: финансии, сметководство, комерцијала, технички уреди, човечки ресурси итн. мора да биде заштитено и безбедно. Ниедна осигурителна компанија не може и не го осигурува губењето на податоците, чие обезбедување, заштита и чување е обврска на секоја организација поединечно без разлика на нејзината деловна активност: банка, осигурителна компанија, министерство, научна институција, безбедносни служби, фабрика, авио сообраќај, медицина, компанија од енергетската област итн. За целата таа активност се грижат компјутерите или т.н. сервери, кои ги обработуваат, меморираат, складираат и чуваат електронските податоци. Технолошки се супериорни од било кој досега познат начин на складирање и чување податоци и формирање на датотеки. Имаат само еден недостаток: за сигурна и безбедна работа никогаш не смеат да останат без електрична енергија, односно напојување. За таа цел паралелно со технолошкиот развој на информатиката конструирани се и развивани уреди за непрекинато напојување (англиски термин е Uninterruptible Power Supply, скратено UPS во понатамошниот текст УПС). АД МЕПСО има постоен уред за непрекинато напојување вграден во 1994 година од производителот Искра-Крањ според конструктивна документација на Електро - техничкиот Институт Никола Тесла од Белград. УПС уредот е наменет за напојување на Националниот Диспечерски Центар (НДЦ), но и на целата компјутерска мрежа и систем сали на АД МЕПСО. УПС системот се состои од две паралелно конфигурирани единици во хоризонтала, со излезна моќност од 75 kva. Насочувачот е за номинална струја од 400 А, а излезната струја на инверторот е 114 А. Батериите се оловни со електролит со номинален напон 2V/ќелија, со вкупно 110 ќелии, или 220V DC номинален батериски напон и капацитет од 600 Ah. При отсуство на мрежен напон, системот за непрекинато напојување добива поддршка од дизел мотор и генератор (во понатамошниот текст мотор-генератор) со автоматски старт и со временско доцнење при вклучување од 5 сек. Овој труд ги содржи оценките на доверливоста, односно стабилноста на постоечкиот уред, испитувањата на електричните параметри на напојувањето во Дирекцијата на АД МЕПСО, избор на ново решение, дефинирање на неговите технички карактеристики како и одредување на параметрите за оценување на квалитетот на УПС уредите. Клучни зборови: уреди за непрекинато напојување (УПС), Национален Диспечерски Центар (НДЦ), насочувач, инвертор, дизел мотор и генератор, резерва, доверливост, електрични параметри, параметри за оценување на квалитет на УПС уреди. B4-088R 1/11

2 MAKO CIGRE 2013 B4-088R 2/11 1 ОЦЕНКА НА ДОВЕРЛИВОСТА НА ПОСТОЈНИОТ УПС СИСТЕМ Секој УПС систем со средна и голема моќност се состои од: мотор-генератор, најчесто со автоматски старт, кој при отсуство на мрежен напон влегува во погон и ја напојува УПС групата, потоа УПС група, која во себе содржи: насочувач, батерија и инвертор и конечно инсталација која треба да е проектантски предвидена и изведена за непрекинато напојување. За одредување на моменталната состојба на системот кој е во експолатација, авторите чија цел и задача е оценка на постојниот и имплементација на нов УПС систем, извршија снимање на системот во Дирекцијата на АД МЕПСО. Системот се состои од две паралелно конфигурирани единици во хоризонтала, а секоја единица има насочувач и инвертор. Има една батерија која е заедничка за двете единици. Мотор-генераторот, УПС групата и електричните инсталации се во т.н. редна врска, а двете единици во УПС групата се во т.н. хоризонтално паралелна врска. За оценка на доверливоста ја користиме формулата за редна врска, каде што доверливоста на системот е производ од поединечните доверливости на подсистемите. SUPS Нека ги користиме следниве ознаки: d mg - доверливост на групата мотор-генератор, d UPS - доверливост на УПС групата, d nas - доверливост на насочувачот, d bat - доверливост на батеријата, d inv - доверливост на инверторот, d inst - доверливост на електро инсталацијата, D SUPS - доверливост на системот за непрекинато напојување. D = d d d UPS mg inst d nas dbat dinv 1 d UPS = + + (2) каде што: d mg =n/2; d nas =n, d bat =n, d inv =n, n e број на единици во системот. Доверливоста е изразена во релативни единици, или во проценти (%), каде полно доверлив систем има вредност 1 или 100 %. Заради паралелната врска на двете единици доверливостите во формулата (2) се собираат, а именителот има вредност 2 (две паралелни единици). Од горе наведеното може да се заклучи дека откажување на една алка во системот, значително ја намалува доверливоста на целиот систем. Оттаму овие системи се исклучително чувствителни, мора да се исклучи можноста за грешка, а системот да се димензионира согласно критичноста на потрошувачите. За зголемување на доверливоста денес системите се проектираат во изведба 1+1, односно со резервa од 100 %. 1.1 Мотор-генератор Мотор-генераторот се состои од дизел мотор тип VOLVO-PENTA во група со генератор LEROY SOMMER со карактеристики: 250 kva, 3x380 V, 50 Hz, 1500 врт./мин., 360 A, со ормар за автоматски старт. Moтор-генераторот има помалку од 50 часа работа. Добро е димензиониран и избран е од квалитетен производител. Сместен е во соодветна просторија за негова безбедна работа, со систем за одвод на издувните гасови. 1.2 УПС група УПС групата е со моќност од 2х75 kva, која работи во паралела со зададена резерва од 1+1. Насочувачот е за номинална струја од 400 А, батеријата има капацитет од 600 Ah, излезната струја на инверторот е 114 А. Овие системи вообичаено се проектираат за паралелна (1)

3 MAKO CIGRE 2013 B4-088R 3/11 работа со определена резерва, зависно од бараниот процент на доверливост. Кај постоечкиот систем на АД МЕПСО, работи и е во функција само една единица од 75 kva. Единицата која е во функција има силно бучење кое потекнува или од мрежниот или од насочувачкиот дел. Причините се непознати. Од Проектот за електро инсталации може да се заклучи дека сите критични потрошувачи ги напојува инверторот, односно УПС групата. Поради не постоење на резерва на системот било која интервенција е значително отежната или скоро невозможна. Освен податоците и работата на сите сервери на АД МЕПСО, исклучително критичен потрошувач е Националниот Диспечерски Центар, кој при целосен испад на УПС групата би ја изгубил функцијата на надзор и управување на Електро Енергетскиот Систем (ЕЕС) на Р.Македонија. Последиците секако не се предмет на анализа на овој труд. УПС групата која е инсталирана во 1994 година, работи со резерва Red=0, односно нема паралелна работа помеѓу двете единици од по 75 kva. Со ова уредот за непрекинато напојување навлегува во критичен режим на работа со непозната доверливост. 1.3 Електро инсталации Сите потребни информации за електричните инсталации и тоа: проектирани моќности, разводни табли, осигурувачи, заштитни склопки, пресек на кабли, тип на потрошувачи, коефициенти на едновременост, поделба на напојувањето, довод од ТС 10/0,4 kv итн. се содржани во Проектот за електро - инсталации на зградата на АД МЕПСО. Проект е изработен кон крајот на 80-ите години на минатиот век од проектантското биро на Изведувачот, тогашна СОЗТ Бетон - Скопје. Електро инсталациите се изведени согласно проектот, а напојувањето е поделено според приоритетот и тоа: мрежно, агрегатско и УПС. Цениме дека електро инсталациите во потполност ја имаат задржано својата функција за развод на електрична енергија. 1.4 Оценка на мотор-генераторот Од утврдената постоечка состојба на мотор-генераторот во АД МЕПСО, може да се заклучи дека тој е во добра состојба. Вообичаено, ваквите системи за полна доверливост имаат резерва и во агрегати. Во овој случај коефициентот n=1, бидејќи е во функција еден моторгенератор. При идно проширување на системот, предвидена е и набавка на втор ваков моторгенератор, како резерва на првиот. 1.5 Оценка на УПС групата Ако ја примениме формулата (2) за оценка на доверливоста на УПС групата, можеме да согледаме дека доверливоста на УПС групата изнесува 0,5 или 50 %. Едната единица која е во функција, односно која се уште работи има чести испади на инверторот со тенденција на нивна зачестеност последнава година. Или ако ја дефинираме во описна форма, односно ја опишеме УПС групата, тогаш ќе констатираме дека системот за непрекинато напојување нема резерва и нема паралелна работа на двете единици. Затоа цениме дека УПС групата работи критично и е на граница на стабилност. 1.6 Оценка на електро инсталациите Од погоре опишаното за електро инсталациите произлегува дека нивната доверливост е 100 %, односно dinst= Оценка на доверливоста на целиот систем за непрекинато напојување Ако ја примениме формулата (1), можеме да согледаме дека доверливоста на системот за непрекинато напојување е 0,25 или 25 %.

4 MAKO CIGRE 2013 B4-088R 4/11 2 МЕРЕЊЕ НА ЕЛЕКТРИЧНИТЕ ПАРАМЕТРИ НА НАПОЈУВАЊЕТО За добивање на комплетна слика на оптоварувањето на постојниот систем авторите во неколку наврати извршија мерења на фазните струи и линиски напони на излезот на инверторот. Сите мерења се дадени во Табела 1. Временски период Март 2012 Јули 2012 Табела 1 Мерење на фазни струи и линиски напони Линиски напони (V) Фазни струи на инверторот по разводна табла ГРТА-1/ ГРТА-2 (A) Вкупна струја на инверторот (А) U l1-2 U l1-3 U l2-3 IR IS IT IR IS IT 09 часот /17 27/2 22/ часот /10 28/3 29/4, ,5 13 часот /12 29/5,5 30/6, ,5 36,5 09 часот /22 27/3 27/ часот /27 32/8 33,5/6, часот 390,5 390, /28 35/10 36/ ИЗБОР НА РЕШЕНИЕ ЗА НОВИОТ УПС СИСТЕМ 3.1 Конфигурација и основни параметри Од извршените мерења, кои се дадени во табелата погоре, може да се заклучи дека Дирекцијата на АД МЕПСО има несиметрични фазни оптоварувања, кои се зголемуваат во текот на работниот период, а максимумот на оптоварувањето се достигнува помеѓу 12 и 14 часот. Основното конфигурирање на УПС системите воглавно може да се подели на два дела и тоа: хоризонтална паралела и вертикална паралела (модуларна изведба). Вертикалната паралела со резерва n+1 најчесто се користи кога е потребно непрекинато напојување на еден потрошувач со симетрично оптоварување или група на потрошувачи каде разликите во фазните струи не се поголеми од 5 10 %. Тоа е така затоа што модуларните системи се почувствителни на нееднаквост на фазните оптоварувања и имаат внатрешна заштита која реагира на поголеми разлики на фазните струи. Ваквата конфигурација наоѓа најчеста примена во фармацевтската индустрија, во медицината, телекомуникациите, дата центрите итн. Хоризонталната паралела со резерва n+1 се применува онаму каде што постои очекувана нееднаквост на фазните оптоварувања. Овие системи не се чувствителни на разлики во фазните струи на инверторот и продолжуваат со работа и кога една фазна струја има вредност нула. Ваквата конфигурација е поробустна и почесто се користи кај индустриските потрошувачи и телекомуникациските и дата центри со несиметрични оптоварувања. Модуларните УПС системи ги карактеризира висок коефициент на полезно дејство (η), помали димензии, помала бучавост (db), пократко сервисно време итн. Хоризонтално паралелните УПС системи ги карактеризира отпорност кон нееднаквост на фазните струи на инверторот, поголема резерва, зголемена отпорност на струјни удари на инверторот итн. Извршените мерења на електричните параметри на напојувањето во Дирекцијата на АД МЕПСО значително ќе допринесат кон определбата на авторите за избор на основна конфигурација на новиот УПС систем. Во оваа фаза на дефинирање на УПС системот треба да се определат неговите основни параметри и тоа: 1. Конфигурација на системот (архитектура на изведба);

5 MAKO CIGRE 2013 B4-088R 5/11 2. Моќност на системот изразена во kva согласно очекуваните проектирани моќности на оптоварувањето со вградена развојна компонента, односно развојно проширување на моќноста на системот; 3. Резерва на системот за непрекинато напојување; 4. Технологија на работа на системот; 5. Дефинирање на очекуваниот cosφ на излез на системот (зависи од оптоварувањето); 6. Дефинирање и избор на тип на батерија; 7. Дефинирање на автономија на батеријата; 8. Избор и дефинирање на моќноста на мотор-генераторот*; 9. Дефинирање на влезниот и излезниот приклучок на системот кон инсталациониот развод (кабли, заштитни прекинувачи, разделувачи на моќност, одводници на пренапон, разводни табли итн.) **; 10. Избор и дефинирање на систем за надзор***; 11. Избор на соодветна просторија за системот за непрекинато напојување; 12. Избор на просторија за агрегатот. Точките 1 11 може да се сметаат за основен водич во кои ќе бидат имплементирани потребите и определбите на инвеститорот за тоа каков систем за непрекинато напојување сака. Секако бројот и изборот може да биде и поинаков, односно дали ќе биде предвиден моторгенератор, колкава автономија ќе има батеријата итн. Определбата и потребите секогаш треба да бидат пропорционални со намената на системот за непрекинато напојување, односно критичноста на потрошувачите. Дефинирањето на параметрите на УПС уред кој напојува информатичка опрема во локална банка и УПС уред кој ги напојува сите медицински апарати во една операциона сала сигурно нема да биде исто. Согласно погоре изнесеното, и секако врз основа на добиените мерења на оптоварувањето на УПС инсталацијата во Дирекцијата на АД МЕПСО, како и претпоставена развојна компонента, авторите на овој проект ги дефинираа основните параметри на системот. Изборот на решение, односно основните параметри на новиот УПС систем дадени се редоследно според претходната нумерација од 1 до 11 во Табела 2. (*) Автономијата на системите за непрекинато напојување зависи од капацитетот на батериите. Кај посериозните системи секогаш како поддршка се предвидува и мотор-генератор кој со определено временско доцнење влегува во погон, со што автономијата на системот станува неограничена. (**) Доколку постои изведена инсталација за УПС системот, тогаш е доволно да се дефинира само наизменичниот излезен приклучок на системот, т.н. излезна паралела. Доколку не постои инсталација за непрекинато напојување, во оваа фаза се дефинира и наизменичниот инсталационен развод кон потрошувачите со сите припадни елементи: кабли, разводни табли, осигурувачи, заштитни склопки, коефициенти на едновременост итн. (***) Поради важноста на непрекинатото напојување сите функции на современите системи се следат од страна на операторот. Оператор може да биде лице од компанијата или надворешен сервис.

6 MAKO CIGRE 2013 B4-088R 6/11 Табела 2 Основни параметри на системот Ред. Параметри на системот Опис на параметар број 1. Конфигурација на системот Хоризонтална паралела со две независни единици. Шематски приказ е даден во Прилог 1 на крајот на трудот. 2. Моќност на системот Sn = 2 x 100 kva 3. Резерва 1+1 перманентно 4. Технологија на работа Оn line double conversion VFI-SS-111. Напонски и фреквентно независен излез, согласно техничките препораки IEC во поглед на функционалност на системот. 5. cosφ на излез 0,6 0,8 типичен за прекинувачко оптоварување (switching power supply), компјутери, сервери, телекомуникациска опрема. 6. Тип на батерија Valve regulated lead-acid (VRLA), 10-12(EUROBAT) High performancе. Тоа се вентилски регулирани оловно-киселински батерии, во затворена изведба без одржување (free maintenance), со декларирано долг животен век. 7. Автономија на батерија (ta) 30 минути. Со пресметка дефинирана во точка Мотор-генератор 250 kva; 3x 400V; 50 Hz; 1500 врт./мин, отворена изведба со систем за одвод на издувните гасови. 9. Влезен и излезен приклучок Посебно се дефинирани со еднополни шеми и нема да бидат разгледувани во овој труд. 10. Систем за надзор Системот за нaдзор за средни и големи системи е задолжителен. 11. Просторија за сместување на опремата АД МЕПСО располага со соодветен простор за сместување на целокупната опрема (УПС, батерии, агрегат, систем за одвод на издувните гасови). 3.2 Автономија на батерии Детално дефинирање на батерииите е исклучително важно и е основен параметар на УПС системот. За професионалните УПС уреди со средни и големи моќности и големи автономии, цената на батеријата може да ја надмине цената на УПС уредот. Затоа е важно батериите да бидат добро димензионирани. Овде авторите се послужија со искуствата и препораките на How to size Batteries for EATON [2]. Пример: 1. Барање на корисникот за автономија (временска резерва)? Корисник бр.1: Бара само 15 минуни автономија на батерии; Корисник бр.2: Бара детално дефинирање на батериите; Корисник бр.3: Знае дека УПС уредот најдобро работи при % оптовареност. При поголема оптовареност автономијата на батериите малку се менува. 2. kvа или kw? На корисникот важни му се kvа и времето на автономија, но за батериите се важни kw и животниот век. 3. Оптовареност на батеријата и номинален напон на батериите? Батериите најчесто се дефинираат за четири типа на оптоварувања:

7 MAKO CIGRE 2013 B4-088R 7/11 Ред. број Назив Табела 3 Оптоварување на батериите Оптоварување на УПС-от во % од наговата Sn 1. Типична оптовареност 60 % од Sn 0,69 2. Оптимална 80 % од Sn 0,69 оптовареност 3. Номинална 100 % од Sn 0,8 оптовареност 4. Полна оптовареност 100 % од Sn 0,9 cosφ на потрошувачите (на излез на инверторот) За УПС системи со средни и големи моќности, батеријата се конфигурира во стационарни моноблокови од 12 V со номинален батериски напон од 480 V. 4. Дефинирање на капацитетот на батеријата? Ah; kw по ќелија или kw по моноблок. Пресметка: Нека се зададени следните влезни податоци: S n =100 kva; η=0,94; временска резерва: t a =0,5 h; U n =480 V; типична оптовареност: 0,6S n, cosφ=0,69; капацитетот на батеријата избираме да го дефинираме во Ah. Id ta Qbat = Qi (3) Каде: Q bat -капацитет на батеријата во Ah; I d -DC струја на батеријата (влезна струја на инверторот); t a -автономија на батеријата (временска резерва); Q i -искористеност на капацитетот на батеријата изразен во релативни единици. Табела 4 Искористеност на капацитетот на батеријата Ред. број Времетраење на празнењето (временска резерва) ( h ) 1. ½ ( 30 min) Дозволено празнење на батеријата изразено во % од нејзиниот номинален капацитет (%) P d Каде: = S cosϕ η Pd- активна моќност што ја генерира батеријата (моќност на влез на инверторот); S-оптоварување (го земаме типичното оптоварување); cosφ- фактор на моќност на потрошувачите; (4)

8 MAKO CIGRE 2013 B4-088R 8/11 P η-коефициент на искористување на системот. d I d = (5) U n Да ги примениме формулите (3), (4) и (5): 0,6 Sn cosϕ Pd = = 44, 04kW ; I d = 91, 75A η Q bat = 88, 22Ah Усвојуваме: Q bat = 90Ah 4 ТЕХНИЧКИ КАРАКТЕРИСТИКИ И НАЧЕЛА ЗА КВАЛИТЕТ НА СИСТЕМОТ Денешните системи за непрекинато напојување спаѓаат во делот на енергетски преобразувачи. Ако кај постарите системи соодносот помеѓу енергетика и електроника бил 60/40 %, денес тој сооднос е веќе 50/50 %. Затоа при дефинирање на техничките карактеристики потребно е подеднакво внимание да се посвети и кон енергетските и кон карактеристиките кои ги дефинира електрониката на системот. Посебно важен дел е дефинирањето на техничките карактеристики на системот, кои кај големите системи вообичаено се неколку десетини (50-60 карактеристики). Обработката на секоја карактеристика е тема за себе која значително ја надминува идејата за овој труд. Овде ќе ги наброиме само начелата на кои се придржувавме при дефинирање на техничките карактеристики, а кои се клучни за квалитетот на системот. 4.1 Основни начела за квалитет на системот 1. Системот за непрекинато напојување (посебен акцент е даден на средни и големи системи) потребно е да има голема доверливост. Доверливоста е зададена со конфигурацијата и бараната резерва. Денес современите системи имаат доверливост 99 %. 2. Современата технологија ги наметнува енергетските транзистори како поефикасни во споредба со тиристорската изведба на преобразувачите. Денес како посовремени ситеми се сметаат системите изведени со енергетски транзистори, или т.н. IGBT-изведба( Insulated Gate Bipolar Transistor) на преобразувачите. Тоа се биполарни транзистори изведени во MOS технологија со напонска контрола и мало switching време. Тиристорите се побучни во работењето и имаат полош η во споредба со транзисторите. Ова е нова технологија и се уште значително поскапа од тиристорската. Во современите ситеми вообичаено изведбата на инверторот е транзисторска, а насочувачот може да биде тиристорски. Ако и насочувачот и инверторот се изведени во IGBT технологија, тогаш тоа се исклучително ефикасни системи (висок η, мали загуби). Авторите на овој труд се определија за IGBT изведба на инверторот и насочувачот. 3. Меѓу основните параметри кои влијаат на квалитетот на системот е неговата карактеристика да биде што поневидлив за 0,4 kv мрежа, односно да има што повисок cosφ на влез (современите системи имаат cosφ=1); 4. Системот е потребно да прави мали загуби, односно дисипацијата на топлина да биде што помала и да биде во склад со заштита на животната средина. Како професионални системи се сметаат оние со η 92% Кога се формира цената на чинење на некој систем, препорачливо е да се земе цената на чинење на крајот на неговиот животен век, а не на почетокот. Ефтиниот систем прави поголеми загуби, има подолго сервисно време, итн, така да цената на чинење на крајот на неговиот животен век може значително да ја надмине цената на некој т.н. скап систем. Наш предлог е η 94%

9 MAKO CIGRE 2013 B4-088R 9/11 5. Системот треба да има што поголема расположливост на излезна активна моќност. Препорачано кај професионалните системи е односот Pmax/Sn 0,8. Оваа карактеристика значително влијае на квалитетот на системот. Денес постојат системи каде Pmax/Sn = Системот треба да биде што по нечувствителен на надворешни напаѓања како што се преоптоварувања на инверторот, куси врски итн. Во професионални системи спаѓаат оние кај кои: Преоптоварувањето на инверторот е 150 % I n за време од 1 минута; Струјата на куса врска на инверторот e мин 2,2 x I n, за време од 100 msek. 7. Исклучително важна карактеристика е вкупната хармониска дисторзија на струјата (THDi) [1], односно валкањето на мрежата со виши хармоници треба да биде мало. Особината на сите енергетски преобразувачи е да генерираат виши хармоници и да ги враќаат во мрежата на која се приклучени (вообичаено во 0,4 kv мрежа). Хармониците влијаат на додатно загревање на каблите и проводниците, со што е потребен поголем нивни пресек, понатаму потреба од зголемен пресек на нултиот проводник итн. Современите УПС системи треба да имаат вкупна хармонична дисторзија < 5%. Наш предлог THDi < 3 %. 8. Со оглед на цената, батеријата е исклучително важна за било кој УПС систем. Од нејзиното добро димензионирање и избор зависи и вкупната цена на системот. Автономијата на системот е зададена само со автономијата на батеријата каде нема мотор-генератор кој би ја превземал улогата на мрежно напојување. Ако системот има мотор-генератор, тогаш автономијата на батеријата може да биде и помала. Професионалните системи имаат автономија од 5 минути до 2 часа. При дефинирање на карактеристиките на батеријата потребно е да се земе во предвид: -намената на УПС-от; -моќноста на УПС-от; -технологија на изведба на батеријата ( оловно-киселинска или никел кадмиум); -електролит (облоги, гел, течен електролит); -дизајниран животен век (се зема при 20 С). Земајќи ги препораките на СЕМЕР [1], делот Uninterruptible Power Supplies-EUROPEAN GUIDE, како и Battery Selection and Considerations for UPS Applications Canadian Battery Symposium INFOBATT 2007 [3], авторите се определија за батерија со следни основни карактеристики: -Оловна во затворена изведба; -Електролит со киселина во вид на облоги околу електродите; -Без одржување (без долевање на дестилирана вода, испитување на густина на електролитот, мерење на напон на секоја ќелија итн.); -Батерија со декларирано долг животен век (животен век од минимум 10 години и сертификат EUROBAT како доказ за ваквата карктеристика). 5 ПАРАМЕТРИ ЗА ОЦЕНУВАЊЕ НА КВАЛИТЕТОТ НА УПС УРЕДИТЕ Кога сакате да купите нешто што има голема вредност и важност пожелно е да имате избор. За вака комплексен и сложен систем секогаш е подобро да имате неколку понудувачи кои се спремни да одговорат на вашите барања. Во тој случај купувачот би имал задача да ги оцени понудувачите согласно објективни критериуми, а врз основа на дефинираните технички карактеристики од негова страна.

10 MAKO CIGRE 2013 B4-088R 10/11 Параметрите за оценување на квалитетот се избрани согласно новите технологии за УПС системи кои се присутни на пазарот и секако согласно препораките на СЕМЕР [1]. Во Табела 5 дадени се вкупно осум карактеристики на кои ќе биде посветено посебно внимание при оценката на квалитетот на системот. Бројот на овие карактеристики може да биде и поголем (или помал), согласно барањата на инвеститорот, неговите согледувања и определби за тоа каков УПС систем бара. Табела 5 Предлог параметри за параметри за оценување на квалитет Ред. број Основни карактеристики на УПС Насочувач 1 η при 100 % оптоварување Ширинска толеранција на влезниот напон Инвертор Излезен фактор на моќност, во VFI-мод 2 η при 50 % оптоварување Влезен cosφ Коефициент на куса врска 3 Хармоници (THDi) Коефициент на преоптоварување 6 ЗАКЛУЧОК При дефинирање и имплементација на вака сложени ситеми за непрекинато напојување можеме да заклучиме дека е добро да се придржуваме кон неколку основни препораки: 1. Дефинирање на потрошувачите. Ова подразбира определување на видот на оптоварувањето и негови карактеристики (омско, индуктивно, капацитивно, прекинувачко итн.); 2. Определување на вкупна потрошувачка на уредите и распределба на оптоварувањето по фази; 3. Избор на конфигурација на системот, согласно видот на потрошувачите; 4. Избор на автономијата на системот. Временски ограничена (само со капацитет на батериите) или неограничена (додаден мотор-генератор во системот); и 5. Избор на квалитет на системот. ЛИТЕРАТУРА [1] CEMEP - European Committee of Manufacturers of Electrical Machines and Power Electronics. Uninterruptible Power Supplies - EUROPEAN GUIDE [2] EATON - How to size Batteries for EATON. [3] J.Allen Byrne. Battery Selection and Considerations for UPS Applications Canadian Battery Symposium INFOBATT 2007 ПРИЛОЗИ Прилог 1 Конфигурација на системот

11 MAKO CIGRE 2013 B4-088R 11/11 Слика 1 Хоризонтално паралелен систем во изведба со полна резерва (1+1 изведба) Табела 6 Легенда: 1 Мрежен разделувач на моќност за In 9 Батерија 2 Мрежен разделувач на моќност за In 10 Автоматски (тиристорски прекинувач) 3 Мрежен приклучок на насочувач 11 DC/AC конверзија (инвертор) 4 Мрежен приклучок на автоматско 12 Прекинувач Q3 (тиристорско) и сервисно коло 5 Прекинувач Q1 13 Прекинувач Q4 6 Прекинувач Q2 14 Изведена и формирана паралела 7 AC/DC конверзија (насочувач) 15 Извод према потрошувачи 8 Разделувал-осигурувач за In, (F3)

М-р Јасмина Буневска ОСНОВИ НА ПАТНОТО ИНЖЕНЕРСТВО

М-р Јасмина Буневска ОСНОВИ НА ПАТНОТО ИНЖЕНЕРСТВО УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КЛИМЕНТ ОХРИДСКИ - БИТОЛА ТЕХНИЧКИ ФАКУЛТЕТ - БИТОЛА - Отсек за сообраќај и транспорт - ДОДИПЛОМСКИ СТУДИИ - ECTS М-р Јасмина Буневска ОСНОВИ НА ПАТНОТО ИНЖЕНЕРСТВО ПРИЛОГ ЗАДАЧИ ОД ОПРЕДЕЛУВАЊЕ

Διαβάστε περισσότερα

ИЗБОР НА ЕНЕРГЕТСКИ ТРАНСФОРМАТОР ЗА МЕТАЛНА КОМПАКТНА ТРАФОСТАНИЦА

ИЗБОР НА ЕНЕРГЕТСКИ ТРАНСФОРМАТОР ЗА МЕТАЛНА КОМПАКТНА ТРАФОСТАНИЦА 8. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 22 24 септември Михаил Дигаловски Крсте Најденкоски Факултет за електротехника и информациски технологии, Скопје Тане Петров Бучим ДООЕЛ - Радовиш ИЗБОР НА ЕНЕРГЕТСКИ ТРАНСФОРМАТОР

Διαβάστε περισσότερα

а) Определување кружна фреквенција на слободни пригушени осцилации ωd ωn = ω б) Определување периода на слободни пригушени осцилации

а) Определување кружна фреквенција на слободни пригушени осцилации ωd ωn = ω б) Определување периода на слободни пригушени осцилации Динамика и стабилност на конструкции Задача 5.7 За дадената армирано бетонска конструкција од задачата 5. и пресметаните динамички карактеристики: кружна фреквенција и периода на слободните непригушени

Διαβάστε περισσότερα

ЗАШТЕДА НА ЕНЕРГИЈА СО ВЕНТИЛАТОРИТЕ ВО ЦЕНТРАЛНИОТ СИСТЕМ ЗА ЗАТОПЛУВАЊЕ ТОПЛИФИКАЦИЈА-ИСТОК - СКОПЈЕ

ЗАШТЕДА НА ЕНЕРГИЈА СО ВЕНТИЛАТОРИТЕ ВО ЦЕНТРАЛНИОТ СИСТЕМ ЗА ЗАТОПЛУВАЊЕ ТОПЛИФИКАЦИЈА-ИСТОК - СКОПЈЕ 6. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 4-6 октомври 2009 Иле Георгиев Македонски Телеком а.д. Скопје ЗАШТЕДА НА ЕНЕРГИЈА СО ВЕНТИЛАТОРИТЕ ВО ЦЕНТРАЛНИОТ СИСТЕМ ЗА ЗАТОПЛУВАЊЕ ТОПЛИФИКАЦИЈА-ИСТОК - СКОПЈЕ КУСА СОДРЖИНА Во

Διαβάστε περισσότερα

СТУДИЈА НА РЕАЛЕН СЛУЧАЈ НА ВЛИЈАНИЕТО НА ДИСПЕРЗИРАНОТО ПРОИЗВОДСТВО ВРЗ СН ДИСТРИБУТИВНА МРЕЖА

СТУДИЈА НА РЕАЛЕН СЛУЧАЈ НА ВЛИЈАНИЕТО НА ДИСПЕРЗИРАНОТО ПРОИЗВОДСТВО ВРЗ СН ДИСТРИБУТИВНА МРЕЖА 6. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 4-6 октомври 2009 Методија Атанасовски Љупчо Трпезановски Технички Факултет, Битола СТУДИЈА НА РЕАЛЕН СЛУЧАЈ НА ВЛИЈАНИЕТО НА ДИСПЕРЗИРАНОТО ПРОИЗВОДСТВО ВРЗ СН ДИСТРИБУТИВНА МРЕЖА

Διαβάστε περισσότερα

ЗАДАЧИ ЗА УВЕЖБУВАЊЕ НА ТЕМАТА ГЕОМЕТРИСКИ ТЕЛА 8 ОДД.

ЗАДАЧИ ЗА УВЕЖБУВАЊЕ НА ТЕМАТА ГЕОМЕТРИСКИ ТЕЛА 8 ОДД. ЗАДАЧИ ЗА УВЕЖБУВАЊЕ НА ТЕМАТА ГЕОМЕТРИСКИ ТЕЛА 8 ОДД. ВО ПРЕЗЕНТАЦИЈАТА ЌЕ ПРОСЛЕДИТЕ ЗАДАЧИ ЗА ПРЕСМЕТУВАЊЕ ПЛОШТИНА И ВОЛУМЕН НА ГЕОМЕТРИСКИТЕ ТЕЛА КОИ ГИ ИЗУЧУВАМЕ ВО ОСНОВНОТО ОБРАЗОВАНИЕ. СИТЕ ЗАДАЧИ

Διαβάστε περισσότερα

2. КАРАКТЕРИСТИКИ НА МЕРНИТЕ УРЕДИ

2. КАРАКТЕРИСТИКИ НА МЕРНИТЕ УРЕДИ . КАРАКТЕРИСТИКИ НА МЕРНИТЕ УРЕДИ Современата мерна техника располага со големо количество разнородни мерни уреди. Одделните видови мерни уреди имаат различни специфични својства, но и некои заеднички

Διαβάστε περισσότερα

ПОДОБРУВАЊЕ НА КАРАКТЕРИСТИКИТЕ НА ИСПИТНА СТАНИЦА ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ЕНЕРГЕТСКИ ТРАНСФОРМАТОРИ

ПОДОБРУВАЊЕ НА КАРАКТЕРИСТИКИТЕ НА ИСПИТНА СТАНИЦА ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ЕНЕРГЕТСКИ ТРАНСФОРМАТОРИ 8. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 22 24 септември Љубомир Николоски Крсте Најденкоски Михаил Дигаловски Факултет за електротехника и информациски технологии, Скопје Зоран Трипуноски Раде Кончар - Скопје ПОДОБРУВАЊЕ

Διαβάστε περισσότερα

Анализа на преодниот период на прекинувачите кај Н топологија на сериски резонантен конвертор при работа со уред за индукционо загревање

Анализа на преодниот период на прекинувачите кај Н топологија на сериски резонантен конвертор при работа со уред за индукционо загревање 7. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 2 4 октомври 2011 Гоце Стефанов Василија Шарац Дејан Милчевски Електротехнички факултет - Радовиш Љупчо Караџинов ФЕИТ - Скопје Анализа на преодниот период на прекинувачите кај Н топологија

Διαβάστε περισσότερα

ПЕТТО СОВЕТУВАЊЕ. Охрид, 7 9 октомври 2007 СОВРЕМЕН СТАТИЧКИ ВОЗБУДЕН СИСТЕМ ЗА СИНХРОН ГЕНЕРАТОР СО ДИГИТАЛЕН РЕГУЛАТОР НА НАПОН

ПЕТТО СОВЕТУВАЊЕ. Охрид, 7 9 октомври 2007 СОВРЕМЕН СТАТИЧКИ ВОЗБУДЕН СИСТЕМ ЗА СИНХРОН ГЕНЕРАТОР СО ДИГИТАЛЕН РЕГУЛАТОР НА НАПОН ПЕТТО СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 7 9 октомври 007 Борчо Костов АД Електрани на Македонија - Скопје СОВРЕМЕН СТАТИЧКИ ВОЗБУДЕН СИСТЕМ ЗА СИНХРОН ГЕНЕРАТОР СО ДИГИТАЛЕН РЕГУЛАТОР НА НАПОН КУСА СОДРЖИНА Паралелно

Διαβάστε περισσότερα

Во трудот се истражува зависноста на загубите во хрватскиот електроенергетски систем од

Во трудот се истражува зависноста на загубите во хрватскиот електроенергетски систем од 8. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 22 24 септември Стипе Ќурлин Антун Андриќ ХОПС ОПТИМИЗАЦИЈА НА ЗАГУБИТЕ НА ПРЕНОСНАТА МРЕЖА ОД АСПЕКТ НА КРИТЕРИУМОТ НА МИНИМАЛНИ ЗАГУБИ НА АКТИВНА МОЌНОСТ СО ПРОМЕНА НА АГОЛОТ НА

Διαβάστε περισσότερα

КОМПЕНЗАЦИЈА НА РЕАКТИВНАТА ЕНЕРГИЈА КАЈ ИНДУСТРИСКИ ПОТРОШУВАЧИ И ТЕХНИЧКИ-ЕКОНОМСКИТЕ ПРИДОБИВКИ ОД НЕА

КОМПЕНЗАЦИЈА НА РЕАКТИВНАТА ЕНЕРГИЈА КАЈ ИНДУСТРИСКИ ПОТРОШУВАЧИ И ТЕХНИЧКИ-ЕКОНОМСКИТЕ ПРИДОБИВКИ ОД НЕА 7. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 2 4 октомври 2011 Слободан Биљарски,,Елма инг,, Берово Ванчо Сивевски,,Бомекс Рефрактори,, Пехчево Александар Ласков,,Факултет за електротехника и информациски технологии,, Скопје

Διαβάστε περισσότερα

6. СОВЕТУВАЊЕ. Охрид, 4-6 октомври 2009

6. СОВЕТУВАЊЕ. Охрид, 4-6 октомври 2009 6. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 4-6 октомври 009 м-р Методија Атанасовски Технички Факултет, Битола д-р Рубин Талески Факултет за Електротехника и Информациски Технологии, Скопје ИСТРАЖУВАЊЕ НА ЕФИКАСНОСТА НА МАРГИНАЛНИТЕ

Διαβάστε περισσότερα

Проф. д-р Ѓорѓи Тромбев ГРАДЕЖНА ФИЗИКА. Влажен воздух 3/22/2014

Проф. д-р Ѓорѓи Тромбев ГРАДЕЖНА ФИЗИКА. Влажен воздух 3/22/2014 Проф. д-р Ѓорѓи Тромбев ГРАДЕЖНА ФИЗИКА Влажен воздух 1 1 Влажен воздух Влажен воздух смеша од сув воздух и водена пареа Водената пареа во влажниот воздух е претежно во прегреана состојба идеален гас.

Διαβάστε περισσότερα

37. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 основни училишта 18 мај VII одделение (решенија на задачите)

37. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 основни училишта 18 мај VII одделение (решенија на задачите) 37. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 03 основни училишта 8 мај 03 VII одделение (решенија на задачите) Задача. Во еден пакет хартија која вообичаено се користи за печатење, фотокопирање и сл. има N = 500

Διαβάστε περισσότερα

Од точката С повлечени се тангенти кон кружницата. Одреди ја големината на AOB=?

Од точката С повлечени се тангенти кон кружницата. Одреди ја големината на AOB=? Задачи за вежби тест плоштина на многуаголник 8 одд На што е еднаков збирот на внатрешните агли кај n-аголник? 1. Одреди ја плоштината на паралелограмот, според податоците дадени на цртежот 2. 3. 4. P=?

Διαβάστε περισσότερα

шифра: Филигран Истражувачки труд на тема: Анализа на мала хидроцентрала Брајчино 2

шифра: Филигран Истражувачки труд на тема: Анализа на мала хидроцентрала Брајчино 2 шифра: Филигран Истражувачки труд на тема: Анализа на мала хидроцентрала Брајчино 2 Битола, 2016 Содржина 1. Вовед... 2 2. Поделба на хидроцентрали... 3 2.1. Поделба на хидроцентрали според инсталирана

Διαβάστε περισσότερα

Анализа на мрежите на ЈИЕ во поглед на вкупниот преносен капацитет

Анализа на мрежите на ЈИЕ во поглед на вкупниот преносен капацитет 6. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 4-6 октомври 2009 Мирко Тодоровски Ристо Ачковски Факултет за електротехника и информациски технологии, Скопје Анализа на мрежите на ЈИЕ во поглед на вкупниот преносен капацитет КУСА

Διαβάστε περισσότερα

46. РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА април III година. (решенија на задачите)

46. РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА април III година. (решенија на задачите) 46. РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 3 април 3 III година (решенија на задачите) Задача. Хеликоптер спасува планинар во опасност, спуштајќи јаже со должина 5, и маса 8, kg до планинарот. Планинарот испраќа

Διαβάστε περισσότερα

ОБУКА ЗА ЕНЕРГЕТСКИ КОНТРОЛОРИ

ОБУКА ЗА ЕНЕРГЕТСКИ КОНТРОЛОРИ CeProSARD ISO 9001:2008 ISO 14001:2004 ОБУКА ЗА ЕНЕРГЕТСКИ КОНТРОЛОРИ Скопје, Март - Мај 2014 5 Изработка на извештај Предавач: Алекса Томовски, дипл. маш. инж. 5.1 Изработка на извештај за спроведената

Διαβάστε περισσότερα

О Д Л У К А. 3. Жалбата изјавена против оваа Одлука, не го одлага нејзиното извршување.

О Д Л У К А. 3. Жалбата изјавена против оваа Одлука, не го одлага нејзиното извршување. Регулаторната комисија за енергетика на Република Македонија врз основа на член 22 став 1 точка 4 од Законот за енергетика ( Службен весник на РМ бр. 16/11, 136/11, 79/13, 164/13, 41/14, 151/14 и 33/15),

Διαβάστε περισσότερα

О Д Л У К А. 3. Жалбата изјавена против оваа Одлука, не го одлага нејзиното извршување.

О Д Л У К А. 3. Жалбата изјавена против оваа Одлука, не го одлага нејзиното извршување. Регулаторната комисија за енергетика на Република Македонија врз основа на член 22 став 1 точка 4 од Законот за енергетика (Службен весник на Република Македонија бр.16/11,136/11, 79/13, 164/13, 41/14,

Διαβάστε περισσότερα

СИСТЕМ СО ТОПЛИНСКИ УРЕД КОЈ КОРИСТИ ОБНОВЛИВИ ИЗВОРИ НА ЕНЕРГИЈА

СИСТЕМ СО ТОПЛИНСКИ УРЕД КОЈ КОРИСТИ ОБНОВЛИВИ ИЗВОРИ НА ЕНЕРГИЈА 8. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 22 24 септември Никола Петковски Верка Георгиева Факултет за електротехника и информациски технологии - Скопје СИСТЕМ СО ТОПЛИНСКИ УРЕД КОЈ КОРИСТИ ОБНОВЛИВИ ИЗВОРИ НА ЕНЕРГИЈА КУСА

Διαβάστε περισσότερα

МРЕЖНИ ПРАВИЛА ЗА ДИСТРИБУЦИЈА НА ПРИРОДЕН ГАС

МРЕЖНИ ПРАВИЛА ЗА ДИСТРИБУЦИЈА НА ПРИРОДЕН ГАС ЈАВНО ПРЕТПРИЈАТИЕ ЗА ИЗГРАДБА НА ИНФРАСТРУКТУРНИ ОБЈЕКТИ,,КУМАНОВО ГАС КУМАНОВО МРЕЖНИ ПРАВИЛА ЗА ДИСТРИБУЦИЈА НА ПРИРОДЕН ГАС Куманово, 2015 година 1 Врз основа на член 94, став (1) од Законот за енергетика

Διαβάστε περισσότερα

Предавање 3. ПРОИЗВОДНИ ТЕХНОЛОГИИ Обработка со симнување материјал (режење) Машински факултет-скопје 2.4. ПРОЦЕСИ ВО ПРОИЗВОДНОТО ОПКРУЖУВАЊЕ

Предавање 3. ПРОИЗВОДНИ ТЕХНОЛОГИИ Обработка со симнување материјал (режење) Машински факултет-скопје 2.4. ПРОЦЕСИ ВО ПРОИЗВОДНОТО ОПКРУЖУВАЊЕ Предавање 3 ПРОИЗВОДНИ ТЕХНОЛОГИИ Обработка со симнување материјал (режење) Машински факултет-скопје 2.4. ПРОЦЕСИ ВО ПРОИЗВОДНОТО ОПКРУЖУВАЊЕ Во структурата на индустриските системи на различни нивоа се

Διαβάστε περισσότερα

Универзитет Св. Кирил и Методиј -Скопје Факултет за електротехника и информациски технологии

Универзитет Св. Кирил и Методиј -Скопје Факултет за електротехника и информациски технологии Универзитет Св. Кирил и Методиј -Скопје Факултет за електротехника и информациски технологии А. Крколева, Р. Ачковски Упатство за работа со Excel Скопје, октомври 2008 г. ВОВЕД ВО EXCEL 1. Стартување на

Διαβάστε περισσότερα

Ветерна енергија 3.1 Вовед

Ветерна енергија 3.1 Вовед 3 Ветерна енергија 3.1 Вовед Енергијата на ветерот е една од првите форми на енергија која ја користел човекот. Уште старите Египќани ја користеле за задвижување на своите бродови и ветерни мелници. Ваквиот

Διαβάστε περισσότερα

ИСКОРИСТУВАЊЕ НА ЕНЕРГИЈАТА НА ВЕТРОТ ВО ЗЕМЈОДЕЛСТВОТО. Проф. д-р Влатко Стоилков

ИСКОРИСТУВАЊЕ НА ЕНЕРГИЈАТА НА ВЕТРОТ ВО ЗЕМЈОДЕЛСТВОТО. Проф. д-р Влатко Стоилков ИСКОРИСТУВАЊЕ НА ЕНЕРГИЈАТА НА ВЕТРОТ ВО ЗЕМЈОДЕЛСТВОТО Проф. д-р Влатко Стоилков 1 Содржина 1. Вовед 4 1.1. Потреба од пристап кон електрична енергија 5 1.2. Главни проблеми во руралните средини 5 1.3.

Διαβάστε περισσότερα

Бесмртноста на душата кај Платон (II)

Бесмртноста на душата кај Платон (II) Бесмртноста на душата кај Платон (II) Стефан Пановски Студент на институтот за класични студии noxdiaboli@yahoo.com 1. За деловите на душата За да зборуваме за бесмртноста на душата, најнапред мора да

Διαβάστε περισσότερα

Технички Факултет Битола. Талевски Николче

Технички Факултет Битола. Талевски Николче Универзитет Св. Климент Охридски - Битола Технички Факултет Битола Талевски Николче МЕТОДИ ЗА ОПРЕДЕЛУВАЊЕ НА ЕЛЕКТРОМАГНЕТНИТЕ КАРАКТЕРИСТИКИ И ПАРАМЕТРИТЕ НА АСИНХРОН МОТОР СО КАФЕЗЕН РОТОР, ВГРАДЕН

Διαβάστε περισσότερα

ВЛИЈАНИЕ НА ВИСОКОНАПОНСКИ ВОДОВИ ВРЗ ЗАЗЕМЈУВАЧКИОТ СИСТЕМ НА КАТОДНАТА ЗАШТИТА НА ЦЕВКОВОДИТЕ

ВЛИЈАНИЕ НА ВИСОКОНАПОНСКИ ВОДОВИ ВРЗ ЗАЗЕМЈУВАЧКИОТ СИСТЕМ НА КАТОДНАТА ЗАШТИТА НА ЦЕВКОВОДИТЕ ПЕТТО СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 7 9 октомври 007 Владимир Талевски, дипл. ел. инж. ГА-МА А.Д. Систем оператор за пренос на природен гас Скопје Проф. д-р Мито Златаноски, дипл. ел. инж. Софија Николова, дипл. ел.

Διαβάστε περισσότερα

5. ТЕХНИЧКИ И ТЕХНОЛОШКИ КАРАКТЕРИСТИКИ НА ОБРАБОТКАТА СО РЕЖЕЊЕ -1

5. ТЕХНИЧКИ И ТЕХНОЛОШКИ КАРАКТЕРИСТИКИ НА ОБРАБОТКАТА СО РЕЖЕЊЕ -1 5. ТЕХНИЧКИ И ТЕХНОЛОШКИ КАРАКТЕРИСТИКИ НА ОБРАБОТКАТА СО РЕЖЕЊЕ -1 5.1. ОБРАБОТУВАЧКИ СИСТЕМ И ПРОЦЕС ЗА ОБРАБОТКА СО РЕЖЕЊЕ 5.1.1. ОБРАБОТУВАЧКИ СИСТЕМ ЗА РЕЖЕЊЕ Обработувачкиот систем или системот за

Διαβάστε περισσότερα

Деформабилни каркатеристики на бетонот

Деформабилни каркатеристики на бетонот УКИМ Градежен Факултет, Скопје Деформабилни каркатеристики на бетонот проф. д-р Тони Аранѓеловски Деформабилни карактеристики на бетонот Содржина: Деформации на бетонот под влијание на краткотрајни натоварувања

Διαβάστε περισσότερα

СОВРЕМЕНИ ТЕНДЕНЦИИ ВО РАЗВОЈОТ НА ГОЛЕМИ ТУРБОГЕНЕРАТОРИ И ХИДРОГЕНЕРАТОРИ

СОВРЕМЕНИ ТЕНДЕНЦИИ ВО РАЗВОЈОТ НА ГОЛЕМИ ТУРБОГЕНЕРАТОРИ И ХИДРОГЕНЕРАТОРИ 6. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 4-6 октомври 2009 Златко Маљковиќ, Универзитет во Загреб, Факултет за електротехника и компјутери, Хрватска Лидија Петковска Универзитет Св. Кирил и Методиј во Скопје, Факултет за

Διαβάστε περισσότερα

56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 Скопје, 11 мај IV година (решенија на задачите)

56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 Скопје, 11 мај IV година (решенија на задачите) 56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 03 Скопје, мај 03 IV година (решенија на задачите) Задача. Птица со маса 500 лета во хоризонтален правец и не внимавајќи удира во вертикално поставена прачка на растојание

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα Εργασίας. Работни Листови. Εκπαιδευτικό Υλικό

Φύλλα Εργασίας. Работни Листови. Εκπαιδευτικό Υλικό Εκπαιδευτικό Υλικό Φύλλα Εργασίας Работни Листови Έργο: «Διασυνοριακή συνεργασία και ανταλλαγή τεχνογνωσίας για τη χρήση της εκπαιδευτικής τεχνολογίας στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση» Проект: «Ποгранична

Διαβάστε περισσότερα

Оценка на ефикасноста на македонските банки примена на пристапот на стохастичка граница

Оценка на ефикасноста на македонските банки примена на пристапот на стохастичка граница Народна банка на Република Македонија Работен материјал 2015 Оценка на ефикасноста на македонските банки примена на пристапот на стохастичка граница Михајло Васков, Петар Дебников, Неда Поповска - Камнар,

Διαβάστε περισσότερα

7.1 Деформациони карактеристики на материјалите

7.1 Деформациони карактеристики на материјалите 7. Механички особини Механичките особини на материјалите ја карактеризираат нивната способност да се спротистават на деформациите и разрушувањата предизвикани од дејството на надворешните сили, односно

Διαβάστε περισσότερα

нумеричка анализа и симулација на преминување на возило преку вертикална препрека на пат

нумеричка анализа и симулација на преминување на возило преку вертикална препрека на пат нумеричка анализа и симулација на преминување на возило преку вертикална препрека на пат Елениор Николов, Митко Богданоски Катедра за воена логистика Воена академија Скопје, Р. Македонија elenior.nikolov@ugd.edu.mk

Διαβάστε περισσότερα

Нацрт А - Дозвола за усогласување со оперативен план

Нацрт А - Дозвола за усогласување со оперативен план А Дозвола за усогласување со оперативен план: Закон за животна средина Инсталација за која се издава дозволата: АДИНГ АД - СКопје Нацрт А - Дозвола за усогласување со оперативен план Име на компанијата:

Διαβάστε περισσότερα

Решенија на задачите за I година LII РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА ЗА УЧЕНИЦИТЕ ОД СРЕДНИТЕ УЧИЛИШТА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА 16 мај 2009.

Решенија на задачите за I година LII РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА ЗА УЧЕНИЦИТЕ ОД СРЕДНИТЕ УЧИЛИШТА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА 16 мај 2009. LII РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА ЗА УЧЕНИЦИТЕ ОД СРЕДНИТЕ УЧИЛИШТА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА 16 мај 009 I година Задача 1. Топче се пушта да паѓа без почетна брзина од некоја висина над површината на земјата.

Διαβάστε περισσότερα

Биомолекули: Јаглехидрати

Биомолекули: Јаглехидрати Биомолекули: Јаглехидрати Класификација на моносхариди, Fisher-oви проекции, D и L шеќери, Конфигурација на алдози и кетози, Циклична структура на моносахаридите: пиранози и фуранози, Реакции на моносахариди,

Διαβάστε περισσότερα

ТФБ. 6. Energy Micro Б е д р и З и ј а. Страна2

ТФБ. 6. Energy Micro Б е д р и З и ј а. Страна2 Универзитет,, Св. Климент Охридски Битола Технички факултет Битола - Отсек за информатика и компјутерска техника -II циклус- Профилирање на оптимална потрошувачка на енергијата на сензорски јазол за имплементација

Διαβάστε περισσότερα

56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 Скопје, 11 мај I година (решенија на задачите)

56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 Скопје, 11 мај I година (решенија на задачите) 56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 03 Скопје, мај 03 I година (решенија на задачите) Задача. Експресен воз го поминал растојанието помеѓу две соседни станици, кое изнесува, 5 km, за време од 5 min. Во

Διαβάστε περισσότερα

УНИВЕРЗИТЕТ ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ - ШТИП

УНИВЕРЗИТЕТ ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ - ШТИП УНИВЕРЗИТЕТ ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ - ШТИП ФАКУЛТЕТ ЗА ПРИРОДНИ И ТЕХНИЧКИ НАУКИ КАТЕДРА ЗА ГЕОЛОГИЈА И ГЕОФИЗИКА МАГИСТЕРСКИ ТРУД КОРЕЛАЦИЈА ПОМЕЃУ РЕАЛНАТА ГЕОЛОШКА СРЕДИНА И ГЕОЕЛЕКТРИЧНИОТ МОДЕЛ Ментор: Проф.

Διαβάστε περισσότερα

POWER EQUIPMENT. каталог

POWER EQUIPMENT. каталог POWER EQUIPMENT каталог Самодвижечки моторни косилки на ХОНДА Самодвижечките косилки Хонда со метално куќиште се наменети за корисници кои сакаат тревата да ја искосат брзо, ефикасно, едноставно и без

Διαβάστε περισσότερα

ЛУШПИ МЕМБРАНСКА ТЕОРИЈА

ЛУШПИ МЕМБРАНСКА ТЕОРИЈА Вежби ЛУШПИ МЕМБРАНСКА ТЕОРИЈА РОТАЦИОНИ ЛУШПИ ТОВАРЕНИ СО РОТАЦИОНО СИМЕТРИЧЕН ТОВАР ОСНОВНИ ВИДОВИ РОТАЦИОНИ ЛУШПИ ЗАТВОРЕНИ ЛУШПИ ОТВОРЕНИ ЛУШПИ КОМБИНИРАНИ - СФЕРНИ - КОНУСНИ -ЦИЛИНДРИЧНИ - СФЕРНИ

Διαβάστε περισσότερα

БРЗ ДИЗАЈН НА ПРОТОТИП НА УПРАВУВАЧ И ИЗРАБОТКА НА ДИНАМИЧКИ МОДЕЛ ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ХАРДВЕР ВО ЈАМКА НА БРЗИНСКИ СЕРВОМЕХАНИЗАМ

БРЗ ДИЗАЈН НА ПРОТОТИП НА УПРАВУВАЧ И ИЗРАБОТКА НА ДИНАМИЧКИ МОДЕЛ ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ХАРДВЕР ВО ЈАМКА НА БРЗИНСКИ СЕРВОМЕХАНИЗАМ УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КЛИМЕНТ ОХРИДСКИ БИТОЛА ТЕХНИЧКИ ФАКУЛТЕТ ЕЛЕКТРОТЕХНИЧКИ ОТСЕК МАГИСТЕРСКИ ТРУД БРЗ ДИЗАЈН НА ПРОТОТИП НА УПРАВУВАЧ И ИЗРАБОТКА НА ДИНАМИЧКИ МОДЕЛ ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ХАРДВЕР ВО ЈАМКА НА БРЗИНСКИ

Διαβάστε περισσότερα

ОСНОВИ НА ДРВЕНИ КОНСТРУКЦИИ 3. СТАБИЛНОСТ НА КОНСТРУКТИВНИТЕ ЕЛЕМЕНТИ

ОСНОВИ НА ДРВЕНИ КОНСТРУКЦИИ 3. СТАБИЛНОСТ НА КОНСТРУКТИВНИТЕ ЕЛЕМЕНТИ ОСНОВИ НА ДРВЕНИ КОНСТРУКЦИИ 3. СТАБИЛНОСТ НА КОНСТРУКТИВНИТЕ ЕЛЕМЕНТИ Општо Елементите на дрвените конструкции мора да се пресметаат така да се докаже дека конструкцијата во целина со доволна сигурност

Διαβάστε περισσότερα

Безжични мерни системи 1

Безжични мерни системи 1 6. Безжични мерни системи Безжичниот пренос е единствениот можен начин на пренос во системи каде што објектот се движи или се наоѓа на големо растојание од центарот за мерење. Постојат три типа на мерни

Διαβάστε περισσότερα

ДИРЕКЦИЈА ЗА РИЗИК.

ДИРЕКЦИЈА ЗА РИЗИК. НАРОДНА БАНКА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА ДИРЕКЦИЈА ЗА ФИНАНСИСКА СТАБИЛНОСТ,, БАНКАРСКА РЕГУЛАТИВА И МЕТОДОЛОГИИ СУПЕРВИЗОРСКИ ЦИРКУЛАР БР. 10 - УПРАВУВАЊЕ СО ОПЕРАТИВНИОТ РИЗИК - јули 2011 година - Народна

Διαβάστε περισσότερα

БРЗ ДИЗАЈН НА ПРОТОТИП НА УПРАВУВАЧ И ИЗРАБОТКА НА ДИНАМИЧКИ МОДЕЛ ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ХАРДВЕР ВО ЈАМКА НА БРЗИНСКИ СЕРВОМЕХАНИЗАМ

БРЗ ДИЗАЈН НА ПРОТОТИП НА УПРАВУВАЧ И ИЗРАБОТКА НА ДИНАМИЧКИ МОДЕЛ ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ХАРДВЕР ВО ЈАМКА НА БРЗИНСКИ СЕРВОМЕХАНИЗАМ УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КЛИМЕНТ ОХРИДСКИ ТЕХНИЧКИ ФАКУЛТЕТ БИТОЛА Електротехнички отсек Александар Јуруковски БРЗ ДИЗАЈН НА ПРОТОТИП НА УПРАВУВАЧ И ИЗРАБОТКА НА ДИНАМИЧКИ МОДЕЛ ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ХАРДВЕР ВО ЈАМКА

Διαβάστε περισσότερα

XXV РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО МАТЕМАТИКА

XXV РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО МАТЕМАТИКА XXV РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО МАТЕМАТИКА за учениците од основното образование 31.03.007 година IV одделение 1. Во полињата на дадената лента допиши природни броеви во празните полиња, така што производот

Διαβάστε περισσότερα

НЕКОИ АЛГОРИТМИ ЗА РЕШАВАЊЕ НА ЗАДАЧАТА НА ПАТУВАЧКИОТ ТРГОВЕЦ

НЕКОИ АЛГОРИТМИ ЗА РЕШАВАЊЕ НА ЗАДАЧАТА НА ПАТУВАЧКИОТ ТРГОВЕЦ МАТЕМАТИЧКИ ОМНИБУС, 1 (2017), 101 113 НЕКОИ АЛГОРИТМИ ЗА РЕШАВАЊЕ НА ЗАДАЧАТА НА ПАТУВАЧКИОТ ТРГОВЕЦ Ирена Стојковска 1 Задачата на патувачкиот трговец е комбинаторна оптимизациона задача со едноставна

Διαβάστε περισσότερα

МИНИСТЕРСТВО ЗА ЕКОНОМИЈА

МИНИСТЕРСТВО ЗА ЕКОНОМИЈА 2010020381 МИНИСТЕРСТВО ЗА ЕКОНОМИЈА Врз основа на член 11 став (1), од Законот за возила ( Службен весник на Република Македонија бр. 140/2008), министерот за економија донесе ПРАВИЛНИК ЗА ТЕХНИЧКИТЕ

Διαβάστε περισσότερα

Макроекономски детерминанти за развој на пазарот на капитал во Република Македонија Милан Елисковски

Макроекономски детерминанти за развој на пазарот на капитал во Република Македонија Милан Елисковски Макроекономски детерминанти за развој на пазарот на капитал во Република Македонија Милан Елисковски Апстракт Пазарот на капитал има многу значајна улога во финансискиот сектор особено во развиените економии.

Διαβάστε περισσότερα

TEHNIKA NA VISOK NAPON 1 predavawa 2012 g.

TEHNIKA NA VISOK NAPON 1 predavawa 2012 g. FAKULTET ZA ELEKTROTEHNIKA I INFORMACISKI TEHNOLOGII SKOPJE PROF. D-R QUBOMIR NIKOLOSKI TEHNIKA NA VISOK NAPON 1 predavawa 2012 g. ФЕИТ: Техника на висок напон 1, предавања 2012г. 1 1. ОПШТО ЗА ТЕХНИКАТА

Διαβάστε περισσότερα

DEMOLITION OF BUILDINGS AND OTHER OBJECTS WITH EXPLOSIVES AND OTHER NONEXPLOSIVES MATERIALS

DEMOLITION OF BUILDINGS AND OTHER OBJECTS WITH EXPLOSIVES AND OTHER NONEXPLOSIVES MATERIALS Ристо Дамбов * РУШЕЊЕ НА ЗГРАДИ И ДРУГИ ГРАДЕЖНИ ОБЈЕКТИ СО ПОМОШ НА ЕКСПЛОЗИВНИ И НЕЕКСПЛОЗИВНИ МАТЕРИИ РЕЗИМЕ Во трудот се преставени основните параметри и начини за рушење на стари згради. Ќе се прикажат

Διαβάστε περισσότερα

Физичка хемија за фармацевти

Физичка хемија за фармацевти Добредојдовте на наставата по предметот Физичка хемија за фармацевти Проф.д-р Зоран Кавраковски Проф.д-р Руменка Петковска Доц.д-р Наталија Наков zoka@ff.ukim.edu.mk mk rupe@ff.ukim.edu.mk natalijan@ff.ukim.edu.mk

Διαβάστε περισσότερα

Анализа на профитабилноста на банките во Македонија

Анализа на профитабилноста на банките во Македонија Надица Илоска Анализа на профитабилноста на банките во Македонија АПСТРАКТ Целта на овој труд е да се истражат факторите кои влијаат на профитабилноста на банките, најпрво теоретски, а потоа да се направи

Διαβάστε περισσότερα

ХЕМИСКА КИНЕТИКА. на хемиските реакции

ХЕМИСКА КИНЕТИКА. на хемиските реакции ХЕМИСКА КИНЕТИКА Наука која ја проучува брзината Наука која ја проучува брзината на хемиските реакции Познато: ЗАКОН ЗА ДЕЈСТВО НА МАСИ Guldberg-Vage-ов закон При константна температура (T=const) брзината

Διαβάστε περισσότερα

Предавања доц. д-р Наташа Ристовска

Предавања доц. д-р Наташа Ристовска Предавања доц. д-р Наташа Ристовска Карбоксилните киселини добиени при хидролиза на мастите и маслата (липиди) се нарекуваат масни киселини. O O O CH 2 OCR R'COCH H 2 O O R'COH HOCH CH 2 OH HOCR CH 2 OCR"

Διαβάστε περισσότερα

Годишен зборник 2014 Yearbook Факултет за информатика, Универзитет Гоце Делчев Штип Faculty of Computer Science, Goce Delcev University Stip

Годишен зборник 2014 Yearbook Факултет за информатика, Универзитет Гоце Делчев Штип Faculty of Computer Science, Goce Delcev University Stip 89 УНИВЕРЗИТЕТ ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ ШТИП ФАКУЛТЕТ ЗА ИНФОРМАТИКА ГОДИШЕН ЗБОРНИК 204 YEARBOOK 204 ГОДИНА 3 ЈУНИ, 205 GOCE DELCEV UNIVERSITY STIP FACULTY OF COMPUTER SCIENCE VOLUME III Издавачки совет Проф. д-р

Διαβάστε περισσότερα

ГРАДЕЖНА ФИЗИКА Размена на топлина. проф. д-р Мери Цветковска

ГРАДЕЖНА ФИЗИКА Размена на топлина. проф. д-р Мери Цветковска ГРАДЕЖНА ФИЗИКА Размена на топлина Енергетска ефикасност Енергетски Обука за енергетски карактеристики контролори на згради Зошто се воведува??? Што се постигнува??? Намалена енергетска интензивност Загадување

Διαβάστε περισσότερα

ОПИС НА ЕЛЕКТРОМОТОРНИТЕ ПОГОНИ НА ТРАНСПОРТЕРИТЕ ОД ГЛАВНИОТ ТРАНСПОРТЕН СИСТЕМ ЗА ЈАГЛЕН ОД ПК БРОД- ГНЕОТИНО ДО ПК СУВОДОЛ

ОПИС НА ЕЛЕКТРОМОТОРНИТЕ ПОГОНИ НА ТРАНСПОРТЕРИТЕ ОД ГЛАВНИОТ ТРАНСПОРТЕН СИСТЕМ ЗА ЈАГЛЕН ОД ПК БРОД- ГНЕОТИНО ДО ПК СУВОДОЛ 8. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 22 24 септември Миле Тодоровски АД ЕЛЕМ подружница РЕК Битола Слободан Мирчевски ФЕИТ Скопје Драган Видановски АД ЕЛЕМ подружница РЕК Битола, Битола Благојче Арапиноски ТФ Битола ОПИС

Διαβάστε περισσότερα

II. Структура на атом, хемиски врски и енергетски ленти

II. Структура на атом, хемиски врски и енергетски ленти II. Структура на атом, хемиски врски и енергетски ленти II. Структура на атом, хемиски врски и енергетски ленти 1. Структура на атом 2. Јони 3. Термодинамика 3.1 Темодинамичка стабилност 3.2 Влијание на

Διαβάστε περισσότερα

Детерминанти на вишокот капитал во македонскиот банкарски сектор. Милан Елисковски

Детерминанти на вишокот капитал во македонскиот банкарски сектор. Милан Елисковски Детерминанти на вишокот капитал во македонскиот банкарски сектор Милан Елисковски 2014 Содржина Апстракт... 3 Вовед... 4 Теориски модели за детерминираност на вишокот капитал... 5 Преглед на емпириската

Διαβάστε περισσότερα

РЕФЕРЕНТНА ПОНУДА ЗА ИНТЕРКОНЕКЦИЈА Т-МОБИЛЕ МАКЕДОНИЈА АКЦИОНЕРСКО ДРУШТВО ЗА МОБИЛНИ КОМУНИКАЦИИ - СКОПЈЕ

РЕФЕРЕНТНА ПОНУДА ЗА ИНТЕРКОНЕКЦИЈА Т-МОБИЛЕ МАКЕДОНИЈА АКЦИОНЕРСКО ДРУШТВО ЗА МОБИЛНИ КОМУНИКАЦИИ - СКОПЈЕ РЕФЕРЕНТНА ПОНУДА ЗА ИНТЕРКОНЕКЦИЈА НА Т-МОБИЛЕ МАКЕДОНИЈА АКЦИОНЕРСКО ДРУШТВО ЗА МОБИЛНИ КОМУНИКАЦИИ - СКОПЈЕ РЕФЕРЕНТНА ПОНУДА ЗА ИНТЕРКОНЕКЦИЈА НА Т-МОБИЛЕ МАКЕДОНИЈА АД СКОПЈЕ Со решение на Агенцијата

Διαβάστε περισσότερα

Мерна опрема за мерење на бучава и вибрации пренесени на човечко тело

Мерна опрема за мерење на бучава и вибрации пренесени на човечко тело Мерна опрема за мерење на бучава и вибрации пренесени на човечко тело Златко Николовски дипл.ел.инж Логинг Електроникс Агенда 1. Кои сме и што работиме 2. Опрема за мерење на бучава 2.1 Мерни преносни

Διαβάστε περισσότερα

DRAFT ЗАДАЧИ ЗА ВЕЖБАЊЕ АКСИЈАЛНО НАПРЕГАЊЕ

DRAFT ЗАДАЧИ ЗА ВЕЖБАЊЕ АКСИЈАЛНО НАПРЕГАЊЕ Градежен факултет Скопје Катедра за Техничка механика и јакост на материјалите Предмет: Јакост на материјалите http://ktmjm.gf.ukim.edu.mk 27.11.2008 ЗАДАЧИ ЗА ВЕЖБАЊЕ АКСИЈАЛНО НАПРЕГАЊЕ 1. Апсолутно

Διαβάστε περισσότερα

ПРОЕКТИРАЊЕ И РЕАЛИЗАЦИЈА НА ПРЕДВИДУВАЧКИ УПРАВУВАЧ БАЗИРАН НА МОДЕЛ СО МИНИМАКС ОПТИМИЗАЦИЈА

ПРОЕКТИРАЊЕ И РЕАЛИЗАЦИЈА НА ПРЕДВИДУВАЧКИ УПРАВУВАЧ БАЗИРАН НА МОДЕЛ СО МИНИМАКС ОПТИМИЗАЦИЈА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА УНИВЕРЗИТЕТ Св. КИРИЛ И МЕТОДИЈ - СКОПЈЕ ФАКУЛТЕТ ЗА ЕЛЕКТРОТЕХНИКА И ИНФОРМАЦИСКИ ТЕХНОЛОГИИ Горан С. Стојановски ПРОЕКТИРАЊЕ И РЕАЛИЗАЦИЈА НА ПРЕДВИДУВАЧКИ УПРАВУВАЧ БАЗИРАН НА МОДЕЛ

Διαβάστε περισσότερα

БИОМОЛЕКУЛИ АМИНОКИСЕЛИНИ, ПЕПТИДИ И ПРОТЕИНИ. IV ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ

БИОМОЛЕКУЛИ АМИНОКИСЕЛИНИ, ПЕПТИДИ И ПРОТЕИНИ. IV ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ БИОМОЛЕКУЛИ АМИНОКИСЕЛИНИ, ПЕПТИДИ И ПРОТЕИНИ. IV ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ ПРЕГЛЕД НА ПРОТЕИНСКАТА СТРУКТУРА ТРИДИМЕНЗИОНАЛНА СТРУКТУРА НА ПРОТЕИН

Διαβάστε περισσότερα

Министерство за образование и наука. Завршен извештај

Министерство за образование и наука. Завршен извештај 1 Министерство за образование и наука Завршен извештај Институција: ЕКО СОЛАР дoo Штип, претпријатие за производство и услуги Управител на институцијата дип.маш.инж. Зоран Трајков, ГЛАВЕН ИСТРАЖУВАЧ: проф.

Διαβάστε περισσότερα

МОБИЛНА КОМУНИКАЦИСКА МРЕЖА И УСЛУГИ МАКЕДОНСКИ ТЕЛЕКОМ АД-СКОПЈЕ

МОБИЛНА КОМУНИКАЦИСКА МРЕЖА И УСЛУГИ МАКЕДОНСКИ ТЕЛЕКОМ АД-СКОПЈЕ РЕФЕРЕНТНА ПОНУДА ЗА ПРИСТАП ДО ЈАВНА МОБИЛНА КОМУНИКАЦИСКА МРЕЖА И УСЛУГИ НА МАКЕДОНСКИ ТЕЛЕКОМ АД-СКОПЈЕ РЕФЕРЕНТНА ПОНУДА ЗА ПРИСТАП ДО ЈАВНА МОБИЛНА КОМУНИКАЦИСКА МРЕЖА И УСЛУГИ НА МАКЕДОНСКИ ТЕЛЕКОМ

Διαβάστε περισσότερα

Прашање двоцифрениот завршеток (последните две цифри) е деливи со 4 прости броеви збирот се одзема собирокот = =7500

Прашање двоцифрениот завршеток (последните две цифри) е деливи со 4 прости броеви збирот се одзема собирокот = =7500 Прашање 1 Кога ќе поделиме два еднакви броја (различни од нула) се добива количник: 1 2 Еден број е делив со 4 ако: двоцифрениот завршеток (последните две цифри) е деливи со 4 Броевите што имаат само два

Διαβάστε περισσότερα

Метод, формат, стратегија, тактика, практика, процедура, протокол, платформа и... и други испитни прашања за професорот. Сесија #2 со Мишко Шуваковиќ

Метод, формат, стратегија, тактика, практика, процедура, протокол, платформа и... и други испитни прашања за професорот. Сесија #2 со Мишко Шуваковиќ Сесија #2 со Мишко Шуваковиќ Метод, формат, стратегија, тактика, практика, процедура, протокол, платформа и други испитни прашања за професорот 29.01.2010, Белград Магацин во улицата Крале Марко Синиша

Διαβάστε περισσότερα

год. IV / бр. 20 / СПИСАНИЕ НА КомораТА на овластени архитекти и овластени инженери на македонија ISSN X

год. IV / бр. 20 / СПИСАНИЕ НА КомораТА на овластени архитекти и овластени инженери на македонија ISSN X год. IV / бр. 20 / СПИСАНИЕ НА КомораТА на овластени архитекти и овластени инженери на македонија ISSN 1857-7 44X Состанок на Инженерска иницијатива за регионална соработка Проф. д-р Миле Димитровски Машински

Διαβάστε περισσότερα

Eкономската теорија и новата-кејнзијанска школа

Eкономската теорија и новата-кејнзијанска школа м-р Душко Јошески 1 УДК/UDK 330.362 : 330.832/.834 Апстракт Eкономската теорија и новата-кејнзијанска школа Во трудов се опишува школата на новите кејнзијанци(акерлоф и Стиглиц 2 се во групата цврсти Нео-Кејнзијанци,

Διαβάστε περισσότερα

Современи концепции на финансискиот менаџмент при управување со ризикот во банкарските институции

Современи концепции на финансискиот менаџмент при управување со ризикот во банкарските институции Универзитет Св. Климент Охридски Битола Економски факултет Прилеп Современи концепции на финансискиот менаџмент при управување со ризикот во банкарските институции - Магистерски труд Кандидат, Биљана Иваноска

Διαβάστε περισσότερα

Родовиот и мајчинскиот јаз во платите во ПЈР Македонија: економетриска анализа

Родовиот и мајчинскиот јаз во платите во ПЈР Македонија: економетриска анализа Working Paper No. 6 / 2015 International Labour Organization Родовиот и мајчинскиот јаз во платите во ПЈР Македонија: економетриска анализа Марјан Петрески и Никица Мојсоска Блажевски Gender, Equality

Διαβάστε περισσότερα

ПРИМЕНА НА СОФТВЕР СО ОТВОРЕН КОД ЗА МОДЕЛСКИ БАЗИРАНО ДИЗАЈНИРАЊЕ НА МЕХАТРОНИЧКИ СИСТЕМИ. Доцент д-р Гордана Јаневска

ПРИМЕНА НА СОФТВЕР СО ОТВОРЕН КОД ЗА МОДЕЛСКИ БАЗИРАНО ДИЗАЈНИРАЊЕ НА МЕХАТРОНИЧКИ СИСТЕМИ. Доцент д-р Гордана Јаневска ПРИМЕНА НА СОФТВЕР СО ОТВОРЕН КОД ЗА МОДЕЛСКИ БАЗИРАНО ДИЗАЈНИРАЊЕ НА МЕХАТРОНИЧКИ СИСТЕМИ AПСТРАКТ Доцент д-р Гордана Јаневска Технички факултет Битола, Универзитет Св.Климент Охридски - Битола Ул.Иво

Διαβάστε περισσότερα

Приватноста како основно човеково право

Приватноста како основно човеково право Водич за ИКТ на - Бр. 3 Приватноста како основно човеково право На секој граѓанин му се гарантира почитување и заштита на приватноста на неговиот личен и семеен живот, на достоинството и угледот - Член

Διαβάστε περισσότερα

ЗБИРКА ОДБРАНИ РЕШЕНИ ЗАДАЧИ ПО ФИЗИКА

ЗБИРКА ОДБРАНИ РЕШЕНИ ЗАДАЧИ ПО ФИЗИКА УНИВЕРЗИТЕТ "СВ КИРИЛ И МЕТОДИЈ" СКОПЈЕ ФАКУЛТЕТ ЗА ЕЛЕКТРОТЕХНИКА И ИНФОРМАЦИСКИ ТЕХНОЛОГИИ Верка Георгиева Христина Спасевска Маргарита Гиновска Ласко Баснарков Лихнида Стојановска-Георгиевска ЗБИРКА

Διαβάστε περισσότερα

год. II / бр. 10 / август 2012 / СПИСАНИЕ НА КомораТА на овластени архитекти и овластени инженери на македонија ISSN X

год. II / бр. 10 / август 2012 / СПИСАНИЕ НА КомораТА на овластени архитекти и овластени инженери на македонија ISSN X год. II / бр. 10 / август 2012 / СПИСАНИЕ НА КомораТА на овластени архитекти и овластени инженери на македонија ISSN 1857-7 44X Д-р Горан Марковски Професор на Градежниот факултет, Универзитет " Св. Кирил

Διαβάστε περισσότερα

Повеќеканален AV ресивер

Повеќеканален AV ресивер 4-433-534-21(1) (MK) Повеќеканален AV ресивер Упатство за употреба Ве молиме најпрво прочитајте го упатството за брз почеток кое е испорачано со ресиверот. Ова ќе ви овозможи многу полесно да ги разберете

Διαβάστε περισσότερα

МАКЕДОНСКА АКАДЕМИЈА НА НАУКИТЕ И УМЕТНОСТИТЕ СТРАТЕГИЈА ЗА ИСКОРИСТУВАЊЕТО НА ОБНОВЛИВИТЕ ИЗВОРИ НА ЕНЕРГИЈА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА ДО 2020 ГОДИНА

МАКЕДОНСКА АКАДЕМИЈА НА НАУКИТЕ И УМЕТНОСТИТЕ СТРАТЕГИЈА ЗА ИСКОРИСТУВАЊЕТО НА ОБНОВЛИВИТЕ ИЗВОРИ НА ЕНЕРГИЈА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА ДО 2020 ГОДИНА МАКЕДОНСКА АКАДЕМИЈА НА НАУКИТЕ И УМЕТНОСТИТЕ СТРАТЕГИЈА ЗА ИСКОРИСТУВАЊЕТО НА ОБНОВЛИВИТЕ ИЗВОРИ НА ЕНЕРГИЈА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА ДО 2020 ГОДИНА СКОПЈЕ, јуни 2010 СОДРЖИНА ЛИСТА НА КРАТЕНКИ...V

Διαβάστε περισσότερα

Анализа на смртноста на корисници на ануитет од повеќе земји и корекција на македонски популациски таблици на смртност

Анализа на смртноста на корисници на ануитет од повеќе земји и корекција на македонски популациски таблици на смртност Анализа на смртноста на корисници на ануитет од повеќе земји и корекција на македонски популациски таблици на смртност Ристо Бајатов 1 НЛБ Нов пензиски фонд АД Скопје, ул.мајка Тереза бр.1, 1000 Скопје.

Διαβάστε περισσότερα

Аудио систем за домашна употреба

Аудио систем за домашна употреба Аудио систем за домашна употреба Упатство за работа Почеток Операции Мрежни поврзувања Дополнителни информации Отстранување на проблеми Мерки на претпазливост/ Спецификации CMT-SBT300W/SBT300WB ПРЕДУПРЕДУВАЊЕ

Διαβάστε περισσότερα

ИЗМАМИ И ЗЛОУПОТРЕБИ ВО ЕЛЕКТРОНСКИТЕ КАНАЛИ НА ДИСТРИБУЦИЈА И УСЛУГИ ВО ОСИГУРУВАЊЕТО И БАНКАРСТВОТО

ИЗМАМИ И ЗЛОУПОТРЕБИ ВО ЕЛЕКТРОНСКИТЕ КАНАЛИ НА ДИСТРИБУЦИЈА И УСЛУГИ ВО ОСИГУРУВАЊЕТО И БАНКАРСТВОТО Универзитет во Битола Факултет за туризам и угостителство Охрид ИЗМАМИ И ЗЛОУПОТРЕБИ ВО ЕЛЕКТРОНСКИТЕ КАНАЛИ НА ДИСТРИБУЦИЈА И УСЛУГИ ВО ОСИГУРУВАЊЕТО И БАНКАРСТВОТО Ментор Кандидат Проф. Д-р Цветко Андреески

Διαβάστε περισσότερα

Анализа на детерминантите на вишокот капитал според големината на банките во Република Македонија. Милан Елисковски

Анализа на детерминантите на вишокот капитал според големината на банките во Република Македонија. Милан Елисковски Анализа на детерминантите на вишокот капитал според големината на банките во Република Македонија Милан Елисковски 2015 1 Содржина Апстракт... 3 Вовед... 4 Теориски модел за детерминираност на вишокот

Διαβάστε περισσότερα

год. II / бр. 12 / декември 2012 / СПИСАНИЕ НА КомораТА на овластени архитекти и овластени инженери на македонија ISSN X

год. II / бр. 12 / декември 2012 / СПИСАНИЕ НА КомораТА на овластени архитекти и овластени инженери на македонија ISSN X год. II / бр. 12 / декември 2012 / СПИСАНИЕ НА КомораТА на овластени архитекти и овластени инженери на македонија ISSN 1857-7 44X Д-р Горан Марковски Професор на Градежниот факултет, Универзитет " Св.

Διαβάστε περισσότερα

ВЛИЈАНИЕТО НА ОСИГУРУВАЊЕТО ВРЗ ЕКОНОМСКИОТ РАСТ: СЛУЧАЈОТ НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА

ВЛИЈАНИЕТО НА ОСИГУРУВАЊЕТО ВРЗ ЕКОНОМСКИОТ РАСТ: СЛУЧАЈОТ НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА ВЛИЈАНИЕТО НА ОСИГУРУВАЊЕТО ВРЗ ЕКОНОМСКИОТ РАСТ: СЛУЧАЈОТ НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА Апстракт Целта на овој труд е да го испита влијанието на осигурувањето врз економскиот раст, со емпириска анализа за Република

Διαβάστε περισσότερα

Квантна теорија: Увод и принципи

Квантна теорија: Увод и принципи 243 Квантна теорија: Увод и принципи 8 Во ова поглавје се воведуваат некои од основните принципи на квантната механика. Првин се дава преглед на експерименталните резултати што довеле до надминување на

Διαβάστε περισσότερα

Κτηνιατρικό Πιστοποιητικό για την Π.Γ.Δ.Μ. /Ветеринарно здравствен сертификат за F.Y.R.O.M. /Veterinary certificate to F.Y.R.O.M. Κωδικός/ Код/ Code

Κτηνιατρικό Πιστοποιητικό για την Π.Γ.Δ.Μ. /Ветеринарно здравствен сертификат за F.Y.R.O.M. /Veterinary certificate to F.Y.R.O.M. Κωδικός/ Код/ Code Μέρος Ι: Στοιχεία της παρτίδας που αποστέλλεται/ Дел I: Детали за испратената пратка/ Part I: Details of dispatched consignment ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ/ HELLENIC REPUBLIC/ РЕПУБЛИКА ГРЦИЈА Πιστοποιητικό Υγείας/

Διαβάστε περισσότερα

10.9 СОВРЕМЕНИ ЕЛЕКТРОДНИ МАТЕРИЈАЛИ ВО ВОДОРОДНАТА ЕКОНОМИЈА MODERN ELECTRODE MATERIALS IN HYDROGEN ECONOMY

10.9 СОВРЕМЕНИ ЕЛЕКТРОДНИ МАТЕРИЈАЛИ ВО ВОДОРОДНАТА ЕКОНОМИЈА MODERN ELECTRODE MATERIALS IN HYDROGEN ECONOMY 10.9 СОВРЕМЕНИ ЕЛЕКТРОДНИ МАТЕРИЈАЛИ ВО ВОДОРОДНАТА ЕКОНОМИЈА MODERN ELECTRODE MATERIALS IN HYDROGEN ECONOMY Перица Пауновиќ Универзитет Св. Кирил и Мeтодиј во Скопје, Технолошко-металуршки факултет, Скопје,

Διαβάστε περισσότερα

НАДЗЕМНИ И КАБЕЛСКИ ВОДОВИ

НАДЗЕМНИ И КАБЕЛСКИ ВОДОВИ УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КИРИЛ И МЕТОДИЈ - СКОПЈЕ ФАКУЛТЕТ ЗА ЕЛЕКТРОТЕХНИКА И ИНФОРМАЦИСКИ ТЕХНОЛОГИИ РИСТО К. АЧКОВСКИ НАДЗЕМНИ И КАБЕЛСКИ ВОДОВИ (ПРЕДАВАЊА) СКОПЈЕ, 01 ГОДИНА Глава I, Општо за надземните водови

Διαβάστε περισσότερα

ПРЕДВИДУВАЊЕ НА ТУРИСТИЧКАТА ПОБАРУВАЧКА ВО ДОЈРАНСКИОТ РЕГИОН

ПРЕДВИДУВАЊЕ НА ТУРИСТИЧКАТА ПОБАРУВАЧКА ВО ДОЈРАНСКИОТ РЕГИОН За цитирање: Петревска, Б. (2013). Предвидување на туристичката побарувачка во Дојранскиот регион, Зборник на трудови од научната трибина Туризмот во Дојранскиот регион, стр. 101-112. Билјана Петревска

Διαβάστε περισσότερα

Blu-ray Disc / DVD систем за домашно кино

Blu-ray Disc / DVD систем за домашно кино 4-485-833-13(1) (MK) Blu-ray Disc / DVD систем за домашно кино Упатство со препораки BDV-N9200W/BDV-N9200WL/BDV-N7200WL/ BDV-N7200W/BDV-N5200W/BDV-NF7220 ПРЕДУПРЕДУВАЊЕ Не монтирајте го апаратот во затворен

Διαβάστε περισσότερα

Годишен зборник 2014 Yearbook Факултет за информатика, Универзитет Гоце Делчев Штип Faculty of Computer Science, Goce Delcev University Stip

Годишен зборник 2014 Yearbook Факултет за информатика, Универзитет Гоце Делчев Штип Faculty of Computer Science, Goce Delcev University Stip 89 УНИВЕРЗИТЕТ ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ ШТИП ФАКУЛТЕТ ЗА ИНФОРМАТИКА ГОДИШЕН ЗБОРНИК 2014 YEARBOOK 2014 ГОДИНА 3 ЈУНИ, 2015 GOCE DELCEV UNIVERSITY STIP FACULTY OF COMPUTER SCIENCE VOLUME III Издавачки совет Проф. д-р

Διαβάστε περισσότερα

РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА Универзитет Св. Климент Охридски Битола Економски факултет - Прилеп. Управување со ликвидноста на банкарските институции

РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА Универзитет Св. Климент Охридски Битола Економски факултет - Прилеп. Управување со ликвидноста на банкарските институции РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА Универзитет Св. Климент Охридски Битола Економски факултет - Прилеп Управување со ликвидноста на банкарските институции Кандидат: Сања Петрова 43/11 Ментор: Проф. д-р Драгица Оџаклиеска

Διαβάστε περισσότερα