LaT E X, R & SLACKWARE LINUX

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "LaT E X, R & SLACKWARE LINUX"

Transcript

1 Πτυχιακη Εργασια Εκτιµηση Κινδυνου Αγορας µε µετρα Value at Risk σε λογισµικο ελευθερου κωδικα : LaT E X, & του Κωνσταντινου Τσαρδουνη Επιβλέπων : Επίκουρος Καθηγητής Γεώργιος Εµµ. Χάλκος Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Βόλος, 2006

2

3 Εκτίµηση Κινδύνου Αγοράς µε µέτρα Value at Risk σε λογισµικό ελεύθερου κώδικα : LaT E X, R & SLACKWARE LINUX

4 Κεντρική Βιβλιοθήκη Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας : Τσαρδούνης, Κωνσταντίνος (Κωνσταντίνος Τσαρδούνης) Εκτίµηση Κινδύνου Αγοράς µε µέτρα Value at Risk: σε λογισµικό ελεύθερου κώδικα : LaTEX, R & slackware linux / του Τσαρδούνη Κωνσταντίνου Επιβλέπων : Επίκουρος Καθηγητής Γεώργιος Εµµ. Χάλκος έκδοση 0.09, 21 Φεβρουαρίου 2006 Περιέχει ευρετήριο. 1. ιαχείριση Κινδύνου. 2. Λογισµικό ελεύθερου κώδικα. Γκρίζα Βιβλιογραφία Πτυχιακές Εργασίες Οικονοµικού Τµήµατος ΠΤ - ΟΕ 2006 ΤΣΑ

5 στους γονείς µου, που µου έδωσαν την ευκαιρία να ασχοληθώ µε τη µουσική

6

7 Περιεχόµενα Κατάλογος Σχηµάτων Κατάλογος Πινάκων Ευχαριστίες Περίληψη Abstract Πρόλογος vii ix xi xiii xv xvii 1 Κίνδυνος Αγοράς και Value at Risk ιαχείριση Κινδύνου Κίνδυνος Αγοράς - Market Risk Πιστωτικός Κίνδυνος - Credit Risk Επιχειρησιακός Κίνδυνος - Operational Risk Κίνδυνος Υπόληψης - Reputation Risk Value at Risk (VaR) Εισαγωγή Ορισµός Αδυναµίες Conditional VaR (CVaR) Υπολογισµός του VaR Εισαγωγή Μέθοδος Συνδιακύµανσης Μέθοδος Ιστορικής Προσοµοίωσης Επανέλεγχος - Backtesting Υπόδειγµα Ρυθµού Αποτυχίας Ελεγχος Πίεσης - Stress Testing Αξιολόγηση των µέτρων VaR και CVaR

8 iv Περιεχόµενα 2 Μεθοδολογία εδοµένα Αποδόσεις Οικονοµετρικοί Ελεγχοι Στασιµότητα Κανονικότητα ιαδικασίες GARCH Περιβάλλον εργασίας Σύντοµη εισαγωγή στο LaTEX Το περιβάλλον R Το λειτουργικό slackware linux Υπολογισµοί µέτρων Value at Risk Εµπειρικά Αποτελέσµατα και Μελλοντικές Επεκτάσεις Ερµηνεία Αποτελεσµάτων Συµπεράσµατα Μελλοντικές Επεκτάσεις Α Πρόγραµµα σε AWK 43 Β Εντολές στην R για εξαγωγή των αποτελεσµάτων 45 Β.1 Κύριος κώδικας Β.2 Προσοµοίωση Monte Carlo Β.3 Γραφικές Παραστάσεις Κειµένου Β.4 Γραφικές Παραστάσεις Παραρτήµατος Ε Γ Αποτελέσµατα Οικονοµετρικών Ελέγχων 65 Γ.1 Ελεγχοι Στασιµότητας Γ.2 Ελεγχοι Κανονικότητας Γ.3 ιαδικασία GARCH(1, 1) Γ.3.1 Εκτίµηση GARCH(1, 1) Γ.3.2 Ελεγχος Engle Υπολογισµοί και Backtesting µέτρων VaR και CVaR 71.1 Υπολογισµοί µέτρων VaR και CVaR Backtesting µέτρων VaR Ε Γραφικές Παραστάσεις 75 Ε.1 Παρουσίαση Ε.2 ιαγράµµατα ϝ Περιεχόµενα συνοδευτικού CD 91 Τσαρδούνης Κωνσταντίνος

9 Περιεχόµενα v Βιβλιογραφία 93 Ευρετήριο 102 Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας

10

11 Κατάλογος Σχηµάτων 1.1 ύο χρονολογικές σειρές 500 παρατηρήσεων. Ποια είναι περισσότερο µεταβλητή και ποια πιο ϱιψοκίνδυνη ; Αποδόσεις µε VaR 7, 0% και τυπική απόκλιση 0, 7% Αποδόσεις µε VaR 0, 02% και τυπική απόκλιση ίση µε 1, 0% Κατανοµές µε διαφορετικούς συντελεστές κύρτωσης Μια κατανοµή µε υψηλές κεντρικές τιµές και παχιές ουρές Η τυποποιηµένη κανονική κατανοµή ύο χρονολογικές σειρές 320 παρατηρήσεων. Ποια έχει τη στα- ϑερότερη διακύµανση στο πέρασµα του χρόνου ; Σταθερές τυπικές αποκλίσεις που αφορούν οµοσκεδαστικότητα (υπό συνθήκη ή µη) Ασταθείς τυπικές αποκλίσεις που αφορούν ετεροσκεδαστικότητα (υπό συνθήκη ή µη)

12

13 Κατάλογος Πινάκων Γ.1 Ελεγχοι Στασιµότητας Γ.2 Ελεγχοι Κανονικότητας Γ.3 Εκτίµηση µοντέλων GARCH(1, 1) Γ.4 Ελεγχοι Engle

14

15 Ευχαριστίες Ευχαριστώ τον καθηγητή µου Γεώργιο Εµµ. Χάλκο για όλα. Επίσης, τους καθηγητές Ηλία Κεβόρκ, Στέφανο Παπαδάµου και Παναγιώτη Ευαγγελόπουλο που άµεσα ανταποκρίθηκαν κάθε ϕορά που χρειάστηκα τη ϐοήθειά τους. Τους συµφοιτητές µου Σωκράτη Κατσιούπη, Catalina Florea, Παντελή Παπαγεωργίου, Αγγελική Γκίζα, Παναγιώτη Πετρόπουλο, Εµµανουήλ Βογιατζάκη και Ειρήνη ράκου για την ανεκτίµητη ϐοήθειά τους, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια των σπουδών µου. Τον ϕίλο µου Αναστάσιο Σωτηρόπουλο που επέµεινε να ασχοληθώ µε λογισµικό ελεύθερου κώδικα, τον Ευστράτιο Λιβάνη για τον προσανατολισµό που µου έδωσε προς τον χρηµατοοικονοµικό τοµέα, την Ερµιόνη Χριστοπούλου για την ϐοήθεια που µου προσέφερε στην απόκτηση ϐιβλιογραφικών πηγών και τους Χρυσαυγή ελή και Γεώργιο Τσαρδούνη για το γλωσσικό και συντακτικό έλεγχο του κειµένου. Φυσικά κάθε λάθος ϐαρύνει αποκλειστικά τον υποφαινόµενο. Επίσης, το προσωπικό της Κεντρικής Βιβλιοθήκης του Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας, που όσο υπήρχε ελεύθερη πρόσβαση στο ιαδίκτυο, µου χάρισε ένα περιβάλλον µελέτης και εργασίας όπου πραγµατικά χαιρόµουν να δη- µιουργώ. Το Τµήµα Μαθηµατικών του Πανεπιστηµίου Αιγαίου και τους Αντρέα Τσολοµύτη και Απόστολο Συρόπουλο για τη γραµµατοσειρά Kerkis αλλά και τη γενικότερη συνεισφορά τους, που έκανε ευκολότερη στους Ελληνες τη χρήση του LaTEX. Η ϐαθύτερη, ωστόσο, ευγνωµοσύνη µου κατευθύνεται προς τον κάθε έναν που έχει συνεισφέρει στην ανάπτυξη και διάδοση λογισµικού ελεύθερου κώδικα.

16

17 Περίληψη Ο κίνδυνος αγοράς ενός χαρτοφυλακίου αναφέρεται στην πιθανότητα χρη- µατοοικονοµικών απωλειών εξαιτίας µιας συντονισµένης κίνησης οικονοµικών µεταβλητών όπως το επιτόκιο και οι συναλλαγµατικές ισοτιµίες. Η ποσοτικοποίηση του κινδύνου της αγοράς είναι σηµαντική τόσο για τους χρη- µατοοικονοµικούς οργανισµούς όσο και για τις ϱυθµιστικές αρχές, ώστε να εξασφαλίζεται η επάρκεια των χρηµατοοικονοµικών ϱοών και η ασφάλεια των κεφαλαίων. Ο τυπικός τρόπος µέτρησης του κινδύνου αγοράς γίνεται µε ένα συντηρητικό µονόπλευρο διάστηµα εµπιστοσύνης στις απώλειες χαρτοφυλακίου για µικρό ορίζοντα πρόβλεψης. Αυτό το σύνορο των απωλειών ονοµάζεται συχνά Capital-at-Risk ή Value-at-Risk (VaR), δηλαδή κεφάλαιο ή αξία σε κίνδυνο. Στη ϐιβλιογραφία έχουν καταχωρηθεί πολλές παραλλαγές και επεκτάσεις του Value-at-Risk, µία εκ των οποίων είναι η Conditional Value-at-Risk (CVaR) που µετρά την αναµενόµενη απόδοση στην περίπτωση που η απόδοση του χαρτοφυλακίου είναι χαµηλότερη από την πρόβλεψη του µέτρου Value-at- Risk. Η παρούσα εργασία µετρά τον κίνδυνο της αγοράς έτσι όπως προκύπτει από την ατοµική επένδυση σε δείκτες του Χρηµατιστηρίου Αθηνών µε τα µέτρα κινδύνου Value-at-Risk και Conditional Value-at-Risk και επιβεβαιώνει τα κυριότερα συµπεράσµατα της ϐιβλιογραφίας ως προς τις αδυναµίες αυτών των µέτρων. Για την εκτίµηση των µέτρων χρησιµοποιούνται η παραµετρική µέθοδος της συνδιακύµανσης, η διορθωµένη µορφή της µε το ανάπτυγµα Cornish-Fisher, και η µέθοδος της ιστορικής προσοµοίωσης. Τα µέτρα αυτά ελέγχονται (γίνεται backtesting) µε τον έλεγχο Kupiec και µε τη ϐοήθεια προσοµοιώσεων Monte Carlo. Για την ανάλυση δηµιουργήθηκε ένα πρόγραµµα στο περιβάλλον ελεύθε- ϱου κώδικα R.

18

19 Abstract Market risk of a portfolio is related to the possibility of financial loss due to combined movement of economic variables, such as interest and exchange rates. Quantification of market risk is of crucial importance for the financial organisations and regulatory authorities, as it ensures the safety of the capital and the adequacy of financial flows. The typical way of calculating market risk regards a conservative onetail confidence interval of the losses of the portfolio for a short forecast horizon, which is called Capital-at-Risk (CaR) or Value-at-Risk (VaR). In the bibliography a lot of variations of the basic VaR measure have been developed. One of them is the coherent risk measure Conditional Valueat-Risk (CVaR), which measures the expected loss in case the loss exceeds the forecast of Value-at-Risk. This thesis measures market risk of one-asset portfolios, based on indices of the Athens Stock Exchange Market using VaR and CVaR measures, confirming the basic consequents of the bibliography regarding their weaknesses. For the estimation of these measures two methods are used: the parametric method of covariance, along with the Cornish-Fisher approximation for non-normal returns, and the historical simulation. The measures are backtested with Kupiec test with the aid of Monte Carlo simulation. The analysis is elaborated with the assistance of a program that was developed in the free source environment R for the purposes of this thesis.

20

21 Πρόλογος Οι επενδυτικές και εµπορικές τράπεζες, µεταξύ άλλων οργανισµών, κρατούν χαρτοφυλάκια µε πολύπλοκες σχέσεις µετοχών των οποίων η αξία εξαρτάται από εξωγενείς µεταβλητές, όπως το επιτόκιο και οι συναλλαγµατικές ισοτιµίες. [24] Η παρούσα πτυχιακή εργασία παρουσιάζει µια προσπάθεια µέτρησης του κινδύνου της αγοράς που ενέχουν υποθετικές µεµονωµένες τοποθετήσεις σε ϐασικούς και κλαδικούς δείκτες του Χρηµατιστηρίου Αξιών Αθηνών. Η προσπάθεια αυτή γίνεται για πρώτη ϕορά, από όσο µπορώ να γνωρίζω, εξ ολοκλήρου σε ελεύθερο λογισµικό (λογισµικό ανοιχτού κώδικα), στην Ελλάδα, δίνοντας ένα αποτέλεσµα που ϐασίζεται σε εργαλεία που ανυποψίαστα λείπουν από τις εργαλειοθήκες των σύγχρονων ϕοιτητών. Η σηµαντικότερη συµβολή της εργασίας ϐρίσκεται στα παραρτήµατα αλλά κυρίως στο συνοδευτικό CD, όπου µπορούν να ϐρεθούν το κείµενο και ο κώδικας που έχουν χρησιµοποιηθεί (ϐλ. Παράρτηµα ϝ ). Ετσι η µεθοδολογία που έχει ακολουθηθεί µπορεί να αναπαραχθεί, ελεγχθεί, αλλά κυρίως να επεκταθεί µε τον ευκολότερο τεχνολογικά διαθέσιµο τρόπο. Κλείνοντας, ϑα χαρώ πολύ να ενηµερωθώ για κάθε προσπάθεια επέκτασης και χρήσης της εργασίας µου. Τσαρδούνης Κωνσταντίνος 21 Φεβρουαρίου 2006, Θεσσαλονίκη

22

23 Κύριο Μέρος

24

25 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Κίνδυνος Αγοράς και Value at Risk Οι άνθρωποι δεν επιδιώκουν ούτε την ευτυχία ούτε την ελευθερία ούτε τη δικαιοσύνη, αλλά, πρώτα και πάνω απ όλα, την ασφάλεια. α Isaiah Berlin, Τέσσερα οκίµια περί Ελευθερίας. [1] Hobbes α 1.1 ιαχείριση Κινδύνου Οι αντικειµενικοί στόχοι της διαχείρισης κινδύνου (risk management), σύµφωνα µε τον Best [13] είναι : η ϐελτίωση της χρηµατοοικονοµικής απόδοσης ενός οργανισµού και η εγγύηση πως ένας οργανισµός δε γψτθα υποστεί υπερβολικές απώλειες. Αν και τα ανωτέρω υπαινίσσονται ισχυρούς δεσµούς µεταξύ της διαχείρισης κινδύνου και του ελέγχου του δεν συµβαίνει αυτό ακριβώς. Η διαχείριση κινδύνου αποτελείται από τέσσερα ϐασικά στάδια :

26 4 Κίνδυνος Αγοράς και Value at Risk κατανόηση των κινδύνων στους οποίους εκτίθεται ο χρηµατοοικονοµικός οργανισµός, µέτρηση αυτών των κινδύνων, έλεγχος του κινδύνου και µετάδοση ή ερµηνεία της γνώσης για τον κίνδυνο. Εποµένως ο έλεγχος του κινδύνου είναι ένα και όχι το µόνο από τα στάδια διαχείρισης κινδύνου. Στην εργασία αυτή ϑα ασχοληθούµε µε το δεύτερο στάδιο, τη µέτρηση κινδύνου. Η πλήρης κατανόηση του χρηµατοοικονοµικού περιβάλλοντος εντοπίζει τον χώρο στον οποίο κινείται ο οργανισµός και µε τη σωστή ϑεµελίωση της γεωµετρίας του, προχωρά στη µέτρηση του κινδύνου. Οσο ο κίνδυνος είναι κατανοητός και µε ακρίβεια ποσοτικοποιηµένος δεν υπάρχει κάτι για να ελεγχθεί. Επίσης, είναι ευθύνη των υπεύθυνων διαχείρισης κινδύνου να µεταδώσουν και να εκπαιδεύσουν τα ανώτερα στελέχη τους τη ϕύση και τη κλίµακα των κινδύνων που αντιµετωπίζει ο οργανισµός. Κλείνοντας, ο κίνδυνος έχει αληθινό νόηµα µόνο αν αποφέρει άµεση ή έµµεση χρηµατοοικονοµική απώλεια. Οι χρηµατοοικονοµικοί οργανισµοί αντιµετωπίζουν πολλούς κινδύνους που µπορούν, αν δεν ελεγχθούν, να αυξήσουν το συνολικό χρηµατοοικονοµικό κίνδυνο. Ακολουθεί η παρουσίαση τεσσάρων ϐασικών κατηγοριών κινδύνου, πάντα σύµφωνα µε τον Best. [13] Κίνδυνος Αγοράς - Market Risk Ο κίνδυνος της αγοράς είναι ο κίνδυνος απώλειας που προκύπτει από τις αλλαγές στην αξία εµπορεύσιµων περιουσιακών στοιχείων (tradable assets). Exempli gratia, εάν µια τράπεζα έχει ϑέση 1 εκατοµµυρίου σε χρυσό τότε είναι εκτεθειµένη στον κίνδυνο της πτώσης της αξίας του χρυσού. Υπάρχουν πολλές διαφορετικές κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων (επενδυτικά επιτόκια, νοµίσµατα, χρεόγραφα, εµπορεύµατα κ. ά.) και σχεδόν άπειρη ποικιλία χρηµατοοικονοµικών προϊόντων, εκ των οποίων όλα δηµιουργούν εκθέσεις στον κίνδυνο της αγοράς. Η παρούσα εργασία εστιάζει σε τρόπους ποσοτικοποίησης και ελέγχου του κινδύνου της αγοράς που έχουν καταχωρηθεί στη ϐιβλιογραφία υπό τη σκέπη του όρου Value at Risk (ϐλ. 1.2) Πιστωτικός Κίνδυνος - Credit Risk Ο πιστωτικός κίνδυνος αναφέρεται στην χρηµατοοικονοµική απώλεια που προκύπτει όταν µια επιχείρηση µε την οποία έχει συµβόλαιο µια τράπεζα το Τσαρδούνης Κωνσταντίνος

27 ιαχείριση Κινδύνου 5 αθετεί (default) ή όταν το συναίσθηµα της αγοράς καθορίζει πως η επιχείρηση είναι αρκετά πιθανό να αθετήσει τις υποσχέσεις της. Μέτρα πιστωτικού κινδύνου, παρόµοια µε το Value at Risk έχουν αναπτυχθεί από τράπεζες, όπως η JP Morgan [49], που ϐασίζονται στη µεταβλητότητα των τιµών των εταιρικών οµολογιών εξαιτίας µιας αλλαγής στην αντιληπτή από τον εκδότη αξία ή ενός πραγµατικού πιστωτικού γεγονότος, δηλαδή αθέτησης Επιχειρησιακός Κίνδυνος - Operational Risk Ο επιχειρησιακός κίνδυνος είναι µια ευρεία κατηγορία κινδύνου που µπο- ϱεί να αποτελέσει εκτενή απώλεια χρηµάτων. Ακολουθούν µερικές υποκατηγορίες. Απώλεια ελέγχου (control failure). Αποτελεί το µεγαλύτερο κίνδυνο για όλες τις τράπεζες. Παράδειγµα η αδυναµία ελέγχου των ϑέσεων στην αγορά, που δηµιουργούνται µέσα σε µικρά εξωχώρια καταστήµατα της τράπεζας. Κίνδυνος ϱευστότητας (liquidity risk). Είναι ο κίνδυνος απώλειας λόγω ανάγκης µεγαλύτερης χρηµατοδότησης από ό,τι είναι ικανός ο οργανισµός να αποκτήσει. Κίνδυνος χρηµατικών µεταφορών (money transfer risk). λόγω λανθασµένων ή αποτυχηµένων διακανονισµών. Ο κίνδυνος Κίνδυνος υποδειγµάτων (model risk). Ο κίνδυνος απωλειών λόγω ανεπάρκειας του οργανισµού να αξιολογήσει τα χρηµατοοικονοµικά του όργανα και υποδείγµατα (µοντέλα) ορθά. Κίνδυνος συστηµάτων (systems risk). Αποτυχηµένα ή καθυστερηµένα σχέδια στοιχίζουν σε έναν οργανισµό αρκετά χρήµατα, όπως και τα συστήµατα που αποτυγχάνουν να λειτουργήσουν ορθά. Η εκτίµηση του επιχειρησιακού κινδύνου ποσοτικοποιείται δύσκολα, κα- ϑώς κάθε απώλεια είναι διαφορετική και σπάνια συµβαίνουν σηµαντικές απώλειες και έτσι σπάνια επιχειρείται η µέτρησή του. Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας

28 6 Κίνδυνος Αγοράς και Value at Risk Κίνδυνος Υπόληψης - Reputation Risk Ο κίνδυνος υπόληψης είναι ο κίνδυνος χρηµατοοικονοµικών απωλειών που προκύπτουν από την απώλεια κύκλου εργασιών λόγω µείωσης της υπόληψης του οργανισµού. Αν και η απώλεια υπόληψης µπορεί να αποτελεί αργή ϕθορά, συνήθως συµβαίνει λόγω ενός λάθους κρίσης για την εκτέλεση ενός σηµαντικού µέρους εταιρικών εργασιών. Εάν η αγορά, για παράδειγµα, αντιλαµβάνεται πως µια τράπεζα έχει αποτύχει να διαχειριστεί επιτυχώς κάποιο σηµαντικό κοµµάτι εργασίας τότε είναι απολύτως ϕυσικό οι πελάτες της να σκεφτούν να αλλάξουν τραπεζικό οργανισµό. 1.2 Value at Risk (VaR) Εισαγωγή Ο Daníelson [25] προσδιορίζει τρεις ϐασικές έννοιες κινδύνου αυξανόµενης πολυπλοκότητας : Μεταβλητότητα. Το παραδοσιακό µέτρο κινδύνου, που είναι ουσιαστικά ανεπαρκές για τον χρηµατοοικονοµικό κίνδυνο. Αναφέρεται στην τυπική απόκλιση των αποδόσεων. Ωστόσο είναι εξαιρετικά παραπλανητική έννοια κινδύνου (ϐλ. Σχήµα 1.1). Value at Risk. Το ϑεµέλιο των κανονισµών κινδύνου της αγοράς, που αν και αναπόφευκτο κάθε άλλο παρά αψεγάδιαστο είναι. Συνεπή µέτρα κινδύνου. Ο προτεινόµενος τρόπος µέτρησης κινδύνου, που δυστυχώς ενέχει δύσκολο υπολογισµό. Βάσει της ιεθνούς Τράπεζας ιακανονισµών [15], το Value at Risk είναι ϐιοµηχανικό πρότυπο για τον προσδιορισµό της έκθεσης στον κίνδυνο της αγοράς σχετικά µε τους υπολογισµούς για την επάρκεια κεφαλαιακών αποθεµάτων και ενθαρρύνεται έντονα η χρήση από ϱυθµιστικές υπηρεσίες (regulatory agencies), όπως η Morgan Guaranty Trust Company, Global Research. [49] Ορισµός Η Αξία σε Κίνδυνο (Value at Risk ή VaR), σύµφωνα µε τον Ramazan [52] είναι ένα µέτρο της µέγιστης δυνατής αλλαγής στην τιµή ενός χαρτοφυλακίου από χρηµατοοικονοµικά εργαλεία σε δεδοµένο επίπεδο εµπιστοσύνης. Το Τσαρδούνης Κωνσταντίνος

29 Value at Risk (VaR) 7 Returns Returns Time Time 1.1.1: Αποδόσεις µε VaR 7, 0% και τυπική απόκλιση 0, 7% : Αποδόσεις µε VaR 0, 02% και τυπική απόκλιση ίση µε 1, 0%. Σχήµα 1.1: ύο χρονολογικές σειρές 500 παρατηρήσεων. Ποια είναι περισσότερο µεταβλητή και ποια πιο ϱιψοκίνδυνη ; επόµενο παράδειγµα από το τεχνικό έγγραφο RiskMetrics [49] εξηγεί την ιδέα. Υποθέστε πως µια Ευρωπαϊκή επιχείρηση διακρατεί $120 εκατοµµύρια. Αν η συναλλαγµατική ισοτιµία $/ είναι 1,2 $/ τότε η αγοραία αξία της ϑέσης είναι 100 εκατοµµύρια, που είναι και η συνολική έκθεση (exposure) της επιχείρησης. Εάν η ισοτιµία µειωθεί, η επιχείρηση ϑα έχει απώλειες, ενώ αν αυξηθεί ϑα ήταν γεγονός ϑετικό για την επιχείρηση. Η τυπική απόκλιση των κερδών στην ισοτιµία $/ ϑα µπορούσε να ϑεωρηθεί ένας δείκτης της ενδεχόµενης αλλαγής στη συναλλαγµατική ισοτιµία. Η τυπική µεθοδολογία υποθέτει πως οι τυποποιηµένες αποδόσεις 1 στην ισοτιµία $/ είναι κανονικά κατανεµηµένες. Ετσι, δεδοµένης της τιµής της ηµερήσιας τυπικής απόκλισης, µπορεί να υπολογιστεί µια υποτιθέµενη πτώση στη συναλλαγµατική ισοτιµία τη µία ηµέρα. Ακόµη, κατά Best [13], ένας γενικός επίσηµος ορισµός της VaR µπορεί να αποτελέσει η ϕράση : Η αξία σε κίνδυνο (Value at Risk ή VaR) είναι το µέγιστο ποσό χρηµάτων που µπορεί να απολεσθεί σε ένα συγκεκριµένο χαρτο- ϕυλάκιο κατά τη διάρκεια µιας συγκεκριµένης χρονικής περιόδου, δεδοµένου ενός επίπεδου εµπιστοσύνης. Συχνά το VaR υπολογίζεται για χρονική περίοδο µιας ηµέρας γνωστή ως η περίοδος διακράτησης (holding period) και συνήθως υπολογίζεται µε 99% επίπεδο εµπιστοσύνης, που σηµαίνει πως (κατά µέσο όρο) υπάρχει 99% 1 Η τυποποιηµένη απόδοση (standardised return) ορίζεται ως r t /σ t, όπου r t η λογαριθ- µηµένη αλλαγή στην τιµή και σ t η τυπική απόκλιση των αποδόσεων. Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας

30 8 Κίνδυνος Αγοράς και Value at Risk πιθανότητα να είναι κάποια απώλεια του χαρτοφυλακίου µικρότερη από την υπολογισµένη VaR. Ετσι ένας απλοϊκός ορισµός του VaR είναι πως δίνει : το µέγιστο χρηµατικό ποσό που µπορεί να χαθεί σε ένα χαρτοφυλάκιο µέσα σε 24 ώρες, µε πιθανότητα 99%. Ο ορισµός της περιόδου διακράτησης είναι αρκετά σηµαντικός, επειδή όσο µεγαλύτερος είναι, τόσο µεγαλύτερη και η αξία σε κίνδυνο. Το επίπεδο ή διάστηµα εµπιστοσύνης είναι επίσης σηµαντικό, καθώς αν µια τράπεζα ορίζει 95% επίπεδο εµπιστοσύνης σηµαίνει πως το υπόλοιπο 5% αντιστοιχεί σε µία ηµέρα στις 20, ενώ αν ορίσει 99% επίπεδο εµπιστοσύνης σηµαίνει πως το υπόλοιπο 1% αντιστοιχεί σε µία ηµέρα στις 100, δηλαδή σε γεγονότα που συµβαίνουν µία ϕορά κάθε 4 µήνες περίπου Αδυναµίες Συµπερίληψη Πρέπει να τονιστεί (Best [13]) πως το VaR λαµβάνει υπόψη το αποτέλεσµα διαφοροποίησης της διαφοροποίησης που πιθανότατα υπάρχει στο χαρτοφυλάκιο. ηλαδή ο παράγοντας µείωσης του κινδύνου συµπεριλαµβάνεται ολοκληρωτικά στο µέτρο VaR. Λόγω του Κεντρικού Οριακού Θεωρήµατος 2 (Central Limit Theorem), κατά τους Albanese και Lawi [9], ένα τέλεια διαφοροποιηµένο χαρτο- ϕυλάκιο δίδει κανονικές αποδόσεις. Σηµαντικές αποκλίσεις οφείλονται λόγω ατελών στρατηγικών διαφοροποίησης 3 ή λόγω του κινδύνου διαφοροποίησης (diversification risk) Μέγεθος Επίσης, αν και το VaR µας ϕανερώνει πως, για παράδειγµα, κατά µέσο απώλειας όρο, µία στις 20 ηµέρες ϑα έχουµε µεγαλύτερη απώλεια από την υπολογισµένη (το VaR σε επίπεδο εµπιστοσύνης 95%) δε µας δίδει το µέγεθος αυτής της απώλειας. Εποµένως το VaR δεν είναι αυτόνοµα επαρκές για την αποτελεσµατική διαχείριση κινδύνου της αγοράς Υπόθεση κανονικότητας Οπως τυπικά υπολογίζεται το VaR παρέχει µια ακριβή στατιστική εκτίµηση της µέγιστης πιθανής απώλειας ενός χαρτοφυλακίου όταν οι αγορές συµπεριφέρονται ϕυσιολογικά. Οµως σε αρκετά συχνή ϐάση οι χρηµατοοικονο- µικές αγορές δεν συµπεριφέρονται «κανονικά», αλλά παρουσιάζουν ακραίες 2 Το Κεντρικό Οριακό Θεώρηµα, σύµφωνα µε τον Χάλκο [7], ορίζει πως η δειγµατοληπτική κατανοµή του δειγµατικού µέσου ενός µεγάλου δείγµατος ϑα είναι περίπου κανονική. Ετσι µπορούµε να προσεγγίσουµε τη δειγµατοληπτική κατανοµή του δειγµατικού µέσου χωρίς να ξέρουµε την πραγµατική κατανοµή του πληθυσµού. 3 Η διακράτηση ϑέσεων σε πολλά περιουσιακά στοιχεία. Τσαρδούνης Κωνσταντίνος

31 Conditional VaR (CVaR) 9 και απροσδόκητες αλλαγές τιµών. Το VaR δεν έχει σχεδιασθεί για να αντιµετωπίζει αυτές τις ακραίες αλλαγές τιµών. Τα δύο αυτά µειονεκτήµατα αµβλύνονται µε τη συµπληρωµατική τακτική του VaR, τον έλεγχο πίεσης (stress testing, ϐλ. 1.6). VaR και stress testing µαζί παρέχουν τη ϐάση για ένα περιεκτικό πλαίσιο µέτρησης του κινδύνου αγοράς, σύµφωνα µε τον Best. [13] 1.3 Conditional VaR (CVaR) Η αναµενόµενη υπό συνθήκη Ϲηµία της υπέρβασης της Αξίας σε Κίνδυνο (expected loss conditional on exceeding VaR) ή αλλιώς CVaR ("Conditional VaR", "Tail VaR" ή "Expected Shortfall" ή "ES") αναπτύχθηκε από τους Artzner, Delbaen, Eber και Heath. [11] Τονίζεται όµως από Grootveld και Hallerbach [38] πως πιθανώς η χρήση του υπονοεί ουδετερότητα στο ϱίσκο σε σχέση µε το εύρος των απωλειών, ένα ανεπιθυµήτο χαρακτηριστικό. Το CVaR ορίζεται από Consigli [20] ως η αναµενόµενη απόδοση πέραν από την αξία σε κίνδυνο (value at risk) µε δεδοµένο διάστηµα εµπιστοσύνης α και µαθηµατικά : CV ar a (X) = E[ X X V ar a (X)], (1.1) όπου V ar a (X) = inf{z P (x r z) > α}, το VaR µε συντελεστή α. Μειονέκτηµα του CVaR, παρά τα ϑεωρητικά του πλεονεκτήµατα που συζητούνται παρακάτω, και εκτός από το δύσκολο υπολογισµό του, είναι, κατά τους Yamai και Yoshiba [70], πως χρειάζεται πολύ περισσότερα δεδοµένα για backtesting (ϐλ. 1.5) από το VaR Ενώ VaR και CVaR είναι µέτρα ασφάλειας κινδύνου (safety risk measures), δηλαδή σε αυτά προσδιορίζεται η ύπαρξη ή το επίπεδο καταστροφής των αποδόσεων µε στόχο την µεγιστοποίηση της πιθανότητας να είναι οι αποδόσεις υψηλότερες από το επίπεδο καταστροφής, µόνο το CVaR είναι συνεπές µέτρο κινδύνου (coherent measure of risk, ϐλ. Ορισµό 1). Τα «συνεπή µέτρα κινδύνου» αναπτύχθηκαν αξιωµατικά από τους Artzner et al. ([10] και [11]) σε πεπερασµένους χώρους πιθανοτήτων (finite probability spaces). Αργότερα ο Delbaen [27] έκανε το ίδιο και για τους γενικούς χώρους πιθανοτήτων (general probability spaces). Ορισµός 1 Θεωρούµε ένα σύνολο V πραγµατικών τυχαίων µεταβλητών. Μια συνάρτηση ρ : V R καλείται συνεπές µέτρο κινδύνου (coherent measure of risk) εάν είναι : Συνεπή Μέτρα Κινδύνου Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας

32 10 Κίνδυνος Αγοράς και Value at Risk 1. µονότονη (monotonous): X, Y V, Y X ρ(y ) ρ(x) 2. υποπροσθετική (subadditive): X, Y, X +Y V ρ(x +Y ) ρ(x)+ ρ(y ), 3. ϑετικά οµογενής (positively homogenous): X V, h > 0, hx V ρ(hx) = hρ(x) και 4. µεταφραστικά αµετάβλητη (translational invariant): X V, α R ρ(x + α) = ρ(x) + α, όπου X, Y, Z τυχαίες µεταβλητές αποδόσεων (απωλειών και κέρδους) αντίστοιχων χαρτοφυλακίων µε συγκεκριµένο χρονικό ορίζοντα T, ενώ ρ( ) είναι το µέτρο κινδύνου του υποκείµενου χαρτοφυλακίου. Το σηµαντικότερο από αυτά τα αξιώµατα είναι το δεύτερο (subadditivity) που αποτελεί και την κυριότερη αδυναµία του VaR έναντι του CVaR. Στο CVaR η διαφοροποίηση δεν οδηγεί στην περίπτωσή του σε χαµηλότερο κίνδυνο κατά τον Daníelson [25] δίδοντάς του ϑεωρητικό πλεονέκτηµα έναντι του VaR. Η υποπροσθετικότητα (subadditivity) επιτρέπει ένα χαρτοφυλάκιο που είναι σύνολο µικρότερων χαρτοφυλακίων (sub-portfolios) να έχει κίνδυνο που είναι το πολύ ίσος µε το άθροισµα των κινδύνων του κάθε µικρότερου χαρτοφυλακίου. Παράδειγµα αποτελεί η κατάλληλη διάσπαση ενός χαρτο- ϕυλακίου ώστε να µειωθεί η πιστωτική έκθεση του χαρτοφυλακίου ή τα υποχρεωτικά κεφάλαια (capital requirement), χωρίζοντας τεχνητά τα διαθέσιµα περιουσιακά στοιχεία σε µικρότερα χαρτοφυλάκια. Ακόµη, η αναζήτηση συνεπών µέτρων κινδύνου έχει σκοπό να ϐρεθούν µέτρα που λαµβάνουν υπόψη όχι µόνο τα ποσοστηµόρια της κατανοµής απωλειών στο συγκεκριµένο επίπεδο εµπιστοσύνης α, αλλά επίσης πληροφορίες σχετικά µε την αναµενόµενη απώλεια που ϑα µπορούσε να συµβεί µε πιθανότητα µικρότερη του α, όπως συµβαίνει και στο CVaR. Η συνέπεια ϑεωρείται απαραίτητη από τους Albanese και Lawi [9] και στην περίπτωση χαρτοφυλακίων που είναι εκτεθειµένα σε πιστωτικό και ασφαλιστικό κίνδυνο, καθώς οι κατανοµές των αποδόσεων συνήθως αποκλίνουν σηµαντικά από την κανονική λόγω των συνδεόµενων µεγάλων απωλειών µε γεγονότα µικρής πιθανότητας, όπως οι κρίσεις. 1.4 Υπολογισµός του VaR Εισαγωγή Είναι εξαιρετικά σηµαντικό να αναπτύσσονται µεθοδολογίες που παρέχουν ακριβείς εκτιµήσεις του κινδύνου, επειδή τα µέτρα VaR έχουν πολλές Τσαρδούνης Κωνσταντίνος

33 Υπολογισµός του VaR 11 εφαρµογές, όπως στη διαχείριση κινδύνου, στην εκτίµηση αποδόσεων από τους διαχειριστές κινδύνου καθώς και για ϱυθµιστικές απαιτήσεις (regulatory requirements), όπως προαναφέρθηκαν. Κατά τους Engle και Manganelli [33], αν ο κίνδυνος αγοράς που αναλαµ- ϐάνει ένας οργανισµός δεν έχει εκτιµηθεί σωστά, αυτό µπορεί να οδηγήσει σε µη ϐελτιστοποιηµένη κατανοµή κεφαλαίων µε αρνητικές συνέπειες στην κερδοφορία ή την χρηµατοοικονοµική σταθερότητα των οργανισµών. Η πρόκληση, από στατιστικής πλευράς, είναι πως µε τις υπάρχουσες µεθοδολογίες για την εκτίµηση του VaR γίνεται αντιληπτό πως οι κατανοµές των αποδόσεων δεν είναι σταθερές διαχρονικά. Engle et al. [33] χωρίζουν τις µεθοδολογίες εκτίµησης VaR σε τρεις ϐασικές κατηγορίες παραµετρικές (RiskMetrics και GARCH) µη παραµετρικές (ιστορική προσοµοίωση και υβριδικό µοντέλο) ηµιπαραµετρικές (Extreme Value Theory, 4 CAViaR και quasimaximum likelihood GARCH). Τα αποτελέσµατά τους µπορεί να είναι πολύ διαφορετικά, για αυτό κριτικό ϱόλο στην επιλογή του κάθε µοντέλου παίζουν οι υποκείµενες υποθέσεις τους, τα µαθηµατικά µοντέλα και οι ποσοτικές τεχνικές τους, ώστε ο αναλυτής να επιλέξει ποιο µοντέλο είναι πιο κοντά στα πιστεύω ή στις ϕρονήσεις και στους αντικειµενικούς του στόχους. Επίσης οι Engle και Manganelli [33] περιγράφουν και τα ϐασικά χαρακτηριστικά των χρηµατοοικονοµικών δεδοµένων τα οποία είναι πως : οι κατανοµές για τις χρηµατοοικονοµικές αποδόσεις είναι λεπτόκυρτες, δηλαδή έχουν ϐαρύτερες ουρές και υψηλότερες κεντρικές τιµές από ό,τι η κανονική κατανοµή, κάτι που αντικατοπτρίζεται στον υψηλότερο συντελεστή κύρτωσης από αυτόν της κανονικής κατανοµής, οι αποδόσεις µετοχών είναι κατά κανόνα αρνητικά ασύµµετρες και πως τα τετράγωνα των καταλοίπων έχουν σηµαντική αυτοσυσχέτιση, δηλαδή οι µεταβλητότητες των παραγόντων της αγοράς τείνουν να οµαδοποιούνται (cluster). Ωστόσο ο Best [13] δίνει πως υπάρχουν τρεις απλούστερες ϐασικές µέθοδοι υπολογισµού του VaR: 4 Η Θεωρία Ακραίων Τιµών (Extreme Value Theory ή EVT) είναι, κατά τον Culp [23], ένα υποσύνολο της στατιστικής που επικεντρώνεται στις τιµές των ουρών των κατανοµών και ασχολείται µε το ϱυθµό που αυτές οι τιµές προσεγγίζουν το µηδέν, ώστε να καθοριστεί πόσο «παχιά» είναι η ουρά Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας

34 12 Κίνδυνος Αγοράς και Value at Risk η µέθοδος της συνδιακύµανσης, η µέθοδος της ιστορικής προσοµοίωσης και η µέθοδος της προσοµοίωσης Monte Carlo. 5 Αναλύονται οι δύο πρώτες, που έχουν χρησιµοποιηθεί και στην παρούσα εργασία Μέθοδος Συνδιακύµανσης Υποθέσεις Το στατιστικό αυτό µοντέλο, Best [13], για την επιτυχή εξαγωγή του VaR στηρίζεται στην υπόθεση πως οι αποδόσεις των χρηµατοοικονοµικών προϊόντων είναι κανονικά κατανεµηµένες. Αυτή η υπόθεση συχνά δεν ισχύει για τα χρηµατοοικονοµικά δεδοµένα δεδοµένου πως συνήθως έχουν υψηλές κεντρικές τιµές και παχιές «ουρές» λόγω των συχνότερων ακραίων αλλαγών σε σχέση µε την κανονική κατανοµή (ϐλ. Σχήµα 1.2). Η παρουσία τους δίδει ανεπάρκεια του VaR που πρέπει να συµπληρωθεί µε το stress testing (ϐλ. 1.6). Density Density : Μια κατανοµή µε υψηλές κεντρικές τιµές και παχιές ουρές : Η τυποποιηµένη κανονική κατανοµή. Σχήµα 1.2: Κατανοµές µε διαφορετικούς συντελεστές κύρτωσης 5 Η προσοµοίωση Monte Carlo σύµφωνα µε τον Ossenbruggen [50] χρησιµοποιεί αριθ- µητικές µεθόδους για να αντλήσει πληροφορίες για τη συµπεριφορά µιας σύνθετης τυχαίας διαδικασίας. Η προσοµοίωση είναι ιδιαίτερα χρήσιµη όταν ο άµεσος υπολογισµός των συναρτήσεων πιθανοτήτων είναι περίπλοκος. Ενα από τα κυριότερα πλεονεκτήµατα της προσοµοίωσης Monte Carlo είναι πως µπορούν να δηµιουργηθούν µεγάλα σύνολα δεδοµένων χωρίς τη διεξαγωγή ϕυσικών πειραµάτων και εποµένως ϑα µπορούσε να χαρακτηριστεί εργαλείο ιδιαίτερα αποτελεσµατικό ως προς το κόστος του. Τσαρδούνης Κωνσταντίνος

35 Υπολογισµός του VaR Με τη µέθοδο της συνδιακύµανσης πρέπει αρχικά να προσδιορίσουµε την περίοδο διακράτησης (holding period). Συνήθως αφορά µία ηµέρα αν και υπάρχουν πολλοί λόγοι για να αλλάξει αυτό. Μερικοί, όπως περιγράφει ο Best [13], ϑεωρούν πως η διάρκειά της ϑα πρέπει να είναι : Περίοδος ιακράτησης ίση µε τη µέγιστη δυνατή περίοδο ϱευστοποίησης του περιουσιακού στοιχείου του χαρτοφυλακίου ή ίση µε την περίοδο ϱευστοποίησης όλων των περιουσιακών στοιχείων του οργανισµού ή ίση µε την περίοδο που το χαρτοφυλάκιο παραµένει σταθερό. Ο Daníelson [25] αναφέρει πως πολλές υπηρεσίες κανονισµών προτείνουν τουλάχιστον 250 ηµέρες ως χρονικό παράθυρο, ενώ οι περισσότεροι επιβλέποντες κινδύνου σπάνια δέχονται υψηλότερους ορίζοντες εκτίµησης ϐασιζό- µενοι στο πως : τα παλαιότερα δεδοµένα δεν είναι διαθέσιµα ή είναι µη αντιπροσωπευτικά εξαιτίας διαρθρωτικών ανωµαλιών, όπως στην περίπτωση εισαγωγής του Ευρώ και των αναπτυσσόµενων αγορών και στο ότι οι µακροχρόνιες σχέσεις κινδύνου είναι τόσο περίπλοκες που δεν µπο- ϱούν να µοντελοποιηθούν σε αρκετές περιπτώσεις. Υπάρχουν τράπεζες που επιλέγουν αυτή η περίοδος να είναι µία ηµέ- ϱα (RiskMetrics T M [67]) και άλλες ένας χρόνος (Bankers Trust [59]). Ο Daníelson [25] αναφέρει πως τα µέτρα VaR για κανονιστικούς/ρυθµιστικούς λόγους προτείνονται να έχουν περίοδο διακράτησης 10 ηµερών, καθώς υπάρχει ϕόβος κρίσης ϱευστότητας όταν ένας χρηµατοοικονοµικός οργανισµός δεν είναι ικανός να ϱευστοποιήσει σε 10 ηµέρες τα χαρτοφυλάκιά του. Ωστόσο κάτι τέτοιο δεν είναι απόλυτα ορθό, καθώς 10 ηµέρες διακράτησης VaR 99% αφορούν ένα γεγονός µε έντονο αντίκτυπο 2 εβδοµάδων που συµβαίνει 25 ϕορές περίπου τη δεκαετία ώστε να καλυφθεί πιθανή Ϲηµία λόγω κινδύνου ϱευστότητας που συµβαίνει εκ των πραγµάτων σπανιότερα από µια ϕορά στη δεκαετία. Μέτρηση για 10 ηµέρες µπορεί να γίνει : Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Πληθυσμός Δείγμα Δείγμα Δείγμα Ο ρόλος της Οικονομετρίας Οικονομική Θεωρία Διατύπωση της

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Κεφάλαιο 2

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Κεφάλαιο 2 013 [Κεφάλαιο ] ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Κεφάλαιο Μάθημα Εαρινού Εξάμηνου 01-013 M.E. OE0300 Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης [Οικονομετρία 01-013] Μαρί-Νοέλ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης 1. Ο κλάδος της περιγραφικής Στατιστικής: α. Ασχολείται με την επεξεργασία των δεδομένων και την ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα 9. Περιεχόμενα

Περιεχόμενα 9. Περιεχόμενα Περιεχόμενα 9 Περιεχόμενα Εισαγωγή... 15 1. Οικονομικές και Χρηματοπιστωτικές Κρίσεις... 21 2. Χρηματοπιστωτικό Σύστημα... 31 2.1. Ο Ρόλος και οι λειτουργίες των κεντρικών τραπεζών... 31 2.2. Το Ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή Ο έλεγχος υποθέσεων αναφέρεται στις ιδιότητες µιας άγνωστης παραµέτρους του πληθυσµού: Ο κατηγορούµενος είναι αθώος

1. Εισαγωγή Ο έλεγχος υποθέσεων αναφέρεται στις ιδιότητες µιας άγνωστης παραµέτρους του πληθυσµού: Ο κατηγορούµενος είναι αθώος Έλεγχοι Υποθέσεων 1. Εισαγωγή Ο έλεγχος υποθέσεων αναφέρεται στις ιδιότητες µιας άγνωστης παραµέτρους του πληθυσµού: Ο κατηγορούµενος είναι αθώος µ = 100 Κάθε υπόθεση συνοδεύεται από µια εναλλακτική: Ο

Διαβάστε περισσότερα

Συνολοκλήρωση και μηχανισμός διόρθωσης σφάλματος

Συνολοκλήρωση και μηχανισμός διόρθωσης σφάλματος ΜΑΘΗΜΑ 10 ο Συνολοκλήρωση και μηχανισμός διόρθωσης σφάλματος Η μέθοδος της συνολοκλήρωσης είναι ένας τρόπος με τον οποίο μπορούμε να εκτιμήσουμε τη μακροχρόνια σχέση ισορροπίας που υπάρχει μεταξύ δύο ή

Διαβάστε περισσότερα

Συλλογή,, αποθήκευση, ανανέωση και παρουσίαση στατιστικών δεδοµένων

Συλλογή,, αποθήκευση, ανανέωση και παρουσίαση στατιστικών δεδοµένων Συλλογή,, αποθήκευση, ανανέωση και παρουσίαση στατιστικών δεδοµένων 1. Αναζήτηση των κατάλληλων δεδοµένων. 2. Έλεγχος µεταβλητών και κωδικών για συµβατότητα. 3. Αποθήκευση σε ηλεκτρονική µορφή (αρχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΠΡΟΛΟΓΟΣ... vii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... ix ΓΕΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... xv. Κεφάλαιο 1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΠΡΟΛΟΓΟΣ... vii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... ix ΓΕΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... xv. Κεφάλαιο 1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... vii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... ix ΓΕΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... xv Κεφάλαιο 1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ 1.1 Πίνακες, κατανομές, ιστογράμματα... 1 1.2 Πυκνότητα πιθανότητας, καμπύλη συχνοτήτων... 5 1.3

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Κινδύνου Risk Management

Διαχείριση Κινδύνου Risk Management Διαχείριση Κινδύνου Εισαγωγικές Παρατηρήσεις Ο κίνδυνος είναι εμφανής σε όλες τις δραστηριότητες, όλων των οργανισμών ανεξάρτητα από το σκοπό και από την διάρθρωση των λειτουργιών του Οι επιχειρήσεις είναι

Διαβάστε περισσότερα

3. ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΚΑΤΑΝΟΜΩΝ

3. ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΚΑΤΑΝΟΜΩΝ 20 3. ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΚΑΤΑΝΟΜΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΜΕΣΗΣ ΤΙΜΗΣ Μια πολύ σηµαντική έννοια στη θεωρία πιθανοτήτων και τη στατιστική είναι η έννοια της µαθηµατικής ελπίδας ή αναµενόµενης τιµής ή µέσης τιµής µιας τυχαίας

Διαβάστε περισσότερα

iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος

iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος xi 1 Αντικείμενα των Πιθανοτήτων και της Στατιστικής 1 1.1 Πιθανοτικά Πρότυπα και Αντικείμενο των Πιθανοτήτων, 1 1.2 Αντικείμενο της Στατιστικής, 3 1.3 Ο Ρόλος των Πιθανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΕΣ ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΕΣ ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ι - ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ....................................17 1.1 Προβλέψεις - Τεχνικές προβλέψεων και διοίκηση................................17 1.2 Τεχνικές προβλέψεων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ. Κεφάλαιο 10. Εισαγωγή στην εκτιμητική

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ. Κεφάλαιο 10. Εισαγωγή στην εκτιμητική ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΤΡΑΣ Εργαστήριο Λήψης Αποφάσεων & Επιχειρησιακού Προγραμματισμού Καθηγητής Ι. Μητρόπουλος ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

3. ΣΕΙΡΙΑΚΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ

3. ΣΕΙΡΙΑΚΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ 3. ΣΕΙΡΙΑΚΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ Πρόβλημα: Ένας ραδιοφωνικός σταθμός ενδιαφέρεται να κάνει μια ανάλυση για τους πελάτες του που διαφημίζονται σ αυτόν για να εξετάσει την ποσοστιαία μεταβολή των πωλήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο. Βασικές έννοιες

ΜΑΘΗΜΑ 3ο. Βασικές έννοιες ΜΑΘΗΜΑ 3ο Βασικές έννοιες Εισαγωγή Βασικές έννοιες Ένας από τους βασικότερους σκοπούς της ανάλυσης των χρονικών σειρών είναι η διενέργεια των προβλέψεων. Στα υποδείγματα αυτά η τρέχουσα τιμή μιας οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτηµα 3 Εξισώσεις Διαφορών και Στοχαστικές Διαδικασίες

Παράρτηµα 3 Εξισώσεις Διαφορών και Στοχαστικές Διαδικασίες Γιώργος Αλογοσκούφης, Θέµατα Δυναµικής Μακροοικονοµικής, Αθήνα 0 Παράρτηµα 3 Εξισώσεις Διαφορών και Στοχαστικές Διαδικασίες Στο παράρτηµα αυτό εξετάζουµε τις ιδιότητες και τους τρόπους επίλυσης των εξισώσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραµµα Σπουδών: ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ Θεµατική Ενότητα: ΤΡΑ-61 Στρατηγική Τραπεζών Ακαδηµαϊκό Έτος: 2012-2013

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραµµα Σπουδών: ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ Θεµατική Ενότητα: ΤΡΑ-61 Στρατηγική Τραπεζών Ακαδηµαϊκό Έτος: 2012-2013 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραµµα Σπουδών: ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ Θεµατική Ενότητα: ΤΡΑ-61 Στρατηγική Τραπεζών Ακαδηµαϊκό Έτος: 2012-2013 Τρίτη Γραπτή Εργασία Γενικές οδηγίες για την εργασία Όλες οι ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Ενότητα 4: ΔΙΑΛΕΞΗ 04

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Ενότητα 4: ΔΙΑΛΕΞΗ 04 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Ενότητα 4: ΔΙΑΛΕΞΗ 04 Μαρί-Νοέλ Ντυκέν Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας & Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Αγορές Χρήματος και Κεφαλαίου. Θεωρία Αποτελεσματικών Αγορών (Επανάληψη) Μεταπτυχιακό στην Οικονομική Επιστήμη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ

Αγορές Χρήματος και Κεφαλαίου. Θεωρία Αποτελεσματικών Αγορών (Επανάληψη) Μεταπτυχιακό στην Οικονομική Επιστήμη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ Αγορές Χρήματος και Κεφαλαίου Θεωρία Αποτελεσματικών Αγορών (Επανάληψη) Μεταπτυχιακό στην Οικονομική Επιστήμη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ Κατερίνα Κύρτσου Σελίδα-1 Υποθέσεις Δεν υπάρχει κόστος συναλλαγών Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Case 06: Το πρόβληµα τωνlorie και Savage Εισαγωγή (1)

Case 06: Το πρόβληµα τωνlorie και Savage Εισαγωγή (1) Case 06: Το πρόβληµα τωνlorie και Savage Εισαγωγή (1) Το εσωτερικό ποσοστό απόδοσης (internal rate of return) ως κριτήριο αξιολόγησης επενδύσεων Προβλήµατα προκύπτουν όταν υπάρχουν επενδυτικές ευκαιρίες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΣΧΥΣ ΕΝΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ. (Power of a Test) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21

Η ΙΣΧΥΣ ΕΝΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ. (Power of a Test) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21 Η ΙΣΧΥΣ ΕΝΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ (Power of a Test) Όπως είδαμε προηγουμένως, στον Στατιστικό Έλεγχο Υποθέσεων, ορίζουμε δύο είδη πιθανών λαθών (κινδύνων) που μπορεί να συμβούν όταν παίρνουμε αποφάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΔΙΕΘΝΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ενότητα 6: Διαχείριση Διεθνούς Δραστηριότητας Τραπεζών Μιχαλόπουλος Γεώργιος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α: ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝ ΥΝΟΥ ΚΑΙ ΕΠΕΝ ΥΣΕΩΝ

ΜΕΡΟΣ Α: ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝ ΥΝΟΥ ΚΑΙ ΕΠΕΝ ΥΣΕΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α: ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝ ΥΝΟΥ ΚΑΙ ΕΠΕΝ ΥΣΕΩΝ Κεφάλαιο 1: Το θεωρητικό υπόβαθρο της διαδικασίας λήψεως αποφάσεων και η χρονική αξία του χρήµατος Κεφάλαιο 2: Η καθαρή παρούσα αξία ως κριτήριο επενδυτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Α. Η χρηµατοοικονοµική επιστήµη εξετάζει: 1. Τον κόσµο των χρηµαταγορών,των κεφαλαιαγορών και των επιχειρήσεων 2. Θέµατα που περιλαµβάνουν τη χρονική αξία

Διαβάστε περισσότερα

Οι θεµελιώδεις έννοιες που απαιτούνται στη Επαγωγική Στατιστική (Εκτιµητική, ιαστήµατα Εµπιστοσύνης και Έλεγχοι Υποθέσεων) είναι:

Οι θεµελιώδεις έννοιες που απαιτούνται στη Επαγωγική Στατιστική (Εκτιµητική, ιαστήµατα Εµπιστοσύνης και Έλεγχοι Υποθέσεων) είναι: Κατανοµές ειγµατοληψίας 1.Εισαγωγή Οι θεµελιώδεις έννοιες που απαιτούνται στη Επαγωγική Στατιστική (Εκτιµητική, ιαστήµατα Εµπιστοσύνης και Έλεγχοι Υποθέσεων) είναι: 1. Στατιστικής και 2. Κατανοµής ειγµατοληψίας

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 1 Βασικές έννοιες

Διάλεξη 1 Βασικές έννοιες Εργαστήριο SPSS Ψ-4201 (ΕΡΓ) Λεωνίδας Α. Ζαμπετάκης Β.Sc., M.Env.Eng., M.Ind.Eng., D.Eng. Εmail: statisticsuoc@gmail.com Διαλέξεις αναρτημένες στο: Διαλέξεις: ftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/zampetakis/ Διάλεξη

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Υδατικών Πόρων

Διαχείριση Υδατικών Πόρων Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Διαχείριση Υδατικών Πόρων Γ.. Τσακίρης Μάθημα 3 ο Λεκάνη απορροής Υπάρχουσα κατάσταση Σενάριο 1: Μέσες υδρολογικές συνθήκες Σενάριο : Δυσμενείς υδρολογικές συνθήκες Μελλοντική

Διαβάστε περισσότερα

Δηµοσιοποιήσεις σύµφωνα µε το Παράρτηµα 1 της Απόφασης 9/459/2007 της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, όπως τροποποιήθηκε µε την Απόφαση 9/572/23.12.

Δηµοσιοποιήσεις σύµφωνα µε το Παράρτηµα 1 της Απόφασης 9/459/2007 της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, όπως τροποποιήθηκε µε την Απόφαση 9/572/23.12. Δηµοσιοποιήσεις σύµφωνα µε το Παράρτηµα 1 της Απόφασης 9/459/2007 της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, όπως τροποποιήθηκε µε την Απόφαση 9/572/23.12.2010 και την Απόφαση 26/606/22.12.2011 της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ Υπό ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΑΡΤΙΚΗ, ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΣΟΥΓΙΑΝΝΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΤ1ΚΗ Ανωτάτη Βιομηχανική Σχολή Πειραιά 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα συνήθη κριτήρια αξιολόγησης επενδύσεων βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 «Η ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ» DERMOT McALEESE: «Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές»

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 «Η ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ» DERMOT McALEESE: «Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές» ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ& ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Π.Μ.Σ: ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: «ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ» ΔΙΔΑΣΚΩΝ: AΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΜΑΣΤΡΟΓΙΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 1: Στατιστική Συμπερασματολογία - Εκτίμηση Σημείου

Διάλεξη 1: Στατιστική Συμπερασματολογία - Εκτίμηση Σημείου Διάλεξη 1: Στατιστική Συμπερασματολογία - Εκτίμηση Σημείου Στατιστική Συμπερασματολογία Εκτιμητική Έλεγχος Στατιστικών Υποθέσεων εκτιμήτρια συνάρτηση, ˆ θ σημειακή εκτίμηση εκτίμηση με διάστημα εμπιστοσύνης

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες Μορφές Χρηματοδότησης

Σύγχρονες Μορφές Χρηματοδότησης Σύγχρονες Μορφές Χρηματοδότησης Ενότητα 13: ΘΕΩΡΙΑ ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΩΝ ΚΥΡΙΑΖΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Τμήμα ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Επιλογή επενδύσεων κάτω από αβεβαιότητα

Επιλογή επενδύσεων κάτω από αβεβαιότητα Επιλογή επενδύσεων κάτω από αβεβαιότητα Στατιστικά κριτήρια επιλογής υποδειγμάτων Παράδειγμα Θεωρήστε τον παρακάτω πίνακα ο οποίος δίνει τις ροές επενδυτικών σχεδίων λήξης μιας περιόδου στο μέλλον, όταν

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3 ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ. 3.1 Η έννοια της παραγώγου. y = f(x) f(x 0 ), = f(x 0 + x) f(x 0 )

Κεφάλαιο 3 ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ. 3.1 Η έννοια της παραγώγου. y = f(x) f(x 0 ), = f(x 0 + x) f(x 0 ) Κεφάλαιο 3 ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ 3.1 Η έννοια της παραγώγου Εστω y = f(x) µία συνάρτηση, που συνδέει τις µεταβλητές ποσότητες x και y. Ενα ερώτηµα που µπορεί να προκύψει καθώς µελετούµε τις δύο αυτές ποσοτήτες είναι

Διαβάστε περισσότερα

Credit Risk Διάλεξη 1

Credit Risk Διάλεξη 1 Πανεπιστήμιο Πειραιώς ΠΜΣ στην «Αναλογιστική Επιστήμη και Διοικητική Κινδύνου» Credit Risk Διάλεξη 1 Εκτιμώντας πιθανότητες αθέτησης από τις τιμές αγοράς Μιχάλης Ανθρωπέλος anthropel@unipi.gr http://web.xrh.unipi.gr/faculty/anthropelos

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Εισαγωγή

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Εισαγωγή 2013 [Πρόλογος] ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Εισαγωγή Μάθημα Εαρινού Εξάμηνου 2012-2013 Μ.Επ. ΟΕ0300 Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Μαρί-Νοέλ Ντυκέν, Επ. Καθηγητρία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Σύστηµα Αξιολόγησης Κινδύνων Στα πλαίσια της πρακτικής εφαρµογής της ιαδικασίας Εποπτικής Εξέτασης και Αξιολόγησης (SREP), όπως προκύπτει από την οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Διαβάστε περισσότερα

o AND o IF o SUMPRODUCT

o AND o IF o SUMPRODUCT Πληροφοριακά Εργαστήριο Management 1 Information Συστήματα Systems Διοίκησης ΤΕΙ Τμήμα Ελεγκτικής Ηπείρου Χρηματοοικονομικής (Παράρτημα Πρέβεζας) και Αντικείµενο: Μοντελοποίηση προβλήµατος Θέµατα που καλύπτονται:

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις σειρές

Σηµειώσεις στις σειρές . ΟΡΙΣΜΟΙ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Σηµειώσεις στις σειρές Στην Ενότητα αυτή παρουσιάζουµε τις βασικές-απαραίτητες έννοιες για την µελέτη των σειρών πραγµατικών αριθµών και των εφαρµογών τους. Έτσι, δίνονται συστηµατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ & ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2010 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ & ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2010 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ & ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 00 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α. Έστω t, t,..., t ν οι παρατηρήσεις µιας ποσοτικής µεταβλητής Χ ενός δείγµατος µεγέθους ν, που έχουν µέση τιµή x. Σχηµατίζουµε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VII: ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ (TRADING)

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VII: ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ (TRADING) ΙΙ. ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΟ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ 2. Συστήµατα και έλεγχος ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VII: ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ (TRADING) ΜΕΡΟΣ Β: ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΙ 1. Οι τράπεζες συγκροτούν και διατηρούν σε ισχύ συστήµατα και ελέγχους που να είναι

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφική απεικόνιση μη-στάσιμων χρηματοοικονομικών χρονοσειρών

Περιγραφική απεικόνιση μη-στάσιμων χρηματοοικονομικών χρονοσειρών Περιγραφική απεικόνιση μη-στάσιμων χρηματοοικονομικών χρονοσειρών Xωρικές κατανομές και χρόνος παραμονής Δημήτριος Θωμάκος Καθηγητής Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου Περίληψη Στο άρθρο

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφοριακά Συστήµατα ιοίκησης Τµήµα Χρηµατοοικονοµικής και Ελεγκτικής Management Information Systems Εργαστήριο 4 ΤΕΙ Ηπείρου (Παράρτηµα Πρέβεζας)

Πληροφοριακά Συστήµατα ιοίκησης Τµήµα Χρηµατοοικονοµικής και Ελεγκτικής Management Information Systems Εργαστήριο 4 ΤΕΙ Ηπείρου (Παράρτηµα Πρέβεζας) Πληροφοριακά Συστήµατα ιοίκησης Τµήµα Χρηµατοοικονοµικής και Ελεγκτικής Management Information Systems Εργαστήριο 4 ΤΕΙ Ηπείρου (Παράρτηµα Πρέβεζας) ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: Προσοµοίωση (Simulation) και Τυχαίες µεταβλητές

Διαβάστε περισσότερα

Για το Θέμα 1 στα Μαθηματικά Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου

Για το Θέμα 1 στα Μαθηματικά Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου Για το Θέμα 1 στα Μαθηματικά Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου Διαφορικός Λογισμός 1. Ισχύει f (g())) ) f ( = f (g())g () όπου f,g παραγωγίσιµες συναρτήσεις 2. Αν µια συνάρτηση f είναι παραγωγίσιµη σε ένα διάστηµα

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μ ΑΪΟΥ 2002 2004 Δ ΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ Π ΕΡΙΛΗΨΗ: Η μελέτη αυτή έχει σκοπό να παρουσιάσει και να ερμηνεύσει τα ευρήματα που προέκυψαν από τη στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Ενότητα 5: Η ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΑΓΟΡΩΝ

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Ενότητα 5: Η ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΑΓΟΡΩΝ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Ενότητα 5: Η ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΑΓΟΡΩΝ ΚΥΡΙΑΖΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Τμήμα ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

2.6 ΟΡΙΑ ΑΝΟΧΗΣ. πληθυσµού µε πιθανότητα τουλάχιστον ίση µε 100(1 α)%. Το. X ονοµάζεται κάτω όριο ανοχής ενώ το πάνω όριο ανοχής.

2.6 ΟΡΙΑ ΑΝΟΧΗΣ. πληθυσµού µε πιθανότητα τουλάχιστον ίση µε 100(1 α)%. Το. X ονοµάζεται κάτω όριο ανοχής ενώ το πάνω όριο ανοχής. 2.6 ΟΡΙΑ ΑΝΟΧΗΣ Το διάστηµα εµπιστοσύνης παρέχει µία εκτίµηση µιας άγνωστης παραµέτρου µε την µορφή διαστήµατος και ένα συγκεκριµένο βαθµό εµπιστοσύνης ότι το διάστηµα αυτό, µε τον τρόπο που κατασκευάσθηκε,

Διαβάστε περισσότερα

Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα με τις οδηγίες των εκφωνήσεων. Η διάρκεια της εξέτασης είναι 3 (τρεις) ώρες.

Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα με τις οδηγίες των εκφωνήσεων. Η διάρκεια της εξέτασης είναι 3 (τρεις) ώρες. Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΜΠΣ Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής για Στελέχη Μάθημα: Οικονομική για Στελέχη Επιχειρήσεων Εξέταση Δεκεμβρίου 2007 Ονοματεπώνυμο: Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ. Ενότητα 2: ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ (2/4). Επίκ. Καθηγητής Κοντέος Γεώργιος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά)

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ. Ενότητα 2: ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ (2/4). Επίκ. Καθηγητής Κοντέος Γεώργιος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ Ενότητα 2: ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ (2/4). Επίκ. Καθηγητής Κοντέος Γεώργιος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Ακολουθούν ενδεικτικές ασκήσεις που αφορούν τη δεύτερη εργασία της ενότητας ΔΕΟ31

Ακολουθούν ενδεικτικές ασκήσεις που αφορούν τη δεύτερη εργασία της ενότητας ΔΕΟ31 Άσκηση η 2 η Εργασία ΔEO3 Ακολουθούν ενδεικτικές ασκήσεις που αφορούν τη δεύτερη εργασία της ενότητας ΔΕΟ3 Η επιχείρηση Α εκδίδει σήμερα ομολογία ονομαστικής αξίας.000 με ετήσιο επιτόκιο έκδοσης 7%. Το

Διαβάστε περισσότερα

Υ: Νόσος. Χ: Παράγοντας Κινδύνου 1 (Ασθενής) 2 (Υγιής) Σύνολο. 1 (Παρόν) n 11 n 12 n 1. 2 (Απών) n 21 n 22 n 2. Σύνολο n.1 n.2 n..

Υ: Νόσος. Χ: Παράγοντας Κινδύνου 1 (Ασθενής) 2 (Υγιής) Σύνολο. 1 (Παρόν) n 11 n 12 n 1. 2 (Απών) n 21 n 22 n 2. Σύνολο n.1 n.2 n.. Μέτρα Κινδύνου για Δίτιμα Κατηγορικά Δεδομένα Σε αυτή την ενότητα θα ορίσουμε δείκτες μέτρησης του κινδύνου εμφάνισης μίας νόσου όταν έχουμε δίτιμες κατηγορικές μεταβλητές. Στην πιο απλή περίπτωση μας

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝ ΡΟΜΗΣΗ

ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝ ΡΟΜΗΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝ ΡΟΜΗΣΗ ιαφάνειες για το µάθηµα Information Management ΑθανάσιοςΝ. Σταµούλης 1 ΠΗΓΗ Κονδύλης Ε. (1999) Στατιστικές τεχνικές διοίκησης επιχειρήσεων, Interbooks 2 1 Γραµµική παλινδρόµηση Είναι

Διαβάστε περισσότερα

І. Αποκάλυψη πληροφοριών σχετικά με τους σκοπούς και την πολιτική του επενδυτικού μεσολαβητή σε σχέση με τη διαχείριση των κινδύνων.

І. Αποκάλυψη πληροφοριών σχετικά με τους σκοπούς και την πολιτική του επενδυτικού μεσολαβητή σε σχέση με τη διαχείριση των κινδύνων. Μετάφραση από βουλγάρικη γλώσσα ΕΜ «ΓΚΛΟΜΠΑΛ ΜΑΡΚΕΤΣ»ΑΕ ΚΑΝΟΝΕΣ ΑΠΟΚΑΛΥΨΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 142, ΠΑΡ.3 ΚΑΙ 4, ΑΡΘΡΟΥ 150 ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ 35 ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΚΗ ΕΠΑΡΚΕΙΑ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ΘΕΩΡΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΛΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ Συντελεστής συσχέτισης (εκτιμητής Person: r, Y ( ( Y Y xy ( ( Y Y x y, όπου r, Y (ισχυρή θετική γραμμική συσχέτιση όταν, ισχυρή αρνητική

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη και δηµιουργία µοντέλων προσοµοίωσης ροής και µεταφοράς µάζας υπογείων υδάτων σε καρστικούς υδροφορείς µε χρήση θεωρίας νευρωνικών δικτύων

Ανάπτυξη και δηµιουργία µοντέλων προσοµοίωσης ροής και µεταφοράς µάζας υπογείων υδάτων σε καρστικούς υδροφορείς µε χρήση θεωρίας νευρωνικών δικτύων Ανάπτυξη και δηµιουργία µοντέλων προσοµοίωσης ροής και µεταφοράς µάζας υπογείων υδάτων σε καρστικούς υδροφορείς µε χρήση θεωρίας νευρωνικών δικτύων Περίληψη ιδακτορικής ιατριβής Τριχακης Ιωάννης Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Ι. Ενότητα 2: Στατιστικά Μέτρα Διασποράς Ασυμμετρίας - Κυρτώσεως. Δρ. Γεώργιος Κοντέος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Γρεβενών

Στατιστική Ι. Ενότητα 2: Στατιστικά Μέτρα Διασποράς Ασυμμετρίας - Κυρτώσεως. Δρ. Γεώργιος Κοντέος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Γρεβενών Στατιστική Ι Ενότητα 2: Στατιστικά Μέτρα Διασποράς Ασυμμετρίας - Κυρτώσεως Δρ. Γεώργιος Κοντέος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Γρεβενών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Β01: ΠΙΝΑΚΑΣ ΕΠΟΠΤΙΚΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ 1 ΣΥΝΟΛΟ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟ ΤΟΥ Δ.Κ.Ε. 1.1 ΒΑΣΙΚΑ ΙΔΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1.1.1 Κεφάλαια (εποπτικά

Διαβάστε περισσότερα

Asset & Liability Management Διάλεξη 3

Asset & Liability Management Διάλεξη 3 Πανεπιστήμιο Πειραιώς ΠΜΣ στην «Αναλογιστική Επιστήμη και Διοικητική Κινδύνου» Asset & Liability Management Διάλεξη 3 Cash-flow matching Μιχάλης Ανθρωπέλος anthropel@unipi.gr http://web.xrh.unipi.gr/faculty/anthropelos

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΝΟΤΗΤΑΣ V Η διαχείριση του Πιστωτικού Κινδύνου αποτελεί μια από τις κυρίαρχες αρμοδιότητες κάθε Πιστωτικού Ιδρύματος ενώ επηρεάζει σημαντικά και τον τρόπο άσκησης

Διαβάστε περισσότερα

Η Μεγάλη Μεγάλη Ύφεση Ύφεση

Η Μεγάλη Μεγάλη Ύφεση Ύφεση Η Μεγάλη Ύφεση παρακίνησε πολλούς οικονοµολόγους να να αναρωτηθούν σχετικά µε µε την την εγκυρότητα της της Κλασικής Οικονοµικής Θεωρίας. Τότε Τότε δηµιουργήθηκε η πεποίθηση ότι ότι ένα ένα καινούριο υπόδειγµα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ιδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Συνολοκλήρωση και VAR υποδείγματα

Συνολοκλήρωση και VAR υποδείγματα ΜΑΘΗΜΑ ο Συνολοκλήρωση και VAR υποδείγματα Ησχέσησ ένα στατικό υπόδειγμα συνολοκλήρωσης και σ ένα υπόδειγμα διόρθωσης λαθών μπορεί να μελετηθεί καλύτερα όταν χρησιμοποιούμε τις ιδιότητες των αυτοπαλίνδρομων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 18 Μηχανική Μάθηση Ένα φυσικό ή τεχνητό σύστηµα επεξεργασίας πληροφορίας συµπεριλαµβανοµένων εκείνων µε δυνατότητες αντίληψης, µάθησης, συλλογισµού, λήψης απόφασης, επικοινωνίας και δράσης

Διαβάστε περισσότερα

Οι δείκτες διασποράς. Ένα παράδειγµα εργασίας

Οι δείκτες διασποράς. Ένα παράδειγµα εργασίας Κεφάλαιο 5 Οι δείκτες διασποράς 1 Ένα παράδειγµα εργασίας Ένας καθηγητής µαθηµατικών έδωσε σε δύο τµήµατα µιας τάξης του σχολείου του το ίδιο τεστ. Η επίδοση των µαθητών του κάθε τµήµατος (όπως µετρήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Εντατικό-πρακτικό 2-ήμερο εργαστήριο με χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή (Η/Υ) για την διαχείριση χαρτοφυλακίου & ανάλυση κινδύνου.

Εντατικό-πρακτικό 2-ήμερο εργαστήριο με χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή (Η/Υ) για την διαχείριση χαρτοφυλακίου & ανάλυση κινδύνου. Εισηγήτρια: Άρτεμις Παναγιωτοπούλου Διάρκεια Σεμιναρίου: 8 ώρες Εντατικό-πρακτικό 2-ήμερο εργαστήριο με χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή (Η/Υ) για την διαχείριση χαρτοφυλακίου & ανάλυση κινδύνου. Παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική είναι το σύνολο των μεθόδων και θεωριών που εφαρμόζονται σε αριθμητικά δεδομένα προκειμένου να ληφθεί κάποια απόφαση σε συνθήκες

Στατιστική είναι το σύνολο των μεθόδων και θεωριών που εφαρμόζονται σε αριθμητικά δεδομένα προκειμένου να ληφθεί κάποια απόφαση σε συνθήκες Ορισμός Στατιστική είναι το σύνολο των μεθόδων και θεωριών που εφαρμόζονται σε αριθμητικά δεδομένα προκειμένου να ληφθεί κάποια απόφαση σε συνθήκες αβεβαιότητας. Βασικές έννοιες Η μελέτη ενός πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

MANAGEMENT OF FINANCIAL INSTITUTIONS

MANAGEMENT OF FINANCIAL INSTITUTIONS MANAGEMENT OF FINANCIAL INSTITUTIONS ΔΙΑΛΕΞΗ: «ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΙΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ» (Foreign Exchange Risk) Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Χρηματοοικονομικής Καθηγητής Γκίκας Χαρδούβελης 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ορισμός Συναλλαγματικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ. Ενότητα 2: ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΥΡΙΑΖΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Τμήμα ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ. Ενότητα 2: ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΥΡΙΑΖΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Τμήμα ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Ενότητα 2: ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΥΡΙΑΖΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Τμήμα ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Asset & Liability Management Διάλεξη 5

Asset & Liability Management Διάλεξη 5 Πανεπιστήμιο Πειραιώς ΠΜΣ στην «Αναλογιστική Επιστήμη και Διοικητική Κινδύνου» Asset & Liability Management Διάλεξη 5 Συναλλαγματικός Κίνδυνος Μιχάλης Ανθρωπέλος anthropel@unipi.gr http://web.xrh.unipi.gr/faculty/anthropelos

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος μέγιστης πιθανοφάνειας

Μέθοδος μέγιστης πιθανοφάνειας Μέθοδος μέγιστης πιθανοφάνειας Αν x =,,, παρατηρήσεις των Χ =,,,, τότε έχουμε διαθέσιμο ένα δείγμα Χ={Χ, =,,,} της κατανομής F μεγέθους με από κοινού σ.κ. της Χ f x f x Ορισμός : Θεωρούμε ένα τυχαίο δείγμα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

IV. ΚΑΛΥΨΗ ΤΩΝ ΚΙΝ ΥΝΩΝ 4. Υπολογισµός κεφαλαιακών απαιτήσεων για τον κίνδυνο βασικού εµπορεύµατος

IV. ΚΑΛΥΨΗ ΤΩΝ ΚΙΝ ΥΝΩΝ 4. Υπολογισµός κεφαλαιακών απαιτήσεων για τον κίνδυνο βασικού εµπορεύµατος IV. ΚΑΛΥΨΗ ΤΩΝ ΚΙΝ ΥΝΩΝ 4. Υπολογισµός κεφαλαιακών απαιτήσεων για τον κίνδυνο βασικού εµπορεύµατος ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IV: ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΑΚΩΝ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΙΝ ΥΝΟ ΒΑΣΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΟΣ 1. Κάθε θέση σε

Διαβάστε περισσότερα

Ευστάθεια Συστηµάτων Αυτοµάτου Ελέγχου: Αλγεβρικά κριτήρια

Ευστάθεια Συστηµάτων Αυτοµάτου Ελέγχου: Αλγεβρικά κριτήρια ΚΕΣ : Αυτόµατος Έλεγχος ΚΕΣ Αυτόµατος Έλεγχος Ευστάθεια Συστηµάτων Αυτοµάτου Ελέγχου: Αλγεβρικά κριτήρια 6 Nicol Tptouli Ευστάθεια και θέση πόλων Σ.Α.Ε ΚΕΣ : Αυτόµατος Έλεγχος Βιβλιογραφία Ενότητας Παρασκευόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Ενότητα 4: ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΑΣ ΚΥΡΙΑΖΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Τμήμα ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας A. Montgomery Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας Καρολίνα Δουλουγέρη, ΜSc Υποψ. Διαδάκτωρ Σήμερα Αναζήτηση βιβλιογραφίας Επιλογή μεθοδολογίας Ερευνητικός σχεδιασμός Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ. Κωδικός: Δ2-02-Ε-03

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ. Κωδικός: Δ2-02-Ε-03 ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Κωδικός: Δ2-02-Ε-03 Έκδοση 01 9/1/2009 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνώριση Κινδύνων. Στα επόµενα σενάρια αναγνωρίστε πιο από τα παρακάτω είδη κινδύνου δηµιουργείται για την Τράπεζα (µε τον πιο «προφανή» τρόπο)

Αναγνώριση Κινδύνων. Στα επόµενα σενάρια αναγνωρίστε πιο από τα παρακάτω είδη κινδύνου δηµιουργείται για την Τράπεζα (µε τον πιο «προφανή» τρόπο) Άσκηση Αναγνώριση Κινδύνων Αναγνώριση Κινδύνων Στα επόµενα σενάρια αναγνωρίστε πιο από τα παρακάτω είδη κινδύνου δηµιουργείται για την Τράπεζα (µε τον πιο «προφανή» τρόπο) Πιστωτικός κίνδυνος Κίνδυνος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Ι ΦΥΛΛΑΔΙΟ

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Ι ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Ι ΦΥΛΛΑΔΙΟ Παράρτημα Πανεπιστημίου: Δεληγιώργη 6 Α (έναντι Πανεπιστημίου Πειραιώς) Τηλ.: 4..97,,, Fax : 4..634 URL : www.vtal.gr emal: f@vtal.gr Παράρτημα Πανεπιστημίου: Δεληγιώργη 6 Α (έναντι

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές και διαδικασίες των τραπεζών και εσωτερική επιθεώρησή τους.

Στρατηγικές και διαδικασίες των τραπεζών και εσωτερική επιθεώρησή τους. Στρατηγικές και διαδικασίες των τραπεζών και εσωτερική επιθεώρησή τους. 19Α. (1) Οι τράπεζες διαθέτουν αξιόπιστες, αποτελεσματικές και πλήρεις στρατηγικές και διαδικασίες για την αξιολόγηση και τη διατήρηση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο Μέσο Σταθµισµένο Κόστος Κεφαλαίου (WACC), Ελεύθερες Ταµειακές Ροές (FCF) και Αποτίµηση (Valuation)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο Μέσο Σταθµισµένο Κόστος Κεφαλαίου (WACC), Ελεύθερες Ταµειακές Ροές (FCF) και Αποτίµηση (Valuation) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο Μέσο Σταθµισµένο Κόστος Κεφαλαίου (WACC), Ελεύθερες Ταµειακές Ροές (FCF) και Αποτίµηση (Valuation) 9.1. Εισαγωγή Μέχρι τώρα αναφερθήκαµε στο κόστος κεφαλαίου µε τη γενικότερη µορφή του και

Διαβάστε περισσότερα

Μπορείτε να αγοράσετε και να πωλήσετε μερίδια σε καθημερινή βάση(εργάσιμες ημέρες του Λουξεμβούργου και Ελλάδας).

Μπορείτε να αγοράσετε και να πωλήσετε μερίδια σε καθημερινή βάση(εργάσιμες ημέρες του Λουξεμβούργου και Ελλάδας). Στόχοι και Επενδυτική Πολιτική Προφίλ Κινδύνου και Απόδοσης ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΠΕΝΔΥΤΕΣ Το παρόν έγγραφο σας παρέχει βασικές πληροφορίες για τους επενδυτές σχετικά με αυτό το αμοιβαίο κεφάλαιο.

Διαβάστε περισσότερα

Κασταλία Σύστηµα στοχαστικής προσοµοίωσης υδρολογικών µεταβλητών

Κασταλία Σύστηµα στοχαστικής προσοµοίωσης υδρολογικών µεταβλητών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Τοµέας Υδατικών Πόρων, Υδραυλικών και Θαλάσσιων Έργων Κασταλία Σύστηµα στοχαστικής προσοµοίωσης υδρολογικών µεταβλητών. Κουτσογιάννης Α. Ευστρατιάδης Φεβρουάριος 2002 Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

5. Περιγραφή Χρηματοοικονομικών Μέσων και Σχετικών Κινδύνων

5. Περιγραφή Χρηματοοικονομικών Μέσων και Σχετικών Κινδύνων 5. Περιγραφή Χρηματοοικονομικών Μέσων και Σχετικών Κινδύνων 1. Περιγραφή Επενδυτικών Κινδύνων Προειδοποίηση Γενικών Κινδύνων Η κάθε επένδυση σε χρηματοοικονομικά μέσα ενέχει κινδύνους, ο βαθμός των οποίων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΜΟΣ ΙΙ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΜΟΣ ΙΙ Ι. ΠΑΝΑΡΕΤΟΥ & Ε. ΞΕΚΑΛΑΚΗ Καθηγητών του Τμήματος Στατιστικής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΜΟΣ ΙΙ (Εισαγωγή στις Πιθανότητες και την Στατιστική Συμπερασματολογία)

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 8/459/27.12.2007. του ιοικητικού Συµβουλίου

Α Π Ο Φ Α Σ Η 8/459/27.12.2007. του ιοικητικού Συµβουλίου Α Π Ο Φ Α Σ Η 8/459/27.12.2007 του ιοικητικού Συµβουλίου ΘΕΜΑ: «Εσωτερική ιαδικασία Αξιολόγησης της Κεφαλαιακής Επάρκειας (Ε ΑΚΕ) των Επιχειρήσεων Παροχής Επενδυτικών Υπηρεσιών και ιαδικασία Εποπτικής

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 16 Απλή Γραμμική Παλινδρόμηση και Συσχέτιση

Κεφάλαιο 16 Απλή Γραμμική Παλινδρόμηση και Συσχέτιση Κεφάλαιο 16 Απλή Γραμμική Παλινδρόμηση και Συσχέτιση Copyright 2009 Cengage Learning 16.1 Ανάλυση Παλινδρόμησης Σκοπός του προβλήματος είναι η ανάλυση της σχέσης μεταξύ συνεχών μεταβλητών. Η ανάλυση παλινδρόμησης

Διαβάστε περισσότερα

Απόθεµα περιουσιακών στοιχείων. Χρήσιµο για τις συναλλαγές. Μία µορφή πλούτου. Επάρκεια. Χωρίς Χρήµα. Ανταλλακτική Οικονοµία (Barter economy)

Απόθεµα περιουσιακών στοιχείων. Χρήσιµο για τις συναλλαγές. Μία µορφή πλούτου. Επάρκεια. Χωρίς Χρήµα. Ανταλλακτική Οικονοµία (Barter economy) Απόθεµα περιουσιακών στοιχείων Χρήµα Χρήσιµο για τις συναλλαγές Μία µορφή πλούτου Χωρίς Χρήµα Επάρκεια Ανταλλακτική Οικονοµία (Barter economy) 1 Λειτουργίες του Χρήµατος Μέσο διατήρησης της αξίας Μονάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ II ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΕΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΟ 2. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΔΥΟ ΚΡΙΤΗΡΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ II ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΕΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΟ 2. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΔΥΟ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ II ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΕΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΟ. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΔΥΟ ΚΡΙΤΗΡΙΑ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΚΑΤΑ ΕΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΟ (One-Way Analyss of Varance) Η ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι και Επενδυτική Πολιτική. Προφίλ Κινδύνου και Απόδοσης

Στόχοι και Επενδυτική Πολιτική. Προφίλ Κινδύνου και Απόδοσης (LF) Fund of Funds Global Low, ένα υπό-αμοιβαίο κεφάλαιο του αμοιβαίου κεφαλαίου(lf) Fund of Funds Σειρά Μεριδίων Eurobank, ISIN: LU0956610256, Νόμισμα: EUR Η Eurobank Fund Management Company (Luxembourg)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Εαρινό εξάµηνο ακαδηµαϊκού έτους 2003-2004 ΑΝΑΛΥΣΗ Ε ΟΜΕΝΩΝ. Εργασία 4 - Ενδεικτική λύση

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Εαρινό εξάµηνο ακαδηµαϊκού έτους 2003-2004 ΑΝΑΛΥΣΗ Ε ΟΜΕΝΩΝ. Εργασία 4 - Ενδεικτική λύση ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Εαρινό εξάµηνο ακαδηµαϊκού έτους 34 ΑΝΑΛΥΣΗ Ε ΟΜΕΝΩΝ 5 Μαΐου 4 Εργασία 4 - Ενδεικτική λύση Το κείµενο απευθύνεται στους φοιτητές και αιτιολογεί και περιγράφει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΙΒ18 ΙΒ20: ΑΠΟΔΟΧΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΙΒ18 ΙΒ20: ΑΠΟΔΟΧΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΙΒ18 ΙΒ20: ΑΠΟΔΟΧΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ 1. Γενικά Τα υποδείγματα ΙΒ18-ΙΒ20 συμπληρώνονται από τα όλα τα πιστωτικά ιδρύματα που εποπτεύονται από τη ΤτΕ. Τα υποδείγματα περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Διασποράς Ανάλυση Διασποράς διακύμανση κατά παράγοντες διακύμανση σφάλματος Παράδειγμα 1: Ισομεγέθη δείγματα

Ανάλυση Διασποράς Ανάλυση Διασποράς διακύμανση κατά παράγοντες διακύμανση σφάλματος Παράδειγμα 1: Ισομεγέθη δείγματα Ανάλυση Διασποράς Έστω ότι μας δίνονται δείγματα που προέρχονται από άγνωστους πληθυσμούς. Πόσο διαφέρουν οι μέσες τιμές τους; Με άλλα λόγια: πόσο πιθανό είναι να προέρχονται από πληθυσμούς με την ίδια

Διαβάστε περισσότερα

Κεφ. Ιο Εισαγωγή στην Οικονομική της Διοίκησης

Κεφ. Ιο Εισαγωγή στην Οικονομική της Διοίκησης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφ. Ιο Εισαγωγή στην Οικονομική της Διοίκησης 1.1. Τι είναι η Οικονομική της Διοίκησης 1.2. Τι παρέχει η οικονομική θεωρία στην Οικονομική της Διοίκησης 1.3. Οι σχέσεις της οικονομικής της

Διαβάστε περισσότερα

ΟΚΙΜΑΣΙΕΣ χ 2 (CHI-SQUARE)

ΟΚΙΜΑΣΙΕΣ χ 2 (CHI-SQUARE) ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ χ (CI-SQUARE) ΟΚΙΜΑΣΙΕΣ χ (CI-SQUARE). Εισαγωγή Οι στατιστικές δοκιμασίες που μελετήσαμε μέχρι τώρα ονομάζονται παραμετρικές (paramtrc) διότι χαρακτηρίζονται από υποθέσεις σχετικές είτε για

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές ασκήσεις ΔΙΠ 50

Ενδεικτικές ασκήσεις ΔΙΠ 50 Ενδεικτικές ασκήσεις ΔΙΠ 50 Άσκηση 1 (άσκηση 1 1 ης εργασίας 2009-10) Σε ένα ράφι μιας βιβλιοθήκης τοποθετούνται με τυχαία σειρά 11 διαφορετικά βιβλία τεσσάρων θεματικών ενοτήτων. Πιο συγκεκριμένα, υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Κεφάλαιο ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΧΛΕΥΣΗΣ

2 ο Κεφάλαιο ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΧΛΕΥΣΗΣ Σηµειώσεις στο Μάθηµα Ειδικά Θέµατα Χρηµατοδοτικής Διοίκησης. Π. Φ. Διαµάντης Α.Α.Δράκος 2 ο Κεφάλαιο ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΧΛΕΥΣΗΣ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ. Η Ανάλυση της Μόχλευσης εξετάζει τον τρόπο µε τον οποίο µεταβολές

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομετρία Ι. Ενότητα 3: Θεώρημα των Gauss Markov. Δρ. Χαϊδώ Δριτσάκη Τμήμα Λογιστικής & Χρηματοοικονομικής

Οικονομετρία Ι. Ενότητα 3: Θεώρημα των Gauss Markov. Δρ. Χαϊδώ Δριτσάκη Τμήμα Λογιστικής & Χρηματοοικονομικής Οικονομετρία Ι Ενότητα 3: Θεώρημα των Gauss Markov Δρ. Χαϊδώ Δριτσάκη Τμήμα Λογιστικής & Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα