بسم الله الرحمن الرحیم دورۀ متوسطۀ اول

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "بسم الله الرحمن الرحیم دورۀ متوسطۀ اول"

Transcript

1 بسم الله الرحمن الرحیم ریا ض ی 7 دورۀ متوسطۀ اول

2 فهرست سخنی با دانش آموز فصل 1 راهبردهای حل مسئله فصل 2 عددهای صحیح معرفی عددهای عالمت دار جمع و تفریق عددهای صحیح )1 ) جمع و تفریق عددهای صحیح )2 ) ضرب و تقسیم عددهای صحیح )فعالیت( مرور فصل فصل 3 هندسه و استدالل روابط بین پاره خط ها روابط بین زاویه ها رسم مثلث تساوی مثلث ها مرور فصل فصل 4 جبر و معادالت جبری الگوهای عددی عبارت های جبری مقدار یک عبارت جبری معادله مرور فصل فصل 5 مساحت و حجم حجم های هندسی محاسبه حجم های منشوری مساحت جانبی و کل سطح و حجم مرور فصل فصل 6 عددهای طبیعی عدد اول شمارنده او ل بزرگ ترین مقسوم علیه مشترک کوچک ترین مضرب مشترک مرور فصل

3 فصل 7 بردار و مختصات پاره خط جهت دار مختصات بردار انتقال )فعالیت( جمع بردارها مرورفصل فصل 8 توان و جذر تعریف توان محاسبه عبارت توان دار ساده کردن عبارت های توان دار جذر و ریشه مرور فصل فصل 9 آمار و احتمال دسته بندی داده ها میانگین مفهوم احتمال و پیشامد احتمال ریاضی مرور فصل فصل 10 ترسیم های هندسی مثلث واجزاءآن ترسیم های هندسی اصول توازی خطهای موازی و مورب مرور فصل

4 سخنی با دانش آموز چگونه ریاضی یاد بگیریم در دوره ابتدایی با مفاهیم حساب و هندسه آشنا شدید در دوره او ل متوسطه از دانش ریاضی خود استفاده میکنید و آن را بهکار میبرید تا معلومات ریاضی خود را افزایش دهید اما چگونه باید ریاضیات را آموخت برای یادگیری ریاضی خودتان دست بهکار شوید در کالس نقش فعالی داشته باشید فقط شنونده بودن کافی نیست فعالیتهای کتاب درسی به شما کمک میکنند تا در جریان کالس سهیم باشید متن فعالیتها را با دقت بخوانید و بهصورت فردی یا گروهی کارهای خواسته شده را انجام دهید مهمترین قسمت فعالیتها بخش نتیجهگیری است آن قسمتها را بهصورت کامل بنویسید فعالیت نشان میدهد. وقتی وی د یره ویه صفر د جه 1 نقطه وی محیط د یره حرکت میکند. د وضعیت O نشان د ده شده مشخص و ویه د ست میکند. با توجه به جهت های حرکت میکند تا بر ی مثال به نقطه برسد یک کنید هر یک ویه های یر چند د جه ند با یک عدد عالمت د نشان دهید. O 135 O O O O 45 O 45 کار در کالس ها هم کمک می کنند تا شما آموخته های خود را به کار برید و هم این فرصت را به معلم می دهد تا فرایند آموزش را کامل کند و به سؤال های شما پاسخ دهد و اشکاالت پیشامده را رفع کند کار در کالس تساوی کامل کنید. 15=15 20= ) 10( = ) 4( = ) ) 7((= ) 10(= ) 7(= 7 ) 4(= ) 8(= ) 11(= ) 18( = 125= در پایان تمرینها را در منزل بهطور کامل انجام دهید انجام کامل تمرین به این معنی است که شما این قسمت را یاد گرفتهاید اگر نتوانستید به سؤالی جواب دهید مهمترین کار شما جستوجوی راه حل از دوستان همکالسیها و یا معلم است هرگز تمرینی را بدون پاسخ کامل رها نکنید برای انجام کارهای باال شما باید توانایی خود را در حل مسئله باال ببرید کسی که در حل کردن مسئله ماهر شود میتواند فعالیت ها را به نتیجه برساند تمرین 1 عددها با هم مقایسه کنید

5 چگونه مسئله را حل کنیم در حل کردن مسئله 4 مرحله وجود دارد در تمام کتاب وقتی با مسئله ای روبه رو می شوید این 4 مرحله را در ذهن خود مرور کنید تا کم کم مسئله فکر خود را سازمان دهی کنید مرحلۀ اول: فهمیدن مسئله: برای درک مسئله باید آن را خوب بخوانید و درک کنید کارهای زیر می تواند شما را در درک بهتر مسئله کمک کند: مسئله را به زبان و کلمات خود بیان کنید مسئله را خالصه کنید داده ها و اطالعات مسئله را مشخص کنید خواسته های مسئله را معلوم کنید شرط های خاص مسئله را جدا کنید مسئله را به صورت یک نمایش ساده اجرا کنید مرحلۀ دوم: انتخاب راهبرد مناسب: در دوره ابتدایی با تعدادی از راهبردهای حل مسئله آشنا شدید دانستن نام و کاربرد هر راهبرد به شما کمک می کند تا آنها را مرور و پیدا کنید که کدام یک برای حل مسئله ممکن است مفید باشد مرحلۀ سوم: حل کردن مسئله: با راهبردی که انتخاب کردید مسئله را حل کنید اگر تشخیص دادید که مسئله با آن راهبرد به نتیجه نمی رسد به مرحله دوم برگردید و راهبرد خود را تغییر دهید گاهی اوقات الزم است به مرحله او ل برگردید شاید نکته ای در مسئله وجود دارد که شما هنوز به آن توجه نکرده اید مرحلۀ چهارم: بازگشت به عقب: حل کردن مسئله با پیدا شدن پاسخ ریاضی تمام نمی شود ابتدا پاسخ ریاضی خود را در موضوع مسئله تفسیر کنید آیا پاسخ شما همان خواسته مسئله است آیا جواب شما منطقی است می توانید مراحل و عملیات مسئله را بررسی کنید و یا مسئله را با راه حل دیگری پاسخ دهید 5

6 راهبرد رسم شکل کشیدن یک شکل مناسب میتواند به حل مسئله کمک کند یا بهطور کامل آن را حل کند بهطوریکه نیازی به نوشتن عملیات و محاسبه نباشد ممکن است این شکل در ذهن شما باشد منظور از رسم شکل نقاشی نیست بنابراین از ترسیمهای ساده برای درک بهتر و یا حل کردن مسئله استفاده کنید 1 یک باغچه مستطیل شکل به طول 1 و عرض 5 متر است اگر به فاصله یک متر از لبه باغچه دورتا دور آن را نرده بکشیم چند متر نرده احتیاج داریم ابتدا یک مستطیل رسم کنید دور آن به فاصله یک متر از هر ضلع خط بکشید یک مستطیل جدید بهوجود میآید طول و عرض این مستطیل چقدر است 2 توپی از ارتفاع 18 متری سطح زمین رها می شود و پس از زمین خوردن نصف ارتفاع قبلی خود باال می آید این توپ از لحظه رها شدن تا سومین مرتبه ای که به زمین می خورد چند متر حرکت کرده است 3 قورباغه ای می خواهد از یک دیوار عمودی باال برود او با هر جهش 3 متر باال می رود و هر بار 2 متر سر می خورد و پایین می آید اگر ارتفاع دیوار 9 متر باشد او با چند جهش به باالی دیوار می رسد 6

7 الگوسازی راهبرد و الگو نظم با را آنها است الزم نیفتد قلم از حالتی اینکه برای بنویسید را ممکن حالتهای همه است الزم مسئلهها بعضی در ه هم است الزم که مسئلههایی در بنابراین نوشتهاید را حالتها همه شوید مطمئن که میکند کمک الگوسازی بنویسید مشخص ترتیبی کنید استفاده راهبرد این از میتوانید بنویسید را ممکن پاسخهای و جوابها بکشید کامل ترتیب و نظم یک با را جدول باشد مقدار کمترین آنها جمع حاصل و 24 آنها ضرب حاصل که کنید پیدا طبیعی عدد دو 1 جمع حاصل دومین عدد عدد اولین شود می 24 عدد چه در آن ضرب حاصل چیست طبیعی عدد ترین کوچک کنید پیدا را عددها ترتیب همین به و بگیرید نظر در را بعدی طبیعی عدد اکنون داد نشان را 2 عدد توان می صورت چند به داد نشان را 1 عدد توان می صورت 5 به دست یک انگشتان با 2 بنویسید را ممکن رقمی سه عددهای تمام 5 و 2 و 7 رقم سه با 3 کرد درست تومان 5 توان می حالت چند به تومانی 1 و 5 های سکه با 4 7

8 راهبرد حذف حالتهای نامطلوب با توجه به شرایط و اطالعات مسئله میتوانید حالتهای نامطلوب و نادرست را کنار بگذارید تا با حذف آنها پاسخ مسئله و یا همان حالتهای مطلوب به دست آیند برای پیداکردن تمام حالتهای ممکن میتوانید از راهبرد الگوسازی استفاده کنید ابتدا فهرستی از تمام حالتها بهدست آورید سپس با توجه به شرایط گفته شده در مسئله حالتهای نامطلوب را حذف کنید 1 مجموع سن سه نفر 14 سال و حاصل ضرب سن آنها 7 است سن بزرگ ترین نفر چقدر است ابتدا با راهبرد الگوسازی همه حالت هایی را که ضرب سه عدد طبیعی برابر 7 می شود بنویسید به این جدول چه ستونی باید اضافه کنید تا حالت های نامطلوب حذف و فقط حالت مطلوب باقی بماند نفرسوم نفردوم نفراول 1 را در نظر گرفت شما باید با طرح چند سؤال عدد موردنظر را پیدا کنید 2 دوست شما یک عدد حسابی کوچکتر از او فقط میتواند به سؤالهای شما بله و خیر بگوید چگونه میتوان عدد مورد نظر را پیدا کرد 1 عدد وجود دارد که فقط یکی مطلوب و مورد نظر است و باقیمانده نامطلوباند با این توضیح کدام تا 99 در واقع از یک از سؤالهای زیر مناسبتر است چرا آیا عدد موردنظر شما زوج است آیا عدد موردنظر شما 27 است آیا عدد موردنظر شما از 5 بزرگتراست آیا عدد موردنظر شما یکرقمی است با توجه به که در سؤال باال دادید یک روش طرح سؤال همراه با نظم و ترتیب بیان کنید که بتوان با پرسیدن آنها به عدد موردنظر رسید 8

9 راهبرد الگویابی در ریاضی با دو نوع الگوی عددی و یا هندسی مواجه میشویم کشف الگو رابطه و نظم موجود در بین دنبالههای عددی و یا هندسی کمک میکند تا بتوانید خواسته مسئله را پاسخ دهید این راهبرد در مسئلههایی کاربرد دارد که بین شکلها و یا عددها الگو و رابطهی خاصی وجود داشته باشد 1 سه عدد بعدی الگوهای زیر را بنویسید رابطه بین عددها را توضیح دهید و و و 13 و 1 و 7 و 4 و 1 و و و 16 و 9 و 4 و 1 و و و 8 و 16 و 32 و 64 2 شکل دهم با چند چوب کبریت ساخته می شود چرا 3 اگر شکل ها به همین ترتیب ادامه پیدا کند چه کسری از شکل شماره 6 رنگی است ١

10 راهبرد حدس و آزمایش ممکن است یک مسئله روش و راه حل مستقیمی نداشته باشد و یا رسیدن به جواب طوالنی و دشوار باشد شما میتوانید با یک روش منطقی و منظم پاسخ احتمالی مسئله را حدس بزنید سپس با توجه به شرایط گفته شده در مسئله حدس خود را بررسی و با توجه به نتیجه بهدست آمده حدس بعدی را بزنید تا کم کم به پاسخ مسئله نزدیک شوید برای نشان دادن حدسها و آزمایشهای خود راه حل مناسبی پیدا کنید 1 2 دستگاه دوچرخه و سه چرخه در یک پارگینگ وجود دارد اگر تعداد کل چرخ های آنها 45 عدد باشد چند دوچرخه و چند سه چرخه در پارکینگ وجود دارد بررسی آزمایش تعداد سه چرخه تعداد دوچرخه درحدس اول تعداد دو چرخه ها را 1 و تعداد سه چرخه ها را هم 1 عدد درنظر بگیرید با کامل کردن ردیف اول جدول حدس خود را بررسی و آزمایش کنید با توجه به نتیجه بررسی باید تعداد سه چرخه ها را بیشتر کرد یا دوچرخه ها را چرا 2 دو زاویه متمم اند یکی از این زاویه ها از 3 برابر زاویه دیگر 1 درجه بیشتر است اندازه هر زاویه را پیدا کنید 3 به جای چه عددی می توان قرار داد 31= 1+ 3 به جای عددهای مختلفی را حدس بزنید از عدد 1 شروع کنید 4=

11 راهبرد تبدیل یک مسئله به زیر مسئله مسئله پیچیده و چند مرحلهای را به مسئله ساده و مرحله به مرحله تبدیل کنید فهرستی از این زیر مسئلهها را درست کنید سپس بهترتیب به آنها پاسخ دهید اگر ترتیب زیر مسئلهها را درست تشخیص داده باشید حل هر زیر مسئله به حل مسئله بعدی کمک میکند تا در نهایت بهخواسته اصلی مسئله برسید 1 پسانداز هفتگی محمد 3 تومان است اوحساب کرد 5 هفته پسانداز او نصف قیمت کیفی است که دوست دارد بخرد قیمت کیف چقدر است الف( پسانداز 5 هفته چقدر میشود ب( اگر این عدد نصف قیمت کیف باشد قیمت کیف چقدر است 2 طول و عرض و عمق یک استخر به ترتیب متر است می خواهند کف و دیوارهای این استخر را رنگ کنند اگر برای هر متر مربع 3/ کیلوگرم رنگ الزم باشد برای رنگ کردن استخر چند کیلوگرم رنگ نیاز است 3 میوه فروشی امروز 4 کیلوگرم سیب به قیمت هرکیلوگرم 25 تومان و 8 کیلوگرم پرتقال به قیمت هرکیلوگرم 15 تومان خرید او هر کیلوگرم سیب را 3 تومان و هر کیلوگرم پرتقال را 2 تومان فروخت این میوه فروشی از این کار خود چقدر سود برده است 11

12 راهبرد تبدیل مسئله به مسئلۀ سادهتر برای حل بعضی از مسئلهها ابتدا مسئله سادهتر و مرتبط با آن راحل میکنیم سپس با استفاده از نتیجه و پاسخ مسئله ساده شده جواب مسئله اصلی را بهدست میآوریم برای ساده کردن مسئله میتوان از عددهای تقریبی یا عددهای کوچکتر استفاده کرد برای نتیجهگیری و پیدا کردن پاسخ مسئله اصلی از راهبرد الگویابی استفاده میکنیم و الگوی کشف شده در مسئله ساده را به مسئله اصلی مرتبط میکنیم 1 قطر خورشید کیلومتر وقطر کره زمین / کیلومتر است قطر خورشید تقریبا چند برابر قطر زمین است برای ساده شدن مسئله بهتر است از عددهای تقریبی استفاده کنید خالصه مسئله ساده شده را بنویسید و پاسخ دهید 12756/ حاصل عبارت مقابل را به دست آورید به جای حل کردن عبارت باال ابتدا ساده شده این مسئله را پاسخ دهید در پاسخ ها چه الگو و رابطه ای تشخیص می دهید که به کمک آن بتوانید پاسخ مسئله اصلی را بدون محاسبه بنویسید 3 اگر 1 نقطه را که روی یک خط نیستند دو به دو به هم وصل کنیم چند پاره خط به وجود می آید تعداد پاره خط ها در واقع مجموع تعداد ضلع ها و تعداد قطرهاست یک الگو پیدا کنید و برای 1 نقطه نتیجه گیری کنید 12

13 راهبرد روشهای نمادین بسیاری از مسئلهها را میتوان به کمک نمادهای جبری به یک معادله تبدیل کرد از فصل سوم به بعد میتوانید از این راهبرد نیز استفاده کنید در بعضی از مسئلهها نیز ممکن است از مدلسازی هندسی استفاده کنیم تبدیل مسئله به یک شکل هندسی و حل هندسی آن نیز نوعی روش نمادین یا مدلسازی بهشمار میرود 2 تومان برایش باقیماند قیمت هر دفتر چقدر است 3 تومان پول داشت او 4 دفتر خرید و 1 احمد = متن این سؤال را میتوانید با تساوی مقابل نشان دهید مربع نشان دهنده چه چیزی است اکنون میتوانید عددی را که باید در مربع قرار گیرد حدس بزنید و آزمایش کنید )در فصل سوم این مسئله را به روش دیگر حل خواهید کرد( 2 فاطمه کتاب داستانی را در 6 ساعت مطالعه کرد و 1 صفحه از آن باقی ماند اگر این کتاب 1 صفحه داشته باشد فاطمه به طور متوسط در هر ساعت چند صفحه از آن را مطالعه کرده است 3 یک سالن مستطیل شکل است می خواهند در مکانی از سقف این سالن دریچه کولر قرار دهند به طوری که از 4 گوشه آن به یک اندازه باشد محل دریچه را تعیین کنید 13

14 مرور راهبردها در حل این مسئلهها از راهبردهایی که آموختهاید استفاده کنید ممکن است در حل مسئلهای راه جدیدی به ذهن شما برسد که با راهبردهای آموزش داده شده متفاوت باشد برای حل مسئلهها میتوانید از ماشین حساب استفاده کنید در مورد راهبردهای مختلف با هم کالسیهای خود گفتوگو کنید ممکن است یک مسئله با چند راهبرد حل شود یا چند نفر از یک راهبرد استفاده کنند ولی نحوه بهکار بردن آنها متفاوت باشد برای مثال چند نفر یک مسئله را با راهبرد رسم شکل حل میکنند اما نحوه شکل کشیدن آنها ممکن است متفاوت باشد در یک کالس ریاضی خوب و فعال تنوع راهبرد و راه حل وجود دارد 1 دانش آموزان آن کالس فوتبال بازی می کنند سایر دانش آموزان که تعدادشان دانش آموزان کالسی بسکتبال و 3 1 نفر است بازی آنها را تماشا می کنند این کالس چند دانش آموز دارد کم می شود 2 مساحت مربعی به ضلع 1 سانتی متر 1 متر مربع است اگر از ضلع مربع 1 درصد کم کنیم مساحت مربع چند درصد 3 کشاورزی زمین خود را به نسبت های زیر بذر پاشی کرده است: گندم: % 45 جو: % 37/5 ذرت: % 17/5 اگر مساحت زمین او 15 هکتار باشد مساحت زیر کشت هر بذر را حساب کنید 4 حاصل عبارت روبه رو را پیدا کنید 14

15 3 آنها پسرانه و بقیه دخترانه است اگر قیمت هر جفت 8 5 در یک کارگاه تولید کفش 496 جفت کفش تولید شده است کفش پسرانه 27 تومان و قیمت هر جفت کفش دخترانه 34 تومان باشد درآمداین کارگاه چقدر است زیر مسئله 2 است او ابتدا مهرهاش را 3 خانه به سمت 6 سارا یک بازی روی صفحه شطرنجی انجام میدهد مهره او روی نقطه 3 راست سپس 4 خانه به سمت باال و در انتها 2 خانه به سمت چپ آورد در حال حاضر مهره سارا روی کدام نقطه قرار دارد 7 چه کسری از شکل رنگی است توضیح دهید 8 اگر دیوارهای یک استخر با طرح مقابل کاشی کاری شده باشد چه کسری از دیوار کاشی سبز دارد

16 9 به چند حالت حاصل ضرب 2 عدد طبیعی 36 می شود در کدام حالت حاصل جمع کمترین مقدار است 1 عددی را 5 برابر و 3 عدد از آن کم کردیم حاصل 32 شد عدد موردنظر چند است

17 فصل 2 عددهای صحیح از عددهای صحیح )عالمت دار( می توان برای بیان وضعیت سرما وگرمای هوا و همچنین عمق و ارتفاع نسبت به سطح زمین یا سطح دریا استفاده کرد. عددهای صحیح جمع عددهای صحیح تفریق عددهای صحیح ضرب و تقسیم عددهای صحیح

18 عددهای صحیح فعالیت 1 نقطه روی محیط دایره حرکت می کند. در وضعیت O زاویه صفر درجه را نشان می دهد. وقتی روی دایره حرکت می کند تا برای مثال به نقطه برسد یک زاویه درست می کند. با توجه به جهت های و نشان داده شده مشخص O کنید هر یک از زاویه های زیر چند درجه اند با یک عدد عالمت دار نشان دهید. O O O 135 O O 45 O 45 2 در سال گذشته با نمایش عددهای صحیح روی محورآشنا شدید و آموختید که عددهای منفی قرینه عددهای مثبت اند. در ریاضی قرینه را با عالمت منفی نشان می دهند. با کمک محور مانند نمونه تساوی ها را کامل کنید قرینه 3( ) 3 3( ) قرینه 5( ) قرینه 7( ) قرینه 4( ) قرینه 5( ) قرینه 8( ) 3 مانند نمونه و به کمک محور باال تساویها را کامل کنید. قرینه قرینه 5( ) (( 5 ) ) 5 قرینه قرینه 7( ) قرینه قرینه )6 ) قرینه قرینه )7 ) از تساویهای باال چه نتیجهای میگیرید عددهای صحیح مثبت میتوان به صورت زیر نوشت: 7 7 و 3 3 عددهای صحیح سه دستهاند اعداد صحیح مثبت صفر و اعداد صحیح منفی. 18

19 کار در کالس فعالیت تساوی را کامل کنید ) 10( ) 4( ) ) 7(( ) 10( ) 7( 7 ) 4( 1 مانند نمونهها برای هر حرکت روی محور یک عدد عالمتدار )مثبت یا منفی( بنویسید وقتی دو حرکت پشت سرهم انجام می شود می توانیم یک جمع بنویسیم. مانند نمونه برای هر حرکت یک جمع بنویسید ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( 4( ) 2) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) )4 ) )2 ) )2 ) )4 ) را میتوان بهصورت تفریقی که دردوره ابتدایی مینوشتید تبدیل کنید یعنی: 3 2 )2 ) 3 تفریق را هم میتوانیم به جمع تبدیل کنیم.مانند: مانند نمونه تساویها را کامل کنید. 7 ( 4) ( 3) در دفتر خود برای هر جمع یا تفریق یک محور رسم کنید و به کمک آن حاصل را به دست آورید. 8 ) 5( 4 ) 7( 8 ) 5( 4 ) 2( ) 4( کار در کالس

20 1 جمع و تفریق ها را روی محور نشان دهید و حاصل را به دست آورید. ابتداتفریق ها را به صورت جمع بنویسید. ) 2( 0 0 ) 4( ) 3( 0 ) 2( از این فعالیت چه نتیجه ای می گیرید 2 جمع و تفریق ها را روی محور نشان دهید و حاصل را به دست آورید. ابتدا تفریق را به صورت جمع بنویسید. ) 5( ) 5 ( فعالیتتمرین از این فعالیت چه نتیجه ای می گیرید 1 عددهارا با هم مقایسه کنید ( 8) ( 8) مانند نمونه گسترده عددها را بنویسید عدد قبل و بعد هر یک از عددها را بنویسید. و 171 و و 5 و و 431 و 4 اگر هر نشاندهنده 1 و هر نشان دهنده 1 باشد چرا ویا برابر صفر می شود 5 عددها را بهطور تقریبی روی محور نشان دهید. 22 و 31 -و 27 -و 15- و و 275+ و 15 -و 8 -و

21 جمع و تفریق عددهای صحیح )1( 1 اگر نشان دهنده 1 و نشان دهنده 1 باشد. مانند نمونه حاصل جمع و تفریق ها را با رسم دایره های توپر و تو خالی به دست آورید. تفریق ها را ابتدا به جمع تبدیل کنید. 4 ) 5( 4 ) ) 5(( ) 3( 5 ) 6( عالوه بر روش فوق پیدا کردن حاصل جمع و تفریق را با محور نیز آموختهاید. اکنون با یکی از این دو روش حاصل را بهدست آورید. مانند نمونه برای هر کدام نتیجه را بنویسید. ) 2( ) 3( ) 2( نتیجه: اگر هر دو عدد مثبت باشند حاصل جمع آنها مثل جمع دو عدد طبیعی است. 4 ) 1( ) 4( ) 4( ) 2( نتیجه: اگر هر دو عدد منفی باشند حاصل جمع و تفریقها را بهدست آورید. ) 4( ) 6( ) 10( ) 20( ) 100( ) 7( ) 4( ) 6( 8 3 ) 40( ) 8( 200 ) 400( ) 40 ( ) 30(

22 فعالیت بنویسید. با دو روشی که برای جمع و تفریق می شناسید در هر قسمت حاصل جمع و تفریق ها را به دست آورید و نتیجه را 4 ) 2( ) 5( ) 3( 4 ) 5( نتیجه: اگر در جمع دو عدد صحیح یکی از دو عدد مثبت و دیگری منفی باشد و بدون در نظر گرفتن عالمتها مقدار مثبت بیشتر باشد عالمت حاصلجمع 4 ) 6( ) 5( ) 8( 5 ) 7( 7 9 نتیجه: اگر در جمع دو عدد یکی از دو عدد مثبت و دیگری منفی باشد و بدون در نظر گرفتن عالمت ها مقدار عدد منفی بیشتر باشد عالمت حاصل جمع با توجه به نتایج باال حاصل عبارت ها را به دست آورید. ) 5( ) 2( ) 9( ) 7( 3 9 کار در کالس ) 20( ) 5( ) 7( ) 10( ) 20( ) 10( 22

23 تمرین 1 عددها را از کمتر به بیشتر و از چپ به راست مرتب کنید. و 12 و 34 و 5 و 0 و 45 و 15 و 5 و 1 و 2 23 پاسخ مسئلههای زیر را در دفترتان بنویسید. نشان دهیم. و زیر هم کف را با 2 اگر طبقه هم کف یک ساختمان را با صفر و طبقههای باالی همکف را با مسئله زیر را پاسخ دهید. شخصی در طبقه 5 سوار آسانسور شد. ابتدا 3 طبقه باال رفت و پس از خرید 6 طبقه به پایین آمد. پس از خرید چای 2 طبقه پایین رفت و در صندوق خرید خود را حساب کرد.سپس دوباره 2 طبقه پایین رفت و در پارگینگ سوار ماشین خود شد. ماشین این شخص در کدام طبقه بود 3 دمای هوای شهرکرد 2 درجه زیر صفر است.اردبیل 8 درجه از شهرکرد سردتر است. دمای هوای شهراردبیل چند درجه است 4 دمای شهرکرمان سنندج و یاسوج به ترتیب 21 درجه باالی صفر 6 درجه زیر صفر و 10 درجه زیر صفر است. سنندج چند درجه از کرمان سردتر است سنندج چند درجه از یاسوج گرمتر است 5 در جای خالی عدد مناسب بنویسید در مثلث مقابل عدد روی هر ضلع از مجموع عددهای دو رأس به دست میآید. عددها را کامل کنید حاصل عبارت ها رابه دست آورید ) 4( ) 5( 10 ) 5( ) 20( 10 ) 5( 10 ) 5( 10 ) 20(

24 جمع و تفریق عددهای صحیح )2( فعالیت 1 مانند نمونه جمع و تفریق دو عدد دو رقمی را به جمع و تفریق عددهای یک رقمی تبدیل کنید. سپس با توجه به ارزش مکانی حاصل را به یک جمع تبدیل کنید. یکان دهگان ) 3( ی د ی د ی د به همین ترتیب می توانید جمع و تفریق چند عدد دو رقمی را انجام دهید. ی د ی د ) 6( 2 حاصل عبارتهای ردیف اول را با کمک 4 قانونی که در درس قبل نتیجه گرفتید نیز پیدا کنید. روش کار را توضیح دهید کدام یک از دو روش برای شما سادهتر بود در این مورد در کالس گفتوگوکنید. کار در کالس ی د حاصل عبارت ها را مانند نمونه باال انجام دهید. ی د ی د

25 فعالیت 1 در این نمونه به کمک محور و به صورت تقریبی محل جواب و عالمت آن تعیین می شود و از روی حرکت فلش ها می توان روش محاسبه را حدس زد. با توجه شکل حاصل مثبت و جواب است اکنون حاصل عبارتهای زیر را به دست آورید. برای هر کدام یک محور و حرکت تفریق رسم کنید ) 57( حاصل هر عبارت را به کمک ماشین حساب بهدست آورید و درستی پاسخهای خود را بررسی کنید. استفاده کنید. این کلید عدد روی صفحه را قرینه میکند. برای وارد کردن برای منفی کردن عددها از کلید 4 3 عدد 43 دکمه را به این ترتیب وارد کنید. برای رسیدن به 43 چه راه حل دیگری دارید کار در کالس 1 بدون محاسبه کردن فقط تعیین کنید که حاصل عبارت مثبت است یا منفی ) 50( 2 حاصل عبارت ها را مانند نمونه به صورت تقریبی به دست آورید حاصل دقیق عبارت های باال را با ماشین حساب به دست آورید و با پاسخ خود مقایسه کنید. 25

26 تمرین 1 حاصل عبارت ها را با روش ارزش مکانی به دست آورید. ی د ص ی د ص ی د ص یک زیر دریایی 150 متر پایین تر از سطح دریا قرار دارد. زیر دریایی دیگری 50 متر از آن باالتر است.ارتفاع زیر دریایی دوم نسبت به سطح دریا چند متر است 3 حاصل عبارتهای زیر را بهدست آورید. از هر روشی که میخواهید حاصل را بهدست آورید. ) 7( )) 4( ) 5(( ) 13( )) 9( 17( ) 36( ) 17( ) 37( ) 8( ساختمانی از 7 طبقه روی هم کف و 3 طبقه زیر هم کف تشکیل شده است. احمد در طبقه 2 است. او ابتدا 3 طبقه باالست. سپس 2 طبقه پایین آمد و از آنجا 5 طبقه باال رفت. احمد هم اکنون در کدام طبقه است 5 نقاط مشخص شده بهطور تقریبی چه عددی را نشان میدهند حاصل عبارتهای زیر را بهصورت تقریبی بهدست آورید حاصل هر عبارت را با ماشین حساب به دست آورید و با پاسخ خود مقایسه کنید جاهای خالی را کامل کنید

27 ضرب و تقسیم عددهای صحیح فعالیت 1 به کمک محور و حرکت انجام شده روی آن یک عبارت ضرب بنویسید و حاصل را پیدا کنید * * کار در کالس )1 ( 3 3 مساوی 3 تا )1 ) یعنی 3 پس: یعنی 1 پس 3 تا 2 اگر فرض کنیم هر 1( ) 3 3 یعنی 3 تا 1( ) یعنی 3 پس: یعنی 1 پس 3 تا هر حاال تساویها را کامل کنید. 4 ) 1( 5 ) 1( 6 ) 1( 7 7 ) 1( مانند نمونه حاصل ضربها را بهدست آورید. ) 4( ) 2( 4 2 ) 5( ) 3( ) ١( ) 3( ) ٣( ٣ ) 4( ) 3( 4 3 ) 1( 12 ) 1( 12 ) 3( ) 7( ) 2( ) 8( ) 4( ) 3( ) 2( ) 5( 3 ) 6( ) 2( ) 4( ) 1( 1 8 ) 1( ) 8( ٨ با توجه به فعالیت باال جدول مقابل را کامل کنید. به کمک آن حاصل ضرب ها را بنویسید. 4 ) 8( ) 5( ) 3( ) 6( ) 7( 27 ) 8( ) 5( ) 4( ) 3( 7 5

28 فعالیت 1 در دوره دبستان برای نشان دادن ضرب و تقسیم اعداد از شکلی مانند شکل زیر استفاده می کردید ضربهای زیر را ابتدا با محور نشاندهید. سپس تقسیمهای متناظرشان را بنویسید. ) 4( ) 3( ) 12( ) 6( ) 2( ) 12( ) 3( ) 5( ) 15( ) 2( ) 4( ) 8( بدون استفاده از محور برای هر یک از ضربهای فوق تقسیم دیگری بنویسید. 2 با توجه به تقسیمهای باال جدول زیر را برای تقسیم دو عدد کامل کنید و حاصل تقسیمها را بهدست آورید. ) 12( ) 2( ) 21( ) 3( ) 14( ) 7( ) 21( ) 7( 1 حاصل عبارت ها را به دست آورید. ) 2( ) 4( ) 8( 4 ) 3( ) 2( کار در کالس ) 14 ) 7(( ) 3( )28 ) 4(( ) 3( 2 حاصل ضرب عددهای روی رأس های مثلث روی هر ضلع نوشته شده است. جاهای خالی را کامل کنید الگوهای عددی را کامل کنید. و و و و 9 و 6 و 3 و 0 و 3 و و و و و و و 5 و 10 و 5 و 20 و و و 28

29 تمرین 1 جمالت زیر را کامل کنید. اگر حاصلضرب یک عدد طبیعی در یک عدد صحیح منفی شود آن عدد صحیح است. اگر حاصل تقسیم دو عدد صحیح هم عددی منفی شود یکی از آن عددهای صحیح و دیگری است. اگر ضرب دو عددصحیح صفر شود یکی از آنها است. اگر حاصل تقسیم دو عدد صحیح مثبت باشد ضرب آن دو عدد صحیح است. 2 بدون محاسبه مشخص کنید که حاصل عبارت مثبت یا منفی است ) 41 80( ) 50 60( ) 27 50( ) 40 20( ) 80 40( ) 40 5( ) 8 4( ) 2 3( 3 در جاهای خالی عدد مناسب بنویسید. ) 200( ) 100( را بنویسید. 4 همه پاسخهای ممکن برای عبارت 12 5 حاصل عبارتهای زیر را بهدست آورید. )) 2( ) 3(( ) 5( )) 2( ) 7(( ) 5( ) 5 4( ) 6( 5 ) 4 ) 3(( 6 قطاری از مشهد بهسوی تهران در یک مسیر مستقیم در حال حرکت است. طول مسیر 1200 کیلومتر است و قطار در هر ساعت 60 کیلو متر حرکت میکند. شهر شاهرود را که در نیمه راه است مبدأ مقایسه در نظر بگیرید. زمان رسیدن به شاهرود را صفر و قبل از آن را منفی و بعد از آن را مثبت در نظر بگیرید و به سؤالهای زیر پاسخ دهید. قطارچه ساعتی از مشهد حرکت کرده است چه ساعتی به تهران میرسد قطار در ساعت 3 در چه فاصلهای از شاهرود بوده است در چه ساعتی 220 کیلومتر بعد از شاهرود است جدول زیر را کامل کنید. 1- زمین)برحسب ساعت( مکان قطارنسبت به شاهرود -48

30 1 مرور فصل مفاهیم و مهارت ها در این فصل واژههای زیر بهکار رفتهاند. مطمئن شوید که میتوانید با جمالت خود آنها را تعریف کنید. برای هر کدام مثال بزنید. قرار دادی برای جهتهای مثبت و منفی محور عددهای صحیح و مرتب کردن عددهای صحیح )مثبت صفر منفی( صحیح مثبت همان عددطبیعی است. قرینه قرینه یک عدد صحیح جمع و تفریق روی محور تبدیل تفریق به جمع مقایسه و ترتیب کردن عددهای صحیح جمع و تفریق با دایرههای توپر و خالی تعیین عالمت در ضرب و تقسیم جمع و تفریق دوعدد صحیح ضرب و تقسیم دوعدد صحیح انجام عملیات عددهای صحیح به صورت ذهنی انجام عملیات عددهای صحیح بهصورت تقریبی و با ماشین حساب حل مسائل مربوط به عددهای صحیح کاربرد کاربرداین درس را در فصلهای سوم )عبارتهای جبری(. این درس در زندگی روزمره در بیان عددهای عالمتدار مثل درجه هوا ارتفاع نسبت به سطح دریا و کاربرد دارد. شما میتوانید کاربردهای دیگری برای آن پیدا کنید. تمرین های ترکیبی 1 حاصل عبارتهای زیر را بهدست آورید. ) 18 2( ) 3 7( ) 6( 8 ) 4( 16 ) 4( دمای هوا در تبریز دو درجه زیر صفر و دمای اردبیل 3 برابر آن است. میانگین دمای این دو شهر چند درجه است 3 الگوهای عددی زیر را ادامه دهید. الگو را به فارسی توضیح دهید. و و و 15 و 12 و 9 و 6 و 3 و و و و 12 و 10 و 8 و 6 و 4 و 2

31 4 عددهای متوالی و 22 و 17 و 12 و 7 و 2 پنچ تا پنچ تا افزایش پیدا می کنند. در توالی دیگر و 24 و 17 و 10 و 3 هم عددها هفت تا هفت تا افزایش پیدا می کنند. عدد 17 در هر دو توالی مشترک است.عددمشترک بعدی کدام است با توجه به شرایط زیر عددهای داخل شکلها را مشخص کنید. عدد 2 داخل هر سه شکل است. عدد 3 داخل دایره ومثلث است ولی در مربع نیست. عددهای 10 و 5 در مربع و دایرهاند ولی در مثلث نیستند حاصل جمع عددهای داخل دایره صفر است و 6 عدد در دایره قرار دارد. 5 فقط داخل مربع است و 4 فقط داخل دایره است. جمع عددهای داخل مثلث نیز صفر است و 4 عدد داخل آن قرار دارد. 6 در شهر همدان در یک شبانه روز پاییزی حداقل دما 8 درجه و حداکثر آن 12 درجه است.میانگین دما چند درجه است 7 حاصل عبارتها را به دست آورید ) 4 3 ( ) 8( ) 8 9( ) 2( ) 1( ) 2( ) 3( 8 دو عدد صحیح پیدا کنید که حاصل ضرب آنها 24 و حاصل جمع آنها کمترین مقدار ممکن باشد. 9 در روز درخت کاری 180 نهال درخت کاشته شد. 40% این درختان کاج بودند.چند درخت کاج کاشته شده است مهره را به دسته های 2 تایی تقسیم کردیم. با هر دو دسته دو تایی یک دسته چهار تایی درست کردیم. با هر دو دست ه 4 تایی یک دسته 8 تایی درست کردیم و این کار را ادامه دادیم.در انتها بزرگ ترین دسته چند مهره داشت آیا دسته 4 تایی باقی ماند 11 در یک مدرسه دوره متوسطه او ل % 40 دانش آموزان در کالس اول % 32 در کالس دوم و بقیه در کالس سوم درس

32 می خوانند. چند درصد در کالس سوم درس می خوانند اگر تعداد دانش آموزان کالس دوم 80 نفر باشد تعداد کل دانش آموزان و تعداد دانش آموزان کالس اول را پیدا کنید. 12 به رابطه بین دو شکل سمت چپ توجه کنید. با توجه به آن مشخص کنید کدام یک از شکل های )1( )2( )3( یا )4( با شکل رسم شده همان رابطه را دارد شکل پایین صفحه 57 ریاضی دوم راهنمایی کد سارا می خواهد به دوستانش هدیه بدهد. اگر او برای هر یک از آنها یک مداد 1500 تومانی بخرد 2000 تومان زیاد می آورد و اگر مدادهای 1750 تومانی بخرد 1000 تومان کم می آورد تعداد دوستان سارا را با حدس و آزمایش پیدا کنید. 14 اگر کشیدن شکل ها را به همین ترتیب ادامه دهیم شکل شماره 8 چند مثلث کوچک دارد 15 دو عدد پیدا کنید که مجموع آنها 4 و حاصل ضرب آنها 12 باشد. 16 عددهای داخل دایره حاصل جمع عددهای داخل مربع اند. عددهای داخل دایره را کامل کنید. در چه صورت هر سه عدد داخل دایره منفی خواهد بود

33 فصل 2 هندسه واستدالل شکل های هندسی در اطراف ما به وفور وجود دارند. ما در دنیایی از شکل ها و حجم ها زندگی می کنیم. انواع خطوط نیز به صورت های مختلف در زندگی ما دیده می شوند. خط نقطه زاویه سطح و حجم عناصر اصلی علم هندسه اند. روابط بین پاره خطها روابط بین زاویهها رسم مثلث تساوی مثلثها

34 روابط بین پاره خط ها در ریاضیات برای نام گذاری شکل ها از حروف انگلیسی استفاده می کنیم. به طور معمول نقطه را با حروف بزرگ انگلیسی و دو سر خط را با حروف کوچک نام گذاری می کنیم. فعالیت 1 مانند نمونه ها شکل را با حروف انکلیسی نام گذاری کنید. B X X 2 در شکل زیر نام پاره خط ها نیم خط ها و خط ها را بنویسید و در صورت لزوم از راهبرد الگوسازی استفاده کنید. خط: نیمخط: پارهخط: دو خط موازی نام ببرید و با عالمت موازی بودن را نشان دهید. پاره خط ها را اندازه بگیرید و به صورت زیر طول آنها را نشان دهید و جاهای خالی را کامل کنید. T B C z U B > B C 3 در شکل مقابل پاره خط ها را اندازه بگیرید و بنویسید. آیا B = B است چرا آیا بدون اندازهگیری میتوان رابطه مقابل را نوشت چرا B BC C B + BC = C آیا می توان رابطه دیگری نوشت با قرار دادن اندازه ها به جای پاره خط ها درستی آنها را بررسی کنید. 34

35 E B کار در کالس 1 تمام پاره خط ها را با کمک راهبرد الگوسازی بنویسید. D C E + EC = C BD DE = BE مانند نمونه رابطه های دیگر را بنویسید. B C 2 با توجه به شکل مقابل طول پاره خط ها را اندازه بگیرید و نسبت های زیر را بنویسید. B C = BC C B BC = + = C C آیا مجموع دو نسبت همیشه برابر یک می شود چرا M B فعالیت 1 در شکل مقابل نقطه M وسط پاره خط B است. پاره خط ها رااندازه بگیرید و درستی رابطه ها را بررسی کنید. M = MB B = 2M MB = 1 B 2 مانند تساوی های باال تساوی های درست دیگر را بنویسید. 2 اگر پاره خط های کوچک با هم برابر باشند تساوی ها را با نوشتن عدد مناسب کامل کنید. B C D E C B CE E E BE BC BC M N کار در کالس مثلث BC متساوی االضالع است.تساوی های زیر را کامل کنید. M و N و اضالع هستند. B = C = M B M C N درستی تساوی مقابل را با اندازه گیری بررسی کنید. MN 1 BC 2 35 B C

36 B C G با توجه به پارهخطها اگر بدانیم B = DC و DC = EF و < GH EF رابطه های زیر را کامل کنید )این عالمت یعنی نتیجه می گیریم(. D E F H B DC = DC = EF B = EF EF < GH > فعالیتتمرین 1 هر تعداد رابطه درست بین پارهخطها در شکل مقابل میبینید در دفتر خود بنویسید. تمام پارهخطها را نام ببرید. )M وسط ضلع BC است(. B C M 2 یک خط رسم کنید و نقاط B C D را طوری روی آن نام گذاری کنید که رابطه زیر درست باشد. BD D BC C 3 مثلث BC متساوی االضالع است. M N وسط های ضلع اند. چگونه می توانید دلیل بیاورید که مثلث MN نیز متساوی االضالع است 4 تمام نقاط شکل مقابل را به هم وصل کنید.چه شکلی به وجود آمد M N کدام پاره خط ها اضالع شکل مقابل را مشخص می کنند B C کدام پاره خط ها قطرهای چندضلعی هستند 5 با رسم شکل های مناسب به سئوال های زیر پاسخ دهید. الف( از یک نقطه چند خط می گذرد ب( از یک نقطه چند خط راست می گذرد ج( از دو نقطه چند خط )از انواع مختلف( می گذرد د( از دو نقطه چند خط راست می گذرد 6 اگر روی یک خط راست 10 نقطه بگذاریم چند نیم خط به وجود می آید چرا 7 قد علی )a( بلندتر از قد حسن )b( و قد حسن اندازه قد حسین )c( است. a>b b c 36 رابطه مقابل را کامل کنید و نتیجه را به فارسی بنویسید. 8 مثلث BC متساویالساقین است. M و N وسط ساقهای B و C هستند. با نوشتن روابط و تساویهای ریاضی دلیل بیاورید که M N است.

37 روابط بین زاویه ها X O 1 Y زاویه مقابل نام گذاری شده و به چندصورت خوانده می شود. چرا از حروف کوچک و بزرگ استفاده شده است xoy= yox = O= O1 = 1 فعالیت 1 با انواع زاویه ها در سال گذشته آشنا شده اید. زاویه ها را نام گذاری کنید و نوع آن را مشخص کنید. 2 تساوی بین زاویه ها را کامل کنید. سپس با نقاله درستی نوشته ها را بررسی کنید. 2 1 xoy+ = xoz O + O = xoz = zoy xoz O = 1 3 زاویه های 1 O O 3 O 2 و 4 O همه با هم برابرند. جاهای خالی را با عدد مناسب کامل کنید. xou = O1 xot = tox yot = O2 O2 = zou z 2 Y O 1 X x y O 1 4 برای زاویه های متمم و مکمل تساوی بنویسید. z t u + = زاویههای متقابل به رأس را در شکل مقابل میبینید. تساویها را با عدد مناسب کامل کنید. 1 o 4 O1+ O2 = O2+ O3 = O1+ O4 = O3+ O4 = 37

38 E B کار در کالس D 1 = 1 زاویههای مشخص شده را با حروف نام ببرید. = 1 B 4 تا از رابطه های بین زاویه ها را بنویسید. 1 E D C B B C = C = M1 = N1 M N 2 نتیجه مقابل را کامل کنید. B C t? O z Y X 3 با توجه به شکل و تکمیل رابطه زیر مقدار زاویه را پیدا کنید. xot = toz+ zoy+ 120 XOt باشد. اگر 120 فعالیت 1 با توجه به شکل مقابل رابطه ها را کامل کنید. 1 3 O 2 O1+ O3 = O + O = 2 3 چه نتیجه ای از این فعالیت می گیرید 2 با توجه به نتیجه باال در شکل های زیر زاویه های مساوی را مشخص کنید. B E D C 38

39 تمرین 1 زمانهایی را بنویسید که عقربه بین ساعت شمار و دقیقه شمار زاویه راست باز تند و نیم صفحه را نشان دهد. 2 یک زاویه 120 رسم کنید. با نقاله نیمساز آن را بکشید. زاویه را نامگذاری کنید و یک تساوی بین زاویهها بنویسید. 3 در شکلهای زیر همه ضلعها و زاویههای شکلها با هم برابرند. آنها را اندازه بگیرید. به این شکلها چند ضلعیهای منتظم میگوییم. با افزایش تعداد ضلع ها زاویه های هر رأس چند ضلعی چه تغییری می کند t z Y اگر به همین ترتیب تعداد ضلع ها افزایش پیدا کند به چه شکلی نزدیک و نزدیک تر می شود 4 در شکل مقابل می دانیم زاویه های چگونه می توانید نتیجه بگیرید که زاویه های toy 90 هستند. xoy مساویاند. toz و xoz و 5 می دانیم در متوازی االضالع زاویه های کنار هم مثل B و و یا D و یا B و یا C 1 وD با هم مکمل اند. چگونه می توانید نتیجه بگیرید که زاویه C 2 و B مساوی اند X O B D 1 C 6 اندازه زاویه y,x را در شکل های زیر پیدا کنید. X Y 2 X 32 X X O Z Y X 100 X Y B X 30 C 50 B X C 150

40 رسم مثلث B B باشد. 1 مثلثی رسم کنید که یک ضلع آن 3 cm فعالیت چند مثلث می توان رسم کرد چرا 2 مثلثی رسم کنید که یک ضلع آن B 3cm یک ضلع آن C 2cm باشد. چند مثلث می توان رسم کرد 3 مثلثی رسم کنید که ضلع های BC C B به ترتیب 2 3 و 2/5 باشد. چند مثلث می توان رسم کرد 1 نکته وقتی مثلث ها را رسم می کنیدtآنها را مطابق با صورت مسئله نام گذاری کنید و اندازه ها را روی آنها بنویسید کمان ها و خط هایی را که در رسم مثلث استفاده کردید پاک نکنید کار در کالس 1 میخواهیم مثلثی به ضلعهای C 3 و B 4 و BC 2 سانتیمتر رسم کنیم. ابتدا یک پاره خط به اندازه 4 سانتیمتر را بکشید. چگونه میتوانیم تمام نقاطی را پیدا کنیم که تا رأس به اندازه 3 سانتیمتر باشند چگونه می توانیم تمام نقاطی را پیدا کنیم که تا رأس B به اندازه 2 سانتیمتر باشند اکنون چند نقطه پیدا میشود که هم از نقطه به اندازه 3 و هم از نقطه B به اندازه 2 سانتیمتر باشند آیا دو مثلث بهوجود میآید چرا 40

41 باشد. فعالیت 1 مثلثی رسم کنیم که یک ضلع آن B 3 cm و یک زاویه آن 50 چند مثلث به دست می آید چرا 2 مثلثی رسم کنید که یک ضلع آن B 3 cm و زاویه آن 40 B و 50 باشد. چند مثلث به دست می آید چرا 3 مثلثی رسم کنید که یک ضلع آن B 2 cm و ضلع دیگر آن C 3 cm باشد. چند مثلث می توان رسم کرد چرا باشد. 4 مثلثی رسم کنید که یک ضلع آن B 2 cm و ضلع دیگر آن C 3 cm باشد. زاویه بین آنها یعنی 50 چند مثلث می توان رسم کرد چرا 2 تاکنون سه حالت برای رسم مثلث آموختهاید که به اختصار آنها را )ض ض ض( سه ضلع )ز ض ز( دو زاویه و نکته یک ضلع بین )ض ز ض( دو ضلع و زاویۀ بین مینامند اگر مثلث دیگری از شما خواسته شد ابتدا باید آن را به یکی از حالتهای سه گانۀ باال تبدیل کنید سپس آن مثلث را رسم کنید 41

42 تمرین 1 مثلث BC را در حالت های زیر رسم کنید.)نام گذاری اندازه گیری را فراموش نکنید.( الف( BC 2 cm C 4 cm B 5 cm ب( 55 C 4 cm B 5 cm ج ) cm 55 B 100 B 5 2 مثلث BC را رسم کنید که 5 0 B 75 و C 55 باشد. چند مثلث با این شرایط میتوانید رسم کنید اگر در مثلث هر سه زاویه با هم برابر باشند آیا قابل انطباقاند دلیل خود را بیان کنید. 3 مثلث قائم الزاویه ای رسم کنید که دو ضلع زاویه قائمه آن 3 و 4 سانتی متر باشد. سپس ضلع دیگر آن را اندازه بگیرید. 4 مثلث متساوی الساقینی رسم کنید که قاعده آن 3 سانتی متر و زاویه راس آن 40 درجه باشد. 5 مثلث متساوی الساقینی رسم کنید که طول ساق آن 3/5 سانتی متر و زاویه های کنار قاعده آن 50 درجه باشد. 6 آیا می توان مثلثی با سه ضلع 2 و 3 و 7 رسم کرد چرا 7 فاصله یک فانوس دریایی از کشتی 5 کیلومتر است. فاصله فانوس دریایی از کشتی B نیز 6 کیلومتر است. فاصله دو کشتی از یکدیگر 4 کیلومتر است. هم اکنون نور فانوس دریایی روی کشتی B است. نورافکن چند درجه باید بچرخد تا نور آن روی کشتی بیفتد )هر کیلومتر رایک سانتیمتر روی دفتر خود در نظر بگیرید. پس از رسم مثلث زاویه موردنظر را اندازه بگیرید.( 42

43 هم نهشتی مثلث ها 1 روی یک صفحه کاغذ مثلثی مانند مثلث BC رسم کنید. کاغذ را مانند شکل از وسط تا کنید و مثلث را پر رنگ تر کنید. تا شکل در طرف دیگر کاغذ مشخص شود.کاغذ را باز کنید و مثلث دیگر را D DEF بنامید. فعالیت B E C F این دو مثلث BC و DEF = BC کاربن( DEF که بر هم منطبق میشوند با یکدیگر همنهشت )یاقابل انطباق( هستند و مینویسیم: چه راه های دیگر برای بررسی منطبق شدن دو مثلث می دانید )برای مثال استفاده از کاغذ پوستی یا شفاف یا کاغذ 2 در دو مثلث هم نهشت )قابل انطباق( همه اجزای متناظر با یکدیگر مساوی اند تساوی های زیر را کامل کنید. C B C 3 مثلث های BCو DEF را با مشخصات زیر رسم کنید. DE 3 cm DF 2 cm D 40 cm B 3 cm C 2 cm 40 cm آیا دو مثلث با یکدیگر هم نهشت اند تساوی سایر اجزای آنها را بنویسید همان طور که در درس رسم مثلث هم دیدید با داشتن دو ضلع و زاویۀ بین آنها فقط یک مثلث به نکته دست میآید پس میتوانیم نتیجه بگیریم: اگر دو ضلع و زاویۀ بین آنها از مثلثی با دو ضلع و زاویۀ بین آنها از مثلث دیگری برابر باشند آن دو مثلث قابل انطباق و یا هم نهشتاند. از این نتیجه در انجام فعالیت بعدی کمک بگیرید.

44 C E فعالیت اندازه اضالع دو مثلث در شکل داده شده است. 2cm 60 3cm B F 2cm 50 3cm D چرا دو مثلث هم نهشت اند چرا EF BC است در هندسه برای بیان استدالل به شیوه زیر عمل می کنیم. قسمت های خالی را تکمیل کنید تا استدالل کامل شود. تساوی اجزاء متناظر ض ز ض فرض مسئله C = DE = 2cm = = 50 B = = 3cm BC = BC فرض مسئله فرض مسئله تساوی اجزاء متناظر هم نهشتی دو مثلث حالت تساوی تساوی دو ضلع و زاویه بین آنها دلیل درستی هر تساوی 2 به همین ترتیب در مورد دو حالت دیگر رسم مثلث نیز میتوان نتیجهگیری کرد و در استدالل کردن برای هم نهشتی نکته استفاده کرد اگر سه ضلع از مثلثی با سه ضلع مثلثی دیگر برابر باشد آن دو مثلث بر هم قابل انطباقاند اگر دو زاویه و ضلع بین آن از یک مثلث با دو زاویه و ضلع بین آن از مثلثی دیگر برابر باشد آن دو مثلث با هم هم نهشتاند B 3cm 1 3cm O 2 3cm B C D 2cm 1 با توجه به شکل استدالل کنید که چرا دو مثلث هم نهشت اند چرا CD B است تساوی اجزا = کار در کالس ٢ دلیل قابل انطباق بودن دو مثلث را بنویسید. قائمه هستند فرض مسئله متقابل به رأس C 3cm D 2cm 44

45 تمرین 1 مشخص کنید مثلث BC با کدام مثلث و در چه حالتی برابر است. 2/5 80 3/5 B )1( )2( C 3/5 40 )3( 2/540 )7( 80 3/5 3/ )4( /5 )8( )5( )6( /5 3/5 40 3/5 )9( 2 B D 2 با توجه به شکل مقابل چرا C DE C 3 3 E B O B 3 با توجه به شکل مقابل چرا B CD C D 4 چهارضلعی BCD مربع است و نقاط E و F در وسط اضالع BC و CD قرار دارند اگر E وسط ضلع BC از مربع و F وسط ضلع CD از مربع باشد چرا دو مثلث DF و BE همنهشتاند چراF E چرا دو مثلث CFو EC همنهشتاند E C F D 2cm 2cm ٥ دلیل تساوی دو مثلث را بنویسید و تساوی اجزای متناظر دو مثلث را مشخص کنید. D B C ٦ چهار ضلعی BCD مستطیل است.چرا قطرهای مستطیل با هم برابر ند ٧ چهار ضلعیBCD متوازی االضالع است. 1 ) مساوی اند چرا زاویه های مقابل ( C و B 45 H C ٨ H هم نیمساز زاویه است و هم به ضلع BC عمود است چرا دو مثلث HB و HC با هم قابل انطباقاند

46 2 مرور فصل مفاهیم: دراین فصل واژه های زیر به کار رفته اند. مطمئن شوید که می توانید با جمالت خود آنها را تعریف کنید. برای هر کدام مثال بزنید. اجزای متناظر متقابل به رأس مثلث های هم نهشت یا قابل انطباق روشها و مهارتها: در این فصل روشهای اصلی زیر مطرح شدهاند. با یک مثال هر کدام را توضیح دهید و در دفتر خود یک خالصه درس تهیه کنید. نامگذاری پارهخط نیمخط وخط نامگذاری زاویه نوشتن رابطه بین زاویهها نوشتن رابطه بین پارهخطها نتیجهگیری از چند تساوی درست دلیل تساوی دو زاویه متقابل به رأس رسم مثلث در حالت ض ض ض رسم مثلث در حالت ض ز ض رسم مثلث با تبدیل به یکی از سه حالت ترسیم رسم مثلث در حالت ز ض ز تساوی اجزای متناظر در دو مثلث بیان استدالل تساوی دو مثلث به زبان ریاضی کاربرد: کاربرد این درس را در فصلهای ششم )بردار( و چهارم )ترسیمهای هندسی( خواهید دید. ضمن آنکه در کشیدن شکلهای هندسی گرافیک کامپیوتر طراحی و نیز کاربرد دارد. تمرین های ترکیبی: 1 C است 1 چرا 1 B H C 2 الف( مثلث قائم الزاویه ای رسم کنید که وتر آن 3 سانتی متر و یک زاویه آن 30 درجه باشد. ب( ضلع روبه رو به زاویه 30 را اندازه بگیرید. چه نتیجه ای می گیرید 3 چرا هر نقطه روی عمود منصف یک پاره خط از دو سر آن به یک اندازه است 46

47 فصل 3 جبر و معادالت جبری تبدیل مسائل زندگی روزمره به عبارتها و معادلههای ریاضی را مدلسازی میگویند. برای مثال هزینه کرایه یک اتوبوس عبارت است از یک قیمت ثابتی برای 3 ساعت اول و یک قیمت برای هر ساعت اضافه بعد از 3 ساعت. بنابراین میتوان هزینه اتوبوس را بهصورت یک عبارت جبری الگوهای عددی عبارتهای جبری مقدار یک عبارت جبری معادله

48 الگوهای عددی فعالیت 1 شکل ها به همین ترتیب ادامه پیدا می کند. با توجه به آن جدول را کامل کنید. ابتدا شکل های چهارم و پنجم را رسم کنید. 1 شماره شکل تعداد چوب کبریت 5 با توجه به الگویی که در جدول مشاهده میکنید توضیح دهید چه رابطهای بین شماره شکل و تعداد چوبکبریتها وجود دارد. تعداد چوب کبریتهای شکل دهم را پیدا کنید. شکل nام چند چوب کبریت خواهد داشت تعداد چوب کبریتها را بر حسب n بنویسید. 2 اکنون با توجه به شکلهای زیر و الگویی که مشاهده میکنید ابتدا شکل پنجم و ششم را رسم و سپس جدول را کامل کنید. 1 شماره شکل n تعداد دایره 3 یک تشک کشتی به شکل مربع است. جدول زیر را کامل کنید. 4 اندزه ضلع تشک 6/ a محیط تشک در فعالیت باال محیط یک مربع به اندازه a برابر با 4*a=4a است حرف a یک متغیر نامیده میشود در نکته جبر متغیرها نمادهایی برای بیان عددهای نامعلوم یا مقادیر غیر مشخص بهکار میروند 48

49 1 در دبستان با محیط و مساحت دایره آشنا شده اید. محیط و مساحت دایره را با استفاده از متغیرها نشان دهید. p محیط 3/14* * S مساحت کار در کالس r a نمودار مقابل چه کاری انجام می دهد به فارسی توضیح دهید: نمودارها را کامل کنید b این نمودار چه کاری انجام می دهد توضیح دهید: نمودارها را کامل کنید جمله nام الگوهای عددها را مانند نمونه بنویسید. ابتدا سه عدد بعدی هر الگو را بنویسید. 2 n و و و و و 8 و 6 و 4 و 2 و و و و 20 و 15 و 10 و 5 و و و و ١٢ و ٩ و ٦ و ٣ 49 و و و و 7 و 5 و 3 و 1

50 a a تمرین 1 در مثلث متساوی الساقین مقابل اندازه ساق را با a و قاعده را با b نشان می دهیم. b الف( چرا هر دو ساق را با a نشان می دهیم ب( محیط مثلث را به دست آورید. P محیط ج( مساحت مستطیل را با عبارت جبری بنویسید. S مساحت a b 2 هزینه چاپ کارت ویزیت به این شرح حساب می شود: 300 تومان قیمت پایه و 10 تومان برای هر کارت. هزینه چاپ 8 کارت چقدر می شود 3 هزینه ورودی یک اردوگاه برای هر مدرسه 200/000 هزارتومان و برای هر نفر 1000 تومان است. هزینه این اردوگاه را برای مدرسه ای که تعداد دانش آموزان a است با یک عبارت جبری بنویسید. 4 جمله nام الگوهای زیر را بنویسید. 5 شکل nام چند چوب کبریت خواهد داشت و 4 1 و 3 1 و 2 1 و 1 و 16 و 12 و 8 و 4 6 اگر عدد x وارد نمودارهای زیر شود چه عددی خارج می شود تفاوت این دو نمودار را توضیح دهید. X 3 +2 X +2 3 (x + ٢) ٣ 50

51 عبارت های جبری a فعالیت 1 محیط مربع مقابل را به دست آورید. p در درس قبل محیط مربع به صورت 4a نوشته شده درستی تساوی زیر را توضیح دهید. a a a a 4a 2 محیط مثلث متساوی االضالع را به دو صورت به دست آورید /5 a 3 حاال محیط مثلث متساوی الساقین و مستطیل را به دست آورید p a a b a p b چرا میتوانیم a را با a جمع کنیم آیا میتوانیم a را با b جمع کنیم 4 حمید هر روز چند صفحه قرآن میخواند. اگر n تعداد صفحاتی باشد که او در یک روز میخواند تعداد صفحاتی را که او در یک هفته میخواند با یک عبارت جبری نشان دهید. یک عبارت جبری شامل یک یا چند عدد و متغیر و عمل هایی مثل جمع تفریق ضرب و تقسیم است در زیر نمونه هایی از عبارت های جبری آورده شده است: p 4 و m 5 n و 5 z و 3 x 7 q در یک عبارت جبری اغلب از عالمت یا پرانتز برای حاصلضرب بین آنها استفاده میشود و از نماد» «پرهیز نکته 1 می گردد زیرا ممکن است عالمت ضرب با نماد انگلیسی» «به عنوان یک متغیر اشتباه شود در زیر حاصل ضرب دو متغیر x و y را به صورت های مختلف نمایش داده ایم که همگی آنها یکسان اند و هیچ فرقی با یکدیگر ندارند: xy x.y x)y( )x(y )x( )y( 51

52 1 در بعضی از کشورها میوه را بهصورت دانهای میفروشند. اگر قیمت هر سیب را با a و قیمت هر گالبی را با b نشان دهیم موارد زیر را با عبارت جبری نشان دهید. قیمت 5 سیب: قیمت 7 گالبی: قیمت 3 سیب و 2 گالبی: اگر فردی ازمیوهفروشی در یک روز 3 سیب خریده باشد و در روز بعد 2 سیب و 4 گالبی خریده باشد مجموع هزینه این دو خرید چقدر میشود هزینه چرا فقط هزینه سیبها را میتوان با هم جمع کرد خریددوم خریداول ٢ الف( مساحت هر دو مستطیل را با عبارت جبری نشان دهید. 2 3 a a کار در کالس S 2 مساحت مستطیل )2( 1 S مساحت مستطیل )1( )1( )2( S S 1 S 2 ب ) دو مستطیل را کنار هم گذاشتهایم. توضیح دهید مساحت این شکل چگونه بهدست آمده است S )3 2(a ج( پاسخهای الف و ب را با هم مقایسه کنید. 3 مانند فعالیت 2 برای شکل زیر یک تساوی بنویسید. )2 3( 2 3 a a b a b 5 5 فعالیت 52 توضیح دهید که با کمک تساوی باال چگونه میتوان یک عدد بیرون پرانتز را در جملههای آن ضرب کرد. هر کدام از عبارت ٢ a 8b 3a و 5b یک جمله است. دو جمله 3a a متشابه اند اما 8b و 3a متشابه نیستند. برای ساده کردن عبارات جبری فقط جملههای متشابه را با هم درنظر میگیریم و آنها را با هم جمع یا تفریق میکنیم الزم به ذکر است که در ساده کردن یک عبارت جبری استفاده از قوانین مربوط به اعمال که در درسهای گذشته خواندهاید مانند ضرب اعداد منفی در مثبت منفی در منفی مثبت در مثبت رعایت شود. خاصیت جابهجایی اعمال جمع و تفریق با یکدیگر خاصیت شرکتپذیری ضرب و عدم اهمیت پرانتز a(bc) (ab)c الزامی است زیادی برخوردارست. حاصل عبارتهای جبری زیر را به سادهترین صورت ممکن بنویسید. )3 n 1( )2 n 1( ٣n 1 2n 1 5n 2 ) 4 n 7 ( )7 n 4( 3 a 8 b 6 a 6 b 7 a 6 a 2 a 3 b 4 x 6 y 1 3 x 2 y 7 2 x 4 y 7 3 x 2 y 1

53 در زیر نحوه جمع کردن جمالت متشابه در عبارت جبری مشخص شده است. 4 x 5 y 6 x 8 y )6 x 4 x( )8 y 5 y( )6 4(x )8 5(y 2 x 13 y کار در کالس همچنین نحوه ضرب کردن یک جمله در پرانتز مشخص شده است. 3)2 x 5 y( 3 2 x 3 5 y 6 x 15 y )3 x 5 y( 1 3 x 1 ) 5 y( 3 x 5 y توضیح دهید که چگونه از روی عددهای صحیح که در فصل اول آموختید برای ساده کردن عبارت های جبری استفاده می کنید. 1 عبارتهای کالمی زیر را بهعبارت جبری تبدیل کنید. ب( هفت تا کمتر از 4 برابر یک عدد الف( هشت واحد بیشتر از یک عدد د( دو سوم محیط )p( ج( نه تا بیشتر از حاصل تقسیم یک عدد بر 5 2 فاطمه قصد دارد با جمع کردن پول خود یک چادر نماز که توسط بنیاد ملی مد و لباس اسالمی ایرانی معرفی شده است خریداری کند قیمت این چادر 5 d 4 s است. اگر او در حال حاضر 4 s تومان داشته باشد و هر هفته d تومان به پولش اضافه شود چند هفته طول میکشد تا بتواند پول آن را فراهم کند 3 یک عبارت کالمی برای عبارتهای جبری زیر بنویسید. 4 x 7 23 f 1 a 8 7 x 4 محیط و مساحت شکلها را بهصورت جبری بنویسید. p L p p 53 a a W P= b s 5 عبارت های جبری را ساده کنید. 1( 3 a 8 7 a 6 b 2( 3 p 4 t 2 p 7 t 3( 6x 9y 3a 6y 4( 8 r 6 r 9 a 4 a 5( )4 n 7( )5 n 6( 6( )2 x 8( )3 x 7( 7( 4)2 x 1( 3 x 7 8( 2 x 7 )4 x 8( 9( 6 7 e 9 h 2 h 5 e 10( 4)y x 2( 8)x 6 1( 11( 4 x 7 y 8 x 2 y 6 x 6 کدام عبارت جبری زیر را میتوان بهصورت سادهتری نوشت 1( t 5 t 2( u 3 v 4 3( 3 z 9 y 4( 7m 9n a a a a a تمرین

54 مقدار عددی یک عبارت جبری فعالیت 1 به شیوه شمارش تعداد دایره ها توجه کنید. چه رابطه ای بین آن و شماره شکل ها وجود دارد الف( تعداد دایرههای شکل 4 و شکل دهم را بنویسید. ب( تعداد دایرههای شکل nام را پیدا کنید. 2 اگر جمله n ام یک الگو 3 n 5 باشد جمله چهارم و دهم را پیدا کنید. 3 عبارت 2 n 7 را به ازای عددهای داده شده پیدا کنید. مانند نمونه راه حل را بنویسید. n n = برای پیدا کردن محیط تشک کشتی رابطه 4 a p را نوشته اید. محیط یک تشک کشتی به طول 5 متر را پیدا کنید. 5 در نمودار جبری زیر به جای x مقدار 3 قرار دهید و حاصل را پیدا کنید. عبارت های جبری نمودار را کامل کنید. x ٢-5 2 x در یک عبارت جبری داده شده اگر بهجای متغیر یا متغیرهای آن عدد یا عددهای معینی قرار دهیم مقدار عددی آن بهدست میآید در انجام عملیات محاسبۀ مقدار عبارت ترتیب انجام عملیات را که سال گذشته آموختهاید رعایت کنید در مثال زیر به نحوۀ ساختن یک عبارت عددی و سپس محاسبه و رعایت ترتیب انجام عملیات توجه کنید a )a 2 b( a 5 b 3 5 )5 2 3( 5 )5 6( 5 ) 1( نکته 1 54

55 کار در کالس 1 حسن و حسین مقدار عددی عبارت جبری زیر را به ازای t 6 s 3 محاسبه کرده اند. کدام یک پاسخ را درست به دست آورده است دلیل خود را بنویسید. )s 27 t( 3 W 4a 1 = 1 2a 2n 3 P= n 3( 27 )6 :3 حسن 3( 27 )6 :3 حسین 3 )6 9( 3 )33 3( مقدار عددی عبارت را به ازای a 2 بهدست آورید. 3 مستطیل مقابل را درنظر بگیرید. الف( یک عبارت جبری برای پیدا کردن مساحت آن بنویسید. ب( اگر n 4 باشد مساحت مستطیل را پیدا کنید. x )y y 8( 12 4 مقدار عددی عبارت زیر را به ازای x 3 و 4 y به دست آورید. فعالیت مقدار عددی عبارت جبری زیر را به ازای x 2 و y 3 پیدا کنید. 3 )2 x 3 y ( 5 )x 2y( اکنون ابتدا عبارت جبری را ساده کنید سپس مقدار آن را به ازای عددهای داده شده پیدا کنید. از مقایسه جواب ها چه نتیجه ای می گیرید 3 )2x 3 y ( 5 )x 2 y( 55

56 تمرین 1 سارا از یک فروشگاه کتاب تعداد p کتاب نو به مبلغ هر کدام 7000 تومان و s کتاب دست دوم به مبلغ هر کدام 2000 تومان خریداری می کند. الف( یک عبارت جبری برای مجموع خرید سارا بنویسید. ب( اگر سارا 3 تا کتاب نو و 6 کتاب دسته دوم خریده باشد مجموع خرید سارا را پیدا کنید. 2 کتابخانه ملی یکی از مراکز معتبر در ایران است که کتابهای خطی و چاپی دانشمندان ایرانی در دوران باشکوه تمدن اسالمی را )مخصوصا کتابهای قرنهای دوم تا هفتم هجری( نگهداری میکند. اگر m نسخه خطی و n نسخه چاپی در این کتابخانه نگهداری شود از هر نسخه خطی 2 میکروفیلمها و از هر نسخه چاپی یک میکروفیلم تهیه شده باشد تعداد کل میکروفیلم را با یک عبارت جبری نشان دهید. اگر 1000 نسخه خطی و 5000 نسخه چاپی وجود داشته باشد تعداد کل میکروفیلمها راپیدا کنید. 3 مقدار عددی عبارتهای جبری را به ازای عددهای داده شده بهدست آورید. m )n 1()n 1( و m 3 n 4 xy(x y( و x 8 y 1 a b 3-3 a+7-3 b+4 4 مدیر یک دبیرستان قصد دارد دانشآموزان پایه هفتم را جهت بازدید از مناطق جنگی به جنوب اعزام کند. هزینه بلیط قطار برای هر دانشآموز از تهران تا خرمشهر سی هزار تومان است. الف( هزینه خرید بلیط برای a دانشآموز را بهصورت یک عبارت جبری بنویسید. ب( اگر مدرسه دارای تعداد 120 دانشآموز در پایه هفتم باشد برای تهیه بلیط قطاردانشآموزان چقدر باید بپردازند 5 مقدار عددی عبارتهای جبری را به ازای عددهای داده شده بهدست آورید. الف( )x 3 y 1( )2 x 6 y 3( x 1/7 2 ج( 10 4 x 3 y 7 x 2)2 x y 3( x ب( y 0/6 د( 20 y 56

57 معادله فعالیت 1 محیط مربعی 12 متر است طول ضلع آن چقدر است p 4 a در تساوی مقابل عدد 12 را بهجای چه حرفی باید قرار دهید چرا چه چیزی مجهول است و باید مقدار آن را بهدست آورید این مقدار از حل کدام رابطه بهدست آمده است 2 حاال میخواهیم ببینیم پاسخ رابطه 6 n 7 37 یعنی چه عددی بهجای n درنظر بگیریم تا تساوی برقرار شود برای این کار بهجای n عددهای مختلف را قرار دهید. درستی یا نادرستی تساوی را بررسی کنید. n n + 7 = =25 37 کدام عدد تساوی را برقرار کرد پاسخ معادله چیست 1 یک عبارت جبری که در آن تساوی»=«وجود داشته باشد یک معادله نامیده میشود برای مثال 12=n 4 نکته و 37=n 6 معادله هستند جوابهای معادله بعضی از عددها هستند که تساوی عددی را برقرار میکنند پاسخ معادله های زیر را با حدس و آزمایش پیدا کنید. 8 x )x 2( 40 x*x 4 کار در کالس آیا حدس زدن و آزمایش کردن راه حل مناسبی است 57

58 1 به دو طرف تساوی عددی مقابل عددهایی را مانند نمونه اضافه کنید آیا باز هم تساوی برقرار است /5 4 3? چه نتیجه ای می گیرید 2 کار در کالس ٣ دو طرف تساوی مقابل را در عددهای مختلف ضرب کنید آیا باز هم تساوی برقرار است فعالیت 3 2 1/ چه نتیجهای میگیرید 4 توضیح دهید که در هر مرحله چگونه از دو نتیجه فوق استفاده شده است تا معادله حل شود. 2 x x x x 8 1 x 4 2 مراحل حل معادله باال را به صورت مقابل نیز می توان خالصه کرد 7= 1-x 2 2 x = 7+1 =8 x = 8 2 = 4 نکته x x x 7 3x 4 x x x 4 x کار در کالس 1 معادله های زیر را حل کنید. 58

59 فعالیت همانطورکه در مقدمه شروع کتاب بیان شد راهبرد روشهای نمادین کاربردهای زیادی دارد. اکنون که استفاده از حروف را آموختهاید مسئله زیر را به یک معادله تبدیل و آن را حل کنید. باغبان شهرداری 100 عدد گل بنفشه را در باغچهای به مساحت 6 متر مربع در میدان شهر کاشت و در آخر هم 6 گل تا اضافه آورد او بهطور متوسط در هر متر مربع چند بنفشه کاشته است )انتخاب مجهول ) خواسته مسئله x: تعداد بنفشهها در هر متر مربع تبدیل عبارت کالمی مسئله به عبارت جبری )تشکیل معادله( )حل معادله( تمرین 1 معادله های زیر را حل کنید. 1(2 x 3 9 2( 3 x ( 3 x ( 2 x 7 1 5( 7 2 x 8 6( 3 x (2 x 4 x 3 8( x 1 3 x 6 x 7 2 فاطمه کتاب داستانی را در 6 ساعت مطالعه کرد و 10 صفحه از آن باقی ماند. اگر این کتاب 100 صفحه داشته باشد فاطمه به طور متوسط در هر ساعت چند صفحه از آن را مطالعه کرده است 3 محسن برای خرید 8 مداد 4000 تومان به فروشنده داد و 900 تومان پس گرفت. قیمت از آن مداد چند تومان بوده است 4 از یک توپ پارچه 30 متری 12 دست کت و شلوار دوخته شده و 3/6 متر هم باقی مانده است. برای هر دست کت و شلوار چند متر پارچه مصرف شده است x 3 است چرا x آیا x 2 جواب معادله آیا x 3 جواب معادله x x 3 x 0 است چرا 7 احمد و بهمن 36 جلد کتاب را صحافی کردند. احمد 6 جلد کتاب بیش از بهمن صحافی کرده است. هر کدام از آنها چند جلد کتاب صحافی کرده است 8 سه عدد صحیح زوج متوالی پیدا کنید که حاصل جمع آن 42 شود. 9 دوعدد متوالی را بگونه ای پیدا کنید که مجموع آنها برابر 19 گردد. 10 چهار عددصحیح فرد متوالی را بگونه ای پیدا کنید که مجموع آنها عدد 80 گردد. 59

60 3 مرور فصل 60 مفاهیم: در این فصل واژههای زیر بهکار رفتهاند. مطمئن شوید که میتوانید با جمالت خود آنها را تعریف کنید.برای هر کدام مثال بزنید. معادله جمالت متشابه متغیر عبارت جبری الگوی عددی روشها و مهارتها: در این فصل مفاهیم اصلی زیر مطرح شدهاند. با یک مثال هر کدام را توضیح دهید و در دفتر خود یک خالصه درس بنویسید. نوشتن جمله nام یک الگو تبدیل عبارتهای کالمی به عبارتهای جبری نوشتن محیط و مساحت شکلها با عبارت جبری ساده کردن عبارتهای درس با جمع و تفریق جمالت متشابه پیدا کردن مقدار عددی یک عبارت جبری ضرب عدد در پرانتز مفهوم معادله و جواب معادله ساده کردن عبارت و سپس محاسبه مقدار عبارت جبری روش حل معادله پیدا کردن جواب معادله با حدس زدن تشکیل معادله و تبدیل مسئلههای یک معادله کاربرد: مهمترین کاربرد این درس حل مسئله با کمک راهبرد روشهای نمادین )تشکیل معادله( و بیان جبری الگوها و خاصیتها و قوانین است. از این درس در فصل بعدی استفاده زیادی برای بیان رابطههای مربوط به مساحت و حجم خواهد شد. تمرینهای ترکیبی: در صورتیکه تمرینهای زیر را بتوانید انجام دهید مطمئن باشید این فصل را بهخوبی فراگرفتهاید. y پیدا کنید. x و 2 1 مقدرا عبارت جبری زیر را به ازای 1 3 )2 x y 1( 4 x y 3 )2 x y 7( 2 معادله زیر را حل کنید. 2 x 3 x 2)x 2( 14 3 چهار عدد فرد متوالی پیدا کنید که حاصل جمع آنها 8 شود. 4 شخصی با سوزاندن 3500 کالری 0/45 کیلوگرم از وزنش خود را کم میکند. میزان کالریای که فرد باید در هر روز بسوزاند تا در 2 هفته 1/8 کیلوگرم از وزنش کم شود چقدر است 2 x یک مسئله بنویسید که متناظر با معادله مقابل باشد. 6 حاصل عبارتهای زیر را بهدست آورید

61 7 عبارتهای جبری زیر را ساده کنید. 5 f 8 f 4 10 f 9 3 a 7 3 a 5 a 10 4 )x 1( 2)x 1( 6 ) y x 1( 3 )1 8 y ( 8 مثلث قائم الزاویهای رسم کنید که وترش 5 سانتیمتر و یک زاویه آن 30 باشد. در کدام حالت از رسم مثلث استفاده کردهاید 9 چهارضلعی BCD یک مستطیل است دلیل تساوی دو مثلث را بنویسید. B C D 10 در شکل مقابل C B و DC BD است.چرا D نیمساز زاویه است O B C 11 با توجه به شکل دلیل تساوی دو پاره خط B و DC و همچنین دو پاره خط OB و OC را بنویسید. B O D C 12 می دانیم B C است چراO نیمساز زاویه است B O C 13 در ساعت 7 صبح یک روز زمستانی دمای اتاق 18 درجه بود. فاطمه پس از این که مقدار دمای هوای بیرون را از رادیو شنید حساب کرد و گفت: هوای بیرون 23 درجه از اتاق سردتر است. دمای هوای بیرون چند درجه بود 14 جدول روبه رو را طوری کامل کنید که حاصل جمع هر ردیف و هر ستون و هر قطر 30 شود

62 کنید. 15 یک ماشین عددساز با قانون زیر کار میکند.»عدد ورودی را در 3 ضرب کن و حاصل را با 7 جمع کن«با وارد کردن عدد 2 به این دستگاه چه عددی خارج میشود اگر عددخارج شده 5 باشد چه عددی وارد دستگاه شده است حاصل عبارت روبهرو را به دست آورید. عالمت یعنی عبارت به همین ترتیب ادامه پیدا میکند. جاهای خالی را کامل با کارتهای عدد به صورت کمترین مقدار ممکن بیشترین مقدار ممکن 1 18 با توجه به الگویی که در ساختن شکلهای زیر است تعداد چوب کبریتهای الزم برای شکل n ام را پیدا کنید. C B 19 با توجه به شکل ها اندازه زاویه BDC را پیدا کنید. C X D 3 X 5 X D 4 X B 62

63 فصل 4 مساحت و حجم اهمیت بسته بندی محصوالت غذایی کمتر از اهمیت تولید آن محصول نیست. برای مثال در بسته بندی شیرینی و شکالت کیفیت و ظاهر بسته بندی در فروش آن تأثیر زیادی دارد. یکی از موضوعات مهم در این بسته بندی ها رابطه بین سطح و حجم است که. حجمهای هندسی محاسبه حجمهای منشوری مساحت جانبی و کل سطح و حجم

64 حجم های هندسی فعالیت 1 به اطراف خود)کالس خانه خیابان و ( به دقت نگاه کنید. آیا چیزی پیدا میکنید که حجم نداشته باشد در تصویر مقابل چه نوع حجمهایی را میبینید آیا همه آنها شکل هندسی دارند آیا میتوانید یک طبقه بندی از انواع حجمها ارائه کنید حجم را می توان به دو دسته هندسی و غیر هندسی تقسیم کرد حجم های هندسی شکل های مشخص و تعریف شده دارند حجم های هندسی را می توان به سه دسته تقسیم کرد منشوری کروی هرمی برخی از حجم های هندسی نیز ترکیبی از این سه نوع هستند نکته 1 فعالیت 1 در تصویر فعالیت باال حجم های هندسی را با و غیرهندسی را با * مشخص کنید. در حجم های هندسی نوع آن را تعیین کنید. در حجم های ترکیبی نیز مشخص کنید که از چه نوع حجم هایی ساخته شده اند. حجم های هرمی حجم های منشوری حجم های کروی 2 با توجه به شکلهای باال خصوصیتهای سه نوع حجم هندسی زیر را بنویسید. حجمهای منشوری حجمهای مخروطی حجمهای کروی 64

65 2 حجمهای منشوری بین دو صفحه موازی قرار میگیرند نکته به دو سطح باال و پایین آن قاعده و به سطحهای اطراف آن وجه و به گوشهها که محل برخورد یالها است رأس میگویند کار در کالس 1 در هر یک از منشورهای زیر مشخص کنید چند وجه دارد یالها رأسها و قاعدهها را نام ببرید. تعداد وجهها: تعداد وجهها: رأسها: رأسها: یالها : یالها : قاعدهها: قاعدهها: منشور سه پهلو منشور چهارپهلو تعداد وجهها: تعداد وجهها: رأسها: رأسها: یالها: یالها : قاعدهها: قاعدهها: منشور پنج پهلو منشور شش پهلو ٢ برای اینکه در نام بردن یال و رأس چیزی جا نیفتد از چه راهبردی استفاده میکنید ٣ اگر تعداد ضلعهای قاعده منشور خیلی زیاد شود به چه شکلی نزدیک میشود قاعده آن به چه شکلی است چند رأس ٤ استوانه چند یال دارد با خمیر مجسمهسازی )یا میتوانید از یک سیبزمینی استفاده کنید( یک استوانه بسازید. با یک قیچی یا چاقو مانند شکلهای زیر آن را برش بزنید. سطح برش خورده را رنگ کنید و روی یک کاغذ بزنید اثر آن به چه شکلی است همین فعالیت را میتوانید با برشهای دیگر تکرار کنید. همچنین بهجای استوانه میتوانید منشورهای دیگری را هم امتحان کنید. به این کار مقطع زدن میگویند. نرمافزارهای زیادی هستند که میتوانند این فعالیت را شبیهسازی کنند. در صورت تمایل آنها را بهکار ببرید. 65 فعالیت

66 تمرین 1 آیا ممکن است مقطع یک کره و یک استوانه هم شکل باشند در چه صورت آیا ممکن است مقطع یک منشور و یک هرم همشکل باشند 2 یک استوانه باال به چه شکلی دیده میشود یک منشور 6 پهلو به چه شکلی دیده میشود رأسهای منشوری روی دایره قاعده استوانه است.این حجم از باال به چه شکلی دیده میشود 3 مشخص کنید هر کدام از حجمهای زیر ترکیبی از کدام حجمها هستند 4 حجم مقابل را از 4 جهت نگاه می کنیم این حجم از 4 طرف به چه شکلی دیده می شود راست روبرو باال باال پایین راست پایین روبرو 5 قاعده منشورهای زیر را رسم کنید )در واقع دید از باال یا همان مقطع منشور است(. 6 بلورها کریستال های معدنی به طور طبیعی شکل می گیرند ولی دارای حجم هندسی اند برای نمونه مشخص کنید 3 بلور زیر از چه حجم هایی درست شده اند 66

67 محاسبۀ حجم های منشوری c b 1 در دوره دبستان آموختید که حجم یک مکعب مستطیل برابر است با حاصلضرب طول عرض ارتفاع با توجه به درس جبر که در فصل قبل یاد گرفتید حجم مکعب مستطیل را با یک رابطه جبری نشان دهید. a V حجم 2 قاعده مکعب مستطیل از 8 مربع به ضلع یک سانتیمتر درست شده است. )٤ ٤( فعالیت اگر روی این قاعده مکعب مستطیلی به ارتفاع 3 سانتیمتر درست کنیم. حجم آن چقدر میشود اگر قاعده مکعب مستطیل 3 4 باشد با همان ارتفاع چه حجمی درست میشود 3 همچنین آموختید که واحد حجم مکعبی به ضلع 1 سانتیمتر یا 1 متر یک سانتیمتر مکعب یا یک متر مکعب میباشد. مشخص کنید که هر کدام از حجمهای زیر از چند مکعب واحد درست شدهاند. 4 اکنون هر کدام از شکل های زیر را به مربع های به ضلع 1 سانتی متر تقسیم کنید تا مشخص شود قاعده هر کدام چند مربع به ضلع یک سانتی متر است. )می توانید از عددهای کسری هم استفاده کنید(. 67 اگر روی این قاعدهها منشوری به ارتفاع 3 سانتیمتر درست کنیم حجم هر کدام چقدر میشود اگر به همین ترتیب بتوانیم مساحت قاعده هر منشور را با مربعهای واحد سطح تقریب بزنیم چگونه میتوانیم حجم شکلهای منشوری را بهدست آوریم برای مثال قاعده یک استوانه که به شکل دایره است با مربعهای واحد تقریب بزنید و حجم استوانه به ارتفاع 3 سانتیمتر را بهطور تقریبی بهدست آورید.

68 کار در کالس 1 باتوجه به فعالیت صفحه قبل رابطه جبری به دست آوردن حجم های منشوری )V( را که درآن مساحت قاعده منشور )S( و ارتفاع منشور) h( موجود است بنویسید. 2 با توجه به رابطه باال و مساحت قاعده داده شده حجم هر شکل را محاسبه کنید. 3 ابتدا مساحت قاعده و سپس حجم هر یک از اجسام زیر را حساب کنید. برای به دست آوردن مساحت و حجم هر شکل رابطه های جبری را بنویسید. می گیرد 4 منبع آبی به شکل استوانه است که شعاع قاعده آن 0/8 متر و ارتفاعش 2 متر است.این منبع چند متر مکعب آب 68 5 یک جعبه دستمال کاغذی به شکل مکعب مستطیل داریم که طول آن 25 عرض آن 12 و ارتفاعش 5 سانتی متر است. تعیین کنید چند عدد از این جعبه ها در یک کارتن مکعب مستطیل به ابعاد 50 و 30 و 24 سانتی متر جا می گیرد

69 30 تمرین 1 حجم ستون شکل مقابل را به صورت تقریبی پیدا کنید. )کل شکل را مکعب مستطیل درنظر بگیرید( حاال کمی دقیق تر محاسبه کنید و آن را به سه قسمت تقسیم کرده و حجم سه تکه را جداگانه حساب کنید و مجموع را بهدست آورید )شعاع قاعده استوانه چند است ( تفاوت دو جواب را بهدست آورید. 2 حجم اشکال زیر را به دست آورید /5 3 1/5 4/ چاهی به عمق 12 متر حفر کردهایم. شعاع دهانه این چاه 0/4 متر است. وقتی خاک کند و بیرون ریخته میشود حجم آن 1/5 برابر شود. اگر خاک این چاه بعد از بیرون آمدن در سطحی به ابعاد 4 و 5 متر بهطور یکنواخت ریخته شود تا یک مکعب مستطیل به وجود آید ارتفاع این مکعب مستطیل چقدر خواهد شد 4 حوضی است به شکل مکعب مستطیل و ابعاد آن 4 و 3 و 1/5 متر است. این حوض خالی را با شیر آبی که در هر دقیقه 60 لیتر آب وارد آن میکند پر میکنیم. چند ساعت طول میکشد تا حوض پر شود 5 یک پارچ به شکل استوانه است که ارتفاع آن 30 سانتیمتر و شعاع قاعده آن 4 سانتیمتر است. آب داخل این پارچ را در لیوانهایی به شکل استوانه که ارتفاع آنها 10 سانتیمتر و شعاع قاعده آن 2 سانتیمتر است میریزیم. این آب چند لیوان را پ ر میکند 6 قاعده یک منشور سه پهلو مثلث قائمالزاویهای که اندازه ضلعهای قائمه آن 3 و 4 است. ارتفاع این منشور 6 سانتیمتر است. حجم این منشور را پیدا کنید. 69

70 مساحت جانبی و کل 6 3 فعالیتکار در کالس 1 مساحت همه وجه های جانبی منشورهای زیر را به دست آورید. هر وجه چه شکلی دارد به مجموع این مساحت ها مساحت جانبی شکل می گویند برای بهدست آوردن مجموع مساحت جانبی منشور سه پهلوی باال به صورت زیر آن را روی کاغذ قرار میدهیم و به اندازه طول هر ضلع یک عالمت میگذاریم با توجه به شکلهای باال چگونه سادهر میتوانستیم مساحت جانبی را بهدست آوریم 3 باتوجه به ٢ سؤال باال اگر مساحت را با s محیط را با p و ارتفاع را با h نشان دهیم. رابطه جبری مساحت جانبی منشورهای باال را بنویسید. 1 مساحت جانبی شکلهای زیر را پیدا کنید. 2 ستونی به شکل منشور 6 پهلوست که هر ضلع آن 0/2 متر و ارتفاع آن 5 متر است. میخواهند بدنه این ستون را کاشی کاری کنند. چند متر مربع کاشی الزم است 2 5 b c 70

71 فعالیتکار در کالس 1 یک استوانه را به شکل زیر روی یک صفحه میغلتانیم و ابتدا و انتهای کار را مشخص میکنیم. با این کار چه شکلی بهدست میآید طول و عرض آن چگونه بهدست میآید مساحت این شکل چگونه بهدست میآید 2 با توجه به سؤال باال مساحت جانبی یک استوانه به ارتفاع h و شعاع قاعده r را با عبارت جبری نشان دهید. Sʹ 1 با توجه به سؤال باال با یک مستطیل میتوان یک سطح استوانهای درست کرد. این سطح استوانه را روی کاغذ بگذارید و دور آن خط بکشید. این دایره قاعده استوانه است. چون استوانه 2 قاعده دارد. 2 دایره و یک مستطیل مساحت کل استوانه را تشکیل میدهند. شکل مقابل را گسترده استوانه ای گویند. چه رابطهای بین دایره و مستطیل در این گسترده وجود دارد 2 گسترده یک منشور 6 پهلو با قاعده 6 ضلعی منتظم و گسترده یک مکعب مستطیل با قاعده مربع در شکل های زیر رسم شده اند. چه رابطه ای بین قاعده ها و مستطیل ها وجود دارد 71

72 تمرین 1 گسترده چند منشورداده شده است. آنها را روی کاغذ بکشید و منشورها را درست کنید و به کالس بیاورید. در چه صورت گسترده شکل وسط به یک مکعب تبدیل میشود 2 یک غلتک روی زمین آسفالت شده باید 4 بار غلت بزند تا سطح آن صاف شود. اگر شعاع غلتک 50 سانتیمتر و ارتفاع استوانه آن 1 متر باشد برای آسفالت کردن سطح یک کوچه به طول و عرض 4/20 متر این غلتک باید بهطور تقریبی چند بار بچرخد یک چرخ ماشین که کامال خیس شده است با 10 دور چرخیدن روی زمین جای خود را مشخص میکند تا خشک شود. اگر چرخ به ضخامت 20 سانتیمتر و قطر 70 سانتیمتر باشد چه مساحتی از زمین را خیس خواهد کرد 4 یک چادر مسافرتی به شکل مقابل است.چند متر پارچه برای ساخت آن بهکار رفته است حجم این چادر چقدر است 4 متر 5 یک مخزن نفت به شکل استوانهای است که شعاع قاعده آن 3 متر و ارتفاعش 5 متر است. میخواهیم بدنه خارجی و سقف آن را رنگ بزنیم. اگر هزینه رنگ کردن هر متر مربع تومان باشد برای رنگ کردن این مخزن چقدر باید هزینه کرد 6 میخواهیم با مقوا مکعبی به ضلع 10 cm بسازیم. چند سانتیمتر مربع مقوا بهکار میرود 7 یک جعبه به شکل مکعب مستطیل به ابعاد 30 و 50 و 40 سانتیمتر را با کاغذ کادو پوشاندهایم. برای پوشاندن این جعبه حداقل چند سانتیمتر کاغذ کادو الزم داریم چرا در این مسئله حداقل خواسته شده است 8 با مکعبهای به ضلع 1 واحد حجم مقابل را ساختهایم. اگر تمام سطحهای این حجم را رنگ کنیم چند مکعب رنگ نمی شوند چند مکعب رنگ میشود چند مکعب 2 وجهشان رنگ میشود چند مکعب 3 وجهشان رنگ شده است 2 متر 1/5 2 متر

73 سطح و حجم فعالیتکار در کالس 1 یک مستطیل به طول عرض داده شده را به دو صورت زیر لوله می کنیم تا استوانه به دست آید. در هر حالت حجم استوانه را بهدست آورید. مانند نمونه از رابطه های جبری کمک بگیرید. برای سادهتر شدن محاسبهها عدد پی )π( را 3 در نظر بگیرید. در هر حالت ابتدا شعاع قاعد ه و ارتفاع استوانه را تشخیص دهید. V h* S h 1 *r 1 *r 1 *π V ٢ با مقایسه حجمها و با توجه به اینکه هر دو حجم با یک مستطیل ساخته شده است چه نتیجهای میگیرید 2 یک کارخانه تولید چای دو نوع بستهبندی به شکلهای زیر ارائه میکند. هر دو نوع قوطی با ورق گالوانیزه درست شدهاند.در کدام یک چای بیشتری جا میگیرد در کدام یک ورق گالونیزه بیشتری برای ساخت قوطی بهکار رفته است در محاسبات خود عدد π را 3 در نظر بگیرید. باتوجه به عددهای باال اگر شما مدیر کارخانه باشید کدام نوع بستهبندی را انتخاب میکنید چرا کدام نوع بستهبندی در حمل و نقل بهتر است و جای کمتری میگیرد چرا برای بستهبندی شیرینی جعبههایی را درست میکنند. شکل گسترده این جعبهها بهصورت زیر است و پس از تا کردن مربع ها گوشه ها روی هم قرار می گیرند و جعبه درست می شود با توجه به اندازه های داده شده حجم )گنجایش( جعبه را پیدا کنید. اگر به جای 5 سانتی متر لبه ها را 6 سانتی متر درنظر بگیریم با همین مقوا حجم جعبه بیشتر می شود یا کمتر 73

74 مستطیل BCD را حول محوری که از D میگذرد دوران میدهیم. شکل مقابل نشان میدهد که مستطیلها چگونه حرکت میکنند. شما هم مانند شکل زیر کاغذی را روی مدادی بچسبانید و آن را بچرخانید و حرکت مستطیل را تماشا کنید. با چرخاندن این مستطیل چه حجمی بهوجود میآید مشخصات آن حجم را بنویسید. 1 همانطور که مالحظه میکنید با حرکت یک سطح در فضا حجم ساخته میشود همین کار را برای نکته شکلهای دیگر نیز میتوان انجام داد تا حجمهای دیگری ساخته شوند در سالهای بعد در این مورد بیشتر توضیح داده خواهد شد 1 سطحی مثل شکل مقابل را حول محور d دوران میدهیم. حجم چه شکلی ساخته میشود میتوانید با یک فرفره و چرخاندن آن حجم ایجادشده را ببینید. از این خاصیت در خیاطی تراشکاری و سفالگری برای ساختن حجمهای مختلف استفاده میکنند. فعالیتکار در کالس حساب کنید. 2 یک مستطیل را یک بارحول محور D و یک بار حول محور B دوران دهید. حجم حاصل از این دوران را 74

75 ?????? تمرین 1 یک مقوا به طول و عرض 5 20 را به شکل استوانه به ارتفاع 5 در آوردهایم. یک مقوای دیگر را نیز به ابعاد را به شکل یک استوانه در آوردهایم. با توجه به اینکه مساحت مقواها در دو حالت برابر است کدام استوانه حجم بیشتری دارد 2 با شکل مقابل یک منشور درست کردهایم. مساحت جانبی آن را پیدا کنید و 4 و یک صابون مکعب مستطیل شکل به حجم 32 سانتی متر مکعب پس از چند بار مصرف کوچک شده و به ابعاد سانتی متر تبدیل شده است. چند درصد این صابون استفاده شده است 4 یک استوانه که با یک مقوا به طول 20 سانتی متر و عرض 10 سانتی متر ساخته شده به طور تقریبی چه حجمی دارد )ارتفاع استوانه 20 است.( 5 اگر یک حجم از باال و سمت راست و روبرو به صورت زیر دیده شود آن حجم را رسم کنید. باال راست روبه رو 6 شکل مقابل گسترده یک منشور را نشان می دهد. مساحت جانبی منشور را پیدا کنید. 7 با توجه به حجم منشور و ابعاد آن اندازه ضلع های گسترده آن را بنویسید.?? 8 حجم مقابل از راست باال و روبه رو چگونه دیده می شود 75

76 ????? 4 مرور فصل واژهها در این فصل واژههای زیر بهکار رفتهاند. مطمئن شوید که میتوانید با جمالت خود آنها را تعریف کنید.برای هر کدام مثال بزنید. حجم هندسی حجم منشوری مساحت جانبی مساحت کل گسترده مفاهیم و مهارتها: در این فصل مفاهیم اصلی مطرح شدهاند.با یک مثال هر کدام را توضیح دهید و در دفتر خود یک خالصه تهیه کنید. حجم مخروطی و حجم منشوری انواع حجمهای هندسی قاعده وجه یال و رأس حجمهای منشوری مقطع زدن یک حجم منشوری رابطه پیدا کردن مساحت جانبی حجمهای هندسی رابطه پیدا کردن حجمهای منشوری رابطه پیدا کردن مساحت کل حجمهای منشوری ساختن یک حجم به کمک گسترده آن دوران سطح حول یک محور و ساختن حجم مقایسه حجمهایی که به یک سطح مشخص درست شدهاند کاربرد: کاربرد این فصل در زندگی روزمره فراوان است. در دنیایی از اجسام زندگی میکنیم و نیاز داریم حجمهای مختلف را اندازه بگیریم و برای ساختن حجمها نیز از سطحها )کاغذ مقوا ورق و ( استفاده میکنیم. تمرینهای ترکیبی: در صورتیکه تمرینهای زیر را توانستید انجام دهید. مطمئن میشوید که این فصل را بهخوبی یاد گرفتهاید. 1 حجم مساحت جانبی و مساحت کل شکلهای زیر را بهدست آورید. استوانه به شعاع قاعده 2 و ارتفاع 2 منشور چهار پهلو با قاعده مربع به ضلع 2 و ارتفاع 20 2 الف( با توجه به شکل مکعب مستطیل اندازه و ضلعهای خواسته شده روی گسترده آن را مشخص کنید. ب( حجم شکلهای زیر را بهدست آورید. c b 15 a

77 فصل 5 عددهای اول دسته بندی کردن و به خصوص ساختن دسته های مساوی و قابلیت تقسیم از مفاهیم با کاربرد در زندگی روزمره اند وقتی سربازها در دسته های منظم شده تعداد آنها باید بر تعداد ردیف ها و ستون ها قابل قسمت باشد عدداول شمارندۀ اول بزرگترین مقسوم علیه مشترک کوچکترین مضرب مشترک

78 عدد اول 1 دانشآموزان یک مدرسه در کالسهای ورزشی ثبت نام کردهاند. جدول تعداد ثبت نام شدهها و تعداد نفرات هر تیم در آن رشته در جدول زیر مشخص شده است. در کدام رشته ورزشی تعداد ثبت نام شدهها مناسب است چرا در کدام رشته تعداد ثبت نام شدهها مناسب نیست چرا بدمینتون پینگ پنگ بسکتبال والیبال فوتسال رشته ورزشی ٢١ تعداد ثبت نام شدهها تعداد نفرات هرتیم با کمترین جابهجایی نفرات پیشنهادی ارائه کنید تا تعداد نفرات تمام رشتهها مناسب شوند. 2 عدد ٦ را مانند نمونه به صورت ضرب دو عدد طبیعی بنویسید و معنی کنید. یعنی دو دسته 3 تایی عدد 10 را مانند نمونه تقسیم کنید و یک تساوی بنویسید و آن را معنی کنید. )تقسیمها نباید باقی مانده بیاورند(. یعنی 10 را میتوان 2 تا 2 تا شمرد دایره را مانند نمونه به دستههای مساوی تقسیم کنید. یعنی مشخص کنید 12 را چند تا چند تا میشود شمرد. به این ترتیب شمارندههای ٢ عدد ١٢ بدست میآید. :1,2,3,4,6,12 شمارندههای ١٢ 1 با یکی از روشهای باال شمارندههای هر عدد را مشخص کنید. : شمارندههای : 15 شمارندههای 14 فعالیتکار در کالس : شمارنده های : 8 شمارنده های 9 2 عدد ٢ شمارنده 4 هست. 4 هم شمارنده 12 است. آیا می توان نتیجه گرفت که 2 شمارنده 12 هم هست چرا 3 به طور کلی اگر a شمارنده b باشد b هم شمارنده c باشد آیا می توان نتیجه گرفت که a شمارنده c هم هست چرا 78

79 1 جدول زیر را کامل کنید.شمارندههای عدد را از کوچک به بزرگ بنویسید. با دیدن این جدول چه نتیجهای میتوان گرفت شمارندههای عدد عدد عدد شمارنده همه اعداد است. کوچکترین شمارنده هر عدد است. بزرگترین شمارنده هر عدد است. همه شمارندههای یک عدد را میشمارد. بعضی از عددها فقط هر عدد بزرگتر از ١ حداقل دارد. 2 برای عدد 7 از روشهای ضرب یا تقسیم یا دستهبندی استفاده و شمارندههای آن راپیدا کنید. به عددهایی مثل ١٣ ٥ و ٧ که فقط ٢ شمارنده دارند و آن دو شمارنده عدد یک و خود آن عدد میباشد عدد اول میگویند. 1 مانند نمونه عددها را به حاصلضرب دو عدد غیر از یک بنویسید. کدام عددها را نمیتوان بهصورت ضرب دو عدد غیر از یک نوشت آیا می توان گفت هر عددی که به صورت ضرب دو عدد بزرگتر از یک نوشته شود اول نیست 2 با قاعدههای بخشپذیری بر 2 ٥ ٣ که در دبستان آموختهاید و یا روشهای باال مشخص کنید کدام یک از عددهای طبیعی کمتر از 30 اول هستند. دور آنها را خط بکشید. عددهایی را که اول نیستند را بهصورت باال با ضرب دو عدد غیر از یک نشان دهید فعالیتکار در کالس

80 تمرین 1 آیا عدد 17 شمارنده 247 هست چرا 2 آیا اگرعددی بر 3 بخش پذیر بود می توان گفت که 3 شمارنده آن است 3 4 عدد بنویسید که 5 شمارنده آنها باشد کدام یک از عددهای روبهرو بر 15 بخشپذیر است چرا 5 تمام شمارندههای عددهای زیر را بنویسید جمالت درست را با و جمالت نادرست را با مشخص کنید. دلیل نادرست بودن آن جمله را بنویسید. عدد 29 اول است. هر عدد حداقل 2 شمارنده دارد. 80 تمام عددهای اول فرد هستند چون اگر زوج باشند عدد 2 شمارنده آنها میشود. اگر عددی غیر از خودش و یک شمارنده دیگری داشت حتما اول نیست. 7 در کالس 4 گروه 3 نفره و 6 گروه 4 نفره وجود دارد. دانشآموزان این کالس را در چند حالت میتوان به گروههایی با تعداد مساوی که تعداد نفرات هر گروه بین 2 و 7 نفرباشند تقسیم کرد 8 وقتی مینویسیم آیا میتوان نتیجه گرفت که هم 3 و هم 6 شمارندههای 18 هستند چرا آیا میتوان نتیجه گرفت که همیشه تعداد شمارندههای یک عدد زوج است 9 آیا حاصل ضرب دو عدد اول میتواند عددی اول باشد چرا 10 هر عبارت را کامل کنید. مجموع دو عدد طبیعی فرد همیشه عددی است. مجموع دو عدد طبیعی زوج همیشه عددی است. مجموع یک عدد زوج و یک عدد فرد همیشه عددی است. پس از تکمیل کردن جملههای فوق )میتوانید با حدس و آزمایش جملهها را کامل کنید.( به سؤال زیر پاسخ دهید. آیا حاصل جمع دو عدد اول همواره یک عدد اول میباشد

81 شمارنده اول 1 تمام شمارندههای عددهای زیر را بنویسید. : شمارندههای 12 : شمارندههای 35 : شمارندههای 14 : شمارندههای 9 در هر قسمت زیر شمارندههایی که عدد اول هستند خط بکشید. شمارنده اول عدد 9 چه عددی است شمارندههای اول 35 چه عددهاییاند 2 مانند نمونه هر عدد را بهصورت ضرب دو عدد بنویسید. این کار را آن قدر ادامه دهید تا به شمارندههای اول آن عدد برسید یا با توجه به نمودارهای درختی باال میتوان عددها را بهصورت ضرب عددهای اول نوشت: شمارندههای اول عددهای اولی هستند که با استفاده از حاصلضرب و تکرار آنها میتوان عددهای مختلفی را بهدست آورد. ١٢ ٣ ٢ ٢ فعالیت نکته 1 شمارندۀ اول یعنی عددهای اولی که با ضرب و تکرار آنها می توان عددهای دیگری را به وجود آورد مثل با شمارنده های اول 2 و 3 عددهای مختلف را با ضرب کردن بسازید. مانند نمونه ها بنویسید کار در کالس یک کارخانۀ عدد ساز که شمارنده های اول مادۀ اولیۀ کارخانه اند و محصوالت آن عددهایی مختلف اند 81 ویژگی عددهای به دست آمده این است که تمام شمارنده های اول آنها اعداد 2 و 3 هستند.

82 1 شمارنده های اول عددهای زیر را با رسم نمودار درختی پیدا کنید و آنها را به صورت ضرب شمارنده اول بنویسید در دوره دبستان آموختید که چگونه کسرها را ساده کنید. به مثال های زیر توجه کنید *2 2* *9 3*9 2 3 فعالیتکار در کالس 82 با تجزیه کردن عددهای صورت و مخرج کسرها را تا حد امکان ساده کنید. در واقع شمارنده های مشترک صورت و مخرج را ساده کنید. 20 ٥٠ ٨١ ٣٢ 2 مساحت یک مستطیل که طول و عرض آن عددهای طبیعی اند 18 شده است.تمام حالت هایی را که طول و عرض مستطیل می توانند داشته باشند بنویسید. طول و عرض این مستطیل چه ارتباطی با مساحت آن دارند

83 تمرین 1 شمارندههای اول صورت یک کسر 2 و 3 هستند. شمارندههای اول مخرج آن کسر 5 و 7 هستند. آیا این کسر ساده میشود چرا شود. 2 سه کسر بنویسید که پس از ساده شدن برابر ٣ ٥ 3 با شمارندههای اول 2 و 3 چند عدد تولید میشود که بین 30 و 50 باشد 4 عدد a پس از تجزیه به صورت مقابل در آمده است a شمارندههای اول آن چه عددهاییاند 4 شمارنده این عدد را بنویسید که اول نباشد. 5 عدد b پس از تجزیه به صورت مقابل درآمده است b شمارندههای اول آن چه عددهایی هستند 6 عددهای زیر را با رسم نمودار درختی تجزیه کرده و شمارندههای اول آنها را مشخص کنید عددهای 7 و 5 و 13 اول هستند. شمارندههای اول آنها را بنویسید. براساس آن تعریف دیگری برای عددهای اول ارائه کنید. 8 جمالت درست را با و نادرست را با مشخص کنید. دلیل نادرستی را توضیح دهید. الف( تمام عددها شمارنده اول دارند. ب( اگر عددی زوج باشد یکی از شمارندههای اولش 2 است. ج( هیچ عددی پیدا نمیشود که 5 شمارنده اول داشته باشد. د( تعداد عددهای اول بیپایاناند. 9 الگوهای شکلها را به الگوهای عددی تبدیل کنید. جمله nام هر کدام را بنویسید. 83

84 بزرگ ترین شمارنده مشترک فعالیت 1 قرار است دانش آموزان سال اول یک مدرسه به اردو بروند. آنها می خواهند در اردو چادر بزنند. تعداد افراد چادرها باید مساوی باشند. کالس اول الف 30 دانش آموز دارد. در این کالس از چادرهای چند نفره میتوان استفاده کرد چرا کالس اول ب 36 دانشآموز دارد. برای این کالس چه چادرهایی می توان بر پا کرد چرا اگر قرار باشد یک نوع چادر برای هر دو کالس تهیه کنیم چادرهای چند نفره مناسب است چرا اگر قرار باشد از چادر مشترک برای دو کالس استفاده شود و تعداد دانش آموزان یک چادر بیشترین تعداد باشد تا چادر کمتری تهیه شود چادر چند نفره مناسب است 2 دو عدد 24 و 18 را در نظر بگیرید. میخواهیم بزرگترین شمارنده مشترک دو عدد را پیدا کنیم. امید از روش زیر استفاده کرد: تمام شمارنده های 18 }1,2,3,9,9,18{ شمارنده های مشترک تمام شمارندههای 24 } بزرگترین شمارنده مشترک { یکتا از روش زیر استفاده کرد. او ابتدا عددها را بهصورت ضرب شمارندههای اول نوشت. ١٨ ٢ ٣ ٣ ٢٤ ٢ ٢ ٢ ٣ سپس حاصلضرب قسمتهای مشترک آنها را مشخص کرد تا بزرگترین شمارنده مشترک مشخص شود. بزرگ ترین شمارنده مشترک شمارنده های یک عدد را مقسوم علیه های آن نیز می گویند بنابراین شمارندۀ مشترک دو عدد همان بزرگ ترین مقسوم علیه مشترک است که به اختصار آن را ب م م می نویسند ب م م دو عدد را به صورت روبه رو نشان می دهند ( و ) به عنوان نکته 1 نمونه = 6 (18,24) آیا می توانید بگویید در فعالیت باال یکتا از چه الگویی استفاده کرده است 84

85 فعالیت 1 با نوشتن تمام شمارنده های دو عدد ب.م.م آنها را پیدا کنید. 30( و )20 12( و )14 کار در کالس 2 با تجزیه عددها به شمارنده های اول ب.م.م دو عدد را پیدا کنید. 30( و )42 36( و )48 1 می خواهیم مستطیلی به طول 16 و عرض 12 سانتی متر را با کاشی های مربعی پر کنیم. ضلع این کاشی مربعی چه عددهایی می تواند باشد چرا اگر بخواهیم کاشی های مصرف شده کمترین تعداد باشد )ضلع کاشی باید بزرگ باشد( چه عددی برای ضلع کاشی مناسب است چرا اگر بخواهیم کاشی های مصرف شده بیشترین تعداد باشد )ضلع کاشی کوچک ترین عدد باشد( چه عددی برای ضلع کاشی مناسب است چرا 2 در فصل قبل به این مسئله جواب دادید. یک جعبه دستمال به شکل مکعب مستطیل داریم که طول آن 25 عرض آن 12 و ارتفاعش 5 سانتیمتر است. تعیین کنید چند عدد از این جعبهها در یک کارتن مکعب مستطیل به ابعاد و 30 سانتیمتر جا میگیرد در این مسئله ابعاد کارتن چه ارتباطی با ابعاد جعبه دستمال دارند. با توجه به این ارتباط شکل زیر را کامل کنید تا مشخص شود چند جعبه در این کارتن جا گرفته است 85

86 عددهای زیر تجزیه شده اند ب.م.م های خواسته شده را به دست آورید کار در کالس ( 28 و 36 و )12 36( و )12 ) 36 و )28 12( و )28 تمرین 1 دو ظرف به گنجایش 12 و 18 لیتر داریم. می خواهیم با یک پیمانه که هر بار پر وخالی می شود دو ظرف را به طور کامل پر کنیم.کدام پیمانه ها برای این کارمناسب است بزرگ ترین پیمانه کدام است 2 یک مکعب مستطیل به ابعاد 12 و 36 و 28 سانتی متر را با مکعب های مساوی پر کرده ایم. بزرگ ترین ضلع این مکعب چه عددی است در این صورت چند مکعب در این مکعب مستطیل جا می شود 3 برای درستی جمالت زیر دلیل بیاورید. )b و a( 1 اگر دو عدد b و a اول باشند ب.م.م آنها یک میشود. اگر دو عدد به عددی بر عدد دیگر هم بخشپذیر باشند عدد کوچکتر ب.م.م دو عدد است. کوچکترین مقسوم علیه مشترک )یا شمارنده مشترک( هر دو عدد 1 است ابتدا عددهای صورت و مخرج را تجزیه کنید سپس کسرها را ساده کنید ب.م.م عددهای زیر را محاسبه کنید. 55( و )121 ) 108 و ) ( و ) برای جمالت درست زیر 2 مثال بزنید. )n و n( n ب.م.م دو عدد a و b شمارنده دو عدد a و b است. اگر عدد a اول باشد ب.م.م a و عدد دیگر مثل b یا یک میشود یا خود a.

87 کوچک ترین مضرب مشترک فعالیتکار در کالس 1 مضربهای صحیح یک عدد از ضرب آن در عددهای صحیح بهدست میآید. مضربهای صحیح 3 را کامل کنید. و و و و و 1 3 و 3 0 و )1 ( 3 و و و و و و و و و و 3 و 0 و 3 و و و و و 2 مضربهای طبیعی یک عدد از ضرب آن در عددهای طبیعی بهدست میآید. مضربهای طبیعی را به اختصار مضرب میگوییم. مضربهای عددهای زیر را بنویسید. و و و و و و 6 و 4 و 2: مضربهای 2 : مضربهای 7 : مضربهای 5 در این نحوه نوشتن عالمت به چه معناست 1 به سؤالهای زیر پاسخ دهید: اولین مضرب 7: سومین مضرب 6: دهمین مضرب 9: 80 چندمین مضرب 8 است 24 چندمین مضرب 6 است 36 چندمین مضرب 2 است 144 چندمین مضرب 6 است 2 آیا تعداد شمارندههای یک عدد محدود است مقدار مضربهای یک عدد چطور فعالیت 1 در یک بازی رایانه ای مهره 6 تا 6 تا حرکت می کند و مهره 4 B تا 4 تا حرکت می کند. در شروع بازی هر دو مهره روی عدد صفرند. در کدام عدد این دو مهره دوباره کنار هم قرار می گیرند : مضارب مشترک : مضارب : کوچک ترین مضرب مشترک : مضارب B 87

88 1 نکته کوچکترین مضرب مشترک اولین مضرب مشترک دو عدد است مضربهای مشترک بعدی را با داشتن اولین مضرب مشترک میتوان پیدا کرد کوچکترین مضرب مشترک دو عدد را بهطور اختصار ک م م میگویند و به صورتهای زیر نمایش میدهند ] و [ بهعنوان نمونه 12 ] 4 و 6[ قسمت است ک.م.م دو عدد 12 و 18 را پیدا کنید. 2 عددهای 18 و 12 به صورت تجزیه شده نوشته شده اند. : مضارب 18 : مضارب 12 12[ و ]18 : مضارب مشترک 18 و 12 12[ و ] با توجه به پاسخ باال چه رابطه ای بین شمارنده های اول دو عدد و ک.م.م آنها می بینید توضیح دهید. می توانید از مثال زیر هم استفاده کنید B ] و B[ تساوی را به صورت های مختلف می توان معنی کرد جاهای خالی را کامل کنید. 4 شمارنده است. ششمین مضرب عدد 24 است. 6 شمارنده است. چهارمین مضرب عدد است. عددهای و شمارنده است. عدد بر و قابل 2 یکی از مهم ترین کاربردهای ک.م.م در پیدا کردن مخرج مشترک دو کسر است. یعنی کوچک ترین عددی را پیدا می کنیم که به هر دو مخرج )بخش پذیر قابل قسمت( باشد. مانند نمونه حاصل جمع ها و تفریق ها را با کمک ک.م.م مخرج ها به دست آورید [ 18 و ]6 20[ و ]15 18[ و ]12 فعالیتکار در کالس

89 تمرین 1 هر 20 دقیقه یک اتوبوس خط از ترمینال حرکت می کند. اتوبوس های خط B هر 30 دقیقه از ترمینال حرکت می کند. ساعت 12 ظهر دو اتوبوس در خط های و B همزمان حرکت کرده اند. در چه ساعتی به طور هم زمان اتوبوس ها به هم می رسند 2 یک پیست دومیدانی در یک مجتمع فرهنگی ورزشی قرار دارد. امید و فرامرز از یک نقطه شروع به دویدن می کنند. اگر امید هر 35 دقیقه یک دور کامل پیست را طی کند و فرامرز هر 21 دقیقه یک دور کامل طی کند پس از چند دقیقه فرامرز و امید با هم به همان نقطه شروع می رسند در این صورت هر کدام چند دور دویده اند 3 آیا 210 مضرب مشترک 7 و 30 است چرا آیا 420 مضرب مشترک 7 و 30 است چرا دو عدد 7 و 30 چند مضرب مشترک دارند 4 دلیل درستی جمالت زیر را بیان کنید. اگر عددی بر عدد دیگر بخشپذیر باشند عدد بزرگتر ک.م.م دو عدد است. اگر ب.م.م دو عدد یک باشد ک.م.م دو عدد برابر حاصل ضرب دو عدد است. ک.م.م دو عدد اول برابر حاصل ضرب آنهاست. 5 برای هر کدام از جمالت درست زیر یک مثال بزنید. n ]1 ] nو n [nوn[ ب.م.م دو عدد شمارنده ک.م.م دو عدد است. حاصلضرب دو عدد برابر حاصل ضرب ک.م.م و ب.م.م دو عدد است. 6 بهصورت ذهنی تساویها را کامل کنید. 4[ و ]12 3( و )15 7( و ) 5 30( و )20 9( و ) 4 30[ و ] 15 19( و )38 50[ و ] [ و ]4 7( و 2 و ) 3 7[ و 2 و ] 3 9[ و ]4

90 5 مرور فصل مفاهیم: در این فصل واژههای زیر بهکار رفتهاند. مطمئن شوید که میتوانید با جمالت خود آنها را تعریف کنید و برای هر کدام یک مثال بزنید. ک.م.م ب.م.م مضرب شمارنده اول شمارنده )مقسوم علیه( یک عدد عدداول روشها و مهارتها: در این فصل روشهای اصلی زیر مطرح شدهاند. با یک مثال هر کدام را توضیح دهید و در دفتر خود یک خالصه درس تهیه کنید. پیدا کردن عددهای اول نوشتن شمارندههای یک عدد ساختن عددهای مختلف با شمارندههای اول پیدا کردن شمارنده اول یک عدد پیدا کردن تمام شمارندههای یک عدد با معلوم بودن تجزیه عدد تجزیه عددبه شمارندههای اول نوشتن مضربهای یک عدد پیدا کردن ب.م.م دو عدد رابطه بین مضرب و مقسوم علیه پیدا کردن ک.م.م دو عدد کاربرد: از مفاهیم ب.م.م و ک.م.م در محاسبات کسری )ساده کردن مخرج مشترک( استفاده می کنیم. درک شمارنده های اول یک عدد زمینه ساز همین بحث به صورت جبری است. تمرینهای ترکیبی: در صورتیکه تمرینهای زیر را بتوانید انجام دهید مطمئن باشید که این فصل را بهخوبی آموختهاید. 1 با توجه به تساوی معانی مختلف آن را بیان کنید. 2 ابتدا دو عدد زیر را به شمارندههای اول تجزیه کنید سپس ب.م.م وک.م.م آنها را به دست آورید عددهای اول بین 50 تا 80 را بنویسید. 4 با شمارنده های اول 2 و 3 دو عدد بنویسید که ب.م.م آنها 6 و ک.م.م آنها 36 باشد تعداد قطرهای یک n ضلعی را به دست آورید و با یک عبارت جبری نشان دهید از چه راهبردهایی برای حل این مسئله استفاده کردید

91 6 اگر x ٥ باشد مقدار عددی عبارت جبری 7 4x را بهدست آورید. 3x 7 ٧ عبارت های جبری را ساده کنید. 2 a 5 b 3 b 7 b 9 x 8 a 2 x 3 x 5 a 2 a 9 a 4 b 2)a b ( 3 )b a( ٨ معادله های زیر را حل کنید. 9 x x 4 ٨ 3 x ١٨ 12 ٩ آیا امکان دارد که یک معادله بیشتر از یک جواب داشته باشد چرا ١٠ در شکل مقابل تمام پاره خط ها و زاویه ها را نام ببرید. توضیح دهید از چه راهبردی استفاده می کنید. ١١ کوچک ترین عددی را که 3 شمارنده اول متفاوت داشته باشد پیدا کنید. راه حل خود را توضیح دهید.

92 ١٢ یک توالی عددی از 7 شروع می شود و چهارتا چهار تا به آن اضافه می شود. در توالی دیگری عدد از 1 شروع و 9 تا 9 تا به آن اضافه می شود. اولین و دومین عدد مشترک این دو توالی را پیدا کنید. ١٣ دو عدد بنویسید که 4 و 9 دو شمارنده آنها باشند. یک عدد بنویسیدکه 4 و 9 دو شمارنده آن باشند و 4 شمارنده دیگر نیز داشته باشد. ١٤ عددهای اول بین 80 تا 100 را بنویسید. ١٥ کوچک ترین عددی را پیدا کنید که شمارنده هایش 3 و 6 و 5 باشد. ١٦ حجم هر یک از اجسام زیر را به دست آورید باشد. ١٧ مساحت جانبی و مساحت کل یک جسم منشوری را پیدا کنید که قاعده آن شکل زیر و ارتفاعش 10 سانتی متر 3 ١٨ با توجه به شکل های زیر روابط بین پاره خط ها وزاویه ها را کامل کنید. 10 x C D E B z y D DE uot toz + = t u O B DE xou yoz E B you xou C CE B you zot = 92

93 فصل 6 بردار و مختصات تعیین موقعیت و مکان یک شیء مثل هواپیما مسیریابی و هدایت آن در فضا و یا یک کشتی در دریا با داشتن مختصات آن شیء و در هر لحظه و امکانپذیر است.بیان موقعیت اشیاء باعدد امکان کار با رایانه را نیز فراهم میکند تا بر کار سرعت و نقش بیشتری بدهد. پارهخط جهتدار بردارهای مساوی و قرینه بردار انتقال هم بردارها

94 پاره خط جهت دار فعالیت 1 یک دانشآموز در حیاط مدرسه ایستاده است. در صفحه زیر این دانشآموز را با یک نقطه نشان دادهایم. این فرد در حیاط مدرسه در چند مسیر مختلف میتواند حرکت کند آنها را نشان دهید. از بین مسیرها یک مسیر افقی را انتخاب کنید. حاال این فرد در چند جهت میتواند حرکت کند روی آن مسیر )راستا( جهتها را با فلش نشان دهید. برای حرکت این دانشآموز یک جهت انتخاب کنید. اگر هر قدم حرکت آن دانشآموز را با پاره خطی به طول نمایش دهیم روی شکل 3 قدم حرکت را در جهتی که انتخاب کردید نشان دهید. 2 شخصی در حال حرکت دادن یک جعبه روی زمین است. راستا یا مسیری که شخص به جسم نیرو وارد میکند روی شکل مشخص شده است اگر اندازه نیرویی که شخص وارد کرده است را با نشان دهیم روی راستای باال مقدار نیرو و جهت آن را نشان دهید. در شکل زیر همان شخص 2 برابر نیرو به جسم وارد کرده است. راستا اندازه و جهت نیرو را روی شکل مانند باال نشان دهید. راستا در مثالهای باال حرکت و نیرو را با پارهخطهای جهتدار نشان دادیم. در ریاضی به پارهخط جهتدار بردار میگوییم. O نشان میدهیم. بردار O را بهصورت انتها جهت اندازه ابتدا 94

95 کار در کالس در شکل زیر نیروی وزن یک جعبه با یک بردار مشخص شده است. مانند نمونه برای حرکت ها با نیروهای مشخص شده در شکل های زیر بردار رسم کنید. نیروهایی که دو نفر در مسابقه طناب کشی وارد می کنند نیرویی که فرد با طناب به جعبه وارد می کند مسیر حرکت هواپیما فعالیت 1 در شکل زیر دو نفر جعبه را از دو طرف میکشند. با توجه به نیروهای رسم شده به سؤاالت زیر پاسخ دهید. آیا دو نیرو در یک راستا هستند جهت دو نیرو چه تفاوتی دارند. اندازه نیروها را با هم مقایسه کنید. 2 دو دانش آموز در حال طناب کشیدن هستند. راستا جهت و اندازه نیروهای این دو نفر را نسبت به محل مشخص شده روی طناب با دو بردار نشان بدهید. در مثال های باال دو بردار قرینه یکدیگرند چون هم راستا و هم اندازه هستند ولی جهت هایشان عکس یکدیگر است. 95

96 تمرین 1 شکل مقابل تصویر یک جعبه است که چند نفر آن را با طناب می کشند. نیروهایی که به این جعبه وارد می شود را با بردار نشان دهید. 2 با توجه به ٤ جهت نشان داده شده حرکت نقطه را نشان دهید. از نقطه سه واحد به سمت شرق 2 واحد به سمت شمال 4 واحد به سمت غرب و 4 واحد به سمت جنوب و 3 واحد به سمت غرب حرکت میکنید. محل نهایی نقطه را با B نشان دهید. شمال شرق غرب جنوب 3 علی از خانه به مدرسه رفته است. با انتخاب مسیر رفتن علی به مدرسه حرکت های او را با بردار نشان دهید. مدرسه منزل علی 4 اندازه بردار 3 B است یعنی 3 واحد در جهت منفی محور از نقطه به نقطه B حرکت کرده ایم. ابتدای این بردار نقطه 1 محور و انتهای آن نقطه 2 است. 96 با توجه به نمونه فوق ابتدا انتها و اندازه بردارهای مشخص شده روی محور را بنویسید.

97 بردارهای مساوی و قرینه فعالیتکار در کالس 1 در شکلهای زیر دو نفر نیروهای با اندازههای برابر به جسم وارد میکنند. یک نفر در حال ه ل دادن جسم و یک نفر در حال کشیدن آن است. در حال هل دادن درحال کشیدن توضیح دهید چرا این دو بردار مساوی هستند. 2 با توجه به محور اندازه بردارهای زیر را مشخص کنید. این بردارها چه ویژگی مشترکی دارند 1 مساوی با بردار B 3 بردار رسم کنید. 2 روی محور زیر 4 بردار مساوی با اندازه 2 واحد در جهت منفی رسم کنید. 3 بردارهای مساوی را پیدا کنید. B E C D F H P Q G M N K L 97

98 فعالیتکار در کالس 1 شخصی از نقطه به نقطه B رفته است حرکت او را با یک بردار نشان دهید. اگر این شخص از نقطه B به نقطه برگردد حرکت دوم را نیز با یک بردار نشان دهید. این دو بردار را از نظر راستا اندازه و جهت مقایسه کنید. آیا این دو بردار قرینه یکدیگرند چرا مجموع حرکت این فرد چقدر است 2 با توجه به نیروهای وارد بر جسم زیر و بردارهای قرینه مشخص کنید جسم به کدام سمت حرکت میکند. دلیل خود را توضیح دهید. 3 با توجه به نیروهای وارد شده در شکل مقابل جسم به کدام طرف حرکت میکند چرا 1 با توجه به اندازه بردارهای نیرو که با طولهای مختلف نشان داده شده است توضیح دهید که جسم به کدام سمت حرکت میکند 2 با توجه به شکل های زیر بردارهای قرینه را نام ببرید. 98

99 تمرین 1 در شکل مقابل نیرو و وزن جسم با یک بردار مشخص شده است نیرویی که زمین به جسم وارد می کند را با یک بردار نمایش دهید. چرا جسم روی زمین می ماند و حرکت نمی کند 2 شخصی در نقطه ایستاده است اگر 3 واحد به سمت شمال 4 واحد به سمت شرق و 5 واحد به سمت جنوب و در انتها 2 واحد به سمت غرب حرکت کند به نقطه B می رسد. بردار حرکت شخص از به B را نشان دهید. 3 اگر شخصی در نقطه ایستاده باشد. 3 واحد به سمت شمال و سپس 4 واحد به سمت شرق برود تا به B برسد. اگر شخص دیگر از همان نقطه 4 واحد به سمت شرق و سپس 3 واحد به سمت شمال برود به کدام نقطه می رسد چرا 4 اگر شخص از نقطه 2 واحد به سمت غرب حرکت کند با چه حرکتی به نقطه میرسد. حاال اگر شخص از نقطه 3 واحد به سمت شرق و 2 واحد به سمت جنوب برود با چه حرکتی به محل اول خود برمیگردد 99 5 قرینه شمال چه جهتی است قرینه شرق چه جهتی است قرینه شمال شرقی چه جهتی است

100 مختصات C B در دوره دبستان با محورهای مختصات آشنا شدید. مختصات نقاط و B وC را بنویسید. ] [ B ] [ C ] [ G را پیدا کنید. 4 = 5 F 1 و = 0 E 0 و = / 4 5 نقاط 2 با توجه به محور عددهای صحیح که در فصل اول آموختید محورهای زیر را در جهت های منفی ادامه دادیم تا + C B D y y 2 3 = B = محورهای مختصات کامل شوند. حاال مختصات نقاط مشخص شده را بنویسید. C ] [ D ] [ نقاط زیر را روی محور مختصات پیدا کنید. E 3 = 1 2/ 5 3/ 5 F = 3 G = 4 / H = محورهای مختصات صفحه را به 4 قسمت تقسیم میکنند x x فعالیتکار در کالس در شکل مقابل این 4 ناحیه با عددهای 1 تا 4 مشخص شدهاند مرز ناحیۀ 1 و 2 را مشخص کنید مرز ناحیه 3 و 4 را نیز مشخص کنید مرز ناحیۀ 1 و ٤ و همچنین ٢ و ٣ را نیز مشخص کنید با توجه به نقشه روبهرو به سئوالهای زیر پاسخ دهید: 1 مختصات ورزشگاه تختی چیست 1 است 2 مختصات چه بنایی 1 ٣ مختصات مسجد جامع یزد چیست ٤ کتابخانه وزیری در کدام نقطه واقع است 100

101 1 در شکل مقابل حرکت از نقطه به B با بردار B نشان داده شده است. اگر بتوانیم فقط افقی یا عمودی حرکت کنیم )قرار می گذاریم که همیشه ابتدا افقی و سپس عمودی حرکت می کنیم.( مسیر حرکت از تا B را نشان دهید. در بردارهای زیر نیز مسیر را مشخص کنید. 2 در بردار برای حرکت از به B 4 واحد به سمت مثبت محور طول و سپس 2 واحد به سمت مثبت محور عرض ها 4 فعالیتکار در کالس حرکت می کنیم. این بردار را در صفحه مختصات می توانیم به صورت 2 نمایش دهیم. مختصات سایر بردارها را بنویسید. طول جغرافیایی هر نقطه با نصف النهاری که از آن می گذرد و عرض جغرافیایی هر نقطه با مدار مربوطه آن مشخص می شود. در نقشه مقابل با توجه به مدارها )خط های افقی( و مدار مبدأ )خط استوا( و نصف النهارها )خط های عمودی( و نصف النهار مبدأ )گرینویچ( به سؤال های زیر پاسخ دهید. 1 مختصات شهرهای زیر را به طور تقریبی بنویسید. قاهره: دارالسالم: الجزیره: نقشه ی آفریقا و مدارها ص 158 فصل دوم راهنمایی کد اگر یک هواپیما از خارطوم به لوآندا در مسیر تقریبا مستقیم حرکت کند حرکت این هواپیما را به صورت تقریبی با یک بردار نشان دهید. مختصات آن بردار را بنویسید. 3 از رباط تا الگوس را با چه برداری می توان پیمود 101

102 F B H G تمرین 1 با توجه به شکل مختصات هر نقطه را به صورت تقریبی بنویسید. C E D 2 بردار [ ] B [ ] C [ ] D [ ] E [ ] F [ ] G [ ] H [ ] باشد.مختصات نقطه را در محور مختصات مقابل طوری رسم کنید که ابتدای بردار نقطه 3 2 انتهای آن را بنویسید. ] [ [ ] B [ ] B با توجه به شکل مختصات نقطه م بر بردارهای زیر را بنویسید. [ ] C [ ] D [ ] CD [ ] 3 ابتدا مختصات بردار B را تعیین کنید. قرینه بردار B را نسبت به محور طول ها رسم کنید و مختصات قرینه B را بنویسید. B قرینه بردار B را نسبت به مبدأ مختصات پیدا کنید و مختصاتش را بنویسید. 4 مختصات بردارها را در شکل های زیر بنویسید. = از نقطه 4 به بردار B و با چه برداری می توانستیم از به C حرکت کنیم 1 = D 200 = مشخص کنید که نقطه در کدام ناحیه قرار دارد.

103 بردار انتقال B فعالیت 1 مسیر رفتن از نقطه به B را به صورت زیر بیان کنید: C C واحد در جهت محورxها و واحد در جهت محورyها سپس مختصات بردار B را بنویسید. [ ] B اکنون با همین بردار نقطه C را به نقطه C منتقل کردیم مختصات بردار CC را مشخص کنید. 2 هر یک از شکل های زیر را با بردار a منتقل کنید. )هم راستا هم جهت و هم اندازه حرکت کنید.( a C G D E F 3 در محور مختصات زیر مثلث BC را با بردار a انتقال دهید و مثلث جدید را B C بنامید. مختصات رأسها را بنویسید. ] [ B ] [ C ] [ ] [ B ] [ C ] [ a B a C مختصات بردار انتقال a را هم بنویسید: [ ] a چه رابطهای بین رأسهای مثلث قبل و بعد انتقال وجود دارد 4 برای هر یک از بردارهای زیر مختصات ابتدای انتهای آن بردار را بنویسید. چه رابطهای بین ابتدا و انتها و مختصات بردار وجود دارد این بردارها چه ویژگی دارند. 1 بردار مختصات ابتدا مختصات بردار مختصات انتها 103 نکته با مشخص بودن مختصات ابتدا مختصات بردار و مختصات انتهای یک بردار میتوان یک جمع متناظر برای 1 بردار نوشت به کمک این جمع و با معلوم بودن 2 مختصات میتوان مختصات قسمت سوم )نامعلوم( را پیدا کرد

104 کار در کالس 1 هر شکل را با بردار انتقال مربوطه انتقال دهید. مختصات بردارهای انتقال را بنویسید. شکل ف ص 160 ک دوم را سوال 1 کد بردار انتقال مربوط به هر شکل را از نقطه قرمز کنار آن رسم کنید. متناظر با هر کدام یک جمع بنویسید. شکل ف ص 160 ک دوم را سوال 2 کد x 3 + = y 1 4 x = y مختصات موردنظر را به دست آورید. انتهای بردار مختصات بردار ابتدای بردار 2 x 3 1 y 4 3 پیدا کنید. 0 و انتهای آن مختصات برداری را که ابتدای آن فعالیت 1 نقاط و B و C را با بردار a انتقال دهید. و آنها را و B و C بنامید. ] [ B ] [ C ] [ ] [ B ] [ C ] [ حاال مثلث جدید رابا بردار b انتقال دهید و آن را با FوE D نشان دهید. D ] [ E ] [ F ] [ با چه بردار نقاط Cو B مستقیما به FوE D منتقل شوند. 104

105 تمرین 1 هر یک از اجزای نقاشی را با بردار انتقال دلخواه به محل مناسب در کادر انتقال دهید و مختصات بردار انتقال را بنویسید تا در محل مناسب خود قرار گیرند. مختصات بردار انتقال خود را بنویسید. 2 مسیر حرکت از به B به C به D و به E را با بردارهای انتقال مشخص کنید و مختصات هر بردار را بنویسید. E C می توانید این بازی را به صورت دو نفره انجام دهید. یک نفر نقطه می گذارد و نفر دوم باید بگوید با چه بردار انتقالی نقطه شروع را به نقطه مشخص شده انتقال میدهد. 3 بردارهای مساوی را مشخص کنید. D y u v s w x l z t بنویسید. 4 بردار قرینه هر بردار را رسم کنید و تساوی ها را کامل کنید. d ] [ d ] [ چگونه مختصات قرینه یک بردار نوشته می شود d+ با توجه به شکل باال حاصل عبارت مقابل را به دست آورید [ ] [ ] d 5 در محور مختصات مقابل در کاشی شماره n مختصات گوشه ای که با عالمت 0 مشخص شده است را به صورت جبری 6 در یک بازی روی صفحه شطرنجی سعید مهره خود را از خانه ای به مختصات a b c d d ابتدا 3 خانه به سمت راست و سپس 4 خانه به سمت پایین آورد. در حرکت دوم او مهره اش را 2 خانه به سمت چپ آورد. هم اکنون مهره سعید روی کدام نقطه صفحه قرار دارد منتقل کنیم تا به نقطه B برسیم مختصات نقطه B را به صورت جبری 105 a b را با بردار انتقال x y بنویسید. 7 اگر نقطه به مختصات

106 6 مرور فصل مفاهیم: در این فصل واژههای زیر به کار رفتهاند. مطمئن شوید که میتوانید با جمالت خود آنها را تعریف کنید و برای هر کدام یک مثال بزنید. بردار راستا بردار انتقال روشها ومهارتها: در این فصل روشهای اصلی زیر مطرح شدهاند با یک مثال هر کدام را توضیح دهید و در دفتر خود یک خالصه درس تهیه کنید ویژگیها نامگذاری و نمایش بردار بردار قرینه و بردار صفر 4 ناحیه محور مختصات مختصات نقطه در صفحه بردارهای مساوی بردار انتقال جمع بردارها بهصورت مختصاتی جمع بردارها بهصورت مختصاتی کاربرد: کاربرد اصلی این موضوع را در درسهای علوم خود خواهید دید. در دوره دوم متوسطه و در درس فیزیک نیز با کاربردهای بیشتری از این موضوع آشنا میشوید. در صورتیکه تمرینهای زیر را بتوانید انجام دهید مطمئن میشوید که این فصل را به خوبی آموختهاید. 1 نقاط مختصات / 15 = 2 1 B = C 0 = 2 3 را پیدا کنید. BC منتقل کنید و مختصات نقطه منتقل شده را بنویسید. نقطه را با بردار BC را پیدا کنید. بدون رسم شکل ابتدا مختصات بردار بدون رسم شکل انتقال را انجام دهید. 106

107 فصل 7 توان و جذر وقتی یک سلول به سلولهای دیگر تبدیل میشود و این عمل تکرار میگردد در مدت کوتاهی تعداد سلولها به سرعت افزایش پیدا میکنند. رشد تعداد سلولها به صورت توانی است. شاید به همین علت است که جراحت پوست در مدت کوتاهی ترمیم میشود و سلولهای جدید جایگزین سلولهای مرده میشوند. تعریف توان محاسبه عبارتهای تواندار ساده کردن عبارتهای تواندار مفهوم جذر و ریشه

108 تعریف توان فعالیت 1 امید می داند که نوه چهار نفر است. این چهار نفر پدربزرگ ها و مادربزرگ ها ی امیدند. او می خواهد بداند که نتیجه چند نفر است )به فرزند نوه نتیجه می گویند(. امید برای پاسخ سؤال خود شکل زیر را کشید. الف( شکل را کامل کنید و با استفاده از آن بگویید که امید نتیجه چند نفر است ب( به نظر شما تعداد افرادی که امید نبیره آنها است چند نفرند )به فرزند نتیجه نبیره می گویند.( ج( جدول زیر را کامل کنید. برای محاسبه تعداد از ماشین حساب نیز می توانید کمک بگیرید. تعداد روش محاسبه بستگان امید پدر و مادر پدربزرگ و مادربزرگ نسل سوم نسل چهارم نسل هفتم یک کاغذ را چند بار تا می زنیم و هر بار تعداد قسمت هایی را که کاغذ تقسیم شده است می شماریم. چه الگویی در تعداد قسمت ها می بینید تعدادتا تعداد قسمت ها اگر تا زدن را به همین ترتیب ادامه دهیم در تای هشتم چند تا قسمت خواهیم داشت در تای دهم چند قسمت خواهیم داشت در تای nام چند قسمت خواهیم داشت 108 n بار ٢... ٢ ٢ ٢ چه راهی برای خالصه کردن عبارتهای باال پیشنهاد میکنید

109 عبارتی مانند را در ریاضیات برای ساده تر شدن به صورت 2 5 می نویسیم و آن را چنین می خوانیم: 2 به توان 5 در عبارت را پایه و 5 را توان می نامیم درست بقیه همان کاری که در ساده کردن و خالصه کردن جمع انجام می دادیم نکته 1 ) = 5 2( 1 جدول مقابل را کامل کنید. پس از آن عبارتهای زیر را بهصورت ساده شده بنویسید. حاصل خوانده می شود شکل ساده شده عبارت 7* *7 7 به توان 2 49 کار در کالس 2/5*2/5*2/5 4*4* *9*9*9*9*9 2*1 2*2*2*2*2*2*2*2* ) 5 3 (2 a*a*a b*b عددهای داده شده را مانند نمونه تجزیه کنید و به صورت عدد توان دار بنویسید. ٣٦ ٢ ٢ ٣ ٣ ٢ ٥ ٥ ٣ ٣ کدام یک درست وکدام یک نادرست است موارد نادرست را اصالح کنید ) ( ) 3 ( ) 3 ( تساویها راکامل کنید. 3 3 a a a a b 3 ) a b (2 a a a = x x (y x) (y x) b x * x * x )ab( 2 y * y * y * y * y 4 درتکثیر سلول ها هرسلول به 2 سلول تقسیم میشود. دوباره هرکدام از آن سلولها خودشان به 2 سلول تقسیم می شوند و این کار ادامه پیدا می کند. جدول زیر را کامل کنید و حاصل را به صورت عدد توان دار بنویسید مرحله تکثیر n 2 تعداد سلول 2 2

110 تمرین 1 با توجه به شکل های زیر مساحت و حجم های خواسته شده را با عبارت های توان دار جبری نمایش دهید. S a a S 3/14 r r v a a a v 2 جملههای کالمی زیر را بهصورت عبارت جبری نشان دهید. یک به توان هر عدد برابر یک میشود: هر عدد به توان یک برابر خودش میشود: مجذور a مجذور هر عدد یعنی آن عدد به توان 2: مکعب x مکعب یک عدد یعنی آن عدد به توان 3: صفر به توان هر عدد بهجز صفر برابراست با : 3 تعداد مکعبهای کوچک را در هر شکل با یک عدد تواندار نشان دهید. مکعب n تایی 4 حاصل هر عبارت توان دار را به دست آورید مکعب یک مکعب دو مجذوریک مجذور دو ( ) /2 2 0/01 2 1/1 2 2/1 2 0/5 2 5 مقدار عبارت 3 n را به ازای عددهای داده شده به دست آورید. n n 3 1 = 3 2 = 110 ٦ حاصل عددهای ٢ ٥ ٢ ٤ ٢ ٣ ٢ ٢ ٢ ١ را به دست آورید و به صورت نمودار ستونی در دفتر خود رسم کنید )باید واحد مناسبی برای محور عددی رسم کنید(. در مورد نحوه رسم هر ستون توضیح دهید آیا می توانید ٢ ٦ یا ٢ ٧ را در دفتر خود رسم کنید چرا ٧ یک مربع به ضلع ٨ سانتی متر را به مربع های مساوی یک در یک سانتی متر تقسیم و نیمی از مربع ها را سیاه کرده ایم

111 محاسبۀ عبارت توان دار ترتیب انجام عملیات را در دوره دبستان آموخته اید. با توجه به درس توان ترتیب انجام دادن عملیات مختلف ریاضی به صورت 1( پرانتز 2( توان 3( ضرب و تقسیم 4( جمع و تفریق انجام می شود. به کامل کردن مراحل محاسبه عبارت و همچنین ترتیب انجام عملیات و نحوه نوشتن راه حل توجه کنید. ساده کردن محاسبه جمع و تفریق محاسبه ضرب محاسبه توان ها )2 2 2( 2 ) 2( 10 ( 8 6) = = ( ) + = ( ) ( ) = ( ) ( ) 3 = محاسبه های بعدی را کامل کنید. 1 حاصل عبارت ها را به دست آورید فعالیتکار در کالس 2 کدام یک درست و کدام یک نادرست است دلیل خود را توضیح دهید. )3 2( ) 4 3 ( ( ) = )6 5 ( * نحوه محاسبه را توضیح دهید. 111

112 1 مانند نمونه عبارتهای تواندار را محاسبه کنید ) 2( 3 ) 2( ) 2( ) 2( 3 ) 2( 4 ) 2( 5 ) 2( 6 با توجه به توانها و حاصل عبارتها چه نتیجهای میگیرید 2 عبارتهای زیر را محاسبه کنید ) 2( ) 2( 4 3 الگوی عددی زیر را کامل کنید ارتباط بین عددهای تواندار و حاصل آنها را توضیح دهید. به نظر شما در جای خالی چه عددی باید نوشت 1 حاصل عبارتهای زیر را بهدست آورید. 2 2 ( ) = ) 5( فعالیتکار در کالس ) 1( 5 ) 1( ( ) = 7 ) 9( / در جای خالی عالمت > یا یا < بگذارید ( ) ) 2( ) 2( 1 112

113 تمرین 1 کدام درست و کدام نادرست هستند. علت نادرستی را توضیح دهید. استفاده کنید. )3 2 ( ( ) < ( ) ( ) + ( ) < >) 2( 2 2 الف( حاصل عبارت های زیر را به دست آورید ب( با توجه به تمرین های باال عددهای زیر را به صورت گسترده و سپس توانی نمایش دهید به جای n عددهای 1 تا 5 را قرار دهید و در عبارت 4 n و n 4 را با هم مقایسه کنید. برای محاسبات از ماشین حساب n 4 n n برای n 10 کدام یک بزرگ تر از دیگری است 4 در بعضی از ماشین حسابها کلید توان بهصورت زیر استفاده میشود. عددهای تواندار را محاسبه میکنند. برای مثال 2 بهصورت 3 زیر محاسبه میشود. حاال شما عددهای مختلف را در ماشین حساب وارد و حاصل آنها را مالحظه کنید. چه راه دیگری برای پیدا کردن جواب 2 وجود 3 دارد ٢ x y 3 5 حاصل عبارت ها را به ازای عددهای داده شده به دست آورید. a 2 b 2 ab a 2 b 2 a 3 2b 2 a 2 b a 1 b 2 113

114 ساده کردن عبارت های توان دار 1 زهره میخواست مسئلههایی را که معلم داده بود حل کند. معلم ریاضی خواسته بود که دانشآموزان مساحت مستطیل به طول 2 4 و عرض 2 3 را بهدست آورند. زهره بهصورت زیر عمل کرد و عبارتها را بهصورت ضرب نوشت. S a*b سیما با مشاهده عبارت زهره به او گفت 2 هفت بار در خودش ضرب شده است پس عبارت تو با 2 7 برابر است. نتیجهگیری سیما را با یک تساوی نشان دهید. 2 مانند نمونه عمل کنید مرتبه 2 مرتبه 3 مرتبه 4 مرتبه x 2 x 3 a 3 a با توجه به تساویهای باال یک قانون برای ساده کردن عبارتهای تواندار با پایههای مساوی بنویسید. 3 با توجه به قانون باال مانند نمونه عبارت تواندار را به صورت ضرب 2 یا چند عبارت تواندار بنویسید حاصل عبارتهای زیر را بهصورت یک عدد تواندار بنویسید. 5 3 *5 4 ) 2( 4 *) 2( 2 ) 4( 1 *) 4( 5 فعالیتکار در کالس 7 3 *7 *0/ /45* ( ) با باز کردن عبارت توان دار جواب را ساده تر کنید و محاسبات را مانند نمونه پاسخ دهید *3 2 9* اگر باشد حاصل 2 12 را به دست آورید. 114

115 2 3 *5 3 2*2*2*5*5*5 10*10*10 1 مانند نمونه عبارت ها را بازکرده و دوباره به صورت عدد توان دار بنویسید. a 2 *b 2 x 4 *y *4 2 2 ( ) 3 7 *53 با مقایسه تساوی ها یک قانون کالمی برای ساده کردن عبارت های توان دار با توان های مساوی به دست آورید. 2 4 *3 4 ( ) ( ) 2 با قانونی که به دست آوردید عبارت های زیر را ساده کنید = 3 4 ) 2( 7 *) 1( 7 ) 2( 5 *3 5 x 2 *y 2 3 به تساوی های روبه رو توجه کنید. *3 5 5 )2*3( )ab( 3 a 3 *b 3 6 *3 5 مانند نمونه های باال عددهای توان دار زیر را باز کنید. )xy( 10 ) xyz( *5 4 * * *7 3 *9 5 فعالیتکار در کالس 1 مانند نمونه عبارت های توان دار را تا حد امکان ساده کنید. ضرب با تو ن های مساوی ضرب با پایه های مساوی 2 3 *6 3 *3 7 *4 7 * )2 5 *3 2 *5(*)2 3 *3 5 *5 6 ( عبارت توان دار مقابل را تا حد امکان ساده کنید. 2 a 2* b به جای a و b عددهای 3 و 5 و یک بار 4 و 7 قرار دهید و تساوی ها را به صورت عددی بنویسید.

116 ١ با استفاده از تجزیه به عددهای اول هر عدد را به صورت توان دار بنویسید تمرین ٢ مسئله هایی طرح کنید که پاسخ آنها: الف ) 3 2 ب( 3 2 ج( 5 2 باشد. ٣ عددهای تواندار را از کوچک به بزرگ مرتب کنید. 9 2 و 8 1 و 6 0 و 4 10 و ٤ کدام یک درست و کدام یک نادرست است توضیح دهید ) 2 3 ( 7 3 ) 14( 3 ( ) ( ) = ( ) ٥ کدامیک از عبارت های زیر 3) 3 2 ) را نشان می دهد ٦ به جدول زیر توجه کنید و با توجه به آن سؤال ها را جواب دهید حاصل عبارت را بهصورت تواندار بنویسید. تعداد رقمهای 4 10 را پیشبینی کنید چند رقمی میشود چرا ٧ جاهای خالی را کامل کنید. چه الگویی مشاهده میکنید یک تساوی دیگر بنویسید ) ( ) ( ) ( ) ( 3 ٨ در جای خالی یکی از عملهای یا یا یا را قراردهید تا تساوی برقرار باشد ) 7(

117 جذر و ریشه فعالیت 1 یک شرکت برای محوطه سازی سنگ های مرمر در اندازه های 50*25 سانتی متر خریداری کرده است.سنگ فروش در مجموع 81 متر مربع سنگ به این شرکت فروخته است. ضلع بزرگ ترین مربعی که می توان با این سنگ ها ساخت چند متر است 2 مساحت یک زمین بازی کودکان که به شکل مربع است برابر 144 متر مربع است. طول ضلع این مربع چند متر است 3 جدول زیر طول ضلع تعدادی مربع و مساحت آنها داده شده است. جاهای خالی را کامل کنید. 3 طول ضلع 1/ /4 /9 9 مساحت مربع ٤ در الگوی عددی زیر آیا عدد ١٥ قرار می گیرد چرا در تساوی = عدد 9 را توان دوم یا مجذور عدد 3 و عدد 3 را نیز ریشۀ دوم یا جذر 9 می نامند آیا 3- نیز ریشه دوم 9 است چرا نکته 1 کار در کالس جدول زیر را کامل کنید. عدد ریشه دوم رابطه ریاضی 3 و -3 )-3( 2 =9 3 2 =9 7 و

118 توان دوم یا مجذور عدد 3 را با 3 2 و توان دوم یا مجذور عدد 3- را با )3-( 2 نمایش می دهیم برای نمایش ریشۀ نکته دوم از نماد )بخوانید رادیکال ) استفاده می کنیم 9= و 9= 3 ریشههای دوم عدد 9 را با 9 و 9 نشان میدهیم به عبارت دیگر 3 1 تساوی ها را کامل کنید. 16 = 16 = 36 = 81 = کار در کالس = 9 = = = 81 2 کدام یک درست و کدام یک نادرست هستند علت نادرستی را توضیح دهید. 25 < * > 5 1 مربع به مساحت های 8 4 و 9 سانتی متر مربع در شکل زیر نمایش داده شده است. طول ضلع های مربع ها نیز > > 8 مشخص شده است. با کمک شکل عبارت را کامل کنید. به نظر شما به کدام یک از این دو عدد نزدیکتر است 9 فعالیت 8 کامل کنید. 2 به کمک روش فوق و با توجه به سطر اول جدول زیر جذر تقریبی عددهای داده شده را به دست آورید و جدول را 4 جذر تقریبی مربع کامل بعدی عدد مربع کامل قبلی بین عددهای 2 و 3 است بین عددهای 5 و 6 است 118

119 1 می خواهیم مقدار تقریبی 28 الف( 28 کار در کالس را به دست آوریم. بین کدام دو عدد قرار دارد چرا ب ) به کدام یک نزدیک تر است چرا ج( با توجه به جدول مقابل جای خالی را کامل کنید: 28 5 عدد 5/1 5/2 5/3 5/4 25 مجذور 26/ 1 27/ 4 28/ 9 29/16 2 به همین روش مقدار تقریبی عددهای زیر را به دست آورید تمرین 1 چرا عددهای منفی جذر ندارند یعنی عبارت مقابل بیمعناست?= 25 2 کدامیک درست و کدامیک نادرست اند < بین 5 و 7 است <4 5 > بین 5 و 7 است < به جای در محور اعداد زیر یکی از عددهای و 9 را قرار دهید جاهای خالی را کامل کنید. الف( 7 و 7 ریشههای هستند. ب ) مجذور عدد صفر همان است. ج( اگرعددی صفر نباشد توان دوم آن همیشه است. د( هر عدد مثبت دارای ریشه دوم است که یکی از آنها دیگری است. 5 جذر تقریبی عددهای زیر را به دست آورید

120 7 مرور فصل واژهها: در این فصل واژههای زیر بهکار رفتهاند. مطمئن شوید که میتوانید با جمالت خود آنها را تعریف کنید و برای هر کدام یک مثال بزنید. توان پایه مجذور مکعب جذر جذر تقریبی روشها و مهارتها: در این فصل روشهای اصلی زیر مطرح شدهاند. با یک مثال هر کدام را توضیح دهید و در دفتر خود یک خالصه درس تهیه کنید. محاسبه عدد تواندار تأثیر پرانتز در محاسبه عبارت تواندار محاسبه یک عبارت تواندار با رعایت ترتیب توان صفر محاسبه عبارت تواندار با پایههای منفی قانون ضرب با پایههای مساوی استفاده از قانون ضرب با پایههای مساوی در محاسبه قانون ضرب با توانهای مساوی استفاده از قانون ضرب با پایههای مساوی در تجزیه عددها مفهوم مجذور و مکعب ساده کردن یک عبارت تواندار مفهوم جذر و ریشه پیدا کردن جذر یا ریشه عددهای مربع کامل وجذر تقریبی کاربرد: از این درس در ساده کردن عبارتهای جبری و نوشتن رابطههای ریاضی در محاسبه سطح و حجم استفاده میکنیم. تمرینهای ترکیبی: در صورتیکه تمرینهای زیر را بتوانید انجام دهید مطمئن میشوید که این فصل را به خوبی فراگرفتهاید. 1 عبارت تواندار زیر را محاسبه کنید. ) ( )0/25 ( 2 ) 1 4 ( عبارت تواندار را تا حد امکان ساده کنید جذر تقریبی عدد 32 را بنویسید. 4 ریشههای عدد 121 را بنویسید و تساویهای زیر را کامل کنید. 49 = 25 = 120

121 ( + 49) ( 65) = ( + 13) ( 35) 5 حاصل عبارت ها را پیدا کنید. ( 24) ( 35) = ( 21) ( 20) ) 4 3( ) 7 ( ) 7 18( ) 2 ( 6 مساحت مربعی به ضلع a برابر است با. a 2 اگر از ضلع مربع % 10 کم کنیم. مساحت مربع چند درصد کم میشود 7 الگوی مقابل را توصیف کنید و ده عدد بعدی آن را بنویسید. و و و و 125 و 25 و 5 8 نمودارهای زیر را کامل کنید مکعب مجذور جذر جذر جذر جذر 9 مساحت شکل مقابل 75 است. محیط شکل را پیدا کنید. 10 نقاط به مختصات = 2 و 3 = 1 2 نسبت به محور عرض ها پیدا کنید و مختصات رأس های ʹ و ʹB را بنویسید. 11 مختصات سه رأس مثلث BC عبارتاند از مبدأ مختصات پیدا کنید. مختصات بردار B را بنویسید. جمع متناظر با بردار C را بنویسید. B را پیدا کنید و پاره خط B را رسم کنید. قرینه این پاره خط را = 4 و 1 B = 2 و 1 C = 0 3 قرینه این مثلث را نسبت به 12 مساحت جانبی استوانه ای به ارتفاع 10 و شعاع قاعده 3 بیشتر است یا مساحت جانبی مکعب مستطیلی به ارتفاع 10 که قاعده اش مربعی به ضلع 3 است 13 آیا اگر هر عدد را به توان 2 برسانیم از خودش بزرگتر میشود چرا 14 حاصل ضربهای زیر را بنویسید. 2 x 3 x 6 x 2 7 x 4 x x 2 8 x 3

122 15 عبارتهای جبری زیر را ساده کنید. x (x 1( 2 x)1 x( 2) x 1( 3 x 1 x 3x(x 2 y xy 2 ) 2y(y 2 x yx 2 ) x 2 x 1 x(x 1) 1 16 با راهبرد حدس و آزمایش پاسخ معادله x 2 3 x 18 را بهدست آورید. 17 قاعده یک منشور بهصورت مقابل است. اگر ارتفاع این منشور 10 سانتیمتر باشد حجم و مساحت جانبی و مساحت کل آن را پیدا کنید عبارت توان دار زیر را تا حد امکان ساده کنید. 19 عدد 144 را تجزیه کنید و بهصورت تواندار بنویسید. 20 ب.م.م و ک.م.م عددهای زیر را پیدا کنید. 36 و و و مثلث BC متساوی الساقین است. نیمساز زاویه را رسم میکنیم. چرا این نیمساز ضلع BC را نصف میکند 22 ب.م.م و ک.م.م دو عدد و B را به دست آورید B

123 فصل 8 آمار و احتمال جمعآوری تغییر و تحلیل اطالعات و دادههای آماری به تصمیمگیری و همچنین پیشبینی وقایع کمک میکند. در پیشبینی کردن موضوع احتمال وارد میشود. بههمین علت در پیشبینی وضعیت هوا هم به آمار و احتماالت جمعآوری شده نیاز است و هم به علوم مربوط به احتماالت تا یک کارشناس بتواند با دقت کافی پیشآمدها را پیشبینی کند. دستهبندی دادهها میانگین دادهها مفهوم احتمال و پیشآمد احتمال ریاضی

124 دسته بندی داده ها در دوره دبستان با علم آمار که علم جمع آوری سازمان دهی تحلیل و تغییراطالعات )داده ها( است آشنا شدید. داده ها را با چوب خط سرشماری و در جدول سازماندهی کردید. سپس با توجه به موضوع و هدف آمارگیری نمودار آن اطالعات را رسم کردید. در زیر 4 نوع نمودار و کاربرد هر کدام یادآوری شده است: اگر تعداد داده های جمع آوری شده زیاد باشند بررسی آنها طوالنی و غیرمفید می شود. به همین دلیل داده ها را دسته بندی می کنند و سازمان دهی جدیدی متناسب با آن موضوع آماری و برای کسب نتایج بهتر ارائه می کنند. در زیر داده های جمع آوری شده در مورد اندازه قد 40 نفر از مردان ساکن یک روستا برحسب سانتی متر مشخص شده است. n( )40 فعالیت کمترین و بیشترین داده را مشخص کنید. به فاصله بین این دو عدد دامنه تغییرات میگویند. برای دستهبندی دادهها با فاصلهی مساوی دامنه تغییرات را بر تعداد دستهها تقسیم میکنیم تا طول دستهها بدست آید. در این فعالیت چون میخواهیم ٥ دسته داشته باشیم دامنه تغییرات را بر ٥ تقسیم مینمایی. 124 معنای <x را توضیح دهید. چه تفاوتی بین > و وجود دارد

125 با توجه به حدود دسته ها با استفاده از چوب خط تعداد داده های هر دسته را که به آن فراوانی می گویند تعیین کنید حدود دستهها 13 x> x>16 16 x> x>19 چوب خط فراوانی 19 x>2 5 کار در کالس با توجه به فعالیت باال به سؤال های زیر پاسخ دهید. 1 با توجه به اندازه ها معنای هر دسته را بنویسید. 2 قد اکثر افراد در چه محدوده ای است 3 با توجه به نمودار متوجه چه چیزی می شوید 4 فکر می کنید متوسط میانگین قد مردان این روستا در چه دسته ای قرار می گیرد 5 دانستن این آمار اطالعات و نمودار چه کاربردی دارد نکته 125

126 تمرین 1 میانگین دمای هوا در روزهای مختلف یک منطقه بهصورت زیر گزارش شده است: جدول فراوانی دادهها را براساس سؤاالت زیر مشخص و نمودار ستونی را رسم کنید. 1 دامنه تغییرات چقدر است دادهها را به چهار دسته تقسیم میکنیم طول هر دسته چقدر است 2 نمرات درس ریاضی دانشآموزان یک کالس بهصورت زیر است. با توجه به دامنه تغییرات آنها را به 5 دسته مساوی دستهبندی کنید و پس از رسم جدول نمودار ستونی فراوانی هر دسته را رسم کنید. با توجه به نمودار وضعیت این کالس را توصیف کنید /5 12/ / / /5 16/5 11 8/5 7 ٥ /5 11/ / در یک کارگاه تولید المپ 30 المپ به صورت تصادفی انتخاب و طول عمر آنها بر حسب ساعت اندازه گیری شده است. دادهها را به 5 دسته با فاصله 5 ساعت تقسیم کنید و جدول فراوانی و نمودار ستونی آن را رسم کنید از دانشآموزان یک کالس مدت زمانی که طول میکشد تا از خانه به مدرسه بروند سؤال شده و پس از دستهبندی دادهها نمودار ستونی مقابل رسم شده است. چند دانشآموز بیشتر از 10 دقیقه طول میکشد تا از خانه به مدرسه بروند این کالس چند دانشآموز دارد تعداد دانش آموز 5 نمودار نمرات یک کالس به صورت مقابل است این کالس چند دانش آموز دارد مدت زمان )دقیقه( تعداد آیا این دسته بندی مناسب است چرا آیا این کالس وضعیت خوبی دارد چرا نمره

127 میانگین پس از اینکه داده های آماری در جدول سازماندهی شد و نمودارهای مختلف به درک بهتر آن اطالعات کمک کردند می توان از رابطه های مختلف مثل محاسبه میانگین داده ها نیز برای کامل تر شدن نتایج حاصل از داده ها برای تحلیل و تفسیر بهتر آنها استفاده کرد. در دوره ابتدایی با میانگین گرفتن آشنا شدید. میانگین تعدادی داده عددی از مجموع آنها تقسیم بر تعداد به دست می آید. کار در کالس 1 نمرات ریاضی یک دانشآموز است. میانگین نمرات او را حساب کنید. مجموع دادهها s میانگین X = n تعداد دادهها 2 میانگین نمرات 7 درس یک دانشآموز 16/5 است. اگر نمرات دو درس دیگر او که 17 و 15 شده است به آنها اضافه شود میانگین جدید را پیدا کنید. آیا میتوان میانگین دو نمره 15 و 17 را پیدا کرده )16 میشود( و سپس میانگین 16 و 16/5 را حساب کرد چرا 3 نمرات یک دانشآموز به صورت زیر است: 15/ / /5 17/5 میانگین نمرات او را پیدا کنید. چند نمره باالتر از میانگین و چند نمره پایینتر از میانگین قرار میگیرند آیا این دو تعداد مساوی است نکته اگرمقدار داده ها زیاد باشند و داده ها دسته بندی شده باشند می توان میانگین داده ها را با تقریب بسیار خوب به دست آورد 127

128 فعالیت 1 با کمک ماشین حساب میانگین قد 40 نفر را که در درس قبل مطرح شده بود پیدا کنید. 2 برای بهدست آوردن میانگین هر دسته مانند دستهی > 145 x 130 ابتدا مجموع عددهای ٠٣١ و ٥٤١ را بهدست آورده سپس حاصل را بر ٢ تقسیم میکنیم. 3 اکنون تمام دادهها را در این قسمت بنویسید. هر داده را با میانگین دستهای که داده در آن قرار دارد جایگزین کنید. برای مثال چون عدد 192 در دسته قرار دارد بهجای آن عدد 197/5 را که میانگین این دسته است قرار دهید. 4 چرا در اعداد باال 4 تا 197/5 وجود دارد اکنون میانگین هر دسته را بدست آورده سپس حاصلضرب میانگین دسته را در فراوانی محاسبه کنید. و با استفاده از آنها جدول و تساوی زیر را کامل کنید و با میانگین واقعی مقایسه کنید. کار در کالس با توجه به فعالیت باال با کامل کردن جدول زیر میانگین داده ها را دوباره محاسبه کنید. حدود دستهها فراوانی میانگین دسته میانگین دسته * فراوانی 145 X>13 16 X> X> X> X>19 مجموع میانگین 128

129 تمرین 1 میانگین دمای هوا میانگین نمرات ریاضی کالس میانگین ساعات عمر المپ مربوط به تمرینهای قبل را پیدا کنید. از جدول فراوانی استفاده کنید. 2 جدول زیر را کامل و میانگین را حساب کنید. دستهها خط نشان فراوانی متوسط دسته متوسط فراوانی x<4 //// / 4 x< 8 //// x < 12 //// //// 17/5 جمع 44 3 میانگین نمرات زیر را بهدست آورید. چه رابطهای بین این عددها وجود دارد فاصله هر عدد تا میانگین چقدر است با توجه به رابطهای که پیدا کرده اید میانگین عددهای زیر را بهدست آورید میانگین نمرات ریاضی دانشآموزان یک کالس که 30 دانشآموز دارد 17/25 شده است. یکی از دانشآموزان نمرهاش خیلی کم است و در این امتحان نمره 3/5 گرفته است در حالی که بقیه دانش آموزان نمره باالی 15 گرفتهاند. اگر این دانشآموز را از کالس کنار بگذاریم معدل کالس چند میشود از این سؤال چه نتیجهای میگیرید حاال فرض کنید همه دانشآموزان کالس نمره کمتر از 14 گرفتهاند و معدل کالس 30 نفره 10/25 شده است. به جز یک دانشآموز که نمره 20 گرفته است. اگر این دانش آموز را کنار بگذاریم معدل کالس چند میشود 129

130 مفهوم احتمال و پیشامد فعالیت 1 در یک کیسه 5 مهره قرمز 3 مهره سفید و 8 مهره آبی وجود دارد. اگر بدون نگاه کردن به داخل کیسه یک مهره را در بیاوریم چه رنگی خواهد داشت چرا اولین مهرهای که از کیسه در آوردیم به رنگ آبی بود. آن را داخل کیسه میگذاریم و دوباره یک مهره را بیرون میآوریم. این بار احتمال اینکه دوباره آبی بیاید بیشتر است یا اینکه قرمز بیاید چرا 2 یک سکه را یک بار میاندازیم چند حالت ممکن است اتفاق بیفتد»اگر بار اول سکه رو آمد بار دوم حتما پشت می آید.«آیا این جمله درست است چرا»امروز هوا ابری است احتمال دارد باران بباردشانس آوردم همۀ سؤالهای امتحان را قبل از آزمون خوانده بودم«از این جمالت روزانه زیاد استفاده میکنیم کلماتی مثل احتمال شانس بخت و اقبال بهصورتهای مختلف در زندگی روزمره ما بهکار میروند شما هم چند مثال بیاورید بیرون آوردن مهره از داخل کیسه رو یا پشت آمدن سکه یک پیشامد تصادفی یا اتفاقی است چون ما در نتیجۀ آنها نقشی نداریم وقتی یک سکه را میاندازید تعداد پیشامدهای ممکن 2 است و باالخره یکی از آن دو اتفاق میافتد کار در کالس 1 در هر یک از موارد زیر یک پیشامد توصیف شده است. مشخص کنید چه امکانی برای وقوع )اتفاق افتادن( دارد. یک انسان بدون داشتن قلب و مغز زندگی می کند. هوا سرد است و از ابرهای خاکستری یکدست پوشیده شده است پس برف میآید. یک سکه را انداختیم رو میآید. ظرفیت یک ماشین سواری 5 نفر است. من درسهایم را خواندهام و برای امتحان کامال آمدهام پس امتحان ریاضی را 20 میشوم. فصل بهار است هوا کمی ابری است ولی احتمال دارد باران بیاید. در یک کیسه 4 مهره آبی و سفید است. احتمال اینکه یک مهره به رنگ قرمز دربیاید. قطعا اتفاق می افتد احتمال دارد امکان ندارد 130

131 فعالیت 1 در هر یک از مثالهای زیر تمام حالتهای ممکن را بنویسید. انداختن یک سکه انداختن یک تاس حالتهایی که برای روشنایی یا خاموشی یک المپ برق اتفاق میافتد. در داخل یک کیسه مهرههای سبز زرد و آبی به تعداد مساوی وجود دارد. حالتهای ممکن برای یک مهره که از کیسه بیرون می آید. رنگی که عقربه پس از چرخیدن و ایستادن روی آن میایستد. کار در کالس 2 وقتی دو تاس را بیندازیم برای مثال ممکن است 3 و 5 بیاید. این حالت را بهصورت )3,5( و اگر 5 و 3 بیاید را با )5,3( نشان میدهیم. تمام پیشآمدهای ممکن پس از انداختن دو تاس را بنویسید. از چه راهبردی برای حل این مساله استفاده میکنید چرا از این راهبرد استفاده کردید 3 وقتی حمید میخواهد از مدرسه به خانه برگردد چندین راه مختلف برای او وجود دارد. برای سادگی کار نام کوچهها و خیابانها را با حروف بیان میکنیم. حمید از مدرسه که خارج شود میتواند از خیابان a یا b حرکت کند. اگر از خیابان a برود از 3 کوچه c و d و e می تواند به خانه برسد. و اگر از راه b برود باید از یکی از کوچههای f و g برود تا به خانه برسد. تمام حالتهای ممکن برای رفتن از مدرسه به خانه را با کامل کردن شکل زیر بنویسید. چند حالت ممکن است اتفاق a مدرسه بیفتد خانه b تمام حاالت ممکن را برای هر یک از موارد زیر پیدا کنید. اعداد سه رقمی که در آنها رقمهای 7 و 5 و 3 بهکاررفته است )بدون رقم تکراری(. حالتهای مختلف برای اینکه از داخل کیسهای که حاوی 3 مهره به رنگهای آبی و قرمز و سبز مهرهای خارج کنیم. )یک یا دو یا سه مهره می توانیم خارج کنیم.( )باجایگذ ی مجدد مهرهها (. حالتهای ممکن از پرتاب یک سکه و یک تاس. 131

132 تمرین 1 تعداد عددهای 3 رقمی را که با رقمهای و 2 میتوان ساخت پیدا کنید. اگر هر عدد رقم تکراری نداشته باشد چه کسری از این عددها زوج هستند 2 تعداد کلمات دو حرفی را که با سه حرف a و b و c میتوان ساخت پیدا کنید. 3 یک ماشین 4 چرخ و یک چرخ اضافه ( زاپاس ) دارد. به چند حالت ممکن است که این چرخها پنچر باشند 4 در سه ظرف مقابل شکر نمک و چای قرار دارد. به چه حالت میتوان این سه ظرف را در این سه مکان قرار داد 5 به چند حالت می توان کره مربا پنیر و گردو را در 4 قسمت ظرف مقابل قرار داد 6 اگر یک سکه را بیندازیم یا پشت یا رو میآید. در چهار پرتاب متوالی یک سکه هر 4 بار رو آمده است. فکر میکنید اگر بار پنجم سکه را بیندازیم چه میآید چرا الف( این بار حتما پشت میآید. ب( این بار هم رو میآید. ج( احتمال رو یا پشت آمدن مساوی است. 7 لولههای انشعاب آب به هر قسمت که برسند دو شاخه میشوند پس از طی کردن 5 قسمت چند خروجی خواهیم داشت با عدد تواندار نشان دهید مهره داریم. به چند صورت میتوان این 12 مهره را به دستههای مساوی تقسیم کرد به چند حالت میتوان به دو دسته تقسیم کرد 8 مهره را به چند صورت میتوان به سه دسته تقسیم کرد )بهصورت نظامدار فکر کنید تا تمام حالتهای ممکن بهدست آید. هیچ دستهای نمیتواند 0 تا مهره داشته باشد.( 132

133 احتمال ریاضی فعالیت 1 در داخل یک کیسه 3 مهره آبی و 2 مهره قرمز قرار دهید )می توانید از نخود و لوبیا استفاده کنید(. بدون نگاه کردن به داخل کیسه یک مهره خارج و رنگ آن را در جدول زیر یاد داشت کنید. مهره را سر جایش بگذارید و این آزمایش را 20 بار تکرار کنید. 1 آزمایش رنگ چه کسری از آزمایشها به رنگ آبی درآمد چه کسری از مهرهها به رنگ آبی است هر دو کسر را بهصورت عدد اعشاری بنویسید و با هم مقایسه کنید. هر 5 دانشآموز نتایج آزمایشهای خود را با هم جمع کنند. از مجموع 100 بار چند بار آبی و چند بار قرمز است اکنون بنویسید چه کسری از آزمایشها به رنگ آبی در آمده است چه کسری از مهرهها به رنگ آبی است حاال دو کسر را مقایسه کنید. آیا به هم نزدیک شدهاند اگر آزمایش 10 دانش آموز ( یعنی 10 بار ) را بنویسید آیا این کسرها به هم نزدیک تر می شوند وقتی بخواهیم از داخل کیسه باال یک مهره خارج کنیم از چند مهره می توانیم یکی را انتخاب کنیم چند تا از آن مهرهها آبی است چه کسری از مهرهها آبی است 2 یک صفحه چرخنده به شکل مقابل است. هر بار صفحه یا عقربه را می چرخانیم و پس از ایستادن عقربه روی یکی از رنگ ها قرار می گیرد. این آزمایش را 20 بار انجام دهید و نتیجه را یادداشت کنید. 1 آزمایش رنگ 5 نفر نتایج خود را با هم جمع کنند. تعداد آزمایش به رنگ سبز: قرمز: آبی: چه کسری از شکل به رنگ سبز است چه کسری از آزمایش ها به رنگ سبز در آمد آیا این دو کسر به هم نزدیک شده اند 133

134 Pa n(a) n(s) در ریاضی احتمال اتفاق افتادن یک پیشامد برابر است با نسبت تعداد اتفاق افتادن آن پیشامد به تعداد تمام حالتهای ممکن برای اتفاق افتادن آن پیشامد. احتمال اتفاق افتادن پیشامد a را با P a تعداد حالتهای ممکن بر اتفاق افتادن پیشامد a را با n(a) و تعداد پیش آمدهای ممکن را با n(s) نمایش می دهیم. پس: = کار در کالس 1 وقتی یک سکه را می اندازیم احتمال رو آمدن آن و احتمال پشت آمدن آن است. وقتی یک تاس را می اندازیم احتمال این که عدد 1 بیاید عدد 2 بیاید و عدد 6 بیاید است. 2 وقتی یک تاس را می اندازیم احتمال این که عدد زوج بیاید چند است چون 4 2 یا 6 اعداد زوج هستند. 3 )زوج آمدن( n چون تاس می تواند 1 یا 2 یا 3 یا 4 یا 5 یا 6 بیاید. )تمام حالت ها( n پس: P زوج مدن 3 چرا احتمال وقوع یک پیشامد عددی بین 0 و 1 است فعالیت در هر یک از موارد زیر احتمال وقوع هر پیشامد را بنویسید و احتمال ها را با هم جمع کنید. احتمال پشت آمدن احتمال رو آمدن : انداختن سکه = حتمال آمدن 6 = حتمال آمدن = 5 حتمال آمدن 4 = حتمال آمدن 3 = حتمال آمدن 2 = حتمال آمدن 1 : ند ختن تاس احتمال آمدن احتمال آبی احتمال رنگ قرمز احتمال رنگ سبز :ایستادن عقربه روی یک رنگ چه نتیجهای از این فعالیت میگیرید 134

135 تمرین 1 دو هدف تیراندازی به شکل مقابل است. احتمال اینکه تیر بیشتر در قسمت آبی بخورد در کدام هدف بیشتر است چرا 2 در هر کدام از کیسه های مقابل فقط یک مهره سیاه هست و بقیه سفیدند. اگر یک مهره از هر کیسه برداشته شود احتمال اینکه سیاه باشد در کدام یک بیشتر است چرا 3 یک صفحه چرخنده به صورت مقابل است. اگر آن را 1000 بار بچرخانیم به احتمال زیاد چند بار روی رنگ سبز قرار می گیرد چرا 4 نه مهره را که روی آنها عددهای 1 تا 9 نوشته شده است در کیسه ریخته ایم. مریم یک مهره را از کیسه بیرون می آورد. احتمال این که مهره خارج شده زوج باشد چقدر است است احتمال این که مهره خارج شده مضرب 3 باشد چقدر است 1 آنها زرد 1 آنها سفید و 1 آنها آبی هستند. اگر فردی بدون 5 در یک کیسه تعدادی مهره است. 1 آنها سبز نگاه کردن به داخل کیسه مهره ای را بیرون بیاورد احتمال بیرون آمدن کدام رنگ بیشتر است چرا 6 دانشگاهی 1200 دانشجو دارد )دختر و پسر(. یک نمونه 100 نفری از دانشجویان این دانشگاه به طور تصادفی انتخاب می شوند. در این نمونه 45 دانشجوی پسر وجود دارد. به احتمال زیاد تعداد دانشجویان پسر این دانشگاه چند نفر 7 از یک بسته که 300 المپ در آن است 100 المپ به طور تصادفی برای آزمایش خارج می کنیم. اگر 5 المپ از این تعداد سوخته باشد احتماال چند المپ سوخته در کل بسته وجود دارد 8 یک سکه و یک تاس را با هم انداخته ایم. احتمال اینکه سکه رو و تاس عدد فرد را نشان دهد چقدر است 9 در یک کیسه 10 لوبیای قرمز 5 لوبیای سفید و 5 لوبیای چیتی قرار دارد. اگر یک دانه را از کیسه بیرون بیاوریم احتمال این که لوبیا چیتی باشد چقدر است 135

136 8 مرور فصل واژه ها: در این فصل واژه های زیر به کار رفته اند. مطمئن شوید که می توانید با جمالت خود آنها را تعریف کنید و برای هر کدام یک مثال بزنید: آمار داده دامنه تغییرات حدود دسته متوسط دسته فراوانی مفاهیم: در این فصل مفاهیم اصلی زیر مطرح شدهاند. با یک مثال هر کدام را توضیح دهید و در دفتر خود یک خالص ه درس تهیه کنید. پیدا کردن فراوانی تعدادی دادهها پس از دستهبندی کردن آنها دانستن کاربرد هریک از نمودارها درک مفهوم توزیع نرمال یا طبیعی دادهها در یک پدیده طبیعی رسم نمودار بلوکی پیدا کردن میانگین دادهها پس از دستهبندی آنها پیدا کردن میانگین چند عدد نوشتن تمام پیشامدهای ممکن درک مفهوم پیشامد پیدا کردن تمام حالتهای ممکن برای وقوع یک پیشامد درک مفهوم احتمال اتفاق افتادن یک پیشامد پیدا کردن احتمال یک پیشامد با نوشتن رابطه آن احتمال ریاضی یک پیشامد مجموع احتمالها برابر 1 میشود احتمال یک پیشامد عددی بین 0 و 1 است. کاربرد: درس آمار و احتمال در زندگی روزمره کاربرد وسیعی دارد. به کمک کارهای آماری و با درک مفهوم احتمال می توانیم وقوع پیشامدها را پیش بینی کنیم. تمرینهای ترکیبی: در صورتی که بتوانید تمرینهای زیر را انجام دهید مطمئن شوید که این فصل را بهخوبی فرا گرفتهاید. 1 با توجه به نمودار بلوکی مقابل میانگین دادهها را بهدست آورید. 2 دو تاس را با هم میاندازیم. احتمال این که یکی فرد و یکی زوج بیاید چقدر است 136

137 فصل 9 توازی وترسیم های هندسی مهندسان در طراحی یک سازه پلی یا ساختمان از قضیهها و مسائل هندسی استفاده میکنند.بههمین دلیل مهندس کسی است که هندسه میداند.آنها پس از طراحی یک سازه با کمک مفاهیم و قضایای هندسی طرح خود را بهصورت یک نقشه ارائه میکنند آیا شما میخواهید مهندس شوید مثلث و اجزای آن ترسیمهای هندسی اصول توازی خطهای موازی و مورب

:موس لصف یسدنه یاه لکش رد یلوط طباور

:موس لصف یسدنه یاه لکش رد یلوط طباور فصل سوم: 3 روابط طولی درشکلهای هندسی درس او ل قضیۀ سینوس ها یادآوری منظور از روابط طولی رابطه هایی هستند که در مورد اندازه های پاره خط ها و زاویه ها در شکل های مختلف بحث می کنند. در سال گذشته روابط طولی

Διαβάστε περισσότερα

تحلیل مدار به روش جریان حلقه

تحلیل مدار به روش جریان حلقه تحلیل مدار به روش جریان حلقه برای حل مدار به روش جریان حلقه باید مراحل زیر را طی کنیم: مرحله ی 1: مدار را تا حد امکان ساده می کنیم)مراقب باشید شاخه هایی را که ترکیب می کنید مورد سوال مسئله نباشد که در

Διαβάστε περισσότερα

دانشکده ی علوم ریاضی جلسه ی ۵: چند مثال

دانشکده ی علوم ریاضی جلسه ی ۵: چند مثال دانشکده ی علوم ریاضی احتمال و کاربردا ن ۴ اسفند ۹۲ جلسه ی : چند مثال مدر س: دکتر شهرام خزاي ی نگارنده: مهدی پاک طینت (تصحیح: قره داغی گیوه چی تفاق در این جلسه به بررسی و حل چند مثال از مطالب جلسات گذشته

Διαβάστε περισσότερα

هد ف های هفته ششم: 1- اجسام متحرک و ساکن را از هم تشخیص دهد. 2- اندازه مسافت و جا به جایی اجسام متحرک را محاسبه و آن ها را مقایسه کند 3- تندی متوسط

هد ف های هفته ششم: 1- اجسام متحرک و ساکن را از هم تشخیص دهد. 2- اندازه مسافت و جا به جایی اجسام متحرک را محاسبه و آن ها را مقایسه کند 3- تندی متوسط هد ف های هفته ششم: 1- اجسام متحرک و ساکن را از هم تشخیص دهد. - اندازه مسافت و جا به جایی اجسام متحرک را محاسبه و آن ها را مقایسه کند 3- تندی متوسط اجسام متحرک را محاسبه کند. 4- تندی متوسط و لحظه ای را

Διαβάστε περισσότερα

حجمهای کروی: فعالیت فعالیت 1 به اطراف خود)کالس خانه خیابان و ( به دقت نگاه کنید. در حجمهای هندسی نوع آن را تعیین کنید.

حجمهای کروی: فعالیت فعالیت 1 به اطراف خود)کالس خانه خیابان و ( به دقت نگاه کنید. در حجمهای هندسی نوع آن را تعیین کنید. حجم های هندسی فعالیت به اطراف خود)کالس خانه خیابان و ( به دقت نگاه کنید. آیا چیزی پیدا میکنید که حجم نداشته باشد در تصویر مقابل چه نوع حجمهایی را میبینید آیا همه آنها شکل هندسی دارند آیا میتوانید یک طبقهبندی

Διαβάστε περισσότερα

فصل پنجم زبان های فارغ از متن

فصل پنجم زبان های فارغ از متن فصل پنجم زبان های فارغ از متن خانواده زبان های فارغ از متن: ( free )context تعریف: گرامر G=(V,T,,P) کلیه قوانین آن به فرم زیر باشد : یک گرامر فارغ از متن گفته می شود در صورتی که A x A Є V, x Є (V U T)*

Διαβάστε περισσότερα

جلسه ی ۱۰: الگوریتم مرتب سازی سریع

جلسه ی ۱۰: الگوریتم مرتب سازی سریع دانشکده ی علوم ریاضی داده ساختارها و الگوریتم ها ۸ مهر ۹ جلسه ی ۱۰: الگوریتم مرتب سازی سریع مدر س: دکتر شهرام خزاي ی نگارنده: محمد امین ادر یسی و سینا منصور لکورج ۱ شرح الگور یتم الگوریتم مرتب سازی سریع

Διαβάστε περισσότερα

مدار معادل تونن و نورتن

مدار معادل تونن و نورتن مدار معادل تونن و نورتن در تمامی دستگاه های صوتی و تصویری اگرچه قطعات الکتریکی زیادی استفاده می شود ( مانند مقاومت سلف خازن دیود ترانزیستور IC ترانس و دهها قطعه ی دیگر...( اما هدف از طراحی چنین مداراتی

Διαβάστε περισσότερα

فصل دوم مثلثات نسبت های مثلثاتی دایره مثلثاتی روابط بین نسبتهای مثلثاتی

فصل دوم مثلثات نسبت های مثلثاتی دایره مثلثاتی روابط بین نسبتهای مثلثاتی 37 فصل دوم مثلثات نسبت های مثلثاتی دایره مثلثاتی روابط بین نسبتهای مثلثاتی 38 آخر این درس با چی آشنا میشی نسبت های مثلثاتی آشنایی با نسبت های مثلثاتی سینوس کسینوس تانژانت کتانژانت 39 به شکل مقابل نگاه

Διαβάστε περισσότερα

دبیرستان غیر دولتی موحد

دبیرستان غیر دولتی موحد دبیرستان غیر دلتی محد هندسه تحلیلی فصل دم معادله های خط صفحه ابتدا باید بدانیم که از یک نقطه به مازات یک بردار تنها یک خط می گذرد. با تجه به این مطلب برای نشتن معادله یک خط احتیاج به داشتن یک نقطه از خط

Διαβάστε περισσότερα

باشند و c عددی ثابت باشد آنگاه تابع های زیر نیز در a پیوسته اند. به شرطی که g(a) 0 f g

باشند و c عددی ثابت باشد آنگاه تابع های زیر نیز در a پیوسته اند. به شرطی که g(a) 0 f g تعریف : 3 فرض کنیم D دامنه تابع f زیر مجموعه ای از R باشد a D تابع f:d R در نقطه a پیوسته است هرگاه به ازای هر دنباله از نقاط D مانند { n a{ که به a همگراست دنبال ه ){ n }f(a به f(a) همگرا باشد. محتوی

Διαβάστε περισσότερα

ویرایشسال 95 شیمیمعدنی تقارن رضافالحتی

ویرایشسال 95 شیمیمعدنی تقارن رضافالحتی ویرایشسال 95 شیمیمعدنی تقارن رضافالحتی از ابتدای مبحث تقارن تا ابتدای مبحث جداول کاراکتر مربوط به کنکور ارشد می باشد افرادی که این قسمت ها را تسلط دارند می توانند از ابتدای مبحث جداول کاراکتر به مطالعه

Διαβάστε περισσότερα

جلسه ی ۲۴: ماشین تورینگ

جلسه ی ۲۴: ماشین تورینگ دانشکده ی علوم ریاضی نظریه ی زبان ها و اتوماتا ۲۶ ا ذرماه ۱۳۹۱ جلسه ی ۲۴: ماشین تورینگ مدر س: دکتر شهرام خزاي ی نگارندگان: حمید ملک و امین خسر وشاهی ۱ ماشین تور ینگ تعریف ۱ (تعریف غیررسمی ماشین تورینگ)

Διαβάστε περισσότερα

قاعده زنجیره ای برای مشتقات جزي ی (حالت اول) :

قاعده زنجیره ای برای مشتقات جزي ی (حالت اول) : ۱ گرادیان تابع (y :f(x, اگر f یک تابع دومتغیره باشد ا نگاه گرادیان f برداری است که به صورت زیر تعریف می شود f(x, y) = D ۱ f(x, y), D ۲ f(x, y) اگر رویه S نمایش تابع (y Z = f(x, باشد ا نگاه f در هر نقطه

Διαβάστε περισσότερα

Angle Resolved Photoemission Spectroscopy (ARPES)

Angle Resolved Photoemission Spectroscopy (ARPES) Angle Resolved Photoemission Spectroscopy (ARPES) روش ARPES روشی است تجربی که برای تعیین ساختار الکترونی مواد به کار می رود. این روش بر پایه اثر فوتوالکتریک است که توسط هرتز کشف شد: الکترونها می توانند

Διαβάστε περισσότερα

الگوهای عددی فعاليت 1 شکل ها به همین ترتیب ادامه پیدا می کنند. با توجه به آن جدول را کامل کنید. ابتدا شکل های چهارم و پنجم را رسم کنید.

الگوهای عددی فعاليت 1 شکل ها به همین ترتیب ادامه پیدا می کنند. با توجه به آن جدول را کامل کنید. ابتدا شکل های چهارم و پنجم را رسم کنید. الگوهای عددی فعاليت 1 شکل ها به همین ترتیب ادامه پیدا می کنند. با توجه به آن جدول را کامل کنید. ابتدا شکل های چهارم و پنجم را رسم کنید. (١) (٢) (٣) 1 شماره شکل 2 3 4 5 6 7 8 9 10 3 تعداد چوب کبريت 5 با

Διαβάστε περισσότερα

فصل 5 :اصل گسترش و اعداد فازی

فصل 5 :اصل گسترش و اعداد فازی فصل 5 :اصل گسترش و اعداد فازی : 1-5 اصل گسترش در ریاضیات معمولی یکی از مهمترین ابزارها تابع می باشد.تابع یک نوع رابطه خاص می باشد رابطه ای که در نمایش زوج مرتبی عنصر اول تکراری نداشته باشد.معموال تابع

Διαβάστε περισσότερα

فصل دهم: همبستگی و رگرسیون

فصل دهم: همبستگی و رگرسیون فصل دهم: همبستگی و رگرسیون مطالب این فصل: )r ( کوواریانس ضریب همبستگی رگرسیون ضریب تعیین یا ضریب تشخیص خطای معیار برآور ( )S XY انواع ضرایب همبستگی برای بررسی رابطه بین متغیرهای کمی و کیفی 8 در بسیاری

Διαβάστε περισσότερα

تئوری جامع ماشین بخش سوم جهت سادگی بحث یک ماشین سنکرون دو قطبی از نوع قطب برجسته مطالعه میشود.

تئوری جامع ماشین بخش سوم جهت سادگی بحث یک ماشین سنکرون دو قطبی از نوع قطب برجسته مطالعه میشود. مفاهیم اصلی جهت آنالیز ماشین های الکتریکی سه فاز محاسبه اندوکتانس سیمپیچیها و معادالت ولتاژ ماشین الف ) ماشین سنکرون جهت سادگی بحث یک ماشین سنکرون دو قطبی از نوع قطب برجسته مطالعه میشود. در حال حاضر از

Διαβάστε περισσότερα

هندسه تحلیلی و جبر خطی ( خط و صفحه )

هندسه تحلیلی و جبر خطی ( خط و صفحه ) هندسه تحلیلی جبر خطی ( خط صفحه ) z معادالت متقارن ) : خط ( معادله برداری - معادله پارامتری P فرض کنید e معادلهی خطی باشد که از نقطه ی P به مازات بردار ( c L ) a b رسم شده باشد اگر ( z P ) x y l L نقطهی

Διαβάστε περισσότερα

جلسه 12 به صورت دنباله اي از,0 1 نمایش داده شده اند در حین محاسبه ممکن است با خطا مواجه شده و یکی از بیت هاي آن. p 1

جلسه 12 به صورت دنباله اي از,0 1 نمایش داده شده اند در حین محاسبه ممکن است با خطا مواجه شده و یکی از بیت هاي آن. p 1 محاسبات کوانتمی (67) ترم بهار 390-39 مدرس: سلمان ابوالفتح بیگی نویسنده: سلمان ابوالفتح بیگی جلسه ذخیره پردازش و انتقال اطلاعات در دنیاي واقعی همواره در حضور خطا انجام می شود. مثلا اطلاعات کلاسیکی که به

Διαβάστε περισσότερα

ﯽﺳﻮﻃ ﺮﯿﺼﻧ ﻪﺟاﻮﺧ ﯽﺘﻌﻨﺻ هﺎﮕﺸﻧاد

ﯽﺳﻮﻃ ﺮﯿﺼﻧ ﻪﺟاﻮﺧ ﯽﺘﻌﻨﺻ هﺎﮕﺸﻧاد دانشگاه صنعتی خواجه نصیر طوسی دانشکده برق - گروه کنترل آزمایشگاه کنترل سیستمهای خطی گزارش کار نمونه تابستان 383 به نام خدا گزارش کار آزمایش اول عنوان آزمایش: آشنایی با نحوه پیاده سازی الکترونیکی فرایندها

Διαβάστε περισσότερα

جلسه 2 1 فضاي برداري محاسبات کوانتمی (22671) ترم بهار

جلسه 2 1 فضاي برداري محاسبات کوانتمی (22671) ترم بهار محاسبات کوانتمی (22671) ترم بهار 1390-1391 مدرس: سلمان ابوالفتح بیگی نویسنده: نادر قاسمی جلسه 2 در این درسنامه به مروري کلی از جبر خطی می پردازیم که هدف اصلی آن آشنایی با نماد گذاري دیراك 1 و مباحثی از

Διαβάστε περισσότερα

جلسه 14 را نیز تعریف کرد. عملگري که به دنبال آن هستیم باید ماتریس چگالی مربوط به یک توزیع را به ماتریس چگالی مربوط به توزیع حاشیه اي آن ببرد.

جلسه 14 را نیز تعریف کرد. عملگري که به دنبال آن هستیم باید ماتریس چگالی مربوط به یک توزیع را به ماتریس چگالی مربوط به توزیع حاشیه اي آن ببرد. تي وري اطلاعات کوانتمی ترم پاییز 39-39 مدرس: ابوالفتح بیگی و امین زاده گوهري نویسنده: کامران کیخسروي جلسه فرض کنید حالت سیستم ترکیبی AB را داشته باشیم. حالت سیستم B به تنهایی چیست در ابتداي درس که حالات

Διαβάστε περισσότερα

جلسه دوم سوم چهارم: مقدمه اي بر نظریه میدان

جلسه دوم سوم چهارم: مقدمه اي بر نظریه میدان هو الحق دانشکده ي مهندسی کامپیوتر کدگذاري شبکه Coding) (Network سه شنبه 21 اسفند 1393 جلسه دوم سوم چهارم: مقدمه اي بر نظریه میدان استاد: مهدي جعفري نگارنده: علیرضا حیدري خزاي ی در این نوشته مقدمه اي بر

Διαβάστε περισσότερα

سلسله مزاتب سبان مقدمه فصل : زبان های فارغ از متن زبان های منظم

سلسله مزاتب سبان مقدمه فصل : زبان های فارغ از متن زبان های منظم 1 ماشیه ای توریىگ مقدمه فصل : سلسله مزاتب سبان a n b n c n? ww? زبان های فارغ از متن n b n a ww زبان های منظم a * a*b* 2 زبان ها پذیرفته می شوند بوسیله ی : ماشین های تورینگ a n b n c n ww زبان های فارغ

Διαβάστε περισσότερα

جلسه 2 جهت تعریف یک فضاي برداري نیازمند یک میدان 2 هستیم. یک میدان مجموعه اي از اعداد یا اسکالر ها به همراه اعمال

جلسه 2 جهت تعریف یک فضاي برداري نیازمند یک میدان 2 هستیم. یک میدان مجموعه اي از اعداد یا اسکالر ها به همراه اعمال نظریه اطلاعات کوانتمی 1 ترم پاییز 1391-1392 مدرسین: ابوالفتح بیگی و امین زاده گوهري جلسه 2 فراگیري نظریه ي اطلاعات کوانتمی نیازمند داشتن پیش زمینه در جبرخطی می باشد این نظریه ترکیب زیبایی از جبرخطی و نظریه

Διαβάστε περισσότερα

جلسه 15 1 اثر و اثر جزي ی نظریه ي اطلاعات کوانتومی 1 ترم پاي یز جدایی پذیر باشد یعنی:

جلسه 15 1 اثر و اثر جزي ی نظریه ي اطلاعات کوانتومی 1 ترم پاي یز جدایی پذیر باشد یعنی: نظریه ي اطلاعات کوانتومی 1 ترم پاي یز 1391-1391 مدرس: دکتر ابوالفتح بیگی ودکتر امین زاده گوهري نویسنده: محمدرضا صنم زاده جلسه 15 فرض کنیم ماتریس چگالی سیستم ترکیبی شامل زیر سیستم هايB و A را داشته باشیم.

Διαβάστε περισσότερα

تلفات خط انتقال ابررسی یک شبکة قدرت با 2 به شبکة شکل زیر توجه کنید. ژنراتور فرضیات شبکه: میباشد. تلفات خط انتقال با مربع توان انتقالی متناسب

تلفات خط انتقال ابررسی یک شبکة قدرت با 2 به شبکة شکل زیر توجه کنید. ژنراتور فرضیات شبکه: میباشد. تلفات خط انتقال با مربع توان انتقالی متناسب تلفات خط انتقال ابررسی یک شبکة قدرت با 2 به شبکة شکل زیر توجه کنید. ژنراتور فرضیات شبکه: این شبکه دارای دو واحد کامال یکسان آنها 400 MW میباشد. است تلفات خط انتقال با مربع توان انتقالی متناسب و حداکثر

Διαβάστε περισσότερα

فصل اول و به منظور مردود کردن نظریات ارسطو نشان داد که اجسامی با 1592 به استادی کرسی ریاضیات دانشگاه پادوا منصوب شد و در

فصل اول و به منظور مردود کردن نظریات ارسطو نشان داد که اجسامی با 1592 به استادی کرسی ریاضیات دانشگاه پادوا منصوب شد و در فصل اول حرکت شناسی در دو بعد گالیلئوگالیله: در سال 1581 میالدی به دانشگاه پیزا وارد شد اما در سال 1585 قبل از آن که مدرکی بگیرد از آنجا بیرون آمد. پیش خودش به مطالعه آثار اقلیدس و ارشمیدس پرداخت و به زودی

Διαβάστε περισσότερα

تمرین صفحه 91 تمرین صفحه 95 1 میزان رضایت مشتریان بانک از نحوه برخورد و رسیدگی به درخواست های آنها

تمرین صفحه 91 تمرین صفحه 95 1 میزان رضایت مشتریان بانک از نحوه برخورد و رسیدگی به درخواست های آنها 90 حل تمرین ها تمرین صفحه 91 کدام روش جمع آوری داده ها برای موارد زیر مناسب است یک دلیل برای انتخاب خود ذکر کنید. 1 میزان رضایت مشتریان بانک از نحوه برخورد و رسیدگی به درخواست های آنها پاسخ: پرسش نامه:

Διαβάστε περισσότερα

مینامند یا میگویند α یک صفر تابع

مینامند یا میگویند α یک صفر تابع 1 1-1 مقدمه حل بسیاری از مسائل اجتماعی اقتصادی علمی منجر به حل معادله ای به شکل ) ( می شد. منظر از حل این معادله یافتن عدد یا اعدادی است که مقدار تابع به ازای آنها صفر شد. اگر (α) آنگاه α را ریشه معادله

Διαβάστε περισσότερα

برابری کار نیروی برآیند و تغییرات انرژی جنبشی( را بدست آورید. ماتریس ممان اینرسی s I A

برابری کار نیروی برآیند و تغییرات انرژی جنبشی( را بدست آورید. ماتریس ممان اینرسی s I A مبحث بیست و سوم)مباحث اندازه حرکت وضربه قانون بقای اندازه حرکت انرژی جنبشی و قانون برابری کار نیروی برآیند و تغییرات انرژی جنبشی( تکلیف از مبحث ماتریس ممان اینرسی( را بدست آورید. ماتریس ممان اینرسی s I

Διαβάστε περισσότερα

I = I CM + Mh 2, (cm = center of mass)

I = I CM + Mh 2, (cm = center of mass) قواعد کلی اینرسی دو ارنی المان گیری الزمه یادگیری درست و کامل این مباحث که بخش زیادی از نمره پایان ترم ار به خود اختصاص می دهند یادگیری دقیق نکات جزوه استاد محترم و درک درست روابط ریاضی حاکم بر آن ها است

Διαβάστε περισσότερα

تسیچ تکرح مراهچ لصف تسیچ تکرح تعرس و ییاج هباج تفاسم ناکم تسا ردقچ شتکرح زاغآ ةطقن زا وا ةلصاف

تسیچ تکرح مراهچ لصف تسیچ تکرح تعرس و ییاج هباج تفاسم ناکم تسا ردقچ شتکرح زاغآ ةطقن زا وا ةلصاف چهارم فصل چیست حرکت سرعت و جابهجایی مسافت مکان 111 است چقدر حرکتش آغاز نقطة از او فاصلة میرود. شمال به کیلومتر یک سپس و غرب به کیلومتر یک 1 دانشآموزی 1- k 1/6 k 3 1/ k 1 k 1 از متحرک نهایی فاصلة میکند.

Διαβάστε περισσότερα

که روي سطح افقی قرار دارد متصل شده است. تمام سطوح بدون اصطکاك می باشند. نیروي F به صورت افقی به روي سطح شیبداري با زاویه شیب

که روي سطح افقی قرار دارد متصل شده است. تمام سطوح بدون اصطکاك می باشند. نیروي F به صورت افقی به روي سطح شیبداري با زاویه شیب فصل : 5 نیرو ها 40- شخصی به جرم جرم به وسیله طنابی که از روي قرقره بدون اصطکاکی عبور کرده و به یک کیسه شن به متصل است از ارتفاع h پایین می آید. اگر شخص از حال سکون شروع به حرکت کرده باشد با چه سرعتی به

Διαβάστε περισσότερα

فصل ٤ انتگرال کند. در چنین روشی برای محاسبه دایره از درج چندضلعیهای منتظم در درون دایره استفاده میشود

فصل ٤ انتگرال کند. در چنین روشی برای محاسبه دایره از درج چندضلعیهای منتظم در درون دایره استفاده میشود فصل ٤ انتگرال ٤ ١ مسأله مساحت فرمولهای مربوط به مساحت چندضلعیها نظیر مربع مستطیل مثلث و ذوزنقه از زمانهای شروع تمدنهای نخستین به خوبی شناخته شده بوده است. با اینحال مسأله یافتن فرمولی برای بعضی نواحی که

Διαβάστε περισσότερα

هو الحق دانشکده ي مهندسی کامپیوتر جلسه هفتم

هو الحق دانشکده ي مهندسی کامپیوتر جلسه هفتم هو الحق دانشکده ي مهندسی کامپیوتر کدگذاري شبکه Coding) (Network شنبه 2 اسفند 1393 جلسه هفتم استاد: مهدي جعفري نگارنده: سید محمدرضا تاجزاد تعریف 1 بهینه سازي محدب : هدف پیدا کردن مقدار بهینه یک تابع ) min

Διαβάστε περισσότερα

بسمه تعالی «تمرین شماره یک»

بسمه تعالی «تمرین شماره یک» بسمه تعالی «تمرین شماره یک» شماره دانشجویی : نام و نام خانوادگی : نام استاد: دکتر آزاده شهیدیان ترمودینامیک 1 نام درس : ردیف 0.15 m 3 میباشد. در این حالت یک فنر یک دستگاه سیلندر-پیستون در ابتدا حاوي 0.17kg

Διαβάστε περισσότερα

هندسه در فضا 1. خط و صفحه در فضا ب. وضعیت نسبی دو صفحه در فضا پ. وضعیت نسبی دو خط در فضا ت. وضعیت نسبی خط و صفحه در فضا الف.

هندسه در فضا 1. خط و صفحه در فضا ب. وضعیت نسبی دو صفحه در فضا پ. وضعیت نسبی دو خط در فضا ت. وضعیت نسبی خط و صفحه در فضا الف. 4 هندسه در فضا فصل در اين فصل ميخوانيم: 1. خط و صفحه در فضا الف. اصول هندسهي فضايي ب. وضعیت نسبی دو صفحه در فضا پ. وضعیت نسبی دو خط در فضا ت. وضعیت نسبی خط و صفحه در فضا ث. حاالت چهارگانهي مشخص كردن صفحه

Διαβάστε περισσότερα

جلسه 22 1 نامساویهایی در مورد اثر ماتریس ها تي وري اطلاعات کوانتومی ترم پاییز

جلسه 22 1 نامساویهایی در مورد اثر ماتریس ها تي وري اطلاعات کوانتومی ترم پاییز تي وري اطلاعات کوانتومی ترم پاییز 1391-1392 مدرس: ابوالفتح بیگی و امین زاده گوهري نویسنده: محمد مهدي مجاهدیان جلسه 22 تا اینجا خواص مربوط به آنتروپی را بیان کردیم. جهت اثبات این خواص نیاز به ابزارهایی

Διαβάστε περισσότερα

عوامل جلوگیری کننده از موازی سازی عبارتند از : 1.هزینه I/O 2.هماهنگی/رقابت

عوامل جلوگیری کننده از موازی سازی عبارتند از : 1.هزینه I/O 2.هماهنگی/رقابت عوامل جلوگیری کننده از موازی سازی عبارتند از :.هزینه I/O.هماهنگی/رقابت ممکن است یک برنامه sequential بهتر از یک برنامه موازی باشد بطور مثال یک عدد 000 رقمی به توان یک عدد طوالنی اینکه الگوریتم را چگونه

Διαβάστε περισσότερα

هدف از این آزمایش آشنایی با برخی قضایاي ساده و در عین حال مهم مدار از قبیل قانون اهم جمع آثار مدار تونن و نورتن

هدف از این آزمایش آشنایی با برخی قضایاي ساده و در عین حال مهم مدار از قبیل قانون اهم جمع آثار مدار تونن و نورتن آزما ی ش سوم: ربرسی اقنون ا ه م و قوانین ولتاژ و جریان اهی کیرشهف قوانین میسقت ولتاژ و میسقت جریان ربرسی مدا ر تونن و نورتن قضیه ااقتنل حدا کثر توان و ربرسی مدا ر پ ل و تس ون هدف از این آزمایش آشنایی با

Διαβάστε περισσότερα

به نام خدا. هر آنچه در دوران تحصیل به آن نیاز دارید. Forum.Konkur.in

به نام خدا.  هر آنچه در دوران تحصیل به آن نیاز دارید. Forum.Konkur.in به نام خدا www.konkur.in هر آنچه در دوران تحصیل به آن نیاز دارید Forum.Konkur.in پاسخ به همه سواالت شما در تمامی مقاطع تحصیلی, در انجمن کنکور مجموعه خود آموز های فیزیک با طعم مفهوم حرکت شناسی تهیه و تنظیم:

Διαβάστε περισσότερα

مقاومت مصالح 2 فصل 9: خيز تيرها. 9. Deflection of Beams

مقاومت مصالح 2 فصل 9: خيز تيرها. 9. Deflection of Beams مقاومت مصالح فصل 9: خيز تيرها 9. Deflection of eams دکتر مح مدرضا نيرومند دااگشنه ايپم نور اصفهان eer Johnston DeWolf ( ) رابطه بين گشتاور خمشی و انحنا: تير طره ای تحت بار متمرکز در انتهای آزاد: P انحنا

Διαβάστε περισσότερα

تعیین محل قرار گیری رله ها در شبکه های سلولی چندگانه تقسیم کد

تعیین محل قرار گیری رله ها در شبکه های سلولی چندگانه تقسیم کد تعیین محل قرار گیری رله ها در شبکه های سلولی چندگانه تقسیم کد مبتنی بر روش دسترسی زلیخا سپهوند دانشکده مهندسى برق واحد نجف آباد دانشگاه آزاد اسلامى نجف آباد ایر ان zolekhasepahvand@yahoo.com روح االله

Διαβάστε περισσότερα

فصل دوم محاسبۀ زاویه ١ انواع زوایا را برحسب واحد ١ آشنایی با واحدهای در زندگی مسیر را تغییر میدهد ٣ براساس روابط مثلثهای مشخص زوایای مجهول را محاسبه

فصل دوم محاسبۀ زاویه ١ انواع زوایا را برحسب واحد ١ آشنایی با واحدهای در زندگی مسیر را تغییر میدهد ٣ براساس روابط مثلثهای مشخص زوایای مجهول را محاسبه فصل دوم محاسبۀ زاویه خالصۀ فصل در این فصل دانش آموزان با مفهوم و سلسله مراتب واحدهای اندازه گیری زاویه تبدیل واحد به هم تعیین زوایای اشکال هندسی آشنایی پیدا می کنند و باید توانایی به کارگیری مسائل نظیر

Διαβάστε περισσότερα

فصل اول پیچیدگی زمانی و مرتبه اجرایی

فصل اول پیچیدگی زمانی و مرتبه اجرایی فصل اول پیچیدگی زمانی و مرتبه اجرایی 1 2 پیچیدگی زمانی Complexity) (Time مثال : 1 تابع زیر جمع عناصر یک آرایه را در زبان C محاسبه می کند. در این برنامه اندازه ورودی همان n یا تعداد عناصر آرایه است و عمل

Διαβάστε περισσότερα

ترمودینامیک مدرس:مسعود رهنمون سال تحصیلى 94-95

ترمودینامیک مدرس:مسعود رهنمون سال تحصیلى 94-95 ترمودینامیک سال تحصیلى 94-95 رهنمون 1- مفاهیم اولیه ترمودینامیک: علمی است که به مطالعه ی رابطه ی بین کار و گرما و تبدیل آنها به یکدیگر می پردازد. دستگاه: گازی است که به مطالعه ی آن می پردازیم. محیط: به

Διαβάστε περισσότερα

ماشینهای مخصوص سیم پیچي و میدانهای مغناطیسي

ماشینهای مخصوص سیم پیچي و میدانهای مغناطیسي ماشینهای مخصوص سیم پیچي و میدانهای مغناطیسي استاد: مرتضي خردمندی تهیهکننده: سجاد شمس ویراستار : مینا قنادی یاد آوری مدار های مغناطیسی: L g L g مطابق شکل فرض کنید سیمپیچ N دوری حامل جریان i به دور هستهای

Διαβάστε περισσότερα

پنج ره: Command History

پنج ره: Command History هب انم زیدان اپک فهرست مطا ل ب مع ر ف ی رنم ازفار م تل ب:... 11 آش نا ی ی با محی ط ا صل ی رنم ازفار م تل ب:... 11 11... پنج ره: Command History وه ارجای د ست ورات رد م تل ب:... 11 نح نو شت ن د ست ورات

Διαβάστε περισσότερα

فصل صفر یادآوری مفاهیم پایه

فصل صفر یادآوری مفاهیم پایه فصل صفر جبر اعداد حقیقی در این فصل به مرور مهم ترین مطالبی میپردازیم که در مباحث حساب دیفرانسیل و انتگرال بدان محتاج هستیم این مطالب مشتمل بر مروری مجد د بر خواص اعداد حقیقی است که دانشآموزان از دوره دبستان

Διαβάστε περισσότερα

عنوان: رمزگذاري جستجوپذیر متقارن پویا

عنوان: رمزگذاري جستجوپذیر متقارن پویا دانشگاه صنعتی شریف دانشکده مهندسی برق گزارش درس ریاضیات رمزنگاري عنوان: رمزگذاري جستجوپذیر متقارن پویا استاد درس: مهندس نگارنده: ز 94 دي ماه 1394 1 5 نماد گذاري و تعریف مسي له 1 6 رمزگذاري جستجوپذیر متقارن

Διαβάστε περισσότερα

مقدمه در این فصل با مدل ارتعاشی خودرو آشنا میشویم. رفتار ارتعاشی به فرکانسهای طبیعی و مود شیپهای خودرو بستگی دارد. این مبحث به میزان افزایش راحتی

مقدمه در این فصل با مدل ارتعاشی خودرو آشنا میشویم. رفتار ارتعاشی به فرکانسهای طبیعی و مود شیپهای خودرو بستگی دارد. این مبحث به میزان افزایش راحتی مقدمه در این فصل با مدل ارتعاشی خودرو آشنا میشویم. رفتار ارتعاشی به فرکانسهای طبیعی و مود شیپهای خودرو بستگی دارد. این مبحث به میزان افزایش راحتی خودرو و کاهش سر و صداها و لرزشهای داخل اتاق موتور و...

Διαβάστε περισσότερα

مسائل فیزیک هالیدی & رزنیک

مسائل فیزیک هالیدی & رزنیک حرکت در مسیر مستقیم )حرکت یک بعدی( حمیدرضا طهماسبی سرعت متوسط و تندی متوسط 1. هنگام یک عطسه ی شدید چشمان شما ممکن است برای 0.50s بسته شود. اگر شما درون خودرویی در حال رانندگی با سرعت 90km/h باشید ماشین

Διαβάστε περισσότερα

فصل سوم : عناصر سوئیچ

فصل سوم : عناصر سوئیچ فصل سوم : عناصر سوئیچ رله الکترومکانیکی: یک آهنربای الکتریکی است که اگر به آن ولتاژ بدهیم مدار را قطع و وصل می کند. الف: دیود بعنوان سوئیچ دیود واقعی: V D I D = I S (1 e η V T ) دیود ایده آل: در درس از

Διαβάστε περισσότερα

آزمایش میلیکان هدف آزمایش: بررسی کوانتایی بودن بار و اندازهگیري بار الکترون مقدمه: روش مشاهده حرکت قطرات ریز روغن باردار در میدان عبارتند از:

آزمایش میلیکان هدف آزمایش: بررسی کوانتایی بودن بار و اندازهگیري بار الکترون مقدمه: روش مشاهده حرکت قطرات ریز روغن باردار در میدان عبارتند از: آزمایش میلیکان هدف آزمایش: بررسی کوانتایی بودن بار و اندازهگیري بار الکترون مقدمه: یک (R.A.Millikan) رابرت میلیکان 1909 در سال روش عملی براي اندازهگیري بار یونها گزارش کرد. این روش مشاهده حرکت قطرات ریز

Διαβάστε περισσότερα

مقاطع مخروطي 1. تعريف مقاطع مخروطي 2. دايره الف. تعريف و انواع معادله دايره ب. وضعيت خط و دايره پ. وضعيت دو دايره ت. وتر مشترك دو دايره

مقاطع مخروطي 1. تعريف مقاطع مخروطي 2. دايره الف. تعريف و انواع معادله دايره ب. وضعيت خط و دايره پ. وضعيت دو دايره ت. وتر مشترك دو دايره مقاطع مخروطي فصل در اين فصل ميخوانيم:. تعريف مقاطع مخروطي. دايره الف. تعريف و انواع معادله دايره ب. وضعيت خط و دايره پ. وضعيت دو دايره ت. وتر مشترك دو دايره ث. طول مماس و طول وتر مينيمم ج. دورترين و نزديكترين

Διαβάστε περισσότερα

دانشکده علوم ریاضی دانشگاه گیلان آزمون پایان ترم درس: هندسه منیفلد 1 باشد. دهید.f (gx) = (gof 1 )f X شده باشند سوالات بخش میان ترم

دانشکده علوم ریاضی دانشگاه گیلان آزمون پایان ترم درس: هندسه منیفلد 1 باشد. دهید.f (gx) = (gof 1 )f X شده باشند سوالات بخش میان ترم آزمون پایان ترم درس: هندسه منیفلد 1 زمان آزمون 120 دقیقه نیمسال: اول 95-94 رشته تحصیلی : ریاضی محض 1. نشان دهید X یک میدان برداري روي M است اگر و فقط اگر براي هر تابع مشتقپذیر f روي X(F ) M نیز مشتقپذیر

Διαβάστε περισσότερα

حفاظت مقایسه فاز خطوط انتقال جبرانشده سري.

حفاظت مقایسه فاز خطوط انتقال جبرانشده سري. حفاظت مقایسه فاز در خطوط انتقال جبران شده سري همراه با MOV 2 1 محمد رضا پویان فر جواد ساده 1 دانشگاه آزاد اسلامی واحد گناباد reza.pooyanfar@gmail.com 2 دانشکده فنی مهندسی دانشگاه فردوسی مشهد sadeh@um.ac.ir

Διαβάστε περισσότερα

مطالعه تابش جسم سیاه

مطالعه تابش جسم سیاه مطالعه تابش جسم سیاه هدف آزمایش: اندازهگیري شدت تابش یک جسم سیاه بر حسب درجه حرارت آن تحقیق قانون استفان بولتزمن. تحقیق بستگی شدت تابش بر حسب فاصله از جسم سیاه. مقدمه: پرتو ساطع شده از یک جسم در دماي T

Διαβάστε περισσότερα

به نام خدا قابل استفاده برای کلیه دانشجویان مهندسی و علوم پایه مدرس: هوشمند عزیزی

به نام خدا قابل استفاده برای کلیه دانشجویان مهندسی و علوم پایه مدرس: هوشمند عزیزی به نام خدا قابل استفاده برای کلیه دانشجویان مهندسی و علوم پایه مدرس: هوشمند عزیزی دانشگاه فنی و حرفه ای کرمانشاه زمستان 39 فرمت نمایش اعداد : با توجه به دقت و تعداد ارقام اعشاری قابل قبول در محاسبات می

Διαβάστε περισσότερα

تهیه و تنظیم دکتر عباس گلمکانی

تهیه و تنظیم دکتر عباس گلمکانی 2 دستور کار آزمایشگاه الکترونیک تهیه و تنظیم دکتر عباس گلمکانی فهرست مطالب صفحه 4 آزمایش اول ودوم : بررسی نقطه کار ترانسزیستور و پایداری آنها... 8 آزمایش سوم : طراحی تقویت کننده ولتاژ شامل دو طبقه ترانزیستوری...

Διαβάστε περισσότερα

آموزش اتوکد (AutoCAD)

آموزش اتوکد (AutoCAD) آموزش اتوکد (AutoCAD) تهیه و تنظیم: سید مسعود توفیقی اسفهالن ایمیل: Captain_k2@yahoo.com سامانه پیام کوتاه: 30002105000010 وبسایت: آموزش اتوکد (AUTOCAD) فهرست آموزش نرم افزار اتوکد )AutoCAD( درس اول: -

Διαβάστε περισσότερα

موتورهای تکفاز ساختمان موتورهای تک فاز دوخازنی را توضیح دهد. منحنی مشخصه گشتاور سرعت موتور تک فاز با خازن راه انداز را تشریح کند.

موتورهای تکفاز ساختمان موتورهای تک فاز دوخازنی را توضیح دهد. منحنی مشخصه گشتاور سرعت موتور تک فاز با خازن راه انداز را تشریح کند. 5 موتورهای تک فاز 183 موتورهای تکفاز هدف های رفتاری: نحوه تولید میدان مغناطیسی در یک استاتور با یک و دو سیم پیچ را بررسی نماید. لزوم استفاده از سیم پیچ کمکی در موتورهای تک فاز را توضیح دهد. ساختمان داخلی

Διαβάστε περισσότερα

6- روش های گرادیان مبنا< سر فصل مطالب

6- روش های گرادیان مبنا< سر فصل مطالب 1 بنام خدا بهینه سازی شبیه سازی Simulation Optimization Lecture 6 روش های بهینه سازی شبیه سازی گرادیان مبنا Gradient-based Simulation Optimization methods 6- روش های گرادیان مبنا< سر فصل مطالب 2 شماره

Διαβάστε περισσότερα

Combined Test غربالگری پیش از تولد جهت شناسایی ناهنجاری های شایع مادرزادی سواالت و جوابهای مربوط به خانمهایی که میخواهند این آزمایش را انجام دهند.

Combined Test غربالگری پیش از تولد جهت شناسایی ناهنجاری های شایع مادرزادی سواالت و جوابهای مربوط به خانمهایی که میخواهند این آزمایش را انجام دهند. Combined Test غربالگری پیش از تولد جهت شناسایی ناهنجاری های شایع مادرزادی سواالت و جوابهای مربوط به خانمهایی که میخواهند این آزمایش را انجام دهند. غربالگری پیش از تولد جهت شناسایی ناهنجاری های شایع مادرزادی:

Διαβάστε περισσότερα

فصل پنجم : سینکروها جاوید سید رنجبر میالد سیفی علی آسگون

فصل پنجم : سینکروها جاوید سید رنجبر میالد سیفی علی آسگون فصل پنجم : سینکروها جاوید سید رنجبر میالد سیفی علی آسگون مقدمه دراغلب شاخه های صنایع حالتی پدید می آید که دو نقطه دور از هم بایستی دارای سرعت یکسانی باشند. پل های متحرک دهانه سد ها تسمه ی نقاله ها جرثقیل

Διαβάστε περισσότερα

ﻰﺿﺎﻳﺭ ﻥﺎﺘﺴﺑﺩ ﻢﺸﺷ ۱۳۹١

ﻰﺿﺎﻳﺭ ﻥﺎﺘﺴﺑﺩ ﻢﺸﺷ ۱۳۹١ رياضى ششم دبستان ۱۳۹١ وزارت آموزش و پرورش سازمان پژوهش و برنامه ريزی آموزشی برنامهريزی محتوا و نظارت بر تا ليف: دفتر تا ليف کتابهای درسی ابتدايی و متوسطه نظری نام کتاب: رياضی ششم دبستان ۳۴/۶ مو ل فان:

Διαβάστε περισσότερα

يﺮﻫز ﺖﺠﺣ ﺐﺳﺎﻨﺗ ﺚﺤﺒﻣ.ﺪﯿﺘﺴﻫ ﺎﻨﺷآ ﯽﯾاﺪﺘﺑا ﻊﻄﻘﻣ زا ﺐﺳﺎﻨﺗ ﺚﺤﺒﻣ ﺎﺑ ﺎﻤﺷ ﺰﯾﺰﻋ زﻮﻣآ ﺶﻧاد ﺪ

يﺮﻫز ﺖﺠﺣ ﺐﺳﺎﻨﺗ ﺚﺤﺒﻣ.ﺪﯿﺘﺴﻫ ﺎﻨﺷآ ﯽﯾاﺪﺘﺑا ﻊﻄﻘﻣ زا ﺐﺳﺎﻨﺗ ﺚﺤﺒﻣ ﺎﺑ ﺎﻤﺷ ﺰﯾﺰﻋ زﻮﻣآ ﺶﻧاد ﺪ مبحث تناسب حجت زهري دانش آموز عزیز شما با مبحث تناسب از مقطع ابتدایی آشنا هستید. تناسب نوعی رابطه بین اعداد است که در آن اعداد و کمیتها به دو صورت می توانند با یکدیگر نسبت داشته باشند. مدل : تناسب مستقیم:

Διαβάστε περισσότερα

بخش ششم: عملیات در پایگاه داده رابطهای

بخش ششم: عملیات در پایگاه داده رابطهای هب انم آنکه جان را فک رت آموخت بخش ششم: عملیات در پایگاه داده رابطهای مرتضی امینی نیمسال دوم 92-91 )محتویات اسالیدها برگرفته از یادداشتهای کالسی استاد محمدتقی روحانی رانکوهی است.( یادآوری: مدل دادهای 2

Διαβάστε περισσότερα

E_mail: چکیده فرکتال تشخیص دهد. مقدمه متحرک[ 2 ].

E_mail: چکیده فرکتال تشخیص دهد. مقدمه متحرک[ 2 ]. آنالیز کامپیوتری مسیر حرکت اسپرم و استخراج بعد فرکتال نویسندگان : ٣ ٢ ١ مریم پنجه فولادگران محمدحسن مرادی وحیدرضا نفیسی ٤ روشنک ابوترابی تهران دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات دانشکده مهندسی پزشکی

Διαβάστε περισσότερα

فهرست خودآزمایی فصل اول ٨ فعالیت ١ ٣ ٢ اولین برنامه به زبان #C 18 ٤ ٢ الگوی یک برنامه ساده به زبان #C 18

فهرست خودآزمایی فصل اول ٨ فعالیت ١ ٣ ٢ اولین برنامه به زبان #C 18 ٤ ٢ الگوی یک برنامه ساده به زبان #C 18 فهرست اول آشنایی با مفاهیم پایهای پردازش دادهها ١ ١ دادهها و اطالعات ١ 2 1 انواع زبانهای برنامهنویسی ٥ خودآزمایی فصل اول ٨ فعالیت ١ آشنایی با زبان #C دوم 12 ١ ٢ آشنایی با زبان #C 14 ٢ ٢ شروع برنامهنویسی

Διαβάστε περισσότερα

بدست میآيد وصل شدهاست. سیمپیچ ثانويه با N 2 دور تا زمانی که کلید

بدست میآيد وصل شدهاست. سیمپیچ ثانويه با N 2 دور تا زمانی که کلید آزمايش 9 ترانسفورماتور بررسی تجربی ترانسفورماتور و مقايسه با يك ترانسفورماتور ايدهآل تئوری آزمايش توان متوسط در مدار جريان متناوب برابر است با: P av = ε rms i rms cos φ که ε rms جذر میانگین مربعی ε و i

Διαβάστε περισσότερα

مسئله مکانیابی رقابتی تسهیالت در بازار با استفاده از خوشهبندی مشتریان

مسئله مکانیابی رقابتی تسهیالت در بازار با استفاده از خوشهبندی مشتریان مسئله مکانیابی رقابتی تسهیالت در بازار با استفاده از خوشهبندی مشتریان شهابالدین یزدانی * محمدعلی فرقانی 2 مسعود رشیدینژاد 3 دانشگاه شهید باهنر کرمان تاریخ دریافت مقاله: 303/90/ تاریخ پذیرش مقاله: 303//22

Διαβάστε περισσότερα

نکته و تست شیمی سال دوم فصل 1 شماره 3( ) کنکور 69 دکتر رضا بابایی برنامه این جلسه: 1( ادامه ی جزوه ی شماره 2 )استوکیومتری(

نکته و تست شیمی سال دوم فصل 1 شماره 3( ) کنکور 69 دکتر رضا بابایی برنامه این جلسه: 1( ادامه ی جزوه ی شماره 2 )استوکیومتری( نکته و تست 2 شیمی سال دوم فصل 1 و شماره 3( ) برنامه این جلسه: 1( ادامه ی جزوه ی شماره 2 )استوکیومتری( 2( فصل 1 و 2 دوم کنکور 69 دکتر رضا بابایی 1 متن کتاب 1- نخستین بار دالتون ادعا کرد عنصر را به گونه

Διαβάστε περισσότερα

رشتۀ کامپیوتر گروه تحصیلی کامپیوتر

رشتۀ کامپیوتر گروه تحصیلی کامپیوتر برنامه سازی 2 رشتۀ کامپیوتر گروه تحصیلی کامپیوتر زمىنۀ خدمات شاخۀ آموزش فنى وحرفهاى عنوان و نام پدیدآور مشخصات نشر مشخصات ظاهری شابک وضعیت فهرست نویسی شناسه افزوده شناسه افزوده شماره کتاب شناسی ملی برنامه

Διαβάστε περισσότερα

هدف از انجام این آزمایش بررسی رفتار انواع حالتهاي گذراي مدارهاي مرتبه دومRLC اندازهگيري پارامترهاي مختلف معادله

هدف از انجام این آزمایش بررسی رفتار انواع حالتهاي گذراي مدارهاي مرتبه دومRLC اندازهگيري پارامترهاي مختلف معادله آزما ی ش پنج م: پا س خ زمانی مدا رات مرتبه دوم هدف از انجام این آزمایش بررسی رفتار انواع حالتهاي گذراي مدارهاي مرتبه دومLC اندازهگيري پارامترهاي مختلف معادله مشخصه بررسی مقاومت بحرانی و آشنایی با پدیده

Διαβάστε περισσότερα

فهرست مطالب جزوه ی الکترونیک 1 فصل اول مدار الکتریکی و نقشه ی فنی... 2 خواص مدارات سری... 3 خواص مدارات موازی...

فهرست مطالب جزوه ی الکترونیک 1 فصل اول مدار الکتریکی و نقشه ی فنی... 2 خواص مدارات سری... 3 خواص مدارات موازی... فهرست مطالب جزوه ی الکترونیک 1 فصل اول مدار الکتریکی و نقشه ی فنی................................................. 2 خواص مدارات سری....................................................... 3 3...................................................

Διαβάστε περισσότερα

الگوریتم مسيریابی جدید مبتنی بر فاصله برای کاهش مصرف انرژی در شبکه های حسگر بی سيم

الگوریتم مسيریابی جدید مبتنی بر فاصله برای کاهش مصرف انرژی در شبکه های حسگر بی سيم الگوریتم مسيریابی جدید مبتنی بر فاصله برای کاهش مصرف انرژی در شبکه های حسگر بی سيم 2 1 فرهاد مصری نژاد ناصر محمد رحیم پناه 1 دانشگاه آزاد اسالمی واحد شهر مجلسی دانشکده مهندسی برق و کامپیوتر اصفهان ایرانnaserrahimpanah@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

طراحی و تعیین استراتژی بهره برداری از سیستم ترکیبی توربین بادی-فتوولتاییک بر مبنای کنترل اولیه و ثانویه به منظور بهبود مشخصههای پایداری ریزشبکه

طراحی و تعیین استراتژی بهره برداری از سیستم ترکیبی توربین بادی-فتوولتاییک بر مبنای کنترل اولیه و ثانویه به منظور بهبود مشخصههای پایداری ریزشبکه طراحی و تعیین استراتژی بهره برداری از سیستم ترکیبی توربین بادی-فتوولتاییک بر مبنای کنترل اولیه و ثانویه به منظور بهبود مشخصههای پایداری ریزشبکه 2 1* فرانک معتمدی فرید شیخ االسالم 1 -دانشجوی دانشکده برق

Διαβάστε περισσότερα

10 ﻞﺼﻓ ﺶﺧﺮﭼ : ﺪﻴﻧاﻮﺘﺑ ﺪﻳﺎﺑ ﻞﺼﻓ ﻦﻳا يا ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ زا ﺪﻌﺑ

10 ﻞﺼﻓ ﺶﺧﺮﭼ : ﺪﻴﻧاﻮﺘﺑ ﺪﻳﺎﺑ ﻞﺼﻓ ﻦﻳا يا ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ زا ﺪﻌﺑ فصل چرخش بعد از مطالعه اي اين فصل بايد بتوانيد : - مكان زاويه اي سرعت وشتاب زاويه اي را توضيح دهيد. - چرخش با شتاب زاويه اي ثابت را مورد بررسي قرار دهيد. 3- رابطه ميان متغيرهاي خطي و زاويه اي را بشناسيد.

Διαβάστε περισσότερα

نکنید... بخوانید خالء علمی خود را پر کنید و دانش خودتان را ارائه دهید.

نکنید... بخوانید خالء علمی خود را پر کنید و دانش خودتان را ارائه دهید. گزارش کار آزمایشگاه صنعتی... مکانیک سیاالت ( رینولدز افت فشار ) دانشجویان : فردین احمدی محمد جاللی سعید شادخواطر شاهین غالمی گروه یکشنبه ساعت 2::0 الی رینولدز هدف : بررسی نوع حرکت سیال تئوری : یکی از انواع

Διαβάστε περισσότερα

تجزیه و تحلیل سیگنال ها و سیستم ها دکتر منصور زینلی

تجزیه و تحلیل سیگنال ها و سیستم ها دکتر منصور زینلی درس تجزیه و تحلیل سیگنال ها و سیستم ها دکتر منصور زینلی فصل اول سیگنال: نشانه یا عالمت هر کمیت فیزیکی) قابل اندازه گیری ) است. انواع سیگنال : سیگنالپیوستهدرزمانکهبهصورت x(t) نشان داده میشود و t یک متغیر

Διαβάστε περισσότερα

یک سیستم تخصیص منابع هوشمند بر مبنای OFDMA در یک سیستم بیسیم توزیع شده با استفاده از تئوری بازیها

یک سیستم تخصیص منابع هوشمند بر مبنای OFDMA در یک سیستم بیسیم توزیع شده با استفاده از تئوری بازیها یک سیستم تخصیص منابع هوشمند بر مبنای OFDMA در یک سیستم بیسیم توزیع شده با استفاده از تئوری بازیها حامد رشیدی 1 و سیامک طالبی 2 1 -دانشگاه شهید باهنر كرمان 2 -دانشگاه شهید باهنر كرمان Hamed.hrt@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

می توانید قهوه هایی نظیر الته ماکیاتو کاپوچینو و الته را به راحتی تهیه نمایید.

می توانید قهوه هایی نظیر الته ماکیاتو کاپوچینو و الته را به راحتی تهیه نمایید. : راهنمای فارسی 42606 اسپرسو ساز مشتری گرامی : با تشکر از حسن انتخاب شما جهت انتخاب محصوالت با کیفیت گاستروبک دستگاهی که خریداری نموده اید دستگاه اسپرسو ساز حرفه ای با کارکرد بسیار آسان می باشد. با این

Διαβάστε περισσότερα

- - - کارکرد نادرست کنتور ها صدور اشتباه قبض برق روشنایی معابر با توجه به در دسترس نبودن آمار و اطلاعات دقیق و مناسبی از تلفات غیر تاسیساتی و همچنین ب

- - - کارکرد نادرست کنتور ها صدور اشتباه قبض برق روشنایی معابر با توجه به در دسترس نبودن آمار و اطلاعات دقیق و مناسبی از تلفات غیر تاسیساتی و همچنین ب عنوان مقاله اولویت بندي روشهاي رفع افت ولتاژ به منظور کاهش تلفات در شبکه هاي فشار ضعیف امیر کاظمی شرکت توزیع نیروي برق خراسان جنوبی واژه هاي کلیدي : تلفات- افت ولتاژ- فیدر- شبکه- بار- بالانس - - - کارکرد

Διαβάστε περισσότερα

آزمایش شماره 5 طرح و ساخت منبع تغذیه

آزمایش شماره 5 طرح و ساخت منبع تغذیه آزمایش شماره 5 طرح و ساخت منبع تغذیه هدف: یک سو کردن ولتاژ متناوب به وسیله دیود نیمه هادی صاف کردن و بررسی ریپل )موجک( و اندازه گیری آن. وسایل آزمایش : ولتمتر- اسیلوسکوپ منبع ac دیود- مقاومت خازن الکترولیت-

Διαβάστε περισσότερα

استفاده از خود متغیر تحت کنترل )در اینجا T یا دما( برای کنترل کردن

استفاده از خود متغیر تحت کنترل )در اینجا T یا دما( برای کنترل کردن 4 فصل : 9 سیستم مدار بسته خطی : عنصر اندازه گیری مثل ترموکوپل - Set point + فرآیند عنصرکنترل نهایی کنترل کننده load بار i proce خطوط انتقال مقدار مطلوب m عنصر اندازه گیری مقدار مقرر تعریف : et point عبارت

Διαβάστε περισσότερα

طرح حفاظتی جدید برای تشخیص و تفکیک خطاهای تک فاز به زمین داخلی و خارجی در ژنراتورهای ولتاژ باالی کابلی ) powerformer (

طرح حفاظتی جدید برای تشخیص و تفکیک خطاهای تک فاز به زمین داخلی و خارجی در ژنراتورهای ولتاژ باالی کابلی ) powerformer ( 2 حسن براتی علی بچاری صالح 1 1 گروه برق واحد اهواز دانشگاه آزاد اسالمی اهواز ایران ali_bacharisaleh@yahoo.com 2 استادیار گروه برق دانشگاه آزاد اسالمی واحد دزفول دزفول ایران barati216@gmail.com طرح حفاظتی

Διαβάστε περισσότερα

راهنمای نوشتن مقاله در سیزدهمین کنفرانس بین المللی انجمن رمز ایران

راهنمای نوشتن مقاله در سیزدهمین کنفرانس بین المللی انجمن رمز ایران راهنمای نوشتن مقاله در سیزدهمین کنفرانس بین المللی انجمن رمز ایران نام و نام خانوادگی نویسنده اول ۱ نام و نام خانوادگی نویسنده دوم ۱ و نام و نام خانوادگی نویسنده سوم ۱ ۲ ۱ رتبه علمی نویسنده در صورت تمایل

Διαβάστε περισσότερα

جریان نامی...

جریان نامی... مقاومت نقطه نوترال (NGR) مشخصات فنی فهرست مطالب 5 5... معرفی کلی... مشخصات... 1-2- ولتاژ سیستم... 2-2- ولتاژ نامی... -2- جریان نامی... -2- مقدار مقاومت -5-2 زمان... -2- جریان پیوسته... 7-2- ضریب دماي مقاومت...

Διαβάστε περισσότερα

اراي ه روشی جدید جهت تشخیص فاز خطا در خطوط جبرانشده با STATCOM

اراي ه روشی جدید جهت تشخیص فاز خطا در خطوط جبرانشده با STATCOM اراي ه روشی جدید جهت تشخیص فاز خطا در خطوط جبرانشده با STATCOM 1 2 1 و 2 احمد شریعتی جواد ساده شرکت نفت و گاز پارس (POGC) ahmad@shariati.ir 2 دانشگاه فردوسی مشهد sadeh@um.ac.ir چکیده - عملکرد نابجا و ناخواسته

Διαβάστε περισσότερα

پايداری Stability معيارپايداری. Stability Criteria. Page 1 of 8

پايداری Stability معيارپايداری. Stability Criteria. Page 1 of 8 پايداری Stility اطمينان از پايداری سيستم های کنترل در زمان طراحی ا ن بسيار حاي ز اهمييت می باشد. سيستمی پايدار محسوب می شود که: بعد از تغيير ضربه در ورودی خروجی به مقدار اوليه ا ن بازگردد. هر مقدار تغيير

Διαβάστε περισσότερα

آشنایی با نرم افزار های کاربردی در علم شیمی

آشنایی با نرم افزار های کاربردی در علم شیمی آشنایی با نرم افزار های کاربردی در علم شیمی 9 فریده حقیقی شیما کریمی 2 9 زهرا سجادی زهرا طالب پور 3 1 دانشجوی کارشناسی ارشد شیمی تجزیه گروه شیمی دانشکده علوم پایه دانشگاه الزهرا تهران میدان شیخ بهایی 2

Διαβάστε περισσότερα

2. β Factor. 1. Redundant

2. β Factor. 1. Redundant دوم قسمت نگارش مرتضوی محمد سید مهندس آباد نجف واحد نخبگان و جوان پژوهشگران باشگاه ایران آباد نجف اسالمی آزاد دانشگاه افزونه سامانههای اطمینان قابلیت کليدي: واژههاي فاکتور بتا روش خرابی مشترک علت علت نرخ

Διαβάστε περισσότερα

فصل 4 تحلیل های هندسی و حرکتی قطعات مکانیکی

فصل 4 تحلیل های هندسی و حرکتی قطعات مکانیکی فصل 4 دینامیک ماشین ها هدف کلی تحلیل های هندسی و حرکتی قطعات مکانیکی 65 هنرجو پس از آموزش این فصل قادر خواهد بود: ١ سرعت د و رانی را تعریف کند. ٢ سرعت زاویه ای را تعریف کند. ٣ سرعت دورانی را به زوایهای

Διαβάστε περισσότερα

طراحی و تجزیه و تحلیل کنترل کننده منطق فازي براي کنترل فرکانس بار در سیستم هاي قدرت

طراحی و تجزیه و تحلیل کنترل کننده منطق فازي براي کنترل فرکانس بار در سیستم هاي قدرت طراحی و تجزیه و تحلیل کنترل کننده منطق فازي براي کنترل فرکانس بار در سیستم هاي قدرت 2 1 مهرداد احمدي کمرپشتی هدي کاظمی موسسه آموزش عالی روزبهان ساري گروه برق ساري ایران Mehrdad.ahmadi.k@gmail.com hoda.kazemi.aski@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

AE.co 3 همچنین سرنخهایی از خود برجا گذاشت که مستقیما به کشف گروه عناصر معروف به گازهای نجیب منجر شد.

AE.co 3 همچنین سرنخهایی از خود برجا گذاشت که مستقیما به کشف گروه عناصر معروف به گازهای نجیب منجر شد. تابستان 69 AE.co 2 ابتدا توضیحی درباره شخصی که در جلد کتاب حضور دارند را خدمتتان عرض میکنیم : هنری کاوندیش )کاشف هیدروژن( فیزیکدان انگلیسی که در سال ۱۳۷۱ دیده به جهان گشود. وی شخصی ثروتمند و بسیار خجالتی

Διαβάστε περισσότερα

کنترل سوییچینگ بر مبنای دستیابی به نمودار حداکثر توان در سلول خورشیدی با روش هوشمند تطبیقی

کنترل سوییچینگ بر مبنای دستیابی به نمودار حداکثر توان در سلول خورشیدی با روش هوشمند تطبیقی کنترل سوییچینگ بر مبنای دستیابی به نمودار حداکثر توان در سلول خورشیدی با روش هوشمند تطبیقی مهندس سید عبدالحسین عمادی * دکتر احسان اسفندیاری چکیده: در این مقاله با استفاده از ساختار غیرخطی برای سلول خورشیدی

Διαβάστε περισσότερα