فصل اول پیچیدگی زمانی و مرتبه اجرایی

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "فصل اول پیچیدگی زمانی و مرتبه اجرایی"

Transcript

1 فصل اول پیچیدگی زمانی و مرتبه اجرایی 1

2 2

3 پیچیدگی زمانی Complexity) (Time مثال : 1 تابع زیر جمع عناصر یک آرایه را در زبان C محاسبه می کند. در این برنامه اندازه ورودی همان n یا تعداد عناصر آرایه است و عمل اصلی [i] s = +s list می باشد که n بار انجام می گیرد. مثال 2 :تعداد کل مراحل برنامه مثال 1 محاسبه کنید. نکته : هنگام محاسبه تعداد دفعاتی که یک دستور درون حلقه ها اجرا می گردد می توان از فرمول های زیر استفاده کرد : عدد ثابتی است 3

4 = n(a 1+a n ) 2 جمله آخر و n تعداد جمالت است : جمع تصاعدی عددی راه دیگر a n a 1 جمله اول Trace کردن برنامه است. مثال : 3 دستور اصلی 1+x x : در تکه برنامه زیر چند بار اجرا می شود تعداد کل گام های برنامه چه قدر است راه حل اول : حلقه های داده شده مستقل از یکدیگرند بنابراین طبق آن چه در زبان های برنامه نویسی پاسکال و c خوانده اید تعداد اجرای دستور درون حلقه ها برابر mn می باشد. راه حل دوم : 4

5 حال برای محاسبه تعداد کل گام های برنامه ابتدا حلقه بیرونی i را کنار گذاشته و در نظر نمی گیریم. در این حال دستور 1+x x : به تعداد n بار و عبارت for j به تعداد (1+n) بار اجرا می گردد.یعنی تعداد کل m(n+1)+mn بار اجرا می شوند یعنی m بوده و به تعداد i حال خود این دو خط درون حلقه. (n+1+n). از آنجا که عبارت for i نیز 1+m بار اجرا می شود پس : (1+m)= + m(n+1)+mn تعداد کل مراحل برنامه مثال : 4 دستور اصلی 1+x x : در تکه برنامه زیر چند بار اجرا می شود راه حل اول : حلقه های داده شده به یکدیگر وابسته اند: 5 x := =تعداد اجرا شدن دستور x n= n(n+1) 2

6 راه حل دوم: مثال : 5 تعداد اجرا شدن دستور اصلیx+1 x : در تکه برنامه زیر چیست 6

7 تحلیل پیچیدگی زمانی برای حاالت بهترین بدترین و متوسط برخی مسائل برای همه موارد یک تابع پیچیدگی دارند مثل الگوریتم جمع عناصر یک آرایه : 7

8 T(n) =n n در برنامه فوق عمل اصلی S+A[i] S =: به تعداد بار اجرا شده و همواره می باشد. ولی در الگوریتمی مثل جستجوی خطی )ترتیبی( تابع پیچیدگی برای حاالت مختلف ممکن است متفاوت باشد. فرض گنید در آرایه n خانه ای A می خواهیم خانه به خانه از اول تا انتها به دنبال عدد معین x بگردیم.اگر : No و در غیر اینصورت بگوییم Yes پیدا کردیم بگوییم A را در آرایه x در برنامه فوق عمل اصلی شرط A[i]) if x) = می باشد. قضیه اصلی : اگر ( f(nباشدآنگاه = a m n m +. +a 1 n + a 0 f(n) = O(n m ) مثال : 6 8

9 مثال : 7 مرتبه اجرایی برنامه های زیر را به دست آورید : مثال : 8 تعداد دقیق اجرا شدن دستور (OK) write و مرتبه اجرایی ان را در تکه برنامه زیر به دست آورید. حل : حلقه های فوق وابسته به یکدیگر بوده و همانطور که قبال دیدید تعداد دقیق اجرا شدن دستور write برابر جمع تصاعد عددی از 1 تا n می باشد یعنی باشد. n(n+1) 2 و بنابر قضیه اصلی مرتبه اجرایی آن ) 2 O(n می 9

10 مثال : 9 مرتبه اجرایی زیر (1)O میباشد چرا که حلقه به تعداد معین و محدودی اجرا می شود : نکته : 1 با توجه به مثال های فوق میتوان گفت 2 حلقه for تودرتو )چه وابسته به هم باشد و چه مستقل ) همواره از مرتبه ) 2 O(n و به همین ترتیب 3 حلقه for تودر تو )مستقل یا وابسته ) از مرتبه ) 3 O(n می باشد البته به شرطی که تمامی حلقه ها به نحوی تابعی از n باشند. مثال : 10 مرتبه اجرایی برنامه زیر چیست فرض کنید =n 32 آنگاه 10

11 پس برای 32=n عمل اصلی x:=x+1 5 بار انجام می شود 32) = log 2 (5. پس در حالت کلی مرتبه logn اجرایی الگوریتم فوق برابر O(log) می باشد.توجه کنید در درس ساختمان داده عموما منظور از یعنی. log 2 n نکته : 2 1 در حلقه while که به طور طبیعی شمارنده آن از n تا تغییر می کند.اگر مرتبا شمارنده آن با دستور,k i=i div بر عدد k تقسیم شود مرتبه اجرایی آن) O (log k n خواهد بود. به همین ترتیب اگر شمارنده با دستور i=i*k از 1 تا n تغییر کند باز هم مرتبه اجرایی آن ( n O (log k می باشد: نکته : 3 در جدول زیر مرتبه اجرایی چند تابع به ترتیب صعودی از چپ به راست نوشته شده است : نکته : 4 نماد O زمان اجرای الگوریتم را برای حد باالی n نشان می دهد و برای n های کمتر از حد خاصی ممکن است اطالعات مناسبی را به ما ندهد.مثالض زمان اجرای یک الگوریتم 1000 n و زمان اجرای الگوریتمی 2 10 n 3 دیگر می باشد. 11

12 با نماد O الگوریتم اول از مرتبه ) 2 O(n و الگوریتم از مرتبه ) 3 O(n است.ولی برای n های کمتر از 100 الگوریتم دوم سریعتر از الگوریتم اول خواهد بود : لذا هنگام مقایسه دقیق سرعت اجرای الگوریتم ها به محدوده n نیز باید توجه داشته باشیم. نکته : 5 برنامه هایی با پیچیدگی نمایی تنها برای مقادیر کوچک n )اغلب 40 n ) سودمند هستند. نکته : 6 از نظر عملی برای n های بزرگ (100 n) تنها برنامه هایی با پیچیدگی کم ( مانند n,nlogn, n 2 و ) سودمند می باشند. n 3 نکته : 7 برای اعداد صحیح a, b,r بزرگتر از صفر از نظر مرتبه داریم نکته : 8 به ترتیب مرتبه اجرایی و زمان اجرایی الگوریتمی در کامپیوتری با سرعت باشند و v 1 v 1 t 1 اگر ( 2 O(n v 2 به ترتیب مرتبه اجرایی و زمان اجرایی الکوریتمی دیگر در کامپیوتری با t 2 به همین ترتیب ( 2 O(n v 2 سرعت باشند خواهیم داشت : 12

13 مثال : 11 الگوریتمی با مرتبه زمانی (n o(n log در کامپیوتری در مدت زمان 1 ثانیه اجرا می شود. همان الگوریتم روی کامپیوتر دیگری با سرعت 100 برابر در چه مدت زمانی اجرا خواهد شد مثال : 12 برنامه ای با اندازه 10 و مرتبه اجرایی ( 2 O(n روی سیستمی در مدت زمان 1 msec اجرا می شود. همان مسئله با اندازه 100 روی همان کامپیوتر در چه مدت زمان اجرا می شود نمادهای Ω و θ )امگای بزرگ و تتا( به صورت صوری می توان عبارت زیر را برای تعریف O در نظر گرفت : 13

14 عکس تعریف O تعریف Ω می باشد که به صورت صوری معادل عبارت زیر است : یعنی Ω حد پایین را برای تابع مشخص می کند. مثال : 13 برای f(n) = 5n 3 + 2n عبارات زیر همگی درست هستند : و Ω f(n) = Ω(n 3 ولی اغلب منظور از Ω در مثال فوق همان) است.بنابراین تعاریف O چندان دقیق نبوده و به همین دلیل اغلب از مفهوم θ استفاده می شود که مطابق تعریف صوری زیر است : تذکر : تعاریف Ω و θ در کتاب ساختمان داده آورده شده است ولی تا همین حد که در اینجا بیان شد برای درس طراحی الگوریتم کفایت می کند. مثال : 14 برای f(n) = 5n 3 + 5n عبارات زیر درست هستند : 14

15 تذکر : اغلب در تست های کنکور منظور از نماد O همان θ می باشد. در واقع با توجه به تعاریف فوق داریم : مثال : 15 15

16 نمادهای o و ω )ای کوچک و امگای کوچک( در برخی از کتاب ها تعریف o کوچک به صورت زیر آمده است : o(g(n)) f(n) = است اگر و تنها اگر عبارت زیر برقرار باشد: مثال : 19 ) 2 3n+2 = O(n است چرا که : در واقع می توان گفت اگر O بزرگ به معنای بزرگ تر یا مساوی ولی ای کوچک به معنای فقط بزرگ تر است. 16

17 مثال : 20 مشابه فوق می توان نشان داد که : مثال : 21 5n 2 3n + 4 o(n 2 ) ولی 5n 2 3n + 4 = O(n 2 ) نکته : همان طور که قبال گفتیم دسته های پیچیدگی معروف به ترتیب از چپ به راست عبارت اند از : اگر تابع g(n) در طرف چپ تابع f(n) باشد آنگاه(( o(f(n g(n) ε مثال برای a < b داریم) (a n O(b n چرا که : a زیرا < 1 b 17

18 بر عکس o کوچک, می توان ω کوچک را به صورت زیر تعریف کرد : یا مقایسه خواص O, : ω, o, θ,, Ω, مثال : 23 18

19 مرتبه اجرایی الگوریتم بازگشتی محاسبه فاکتوریل را به دست آورید روش اول : ترسیم درخت بازگشتی : اگر مثال 4=n باشد : 3 همان طور که مشاهده می شود به ازای 4=n تابع بوده تعداد بار خودش را فراخوانی می کند که با احتساب بار اول یعنی fact(4) تابع مذکور 4 بار فراخوانی می شود. پس در حالت کلی به ازای, n تابع n بار فراخوانی می شود. لذا مرتبه اجرایی این الگوریتم O(n) T(n) = می باشد و در واقع مرتبه تعداد گره های درخت بازگشتی, همان مرتبه اجرایی الگوریتم است. معادله فوق یک معادله بازگشتی است که روش های استانداردی برای حل آن وجود دارد از جمله رو جایگذاری : 19

20 مثال : 24 مرتبه اجرایی الگوریتم بازگشتی برج های هانوی را به دست آورید. روش اول : ترسیم درخت بازگشتی. مثال اگر 3=n باشد, تعداد گره های درخت 7 عدد است : n 15 به همین ترتیب اگر 4=n باشد تعداد کل گره های درخت بازگشتی می شود و در حالت کلی برای تعداد کل گره ها 1 n 2 یعنی از مرتبه ) n 2)O است. تذکر : تعداد کل گره های درخت دودویی پر با n سطح, از مرتبه ) n 2)O می باشد. روش دوم : 20

21 n-1 اگر 1=n باشد فقط یک انتقال صورت می گیرد. در غیر اینصورت عالوه بر انتقال تابع دو بار با مقدار فراخوانی می گردد.لذا : حال با روش جایگذاری معادله بازگشتی فوق را حل می کنیم : مثال : 25 مرتبه اجرایی تابع زیر کدام است حل : فرض کنید 8=n باشد : 21

22 روش تقسیم و غلبه و روش پویا مثال : 26 تابع زیر به صورت بازگشتی جمله n ام سری فیبونانچی را محاسبه می کند. در سری فیبونانچی هر جمله جمع دو جمله قبلی خود است و دو جمله اولیه برابر "1" می باشد یعنی درخت بازگشتی این الگوریتم برای محاسبه fib(5) به صورت زیر است : 22

23 23

24 فصل دوم روابط بازگشتی 24

25 مفهوم روابط بازگشتی 25

26 مثال : 1 در رابطه بازگشتی زیر مقادیر a 2 تا a 5 را به دست آورید: حل : همان طور که مشاهده می شود جمله عمومی a n در واقع همان! nاست. منظور از حل رابطه بازگشتی آن است که a n را بر حسب n به صورت مستقیم به دست آوریم یعنی : مثال : 2 26

27 با مثال نشان دهید که : حل : از روی رابطه مستقیم 1 n a n = 2 داریم : از روی رابطه بازگشتی داریم : مثال 6 : مساله استاندارد برج های هانوی : این مسئله را در درس ساختمان داده ها خوانده اید که می خواهیم n دیسک با قطرهای متمایز را از روی میله A به میله C و به کمک میله B انتقال دهیم. 27

28 در این جا دو محدودیت داریم یکی آن که در هر بار انتقال فقط یک دیسک را می توان منتقل ساخت و دوم اینکه یک دیسک با قطر بزرگ تر نباید روی دیسکی با قطر کوچک تر قرار گیرد. الگوریتم بازگشتی این مسئله به صورت زیر است : 1- ابتدا (1-n) دیسک را با رعایت دو شرط گفته شده از میله A به B انتقال می دهیم. 2- سپس دیسک آخر را از میله A به C می بریم. (1-n) دیسک موجود را در میله B را با رعایت دو شرط گفته شده از میله B به C منتقل می کنیم H n پس بدیهی است که اگر تعداد حرکات الزم برای انتقال n دیسک را با نمایش دهیم, این میزان برابر است با : و شرط اولیه = 1 1 H می باشد. 28

29 حل روابط بازگشتی ساده با روش جایگذاری a n-1 برای یک دسته از مسائل ساده مثل حالتی که a n فقط به بستگی داشته باشد می توان از روش جایگذاری روابط بازگشتی را حل کرد. مثال : 7 رابطه بازگشتی n 1 a n = na را با شرط اولیه = 1 1 a حل کنید. a 5 = 5a 4 = 5 4! = 5! پس در حالت کلی داریم!n a n = مثال : 8 رابطه بازگشتی + 3 n 1 (n 2) T n = T با شرط اولیه = 1 1 T 29

30 مثال : 9 رابطه بازگشتی تعداد حرکات مهره ها در مسئله برج های هانوی که به صورت n a n = 2a و با شرط اولیه = 1 1 a بوده را حل کنید. می دانیم جمله تصاعد هندسی n جمله, با جمله اول t 1 و با ضریب تصاعد q برابر است با : t 1 (q n 1) q 1 در تصاعد هندسی فوق 1 = 1 2=q, t و تعداد جمالت n می باشد, لذا : مثال برای انتقال 4 مهره به 15=1-4 2 حرکت نیاز داریم. مثال : 10 (n 2) a n = a n 1 + n تعداد نواحی ایجاد شده توسط n خط متقاطع که با رابطه بازگشتی و شرط اولیه = 2 1 a )مطابق مثال ) 4 بیان می شد را به صورت مستقیم محاسبه کنید. 30

31 تقسیم بندی روابط بازگشتی در حالت کلی یک روش عمومی جهن حل تمام روابط بازگشتی وجود ندارد ولی در ادامه حل چند دسته از روابط بازگشتی معروف و پر استفاده را شرح می دهیم. تعریف : رابطه زیر را یک رابطه بازگشتی خطی از درجه )یا مرتبه ) k با ضرایب ثابت می نامیم : n C k 0 که C k,, C 1, C 1 اعداد ثابت حقیقی بوده و است. توجه کنید که Cها i وابسته به نیستند. این رابطه از درجه k است چرا که a n بر حسب k جمله قبلی خود بیان شده است. خطی بودن رابطه فوق از آن جهت است که طرف راست مجموعی از مضرب هایی از جمالت قبلی دنباله است. همگن بودن رابطه فوق از آن جهت است که هیچ دو جمله ای که در آن a j نباشد را ندارد. حل رابطه بازگشتی درجه اول : عموما روابط بازگشتی درجه اول با روش جایگذاری به سادگی حل می شوند. این جایگذاری می تواند از آخر به اول یا از اول به آخر باشد. 31

32 مثال : 13 رابطه 1 n a n = Ca را حل کنید که C عدد ثابتی است و شرط اولیه 1= 0 a می باشد. مثال 14: رابطه + 1 n 1 a n = 2a که در آن 2 n و = 1 1 a را حل کنید. حل تقریبی روابط بازگشتی حل دقیق روابط بازگشتی در درس ساختمان گسسته مطرح می شود و ما از ذکر مجدد آن در اینجا خودداری می کنیم. در اینجا تنها به حل تقریبی دسته ای از روابط بازگشتی مهم به کمک نمادهای O یا θ می پردازیم. 32

33 در حالت کلی داریم : مثال : 19 روابط بازگشتی از مدل تقسیم و غلبه پیچیدگی زمانی بسیاری از الگوریتم های بازگشتی به فرم کلی رابطه بازگشتی زیر است : مثال برای = 4 a و = 25 n تعداد صدا زدن ها به شکل زیر است : 33

34 ارتفاع درخت شکل فوق برابر 2 است یعنی = 2 25 log 5 که در حالت کلی = 2 n log b می شود. در هر سطح هر گره به 4 گره تقسیم می شود که در حالت کلی هر گره به a انشعاب تقسیم می گردد. پس : توجه کنید که h را برابر log b n در نظر گرفته ایم و ارتفاع, تعداد سطوح منهای یک است. پس در حالت کلی داریم : 34

35 35

36 فصل سوم روش تقسیم و غلبه (Divide and Conquer) 36

37 37

38 مفهوم تکنیک تقسیم و غلبه نامگذاری این روش از یک تکنیک جنگی که ناپلئون به کار برد گرفته شده است. در سال 1805 ارتشی از سربازان روسی و اتریشی با بیش از 15 هزار نفر به جنگ ناپلئون آمدند. در این حال ناپلئون به قلب سپاه آنان حمله کرده و با تقسیم نیروهای دشمن به دو بخش بر آنها پیروز شد. در واقع ناپلئون با تقسیم (Divide) سپاهی بزرگ به دو سپاه کوچک تر و پیروز شدن بر تک تک آنها موفق شد بر آن سپاه بزرگ غلبه یافته و آن را فتح کند. (Conquer) مثال اول : جستجوی دودویی جستجوی دودویی فقط در آرایه های مرتب استفاده می شود. در این روش عنصر مورد نظر با خانه وسط آرایه مقایسه می شود. اگر با این خانه برابر بود جستجو تمام می شود. اگر عنصر مورد جستجو از خانه وسط بزرگ تر بود جستجو در بخش باالیی آرایه و در غیر اینصورت جست و جو در بخش پایینی آرایه انجام می شود ( فرض کرده ایم که آرایه به صورت صعودی مرتب شده است( این رویه تا یافتن عنصر مورد نظر یا بررسی کل خانه های آرایه ادامه می یابد. مثال : در لیست زیر می خواهیم ببینیم عدد 44 در کدام خانه قرار دارد 38

39 ابتدا خانه وسطی( 6 ) را با عدد 44 مقایسه می کنیم. چون 30 کمتر از 44 است پس نیمه باالیی آرایه یعنی از خانه 7 تا 12 را فقط نگاه می کنیم. برای این منظور low را برابر + 1 mid قرار می دهیم : 44 کمتر از حال خانه وسط یعنی خانه 9 را که حاوی عدد 45 است را با مقایسه می کنیم. چون است پس نیمه پایین این آرایه را فقط نگاه می کنیم. برای این کار high را برابر 1- mid قرار می دهیم. حال خانه شماره 7 سپس خانه شماره 8 را با کلید 44 مقایسه می کنیم و درمی یابیم که عدد 44 در خانه شماره 8 قرار دارد. برنامه مربوط به جستجوی باینری به صورت زیر است : تابع زیر جستجوی باینری را )به صورت غیر بازگشتی( انجام می دهد و مشخص می سازد عدد m در کدام خانه آرایه x وجود دارد. N طول آرایه مرتب شده x است.اگر عدد m در آرایه نباشد تابع مقدار 1- برمی گرداند. 39

40 حال نسخه بازگشتی الگوریتم جستجوی دودویی را بیان می کنیم : 40

41 تحلیل پیچیدگی زمانی جستجوی دودویی جستجوی دودویی پیچیدگی زمانی در هر حالت ندارد.لذا باید حالت های خوب, بد و متوسط آن را جداگانه حساب کنیم. یکی از بدترین حالت ها هنگامی رخ می دهد که عدد مورد جستجو (x) آخرین )بزرگترین( ذعنصر آرایه باشد. در این حالت آرایه باید مرتبا نصف شود تا هنگامی که در نهایت آرایه یک خانه داشته باشد. آرایه ای با یک خانه تنها به یک عمل مقایسه نیاز دارد. لذا : پیچیدگی زمانی جستجوی دودویی : با توجه به قضیه اصلی زیر که قبال بیان کردیم : جواب رابطه بازگشتی w(n) برای جستجوی دودویی به صورت دقیق برابر است با 41

42 در تست ها علت فرمول 1 + n log را می بینید. مثال : فرض کنید آرایه ای 5 خانه ای و مرتب داریم و می خواهیم میانگین تعداد مقایسه ها را برای جست و جوی موفق و نیز میاتگین تعداد مقایسه ها را برای جستجوی ناموفق به دست آوریم : برای یافتن عدد 11 به 2 مقایسه, عدد 22 به 3 مقایسه, عدد 33 به یک مقایسه و عدد 44 به 2 مقایسه و عدد 55 به 3 مقایسه نیاز است. پس : این روش شبیه یافتن اعداد در درخت جست و جوی زیر است که متوسط سطح هر گره داخلی را به دست می آوریم. 42

43 مثال دوم : مرتب سازی ادغامی قبل از توضیح مرتب سازی ادغام الزم است نحوه ترکیب دو لیست مرتب را در یک لیست مرتب جدید بیان کنیم. مثال : فرض کنید دو دسته کارت مرتب شده به شکل زیر داریم. در هر مرحه کارت جلویی هر دسته را با کارت جلویی دسته دیگر مقایسه می کنیم و کارت با شماره کوچک تر را در دسته جدید قرار می دهیم. هر گاه یکی از دسته ها خالی شد تمام کارت های باقی مانده در دسته دیگر را در انتهای دسته کارت جدید قرار می دهیم. 43

44 تابع زیر دو آرایه مرتب A با P عنصر و B با m عنصر را گرفته و یک آرایه S با m+p عنصر مرتب شده را برمی گرداند.)شروع اندیس آرایه ها را 1 فرض کرده ایم( : 44

45 بدترین حالت نیز زمانی رخ می دهد که همه عناصراز آرایه اول )به جز آخرین عضو آن ) از اولین عنصر آرایه دوم کوچک تر باشند. ولی این آخرین عضو از تمام عناصر آرایه دوم بزرگ تر باشد. مثل شکل زیر که در این حالت به 8 مقایسه نیاز داریم. یعنی در بدترین حالت تعداد مقایسه ها را برابر است با : n خانه حال که تابع mergo را شرح دادیم به توضیح مرتب سازی ادغام می پردازیم. مرتب سازی آرایه ای با روش ادغام شامل مراحل زیر است : 45

46 آرایه را به دو قسمت هر یک با n 2 عنصر تقسیم کن. با روش ادغام هر زیر آرایه را مرتب کن.اگر آرایه به قدر کافی کوچک نمی باشد به صورت بازگشتی -1-2 آن را کوچک تر و حل کن. 3- از طریق الگوریتم ادغام زیر آرایه های مرتب شده را در یک آرایه مرتب, ترکیب کن. شکل زیر مراحل این الگوریتم را برای یک آرایه فرضی نشان می دهد : 46

47 تحلیل پیچیدگی زمانی مرتب سازی ادغامی در بدترین حالت عمل اصلی را مقایسه در تابع ادغام (merge) در نظر می گیریم و می خواهیم تعداد این مقایسه را در s بدترین حالت بر حسب اندازه ورودی n که تعداد عناصر آرایه است به دست می آوریم. با توجه به توضیحات مربوط به این الگوریتم داریم : (P+M-1) B W(m) زمان الزم برای مرتب سازی آرایه A و زمان الزم برای مرتب سازی و زمان W(p) الزم برای ادغام A و B در بدترین حالت هستند. در ابتدا فرض می کنیم n توانی از 2 باشد, در این صورت : W(l)=0 اگر اندازه ورودی 1 باشد )یعنی آرایه یک خانه ای باشد(نیازی به ادغام نبوده و است.پس رابطه پیچیدگی زمانی برای مرتب سازی ادغام هنگامی که 1<n بوده و n توانی از 2 باشد به صورت زیر است : 47

48 با توجه به قضیه اصلی زیر : پس در حالت داریم : 48

49 مثال : 3 فرض کنید ارایه اولیه به صورت زیر باشد انجام یک مرحله از الگوریتم فوق به صورت زیر است : 49

50 pivot = 26 I =1 right = 10 ابتدا در = 1 left و و و و 11=j می شود. سپس از سمت چپ مرتبا i زیاد شده تا هنگامی که به اولین عنصر بزرگ تر از 26 )یعنی 37( برسیم.به همین ترتیب از سمت راست مرتبا j کم می شود. تا به اولین عنصر کوچک تر از )یعنی 19( برسیم.در این حال جای این دو خانه یعنی 19 عوض و می شود. پس آرایه به صورت زیر درمی آید : 50

51 نمونه زیر مراحل کار افراز را مطابق الگوریتم فوق نشان می دهد. عنصر لوال عدد 26 است. 51

52 بهترین حالت هنگامی است که عنصر محور )افراز( همواره وسط آرایه قرار می گیرد. در این حالت اگر برای سادگی فرض کنیم n = 2 m آن گاه پیچیدگی در بهترین زمان برابر است با : نکته : پیچیدگی روش های ادغام و سریع به ورت زیر است : 52

53 مثال چهارم : ضرب ماتریس های استراسن (Strassen) همان طور که می دانید الگوریتم ساده ضرب ماتریس ها به صورت زیر است : C B تکه برنامه فوق دو ماتریس مربعی A و را ضرب کرده و حاصل را در ماتریس می ریزیم. هر سه ماتریس n*n هستند. در الگوریتم ساده فوق تعداد ضرب ها همواره T(n) = n 3 است. تعداد جمع ها نیز در برنامه ساده فوق T(n) = n 3 می باشد.با تغییر ساده زیر می توان تعداد جمع ها را کاهش داد و به T(n) = n 3 n- 2 رساند : پس خالصه در الگوریتم استاندارد ضرب ماتریس ها را داریم : 53

54 2 حال روش ضرب ماتریس ها را به صورت تقسیم و غلبه بیان می کنیم.اگر n توانی از باشد می توان ماتریس های A و B را به چهار ماتریس کوچکتر که هر یک n 2 n 2 هستند تقسیم نمود. n اگر در الگوریتم باال عمل اصلی را تعداد ضرب ها در نظر بگیریم, آنگاه تعداد ضرب ها برای ماتریس های 2 n 2 n*n به 8 عمل ضرب ماتریس های نیاز خواهند داشت. از طرف دیگر بدیهی است که ضرب دو ماتریس 1*1 فقط به یک عمل ضرب اسکالر نیاز دارد. لذا برای الگوریتم ساده تقسیم و غلبه ضرب ماتریس ها داریم : 54

55 یادآوری : نتیجه فوق از قضیه زیر به دست آمد که در فصل قبلی بیان کرده بودیم : همان طور که مشاهده می شود روش تقسیم و غلبه مانند روش مستقیم از مرتبه ) 3 θ(n و مزیتی ندارد. n 3 (strassen) ولی در سال 1969 استراسن الگوریتمی را معرفی کرد که تعداد ضرب های آن از کمتر بوده و تقریبا n 2.81 بود که آن را در ادامه شرح می دهیم. استراسن اثبات کرد که حاصلضرب دو ماتریس A*B یعنی ماتریس C را می توان از روابط زیر به دست آورد ( برای حالت 2=n به سادگی می توانید آن را اثبات کنید.( 55

56 مثال برای ماتریس زیر : بدیهی است که برای حالت 1=n یعنی ضرب ماتریس های L*L تنها به یک عمل ضرب و صفر عمل جمع و تفریق نیاز داریم. با توجه به توضیحات فوق : و به همین ترتیب تعداد جمع ها برابر است با : 56

57 جدول زیر روش استراسن را با روش استاندارد مقایسه می کند : بنابراین روش استراسن کارآمدترین از روش استاندارد است. θ(n 2 ) نکته : می توان اثبات کرد ضرب ماتریس ها حداقل به زمان نیاز دارد و لی هنوز کسی نتوانسته است الگوریتمی از مرتبه 2 برای ضرب ماتریس ها ابداع کند و از طرف دیگر تاکنون نیز کسی نتوانسته اثبات کند نوشتن چنین الگوریتمی غیر ممکن است. مثال پنجم : ضرب اعداد صحیح بزرگ همانطور که می دانید اعداد صحیح بزرگ را می توان توسط آرایه ذخیره کرد. مثال عدد بزرگ 8,173,963,563 را به صورت زیر ذخیره کنیم: برای تعیین مثبت یا منفی بودن عدد هم کافی است آخرین خانه سمت چپ را به عنوان عالمت در نظر بگیریم که اگر مثال صفر باشد یعنی مثبت و اگر 1 باشد یعنی منفی. در حالت کلی عدد صحیح u با n رقم را می توان به صورت زیر نشان داد : 57

58 ضرب این دو عدد به صورت زیر خواهد بود : پس ضرب u در V به چهار عمل ضرب روی اعداد صحیح با نیمی از ارقام نیاز دارد. توجه کنید که ضرب یک عدد در 10 m یا 10 2m به سادگی در زمان O(n) صورت می پذیرد. مثال : پیاده سازی الگوریتم ضرب فوق به صورت زیر است : جواب فوق از قضیه اصلی در فصل قبل به دست آمده است. مقدار S همان مقدار آستانه است که به ازای آن دیگر نمونه تقسیم نمی شود. 58

59 الگوریتم فوق از درجه n 2 بوده و در نتیجه کند است با یک تغییر می توان مرتبه اجرای الگوریتم را پایین تر آورد. همان طور که در باال مشاهده کردید تابع prod باید موارد زیر را محاسبه کند: Xw,xz +yw,yz یعنی تابع prod بایستی چهار بار برای محاسبه, xw,xz,yw,yz صدا زده شود.حال روابط مذکور را قدری دستکاری می کنیم. xz + yz = (x + y)(w + z) xw yz xz+yz را با یعنی ابتدا xw و yz را به دست آورده و سپس به کمک عبارت سمت راست رابطه فوق مقدار یک عمل ضرب به دست می آوریم. پس در کل به جای 4 ضرب به 3 ضرب نیاز خواهیم داشت. لذا : حال اگر بخواهیم به شیوه مستقیم بزرگ ترین و کوچک ترین عنصر یک آرایه را پیدا کنیم یک الگوریتم ساده به صورت زیر است : 59

60 الگوریتم زیر به صورت مستقیم با فرض آنکه n عددی زوج است کوچکترین و بزرگ ترین عنصر را با تکنیک جفت کردن کلیدها به دست می آورد : برای نمونه یک آرایه 10 خانه ای در نظر گرفته و الگوریتم فوق را روی آن آزمایش کنید. در برنامه فوق ( n 2 1) n برای حلقه for های زوج به تعداد بار اجرا می شود که در هر بار اجرا سه مقایسه صرت می 60

61 گیرد. یک مقایسه نیز در ابتدای کار و بیرون حلقه انجام می پذیرد لذا مرتبه اجرایی برنامه فوق در تمامی حاالت برابر است با : به عنوان تمرین برنامه فوق را برای nهای فرد بازنویسی کرده و نشان دهید که برای nهای فرد پیچیدگی زمانی برابر است با لذا در کل داریم : min Low.high در برنامه زیر آرایه S حاوی اندیس های بوده و خروجی تابع توسط پارامترهای و max برگردانده می شود : 61

62 پیچیدگی زمانی الگوریتم فوق از رابطه بازگشتی زیر به دست می آید : با حل رابطه فوق به نتیجه زیر می رسیم : یافتن بزرگ ترین کلید دوم : روش تورنمنت همان روشی است که در مسابقات ورزشی حذفی استفاده می شود. فرض می کنیم 8 عدد به صورت درخت زیر با یکدیگر مسابقه دهند و هر بار برنده عدد بزرگ تر باشد : 62

63 63

64 کجا نباید از تقسیم و غلبه استفاده کرد در صورت امکان در موارد زیر ازروش تقسیم و غلبه استفاده نمی کنیم چرا که مرتبه الگوریتم نمایی می شود : 1- هنگامی که نمونه ای با اندازه n به دو یا چند نمونه تسیم می شود که اندازه آن ها نیز تقریبا برابر با n است.مثال : c n c هنگامی که نمونه ای با اندازه n, تقریبا به n نمونه با اندازه تقسیم شود که یک مقدار ثابت -2 اسن. توجه کنید که همه مسائل را نمی توان به نمونه های کوچک تر تقسیم کرد و سپس نتایج حاصله را با هم ترکیب نمود. مثال اگر بخواهیم بزرگ ترین عدد بین 20 عدد را پیدا کنیم می توان آن را به دو دسته 10 تایی تقسیم کرد, سپس ماکزیمم هر دسته را یافته و با مقایسه این دو بزرگ ترین را پیدا کرد.ولی مثالض در مورد یک دستگاه 20 معادله 20 مجهولی نمی توان آن را به دو دستگاه کوچک تر 10 معادله و 10 مجهولی تقسیم کرد. 64

65 فصل چهارم برنامه نویسی پویا 65

66 66

67 مفهوم برنامه نویسی پویا Programming) (Dynamic همان طور که در فصل قبل دیدید روش تقسیم و حل یک روش باال به پایین (Top-down) بود یعنی به کمک یک رابطه بازگشتی از مساله یک راست به سراغ مساله اصلی )حالت n کوچک تقسیم می کنیم. ) رفته و آن را به نمونه های این نمونه ها را ان قدر کوچک می کنیم تا بتوانیم باالخره آن ها را حل کنیم.سپس با ترکیب این جواب نمونه های کوچک به جواب نمونه اصلی می رسیم. در تکنیک برنامه نویسی پویا نیز یک رابطه بازگشتی نیاز داریم که حاالت بزرگ تر را بر حسب حاالت کوچک تر نشان می دهد و از این این تکنیک مثل تقسیم و غلبه است.ولی در این روش ابتدا نمونه های کوچک تر را حل کرده و نتایج را ذخیره می کنیم و سپس هر گاه به هر کدام آنها نیاز داشتیم به جای محاسبه دوباره کافی است آن ها را بازیابی کنیم. در برنامه نویسی پویا حل را از باال به پایین (down-top) در یک آرایه )یا یک سری آرایه ) بنا می کنیم. تشابه تکنیک تقسیم و غلبه با تکنیک پویا آن است که در هر دو رابطه بازگشتی داریم و تفاوت آن ها در این است که تقسیم و غلبه یک روش کل به جزء و تکنیک پویا یک روش جزء به کل است. مثال : رابطه بازگشتی T(n-1)+3 T(n) = با حالت خاص 1= (1)T را حل کنید. روش اول )باال به پایین( : 67

68 روش دوم )پایین به باال ) : مثال اول : سری فیبونانچی مساله سری فیبونانچی را در انتهای فصل اول به دو صورت تقسیم و غلبه و پویا به صورت زیر حل کردیم : 68

69 مثال دوم : ضریب دو جمله ای همان طور که می دانید بسط دو جمله ای نیوتن a) + (b n به صورت زیر می باشد : و می دانیم که برای محاسبه ضریب دو جمله ای نیوتن یعنی ) k ( n می توان از فرمول مستقیم استفاده کرد ولی محاسبه!n برای مقادیر نه چندان بزرگ n هم خیلی بزرگ خواهد بود لذا باید راه حل بهتری پیدا کنیم. 69

70 یک فرمول بازگشتی برای محاسبه ترکیب k از n به صورت زیر است : مثال ) 3 (6 + ) 2 (6 = ) 3 ( 7 پیاده سازی فرمول فوق به صورت الگوریتم تقسیم و غلبه به صورت زیر است : در تست ها خواهید دید که تعداد جمالتی که الگوریتم فوق برای به دست آوردن ( n k ) کند برابر است با : الزم است محاسبه 2 ( n k ) 1 توجه کنید که فرمول فوق از همان فرمول بازگشتی ) n ( k به دست آمده است. 70

71 منظور از B[i][j] عبارت B[n][k] = ( n k ), (i j ) صورت زیر است : است. برنامه ای که ماتریس فوق را اجرا می کند به 71

72 گراف وزن دار فوق را توسط ماتریس w که به ماتریس هم جواری (adjacency) فرمول زیر نمایش داده ایم : معروف است طبق وزن یال اگر یالی از V i به V j وجود داشته باشد : = W[i][j] اگر یالی از V i به V j وجود نداشته باشد : { 0 اگر i = j باشد : 72

73 پس تعداد کل راه حل های ممکن (! O(n است که بسیار زیاد است. در ادامه الگوریتم فلوراید را شرح می دهیم که از مرتبه ) 3 O(n است. ابتدا الگوریتمی را به دست می آوریم که فقط طول کوتاه ترین مسیرها را به ما می دهد. سپس قدری آن را اصالح می کنیم تا کوتاه ترین مسیر را نیز برای ما نمایش دهد. به عبارتی دیگر هدف فعلی ما محاسبه ماتریس D زیر از روی ماتریس W )برای شکل گراف قبلی ) است : برای اینکه مراحل الگوریتم را به خوبی درک کنید با روش دستی مرحله به مرحله ماتریس های زیر را به دست آورید : 73

74 مثال برای محاسبه [2][3] 1 D این گونه عمل شده است : ماتریس P یک ماتریس n n با اندیس های 1 تا n است که مقدار اولیه عناصر ان صفر است : 74

75 مثال در گراف مثال قبل ماتریس p برابر زیر خواهد شد : روش پویا برای حل دسته مسائل بهینه سازی تعریف : هنگامی که می گوییم اصل بهینگی برای یک مسئله صادق است که یک حل بهینه برای نمونه ای از مسئله همواره حاوی حل بهینه برای همه زیر نمونه های زیر باشد. V i مثال برای مسئله کوتاه ترین مسیر اصل فوق برابر است چرا که اگر V k یک راس روی مسیر بهینه از به V j V k و V k V i V j باشد آنگاه زیر مسیرهای به به نیز باید بهینه باشند. ولی مثال در مسئله یافتن طوالنی ترین مسیر بین دو راس اصل بهینگی صادق نبوده و نمی توان آن را از طریق برنامه نویسی پویا حل کرد. 75

76 جهت نمونه در شکل زیر : مسیر 4 V 1, V 2, V 3, V می باشد ولی زیر مسیر V 4 طوالنی ترین مسیر ساده )مسیر بهینه ) از V 1 به V 3 یک زیر مسیر بهینه )طوالنی ترین ) از V 1 به نیست و مسیری طوالنی تر به صورت V 1, V 3 3 V 1, V 2, V بین آن دو وجود دارد. مثال چهارم : ضرب زنجیره ای ماتریس ها همان طور که میدانید ضرب ماتریس ها خاصیت جابه جایی ندارد ولی خاصیت شرکت پذیری را دارد. همچنین ضرب دو ماتریس A B به شرطی تعریف شده است که وسط آن ها یکسان باشد. یعنی تعداد ستون های A با تعداد سطرهای B برابر باشد. k n m در کل به A m n B n k می توان اثبات کرد که دو ماتریس عمل ضرب نیاز دارد. حال به مثال زیر توجه کنید : مثال : ضرب 3 ماتریس 4 20 A 10 5 B C را به جه ترتیبی انجام دهیم تا سریع تر انجام شود حل : 76

77 اگر A و B را در هم ضرب کنیم و بعد در C ضرب کنیم : ولی اگر B را در C ضرب کرده و سپس حاصل را در A ضرب کنیم : پس A(BC) سریعتر از (AB)C انجام می پذیرد. قضیه : برای محاسبه ضرب سه ماتریس M a b N b c P c d برای آن که ترتیب (M.N).P زمان کمتری نسبت به M.(N.P) صرف کند می بایست داشته باشیم : 77

78 اثبات : A 1 Aو و 2. A n n اگر T(n) تعداد ترتیب های متفاوت برای ضرب ماتریس باشد زیر مجموعه از این ترتیب ها حالتی است که در آنها A 1 آخرین ماتریسی است که در مجکوعه ضرب می شود یعنی : A n بنابراین تعداد ترکیب های ممکن برای ضرب ماتریس های A 2 برابر تا 1-n T خواهد بود. حال به پرانتز ) n A( 2 A 3. A توجه کنید در این پرانتز نیز یک زیر مجموعه عبارت از همه ترتیب هایی است که در آن A n آخرین ماتریسی است که ضرب می شود.پس تعداد ترتیب های مختلف در این زیر مجموعه هم T(n-1) بوده و لذا داریم : 78

79 در این صورت روشن است که هریک از دو پرانتز فوق باید حداقل تعداد ضرب را داشته باشند تا ضرب دو پرانتز نیز حداقل تعداد ضرب را شامل باشند. فرض کنید می خواهیم چهر ماتریس زیر را در یکدیگر ضرب کنیم : d k تعداد ستون های ماتریس A k را با نمایش می دهیم. و از آن جا که تعداد سطرهای آن می بایست با تعداد ستون های ماتریس قبلی برابر باشد تعداد سطرهای ماتریس A برابر 1-k d است. ابتدا مساله را از روش مستقیم که بسیار ناکارآمد است حل می کنیم. یعنی تمتمی حاالت ممکن ضرب را 5 4 یافته و بهترین ان را )که حداقل تعداد ضرب را دارد ) انتخاب می کنیم. ماتریس را به طریق ممکن مشابه زیر می توان در یکدیگر ضرب کرد : 132 کمترین تعداد ضرب مربوط به حالت ) 4 A 1 ((A 2 A 3 )A با ضرب است.دقت کنید قانون ساده سرانگشتی که می گفت " ابتدا آنهایی را ضرب کن که بعد وسطشان بزرگتر است " 79

80 در اینجا صادق نیست. حال یک روش حل پویا برای ایم مسئله پی ریزی می کنیم. همانند مثال های قبلی برای حل این مسئله به صورت پویا از یک ماتریس M[n][n] استفاده میکنیم که n تعداد ماتریس هایی است که می خواهیم در یکدیگر ضرب شوند. خانه های این ماتریس با مقادیر زیر پر می شوند : ضرب 4 ماتریس A 1 A 2 A 3 A 4 به صورت بازگشتی یکی از سه حالت زیر است یعنی اولین نقطه جداکننده می تواند بعد از یا بعد از A 2 یا بعد از A 1 A 3 باشد : تعداد حداقل ضرب ها برای هر یک از حاالت فوق به صورت زیر است : 80

81 عبارات باال یعنی " حداقل تعداد ضرب ها را برای ضرب ) 4 A) 2 A 3 A به دست بیاور و با ) 4 (d 0 d 1 d که (A) d0 d 1 است جمع کن. این حاصل حداقل (A 2 A 3 A 4 ) d1 d 4 تعداد ضرب الزم برای انجام محاسبه A 1 می دهد. به همین ترتیب : ضرب ها را برای محاسبه( (A 2 A 3 A 4 M[i][j] =0 توجه کنید برای I = j عبارت است چرا که تعداد ضرب های الزم برای ایجاد یک ماتریس تنهای ) i A) را نشان می دهد که هیچ ضربی نیاز ندارد. پس از محاسبه عبارات الف و ب و ج جواب نهایی مینیمم بین آنها می باشد. با توجه به مثال فوق می توان فرمول اصلی حل مساله فوق را نوشت : 81

82 82

83 مینیمم توجه کنید برای قطر 1 مینیمم یک عبارت برای قطر مینیمم بین عبارت و برای قطر بین 3 عبارت را محاسبه کردیم. 132 A 4 A 1 جواب نهایی مورد نظر = 132 [4][1]M است که نشان می دهد برای ضرب به حداقل تا ضرب نیاز است. برای یافتن ترتیب ضرب بهینه یعنی) A 1 ((A 2 A 3 )A 4 بسازیم. کافی است کنار ماتریس M یک ماتریس P را نیز برای مثال فوق کار را از عنصر [4][1]M شروع می کنیم. در هنگام محاسبه این عنصر داشتیم : 83

84 A 1 K = 1 یعنی حداقل مربوط به است. این بدان معناست که برای ضرب تا A 4 ابتدا باید ترتیب را در (A 1 )(A 2 A 3 A 4 ) : بشکنیم A 1 حال به سراغ [4][2]M می رویم که ببینیم برای ضرب A 2 تا A 4 عملیات در کجا باید شکسته شود. P (A 2 A 3 )A 4 پس باید پرانتز بسته در نقطه 3=K گذاشته شود یعنی بدین ترتیب ماتریس برابر زیر خواهد شد که از روی آن به راحتی میتوان ترتیب بهینه را چاپ کرد : مثال : میخواهیم 6 ماتریس را در هم ضرب کنیم A 1 A 2 A 3 A 4 A 5 A 6 ماتریس P آنها طبق الگوریتم فوق به صورت زیر درآمده است. ترتیب بهینه را برای حداقل تعداد ضرب ها چاپ کنید. 84

85 حل : عنصر = 1 [6][1]P است یعنی اولین جداسازی بعد از A 1 صورت می گیرد : سپس به سراغ = 5 [6][2]P می رویم. یعنی جداسازی بعدی از A 5 است : حال به سراغ = 4 [5][2]P می رویم یعنی جداسازی بعدی از A 4 است : مثال پنجم : درخت های جست و جوی دودویی بهینه (Binary Search همان طور که در درس ساختمان داده ها خوانده اید درخت جستجوی دودویی یا BST Tree) یک درخت دودویی است که مقدار هر گره بزرگ تر از هر مقدار زیر درخت چپ و کوچک تر از هر مقدار در زیر درخت راست آن می باشد. هر گره دارای یک کلید است و عموما دو گره نباید دارای کلید 85

86 یکسان باشند )یعنی عموما کلیدها منحصر به فرد هستند(. مثال شکل )الف( زیر یک درخت BST است ولی شکل )ب( BST نیست. چرا که در زیر درخت سمت راست گره 51 عدد 25 از آن کوچک تر است : الگوریتم جستجو در درخت BST فرض کنید دنبال کلیدی هستیم که می دانیم حتما در درخت است. جهت جستجو همواره از ریشه شروع می کنیم. اگر کلید مورد جستجو از کلید گره بزرگ تر بود به سمت راست و اگر کوچک تر بود به سمت چپ می رویم. این عمل را آن قدر تکرار می کنیم تا باالخره داده مورد نظر پیدا شود. بدیهی است تعداد مقایسه ها برای یافتن یک کلید Key برابر عبارت زیر است که منظور از depth(key) عمق آن کلید است. depth(key)+1 86

87 مثال در شکل های زیر : 87

88 حل : مثال : درخت BST بهینه مربوط به کلیدهای زیر را با احتماالت داده شده ترسیم کنید : حل : 88

89 : قطر 1 از انجا که در قطر 1 داریم A[I][I] = P I به راحتی احتماالت داده شده را در قطر مربوطه قرار می دهیم. به همین ترتیب R[i][i] = i می باشد چرا که در درخت BST بهینه از کلید های که اندیس ریشه همان i است. ( چرا که این درخت فقط یک گره دارد( Key i تا key i بدیهی است پس در خانه [2][1]R عدد 1=k را قرار می دهیم. و در خانه [3][2]R عدد 2=k را قرار می دهیم. قطر 3 89

90 و در خانه [3][1]R عدد 1= k را قرار می دهیم. Key 1 تا key 3 در کل به زمان جستجوی میانگین 1.4 پس درخت BST بهینه باکلیدهای نیاز دارد.برای ترسیم شکل به ماتریس R نگاه می کنیم برای را در ریشه قرار می دهیم : Key 1 تا key 3 ریشه Key 1 می باشد. (R[1][3]=1) پس آن برای Key 2 تا key 3 ریشه Key 2 است چرا که [3][2]R می باشد. > 2 Key است ان را در سمت راست Key 1 قرار داده ایم. توجه کنید چون می دانیم Key 1 در آخر هم key 3 را در سمت راست Key 2 رسم می کنیم. پیاده سازی الگوریتم فوق را به عنوان تمرین بر عهده دانشجویان قرار می دهیم. البته کدهای آن را به زبان C می توانید در کتاب بیپولیتان مشاهده کنید. 90

91 مشابه الگوریتم ضرب ماتریس ها این الگوریتم نیز نیاز به سه حلقه تو در تو دارد و لذا مرتبه اجرایی آن ) 3 θ(n است. مثال ششم : فروشنده دوره گرد فروشنده ای می خواهد از تعدادی شهر که توسط جاده هایی به یکدیگر متصل هستند عبور کند و در آخر به شهر اولیه خود برگردد. هدف یافتن کوتاه ترین مسیر برای فروشنده است به نحوی که از تمام شهرها دقیقا یک بار عبور کند و این مساله استاندارد فروشنده دوره گرد است. در یک گراف جهت دار یک تور که به آن مدار هامیلتون نیز گفته می شود عبارت از مسیری از یک راس به خودش است که از تمام رئوس دیگر دقیقا یک بار عبور می کند. منظور از یک تور بهینه در گراف جهت دار وزن دار مسیری از یک نوع است که طول آن حداقل می باشد. بنابراین مسئله فروشنده دوره گرد در واقع پیدا کردن یک تور بهینه برای یک گراف جهت دار موزون است. توجه کنید که ممکن است گرافی اصال تور نداشته باشد.همچنین طول تور بهینه وابسته به انتخاب راس آغازین نیست. مثال : در گراف شکل زیر 3 تور با طول های تعیین شده عبارت اند از : 91

92 مثال : در گراف جهت دار موزون زیر با ماتریس هم جواری W داده شده طول تور بهینه را به دست آورید. قدم سوم : مجموعه A را دو عضوی می گیریم : قدم چهارم : در آخر مجموعه A را سه عضوی می گیریم : 92

93 پس طول تور بهینه برابر 21 می باشد. نحوه پیاده سازی الگوریتم فوق در یک زبان برنامه نویسی به عنوان تمرین بر عهده دانشجویان گذاشته می شود. برنامه آن را به زبان ++C می توانید از کتاب نیپولیتان مطالعه کنید. توجه کنید با آنکه زمان فوق از نوع نمایی است ولی به مراتب بهتر از زمان الگوریتم استاندارد یعنی!(1 n) است. مثال اگر عمل اصلی را یک میکرو ثانیه در نظر بگیریم برای گرافی با 20= n راس داریم : البته الگوریتم ) n θ(n 2 2 نیز هنگامی عملی است که n نسبتا کوچک باشد چرا که مثال برای =n 70 نیز این الگوریتم سال ها وقت نیاز دارد. نکته : 1 می توان اثبات کرد حافظه مورد نیاز این الگوریتم از مرتبه) θ(n2 n است. 93

94 مثال هفتم : بزرگ ترین زیر دنباله )رشته( مشترک (LCS) Z= <B,C,A> Y=<B,D, C, A,B,A> X= دو رشته <A,B,C,B,D,A,B> و را در نظر بگیرید..یک زیر رشته مشترک برای این دو رشته است. توجه کنید که <B,C,A> الزم نیست دقیقا پشت سر هم در دو رشته X و Y ظاهر شده باشد بلکه تنها الزم است توالی ظاهر شدن )اول B بعد C و بعد ) A در دو رشته وجود داشته باشد. k n, X=<x 1, x 2,,x n > به عبارت دقیق تر رشته > k Z = <z 1, z 2,.z یک زیر رشته برای رشته است هر گاه یک رشته اکیدا صعودی مثل > n < i 1 i 2,., i از اندیس های x وجود داشته باشد به گونه ای که برای همه =j k,.,1,2 رابطه x ij = z j برقرار باشد. در مثال فوق زیر رشته C,A>,B> به طول 3 طوالنی ترین زیر رشته مشترک در X و Y نیست. بلکه رشته <B,C,B,A> به طول 4 طوالنی ترین زیر دنباله مشترک آن ها است. در کتاب آقای قلی زاده یک روش پویا برای حل این مساله ارایه شده است.که از مرتبه (m θ(n, است. n و طول دو رشته مورد نظر هستند.. بررسی این Y = < y 1, y 2,.. y n > و X=<x 1, x 2,,x n > m روش را در قسمت مطالعه و تحقیق بر عهده دانشجویان گذتشته ایم. سری کاتان سری معروف کاتان به صورت زیر بوده و جواب بسیاری از مسائل شمارشی می باشد : 94

95 برخی ار مقادیر این سری عبارت اند از : می توان اثبات کرد )به کتاب هورویتز رجوع کنید( که سری فوق معادل فرمول زیر است : حال چند مساله استاندارد را مطرح می کنیم که تعداد حاالت مختلف آنها با سری فوق محاسبه می شود. n مساله ضرب ماتریس ها : در قسمت های قبلی گفتیم تعداد حاالت مختلفی که می توان -1 ماتریس را در هم ضرب کرد حداقل از مرتبه نمایی است. ولی می خواهیم تعداد دقیقاین حاالت را به دست آوریم. فرض کنید در اولین مرحله ضرب ماتریس ها T(i) (A 1 A 1. A i )(A i+1 A i+2. A n ) را در نقطه i به دو دسته تقسیم کرده ایم یعنی : اگر تعداد حاالت ممکن برای ضرب پرانتز سمت چپ باشد.پس (i T(n پرانتز سمت راست بوده و در کل داریم : تعداد حاالت ممکن برای ضرب 95

96 که حل رابطه فوق به فرمول زیر می رسد. ای ضرب 4 ماتریس, 5 حالت زیر امکان پذیر است : 2- مساله تعداد درخت های دودویی : می خواهیم بدانیم با n گره چند فرم درخت دودویی می توان ساخت. مثال برای 3=n جواب 5 است. 3- مساله پشته : می خواهیم بدانیم با n توان داشت. عدد ورودی که به ترتیب وارد یک پشته می شوند, چند حالت مختلف می 96

97 مثال برای اعداد 1 و (3=n) 2 و 3 که به ترتیب از راست به چپ وارد پشته می شوند 5 حالت خروجی زیر امکان پذیر است )داخل پرانتزها را از چپ به راست بخوانید( : (1,2,3), (1,3,2), (2,1,3), (2,3,1), (3,2,1) پس حل مساله فوق مشابه تعداد درخت های دودویی معادل جمله 1+n از سری کاتان است. 4- مساله مثلث بندی چند ضلعی محدب : می خواهیم بدانیم به چند طریق می توان قطرهای نامتقاطع یک چند ضلعی محدب را رسم کرد و n-2 n-3 آن را به مثلث های مختلف تقسیم نمود.در حالت کلی یک n ضلعی همواره با قطر به مثلث افراز می شود.مثال برای =n 5 به 5 صورت مختلف می توان قطرها را بر طبق جمالت فوق رسم کرد : 97

98 پس تعداد حاالت مساله فوق معادل (1-n) امین عدد کاتان است : 98

99 فصل پنجم روش حریصانه 99

100 100

101 مفهوم روش حریصانه : نام این روش از شخصیت معروف اسکروج گرفته شده است. اسکروج به جای آن که به گذشته و آینده فکر کند تنها انگیزه هر روز او به دست آوردن طالی بیشتر بود. الگوریتم حریصانه (Greedy) نیز مانند شیوه اسکروج می باشد. الگوریتم های حریصانه یا آزمند شبیه روش های پویا اغلب برای حل مسائل بهینه سازی استفاده می شوند. در شیوه حریصانه در هر مرحله عنصری که بر مبنای معیاری معین "بهترین " به نظر می رسد بدون توجه به انتخاب هایی که قبال انجام شده یا در آینده انجام خواهد شد, انتخاب می شود.الگوریتم های حریصانه اغلب راه حل هایی ساده هستند.در روش حریصانه بر خالف روش پویا, مساله به نمونه های کوچک تر تقسیم نمی شود. 1, 5,10, 12, مثال 2 : فرض کنید به فردی قرار است تومان پس بدهیم سکه های موجود تومانی است.)با اینکه ما در ایران سکه 12 تومانی نداریم ولی این فرض را بکنید که داریم( 4 12 با الگوریتم حریصانه فوق به این نتیجه می رسیم که باید به آن فرد یک سکه تومانی و سکه یک 5 10 تومانی بدهیم یعنی جمعا 5 سکه. در حالی که حل بهینه مساله فوق یک سکه تومانی, یک سکه تومانی و یک سکه یک تومانی است.یعنی در کل سه سکه. از مثال فوق نتیجه می گیریم که هر الگوریتم حریصانه الزاما حل بهینه را نمی دهد و برای هر مساله خاص باید اثبات کنیم که آیا الگوریتم حریصانه برای آن, جواب بهینه می دهد یا خیر و این موضوع اغلب سخت ترین مرحله کار است. با توجه به مثال های فوق می توان مراحل روش حریصانه را به این صورت بیان کرد : کار با یک مجموعه تهی شروع شده و به ترتیبی خاص عناصری به مجموعه اضافه می شوند.هر دور تکرار الگوریتم شامل بخش های زیر است : 101

102 1- روال انتخاب : این روال عنصر بعدی را طبق یک معیار حریصانه انتخاب می کند. این انتخاب یک شرط بهینه را در همان برهه برآورده می سازد. تحقیق عملی بودن : در این مرحله مشخص می شود که آیا مجموعه جدید به دست آمده برای -2 رسیدن به حل عملی است یا خیر. تحقیق حل : مشخص می سازد که آیا مجموعه جدید نمونه مورد نظر را حل کرده است یا خیر. -3 در ادامه مثال هایی را بیان می کنیم که با این روش حل می شوند و در آخر مثالی را می آوریم که با روش حریصانه قابل حل نبوده و باید روش پویا برای حل آن استفاده کرد وبدین ترتیب روش پویا و حریصانه را با یکدیگر مقایسه می کنیم تا دریابیم در هر مورد بهتر است از کدام روش استفاده کرد. مثال اول : الگوریتم پریم (prim) در درس ساختمان داده ها خوانده ایک که درخت یک گراف بدون جهت, متصل و بی چرخه است. به عبارتی دیگر درخت یک گراف بدون جهت است که در آن بین هر جفت از رئوس فقط و فقط یک مسیر وجود دارد. توجه کنید در این تعریف هیچ گره ای را به عنون ریشه در نظر نمی گیریم ولی در درخت ریشه دار tree) (rooted یکی از راس ها ریشه می باشد و اغلب منظور از درخت, درخت ریشه دار است. البته در این قسمت فرض می کنیم با درخت هایی سر و کار داریم که ریشه آن ها برای ما مهم نیست. درخت پوشا برای یک گراف, یک زیر گراف متصل می باشد که حاوی همه G (spanning tree) راس های گراف G بوده و همچنین یک درخت است به عبارت دیگر درخت پوشا شامل همه رئوس و برخی یال های گراف است به نحوی که متصل بوده و چرخه نیز ندارد. 102

103 مثال برای گراف بدون جهت وزن دار زیر سه درخت پوشا را در پایین آن رسم کرده ایم. همان طور که مشاهده می کنید یک گراف ممکن است چندین درخت پوشا داشته باشد. گراف فوق درخت های پوشای بیشتری از آن چه در باال رسم کرده ایم دارد. وزن کلی درخت های فوق عبارت اند از : = = =

104 همان طور که می دانید یک گراف بدون جهت را می توان به صورت دو مجموعه E, V نشان داد : (E G=(Vکه, V مجموعه رئوس و E مجموعه یال ها می باشند. مثال برای گراف قبلی داریم : در گراف بدون جهت ) 2 (V 1, V با ) 1 (V 2, V یکسان است ولی قرارداد می کنیم که هنگام نوشتن ابتدا راسی که اندیس کوچک تر دارد بیاوریم. درخت پوشای T برای گراف (E =G V), شامل همه رئوس V می باشدولی برخی از یال های E را دارد که آنها را با F نمایش می دهیم. پس : T = (V, F), F E در الگوریتم پریم ابتدا مجموعه یال های F را برابر تهی و مجموعه رئوس Y را نیز برابر یک راس دلخواه قرار می دهیم.سپس نزدیک ترین راس به Y را از مجموعه V-Y انتخاب می کنیم. بدیهی است که این V 2 Y راس توسط یالی با کمترین وزن به راسی از مجموعه متصل است.مثال در گراف زیر را انتخاب کرده که کمترین یال )برابر 1( را دارد. بدین ترتیب V 2 را به Y و ) 2 V) 1, V را به F اضافه می کنیم: 104

105 در قدم بعدی V 3 را به مجموعه Y و ) 3 V) 1, V را به مجموعه F اضافه می کنیم : این عملیات افزودن نزدیک ترین رئوس را آن قدر تکرار می کنیم تا Y=V چرخه نیز بررسی می گردد : شود. البته باید عدم ایجاد Y={V 1, V 2, V 3 } در مرحله فوق فاصله } 5 V-Y = {V 4, V را با گره های وجود در مقایسه کردیم و V 5 V 3 دیدیم که فاصله V 5 با گره از همه کمتر است لذا را به Y و ) 5 (V 3, V را به F اضافه کردیم. V 4 در مرحله آخر فاصله V 4 را با گره های موجود در } 5 Y = {V 1, V 2, V 3, V مقایسه کرده و گره را به Y و ) 4 V) 3, V را به F اضافه می کنیم و درخت پوشای کمینه به دست می آید. 105

106 الگوریتم فوق را به صورت زیر می توان بیان کرد : ا لبته در هنگام انتخاب راس از -V Y باید دقت کرد که حلقه ایجاد نشود. نکته : در یک گراف کامل K n با n راس به تعداد 2-n n درخت پوشا وجود دارد. از آنجا که در الگوریتم پریم در هر مرحل فاصله هر گره با گره های قبلی مقایسه می شود پس بدیهی است که از مرتبه ) 2 θ(n می باشد که n تعداد رئوس گراف است. ) 2 θ(n :مرتبه اجرای الگوریتم پریم 106

107 هر چند که الگوریتم حریصانه اغلب ساده تر از الکوریتم های پویا هستند ولی معموال مشخص کردن این که آیا این الگوریتم حریصانه همواره جواب بهینه را می دهد دشوار بوده و نیاز ه اثبات رسمی دارد.در کتاب نیپولیتان قضیه ای اثبات شده است که نشان می دهد الگوریتم پریم همواره یک درخت پوشای کمینه را تولید می کند. مثال دوم : الگوریتم کروسکال (kruskal) این الگوریتم نیز مشابه الگوریتم پریم برای یافتن درخت پوشای کمینه یک گراف به کار می رود.در این الگوریتم ابتدا یال ها از کمترین وزن به بیشترین وزن مرتب می شوند سپس یال ها به ترتیب انتخاب شده و اگر یالی ایجاد حلقه کند کنار گذاشته می شود. عملیات هنگامی خاتمه می یابد که تمام راس ها به هم وصل شوند یا این که تعداد یال های موجود در f برابر 1-n شود که تعداد راس ها است. در برخی کتاب ها این روش با نام راشال مطرح شده است. شکل زیر مراحل کار برای یک گراف شخصی را نشان می دهد. 107

108 e بیشتر زمان در الگوریتم کروسکال مربوط به مرتب سازی یال هاست پس اگر تعداد یال باشد زمان این الگوریتم از مرتبه θ(elge) خوهد بود. ممکن است به نظر برسد که این زمان بستگس به n )تعداد رئوس ) ندارد. ولی همان طور که می دانید در بهترین حالت تعداد یال ها برابر 1-n و در بدترین حالت که گراف کامل باشد و بین هر دو راس یک مسیر مستقیم داشته باشیم تعداد یال ها برابر n(n 1) 2 خواهد بود یعنی : پس اگر e نزدیک به کران پایین باشد یعنی گراف نسبتا خلوت بوده و یال کمی داشته باشد : الگوریتم کروسکال از مرتبه رو به رو است : 108

109 و اگر e نزدیک به کران باال باشد یعنی گراف نسبتا پر باشد و یال های زیادی داشته باشد : خالصه آنکه پس اگر گرافی یال های کمی دارد بهتر است از روش کروسکال و اگر یال های زیادی دارد بهتر است از روش پریم استفاده کنیم. تذکر : می توان اثبات کرد که الگوریتم کروسکال همواره یک درخت پوشای کمینه ایجاد می کند. شکل زیر مراحل الگوریتم فوق را برای یک گراف فرضی نشان می دهد : 109

110 محاسبه کوتاه ترین مسیر از V 1-1 V 5 ابتدا راس V 5 را انتخاب ی کنیم چرا که نزدیک ترین راس به V 1 می باشد و بدین دلیل را به Y -2 و > 2 < V 1, V را به F اضافه ی کنیم. V 4 V 4 حال با در نظر گرفتن گره V 5 به عنوان واسطه گره را انتخاب می کنیم چرا که کوتاه ترین -3 مسیر تا V 1 را )به کمک گره V( 5 دارد. 110

111 V 1 راس V 5 را انتخاب می کنیم چرا که با واسطه گری } 5 V} 4, V کوتاه ترین مسیر از را دارد. -4 در آخر نیز را انتخاب می کنیم و می بینیم که کوتاه ترین مسیر از V 2 مسیر به V 1 V 2-5 F است.لذا را به Y و آخرین یال مسیر مذکور یعنی > 2 < V 4, V را به V 2 [V 1, V 5, V 4, V 2 ] اضافه می کنیم. 111

112 مثال چهارم : الگوریتم هافمن : A n,. A 2, A 1 n فرض می کنید می خواهید عنصر اطالعاتی را به وسیله رشته هایی از بیت ها به صورت کد درآوریم. یک راه ساده برای این منظور آن است که هر عنصر را به وسیله یک رشته r بیتی کد گذاری کنیم که در آن در این حالت طول کد همه عناصر با هم یکسان است. 2 r 1 < n < 2 r مثال : برای کد گذاری 48 کاراکتر حداقل به چند بیت نیاز داریم 32 = 2 5 < = 64 r = 6 پس حداقل به 6 بیت نیاز داریم. حال فرض کنید عنصر های اطالعاتی با احنمال مساوی اتفاق نمی افتد آنگاه می توان با استفاده از رشته های با طول متغیر در مصرف حافطه صرفه جویی کرد. 112

113 به این ترتیب که عناصری که اغلب ظاهر می شوند با رشته های کوتاهتر و عناصری که به ندرت ظاهر می شوند با رشته های بزرگ تر نشان داده شوند.برای پیدا کردن این کدهای با طول متغیر می توان از الگوریتم های هافمن استفاده کرد. الگوریتم هافمن را با مثال زیر شرح می دهیم. فرض کنید A,H,G,F,E,D,C,B,A عنصر اطالعاتی با وزن های مشخص شده هستند. می خواهیم درخت با حداقل طول مسیر وزن داده شده را با استفاده از اطالعات باال و الگوریتم هافمن ترسیم کنیم. شکل زیر مراحل کار را نشان می دهد. در هر مرحله دو درختی که ریشه مینیمم دارند را با هم ترکیب می کنیم )وزن آن ها را با هم جمع می کنیم(. گره با وزن کمتر سمت چپ قرار می گیرد. 113

114 اگر همین طور الگوریتم را ادامه دهید شکل نهایی به صورت زیر می شود : درخت هافمن 114

115 همان طور که مشاهده کردید درخت عافمن از پایین به باال )از برگ ه ریشه ) ساخته می شود. H, G, F, E, D, C,B, A : مثال 8 عنصر اطالعاتی مثال قبلی را در نظر بگیرید. فرض کنید وزن ها نمایش درصد احتمالی باشند که عنصرها ظاهر می شوند.آنگاه درخت این عناصر با حداقل طول مسیر وزن داده شده را با الگوریتم هافمن می سازیم و سپس به شاخه های سمت چپ بیت 0 و به شاخه های سمت راست 1 را نسبت می دهیم. 115

116 حال برای پیدا کردن کد هر عنصر از ریشه تا آن عنصر حرکت کرده و بیت های مشاهده شده را می نویسیم: همان طور که مشاهده می کنید G که احتمال ظهور 25% دارد با رشته دو بیتی ولی B که احتمال ظهور 5% دارد با رشته 5 بیتی نشان داده شده است. 15 تمام می شود. در این حالت زمان کل در یعنی مثال در زمان 5 پردازنده به در زمان P 2 داده شده و P 2 سیستم یا به عبارت دیگر جمع زمان برگشت 3 برنامه برابر است با : =

117 همان طور که سیستم عامل خوانده اید اگر عامل زمانبندی (Shortest job First) SJF باشد, یعنی ابتدا به کوتاه ترین کارها سرویس دهیم, جمع زمان برگشت )یا زمان کل در سیستم ) حداقل خواهد بود. در مثال فوق اگر به ترتیب ] 2 P] 3 P, 1 P, سرویس دهی شوند, خواهیم داشت : ابتدا برنامه ها را به صورت صعودی مرتب می کنیم : {1,2,2,4,7,8,13} CPU1 CPU2 سپس اولین کار را به CPU1 و دومین کار را به می دهیم.بدیهی است که کارش را زودتر تمام می کند. لذا کار سوم را به CPU1 می دهیم و الی آخر. ولی اگر ترتیب 8 و 13 را در مرحله آخر عوض کنیم : 117

118 مثال : چهار کار زیر که همگی طول اجرای 1 داشته با بهره و مهلت داده شده را در نظر بگیرید : اینکه مهلت کار 3 برابر است یعنی اگر کا یا زمان در زمان شروع شود, بهره معادل آن به دست می آید و اگر بخواهد در زمان 3 یا بیشتر آغاز شود غیر قابل قبول بوده و بهره ای را نمی دهد در مثال فوق فرض می کنیم زمان صفر نداریم و شروع زمان 1 می باشد. برای مثال فوق انواع زمانبندی های ممکن و نیز بهره های به دست آمده عبارت اند از 118

119 در جدول فوق زمانبندی های غیرممکن نوشته نشده اند. مثالض زمانبندی [4,1] امکان پذیر نیست زیرا 4 اگر کار 1 اجرا شود دیگر مهلت کار تمام شده و نمی تواند اجرا گردد.هدف از این مثال به دست آوردن زمانبندی [4,1] با باالتریت بهره کل 70 است. اگر بخواهیم همه زمانبندی های ممکن را در نظر بگیریم الگوریتمی ار مرتبه ی فاکتوریل خواهد بود که خیلی زمان بر است لذا الگوریتمی حریصانه و بسیار سریع تر معرفی می کنیم. مثال : بهترین زمان بندی برای جدول زیر را جهت به دست آوردن حداکثر بهره بیان کنید. حل : جدول فوق بر اساس بهره های نزولی مرتب شده است. 119

120 قضیه : الگوریتم حریصانه ای که در باال شرح دادیم, همواره یک مجموعه بهینه را تولید می کند. اثبات قضیه فوق الذکر در کتاب نیپولیتان آمده است. کارهایی که در الگوریتم فوق صورت می گیرد یکی مرتب کردن n کار بر اساس بهره است که به زمان θnlgn نیاز دارد. دیگری بررسی امکان پذیر بودن مجموعه پدید آمده در همه مرحله ها که از مرتبه ) 2 θ(n بوده و بر طمان nlgn برتری دارد لذا 120

121 مثال هشتم : مساله کالسیک کوله پشتی (Knapsack) دزدی با کوله پشتی خود وارد جواهر فروشی می شود. کوله پشتی او تحمل حداکثر وزن W را دارد و بیشتر از آن را پاره می شود. هر قظعه جواهر وزن ) i W) و ارزش ) i (P معینی دارد. مساله مهم دزد انتخاب قطعاتی است که حداکثر ارزش را داشته باشد و نیز جمع وزن آنها از حداکثر W بیشتر نشود و این مساله کالسیک کوله پشتی است. یک راه حل ساده و غیر هوشمندانه آن است که همه زیر مجموعه های ممکن از n قطعه را در نطر بگیریم و با مقایسه کردن همه آنها حالتی را در نظر بگیریم که بیشترین ارزش را داشته و جمع وزن آن ها W باشد. از آنجا که تعداد این زیر مجموعه ها 2 n است لذا این الگوریتم از مرتبه نمایی است و ما دنبال راه حل سریع تری هستیم. ممکن است به نظر برسد یک راه حل حریصانه آن است که قطعاتی با ارزش بیشتر را زودتر برداریم تا هنگامی که جمع وزن آن ها به W برسد. ولی با مثال های ساده ای می توان نشان داد که این روش غلط است.مثال سه قطعه با وزن و ارزش های زیر را در نظر بگیرید : 10 میلیون فرض کنید حداکثر 30=W کیلوگرم باشد. در این حالت دزد فقط قطعه اول را برمی دارد که تومان به دست می آورد. در حالی که اگر قطعات دوم و سوم را برمی داشت صاحب 18 میلیون تومان می شد. 121

122 یک راه حل حریصانه دیگر آن است که قطعات را به ترتیب افزایش ارزش آنها به ازای واحد وزن مرتب کرده و سپس آنها را به ترتیب انتخاب می کنیم. برای جدول زیر و برای حداکثر 30=W 122

123 فصل ششم تکنیک عقبگرد 123

124 مفهوم تکنیک عقبگرد (Backtracking) فرض کنید در غار علی صدر قایقرانی می کنید و در 1000 توی این غار هنگامی که به بن بست می رسید باید از همان راهی که آمده اید بازگردید و بر سر دوراهی ها مسیر خود را عوض کنید. حال اگر بر سر برخی دو راهی ها تابلویی وجود داشته باشد که به شما بگوید انتهای این مسیر بن بست است آنگاه صرفه جویی زیادی در وقت خوذ خواهید کرد. مثال در مورد مسله کوله پشتی,,0 1 یک راه غیر هوشمندانه تولید تمام 2 n زیرمجموعه برای n قطعه بود که برای n های بزرگ بسیار زمان بر است. ولی اگر هنگام تولید این زیرمجموعه ها بتوانیم از عالئمی استفاده کنیم که به ما بگویید تولید بسیاری از این زیر مجموعه ها الزم نیست, آنگاه در وقت صرفه جویی زیادی می کنید. این تکنیک همان الگوریتم عقبگرد, پس گرد, پی جویی به عقب یا Backtracking است. الگوریتم های عقبگرد اغلب برای بسیاری از نمونه های بزرگ موثر می باشد اما نه برای همه نمونه ها. روش عقبگرد برای حل مسائلی به کار می رود که در آن دنباله ای از اشیا از یک مجموعه مشخص انتخابب می شود. به گونه ای که این دنباله مالک و قانونی خاصی رعایت کند. مشهورترین مساله کالسیک برای این تکنیک, مساله problem) (n-queen nوزیر است.در این مساله n*n می خواهیم n وزیر را در یک صفحه شطرنج به گونه ای قرار دهیم که هیچ وزیری نتواند دیگری را تهدید کند. یعنی هیچ دئ مهره ای نباید در یک سطر, ستون یا قطر یکسان قرار گیرند. n 2 n در این مسئله n وزیر منظور از دنباله مکانی است که وزیرها قرار می گیرند و مجموعه موقعیت در صفحه شطرنج و مالک و قانون (criterion) آن است که هیچ دو وزیری همدیگر را تهدید نکنند. تکنیک عقبگرد در واقع حالت اصالح شده ای از جستجوی عمقی یک درخت است.بحث جستجو و پیمایش درخت ها را به طور مفصل در درس ساختمان داده ها خوانده ایم. در اینجا جهت یادآوری پیمایش 124

125 یک درخت ( که نوعی پیمایش عمقی است( را یادآوری می کنیم.در این پیمایش ابتدا ریشه و preorder سپس فرزندان آن )عموما به ترتیب از چپ به راست ) پیمایش می شوند. تابع بازگشتی زیر این پیمایش را انجام می دهد. مثال در درخت شکل زیر گره ها به ترتیب پیمایش عمقی preorder شماره گذاری شده اند : نکته مهم در جستجوی فوق آن است که اغلب از جستجوی همه حاالت ممکن خودداری شده و حاالت و شاخه هایی که بنا به دالیلی منجر به پاسخ مورد نظر نمی شوند, حذف می گردند. 125

126 مثال اول : قفل رمزی (0) (1) یک قفل رمزی شامل n کلید دیجیتالی است که هر کلید فقط دو حالت بسته و یا باز دارد. می دانیم که n کلید دیجیتالی تعداد 2 n حالت مختلف را پدید می آورند و این قفل تنها با یک حالت که همان رمز است باز می شود. فرض کنید در یک مساله ساده = 3 n باشد و ما رمز را فراموش کرده باشیم. در حالت معمولی باید 8 حالت ممکن را بررسی کنیم ولی مثال اگر یادمان باشد که این رمز شامل دو رقم 1 جواب رسید. بوده می توان سریع تر به درخت زیر که به درخت فضای حالت tree) (state space معروف است تمام حالت های مختلف را نشان می دهد: قسمت هایی از درخت فوق با مسیر بسته نقطه چین مشخص ساخته ایم را بررسی نمی کنیم و بدین ترتیب قلمرو و فضای پاسخ را کوچک تر و محدودتر می کنیم. 126

127 مساله دوم : مساله n وزیر همان طور که قبال گفتیم در این مسئله می خواهیم تمامی حاالتی را پیدا کنیم که بتوان n وزیر را در صفحه شطرنج n*n قرار دارد به نحوی که هیچ دو وزیری یکدیگر را تهدید نکنند. می دانید که صفحه شطرنج استاندارد 8*8 می باشد. در ابتدا جهت سادگی n را برابر 4 در نظر می گیریم. یک راه حل روشن ولی غیر هوشمندانه آن است که مثال برای حالت 4=n تمامی حاالت ممکن چیدن مهره ها را آزمایش کنیم. ولی تعداد این حاالت ( 16 4 ) بوده که 1820 می شود. اولین حرکت برای باال بردن کارایی این است که می دانیم هیچ دو وزیری نمی توانند در یک سطر قرار بگیرند. لذا می توانیم برای ثبت محل قرارگیری وزیرها از آرایه یک بعدب با 4 خانه استفاده کنیم که (2,4,1,3) محتویات هر خانه شماره ستون محل قرار گیری وزیر در سطر مورد نظر را نشان می دهد.مثال متناظر شکل زیر بوده و یک جواب قابل قبول می باشد : 127

128 بخشی از درخت فضای حالت مثال فوق, که در کل 256 برگ دارد را در زیر رسم کرده ایم : زوج مرتب <j < I, به این معناست که وزیر در ردیف i ام و ستون j ام قراردارد.هر یک از مسیرها از ریشه به برگ یک حل کاندید است مانند مسیرهای زیر : 128

129 ولی با توجه به دو نکته می توان بخش های زیادی از درخت فوق را کنار گذاشت.یکی آنکه هیچ دو وزیری نمی توانند در یک ستون باشند لذا مثال در درخت فوق زیر شاخه های > 1, 2> را بررسی نمی کنیم. دوم آنکه هیچ دو وزیری نمی توانند در یک قطر باشند پس اگر وزیر اول در خانه > 1,1> باشد دیگر زیر شاخه های <2, 2> را بررسی نمی کنیم. 129

130 مفهوم واقعی درخت فوق و بررسی های مذکور در صفحه شطرنج 4*4 واقعی در شکل های زیر نشان داده شده است. 130

131 در این شکل وزیر سطر, 6 سطر 3 را در قطر سمت چپ خود تهدید می کند و داریم : Col (6) Col(3) = 4-1 = 3 = 6-3 همچنین وزیر سطر, 6 وزیر سطر 2 را در قطر سمت راست خود تهدید می کند و داریم : Col(6) col(2) = 4-8 = -4 = 2-6 پس وزیر در سطر i ام به شرطی وزیر در سطر k ام را تهدید می کند که شرط زیر برقرار باشد. شرط فوق را به کمک تابع قدر مطلق می توان به صورت زیر نوشت : 131

132 با توجه به توضیحات داده شده الگوریتم عقبگرد برای مساله n وزیر را می توان به صورت زیر نوشت : n ورودی این الگوریتم عدد صحیح و مثبت n و خروجی آن همه راه های ممکن جهت قرار دادن وزیر در یک صفحه شطرنج n*n است به گونه ای که هیچ دو وزیری یکدیگر را تهدید نکنند. هر خروجی آرایه از اعداد صحیح به نام col است که اندیس های این آرایه از 1 تا n بوده و col[i] نمایانگر ستونی است که وزیر سطر i ام در آن قرار می گیرد. الگوریتم فوق به صورت queens(0) در باالترین سطح صدا زده می شود. خروجی الگوریتم فوق برای 4=n به صورت زیر خواهد بود : 132

133 مثال سوم : رنگ آمیزی گراف : در این مساله می خواهیم تمام راه های ممکن جهت رنگ آمیزی گره های یک گراف بدون جهت را با استفاده از حداکثر m رنگ متفاوت پیدا کنیم به گونه ای که هیچ دو راس مجاوری هم رنگ نباشند. توجه کنید هدف رنگ کردن داخل گره ها است و نه فضای بین یال ها. مثال : در گراف شکل زیر : نمی توان با دو رنگ متفاوت گراف را به گونه ای رنگ آمیزی کرد که رئوس مجاور هم رنگ نباشند.ولی با 3 رنگ متفاوت این کار امکان پذیر است و یکی از راه های مکن عبارت است از : 133

134 البته برای حل مسئله فوق 6 حل وجود دارد که فقط در شیوه جابه جایی رنگ ها با هم فرق دارند.مثال یک حل دیگر عبارت است از : یک کاربرد مهم حل این مساله, رنگ آمیزی نقشه ها است ولی قبل از آن الزم است مفهوم گراف مسطح شرح داده شود. گرافی را مسطح می گوییم به شرطی که آن را بتوان در یک صفحه به گونه ای رسم کرد که هیچ دو یالی همدیگر را قطع نکنند. مثال گراف شکل زیر )سمت چپ مسطح است( : 134

135 135

136 تابع فوق در سطح باال به صورت m_coloring(0) صدا زده می شود. تعداد گره ها در درخت فضای حالت الگوریتم فوق برابر است با : مثال چهارم : مساله حاصل جمع زیر مجموعه ها W i در این مساله n عدد صحیح مثبت و یک عدد صحیح مثبت W داریم.هدف پیدا کردن تمامی زیر مجموعه هایی از این اعداد صحیح می باشد که حاصل جمع آنها برابر W است. w 1 = 5, w 2 = 6, w 3 = 10, w 4 = w=21 مثال برای 5=n و مقادیر زیر 11 w 5 =

137 حل : مسئله شامل جواب های زیر است : پس الگوریتم باید مجموعه های } 3 w }و 1, w 2, w } 5 {w 1, w و{ {w 3, w 4 را به عنوان خروجی بدهد. مسائلی مانند فوق را می توان به کمک ترسیم درخت فضای حالت و تکنیک عقبگرد حل کرد. مثال : برای n=3 و w=6 ومقادیر = 5 3 w و =1 1 w 2 = 4, w درخت فضای حالت به شکل زیر است : اگر داخل گره های درخت فوق جمع اوزان انتخاب شده تا آن گره را بنویسیم با توجه به مقادیر 6=w 1 1= w 2 = 4, w و = 5 3 w درخت فضای حالت زیر را به دست خواهیم آورد : 137

138 مسئله فوق یک جواب } 2 {w 1, w دارد. i وزن های بعدی آن نیز چنین خواهند بود. لذا اگر weight مساوی W نباشد گره ای در سطح به ام شرطی غیر امید بخش است که داشته باشیم : weight + w i+1 > w یک ویژگی دیگر نیز برای بررسی غیر امید بخش بودن یک گره می توان بیان کرد.اگر در یک گره معین اضافه کردن همه وزن های قطعات باقی مانده به weight آن را حداقل با w برابر نکند در این حالت مقدار weight در سطح بعدی آن گره هیچ گاه با W مساوی نمی شود. به عبارتی دیگر اگر Total برابر مجموع w i های باقیمانده باشد یک گره در صورتی غیرامید بخش است که داشته باشیم. weight + total < w مثال : برای n=4 و w=13 و مقادیر = 16 5 w w 1 = 3, w 2 = 4, w 3 = 5, w 4 = 6 138

139 درخت فضای حالت هرس شده با در نظر گرفتن دو شرط گفته شده در فوق )جهت بررسی امیدبخش بودن گره ها(به صورت زیر خواهد بود. توجه کنید که کل درخت فضای حالت 31 گره دارد و درخت هرس شده زیر دارای 15 گره است : گره های حاوی اعداد 12, 8, 9 به خاطر شرط weight + w 1+i > w غیر امید بخش هستند. گره های حاوی اعداد 7,3,4,0 به خاطر شرط weight + total < w غیر امید بخش می باشند. n و ورودی این برنامه عدد صحیح مثبت n آرایه صعودی از اعداد صحیح مثبت w دارای اندیس های 1 تا عدد صحیح مثبت w است خروجی این برنامه تمامی ترکیبات اعداد داخل آرایه w است به گونه ای که حاصل جمع آن ها برابر w گردد. متغیرهای include, W,w,n سراسری هستند. 139

140 تابع اصلی در سطح باال به صورت (0,0,total) sum_of_subsets صدا زده می شود که در ابتدا = total می باشد. n j=1 w[j] در بدترین حالت تعداد گره هایی که در درخت فضای حالت الگوریتم فوق جستجو می شوند برابر است با : هر چند که در موارد زیادی تعداد واقعی گره های مورد بررسی از حداکثر فوق کمتر است ولی به هر حال الگوریتم فوق از مرتبه نمایی است و ممکن است در شرایطی الزم باشد همه گره ها بررسی شوند. مثال در حالتی که داشته باشیم : n w i < W, w n = W j=1 آنگاه مساله فقط یک جواب } n w} داشته و برای یافتن آن باید همه گره ها بررسی شوند. 140

141 حل مساله کوله پشتی صفر و یک با تکنیک عقبگرد در کتاب نیپولیتان مساله کوله پشتی صفر و یک به شیوه عقبگرد نیز حل شده است که مطالعه آن را بر عهده دانشجویان قرار می دهیم. در اینجا فقط این نکته را یادآوری می کنیم که حل این مساله با روش برنامه نویسی پویا از مرتبه nw) O(Min 2) n, بوده و در روش عقبگرد در بدترین حالت ) n 2)θ گره را چک می کند. ممکن است به خاطر nw تصور شود که تکنیک پویا به تکنیک به تکنیک عقبگرد در این مساله ارجحیت دارد ولی با اجرای واقعی روی کامپیوتر هورویتز و شانی در سال 1978 نشان دادند که در مساله کوله پشتی صفر و یک روش عقبگرد معموال بازدهی بیشتری نسبت به روش پویا دارد. همچنین هورویتز و شانی در سال 1974 با ترکیب روش تقسیم و حل و روش برنامه نویسی پویا الگوریتمی را مطرح کردند که در بدترین حالت به (2 n 2)θ تعلق داشت و نشان دادند این الگوریتم اغلب بازدهی بیشتری نسبت به الگوریتم عقبگرد دارد. 141

142 فصل هفتم آشنایی با نظریه NP 142

143 143

144 مسائل P و NP P عبارت از تمامی مسائل تصمیم گیری می باشد که به کمک الگوریتم هایی از مرتبه چند جمله ای قابل P مخفف Polynomial )چند جمله ای ) است. حل هستند. به عنوان مثال تعیین کنید اینکه آیا کلید خاص در آرایه ای وجود دارد یا خیر از نوع مساله p هستند.مسائل halting زیادی جزو p هستند.از طرف دیگر مسائل اندکی مثل مساله و حساب پرزبرگر اثبات شده اندکه جزو p نمی باشند. نکته جالب آن است که مسائل زیاد دیگری وجود دارد که نمی دانیم آیا جزو دسته p هستند یا خیر مانند مساله تصمیم گیری فروشنده دوره گرد. مثال در مورد مساله تصمیم گیری فروشنده دوره گرد می توان الگوریتمی شبیه زیر نوشت که تصدیق کند آیا تور پیشنهادی وزن کوچکتر یا مساوی d را دارد یا خیر. ورودی این الگوریتم گراف G عدد d و رشته S حاوی تور ادعا شده است : تعریف : الگوریتم چند جمله ای غیرقطعی یا NP چند جمله ای می باشد. یک الگوریتم غیرقطعی است که مرحله تصدیق آن زمان منظور از Polynomial) (Nondeterministic مجموعه تمامی مسائل تصمیم گیری است که NP توسط الگوریتم های چند جمله ای غیرقطعی قابل حل هستند. 144

145 Nonpolynomial NP تذکر مهم : مخفف )غیر چند جمله ای( نیست بلکه مخفف Nondeterministic Polynomial )چند جمله ای غیرقطعی( است. مساله تصمیم گیری فروشنده دوره گرد یک مساله NP است چرا که عمل تصدیق آن را در زمان چند جمله ای صورت می گیرد البته ذکر این نکته بسیار ضروری است که معنای جمله فوق این نیست که الزاما الگوریتمی با زمان چند جمله ای برای حل مساله داریم. هدف از تعاریف P و NP طبقه بندی کردن الگوریتم ها است. می توان اثبات کرد که مسائل تصمیم گیری فروشنده دوره گرد کوله پشتی صفر و یک و رنگ آمیزی گراف همگی از نوع NP هستند.همچنین هزاران مساله دیگر وجود دارند که اثبات شده جزو NP بوده ولی هیچکس تاکنون نتوانسته برای حل آن ها الگوریتم هایی چند جمله ای بیان کند. بدیهی است که مسائل P را می توان در زمان چند جمله ای حل کرد و لذا مرحله تصدیق آن ها نیز به سادگی چند جمله ای خواهد بود.بنابراین تمامی مسائل تصمیم گیری را به صورت شکل زیر می توان طبقه بندی کرد : NP مسائلی که بغرنج بودن آنها به اثبات رسیده نظیر مساله halting و حساب پرزبرگر در نیستند.نکته جالب دیگر آن است که تاکنون کسی نتوانسته است اثبات کند که آیا P = NP است و یا برعکس NP P می باشد و این در واقع یکی از مهم ترین پرسش های بی پاسخ در علم کامپیوتر است. 145

146 این سوال از آن جهت اهمیت دارد که اکثر مسائل تصمیم گیری جزو NP می باشند و بنابراین اگر P = NP باشد برای اکثر مسائل تصمیم گیری می توان الگوریتم های چند جمله داشت. البته بسیاری از دانشمندان شک دارند که NP = P باشد. NP-hard, NP-Complete شرح کامل مسائل NP کامل (NP-Complete) و NP سخت (NP_hard) در کتاب نیپولیتان آمده است که به عنوان تحقیق و مطالعه بر عهده دانشجویان قرار می دهیم. P NP در اینجا خیلی خالصه بیان می کنیم که اگر P = NP باشد شکل سمت چپ زیر و اگر باشد شکل سمت راست زیر را خواهیم داشت : NP کامل NP یعنی اگر P NP باشد آنگاه = NP کامل P است. همچنین هر مساله سخت نیز می باشد یعنی NP کامل زیر مجموعه NP سخت است. 146

جلسه ی ۱۰: الگوریتم مرتب سازی سریع

جلسه ی ۱۰: الگوریتم مرتب سازی سریع دانشکده ی علوم ریاضی داده ساختارها و الگوریتم ها ۸ مهر ۹ جلسه ی ۱۰: الگوریتم مرتب سازی سریع مدر س: دکتر شهرام خزاي ی نگارنده: محمد امین ادر یسی و سینا منصور لکورج ۱ شرح الگور یتم الگوریتم مرتب سازی سریع

Διαβάστε περισσότερα

جلسه 12 به صورت دنباله اي از,0 1 نمایش داده شده اند در حین محاسبه ممکن است با خطا مواجه شده و یکی از بیت هاي آن. p 1

جلسه 12 به صورت دنباله اي از,0 1 نمایش داده شده اند در حین محاسبه ممکن است با خطا مواجه شده و یکی از بیت هاي آن. p 1 محاسبات کوانتمی (67) ترم بهار 390-39 مدرس: سلمان ابوالفتح بیگی نویسنده: سلمان ابوالفتح بیگی جلسه ذخیره پردازش و انتقال اطلاعات در دنیاي واقعی همواره در حضور خطا انجام می شود. مثلا اطلاعات کلاسیکی که به

Διαβάστε περισσότερα

ﯽﺳﻮﻃ ﺮﯿﺼﻧ ﻪﺟاﻮﺧ ﯽﺘﻌﻨﺻ هﺎﮕﺸﻧاد

ﯽﺳﻮﻃ ﺮﯿﺼﻧ ﻪﺟاﻮﺧ ﯽﺘﻌﻨﺻ هﺎﮕﺸﻧاد دانشگاه صنعتی خواجه نصیر طوسی دانشکده برق - گروه کنترل آزمایشگاه کنترل سیستمهای خطی گزارش کار نمونه تابستان 383 به نام خدا گزارش کار آزمایش اول عنوان آزمایش: آشنایی با نحوه پیاده سازی الکترونیکی فرایندها

Διαβάστε περισσότερα

فصل 5 :اصل گسترش و اعداد فازی

فصل 5 :اصل گسترش و اعداد فازی فصل 5 :اصل گسترش و اعداد فازی : 1-5 اصل گسترش در ریاضیات معمولی یکی از مهمترین ابزارها تابع می باشد.تابع یک نوع رابطه خاص می باشد رابطه ای که در نمایش زوج مرتبی عنصر اول تکراری نداشته باشد.معموال تابع

Διαβάστε περισσότερα

تلفات خط انتقال ابررسی یک شبکة قدرت با 2 به شبکة شکل زیر توجه کنید. ژنراتور فرضیات شبکه: میباشد. تلفات خط انتقال با مربع توان انتقالی متناسب

تلفات خط انتقال ابررسی یک شبکة قدرت با 2 به شبکة شکل زیر توجه کنید. ژنراتور فرضیات شبکه: میباشد. تلفات خط انتقال با مربع توان انتقالی متناسب تلفات خط انتقال ابررسی یک شبکة قدرت با 2 به شبکة شکل زیر توجه کنید. ژنراتور فرضیات شبکه: این شبکه دارای دو واحد کامال یکسان آنها 400 MW میباشد. است تلفات خط انتقال با مربع توان انتقالی متناسب و حداکثر

Διαβάστε περισσότερα

عوامل جلوگیری کننده از موازی سازی عبارتند از : 1.هزینه I/O 2.هماهنگی/رقابت

عوامل جلوگیری کننده از موازی سازی عبارتند از : 1.هزینه I/O 2.هماهنگی/رقابت عوامل جلوگیری کننده از موازی سازی عبارتند از :.هزینه I/O.هماهنگی/رقابت ممکن است یک برنامه sequential بهتر از یک برنامه موازی باشد بطور مثال یک عدد 000 رقمی به توان یک عدد طوالنی اینکه الگوریتم را چگونه

Διαβάστε περισσότερα

تئوری جامع ماشین بخش سوم جهت سادگی بحث یک ماشین سنکرون دو قطبی از نوع قطب برجسته مطالعه میشود.

تئوری جامع ماشین بخش سوم جهت سادگی بحث یک ماشین سنکرون دو قطبی از نوع قطب برجسته مطالعه میشود. مفاهیم اصلی جهت آنالیز ماشین های الکتریکی سه فاز محاسبه اندوکتانس سیمپیچیها و معادالت ولتاژ ماشین الف ) ماشین سنکرون جهت سادگی بحث یک ماشین سنکرون دو قطبی از نوع قطب برجسته مطالعه میشود. در حال حاضر از

Διαβάστε περισσότερα

فصل دهم: همبستگی و رگرسیون

فصل دهم: همبستگی و رگرسیون فصل دهم: همبستگی و رگرسیون مطالب این فصل: )r ( کوواریانس ضریب همبستگی رگرسیون ضریب تعیین یا ضریب تشخیص خطای معیار برآور ( )S XY انواع ضرایب همبستگی برای بررسی رابطه بین متغیرهای کمی و کیفی 8 در بسیاری

Διαβάστε περισσότερα

فصل ٤ انتگرال کند. در چنین روشی برای محاسبه دایره از درج چندضلعیهای منتظم در درون دایره استفاده میشود

فصل ٤ انتگرال کند. در چنین روشی برای محاسبه دایره از درج چندضلعیهای منتظم در درون دایره استفاده میشود فصل ٤ انتگرال ٤ ١ مسأله مساحت فرمولهای مربوط به مساحت چندضلعیها نظیر مربع مستطیل مثلث و ذوزنقه از زمانهای شروع تمدنهای نخستین به خوبی شناخته شده بوده است. با اینحال مسأله یافتن فرمولی برای بعضی نواحی که

Διαβάστε περισσότερα

پنج ره: Command History

پنج ره: Command History هب انم زیدان اپک فهرست مطا ل ب مع ر ف ی رنم ازفار م تل ب:... 11 آش نا ی ی با محی ط ا صل ی رنم ازفار م تل ب:... 11 11... پنج ره: Command History وه ارجای د ست ورات رد م تل ب:... 11 نح نو شت ن د ست ورات

Διαβάστε περισσότερα

هدف از این آزمایش آشنایی با برخی قضایاي ساده و در عین حال مهم مدار از قبیل قانون اهم جمع آثار مدار تونن و نورتن

هدف از این آزمایش آشنایی با برخی قضایاي ساده و در عین حال مهم مدار از قبیل قانون اهم جمع آثار مدار تونن و نورتن آزما ی ش سوم: ربرسی اقنون ا ه م و قوانین ولتاژ و جریان اهی کیرشهف قوانین میسقت ولتاژ و میسقت جریان ربرسی مدا ر تونن و نورتن قضیه ااقتنل حدا کثر توان و ربرسی مدا ر پ ل و تس ون هدف از این آزمایش آشنایی با

Διαβάστε περισσότερα

یک سیستم تخصیص منابع هوشمند بر مبنای OFDMA در یک سیستم بیسیم توزیع شده با استفاده از تئوری بازیها

یک سیستم تخصیص منابع هوشمند بر مبنای OFDMA در یک سیستم بیسیم توزیع شده با استفاده از تئوری بازیها یک سیستم تخصیص منابع هوشمند بر مبنای OFDMA در یک سیستم بیسیم توزیع شده با استفاده از تئوری بازیها حامد رشیدی 1 و سیامک طالبی 2 1 -دانشگاه شهید باهنر كرمان 2 -دانشگاه شهید باهنر كرمان Hamed.hrt@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Archive of SID. یا یات کار دی وا د لا جان مقدمه 1 2 چکیده 1 SDE. ا درس الکترونیکی:

Archive of SID.  یا یات کار دی وا د لا جان مقدمه 1 2 چکیده 1 SDE. ا درس الکترونیکی: ج ه ر یا یات کار دی وا د لا جان سال م ماره ١ (ایپپی ٢۴ ھار ٨٩ ص ص ٩٣-١٠١ مقایسه عددی جواب معادله دیفرانسیل تصادفی با نوفه سفید گاوسی و پواسونی رمضان رضاییان رحمان فرنوش. چکیده دانشکده علوم پایه دانشگاه

Διαβάστε περισσότερα

پايداری Stability معيارپايداری. Stability Criteria. Page 1 of 8

پايداری Stability معيارپايداری. Stability Criteria. Page 1 of 8 پايداری Stility اطمينان از پايداری سيستم های کنترل در زمان طراحی ا ن بسيار حاي ز اهمييت می باشد. سيستمی پايدار محسوب می شود که: بعد از تغيير ضربه در ورودی خروجی به مقدار اوليه ا ن بازگردد. هر مقدار تغيير

Διαβάστε περισσότερα

بسم الله الرحمن الرحیم دورۀ متوسطۀ اول

بسم الله الرحمن الرحیم دورۀ متوسطۀ اول بسم الله الرحمن الرحیم ریا ض ی 7 دورۀ متوسطۀ اول فهرست سخنی با دانش آموز فصل 1 راهبردهای حل مسئله فصل 2 عددهای صحیح معرفی عددهای عالمت دار جمع و تفریق عددهای صحیح )1 ) جمع و تفریق عددهای صحیح )2 ) ضرب

Διαβάστε περισσότερα

نکنید... بخوانید خالء علمی خود را پر کنید و دانش خودتان را ارائه دهید.

نکنید... بخوانید خالء علمی خود را پر کنید و دانش خودتان را ارائه دهید. گزارش کار آزمایشگاه صنعتی... مکانیک سیاالت ( رینولدز افت فشار ) دانشجویان : فردین احمدی محمد جاللی سعید شادخواطر شاهین غالمی گروه یکشنبه ساعت 2::0 الی رینولدز هدف : بررسی نوع حرکت سیال تئوری : یکی از انواع

Διαβάστε περισσότερα

موتورهای تکفاز ساختمان موتورهای تک فاز دوخازنی را توضیح دهد. منحنی مشخصه گشتاور سرعت موتور تک فاز با خازن راه انداز را تشریح کند.

موتورهای تکفاز ساختمان موتورهای تک فاز دوخازنی را توضیح دهد. منحنی مشخصه گشتاور سرعت موتور تک فاز با خازن راه انداز را تشریح کند. 5 موتورهای تک فاز 183 موتورهای تکفاز هدف های رفتاری: نحوه تولید میدان مغناطیسی در یک استاتور با یک و دو سیم پیچ را بررسی نماید. لزوم استفاده از سیم پیچ کمکی در موتورهای تک فاز را توضیح دهد. ساختمان داخلی

Διαβάστε περισσότερα

کنترل جریان موتور سوي یچ رلوکتانس در سرعت هاي بالا بر مبناي back-emf

کنترل جریان موتور سوي یچ رلوکتانس در سرعت هاي بالا بر مبناي back-emf No. F-13-AAA- کنترل جریان موتور سوي یچ رلوکتانس در سرعت هاي بالا بر مبناي back-emf علی آشورنژادمقدم دانشگاه صنعتی اصفهان قاین ایران aliashoornm@gmail.com جواداسدالهی دانشگاه آزاد اسلامی واحد گناباد قاین

Διαβάστε περισσότερα

آموزش نرم افزار MATLAB

آموزش نرم افزار MATLAB آموزش نرم افزار MATLAB فهرست مطالب فصل اول : آشنایی با و کار با ماتریس ها فصل دوم : محاسبات سیمبولیک و چند جمله ای ها فصل سوم : کنترل جریان محاسبات )ساختارهای شرطی و حلقه ها( فصل چهارم : ترسیم نمودارهای

Διαβάστε περισσότερα

مسائل فیزیک هالیدی & رزنیک

مسائل فیزیک هالیدی & رزنیک حرکت در مسیر مستقیم )حرکت یک بعدی( حمیدرضا طهماسبی سرعت متوسط و تندی متوسط 1. هنگام یک عطسه ی شدید چشمان شما ممکن است برای 0.50s بسته شود. اگر شما درون خودرویی در حال رانندگی با سرعت 90km/h باشید ماشین

Διαβάστε περισσότερα

مطالعه تجربی بر انجماد سریع با استفاده از تکنیک جدید فراصوت

مطالعه تجربی بر انجماد سریع با استفاده از تکنیک جدید فراصوت مطالعه تجربی بر انجماد سریع با استفاده از تکنیک جدید فراصوت ایمان باقرپور دانشگاه آزاد اسالمی واحد سروستان باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان سروستان ایران bagherpour.put@gmail.com چکیده: نرخ انجماد یکی از

Διαβάστε περισσότερα

جریان نامی...

جریان نامی... مقاومت نقطه نوترال (NGR) مشخصات فنی فهرست مطالب 5 5... معرفی کلی... مشخصات... 1-2- ولتاژ سیستم... 2-2- ولتاژ نامی... -2- جریان نامی... -2- مقدار مقاومت -5-2 زمان... -2- جریان پیوسته... 7-2- ضریب دماي مقاومت...

Διαβάστε περισσότερα

يﺮﻫز ﺖﺠﺣ ﺐﺳﺎﻨﺗ ﺚﺤﺒﻣ.ﺪﯿﺘﺴﻫ ﺎﻨﺷآ ﯽﯾاﺪﺘﺑا ﻊﻄﻘﻣ زا ﺐﺳﺎﻨﺗ ﺚﺤﺒﻣ ﺎﺑ ﺎﻤﺷ ﺰﯾﺰﻋ زﻮﻣآ ﺶﻧاد ﺪ

يﺮﻫز ﺖﺠﺣ ﺐﺳﺎﻨﺗ ﺚﺤﺒﻣ.ﺪﯿﺘﺴﻫ ﺎﻨﺷآ ﯽﯾاﺪﺘﺑا ﻊﻄﻘﻣ زا ﺐﺳﺎﻨﺗ ﺚﺤﺒﻣ ﺎﺑ ﺎﻤﺷ ﺰﯾﺰﻋ زﻮﻣآ ﺶﻧاد ﺪ مبحث تناسب حجت زهري دانش آموز عزیز شما با مبحث تناسب از مقطع ابتدایی آشنا هستید. تناسب نوعی رابطه بین اعداد است که در آن اعداد و کمیتها به دو صورت می توانند با یکدیگر نسبت داشته باشند. مدل : تناسب مستقیم:

Διαβάστε περισσότερα

.Bias دراین برنامه ميتوان از اندازه گيری های تکی و یا

.Bias دراین برنامه ميتوان از اندازه گيری های تکی و یا تخمین تورش Bias و قابلیت تکرار با استفاده از نمونه های بیماران Spreadsheet,B version 3 خالصه این برنامه طراحی اوليه ای است برای تخمين تورش بين دو روش دوتائی measurements( )single or duplicate استفاده نمود..Bias

Διαβάστε περισσότερα

الگوریتم هوشمند تخصیص منابع برای برون سپاری وظایف در محیط رایانش ابری سیار

الگوریتم هوشمند تخصیص منابع برای برون سپاری وظایف در محیط رایانش ابری سیار الگوریتم هوشمند تخصیص منابع برای برون سپاری وظایف در محیط رایانش ابری سیار شیما رشیدی 1 و سعید شریفیان 2 1 دانشکده مهندسی برق دانشگاه امیرکبیر )پلی تکنیک تهران( Shima.Rashidi@aut.ac.ir دانشکده مهندسی برق

Διαβάστε περισσότερα

عملکردهای سه بعدی که توسط این بهنگام سازی ثابت افزار ارائه میشوند در این کتابچه رشح داده شده اند.

عملکردهای سه بعدی که توسط این بهنگام سازی ثابت افزار ارائه میشوند در این کتابچه رشح داده شده اند. عملکردهای سه بعدی که توسط این بهنگام سازی ثابت افزار ارائه میشوند در این کتابچه رشح داده شده اند. لطفا به "دفرتچه راهنام" و Handbook" α" گنجانده شده در CD-ROM ضمیمه مراجعه فرمایید. عملکردهای سه بعدی تصاویر

Διαβάστε περισσότερα

طراحی و بهینه سازی موتور سنکرون سه فاز مغناطیس دائم با آهنربای داخلی جهت کاربرد های سرعت پایین

طراحی و بهینه سازی موتور سنکرون سه فاز مغناطیس دائم با آهنربای داخلی جهت کاربرد های سرعت پایین همایش ملی مهندسی برق و توسعه پایدار موسسه آموزش عالی خاوران طراحی و بهینه سازی موتور سنکرون سه فاز مغناطیس دائم با آهنربای داخلی جهت کاربرد های سرعت پایین حمیدرضا قلی نژاد سید اصغرغالمیان 1- دانشجو کارشناسی

Διαβάστε περισσότερα

حجمهای کروی: فعالیت فعالیت 1 به اطراف خود)کالس خانه خیابان و ( به دقت نگاه کنید. در حجمهای هندسی نوع آن را تعیین کنید.

حجمهای کروی: فعالیت فعالیت 1 به اطراف خود)کالس خانه خیابان و ( به دقت نگاه کنید. در حجمهای هندسی نوع آن را تعیین کنید. حجم های هندسی فعالیت به اطراف خود)کالس خانه خیابان و ( به دقت نگاه کنید. آیا چیزی پیدا میکنید که حجم نداشته باشد در تصویر مقابل چه نوع حجمهایی را میبینید آیا همه آنها شکل هندسی دارند آیا میتوانید یک طبقهبندی

Διαβάστε περισσότερα

ترانسفورماتور مولف : جواد خشت زر قابل استفاده برای هنرجویان دانشجویان مدرسان و مهندسان رشته برق

ترانسفورماتور مولف : جواد خشت زر قابل استفاده برای هنرجویان دانشجویان مدرسان و مهندسان رشته برق ترانسفورماتور قابل استفاده برای هنرجویان دانشجویان مدرسان و مهندسان رشته برق ترانسفورماتور ترانسفورماتور وسیله ای است که انرژی الکتریکی را از یک سطح به سطح دیگری انتقال میدهد بدون اینکه در کمیت های نامی

Διαβάστε περισσότερα

آشنایی با نرم افزار های کاربردی در علم شیمی

آشنایی با نرم افزار های کاربردی در علم شیمی آشنایی با نرم افزار های کاربردی در علم شیمی 9 فریده حقیقی شیما کریمی 2 9 زهرا سجادی زهرا طالب پور 3 1 دانشجوی کارشناسی ارشد شیمی تجزیه گروه شیمی دانشکده علوم پایه دانشگاه الزهرا تهران میدان شیخ بهایی 2

Διαβάστε περισσότερα

آموزش اتوکد (AutoCAD)

آموزش اتوکد (AutoCAD) آموزش اتوکد (AutoCAD) تهیه و تنظیم: سید مسعود توفیقی اسفهالن ایمیل: Captain_k2@yahoo.com سامانه پیام کوتاه: 30002105000010 وبسایت: آموزش اتوکد (AUTOCAD) فهرست آموزش نرم افزار اتوکد )AutoCAD( درس اول: -

Διαβάστε περισσότερα

راهنمای نوشتن مقاله در سیزدهمین کنفرانس بین المللی انجمن رمز ایران

راهنمای نوشتن مقاله در سیزدهمین کنفرانس بین المللی انجمن رمز ایران راهنمای نوشتن مقاله در سیزدهمین کنفرانس بین المللی انجمن رمز ایران نام و نام خانوادگی نویسنده اول ۱ نام و نام خانوادگی نویسنده دوم ۱ و نام و نام خانوادگی نویسنده سوم ۱ ۲ ۱ رتبه علمی نویسنده در صورت تمایل

Διαβάστε περισσότερα

بررسی تاثیر عملگر جت مصنوعی روی جریان اطراف یک سیلندر مدور

بررسی تاثیر عملگر جت مصنوعی روی جریان اطراف یک سیلندر مدور پانزدهمین کنفرانس دینامیک شارهها FD23 بررسی تاثیر عملگر جت مصنوعی روی جریان اطراف یک سیلندر مدور مهدی نادرزاده دانشجوی کارشناسی ارشد هوافضا دانشگاه صنعتی شیراز محسن جهانمیری دانشیار دانشگاه صنعتی شیراز

Διαβάστε περισσότερα

ﺎﻫﻪﻨﯾﺰﻫ ﺰﯿﻟﺎﻧآ سﺎﺳا ﺮﺑ ﺎﻫ ﻪﻟﻮﻟ یدﺎﺼﺘﻗا ﺮﻄﻗ ﻪﺒﺳﺎﺤﻣ یاﺮﺑ ﻪﻄﺑار

ﺎﻫﻪﻨﯾﺰﻫ ﺰﯿﻟﺎﻧآ سﺎﺳا ﺮﺑ ﺎﻫ ﻪﻟﻮﻟ یدﺎﺼﺘﻗا ﺮﻄﻗ ﻪﺒﺳﺎﺤﻣ یاﺮﺑ ﻪﻄﺑار اراي ه رابطهای برای محاسبه قطر اقتصادی لوله ها بر اساس آنالیز هزینهها در ایران چکیده در تحقیق حاضر تعیین قطر بهینه اقتصادی براساس هزینه های موثر روی اجرای عملیات لوله کشی در ایران مورد مطالعه قرار گرفته

Διαβάστε περισσότερα

بررسی تاثیر ادوات مختلف FACTS بر پایداري ولتاژ

بررسی تاثیر ادوات مختلف FACTS بر پایداري ولتاژ بررسی تاثیر ادوات مختلف FACTS بر پایداري ولتاژ 3 2 1 حمید فتاحی حمدي عبدي و آرش زرینی تبار 1 دانشجوي کارشناسی ارشد علوم تحقیقات کرمانشاه en.hamidfattahi@gmail.com 2 گروه برق دانشکده فنی و مهندسی دانشگاه

Διαβάστε περισσότερα

طیف نگاری رامان ( Spectroscopy ) Raman

طیف نگاری رامان ( Spectroscopy ) Raman روش های نوین آنالیز مواد طیف نگاری رامان ( Spectroscopy ) Raman مقدمه : در سال 8291 اسپکتروسکوپی رامان بر اساس مشاهدات دانشمند هندی C.V.Raman به همراه Krishnam در مورد پرتوهایی که در اثر برخورد به یک مایع

Διαβάστε περισσότερα

استراتژی و کمپین ها تاکتیک ها

استراتژی و کمپین ها تاکتیک ها استراتژی و کمپین ها تاکتیک ها تکنولوژی و دفاع از حقوق بشر ایوان مارویچ 1 استراتژی چیست تسی: سون»هنر جنگ«2 سطوح استراتژی: استراتژی کمپین ها (عملیات) تاکتیک ها 3 استراتژی Στρατηγός (یونان باستان) فرمانده

Διαβάστε περισσότερα

Forecasting in Business

Forecasting in Business پیش بینی و برآورد در کسب و کار Forecasting in Business برگرداننده: سعادت صادقی Page 1 of 28 فهرست مطالب چکیده فصل...... 3 روشهای پیش بینی و برآورد.... 3 برآوردهای تخمینی... 8 برآوردهای مبتنی بر روند زمانی

Διαβάστε περισσότερα

روش علمی است که برای جمع آوری تلخیص تجزیه و تحلیل تفسیر و بطور کلی برای مطالعه و بررسی مشاهدات بکار گرفته می شود

روش علمی است که برای جمع آوری تلخیص تجزیه و تحلیل تفسیر و بطور کلی برای مطالعه و بررسی مشاهدات بکار گرفته می شود آ م ا ر و ا ح ت م ا ال ت روش علمی است که برای جمع آوری تلخیص تجزیه و تحلیل تفسیر و بطور کلی برای مطالعه و بررسی مشاهدات بکار گرفته می شود 1- برای تبدیل داده ها به اطالعات 2- برای بررسی صحت و سقم فرضیات

Διαβάστε περισσότερα

روش ترکیبی جدید جهت کاهش جریان هجومی ترانسفورماتور

روش ترکیبی جدید جهت کاهش جریان هجومی ترانسفورماتور 2 روش ترکیبی جدید جهت کاهش جریان هجومی ترانسفورماتور ۲ ۱ بهروز پورمند محمدباقر بناءشريفيان 1 دانشکده برق و کامپیوتر دانشگاه تبریز behrozpormand@yahoo.com دانشکده برق و کامپیوتر دانشگاه تبریز sharifian@tabrizu.ac.ir

Διαβάστε περισσότερα

1سرد تایضایر :ميناوخ يم سرد نيا رد همانسرد تلااؤس یحيرشت همان خساپ

1سرد تایضایر :ميناوخ يم سرد نيا رد همانسرد تلااؤس یحيرشت همان خساپ 1 ریاضیات درس در اين درس ميخوانيم: درسنامه سؤاالت پاسخنامه تشریحی استخدامی آزمون ریاضیات پرورش و آموزش بانک آزمونهای از اعم کشور استخدامی آزمونهای تمام در ریاضیات پرسشهای مجموعهها میشود. ارائه نهادها و

Διαβάστε περισσότερα

دانشکده فنی امام خمینی بهشهر عنوان : نگارنده : استاد راهنما :

دانشکده فنی امام خمینی بهشهر عنوان : نگارنده : استاد راهنما : دانشکده فنی امام خمینی بهشهر پایان نامه دوره کاردانی گرایش نرم افزار عنوان : پردازش تصویر و کاربرد آن در شناسایی آفات گیاهی نگارنده : امیر محمد پورحسین استاد راهنما : مهندس یوسف استادی زمستان 19 2 چکیده

Διαβάστε περισσότερα

القای الکترو مغناطیسی القای الکترومغناطیسی القای الکترومغناطیسی اساس تولید انرژی الکتریکی در همۀ نیروگاههای برق است با اتالف کم منتقل کنند.

القای الکترو مغناطیسی القای الکترومغناطیسی القای الکترومغناطیسی اساس تولید انرژی الکتریکی در همۀ نیروگاههای برق است با اتالف کم منتقل کنند. القای الکترو مغناطیسی 4 القای الکترومغناطیسی القای الکترومغناطیسی اساس تولید انرژی الکتریکی در همۀ نیروگاههای برق است که جریان متناوب را تولید منتقل و توزیع میکنند. چالش مهم مهندسان برق طراحی و ساخت سامانههایی

Διαβάστε περισσότερα

بررسی عملکرد کاذب رله دیفرانسیل ژنراتور نیروگاه پتروشیمی فجر

بررسی عملکرد کاذب رله دیفرانسیل ژنراتور نیروگاه پتروشیمی فجر بررسی عملکرد کاذب رله دیفرانسیل ژنراتور نیروگاه پتروشیمی فجر 3 مسعود قیطولی 1 مهدی شفیعی 2 رحیم قاسمی 1 کارشناس ارشد رلیاژ شرکت برق منطقه ای غرب gheytuli@ghrec.co.ir رئیس بهره برداری نیروگاه پتروشیمی فجر

Διαβάστε περισσότερα

بهبود کارایی درایو طراحی شده برای کنترل برداری موتور القایی با بکارگیری الگوریتم بهینه سازی اجتماع ذرات

بهبود کارایی درایو طراحی شده برای کنترل برداری موتور القایی با بکارگیری الگوریتم بهینه سازی اجتماع ذرات The 9th Sypou on Advance n Scence and Technology (9thSASTech), Mahhad, Ian. 9thSASTech.kh.ac. بهبود کارایی درایو طراحی شده برای کنترل برداری موتور القایی با بکارگیری الگوریتم بهینه سازی اجتماع ذرات عبدالمحمد

Διαβάστε περισσότερα

جریان الکتریکی و مدارهای جریان مستقیم ماهی الکتریکی برای بیهوش کردن شکار و دور کردن شکارچی به آنها شوک الکتریکی میدهد.

جریان الکتریکی و مدارهای جریان مستقیم ماهی الکتریکی برای بیهوش کردن شکار و دور کردن شکارچی به آنها شوک الکتریکی میدهد. فصل 2 جریان الکتریکی و مدارهای جریان مستقیم 2 ماهی الکتریکی برای بیهوش کردن شکار و دور کردن شکارچی به آنها شوک الکتریکی میدهد. این ولتاژ از سلولهای بیولوژیک پولکیشکلی حاصل میشود که در واقع مثل یک باتری

Διαβάστε περισσότερα

دهمین همایش بین المللی انرژی

دهمین همایش بین المللی انرژی طراحی و بهینه سازی ژنراتور سنکرون مغناطیس دائم برای کاربرد انرژی تجدید پذیر هیدرودینامیکی با استفاده از الگوریتم مورچگان امیر نیک بخش - سید اصغر غالمیان دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل

Διαβάστε περισσότερα

کنترل درایو موتور القایی با روش مود لغزشی دینامیکی به منظور کاهش پدیده چترینگ

کنترل درایو موتور القایی با روش مود لغزشی دینامیکی به منظور کاهش پدیده چترینگ کنترل درایو موتور القایی با روش مود لغزشی دینامیکی به منظور کاهش پدیده چترینگ 3 2 بهرام ابراهیمی 1 مهدی پورقلی و ابراهیم نجیمی 1 دانشگاه شهید بهشتی پردیس شهید عباسپور B.ebrahii.sbu@gail.co 2 دانشگاه شهید

Διαβάστε περισσότερα

تهیه و تنظیم : طیبه معظمی

تهیه و تنظیم : طیبه معظمی آمارزیستی مقدماتی تهیه و تنظیم : طیبه معظمی 2931 بیش تر مردم با واژه آماربه مفهومی که جهت ثبت و نمایش اطالعات به کار می رود و در یک مفهوم وسیع تر ارائه پاره ای از مشخصات عددی چون میانگین درصدها و... است

Διαβάστε περισσότερα

کنترل سرعت هوشمند موتور القایی سحر محمدي علیرضا صدیقی انارکی دانشگاه یزد E-ail:ohaai_505@yahoo.co seighi@yazuni.ac.i چکیده از آنجاییکه موتورهاي القایی از نظر هزینه و سادگی ساخت نسبت به ماشینهاي جریان مستقیم

Διαβάστε περισσότερα

تنظیم پارامتر اندیکاتور های تحلیل تکنیکال با استفاده از بهینه سازی چندهدفه گروه ذرات و سیستم استنتاج تطبیقی فازی-عصبی

تنظیم پارامتر اندیکاتور های تحلیل تکنیکال با استفاده از بهینه سازی چندهدفه گروه ذرات و سیستم استنتاج تطبیقی فازی-عصبی فصلنامه علمي پژوهشي دانش سرمايهگذاري سال چهارم/ شماره پانزدهم/ پايیز 1931 تنظیم پارامتر اندیکاتور های تحلیل تکنیکال با استفاده از بهینه سازی چندهدفه گروه ذرات و سیستم استنتاج تطبیقی فازی-عصبی ابراهیم عباسی

Διαβάστε περισσότερα

ﻰﺿﺎﻳﺭ ﻥﺎﺘﺴﺑﺩ ﻢﺸﺷ ۱۳۹١

ﻰﺿﺎﻳﺭ ﻥﺎﺘﺴﺑﺩ ﻢﺸﺷ ۱۳۹١ رياضى ششم دبستان ۱۳۹١ وزارت آموزش و پرورش سازمان پژوهش و برنامه ريزی آموزشی برنامهريزی محتوا و نظارت بر تا ليف: دفتر تا ليف کتابهای درسی ابتدايی و متوسطه نظری نام کتاب: رياضی ششم دبستان ۳۴/۶ مو ل فان:

Διαβάστε περισσότερα

مقایسه رادارهایRAR و SAR

مقایسه رادارهایRAR و SAR مقایسه رادارهایRAR و SAR نویسنده :آمنه رجب پور بوشهری دانشگاه آزاد اسالمی واحد بوشهر کارشناسی ارشد گروه علمی مهندسی برق در این مقاله rajabpour342@yahoo.com نام ارائهدهنده: آمنه رجب پور بوشهری کد مقاله

Διαβάστε περισσότερα

مطالعه اثرات سینتیک هاي شیمیایی برروي احتراق در کوره هاي متخلخل

مطالعه اثرات سینتیک هاي شیمیایی برروي احتراق در کوره هاي متخلخل مطالعه اثرات سینتیک هاي شیمیایی برروي احتراق در کوره هاي متخلخل نگین معلمی خیاوي 1* سیامک حسین پور 2 دانشگاه تربیت مدرس تهران (negin.moallemi@modares.ac.ir) * چکیده در تحقیق حاضر احتراق پیش آمیخته هوا/متان

Διαβάστε περισσότερα

بررسی تاثیر آنیزوتروپی مقاومت در تعیین خصوصیات مقاومتی

بررسی تاثیر آنیزوتروپی مقاومت در تعیین خصوصیات مقاومتی بررسی تاثیر آنیزوتروپی مقاومت در تعیین خصوصیات مقاومتی سنگ های ناحیه معدن شماره 1 گل گهر فصلنامه پژوهشی - شماره 12- تابستان 1393 و سعید کریمی نسب 4 حسین زارع 3 محسن رحمانی 2 فرهاد حاجی حیدری 1 چكيده آنیزوتروپی

Διαβάστε περισσότερα

الگوهای عددی فعاليت 1 شکل ها به همین ترتیب ادامه پیدا می کنند. با توجه به آن جدول را کامل کنید. ابتدا شکل های چهارم و پنجم را رسم کنید.

الگوهای عددی فعاليت 1 شکل ها به همین ترتیب ادامه پیدا می کنند. با توجه به آن جدول را کامل کنید. ابتدا شکل های چهارم و پنجم را رسم کنید. الگوهای عددی فعاليت 1 شکل ها به همین ترتیب ادامه پیدا می کنند. با توجه به آن جدول را کامل کنید. ابتدا شکل های چهارم و پنجم را رسم کنید. (١) (٢) (٣) 1 شماره شکل 2 3 4 5 6 7 8 9 10 3 تعداد چوب کبريت 5 با

Διαβάστε περισσότερα

طراحی پایدارساز سیستم قدرت بر اساس تي وري کنترل حالت لغزشی فازي

طراحی پایدارساز سیستم قدرت بر اساس تي وري کنترل حالت لغزشی فازي طراحی پایدارساز سیستم قدرت بر اساس تي وري کنترل حالت لغزشی فازي 3 حامد کریمی حسنآبادي غضنفر شاهقلیان سید حمید محمودیان دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجفآباد Hamed.karimi35@yahoo.com دانشگاه آزاد اسلامی واحد

Διαβάστε περισσότερα

مقدمه. )s oct ( )1( )2( oct. oct. oct. oct

مقدمه. )s oct ( )1( )2( oct. oct. oct. oct معدنی منابع مهندسی نشزیه Journal of Mineral Resources Engineering (JMRE) 6 تا 9 صفحه 96 بهار شماره دوم دوره Vol., No., Spring 07, pp. 9-6 واقعی محوری سه تنشهای تحت سنگ غیرخطی و خطی جدید شکست معیارهای ارایه

Διαβάστε περισσότερα

عاطفه بابائی دانشآموخته کارشناسی ارشد دانشگاه علوم اقتصادی تهران. چکیده

عاطفه بابائی دانشآموخته کارشناسی ارشد دانشگاه علوم اقتصادی تهران. چکیده یادگیری تقویتی در سیستمهای چندعامله عاطفه بابائی غیرهمکار دانشآموخته کارشناسی ارشد دانشگاه علوم اقتصادی تهران a.babaee44@gmail.com چکیده یکی از مسائلی که در زمینه تحقیقات سیستمهای چندعامله مورد توجه قرار

Διαβάστε περισσότερα

Archive of SID چكيده مقدمه است. 1 منظور سیستمهای از نظر است. سطح HLII علاوه بر HLI سیستم انتقال را روش تحلیلی مستقیم روش شبیه سازی آماری

Archive of SID چكيده مقدمه است. 1 منظور سیستمهای از نظر است. سطح HLII علاوه بر HLI سیستم انتقال را روش تحلیلی مستقیم روش شبیه سازی آماری ه ب ٦٥٣ نشريه دانشكده فني جلد ۴۱ شماره ۵ ا ذرماه ۱۳۸۶ از صفحه ۶۵۳ تا ۶۶۲ ارزيابي قابليت اطمينان توليد در بازار برق رقابتي كامل چكيده ١ حسين هارون ا بادي محمود رضا حقي فام ٢* و ٣ محمود فتوحي فيروزا باد

Διαβάστε περισσότερα

شده و دستیابی به شرایط بهینه پایداری

شده و دستیابی به شرایط بهینه پایداری دوره 8 شماره بهار 95 صفحه 7 تا 0 Vol. 8, No., Spring 06, pp. 7-0 نشریه علمی پژوهشی امیرکبیر - مهندسی مکانیک AmirKabir Jounrnal of Science & Research Mechanical Engineering (ASJR-ME) بررسی تجربی پایداری

Διαβάστε περισσότερα

میدان مغناطیسی و نیروهای مغناطیسی میدان مغناطیسی و نیروهای مغناطیسی

میدان مغناطیسی و نیروهای مغناطیسی میدان مغناطیسی و نیروهای مغناطیسی میدان مغناطیسی و نیروهای مغناطیسی میدان مغناطیسی و نیروهای مغناطیسی 3 در فضای اطراف هر رسانای حامل جریان میدان مغناطیسی به وجود می آید. 79 فصل 3 1 شکل 3 1 با بهره گیری از دستگاه های MR می توان جزئیات بافت

Διαβάστε περισσότερα

مقدمه فهرست خودآزمایی.13

مقدمه فهرست خودآزمایی.13 مقدمه فهرست بخش اول: مفاهیم پایه فناوری اطالعات.1 فصل اول: مفاهیم پایه رایانه.2 1 1 تعریف رایانه و مزایای آن 2 2 1 اصطالحات رایانه 3 3 1 کاربردهای رایانه 4 4 1 اجزای رایانه 7 5 1 انواع رایانهها 8 خالصه

Διαβάστε περισσότερα

Archive of SID. yahoo.com چکيده مقدمه

Archive of SID.    yahoo.com چکيده مقدمه اثر تقويت پايه هاى پل بتن مسلح با استفاده از ورقهاى فولادى در برابر مولفه قاي م زلزله دکتر علیرضا رهایی- مهندس ابراهیم چینی فروش دانشگاه صنعتی امیرکبیر مهدی آرزومندی دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی زلزله

Διαβάστε περισσότερα

بررسی عددی ضریب عبور موج در موجشکنهای شناور دارای اشکال هندسی متفاوت و آبخور یکسان

بررسی عددی ضریب عبور موج در موجشکنهای شناور دارای اشکال هندسی متفاوت و آبخور یکسان ششمین همایش بین المللی صنایع فراساحل 14 و 15 اردیبهشت ماه 1394 تهران دانشگاه صنعتی شریف بررسی عددی ضریب عبور موج در موجشکنهای شناور دارای اشکال هندسی متفاوت و آبخور یکسان حبیب حکیم زاده علی کبیری 1 دانشیار

Διαβάστε περισσότερα

بررسی تا ثیر اندازه ذرات رسوبات بستر بر آبشستگی تکیه گاه هاي پل

بررسی تا ثیر اندازه ذرات رسوبات بستر بر آبشستگی تکیه گاه هاي پل » اولین همایش ملی چالشهاي منابع آب و کشاورزي «انجمنا بیاریوزهکشیایران- دانشگاها زاداسلامیواحدخوراسگان اصفهان- 17 بهمن 1392 بررسی تا ثیر اندازه ذرات رسوبات بستر بر آبشستگی تکیه گاه هاي پل علی رضا طوباي

Διαβάστε περισσότερα

است). ازتركيب دو رابطه (1) و (2) داريم: I = a = M R. 2 a. 2 mg

است). ازتركيب دو رابطه (1) و (2) داريم: I = a = M R. 2 a. 2 mg دستوركارآزمايش ماشين آتوود قانون اول نيوتن (قانون لختي يا اصل ماند): جسمي كه تحت تا ثيرنيروي خارجي واقع نباشد حالت سكون يا حركت راست خط يكنواخت خود را حفظ مي كند. قانون دوم نيوتن (اصل اساسي ديناميك): هرگاه

Διαβάστε περισσότερα

بررسی تاثیر رژیمهای رطوبتی بر روی گیاه نعنا فلفلی piperita) (Mentha

بررسی تاثیر رژیمهای رطوبتی بر روی گیاه نعنا فلفلی piperita) (Mentha بررسی تاثیر رژیمهای رطوبتی بر روی گیاه نعنا فلفلی piperita) (Mentha رحیم حداد 1 * بهارا رستمی نیا 2 بهور اصغری 1,*-نویسنده مسئول:دانشیارگروه بیوتکنولوژ ی دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه بین امللی

Διαβάστε περισσότερα

جریان الکتریکی مقاومت الکتریکی و مدارهای الکتریکی باشند پاسخ در همین فصل.

جریان الکتریکی مقاومت الکتریکی و مدارهای الکتریکی باشند پاسخ در همین فصل. 3 جریان الکتریکی مقاومت الکتریکی و مدارهای الکتریکی در یک مدار پیچیده نظیر آن چه که در این تخته ی مدار است آیا می توان چند مقاومت الکتریکی متفاوت را به گونه ای به هم متصل کرد که جملگی اختالف پتانسیل یکسانی

Διαβάστε περισσότερα

جزوه درس : محیطهایچندرسانهای پاییز 2931

جزوه درس : محیطهایچندرسانهای پاییز 2931 جزوه درس : محیطهایچندرسانهای گردآوری : مجید دستجردی پاییز 2931 بسم اهلل الرحمن الرحیم اهداف درس مطالعه اجزا سیستم های چندرسانه ای شامل متن تصویر ویدئو صدا و انیمیشن که درنهایت منجر به ایجاد مهارتهای الزم

Διαβάστε περισσότερα

اکتساب مهارت در یادگیری تقویتی و الگوریتمهای آن

اکتساب مهارت در یادگیری تقویتی و الگوریتمهای آن کنفرانس ملی فناوری انرژی و داده با رویكرد مهندسی برق و کامپیوتر Natinal Cnference f Technlgy, Energy and Data n Electrical & Cmputer Engineering کونفرانسی نهتهوهیی فهناوهری هێز و دهیتا به روانگه ئهندازیاری

Διαβάστε περισσότερα

حساسیتسنجی پایداري عرضی هواپیما نسبت به موقعیت عمودي بال عدد ماخ و زاویه حمله بر اساس دینامیک سیالات محاسباتی

حساسیتسنجی پایداري عرضی هواپیما نسبت به موقعیت عمودي بال عدد ماخ و زاویه حمله بر اساس دینامیک سیالات محاسباتی چهاردهمین کنفرانس بین المللی انجمن هوافضاي ایران تهران سازمان پژوهش هاي علمی و صنعتی ایران پژوهشکده مخابرات و فن آوري ماهواره تا اسفند 9 AeroP حساسیتسنجی پایداري عرضی هواپیما نسبت به موقعیت عمودي بال عدد

Διαβάστε περισσότερα

را بدست آوريد. دوران

را بدست آوريد. دوران تجه: همانطر كه در كلاس بارها تا كيد شد تمرينه يا بيشتر جنبه آمزشي داشت براي يادگيري بيشتر مطالب درسي بده است مشابه اين سه تمرين كه در اينجا حل آنها آمده است در امتحان داده نخاهد شد. m b الف ماتريس تبديل

Διαβάστε περισσότερα

فصل 3 حالت های ماده منجر به کاربردهای فراوانی در فناوری صنعت و زندگی روزمره شده است. شاره ها )واژه ای که برای

فصل 3 حالت های ماده منجر به کاربردهای فراوانی در فناوری صنعت و زندگی روزمره شده است. شاره ها )واژه ای که برای فصل 3 ویژگی های فیزیکی مواد چرا آب روی گلبرگ ها و برگ های نیلوفر آبی )نیلوفرهایی که در آب رشد می کنند( به صورت قطره های ریز و درشتی درمی آید آشنایی با ویژگی های فیزیکی مواد در تمام شاخه های علوم مهندسی

Διαβάστε περισσότερα

فصل چهارم رنگ در تصویر و ویدیو علم رنگها نور و طیف رنگ توابع تطبیق رنگ صفحات نمایشگر رنگی نمایشگر CRT و تصحیح گاما مدل های رنگ در تصاویر و ویدئو

فصل چهارم رنگ در تصویر و ویدیو علم رنگها نور و طیف رنگ توابع تطبیق رنگ صفحات نمایشگر رنگی نمایشگر CRT و تصحیح گاما مدل های رنگ در تصاویر و ویدئو فصل چهارم رنگ در تصویر و ویدیو علم رنگها نور و طیف رنگ توابع تطبیق رنگ صفحات نمایشگر رنگی نمایشگر CRT و تصحیح گاما مدل های رنگ در تصاویر و ویدئو 1 علم رنگ ها نور و طیف رنگ 2 علم رنگ ها نور: نور یک موج

Διαβάστε περισσότερα

دینامیک آئروسل ها خواص جنبشی آئروسل ها

دینامیک آئروسل ها خواص جنبشی آئروسل ها دینامیک آئروسل ها جلسه 9 خواص جنبشی آئروسل ها مکانیکی ته نشینی اینرسیایی نفوذ الکتریکی نوری فرایند ترکم ذرات کواگوالسیون چگالش 1 سرعت ته نشینی ρ : article density (kg/m3) d : article diameter (m), g: acceleration

Διαβάστε περισσότερα

دانشگاه خوارزمی دانشکده علوم-گروه فیزیک جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد فیزیک ماده چگال عنوان استاد راهنما : جناب آقای دکتر محمد اسماعیل عظیم عراقی

دانشگاه خوارزمی دانشکده علوم-گروه فیزیک جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد فیزیک ماده چگال عنوان استاد راهنما : جناب آقای دکتر محمد اسماعیل عظیم عراقی دانشگاه خوارزمی دانشکده علوم-گروه فیزیک جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد فیزیک ماده چگال عنوان ریخت شناسی PANI/BrAlPc در ابعاد نانو و به کارگیری آن به عنوان حسگر گازی استاد راهنما : جناب آقای دکتر محمد اسماعیل

Διαβάστε περισσότερα

طراحی بهینه یک ریز شبکه مبتنی بر انرژی های تجدیدپذیر برای یک منطقه ای روستائی در استان خراسان رضوی

طراحی بهینه یک ریز شبکه مبتنی بر انرژی های تجدیدپذیر برای یک منطقه ای روستائی در استان خراسان رضوی No. F-5-AAA- طراحی بهینه یک ریز شبکه مبتنی بر انرژی های تجدیدپذیر برای یک منطقه ای روستائی در استان خراسان رضوی عبداله امیری شرکت توزیع برق خراسان رضوی- دانشگاه صنعتی امیرکبیر مشهد ایران مرتضی محمدی اردهالی

Διαβάστε περισσότερα

بررسی تأثیر دستکاری فعالیتهای واقعی بر مدیریت سود تعهدی در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران

بررسی تأثیر دستکاری فعالیتهای واقعی بر مدیریت سود تعهدی در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران بررسی تأثیر دستکاری فعالیتهای واقعی بر مدیریت سود تعهدی در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران عبدالمهدی انصاری مصطفی دری * سده مسعود نرگسی چکیده در ادبیات حسابداری متداولترین روشها برای مدیریت

Διαβάστε περισσότερα

مقدمه دسته بندي دوم روش هاي عددي دامنه محدود اهداف: هاي چندجمله اي رهيافت هاي محاسباتي: سعي و خطا دامنه نامحدود

مقدمه دسته بندي دوم روش هاي عددي دامنه محدود اهداف: هاي چندجمله اي رهيافت هاي محاسباتي: سعي و خطا دامنه نامحدود اهداف: محاسبه ريشه دستگاه دسته عدم وابسته معادالت ريشه هاي چندجمله اي معادالت غيرخطي بندي وابستگي به روش به مشتق مشتق تابع مقدمه غير خطي هاي عددي تابع دسته بندي دوم روش هاي عددي دامنه محدود دامنه نامحدود

Διαβάστε περισσότερα

استخراج دانش کاربردی از پیشینه ها و تاثیر آن برخالقیت در طراحی معماری

استخراج دانش کاربردی از پیشینه ها و تاثیر آن برخالقیت در طراحی معماری 39 صفحات - 39 50 نشریههنرهای زیبا - معماری و شهرسازی شماره 47 پاییز 1390 استخراج دانش کاربردی از پیشینه ها و تاثیر * آن برخالقیت در طراحی معماری 2** سیدامیرسعید محمودی 1 سیدمحمدحسین ذاکری 1 استادیار دانشکدۀ

Διαβάστε περισσότερα

متلب سایت MatlabSite.com

متلب سایت MatlabSite.com بهبود پایداري گذراي توربین بادي سرعت متغیر مجهز به ژنراتور القایی دوتغذیه اي با بهرهگیري از کنترل کننده فازي علی اصغر صمدي علی مالکی مصطفی جزایري دانشکدهي برق و کامپیوتر دانشگاه سمنان a.a.amadi@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

بررسي اهمیت منافع اجتماعي در اهداف بنگاههای تولیدی )رويکرد انت ادی به هدف مداکثر کردن سود(

بررسي اهمیت منافع اجتماعي در اهداف بنگاههای تولیدی )رويکرد انت ادی به هدف مداکثر کردن سود( صف لنامه اقتصاد و بانکداری اسالمی / شماره دوم / بهار 9152 99 بررسي اهمیت منافع اجتماعي در اهداف بنگاههای تولیدی )رويکرد انت ادی به هدف مداکثر کردن سود( زهرا 2 نحراللهي 1 مسنعلي دانش 9 میثم ممیدی چکیده

Διαβάστε περισσότερα

نورپردازی طبیعی در خانه های سنتی کاشان نمونۀ موردی: خانۀ عامری ها

نورپردازی طبیعی در خانه های سنتی کاشان نمونۀ موردی: خانۀ عامری ها نورپردازی طبیعی در خانه های سنتی کاشان نمونۀ موردی: خانۀ عامری ها منصوره طاهباز* شهربانو جلیلیان** فاطمه موسوی*** مرضیه کاظمزاده**** تاریخ دریافت: 92/04/29 تاریخ پذیرش: 92/12/01 87 چکیده بهره برداری از

Διαβάστε περισσότερα

یک عمر سالمت با خود مراقبتی

یک عمر سالمت با خود مراقبتی وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی معاونت بهداشت دفتر آموزش و ارتقای سالمت بسته آموزشی و اطالعاتی»خودمراقبتی«ویژه هفته سالمت 1 تا 7 اردیبهشت 93 یک عمر سالمت با خود مراقبتی هفته سالمت 1 تا 7 اردیبهشت 1393

Διαβάστε περισσότερα

اندازهگیري جریانهاي بزرگ در آزمایشگاه جریان قوي با استفاده از کویل روگوفسکی

اندازهگیري جریانهاي بزرگ در آزمایشگاه جریان قوي با استفاده از کویل روگوفسکی No. 3-F-TRN-766 جریانهاي بزرگ در آزمایشگاه جریان قوي با استفاده از کویل روگوفسکی محمد حامد صمیمی سلمان محسنی حسین محسنی موسسە پژوهشی فشارقوي الکتریکی دانشکدة مهندسی برق و کامپیوتر دانشگاه تهران تهران ایران

Διαβάστε περισσότερα

تاثیر بار سطحی الکترودها روي برهم کنش جذبی یا دفعی پروتي ینها چکیده: الیاس علیپور هدایت االله قورچیان

تاثیر بار سطحی الکترودها روي برهم کنش جذبی یا دفعی پروتي ینها چکیده: الیاس علیپور هدایت االله قورچیان تاثیر بار سطحی الکترودها روي برهم کنش جذبی یا دفعی پروتي ینها * الیاس علیپور هدایت االله قورچیان تهران دانشگاه تهران مرکز تحقیقات بیوشیمی و بیوفیزیک "این مقاله در مجموعه سمینارهاي تحصیلات تکمیلی بیوفیزیک

Διαβάστε περισσότερα

چکیده. Downloaded from

چکیده. Downloaded from بررسی آگاهی و عملکرد زنان ایرانی از سرطان دهانه رحم فهیمه رمضانی تهرانی (M.D.) 1 کاظم محمد (Ph.D.) 2 مهدی رهگذر (M.Sc.) 3 محسن نقوی(. M.Sc ) 4 1- متخصص زنان وزایمان استادیار سرپرست مرکز ملی تحقیقات بهداشت

Διαβάστε περισσότερα

»عوامل موثر بر بهکارگیری سازوکارهای مدیریت پایدار آب در بین کشاورزان شهرستان اسالمآباد غرب«

»عوامل موثر بر بهکارگیری سازوکارهای مدیریت پایدار آب در بین کشاورزان شهرستان اسالمآباد غرب« »عوامل موثر بر بهکارگیری سازوکارهای مدیریت پایدار آب در بین کشاورزان شهرستان اسالمآباد غرب«چکیده بحران آب و کمآبی در کشور کشاورزان را ناچار ساخته است تا با استفاده از سازوکارهای مدیریتی به شکل پایدارتری

Διαβάστε περισσότερα

٣ الکتریسیته آیا می دانید در یک آذرخش چند هزار آمپر جریان الکتریکی ایجاد می شود

٣ الکتریسیته آیا می دانید در یک آذرخش چند هزار آمپر جریان الکتریکی ایجاد می شود ٣ الکتریسیته آیا می دانید در یک آذرخش چند هزار آمپر جریان الکتریکی ایجاد می شود الکتریسیته نامی است که به گستره وسیعی از پدیده های الکتریکی به شکل های مختلف داده می شود. این پدیده ها تقریبا اساس کار بسیاری

Διαβάστε περισσότερα

قسمت اول دکتر حسن فارسیجانی امیر شعبانی سید محمد رضا ترابی پور

قسمت اول دکتر حسن فارسیجانی امیر شعبانی سید محمد رضا ترابی پور بررسی نقش عوامل حیاتی در طراحی محصول جهت رسیدن به تولید در کالس جهانی»مورد کاوی : صنعت خودروسازی«قسمت اول h-farsi@sbu.ac.ir shabani.dp@gmail.com torabipour@hotmail.com 1 دکتر حسن فارسیجانی امیر شعبانی

Διαβάστε περισσότερα

ازالگوريتم ژنتيك. DTW,Genetic Algorithm,Feature Vector,Isolated Word Recognition دهد.

ازالگوريتم ژنتيك. DTW,Genetic Algorithm,Feature Vector,Isolated Word Recognition دهد. اراي ه روشي جديد در بهينه سازي سيستم هاي پردازش گفتار با استفاده ازالگوريتم ژنتيك ع يل اكبر برنگي ايمان اسمعيل زاده و هومن نبوتي مركز تحقيقات سجاد aliakbar_berangi@yahoo.com imanesmaailzadeh@yahoo.com

Διαβάστε περισσότερα

يادگيري تقويتي براساس معماري عملگر- نقاد در سيستم هاي چند عامله براي کنترل ترافيک

يادگيري تقويتي براساس معماري عملگر- نقاد در سيستم هاي چند عامله براي کنترل ترافيک يادگيري تقويتي براساس معماري عملگر- نقاد در سيستم هاي چند عامله براي کنترل ترافيک محمد سعدي مسگري 2 حميد مطيعيان 1 محمد اصالني *1 9 دانشجوي دکتري سیستمهاي اطالعات مکاني- دانشکده مهندسي نقشهبرداري- دانشگاه

Διαβάστε περισσότερα

ی ن ل ض ا ف ب ی ر غ ن ق و ش ه ی ض ر م ی ) ل و ئ س م ه د ن س ی و ن ( ا ی ن ل ض ا ف ب ی ر غ 1-

ی ن ل ض ا ف ب ی ر غ ن ق و ش ه ی ض ر م ی ) ل و ئ س م ه د ن س ی و ن ( ا ی ن ل ض ا ف ب ی ر غ 1- ر د ی ا ه ل ی ب ق ی م و ق ب ص ع ت ای ه ی ر ی گ ت ه ج و ی ل ح م ت ا ح ی ج ر ت ر ی ث أ ت ل ی ل ح ت و ن ی ی ب ت زابل) ن ا ت س ر ه ش ب آ ت ش پ ش خ ب و ی ز ک ر م ش خ ب : ی د ر و م ه ع ل ا ط م ( ن ا ر ا ی ه

Διαβάστε περισσότερα

بررسی اثر قهوه بر تغییر رنگ سه نوع کامپوزیت نانو- مطالعه آزمایشگاهی

بررسی اثر قهوه بر تغییر رنگ سه نوع کامپوزیت نانو- مطالعه آزمایشگاهی 89 بررسی اثر قهوه بر تغییر رنگ سه نوع نانو- مطالعه آزمایشگاهی 3 # 2 1 1 1 دکتر فرناز مهدي سیر دکتر نگین نصوحی دکتر سعید نعمتی دکتر آرش غفاري سرشت دکتر مهزاد صدیقی 1- استادیار گروه ترمیمی دانشگاه آزاد اسلامی

Διαβάστε περισσότερα

بسمه تعالی راهنمای تعمیرات و نگهداری تجهیزات الکتریکی

بسمه تعالی راهنمای تعمیرات و نگهداری تجهیزات الکتریکی X100RM1H/2/2 بسمه تعالی پراید 132 با پلتفرم جدید راهنمای تعمیرات و نگهداری تجهیزات الکتریکی 3 فهرست پیشگفتار... 5 ابزارهای عیب یابی سیستمهای الکتریکی... 7 دسته چراغ وبرف پاک کن... 10 کلیدهای پشت صفحه

Διαβάστε περισσότερα

با طلا چکیده. به همراه اکسایش حرارتی در هوا در دماي o C و در قطعات با پایه گسیل میدانی الکترون دارد [7-6]. در

با طلا چکیده. به همراه اکسایش حرارتی در هوا در دماي o C و در قطعات با پایه گسیل میدانی الکترون دارد [7-6]. در 19 مجلهي پژوهش سیستمهاي بسذرهاي دورهي اول شمارهي زمستان 1390 بررسی خواص گسیل میدانی آرایهي نانوسیمه يا با طلا اکسید روي آلاییده شده چکیده * و رامین یوسفی فرید جمالیشینی 1 1 گروه فیزیک دانشگاه آزاد اسلامی

Διαβάστε περισσότερα

عالمت های اختصاری مربوط به زمان و دفعات دارو دادن

عالمت های اختصاری مربوط به زمان و دفعات دارو دادن عالمت اختصاری H(hr) min AM PM MD MN q q.h q.2h Qd BD,BID TDS QID HS a.c p.c PRN Stat عالمت های اختصاری مربوط به زمان و دفعات دارو دادن معادل انگلیسی معادل فارسی Hour ساعت Minute دقیقه Ante Meridiem از

Διαβάστε περισσότερα

بررسی رابطه بلندمدت قیمت حقیقی نفت خام و ارزش واقعی دالرآمریکا

بررسی رابطه بلندمدت قیمت حقیقی نفت خام و ارزش واقعی دالرآمریکا مجله مهندسي مالي و مديريت پرتفوي شماره چهارم / پائيز 9832 بررسی رابطه بلندمدت قیمت حقیقی نفت خام و ارزش واقعی دالرآمریکا تاریخ دریافت: 98/3/11 تاریخ پذیرش: 98/7/21 دكتر محمود هوشمند رضا فهیمی دوآب چکیده

Διαβάστε περισσότερα

شماره 31 بهار و تابستان 92 No.31 Spring & Summer

شماره 31 بهار و تابستان 92 No.31 Spring & Summer 335-355 زمان دريافت مقاله: 1390/9/20 زمان پذيرش نهايي: 1391/6/30 رتبه بندی حوزه های مختلف ریسک زیست محیطی و سالمت انسان در فناوری نانو با استفاده از روش Topsis و AHP در محیط فازی محمد جوانمردی- دانشجوي

Διαβάστε περισσότερα