QUID EST MUSICA? (ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΕΣ ΘΕΩΡΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ) 1 Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΑΠ ΕΛΠ40

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "QUID EST MUSICA? (ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΕΣ ΘΕΩΡΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ) 1 Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΑΠ ΕΛΠ40"

Transcript

1 ΕΑΠ ΕΛΠ40 1 Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΕΧΝΕΣ ΙΙ: ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΟΡΟΥ QUID EST MUSICA? (ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΕΣ ΘΕΩΡΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ) ΦΟΙΤΗΤΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΣΑΜΠΟΥΚΟΣ ΑΜ.: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Ε. ΛΕΚΚΑΣ Περιστέρι, 28/10/2010 ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ

2 «Η έννοια της μουσικής στην αρχαία Ελλάδα όπως διατυπώνεται στα κείμενα των κλασικών φιλοσόφων και των μεταγενέστερων σχολιαστών τους.» 1

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η ΜΟΥΣΙΚΗ... 4 Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ... 5 ΔΥΟ ΌΨΕΙΣ ΈΝΑ ΝΟΜΙΣΜΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

4 εἶδος γὰρ καινὸν μουσικῆς μεταβάλλειν εὐλαβητέον ὡς ἐν ὅλῳ κινδυνεύοντα οὐδαμοῦ γὰρ κινοῦνται μουσικῆς τρόποι ἄνευ πολιτικῶν νόμων τῶν μεγίστων. Πλάτων Πολιτεία, 424c 3

5 Η ΜΟΥΣΙΚΗ Ο όρος μουσική, που εμφανίζεται για πρώτη φορά σε κείμενα του 5 ου π.χ. αιώνα, είναι ομόρριζος με τη λέξη μούσα, της οποίας η δωρική μορφή υποδηλώνει πιθανή προέλευση από το ρήμα μάω μῶ, ρήμα που στη νεοελληνική γλώσσα σημαίνει ζητώ και ερευνώ. Πράγματι ο όρος αρχικά είχε ένα ευρύτερο περιεχόμενο περιλαμβάνοντας το σύνολο των τεχνών που προστάτευαν οι Μούσες και είναι τον 4 ο π.χ. αιώνα, όταν πλέον αναδεικνύεται η εννοιολογική περιστολή του στον τομέα του ήχου. 1 Παρά τον περιορισμό αυτόν όμως, η μουσική διατήρησε τεράστιο περιεχόμενο, όχι μόνο επειδή αποτέλεσε φορέα πλήθους αντιλήψεων και νοηματικών αποχρώσεων, μα και γιατί, όντας η κορωνίδα των τεχνών, είχε καταλυτική πολιτισμική επίδραση στη ζωή των αρχαίων Ελλήνων. Η μουσική ασκώντας καθολική γοητεία, αναγνωριζόταν αυτονόητα ως αγαθό τοποθετημένο υψηλότατα στον κατάλογο των προαπαιτούμενων της ευζωίας, ως μια σημαντική έκφανση της ανθρώπινης δραστηριότητας, είτε αυτή αφορούσε το ιδιωτικό, είτε το δημόσιο βίο. Προσφέρει απόλαυση λειτουργώντας ως μέσο ατομικής διασκέδασης, ενόσω προκαλεί και το θαυμασμό ως η υψηλή τέχνη ή αν προτιμάτε τεχνική των δεξιοτεχνών. Κατέχει επίσης κοινωνικό ρόλο αποτελώντας κύριο συστατικό του θεσμού των συμποσίων και ιδιαίτερη θέση στην πολιτειακή οργάνωση ως σημαίνουσα θρησκευτική και πολιτική πράξη. Συντροφεύει ακόμα και στη μάχη, ενώ αποτελεί απαραίτητη και κατάλληλη γνώση, σημάδι τέλειας εκπαίδευσης για κάθε πολίτη, ασχολία άξια σεβασμού. Τέλος συνιστά το αντικείμενο υψηλών φιλοσοφικών και μαθηματικών θεωριών αποκτώντας έτσι μια αυτοτελή μαθηματική επιστημοσύνη και έναν ακέραιο συμπαρομαρτούν φιλοσοφικό φορτίο. 2 Εξετάζοντας τις φιλοσοφικές θεωρίες που ανεπτύχθησαν για τη μουσική στην κλασική αρχαιότητα, διαπιστώνουμε ότι κυριαρχεί η ηθική της αξιολόγηση με απόδοση σε αυτήν ηθικού χαρακτήρα και ύφους, καθώς και η ανάδειξη του παιδαγωγικού της ρόλου. Η παιδευτική της αξία είχε ήδη αναγνωρισθεί από την αρχαϊκή εποχή και συναντάμε το εκπαιδευτικό τρίπτυχο, γράμματα μουσική και γυμναστική, όχι μόνο στην Αθήνα, αλλά και σε άλλες πόλεις κράτη όπως στη Σπάρτη και στην Κρήτη. Δίπλα στον κιθαριστή τα παιδιά μαθαίνουν να τραγουδούν τις συνθέσεις αρχαίων ποιητών και να παίζουν σωστά τον αυλό ή τη λύρα, όπως μαθαίνουν τις αναγκαίες γραμματικές γνώσεις από το γραμματιστή και όπως αργότερα θα λάβουν σωματική αγωγή από τον παιδοτρίβη. 3 Η μουσική διδασκαλία είναι εντελώς εμπειρική, πραγματώνεται χωρίς τη συνδρομή της παρασημαντικής, με την επανάληψη όσων παίζει ο δάσκαλος και στηρίζεται στο αυτί και στη μνήμη του μαθητή. Ως διαδικασία διευκολύνεται τόσο από το μονωδιακό χαρακτήρα της 1 Κώστιος Α., «Μουσική» στο: Ελληνική Εκπαιδευτική Εγκυκλοπαίδεια, τόμ.48 Θέατρο, Κινηματογράφος, Μουσική, Χορός, εκδ. Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1999, σσ Bélis A., Η καθημερινή ζωή των μουσικών στην αρχαιότητα, μτφρ. Στ. Βλοντάκη, εκδ. Δημ. Ν. Παπαδήμα, Αθήνα 2004, σ Παπαοικονόμου - Κηπουργού Κ., «Συμπληρωματικά στοιχεία της αρχαίας ελληνικής μουσικής», στο: Τέχνες ΙΙ, Επισκόπηση Ελληνικής Μουσικής και Χορού, τομ. Β, Ελληνική Μουσική Πράξη: Αρχαίοι και Μέσοι Χρόνοι, εκδ. Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, Πάτρα 2003, σσ

6 ελληνικής μουσικής, όσο και από τις ίδιες τις απαιτήσεις της, αφού δεν αποσκοπεί στην επίτευξη επαγγελματικής δεξιοτεχνίας, αλλά στη γνώση της παραδομένης μουσικής κληρονομιάς, στην ικανή εξάσκηση της φωνής και χρήση των οργάνων. 4 Γνώση που αναγνωρίζεται ως ουσιαστική και αποτελεί τη βάση της εκπαίδευσης των ελεύθερων πολιτών, συντελώντας στην επίτευξη του πραγματικά μορφωμένου ανθρώπου, του μουσικοῦ ἀνδρός. 5 Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ Τον πρώτο θεωρητικό της μουσικής θα τον εντοπίσουμε πριν τον 5 ο αιώνα, στο πρόσωπο του Πυθαγόρα, ο οποίος την τοποθετεί σε επιστημονική βάση, ακολουθώντας μια φιλοσοφική θεώρηση που ερμηνεύει τα πάντα με τους αριθμούς και με την αρμονία που σε αυτούς αναγνωρίζει. Καθορίζει λοιπόν τις σχέσεις των μουσικών διαστημάτων, ανακαλύπτοντας τους αριθμητικούς λόγους που ορίζουν τις μουσικές αρμονίες, τεκμηριώνοντας με αυτό τον τρόπο σε θεωρητικό επίπεδο τις ηχητικές σχέσεις. 6 Η πυθαγόρεια σχολή όμως προχωρά πέρα από την εξέταση των μουσικών αναλογιών και το συσχετισμό των θεμελιακών μουσικών διαστηματικών ειδών με την τετρακτύ. Αναπτύσσοντας τη θεωρία της αρμονίας των σφαιρών 7 και αναζητώντας αιώνιους και καθολικούς νόμους στο σύμπαν, διακρίνουν στα στοιχεία του υλικού κόσμου τους αριθμούς ή τις απομιμήσεις τους. Εκφράζουν ολόκληρη τη διάταξη του σύμπαντος, την κοσμοθεωρία και τη βιοθεωρία τους δηλαδή, στηριζόμενοι στις ιδιότητες των αριθμών και της μουσικής κλίμακας. Η μουσική έχει λοιπόν πρωταρχική σπουδαιότητα και είναι μια μαθηματική επιστήμη που δίπλα της εκτός από την αριθμητική, συμπράττουν η γεωμετρία και η αστρονομία, δημιουργώντας το τετραόδιο, την πυθαγόρεια έκφραση των τεσσάρων αρχών της σοφίας. 8 Σε αυτήν όμως αναγνώριζαν και μια έντονη σχέση με τον ανθρώπινο ψυχισμό, μια σχέση που έθεταν στην υπηρεσία της ψυχικής διάπλασης, συνεπώς και της ανατροφής. Ο άνθρωπος, ως μέρος του κόσμου, 9 καθορίζεται σωματικά και ψυχικά από την αρμονία των αριθμών, γεγονός που ερμηνεύει την επίδραση της μουσικής στη σωματική και ψυχική κατάστασή του. Ο Πυθαγόρας εξαιτίας της ικανότητάς της για ψυχική χειραγώγηση, την αναγνώριζε ως το πιο αποτελεσματικό μέσο διαπαιδαγώγησης και είναι αδιαμφισβήτητη ήδη στην εποχή του η υπαγωγή της μουσικής στους παράγοντες που ασκούν ηθική επίδραση. Με τη βοήθειά της και με την 4 Bélis, ό.π., σσ Flaceliére R., Ο δημόσιος και ιδιωτικός βίος των αρχαίων Ελλήνων, μτφρ. Γ. Δ. Βανδώρου, εκδ. Δ. Παπαδήμα, Αθήνα , σσ.126, Μιχαηλίδης Σ., Εγκυκλοπαίδεια της αρχαίας ελληνικής μουσικής, εκδ. Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής τραπέζης, Αθήνα , σ Σύμφωνα με τη θεωρία της αρμονίας των σφαιρών η περιστροφή των πλανητών παράγει ήχους ασύλληπτους για το ανθρώπινο αυτί, μια μουσική που είναι εικόνα της ουράνιας αρμονίας και μεταφέρει τις αρμονικές σχέσεις των αριθμών στο σύμπαν. 8 Ταίηλορ Ν., «Φιλοσοφίας μεν ούσης μεγίστης μουσικής» Επτά Ημέρες Η Καθημερινή, ( ) σσ Πυθαγόρας πρῶτος ὠνόμασε τὴν τῶν ὅλων περιοχὴν κόσμον ἐκ τῆς ἐν αὐτῷ τάξεως. (Πλούταρχος, Ηθικά) 5

7 κατάλληλη χρήση των ανάλογων τρόπων θεωρεί ότι θεραπεύονται τα πάθη, αποκαθίσταται η ψυχική ισορροπία και επανορθώνονται τα ήθη. 10 Η επίδραση των Πυθαγόρειων θεωριών για τη μουσική είναι εμφανής στις απόψεις του Δάμωνα από το δήμο Όα της Αττικής, μιας σημαντικής φυσιογνωμίας που έδρασε το δεύτερο μισό του 5 ου αιώνα. Ο Δάμων, μεγάλος διανοητής και φιλόσοφος, είναι ο πρώτος που γνωρίζουμε ότι ανέπτυξε λεπτομερώς τα στοιχεία που διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στο ύφος, στο χαρακτήρα δηλαδή και στη συναισθηματική επίδραση μιας μουσικής σύνθεσης. Αν και δεν έχουν διασωθεί παρά μόνο ελάχιστα αποσπάσματα από το έργο του Ἀεροπάγος, 11 γνωρίζουμε από συχνές αναφορές, τόσο σε σύγχρονές του, όσο και σε μεταγενέστερες πηγές, ότι αποδέχεται την ηθική αξία της μουσικής. 12 Μεταφέροντας λοιπόν στη ρυθμική, τις μελωδικές αναλογίες που είχε ήδη επεξεργαστεί ο Φιλόλαος, 13 ξεχώρισε τρία γένη μουσικών ρυθμών, τα οποία επιδρούν ασκώντας την ψυχή. Σύμφωνα με αυτή την επίδραση χαρακτηρίζει τις μειξολυδιστί και συντονολυδιστὶ μελωδίες ως θρηνώδεις και κατάλληλες για τις γυναίκες, τις ἰαστί και λυδιστὶ ως μαλακαί και συμποτικαὶ, δηλαδή χαλαραὶ χωρίς καμιά χρησιμότητα για τους άνδρες πολεμιστές, ενώ τις δωριστὶ και φρυγιστί αρμονίες κατάλληλες τόσο για ανδρείες πολεμικές ενέργειες όσο και για ευγενικές σώφρονες πράξεις σε καιρό ειρήνης. 14 Συνδέοντας συνεπώς τους ρυθμούς και τις αρμονίες με τις ηθικές κατηγορίες αποδεικνύει ότι η μουσική είναι ικανή να οδηγήσει στην αρετή, αποδίδοντάς της έτσι το σημαντικό παιδευτικό της ρόλο. Ένα ρόλο βασισμένο στη δύναμη μουσικής και χορού να αναστατώνουν την ψυχή, δημιουργώντας σε αυτήν πρότυπα με τα δικά τους χαρακτηριστικά, διαπλάθοντας το χαρακτήρα ενός παιδιού ή αποκαλύπτοντας λανθάνουσες πτυχές της προσωπικότητας ωριμοτέρων ατόμων. Καταδεικνύοντας και σχολιάζοντας αυτές τις ιδιότητες θέτει την ίδια τη μουσική και την εκπαίδευσή της στην πολιτειακή ευθύνη, αφού υποστηρίζει ότι κάθε αλλαγή σε μουσική τεχνοτροπία συνεπάγεται και τον κίνδυνο μιας πολιτικής μεταβολής. 15 Είναι η επιρροή του Δάμωνα ιδιαίτερα, αλλά και θεωριών όπως αυτές που αναπτύσσει ο Αρχύτας στον Ἁρμονικό 16 του, ό,τι ενσωματώνει ο Πλάτωνας στη δική του θεώρηση περί μουσικής. 17 Αποδέχεται τη διατονική αρμονία και τον καθορισμό των διαστημάτων με τους πυθαγόρειους αριθμητικούς λόγους, 10 Neubecker A. J., Η μουσική στην αρχαία Ελλάδα, μτφρ. Μ. Σιμώτα-Φιδετζή, εκδ. Οδυσσέας, Αθήνα 1986, σσ Δοκίμιο σε μορφή προσφώνησης προς τον Άρειο Πάγο (το πολιτειακό σώμα της Αθήνας που διαθέτει πλέον μόνο υψηλές δικαστικές εξουσίες, θρησκευτικές αρμοδιότητες και την ευθύνη της επιτήρησης της δημόσιας αιδούς) σχετικά με το ρυθμό και την ηθική αξία της μουσικής. 12 West M. L., Αρχαία ελληνική μουσική, μτφρ. Σ. Κομνηνός, εκδ. Παπαδήμα, Αθήνα 1999, σσ Πυθαγόρειος φιλόσοφος από τον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας που έδρασε το δεύτερο μισό του 5 ου π.χ. αι. και φέρεται να συνέγραψε μία πραγματεία για τις φιλοσοφικές απόψεις του, η οποία επονομαζόταν Περί Φύσεως. 14 Poehlmann E. & Σπηλιωπούλου Ι., Η αρχαία ελληνική μουσική στο πλαίσιο της αρχαίας ελληνικής ποίησης, Συμβολή στην ιστορία του ελληνορωμαϊκού πολιτισμού, εκδ. Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Μουσικών Σπουδών Εργαστήριο ελληνικής μουσικής, Αθήνα 2007, σσ West, ό.π., σσ Στον Ἁρμονικό, ο Πυθαγόρειος Αρχύτας, φιλόσοφος από τον Τάραντα της Κάτω Ιταλίας που έδρασε το πρώτο μισό του 4 ου π.χ. αι. αναπτύσσει τη θεωρία του ήχου σύμφωνα με την οποία ο ήχος παράγεται από δονήσεις του αέρα ενώ το ύψος του εξαρτάτε από την ταχύτητα των παλμών. Επίσης μελετά τους λόγους των διαστημάτων του τετράχορδου στο διατονικό, χρωματικό και εναρμόνιο γένος. Πρβλ. Μιχαηλίδης, ό.π., σ Poehlmann & Σπηλιωπούλου, ό.π., σ.23. 6

8 καθώς και την αυθεντία της θεωρίας του Δάμωνα για τους ρυθμούς. Συμφωνεί με τον ηθικό χαρακτήρα της μουσικής και επικροτεί την προειδοποίηση κατά των επικίνδυνων μεταβολών στους μουσικούς τρόπους. Συμμερίζεται λοιπόν τη δυνατότητα μουσικής και όρχησης, να κωδικοποιούν ηθικά χαρακτηριστικά της ανθρώπινης συμπεριφοράς και να τα αντιπροσφέρουν σε εκτελεστές και ακροατές διαμορφώνοντας ήθος. 18 Η δική του ερμηνεία για την ηθική αξία της μουσικής στηρίζεται στη θεωρία των ἰδεῶν, στην εξάρτηση δηλαδή του υλικού κόσμου από τον κόσμο των ιδεών, και στην εξήγηση της ανθρώπινης ψυχικής κατάστασης μέσω της ανάλυσης των μουσικών τρόπων. Στις μουσικές μελωδίες διακρίνει απεικονίσεις χαρακτήρων και ψυχικών διαθέσεων, απεικονίσεις που αποδίδουν ένα βαθύτερο νόημα, πέρα από το αισθητηριακό επίπεδο, οικονομώντας στην ψυχή την ευκαιρία της ανάμνησης, τη δυνατότητα δηλαδή να ξαναθυμηθεί τη γνώση που έχει απολέσει όταν εξέπεσε στον υλικό κόσμο του γίγνεσθαι και της αίσθησης. 19 Αυτός ο σχεδόν μυσταγωγικός χαρακτήρας της μουσικής διαφαίνεται και στον τρόπο που ο φιλόσοφος περιγράφει την έμπνευση ως μια θεόπνευστη ενέργεια σαν ένα μαγνήτη που δημιουργεί αλυσίδα δακτυλιδιών, μεταφέροντας με τη μεσολάβηση των Μουσών, των θυγατέρων της Μνημοσύνης, τη δυνατότητα σύνθεσης από το θεό στον καλλιτέχνη και από εκεί στους υπόλοιπους ανθρώπους. 20 Η ηθική επιρροή της μουσικής είναι για τον Πλάτωνα σημαίνουσα λειτουργία και στην πλατωνική πρότυπη πολιτεία επιλέγονται μόνο οι κατάλληλες μουσικές αρμονίες, αυτές που μεταφέρουν αγαθές ιδιότητες, ενώ αποπέμπονται ως βλαβερές εκείνες που έχουν ήδη συνδεθεί με μαλθακότητα, μέθη, νωθρότητα και θρηνωδία. Ουσιαστικά αποδέχεται μόνο τη δώρια κλίμακα που αρμόζει στους φύλακες και τη φρύγια που αποδίδει τη σωφροσύνη που χρειάζονται οι τάξεις των φιλοσόφων κυβερνητών αλλά και των παραγωγών. Με την ίδια συλλογιστική απορρίπτει τα πολυτονικά και πολύχορδα μουσικά όργανα προκρίνοντας μόνο τη λύρα και την κιθάρα, μαζί με τη σύριγγα κατάλληλη όμως μόνο για τους βοσκούς. Αρνείται επιπλέον τη συγκεχυμένη ανάμειξη των μουσικών γενών ενώ καταδικάζει την ετεροφωνία, καθώς επίσης και τη χρήση υπερβολικής εκλέπτυνσης και αδικαιολόγητης περιπλοκότητας, στοιχεία που δημιουργούν σύγχυση στην εκπαίδευση των νέων. 21 Θεωρεί τη μουσική θεϊκή τέχνη στην οποία εμπεριέχεται το ωραίο με απλότητα και διαύγεια και όσο ύποπτη αντιλαμβάνεται τη μουσική άγνοια, άλλο τόσο επικίνδυνη κρίνει και τη διαστρέβλωση της παράδοσης με τη δεξιοτεχνία και την πολυπλοκότητα. Η άποψή του για τη μουσική αφορά μια ερασιτεχνική διδασκαλία, που έχει σκοπό, σε ένα εύλογο διάστημα που το καθορίζει σε τρία χρόνια, να διαποτίσει τους μαθητές με όμορφες αρμονίες και ρυθμούς, επιτυγχάνοντας μια μορφή αισθητικής και ηθικής τελειότητας για τους μελλοντικούς πολίτες West, ό.π., σσ Ταίηλορ, ό.π., σσ Bélis, ό.π., σσ Neubecker, ό.π., σ Bélis, ό.π., σσ.19,

9 Ο Πλάτων που διέθετε ευρεία μουσική μόρφωση, ήταν ένας συντηρητικός μουσικός, πιστός στην παράδοση και αδιάλλακτος στις πεποιθήσεις του. Ο μαθητής του Αριστοτέλης, είναι όμως μετριοπαθέστερος και διαφοροποιείται σε σημαντικά σημεία, παρότι στηρίζεται στις θεωρήσεις του δασκάλου του για να αναπτύξει τις δικές του απόψεις περί θέσης και χρήσης της μουσικής στο πολιτικό του σύστημα. Συμφωνεί και αυτός στην ηθική δύναμη της μουσικής αλλά αντί να τη θεωρεί ως τη μοναδική της αξία, την αναγνωρίζει απλά ως την ευγενέστερη. Εκτός όμως από τον παιδαγωγικό της ρόλο, ο Αριστοτέλης αποδίδει επίσης στη μουσική τη δυνατότητα να παρέχει ευχαρίστηση και χαλάρωση, ενώ ως δημόσια ψυχαγωγία, της αναγνωρίζει καθαρτική λειτουργία, την ικανότητα να απαλλάσσει δηλαδή την ψυχή από τα πάθη. Η σημασία της ενασχόλησης με τη μουσική οφείλεται λοιπόν όχι μόνο στην ηθική επενέργειά της στην ψυχή, μα και στη χρήση της ως μέσο παιδιᾶς και ἀναπαύσεως, καθώς και ως μέθοδο προς διαγωγήν και φρόνησιν. 23 Εξηγεί μάλιστα αναλυτικά τον τρόπο επίδρασης της μουσικής. Τη διαμόρφωση ήθους καθώς και την αισθητική μα και τη διανοητική απόλαυση τις αποδίδει στους νόμους καθολικού κύρους που διέπουν τη μουσική. Μαθαίνοντας αυτούς τους κανόνες όσοι σπουδάζουν τη μουσική, διαμορφώνουν συγχρόνως χαρακτήρα και νόηση. Η δε κάθαρση παρέχεται επειδή η μουσική επιδρά με σταθερό μέτρο και νόμους στην ψυχή, προκαλώντας συγκινήσεις ικανές να την απαλλάξουν από την υπερβολή των παθών. 24 Μια ερμηνεία που στη βάση της ταυτίζεται με αυτή του Πλάτωνα, αφού και για τον Αριστοτέλη οι μουσικοί τρόποι ομοιάζουν με ηθικές ιδιότητες και ψυχικές καταστάσεις επιδρώντας στην ψυχή η οποία αντιδρά σε αυτές τις ομοιότητες. 25 Συνεπώς για τη διαμόρφωση του ήθους, ιδιαίτερα στους νέους, είναι απαραίτητη η προσωπική άσκηση μουσικής και δεν αρκεί η απλή ακρόαση, χωρίς όμως συγχρόνως να υπάρχει η ανάγκη επαγγελματικής ειδίκευσης. Η επιλογή δε, των ρυθμών και των μουσικών τόνων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στη διαπαιδαγώγηση απαιτεί προσοχή, χωρίς όμως ποτέ ο ίδιος ο Αριστοτέλης να εμφανίζεται ιδιαίτερα αυστηρός στην οριοθέτηση αυτού του διαχωρισμού. Οι ηθικές αρμονίες, όπως η δώρια, είναι κατάλληλες για τη μουσική διαπαιδαγώγηση, ενώ οι πρακτικές και οι ενθουσιαστικές συνάδουν στους επαγγελματίες μουσικούς. Σύμφωνα με αυτόν το συλλογισμό, η γενική μουσική διδασκαλία οφείλει να διαμορφώνει εξαιρετικούς ερασιτέχνες και όχι επαγγελματίες. Αποκλείονται λοιπόν από αυτήν ο αυλός και όλα τα τεχνικά μουσικά όργανα, όσα δηλαδή είναι δύσκολα όπως η κιθάρα. Για την καθαρτική ωστόσο επίδραση της μουσικής στις δημόσιες παραστάσεις, είναι απαραίτητο ένα ανώτερο μουσικό επίπεδο και έτσι, σε αντίθεση με τον Πλάτωνα, επιτρέπει και τον αυλό. 26 Ο Αριστοτέλης επομένως διαφοροποιείται από την ιδεαλιστική 23 Neubecker, ό.π., σσ Παπαοικονόμου - Κηπουργού Κ., «Συμπληρωματικά φιλοσοφικά στοιχεία της αρχαίας μουσικής», στο: Τέχνες ΙΙ, Επισκόπηση Ελληνικής Μουσικής και Χορού, τομ. Α, Διαλεκτικοί Συσχετισμοί Θεωρία της Ελληνικής Μουσικής, εκδ. Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, Πάτρα 2003, σ West, ό.π., σ Neubecker, ό.π., σσ

10 προσέγγιση του Πλάτωνα ενώ αποδεσμεύεται πρώτος και από τη θεωρία της αρμονίας των σφαιρών, ανοίγοντας δρόμο για τη χωρίς προκαταλήψεις θεώρηση των γήινων συνθηκών της μουσικής. Με νηφάλια αντικειμενικότητα και επιστημονική επιχειρηματολογία διαμορφώνει τις αντιλήψεις του τονίζοντας τη λειτουργική διάσταση της μουσικής στην κοινωνική της έκφανση. Η αριστοτελική σχολή συνεχίζει να πραγματεύεται θεωρίες για τη μουσική και στα Προβλήματα, έργο διαλογικής μορφής που αποδίδεται πλέον σε ψευδο Αριστοτέλη, θα συναντήσουμε ανάμεσα σε άλλα, θέματα ακουστικής, συμφωνιών μουσικής και μουσικής αισθητικής, συνεχίζοντας όμως πάντα να υποστηρίζουν τον ηθικό χαρακτήρα της μουσικής. 27 Ομοίως ο Ηρακλείδης ο Ποντικός, μαθητής του Πλάτωνα, ασχολήθηκε με τη δημιουργία, το ήθος και τη χρήση των αρμονιών ενώ και ο Θεόφραστος, διάδοχος του Πλάτωνα στη διεύθυνση της Ακαδημίας, περιγράφει μια αμφίδρομη σχέση μουσικής και ψυχής, με τις κινήσεις της ψυχής να αποτελούν τις πηγές της μουσικής ενώσω η ίδια η μουσική κινώντας την ψυχή, την απελευθερώνει από τις κακίες των παθών. Αποδίδει εξάλλου στη μουσική θεραπευτικές ιδιότητες ακόμα και για σωματικούς πόνους. 28 Ένας άλλος φιλόσοφος, ο Αριστόξενος από τον Τάραντα, μαθητής του Αριστοτέλη, που από Πυθαγόρειος έγινε Περιπατητικός, δημιούργησε τη δική του σχολή και έγραψε πλήθος συγγραμμάτων, κάποια από τα οποία ήταν αποκλειστικά μουσικού περιεχομένου. Οι απόψεις του ακολουθούν αυτές του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη, αποδεχόμενος τόσο τη θετική επίδραση που ασκεί η μουσική στην ηθική διάπλαση της ψυχής, όσο και τις θεραπευτικές της ιδιότητες. Διαφοροποιείται όμως από όλους τους προηγούμενους θεωρητικούς της μουσικής, αρνούμενος κατηγορηματικά να οικοδομήσει τη δική του μουσική θεωρία σε μαθηματικούς υπολογισμούς. Δεν εξαρτά ούτε ελέγχει τις μουσικές ποιότητες από το μαθηματικό λόγο, όπως έκαναν έως τότε. Αντιθέτως αναγνωρίζει ως αποφασιστικό στοιχείο τις αισθητικές αντιλήψεις όπως αυτές εκτιμούνται από το νου. Δόγμα του είναι ότι η μουσική ανήκει στους μουσικούς και ότι το αυτί αποτελεί τον ύπατο κριτή της. Από την αξιωματική αυτή αρχή προκύπτει η απαλλαγή του μουσικού από τη χρονοβόρα και δύσκολη θεωρητική ενασχόληση, μα και η εξειδίκευση σε ένα πεδίο με μεγάλες συγκινησιακές, ψυχικές και ηθικές προεκτάσεις, χωρίς όμως να υπάρχει στην ουσία ενσυνείδητη γνώση για αυτό. 29 Παρόλα αυτά προτιμά και ο ίδιος στην εκπαίδευση την απλή καθαρή μουσική των παλαιοτέρων καλλιτεχνών, ώστε να προστατευτεί το αυτί του μαθητή από τη σύγχυση που προκαλούν οι ακουστικές απάτες και οι υποβολές της νέας μουσικής. Δυσανασχετεί για την εξαφάνιση του σεβαστού εναρμόνιου ύφους και θεωρεί τη φιλοσοφία ως τη μόνη απαραίτητη σύντροφο της μουσικής αφού αυτή της εξασφαλίζει τη δυνατότητα να κρίνουμε τι είναι πρέπον και χρήσιμο. Με τη βοήθειά της επομένως, ορίζονται οι ενδεδειγμένοι μουσικοί 27 Μιχαηλίδης, ό.π., σ Neubecker, ό.π., σ Λέκκας Δ., «Αρχαία ελληνικά μουσικά Θεωρητικά», στο: Τέχνες ΙΙ, Επισκόπηση Ελληνικής Μουσικής και Χορού, τομ. Β, Ελληνική Μουσική Πράξη: Αρχαίοι και Μέσοι Χρόνοι, εκδ. Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, Πάτρα 2003, σσ

11 τρόποι για τη διαμόρφωση αγαθού χαρακτήρα, αφού πιστεύει ότι δεν αρκούν η καθαρή αρμονία και η ρυθμική για να δημιουργήσουν το επιθυμητό μουσικό ήθος. Παρά την επιστημονικότητα των δυο αυτών κλάδων και τη γνώση που παρέχουν για τα μουσικά είδη, υπολείπονται δύναμιν οἰκειότητος ώστε να ταιριάξουν κατάλληλα τα μουσικά στοιχεία. Αυτός ο συνδυασμός είναι έργο του καλλιτέχνη και κάθε αλλαγή, έστω και ενός μόνο στοιχείου όπως για παράδειγμα του ρυθμού, μπορεί να μεταβάλλει το ήθος παρότι το γένος και ο τόνος παραμένουν αμετάβλητα. Πρεσβεύει λοιπόν, σε αντίθεση με προηγούμενους θεωρητικούς, ότι ο ευκταίος ηθικός μουσικός τρόπος δε αντλείται από τις αρμονίες και τους ρυθμούς που υπάρχουν στη φύση, αλλά από την καλλιτεχνική δημιουργικότητα. 30 Η επιρροή της αριστοξενικής μουσικής θεωρίας υπήρξε βαθιά σε όλους τους μεταγενέστερους, που είτε επαναλαμβάνουν, είτε αναμασούν ή απλώς αναφέρονται σε αυτήν. Ως αντίποδας των Πυθαγορείων δημιούργησε δυο ομάδες από τη μια πλευρά οι κανονικοί ή μαθηματικοί, προσηλωμένοι στον ιδεαλισμό της πυθαγόρειας μαθηματικής θεώρησης και από την άλλη οι ἀκουστικοί ή ἀκουσματικοί, που ακολουθώντας την αριστοξενική σχολή αντιμετωπίζουν με εμπειρισμό τη μουσική. Είναι η αναμέτρηση δυο διαφορετικών κοσμοθεωριών. Άλλωστε ο Αριστόξενος είναι αυτός που πρόσφερε θεωρητική κάλυψη, επιστημονικό υπόβαθρο και κύρος στους φορείς της παικτικής παράδοσης και τέχνης, στους δρώντες μουσικούς εκτελεστές, που συνέχιζαν να παίζουν μουσική, απομακρυνόμενοι από τη δυσνόητη φιλοσοφική αντιμετώπιση, αποδεχόμενοι τις δικές του προσιτές εμπειρικές απόψεις. 31 Οι αντιθετικές αντιλήψεις περί μουσικής συνεχίζονται και στην ελληνιστική περίοδο, όπου βρίσκουμε απέναντι στις απόψεις του στωικού φιλοσόφου Διογένη του Βαβυλώνιου, όσα υποστηρίζει ο επικούρειος Φιλόδημος. Ο Διογένης υπερασπίζεται την αξία της μουσικής σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής, αναγνωρίζοντας σε αυτήν τη δύναμη να βελτιώνει τις αρετές και τις ικανότητες του ανθρώπου. Επεξεργάζεται τις έως τότε θεωρήσεις των κανονικών αλλά από την οπτική της στωικής φιλοσοφίας πλέον. Αποδέχεται το κινεῖν, την εξαιρετική ιδιότητα της μουσικής να παρακινεί σε ενέργειες, ενώ αναγνωρίζει σε αυτήν τις γνωστές ομοιότητες των ηθικών ιδιοτήτων. Αυτή τη φορά όμως η ηθική επίδρασή τους δεν απορρέει από τη μίμηση, αφού ο ίδιος διακρίνει τρεις διαφορετικές αντιληπτικές διαδικασίες καταρρίπτοντας την άποψη για όμοια επίδραση σε κάθε ακροατή. Υποστηρίζει ότι αναγνωρίζουμε τις μουσικές ποιοτικές διαφορές, και συνεπώς επηρεαζόμαστε από αυτές, είτε εξαιτίας φυσικών χαρακτηριστικών, όπως η ένταση, είτε μέσω της παιδείας, είτε τέλος μέσω της διάθεσης που εισπράττουμε από τη μουσική σύνθεση. 32 Επιδοκιμάζει επίσης το χαρακτηρισμό των μουσικών γενών και στο εναρμόνιο προσδιορίζει αξιοπρέπεια, ευγένεια, απλότητα και καθαρότητα ενώ στο χρωματικό θηλυπρέπεια και χυδαιότητα Neubecker, ό.π., σσ Λέκκας Β, ο.π., σσ Neubecker, ό.π., σσ West, ό.π., σσ

12 Αυτές τις σχεδόν αισθητικές απόψεις του Διογένη αρνείται ο Φιλόδημος, όπως και όλες όσες είχαν προσδώσει ηθικό χαρακτήρα στη μουσική έως τότε, χαρακτηρίζοντάς τες απλές δόξαι και όχι ἀληθείς. Καταλογίζει τις όποιες επιδράσεις της μουσικής στο κείμενο της σύνθεσης ή σε άλλες συνθήκες, απορρίπτοντας κάθε δυνατότητα ψυχικής επίδρασης στο μέλος, το οποίο και χαρακτηρίζει ἄλογον. Τα μέσα της μουσικής είναι ηθικώς ουδέτερα και η μόνη ωφελιμότητα που της αναγνωρίζει σχετίζεται με την ἡδονήν και τη μη ουσιώδη τέρψιν που μπορεί να προκαλέσει. 34 Η ηθική δύναμη της μουσικής ωστόσο δεν παύει να εμπνέει και με την εμφάνιση του νεοπλατωνισμού, νέοι φιλόσοφοι αναπτύσσουν μουσικές θεωρίες. Ένας αλεξανδρινός φιλόσοφος, ο Πτολεμαίος Κλαύδιος που έζησε το 2 ο μ.χ. αιώνα, μελετά στις πραγματείες του τις επιδράσεις της μουσικής μέσω των πολύπλοκων συνειδησιακών δομών της και της εσωτερικής κοινωνίας αυτών με τη μουσική. 35 Αναλύει την ψυχή σε τρία συστατικά που αντιστοιχούν στις κύριες μουσικές συμφωνίες 36 και σε κάθε ένα από αυτά αποδίδει δυνάμεις ή αρετές. 37 Ο τρόπος που εναρμονίζονται τα τμήματα αυτά καθορίζει και την κατάσταση της ψυχής, οπότε οι μουσικές μετατροπίες μπορούν και ασκούν μεταβολές στην ψυχική διάθεση. Συνεπώς θεωρεί εγγενής τη σχέση μουσικής και ψυχής και ούτε αυτός στηρίζεται σε ομοιότητες που προκύπτουν από τη μίμηση ψυχικών καταστάσεων και ηθικών ιδιοτήτων μέσω της μουσικής. 38 Κι ενώ ο σκεπτικός φιλόσοφος Σέξτος Εμπειρικός αντικρούει τις απόψεις περί ηθικών συνεπειών της μουσικής συμπράττοντας με όσα υποστήριζε ο Φιλόδημος, ένας άλλος θεωρητικός, ο Αριστείδης Κοϊντιλιανός, ακολουθεί τις πυθαγόρειες αρχές και αντιλαμβάνεται την ίδια την ψυχή ως αρμονία. Ως τέτοια η ψυχή διαθέτει την ίδια ομάδα λόγων με αυτήν της μουσικής κλίμακας. Ο Αριστείδης αναγνωρίζει στις μουσικές κλίμακες και στους τόνους χαρακτήρα που είναι περισσότερο η λιγότερο αρσενικός ή θηλυκός και βάση αυτού ο ακροατής συγκινείται σύμφωνα με την ιδιοσυστασία του φύλλου του. Σίγουρος για την αξία της μουσικής στην παιδευτική και θεραπευτική διαδικασία, επιλέγει τις ανδροπρεπείς μελωδίες ως κατάλληλες για την εκπαίδευση ενώ αποδέχεται τη χρήση διαφορετικών μουσικών αρμονιών για τη διαπαιδαγώγηση και τη θεραπεία διαφορετικών χαρακτήρων, αποδίδοντας αυτές τις διαφοροποιήσεις σε παράγοντες όπως το φύλλο και η ηλικία. 39 ΔΥΟ ΌΨΕΙΣ ΈΝΑ ΝΟΜΙΣΜΑ Στη διάρκεια όλης αυτής της μακράς πορείας φιλοσοφικής ενασχόλησης με τη μουσική, επισημαίνονται λοιπόν δυο κυρίαρχες τάσεις. Στην πρώτη όπου υιοθετείται η άποψη της ηθικής επίδρασης της μουσικής, αναδεικνύεται το ήθος ως βασικό μουσικό στοιχείο, το οποίο επηρεάζει αποφασιστικά τον ανθρώπινο 34 Neubecker, σ Ταίηλορ, ό.π., σ Διαπασών, πέμπτη και τετάρτη. 37 Αυτές τις δυνάμεις τις αντιστοιχεί στην ογδόη, στην πέμπτη και στην τετάρτη. 38 West, ό.π., σσ Στο ίδιο, σσ

13 χαρακτήρα, διαμορφώνοντας και το ανάλογο κάθε φορά ύφος. Η επίδραση της μουσικής, ανεξάρτητα από την εκάστοτε θεωρητική της ερμηνεία, βρίσκει πάντα εφαρμογή μέσω της χρήσης και του συνδυασμού ορισμένων μουσικών στοιχείων, μέσω δηλαδή των Θεωρητικών, 40 στα οποία ακροθιγώς και συγκυριακά, εν είδει παραδειγμάτων, αναφερθήκαμε παραπάνω. Οι απόψεις όμως σχετικά με την ποιότητα του ήθους που αποδίδεται στα επιμέρους στοιχεία της μουσικής δεν ταιριάζουν πάντα μεταξύ τους. Η αξιολόγηση των μουσικών αρμονιών δεν είναι ούτε ενιαία, ούτε ξεκάθαρη, ενώ και στον προσδιορισμό του ήθους των γενών υπήρχαν επίσης διαφοροποιήσεις. 41 Ακόμα και σχετικά με τη χρήση των μουσικών οργάνων διαπιστώσαμε ήδη διαφορές στις φιλοσοφικές απόψεις, αλλά και σχετικά με τους μουσικούς ρυθμούς δεν πρέπει να θεωρηθεί δεδομένη μια θεωρητική ομοφωνία. 42 Εντούτοις η ηθική αξία και δύναμη της μουσικής εξακολουθεί να αποτελεί κοινό πεδίο φιλοσοφικής θεώρησης έως και την ελληνιστική περίοδο. Η άλλη τάση, έχοντας απορρίψει τη θεωρία του ήθους, στηρίζεται στην αίσθηση της ακοής και στη διάνοια. Εγκαταλείπει το ιδεαλιστικό και ενδιαφέρεται μόνο για το υπαρκτό και επιστητό, προτάσσοντας το ρόλο του ενεργού καλλιτέχνη, δίνοντας αξία στην όψη και την εποπτεία, διαγράφοντας τη μαθηματική επιστημοσύνη της μουσικής. Αυτή η θεώρηση εκφράζει τις νέες κατευθύνσεις που παρουσιάστηκαν, αν όχι νωρίτερα, τουλάχιστον προς το τέλος του 5 ου π.χ. αιώνα. Μια νέα μουσική ερχόταν σε σύγκρουση με την παράδοση, καταργώντας τον αυστηρό και λιτό χαρακτήρα, τους σαφείς διαχωρισμούς μουσικών ειδών και τρόπων, υιοθετώντας έναν υπερβολικό δεξιοτεχνικό και έντονα διακοσμητικό χαρακτήρα. 43 Παρά τις έντονες αντιδράσεις που προκάλεσε οδηγεί, από το τέλος του 5 ου αιώνα και ένθεν, στη διάσπαση του πρωτογενούς τριφυούς χαρακτήρα της μουσικής, στη διάρρηξη της ενότητας χορού μουσικής και κίνησης που την χαρακτήριζε έως τότε. 44 Η μουσική πράξη που έως την κλασική εποχή είχε διατηρήσει τις πιο συνθετικές μορφές της, με προεξάρχουσα την τρισυπόστατη ενότητα του δραματουργικού δρώμενου, θα περιορισθεί εντέλει σταδιακά σε επαγγελματικές δεξιοτεχνικές εξειδικευμένες επιδείξεις. Είναι όμως η υψηλή αντίληψη για τη μουσική τέχνη που χαρακτήρισε την αρχαία μουσική θεωρία και που την αναδεικνύει ανώτερη από την περιορισμένη σχεδόν αποκλειστικά σε τεχνικούς κανόνες, σύγχρονη. Η είσοδός της στον επιστημονικό χώρο και σε μια ανώτατη και θεωρητική παιδεία, της έδωσε τη δυνατότητα να κινηθεί διαχρονικά από την εποχή του Πυθαγόρα έως τη στοχαστική μουσική του Ξενάκη και το μουσικό σύστημα του Χίντεμιτ Θεωρητικά χαρακτηρίζεται το σύνολο των κανόνων της καλλιτεχνικής πράξης που μπορεί να είναι εξαιρετικά λεπτομερείς και τεχνικοί, ωστόσο δεν συνδέονται με το θεμελιώδες τμήμα της αρμόδιας θεωρίας. Είναι όσα ανήκουν στην πράξη και αφορούν τη μεθοδική περιγραφή της. Πρβ. Λέκκας Δ., «Θεμελιακή εννοιακή προσέγγιση στα δομικά στοιχεία της θεματικής ενότητας», στο: Τέχνες ΙΙ, Επισκόπηση Ελληνικής Μουσικής και Χορού, τομ.α, Διαλεκτικοί Συσχετισμοί Θεωρία της Ελληνικής Μουσικής,, εκδ. Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, Πάτρα 2003, σσ Neubecker, σ West, ό.π., σ Παπαοικονόμου - Κηπουργού Α, ό.π., σ Παπαδοπούλου Δ. Ζ., «Μη ζώην μετ αμουσίας» Επτά Ημέρες Η Καθημερινή, ( ) σ Κώστιος, ό.π., σ

14 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Bélis Annie, Η καθημερινή ζωή των μουσικών στην αρχαιότητα, μτφρ. Σταύρος Βλοντάκης, εκδ. Δημ. Ν. Παπαδήμα, Αθήνα Flaceliére Robert, Ο δημόσιος και ιδιωτικός βίος των αρχαίων Ελλήνων, μτφρ. Γεράσιμου Δ. Βανδώρου, εκδ. Δ. Παπαδήμα, Αθήνα Κώστιος Απόστολος, «Μουσική», στο: Ελληνική Εκπαιδευτική Εγκυκλοπαίδεια, τόμ. 48, Θέατρο, Κινηματογράφος, Μουσική, Χορός, εκδ. Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1999, σσ Λέκκας Δ., «Θεμελιακή εννοιακή προσέγγιση στα δομικά στοιχεία της θεματικής ενότητας», στο: Τέχνες ΙΙ, Επισκόπηση Ελληνικής Μουσικής και Χορού, τομ.α, Διαλεκτικοί Συσχετισμοί Θεωρία της Ελληνικής Μουσικής, εκδ. Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, Πάτρα 2003, σσ Λέκκας Δ., «Αρχαία ελληνικά μουσικά Θεωρητικά», στο: Τέχνες ΙΙ, Επισκόπηση Ελληνικής Μουσικής και Χορού, τομ. Β, Ελληνική Μουσική Πράξη: Αρχαίοι και Μέσοι Χρόνοι, εκδ. Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, Πάτρα 2003, σσ Μιχαηλίδης Σόλωνας, Εγκυκλοπαίδεια της αρχαίας ελληνικής μουσικής, εκδ. Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής τραπέζης, Αθήνα Neubecker Annemarie Jeanette., Η μουσική στην αρχαία Ελλάδα, μτφρ. Μιρέλλα Σιμώτα Φιδετζή, εκδ. Οδυσσέας, Αθήνα Poehlmann Egert & Σπηλιωπούλου Ιωάννα, Η αρχαία ελληνική μουσική στο πλαίσιο της αρχαίας ελληνικής ποίησης, Συμβολή στην ιστορία του ελληνορωμαϊκού πολιτισμού, εκδ. Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Μουσικών Σπουδών, Εργαστήριο ελληνικής μουσικής, Αθήνα Παπαοικονόμου Κηπουργού Κατερίνα, «Συμπληρωματικά φιλοσοφικά στοιχεία της αρχαίας μουσικής», στο: Τέχνες ΙΙ, Επισκόπηση Ελληνικής Μουσικής και Χορού, τομ. Α, Διαλεκτικοί Συσχετισμοί Θεωρία της Ελληνικής Μουσικής, εκδ. Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, Πάτρα 2003, σσ Παπαδοπούλου Δ. Ζώζης, «Μη ζώην μετ αμουσίας» Επτά Ημέρες Η Καθημερινή, ( ) σσ.2 7. Παπαοικονόμου Κηπουργού Κατερίνα, «Συμπληρωματικά στοιχεία της αρχαίας ελληνικής μουσικής», στο: Τέχνες ΙΙ, Επισκόπηση Ελληνικής Μουσικής και Χορού, τομ. Β, Ελληνική Μουσική Πράξη: Αρχαίοι και Μέσοι Χρόνοι, εκδ. Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, Πάτρα 2003, σσ

15 Ταίηλορ Νέστωρ, «Φιλοσοφίας μεν ούσης μεγίστης μουσικής» Επτά Ημέρες Η Καθημερινή, ( ) σσ West Martin Litchfield, Αρχαία ελληνική μουσική, μτφρ. Στάθης Κομνηνός, εκδ. Παπαδήμα, Αθήνα

Έννοια. Η αποδοχή της κληρονομίας αποτελεί δικαίωμα του κληρονόμου, άρα δεν

Έννοια. Η αποδοχή της κληρονομίας αποτελεί δικαίωμα του κληρονόμου, άρα δεν 1 1. Αποδοχή κληρονομίας Έννοια. Η αποδοχή της κληρονομίας αποτελεί δικαίωμα του κληρονόμου, άρα δεν μπορεί να ασκηθεί από τους δανειστές του κληρονόμου, τον εκτελεστή της διαθήκης, τον κηδεμόνα ή εκκαθαριστή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΔΙΚΑΣΤΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΔΙΚΑΣΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΔΙΚΑΣΤΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, ΜΔΕ Δημοσίου Δικαίου, Υπ. Διδάκτωρ Νομικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών. ΘΕΜΑΤΙΚΗ : Η αρμοδιότητα των διοικητικών

Διαβάστε περισσότερα

- 1 - Ποιοι κερδίζουν από το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών; Γιατί η άμεση ανταλλαγή αγαθών, ορισμένες φορές, είναι δύσκολο να

- 1 - Ποιοι κερδίζουν από το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών; Γιατί η άμεση ανταλλαγή αγαθών, ορισμένες φορές, είναι δύσκολο να - 1 - Ο παράξενος πραματευτής Ανθολόγιο Ε & Στ τάξης: 277-279 Οικονομικές έννοιες Ανταλλαγή Αντιπραγματισμός Εμπόριο Ερωτήσεις Ποιοι κερδίζουν από το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών; Γιατί η άμεση ανταλλαγή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ-ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ-ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ-ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Σύνταξη: Παπαδόπουλος Θεοχάρης, Οικονομολόγος, MSc, PhD Candidate Κατηγορίες οφέλους και κόστους που προέρχονται από τις δημόσιες δαπάνες Για την αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Διδαγμένο κείμενο Αριστοτέλους Πολιτικά Θ 2.1 4

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Διδαγμένο κείμενο Αριστοτέλους Πολιτικά Θ 2.1 4 ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Διδαγμένο κείμενο Αριστοτέλους Πολιτικά Θ 2.1 4 Α. Μετάφραση Είναι λοιπόν φανερό ότι πρέπει να θεσπίσουμε νόμους για την παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

Α) Ανάλογα με τη φύση των κονδυλίων που περιλαμβάνουν οι προϋπολογισμοί διακρίνονται σε:

Α) Ανάλογα με τη φύση των κονδυλίων που περιλαμβάνουν οι προϋπολογισμοί διακρίνονται σε: Ο διαγωνισμός της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης προϋποθέτει, ως γνωστόν, συνδυασμό συνδυαστικής γνώσης της εξεταστέας ύλης και θεμάτων πολιτικής και οικονομικής επικαιρότητας. Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 1 ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Οι τάξεις της Β και Γ Λυκείου είναι χωρισμένες σε τρείς Κατευθύνσεις Θεωρητική, Θετική, Τεχνολογική Οι Σχολές είναι ταξινομημένες σε πέντε επιστημονικά πεδία 1 ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους για τον επικείμενο διαγωνισμό του Υπουργείου Οικονομικών, με κορυφαίο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Μ.Ι.Θ.Ε.

ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Μ.Ι.Θ.Ε. ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Μ.Ι.Θ.Ε. ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΓΟΡΓΙΑΣ Τέχνη είναι η ικανότητα να προκαλούμε συναισθήματα διαμέσου μιας προσποιητής πραγματικότητας, χρησιμοποιώντας λέξεις ή ζωγραφιές. ΠΛΑΤΩΝ Προβαίνει σε

Διαβάστε περισσότερα

Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους Εκπαιδευτικούς για τον επικείμενο διαγωνισμό τους,

Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους Εκπαιδευτικούς για τον επικείμενο διαγωνισμό τους, Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους Εκπαιδευτικούς για τον επικείμενο διαγωνισμό τους, και στοχεύοντας στην όσο το δυνατό πληρέστερη προετοιμασία

Διαβάστε περισσότερα

ΧΟΡΕΥΟΝΤΑΣ ΑΛΛΟΔΑ ΠΩΣ;

ΧΟΡΕΥΟΝΤΑΣ ΑΛΛΟΔΑ ΠΩΣ; ΕΑΠ ΕΛΠ40 4 Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΕΧΝΕΣ ΙΙ: ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΟΡΟΥ ΧΟΡΕΥΟΝΤΑΣ ΑΛΛΟΔΑ ΠΩΣ; (ΕΙΣΑΓΟΜΕΝΕΣ ΧΟΡΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ) ΦΟΙΤΗΤΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΣΑΜΠΟΥΚΟΣ ΑΜ.: 37565 ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ηθική της Γης. του Aldo Leopold

Η Ηθική της Γης. του Aldo Leopold Η Ηθική της Γης του Aldo Leopold Ελένη Καπετανάκη Μπριασούλη, Τμήμα Γεωγραφίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου Μάης 2009 Γιατί, πάνω απ όλα, η προστασία του περιβάλλοντος είναι ηθικό ζήτημα Αφιερωμένο σ όσους αγάπησαν,

Διαβάστε περισσότερα

Ημέρα 4 η (α) Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης. (β) Η απόλυτη υπεραξία. Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης

Ημέρα 4 η (α) Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης. (β) Η απόλυτη υπεραξία. Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης Ημέρα 4 η (α) Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης (β) Η απόλυτη υπεραξία Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης Στο κεφάλαιο για την αγορά και την πώληση της εργατικής δύναμης (ελληνική έκδοση: τόμος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΕΠ 2000 ΑΣΕΠ 2000 Εμπορική Τράπεζα 1983 Υπουργείο Κοιν. Υπηρ. 1983

ΑΣΕΠ 2000 ΑΣΕΠ 2000 Εμπορική Τράπεζα 1983 Υπουργείο Κοιν. Υπηρ. 1983 20 Φεβρουαρίου 2010 ΑΣΕΠ 2000 1. Η δεξαμενή βενζίνης ενός πρατηρίου υγρών καυσίμων είναι γεμάτη κατά τα 8/9. Κατά τη διάρκεια μιας εβδομάδας το πρατήριο διέθεσε τα 3/4 της βενζίνης αυτής και έμειναν 4000

Διαβάστε περισσότερα

Οι γέφυρες του ποταμού... Pregel (Konigsberg)

Οι γέφυρες του ποταμού... Pregel (Konigsberg) Οι γέφυρες του ποταμού... Pregel (Konigsberg) Β Δ Β Δ Γ Γ Κύκλος του Euler (Euler cycle) είναι κύκλος σε γράφημα Γ που περιέχει κάθε κορυφή του γραφήματος, και κάθε ακμή αυτού ακριβώς μία φορά. Για γράφημα

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια σύνταξης απαντήσεων: Μαρία Πέτρα ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Επιμέλεια σύνταξης απαντήσεων: Μαρία Πέτρα ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Κλάδος: ΠΕ 60 ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ (Ειδική Διδακτική και Παιδαγωγικά Γενική Διδακτική) Κυριακή 1-2-2009 ΕΡΩΤΗΜΑ 2ο: Την τελευταία περίπου πενταετία εφαρμόζεται στα νηπιαγωγεία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ

ΜΑΘΗΜΑ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους για τον επικείμενο διαγωνισμό του Υπουργείου Οικονομικών, με κορυφαίο επιτελείο

Διαβάστε περισσότερα

Εξαναγκασμένες ταλαντώσεις, Ιδιοτιμές με πολλαπλότητα, Εκθετικά πινάκων. 9 Απριλίου 2013, Βόλος

Εξαναγκασμένες ταλαντώσεις, Ιδιοτιμές με πολλαπλότητα, Εκθετικά πινάκων. 9 Απριλίου 2013, Βόλος ιαφορικές Εξισώσεις Εξαναγκασμένες ταλαντώσεις, Ιδιοτιμές με πολλαπλότητα, Ατελείς ιδιοτιμές Εκθετικά πινάκων Μανόλης Βάβαλης Τμήμα Μηχανικών Η/Υ Τηλεπικοινωνιών και ικτύων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 9 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ. Μορφές δημόσιου δανεισμού. Σύνταξη: Παπαδόπουλος Θεοχάρης, Οικονομολόγος, MSc, PhD Candidate

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ. Μορφές δημόσιου δανεισμού. Σύνταξη: Παπαδόπουλος Θεοχάρης, Οικονομολόγος, MSc, PhD Candidate ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ Μορφές δημόσιου δανεισμού Σύνταξη: Παπαδόπουλος Θεοχάρης, Οικονομολόγος, MSc, PhD Candidate 1 Ανάλογα με την πηγή προελεύσεως των πόρων Με βάση το κριτήριο αυτό, ο δανεισμός διακρίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΑΠΑΝΤΗΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΓΝΩΣΤΟ)

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΑΠΑΝΤΗΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΓΝΩΣΤΟ) ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΑΠΑΝΤΗΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΓΝΩΣΤΟ) ΠΛΑΤΩΝΟΣ, ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 15: Πρωτότυπο κειμενο (Ενότητα 15): Ἄλλας δὲ καθημένας πέριξ δι ἴσου τρεῖς, ἐν θρόνῳ ἑκάστην, θυγατέρας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ Τεύχος Α : Πλάτων Μάθηµα Κατεύθυνσης Αθήνα

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώσες Βιώσιμης Ανάπτυξης

Συνιστώσες Βιώσιμης Ανάπτυξης ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ Συνιστώσες Βιώσιμης Ανάπτυξης 1 Η στρατηγική ανάπτυξης των αστικών κέντρων αναπτύσσεται ως συνδυασμός τεσσάρων στοιχείων. Πολυκεντρικότητα Δικτύωση Βελτίωση και ανάπτυξη των υποδομών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Aποτελεσματικότητα της νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής σε μια ανοικτή οικονομία

ΘΕΜΑ: Aποτελεσματικότητα της νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής σε μια ανοικτή οικονομία ΘΕΜΑ: ποτελεσματικότητα της νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής σε μια ανοικτή οικονομία Σύνταξη: Μπαντούλας Κων/νος, Οικονομολόγος, Ms Χρηματοοικονομικών 1 Η πρώτη θεωρία σχετικά με τον αυτόματο

Διαβάστε περισσότερα

Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους Εκπαιδευτικούς για τον επικείμενο διαγωνισμό τους,

Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους Εκπαιδευτικούς για τον επικείμενο διαγωνισμό τους, Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους Εκπαιδευτικούς για τον επικείμενο διαγωνισμό τους, και στοχεύοντας στην όσο το δυνατό πληρέστερη προετοιμασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Διδάσκων : Πομπιέρη Βασιλεία, Δικηγόρος, LLM UCL Πτωχευτικό Δίκαιο Σημαντικότερες ρυθμίσεις σε προπτωχευτικό στάδιο. Εισαγωγή της διαδικασίας συνδιαλλαγής Σκοπός Η διάσωση και εξυγίανση

Διαβάστε περισσότερα

Αστυνομική επιστήμη Η ευρωπαϊκή προσέγγιση του Hans Gerd Jaschke

Αστυνομική επιστήμη Η ευρωπαϊκή προσέγγιση του Hans Gerd Jaschke Αστυνομική επιστήμη Η ευρωπαϊκή προσέγγιση του Hans Gerd Jaschke Η αύξηση του οργανωμένου και του διασυνοριακού εγκλήματος ακολουθεί την παγκοσμιοποίηση. Η γρήγορη ανταλλαγή των πληροφοριών και της γνώσης,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΕΠΩΝΥΜΟ: ΟΝΟΜΑ: ΟΜΑΔΑ Α Για τις προτάσεις Α1 μέχρι και Α6 να

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 28 ΜΑΪΟΥ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 28 ΜΑΪΟΥ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Α. Μετάφραση 28 ΜΑΪΟΥ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επομένως η ηθική αρετή κινείται γύρω από τις ηδονές και τις λύπες, αφού κάνουμε τα τιποτένια εξαιτίας

Διαβάστε περισσότερα

Η διαδικασία της ανάγνωσης

Η διαδικασία της ανάγνωσης Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΜΕ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ BRAILLE Η διαδικασία της ανάγνωσης Όλα τα παιδιά, βλέποντα ή μη, μαθαίνουν «αυθόρμητα» να μιλούν, μέσα στο οικογενειακό τους περιβάλλον και αν δεν υπάρχουν προβλήματα ακοής ή άλλα,

Διαβάστε περισσότερα

1. Ας υποθέσουμε ότι η εισοδηματική ελαστικότητα ζήτησης για όσπρια είναι ίση με το μηδέν. Αυτό σημαίνει ότι:

1. Ας υποθέσουμε ότι η εισοδηματική ελαστικότητα ζήτησης για όσπρια είναι ίση με το μηδέν. Αυτό σημαίνει ότι: 1. Ας υποθέσουμε ότι η εισοδηματική ελαστικότητα ζήτησης για όσπρια είναι ίση με το μηδέν. Αυτό σημαίνει ότι: α) Ανεξάρτητα από το ύψος της τιμής των οσπρίων, ο καταναλωτής θα δαπανά πάντα ένα σταθερό

Διαβάστε περισσότερα

Παλαιά ιαθήκη: Μυθολογία των Εβραίων ή Βίβλος της Εκκλησίας;

Παλαιά ιαθήκη: Μυθολογία των Εβραίων ή Βίβλος της Εκκλησίας; Παλαιά ιαθήκη: Μυθολογία των Εβραίων ή Βίβλος της Εκκλησίας; Καθηγητής Μιλτιάδης Κωνσταντίνου Τµήµα Θεολογίας Α.Π.Θ. Ένα από τα µεγαλύτερα επιτεύγµατα του ιθ µ.χ. αιώνα συνιστά αναµφίβολα η ανακάλυψη των

Διαβάστε περισσότερα

α) Το έλλειμμα ή το πλεόνασμα του εμπορικού ισοζυγίου δεν μεταβάλλεται

α) Το έλλειμμα ή το πλεόνασμα του εμπορικού ισοζυγίου δεν μεταβάλλεται 1. Ο πληθωρισμός ορίζεται ως εξής: (Δ= μεταβολή, Ρ= επίπεδο τιμών, Ρ e = προσδοκώμενο επίπεδο τιμών): α) Δ Ρ e /Ρ β) Ρ e / Ρ γ) Δ Ρ/Ρ δ) (Ρ Ρ e )/Ρ 2. Όταν οι εξαγωγές αυξάνονται: α) Το έλλειμμα ή το πλεόνασμα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΓΙΑ ΤΑ ΣΧΟΛΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ

Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΓΙΑ ΤΑ ΣΧΟΛΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΔΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΓΙΑ ΤΑ ΣΧΟΛΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ ΑΘΗΝΑ 2009 Cum libellis

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Πραγματοποιούν Χειμερινό Σχολείο με Θέμα: «Υποστήριξη ασθενών με καρκίνο και των φροντιστών τους»

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Πραγματοποιούν Χειμερινό Σχολείο με Θέμα: «Υποστήριξη ασθενών με καρκίνο και των φροντιστών τους» ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Το Τμήμα του, το ΓΟΝ «Άγιοι, το ΠΜΣ «ΜΕΘ και Επείγουσα Νοσηλευτική» και η Ελληνική Εταιρεία Έρευνας και Εκπαίδευσης (ΕΕΝΕΕ) Πραγματοποιούν Χειμερινό Σχολείο με Θέμα: «Υποστήριξη ασθενών με καρκίνο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΣΤΟΧΟΣ» ΗΡΑΚΛΗΣ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΣΤΟΧΟΣ» ΗΡΑΚΛΗΣ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑÏΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ι ΑΓΜΕΝΟ Α. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΔΙΔΑΓΜΕΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ (http://spithes.wordpress.com) (με μερικές τροποποιήσεις)

Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ (http://spithes.wordpress.com) (με μερικές τροποποιήσεις) Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ (http://spithes.wordpress.com) (με μερικές τροποποιήσεις) 1. Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Αν και στον πολύ κόσμο είναι γνωστή η πρακτική εφαρμοσμένη αστρολογία, δηλαδή οι γνωστές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΑΛΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ FOUCAULT ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΣΤΑ ΜΕΣΑ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ

ΠΡΟΒΑΛΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ FOUCAULT ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΣΤΑ ΜΕΣΑ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΠΡΟΒΑΛΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ FOUCAULT ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ Εργασία για το µάθηµα του εαρινού εξαµήνου του µεταπτυχιακού προγράµµατος του τµήµατος Επικοινωνίας & Μέσων Μαζικής Ενηµέρωσης του Εθνικού

Διαβάστε περισσότερα

Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους Εκπαιδευτικούς για τον επικείμενο διαγωνισμό τους,

Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους Εκπαιδευτικούς για τον επικείμενο διαγωνισμό τους, Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους Εκπαιδευτικούς για τον επικείμενο διαγωνισμό τους, και στοχεύοντας στην όσο το δυνατό πληρέστερη προετοιμασία

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένη Χωρική Ανάπτυξη. Ειδική Υπηρεσία Στρατηγικής, Σχεδιασμού Και Αξιολόγησης (ΕΥΣΣΑ) Μονάδα Α Στρατηγικής και Παρακολούθησης Πολιτικών

Ολοκληρωμένη Χωρική Ανάπτυξη. Ειδική Υπηρεσία Στρατηγικής, Σχεδιασμού Και Αξιολόγησης (ΕΥΣΣΑ) Μονάδα Α Στρατηγικής και Παρακολούθησης Πολιτικών Ολοκληρωμένη Χωρική Ανάπτυξη Ειδική Υπηρεσία Στρατηγικής, Σχεδιασμού Και Αξιολόγησης (ΕΥΣΣΑ) Μονάδα Α Στρατηγικής και Παρακολούθησης Πολιτικών Ξάνθη, 12 Μαΐου 2015 Χωρική Συνοχή σύνολο αρχών για την αρμονική,

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Οι θέσεις του Μax Weber για το κράτος και τη Δημοκρατία» Συντάκτης: ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑΒΛΑΔΩΡΑΚΗ-ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΝΤΑΣ Πολιτικοί Επιστήμονες

Θέμα: «Οι θέσεις του Μax Weber για το κράτος και τη Δημοκρατία» Συντάκτης: ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑΒΛΑΔΩΡΑΚΗ-ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΝΤΑΣ Πολιτικοί Επιστήμονες Θέμα: «Οι θέσεις του Μax Weber για το κράτος και τη Δημοκρατία» Συντάκτης: ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑΒΛΑΔΩΡΑΚΗ-ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΝΤΑΣ Πολιτικοί Επιστήμονες 1 ΘΕΜΑ: Αναφερθείτε αναλυτικά στις θέσεις του Max Weber για το κράτος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΜΟΝΤΕΡΝΙΣΜΟ 4 Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΑΠ ΕΠO20 (ΤΡΙΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ, ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΈΜΠΝΕΥΣΗΣ) ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΣΑΜΠΟΥΚΟΣ ΑΜ.

ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΜΟΝΤΕΡΝΙΣΜΟ 4 Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΑΠ ΕΠO20 (ΤΡΙΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ, ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΈΜΠΝΕΥΣΗΣ) ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΣΑΜΠΟΥΚΟΣ ΑΜ. Q ΕΑΠ ΕΠO20 4 Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΜΟΝΤΕΡΝΙΣΜΟ (ΤΡΙΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ, ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΈΜΠΝΕΥΣΗΣ) ΦΟΙΤΗΤΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΣΑΜΠΟΥΚΟΣ ΑΜ.: 37565 Περιστέρι, 26/04/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Μούλου Ευγενία

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Μούλου Ευγενία ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΡΧΕΙΑ Ο πιο γνωστός τρόπος οργάνωσης δεδομένων με τη χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών είναι σε αρχεία. Ένα αρχείο μπορούμε να το χαρακτηρίσουμε σαν ένα σύνολο που αποτελείται από οργανωμένα

Διαβάστε περισσότερα

1. Σε περίπτωση κατά την οποία η τιμή ενός αγαθού μειωθεί κατά 2% και η ζητούμενη

1. Σε περίπτωση κατά την οποία η τιμή ενός αγαθού μειωθεί κατά 2% και η ζητούμενη Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους για τον επικείμενο διαγωνισμό του Υ- πουργείου Οικονομικών και στοχεύοντας στην όσο το δυνατό πληρέστερη

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα. «Κεφάλαιο» «Περιουσία» «Περιουσία» Οικονομική επιστήμη «μέσων», «ανάγκες» «αγαθά» Επιχειρήσεων.

Παράδειγμα. «Κεφάλαιο» «Περιουσία» «Περιουσία» Οικονομική επιστήμη «μέσων», «ανάγκες» «αγαθά» Επιχειρήσεων. (ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ) Οικονομική μονάδα είναι ο συστηματικός συνδυασμός των συντελεστών της παραγωγής (φύση, εργασία, κεφάλαιο) με τον οποίο αποσκοπείται η παραγωγή αγαθών ή η προσφορά υπηρεσιών για την κάλυψη

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3.3. Γυναικεία Επιχειρηματικότητα. Η ενίσχυση και υποστήριξη της Γυναικείας Επιχειρηματικότητας

Ενότητα 3.3. Γυναικεία Επιχειρηματικότητα. Η ενίσχυση και υποστήριξη της Γυναικείας Επιχειρηματικότητας Ενότητα 3.3. Γυναικεία Επιχειρηματικότητα Περίληψη Ενότητας: Η ενίσχυση και υποστήριξη τ Γυναικείας Επιχειρηματικότητας εντάσσεται στα προγράμματα δράσ και αποτελεί βασικό στόχο πολλών φορέων στήριξ τ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΤΩΝ ΠΡΟΤΕΡΩΝ ΑΙΡΕΣΙΜΟΤΗΤΕΣ

ΕΚ ΤΩΝ ΠΡΟΤΕΡΩΝ ΑΙΡΕΣΙΜΟΤΗΤΕΣ ΕΚ ΤΩΝ ΠΡΟΤΕΡΩΝ ΑΙΡΕΣΙΜΟΤΗΤΕΣ Πρόοδος εκπλήρωσης Ε.Π. «Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας 2014 2020» Εθνική Αρχή Συντονισμού ΕΣΠΑ Ειδική Υπηρεσία Στρατηγικής, Σχεδιασμού & Αξιολόγησης 19 Ιουνίου 2015 ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Ιωάννης Πέντας, Πολιτικός Επιστήμων Θέματα 1 ης Συνάντησης 1) Αναφερθείτε στην έννοια του έθνους και συνδυάστε την με τις έννοιες δημόσιο και γενικό συμφέρον. 2) Ποιες οι θέσεις Μαξ Βέμπερ για

Διαβάστε περισσότερα

Για να καταρτιστεί έγκυρα μια δικαιοπραξία απαιτούνται οι εξής προϋποθέσεις:

Για να καταρτιστεί έγκυρα μια δικαιοπραξία απαιτούνται οι εξής προϋποθέσεις: Για να καταρτιστεί έγκυρα μια δικαιοπραξία απαιτούνται οι εξής προϋποθέσεις: α) Δήλωση βουλήσεως. β) Ικανότητα για δικαιοπραξία. γ) Συμφωνία μεταξύ δηλώσεως και βουλήσεως. δ) Τήρηση του απαιτούμενου τύπου.

Διαβάστε περισσότερα

Μια φορά κι έναν καιρό και ζήσαν αυτοί καλά.

Μια φορά κι έναν καιρό και ζήσαν αυτοί καλά. 5556 ΕΑΠ ΕΛΠ41 4 Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΗΜΟΣΙΟΣ ΚΑΙ ΙΔΙΩΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΙΙ: ΟΙ ΝΕΩΤΕΡΟΙ ΧΡΟΝΟΙ Μια φορά κι έναν καιρό και ζήσαν αυτοί καλά. ΦΟΙΤΗΤΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΣΑΜΠΟΥΚΟΣ ΑΜ.: 37565 ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δημόσιες Κινητές Βιβλιοθήκες και παροχή υπηρεσιών στο κοινό: το νομικό πλαίσιο

Δημόσιες Κινητές Βιβλιοθήκες και παροχή υπηρεσιών στο κοινό: το νομικό πλαίσιο Δημόσιες Κινητές Βιβλιοθήκες και παροχή υπηρεσιών στο κοινό: το νομικό πλαίσιο Συνέδριο: Αρχεία, Βιβλιοθήκες και Δίκαιο στην Κοινωνία της Πληροφορίας Αθή να, 2 και 3 Φ εβρουαρίου 2006 Δημόσιες Βιβλιοθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Το Ερευνητικό Μετρό. Το ερευνητικόό µμετρόό του ΕΙΕ ταξιδεύύει στις «γραµμµμέές» σχεδιασµμούύ και ανακάάλυψης φαρµμάάκων.

Το Ερευνητικό Μετρό. Το ερευνητικόό µμετρόό του ΕΙΕ ταξιδεύύει στις «γραµμµμέές» σχεδιασµμούύ και ανακάάλυψης φαρµμάάκων. Το Ερευνητικό Μετρό Το ερευνητικόό µμετρόό του ΕΙΕ ταξιδεύύει στις «γραµμµμέές» σχεδιασµμούύ και ανακάάλυψης φαρµμάάκων. Αθήήνα 2015 Πού συναντά*ε τους *ικροοργανισ*ούς; Παντού!!! Οι 2ιο γνωστές «κρυψώνες»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ 1. Πως το φαινόμενο της διάκρισης των λειτουργιών παρεμβαίνει και διαμορφώνει τον σύγχρονο χαρακτήρα του δημοκρατικού πολιτεύματος. 2. Η επίδραση της Κοινοβουλευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2.3: Marketing Κοινωνικών Επιχειρήσεων. Στο παρόν κεφάλαιο παρουσιάζονται εν τάχει τα βασικά

Κεφάλαιο 2.3: Marketing Κοινωνικών Επιχειρήσεων. Στο παρόν κεφάλαιο παρουσιάζονται εν τάχει τα βασικά Κεφάλαιο 2.3: Marketing Κοινωνικών Επιχειρήσεων Περίληψη Κεφαλαίου: Στο παρόν κεφάλαιο παρουσιάζονται εν τάχει τα βασικά χαρακτηριστικά του μείγματος Marketing (Μ.Κ.Τ.), στο πλαίσιο της εύρυθμης λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ Ηλεκτρονικό Ταχυδρομείο: kipan@central.ntua.gr Ιστοσελίδα: http://www.ntua.gr/anavathmisi/ Αγαπητοί Συνάδελφοι, Ευχόμαστε σε όλους μια ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΑΘΗΝΑ, 1 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2008 ΚΑΛΗ,

Διαβάστε περισσότερα

Σύνταξη: Αυλίδου Εύα, Ms Politikwissenschaft of Ludwig Maximilian Universitaet

Σύνταξη: Αυλίδου Εύα, Ms Politikwissenschaft of Ludwig Maximilian Universitaet Σύνταξη: Αυλίδου Εύα, Ms Politikwissenschaft of Ludwig Maximilian Universitaet ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΔΙΑΛΟΓΟΣ Είδαμε ότι τα πολιτικά κόμματα, εκτός των άλλων, διατυπώνουν στόχους, συγκεντρώνουν και αρθρώνουν συμφέροντα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ ΑΘΗΝΑΙΩΝ ΠΟΛΙΤΕΙΑ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ ΑΘΗΝΑΙΩΝ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ ΑΘΗΝΑΙΩΝ ΠΟΛΙΤΕΙΑ Ο φιλόσοφος Αριστοτέλης, γεννήθηκε το 384 π.χ. στην πόλη Στάγειρα της Χαλκιδικής, η οποία ήταν ελληνική και πρώτοι την είχαν αποικήσει οι Άνδριοι το 665 π.χ. Ο πατέρας του,

Διαβάστε περισσότερα

ιδαγμένο κείμενο Ἀριστοτέλους, Ἠθικὰ Νικομάχεια Β6, 4-10

ιδαγμένο κείμενο Ἀριστοτέλους, Ἠθικὰ Νικομάχεια Β6, 4-10 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑÏΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ιδαγμένο κείμενο Ἀριστοτέλους,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΑΣΕΠ ΠΕ 60 ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΑΣΕΠ ΠΕ 60 ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΑΣΕΠ ΠΕ 60 ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Γενικό Πλάνο Εισαγωγή Ολοήμερο Νηπιαγωγείο Διαπολιτισμική Εκπαίδευση Πρώιμη Παρέμβαση Αντισταθμιστικός Ρόλος του νηπιαγωγείου Τι είναι αντισταθμιστική εκπαίδευση Ίσες

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιος Επιστηµονικός Σύλλογος Θεατρολόγων

Πανελλήνιος Επιστηµονικός Σύλλογος Θεατρολόγων Πανελλήνιος Επιστηµονικός Σύλλογος Θεατρολόγων ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η µ ερίδα στη µνήµ η του Μάριου Πλωρίτη Ο Πανελλήνιος Επιστηµονικός Σύλλογος Θεατρολόγων διοργανώνει Ηµερίδα στη µνήµη του Μάριου Πλωρίτη, ενός

Διαβάστε περισσότερα

Εκφωνήσεις και Λύσεις των Θεμάτων

Εκφωνήσεις και Λύσεις των Θεμάτων ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Τετάρτη 23 Μαΐου 2012 Εκφωήσεις και Λύσεις

Διαβάστε περισσότερα

Στου Παραδείσου τα μπουζούκια

Στου Παραδείσου τα μπουζούκια 3333 ΕΑΠ ΕΛΠ44 3 Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ (1600 1940) ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ Στου Παραδείσου τα μπουζούκια μια γυναίκα παλληκάρι, που όλα τα μπορεί. ΦΟΙΤΗΤΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΣΑΜΠΟΥΚΟΣ ΑΜ.:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΝΕΟΛΑΙΑ. Υπό του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Αχελώου. κ. ΕΥΘΥΜΙΟΥ Κ. ΣΤΥΛΙΟΥ

ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΝΕΟΛΑΙΑ. Υπό του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Αχελώου. κ. ΕΥΘΥΜΙΟΥ Κ. ΣΤΥΛΙΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΝΕΟΛΑΙΑ Υπό του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Αχελώου κ. ΕΥΘΥΜΙΟΥ Κ. ΣΤΥΛΙΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Στο θέμα Εκκλησία και Νεολαία αναφέρονται σήμερα όλοι οι λειτουργοί της Εκκλησίας, τα εκκλησιαστικά

Διαβάστε περισσότερα

Η Στέλλα, η κόρη του Βιολάντη,

Η Στέλλα, η κόρη του Βιολάντη, 3333 ΕΑΠ ΕΛΠ44 2 Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ (1600 1940) ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ Η Στέλλα, η κόρη του Βιολάντη, Για ένα γράμμα κι ένα φιλί. ΦΟΙΤΗΤΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΣΑΜΠΟΥΚΟΣ ΑΜ.: 37565 ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2.4: Τα βασικά στοιχεία ενός Επιχειρηματικού Σχεδίου (Business Plan) Μέσα από αυτό το κεφάλαιο φαίνεται ότι αφενός η σωστή δημιουργία και

Κεφάλαιο 2.4: Τα βασικά στοιχεία ενός Επιχειρηματικού Σχεδίου (Business Plan) Μέσα από αυτό το κεφάλαιο φαίνεται ότι αφενός η σωστή δημιουργία και Κεφάλαιο 2.4: Τα βασικά στοιχεία ενός Επιχειρηματικού Σχεδίου (Business Plan) Περίληψη Κεφαλαίου: Μέσα από αυτό το κεφάλαιο φαίνεται ότι αφενός η σωστή δημιουργία και αφετέρου η σωστή εφαρμογή του Επιχειρηματικού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΑΔΟΣ: ΠΕ11 ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΚΛΑΔΟΣ: ΠΕ11 ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΛΑΔΟΣ: ΠΕ11 ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Μάθημα: Ενόργανη Γυμναστική Χρήσιμα θεωρία στο κεφάλαιο της ενόργανης γυμναστικής για το γνωστικό αντικείμενο ΠΕ11 της Φυσικής Αγωγής από τα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια Κολλίντζα.

Διαβάστε περισσότερα

Στην πορεία του βλέμματος

Στην πορεία του βλέμματος 3333 ΕΑΠ ΕΛΠ44 4 Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ (1600 1940) ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ Στην πορεία του βλέμματος ματιές σε έναν ποιητικό κινηματογράφο. ΦΟΙΤΗΤΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΣΑΜΠΟΥΚΟΣ ΑΜ.: 37565

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΙΚΡΑ ΒΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ: ΠΩΣ ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΠΩΣ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΕΡΘΟΥΝ

ΤΑ ΜΙΚΡΑ ΒΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ: ΠΩΣ ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΠΩΣ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΕΡΘΟΥΝ ΤΑ ΜΙΚΡΑ ΒΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ: ΠΩΣ ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΠΩΣ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΕΡΘΟΥΝ Eugene T. GENDLIN University of Chicago, U.S.A Αυτό το άρθρο είναι μια αναθεωρημένη έκδοση της πλήρους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΟ ΚΟΣΜΟΙ ΜΙΑ ΤΕΧΝΗ ΤΟ ΜΠΑΡΟΚ, & ΑΝΤΙΦΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΜΙΑ ΕΠΟΧΗ ΠΟΛΥΣΗΜΙΑΣ 2 Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΑΠ ΕΠO20 ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΣΑΜΠΟΥΚΟΣ ΑΜ.

ΔΥΟ ΚΟΣΜΟΙ ΜΙΑ ΤΕΧΝΗ ΤΟ ΜΠΑΡΟΚ, & ΑΝΤΙΦΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΜΙΑ ΕΠΟΧΗ ΠΟΛΥΣΗΜΙΑΣ 2 Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΑΠ ΕΠO20 ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΣΑΜΠΟΥΚΟΣ ΑΜ. ΕΑΠ ΕΠO20 2 Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΔΥΟ ΚΟΣΜΟΙ ΜΙΑ ΤΕΧΝΗ ΤΟ ΜΠΑΡΟΚ, ΜΙΑ ΕΠΟΧΗ ΠΟΛΥΣΗΜΙΑΣ & ΑΝΤΙΦΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΦΟΙΤΗΤΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΣΑΜΠΟΥΚΟΣ ΑΜ.: 37565 Περιστέρι,

Διαβάστε περισσότερα

21/11/2005 Διακριτά Μαθηματικά. Γραφήματα ΒΑΣΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ : ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΚΑΙ ΚΥΚΛΟΙ Δ Ι. Γεώργιος Βούρος Πανεπιστήμιο Αιγαίου

21/11/2005 Διακριτά Μαθηματικά. Γραφήματα ΒΑΣΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ : ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΚΑΙ ΚΥΚΛΟΙ Δ Ι. Γεώργιος Βούρος Πανεπιστήμιο Αιγαίου Γραφήματα ΒΑΣΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ : ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΚΑΙ ΚΥΚΛΟΙ A Ε B Ζ Η Γ K Θ Δ Ι Ορισμός Ένα (μη κατευθυνόμενο) γράφημα (non directed graph) Γ, είναι μία δυάδα από σύνολα Ε και V και συμβολίζεται με Γ=(Ε,V). Το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ

Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ Mεταπτυχιακό πρόγραµµα του τµήµατος Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενηµέρωσης του Καποδιστριακού πανεπιστηµίου Αθηνών ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΠΟΛΙΤIΚΗ ΚΑΙ ΜΜΕ ιδάσκων: Ν. εµερτζής Αθήνα Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

LUTZ KÄPPEL Christian Albrechts Universität zu Kiel

LUTZ KÄPPEL Christian Albrechts Universität zu Kiel DER NEUE PAULY: ΠΑΛΑΙΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΙΔΕΕΣ O ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΙΚΗΣ ΑΡΧΑΙΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΛΕΞΙΚΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΕ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ LUTZ KÄPPEL Christian Albrechts Universität

Διαβάστε περισσότερα

1. Η Μακροοικονομική ασχολείται με τη λειτουργία και τα προβλήματα: α) των δημοσίων επιχειρήσεων και των οργανισμών. β) των ιδιωτικών επιχειρήσεων

1. Η Μακροοικονομική ασχολείται με τη λειτουργία και τα προβλήματα: α) των δημοσίων επιχειρήσεων και των οργανισμών. β) των ιδιωτικών επιχειρήσεων 1. Η Μακροοικονομική ασχολείται με τη λειτουργία και τα προβλήματα: α) των δημοσίων επιχειρήσεων και των οργανισμών. β) των ιδιωτικών επιχειρήσεων γ) του στενού δημόσιου τομέα. δ) της συμπεριφοράς ολόκληρης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΙΡΕΣΗ ΤΩΝ ΜΟΡΜΟΝΩΝ Η «ΟΙ ΆΓΙΟΙ ΤΩΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΩΝ ΗΜΕΡΩΝ»

Η ΑΙΡΕΣΗ ΤΩΝ ΜΟΡΜΟΝΩΝ Η «ΟΙ ΆΓΙΟΙ ΤΩΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΩΝ ΗΜΕΡΩΝ» Η ΑΙΡΕΣΗ ΤΩΝ ΜΟΡΜΟΝΩΝ Η «ΟΙ ΆΓΙΟΙ ΤΩΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΩΝ ΗΜΕΡΩΝ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2003 ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Διατριβή επί διδακτορία υποβληθείσα εις την Θεολογική Σχολή του Αριστοτέλειου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑ Διδάσκων : Βασίλειος Σταματόπουλος, Δικηγόρος, Δ.Μ.Σ., Υπ. ΔΝ ΘΕΜΑΤΙΚΗ : 3 η ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ «ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ & ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΩΝ - 1 - ...... συνέχεια ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΕΣ ΔΩΣΙΔΙΚΙΕΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΑΓΑΠΗΣ

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΑΓΑΠΗΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΑΙΤΩΛΙΑΣ ΚΑΙ ΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΚΕΝΤΡΟΝ ΕΝΟΤΗΤΟΣ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗΣ ΠΡΟΒΟΛΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΑΞΙΩΝ «ΕΝΩΜΕΝΗ ΡΩΜΗΟΣΥΝΗ» ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΑΓΑΠΗΣ Ιερός Ναός Αγίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Διδαγμένο κείμενο Ἀριστοτέλους Ἠθικά Νικομάχεια Β 6, 12 16 Ἡ δ ἀρετὴ περὶ πάθη καὶ πράξεις ἐστίν, ἐν οἷς ἡ μὲν ὑπερβολὴ ἁμαρτάνεται καὶ ψέγεται καὶ ἡ ἔλλειψις, τὸ δὲ μέσον ἐπαινεῖται καὶ κατορθοῦται ταῦτα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΙΣΜΟΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟ ΦΑΣΜΑ

ΑΥΤΙΣΜΟΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟ ΦΑΣΜΑ ΑΥΤΙΣΜΟΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟ ΦΑΣΜΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Βουλγαρίδου Μαρία (Διδάκτωρ Ψυχολογίας, Eκπαιδευτικός Ειδικής Αγωγής) Ο Αυτισμός είναι μια διάχυτη διαταραχή της ψυχολογικής ανάπτυξης του ατόμου. Ο όρος Διάχυτη Αναπτυξιακή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑ ΙΙ, 6 ου, ακαδ. έτος 2009 10

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑ ΙΙ, 6 ου, ακαδ. έτος 2009 10 ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑ ΙΙ, 6 ου, ακαδ. έτος 2009 10 ΠΟΔΗΛΑΤΟΔΡΟΜΟΙ Αναστασία Τουφεγγοπούλου Υπ. Διδάκτορας Το ποδήλατο, αντιπροσωπεύοντας πλέον σημαντικά ποσοστά των αστικών μετακινήσεων και δεδομένων των

Διαβάστε περισσότερα

Το σχέδιο στην τέχνη του Γιάννη Μόραλη

Το σχέδιο στην τέχνη του Γιάννη Μόραλη Το σχέδιο στην τέχνη του Γιάννη Μόραλη «μ ένα ολιγοψήφιο αλφάβητο στα χέρια του, επέτυχε να μετατρέψει την ομιλία των πραγμάτων κατά τρόπο μοναδικό μέσα στη σύγχρονη ελληνική τέχνη.» Οδυσσέας Ελύτης Μορφή,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΧΤΑ ΓΥΝΆΙΚΩΝ ΔΙΑΣΚΕΥΗ ΤΗΣ ΚΩΜΩΔΙΑΣ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗ ΟΙ ΝΕΦΕΛΕΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΧΤΑ ΓΥΝΆΙΚΩΝ ΔΙΑΣΚΕΥΗ ΤΗΣ ΚΩΜΩΔΙΑΣ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗ ΟΙ ΝΕΦΕΛΕΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΒΛΑΧΩΝ ΒΕΡΟΙΑΣ (SUTSATA ARMÂNJILOR DI VERIA) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΧΤΑ ΓΥΝΆΙΚΩΝ ΔΙΑΣΚΕΥΗ ΤΗΣ ΚΩΜΩΔΙΑΣ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗ ΟΙ ΝΕΦΕΛΕΣ ΝΕΦΕΛΕΣ Αριστοφάνη (423 π.χ) Τρίτο βραβείο στα Μεγάλα Διονύσια. Κύρια πρόσωπα

Διαβάστε περισσότερα

Eισηγητής: Μουσουλή Μαρία

Eισηγητής: Μουσουλή Μαρία Eισηγητής: Μουσουλή Μαρία Κλασικός Αθλητισμός Δρόμοι : Μεσαίες και μεγάλες αποστάσεις Ταχύτητες Σκυταλοδρομίες Δρόμοι με εμπόδια Δρόμοι Μεσαίων και Μεγάλων αποστάσεων Στην αρχαία εποχή ο δρόμος που είχε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΘΝΙΚΗ ΥΟΛΗ ΓΗΜΟΙΑ ΓΙΟΙΚΗΗ Κ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΔΙΡΑ

ΔΘΝΙΚΗ ΥΟΛΗ ΓΗΜΟΙΑ ΓΙΟΙΚΗΗ Κ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΔΙΡΑ Ε ΔΘΝΙΚΗ ΥΟΛΗ ΓΗΜΟΙΑ ΓΙΟΙΚΗΗ Κ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΔΙΡΑ ΣΜΗΜΑ ΣΟΤΡΙΣΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΣΔΛΙΚΗ ΔΡΓΑΙΑ ΘΔΜΑ: ΠΟΛΙΣΙΣΙΚΟ ΣΟΤΡΙΜΟ ΚΑΙ ΦΔΣΙΒΑΛ- Η ΠΔΡΙΠΣΩΗ ΣΟΤ ΔΛΛΗΝΙΚΟΤ ΦΔΣΙΒΑΛ Δπιβλέπων: Γρ. Πάρις Σσάρτας

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρια Αριθμων στην Εκπαιδευση

Η Θεωρια Αριθμων στην Εκπαιδευση Η Θεωρια Αριθμων στην Εκπαιδευση Καθηγητὴς Ν.Γ. Τζανάκης Εφαρμογὲς τῶν συνεχῶν κλασμάτων 1 1. Η τιμὴ τοῦ π μὲ σωστὰ τὰ 50 πρῶτα δεκαδικὰ ψηφία μετὰ τὴν ὑποδιαστολή, εἶναι 3.14159265358979323846264338327950288419716939937511.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ: ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Μεταπτυχιακή εργασία με θέμα:

Διαβάστε περισσότερα

Περικλέους Σταύρου 31 34100 Χαλκίδα Τ: 2221-300524 & 6937016375 F: 2221-300524 @: chalkida@diakrotima.gr W: www.diakrotima.gr

Περικλέους Σταύρου 31 34100 Χαλκίδα Τ: 2221-300524 & 6937016375 F: 2221-300524 @: chalkida@diakrotima.gr W: www.diakrotima.gr Περικλέους Σταύρου 31 34100 Χαλκίδα Τ: 2221-300524 & 6937016375 F: 2221-300524 @: chalkida@diakrotima.gr W: www.diakrotima.gr Προς: Μαθητές Α, Β & Γ Λυκείου / Κάθε ενδιαφερόμενο Αγαπητοί Φίλοι Όπως σίγουρα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, Μ.Δ.Ε., Υπ. Δ.Ν Οι κοινές πολιτικές στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Ένωσης : Οικονομική και Νομισματική Πολιτική,

Διαβάστε περισσότερα

Εκφωνήσεις και Λύσεις των Θεμάτων

Εκφωνήσεις και Λύσεις των Θεμάτων ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Δευτέρα 8 Μαΐου 0 Εκφωνήσεις και Λύσεις των Θεμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ. Επιμέλεια Θεμάτων: Μεταξά Ελευθερία. www.epignosi.edu.gr. Θέματα.

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ. Επιμέλεια Θεμάτων: Μεταξά Ελευθερία. www.epignosi.edu.gr. Θέματα. Γιώργης Παυλόπουλος ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Επιμέλεια Θεμάτων: Μεταξά Ελευθερία Θέματα Τά Αντικλείδια Ὴ Ποίηση εἶναι μιά πόρτα ἀνοιχτή. Πολλοί κοιτάζουν μέσα χωρίς νά βλέπουν

Διαβάστε περισσότερα

Τα ελληνικά σχολεία της Ρουµανίας στο τέλος του 19 ου και αρχή του 20 ου αιώνα

Τα ελληνικά σχολεία της Ρουµανίας στο τέλος του 19 ου και αρχή του 20 ου αιώνα Λεωνίδας Ράδος Τα ελληνικά σχολεία της Ρουµανίας στο τέλος του 19 ου και αρχή του 20 ου αιώνα 1 Η παρούσα ανακοίνωση θήγει το θέμα της εκπαίδευσης στα ελληνικά σχολεία της Ρουμανίας με κύριον άξονα το

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΜΑΣ

Η ΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΜΑΣ Η ΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΜΑΣ Ποίηση; ναί, αλλά μέσα στη ζωή» (Poésie? Oui, mais dans la vie). Η εύστοχη παρατήρηση τού Γκύ Ντεμπόρ δίνει το μέτρο της ευρύτητας της ποιητικής πράξης μέσα στην ζωή αλλά και ένα

Διαβάστε περισσότερα

Opinion Mining. Χριστίνα Αραβαντινού aravantino@ceid.upatras.gr. Χριστίνα Αραβαντινού Opinion Mining Μάιος 2014 1 / 26

Opinion Mining. Χριστίνα Αραβαντινού aravantino@ceid.upatras.gr. Χριστίνα Αραβαντινού Opinion Mining Μάιος 2014 1 / 26 Opinion Mining Χριστίνα Αραβαντινού aravantino@ceid.upatras.gr Μάιος 2014 Χριστίνα Αραβαντινού Opinion Mining Μάιος 2014 1 / 26 Περιεχόμενα Εισαγωγή Εφαρμογές ομή μιας άποψης Είδη απόψεων Προσεγγίσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΔΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Αθήνα 2009 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Α. H EΠΙΜΟΡΦΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Δημητρίου ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΣΟΦΟΚΛΕΟΥΣ. Μετάφραση. Ελένη Δημητρίου. Πειραματικό Λύκειο Αναβρύτων

Ελένη Δημητρίου ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΣΟΦΟΚΛΕΟΥΣ. Μετάφραση. Ελένη Δημητρίου. Πειραματικό Λύκειο Αναβρύτων ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΣΟΦΟΚΛΕΟΥΣ Μετάφραση Ελένη Δημητρίου Μετάφραση στίχων 1 99 Προλόγου ΑΝΤΙΓΟΝΗ Πολυαγαπημένη μου αδερφή Ισμήνη, άραγε ξέρεις αν υπάρχει καμιά συμφορά που μας κληροδότησε ο Οιδίποδας και να μην την

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακή Εικόνα. Σημερινό μάθημα!

Ψηφιακή Εικόνα. Σημερινό μάθημα! Ψηφιακή Εικόνα Σημερινό μάθημα! Ψηφιακή Εικόνα Αναλογική εικόνα Ψηφιοποίηση (digitalization) Δειγματοληψία Κβαντισμός Δυαδικές δ έ (Binary) εικόνες Ψηφιακή εικόνα & οθόνη Η/Υ 1 Ψηφιακή Εικόνα Μια ακίνητη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΕΠΙΛΟΓΗΣ. Παράλληλα, ο συνεντευξιαζόμενος προβάλλει τον εαυτό του και παίρνει περισσότερες πληροφορίες για τη θέση.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΕΠΙΛΟΓΗΣ. Παράλληλα, ο συνεντευξιαζόμενος προβάλλει τον εαυτό του και παίρνει περισσότερες πληροφορίες για τη θέση. ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Σκοπός της Συνέντευξης είναι η αναζήτηση του καλύτερου υποψηφίου που θα στελεχώσει την προκηρυσσόμενη θέση. Η Συνέντευξη έχει διττό χαρακτήρα, όπου λόγο έχουν και οι αξιολογητές και

Διαβάστε περισσότερα

Οι Τρείς «Διαστάσεις» για το Σώμα (Eugene T. Gendlin)

Οι Τρείς «Διαστάσεις» για το Σώμα (Eugene T. Gendlin) Οι Τρείς «Διαστάσεις» για το Σώμα (Eugene T. Gendlin) Εισαγωγή: Θα ξεκινήσουμε με την ερώτηση: Πού στηρίζεται θεωρητικά η Διαδικασία Εστίασης (ΔΕ); και στην συνέχεια θα προσπαθήσουμε να εξηγήσουμε πώς

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές ενδείξεις λουτρών Πόζαρ. Λέγοντας ΙΑΜΑΤΙΚΗ ΛΟΥΤΡΟΘΕΡΑΠΕΙΑ εννοούμε την εφαρμογή των. ιαματικών νερών στη θεραπευτική του ανθρώπου.

Θεραπευτικές ενδείξεις λουτρών Πόζαρ. Λέγοντας ΙΑΜΑΤΙΚΗ ΛΟΥΤΡΟΘΕΡΑΠΕΙΑ εννοούμε την εφαρμογή των. ιαματικών νερών στη θεραπευτική του ανθρώπου. Θεραπευτικές ενδείξεις λουτρών Πόζαρ Λέγοντας ΙΑΜΑΤΙΚΗ ΛΟΥΤΡΟΘΕΡΑΠΕΙΑ εννοούμε την εφαρμογή των ιαματικών νερών στη θεραπευτική του ανθρώπου. Το είδος αυτό της θεραπείας αποτελεί μέρος της φυσικοθεραπείας,

Διαβάστε περισσότερα

Ποια έντομα είναι εχθροί των φυτών και πώς θα τα αντιμετωπίσετε

Ποια έντομα είναι εχθροί των φυτών και πώς θα τα αντιμετωπίσετε Ποια έντομα είναι εχθροί των φυτών και πώς θα τα αντιμετωπίσετε Δυστυχώς είναι μια πραγματικότητα της ζωής ότι αν διατηρείτε στο σπίτι σας φυτά, υπάρχει πάντα η πιθανότητα να υποστούν ζημίες από βλαβερούς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ

ΤΟ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Ένα από τα δυσκολώτερα προβλήματα, που έχει να αντιμετωπίσει ο ερευνητής της Κ. Διαθήκης, είναι το λεγόμενο «συνοπτικό πρόβλημα». Το πρόβλημα αυτό δημιουργείται από τις χαρακτηριστικές ομοιότητες των τριών

Διαβάστε περισσότερα

17 Μαρτίου 2013, Βόλος

17 Μαρτίου 2013, Βόλος Συνήθεις ιαφορικές Εξισώσεις 1ης Τάξης Σ Ε 1ης τάξης, Πεδία κατευθύνσεων, Υπαρξη και μοναδικότητα, ιαχωρίσιμες εξισώσεις, Ολοκληρωτικοί παράγοντες, Αντικαταστάσεις, Αυτόνομες εξισώσεις Μανόλης Βάβαλης

Διαβάστε περισσότερα