Ενδοκρινικοί διαταράκτες και θυρεοειδική λειτουργία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ενδοκρινικοί διαταράκτες και θυρεοειδική λειτουργία"

Transcript

1 REVIEW ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2012, 29(1):7-14 Ενδοκρινικοί διαταράκτες και θυρεοειδική λειτουργία Οι ενδοκρινικοί διαταράκτες είναι χημικές ουσίες (φυσικές ή συνθετικές), οι οποίες παρεμβαίνουν στην ομαλή λειτουργία του ορμονικού συστήματος τόσο του ανθρώπου, όσο και των ζώων. Η χρήση των ενδοκρινικών διαταρακτών είναι πολύ διαδεδομένη και οι πηγές έκθεσης πολλαπλές. Η έκθεση στους ενδοκρινικούς διαταράκτες μπορεί να συμβεί από την τροφή, το νερό, τον αέρα και το έδαφος, αλλά και επιπρόσθετα μέσω της μητρικής οδού (μέσω του πλακούντα και μέσω του θηλασμού). Έχουν εντοπιστεί περισσότερες από εκατό φυσικές ή συνθετικές ουσίες, οι οποίες επιδρούν στη θυρεοειδική λειτουργία με πολλαπλούς μηχανισμούς: Αναστέλλοντας την πρόσληψη του ιωδίου από το θυρεοειδή (υπερχλωρικά, θειοκυανιούχα και νιτρικά ιόντα), τη δράση της θυρεοειδικής υπεροξειδάσης (ισοφλαβόνες), επηρεάζοντας τη σύνδεση με τον υποδοχέα των θυρεοειδικών ορμονών (πολυχλωριωμένα διφαινύλια, πολυβρωμιούχα διφαινύλια, διφαινόλη-α, triclosan), καθώς και τη μεταφορά και το μεταβολισμό των θυρεοειδικών ορμονών (πολυχλωριωμένα διφαινύλια, πολυβρωμιούχα διφαινύλια, γενιστεΐνη, διοξίνες κ.ά.). Η έκθεση στους ενδοκρινικούς διαταράκτες μας αφορά όλους, ο άνθρωπος όμως είναι περισσότερο ευάλωτος στις χημικές αυτές ουσίες κατά την εμβρυϊκή ζωή και κατά την παιδική ηλικία, καθώς μπορεί να επέμβουν σε διάφορα στάδια της ανάπτυξης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ενδέχεται να μεσολαβεί ένα σημαντικό χρονικό διάστημα από την έκθεση στους ενδοκρινικούς διαταράκτες έως την εμφάνιση των συμπτωμάτων, γεγονός που καθιστά τη μελέτη της δράσης τους ιδιαίτερα δύσκολη. Κάποιοι πιθανοί θυρεοειδικοί διαταράκτες έχουν μελετηθεί αποκλειστικά in vitro ή σε πειραματόζωα, ενώ η δράση τους στον άνθρωπο παραμένει υπό διερεύνηση. Στο κεφάλαιο αυτό, αναφέρεται η επίδραση των ενδοκρινικών διαταρακτών στη θυρεοειδική λειτουργία ταξινομημένη ανάλογα με το μηχανισμό δράσης τους, καθώς και η πιθανή επίδρασή τους στην ανάπτυξη όγκων θυρεοειδούς. Υπάρχει ανάγκη υλοποίησης επιδημιολογικών μελετών ώστε να διευκρινιστεί η δράση τους, αλλά και κρατικών μηχανισμών πρόληψης για να αποφευχθεί η έκθεση στις ουσίες αυτές. Copyright Athens Medical Society ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE 2012, 29(1): Ε. Κούστα, Γ. Μαστοράκος... Μονάδα Ενδοκρινολογίας, Σακχαρώδη Διαβήτη και Μεταβολισμού, «Αρεταίειο» Νοσοκομείο, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα Εndocrine disruptors and thyroid function Λέξεις ευρετηρίου Abstract at the end of the article Ενδοκρινικοί διαταράκτες Θυρεοειδής Καρκίνος θυρεοειδούς Μεταβολισμός θυρεοειδικών ορμονών Υποβλήθηκε Εγκρίθηκε ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο θυρεοειδής αδένας προέρχεται από το εμβρυϊκό ενδόδερμα και αναπτύσσεται την 3η εβδομάδα της εμβρυϊκής ζωής ως πάχυνση του επιθηλίου στο έδαφος του πρωτογενούς φάρυγγα. 1 Ο αναπτυσσόμενος θυρεοειδής (θυρεοειδικό εκκόλπωμα) κατέρχεται μπροστά από το λαιμό, διατηρώντας την ένωσή του με τη γλώσσα μέσω του θυρεογλωσσικού πόρου, η απόληξη του οποίου στη γλώσσα είναι το τυφλό τρήμα. Όταν ο θυρεοειδής φθάσει στην τελική του θέση μπροστά από την τραχεία, περίπου την 7η εβδομάδα, ο θυρεογλωσσικός πόρος τις περισσότερες φορές εξαφανίζεται. 1 Τα παραθυλακικά κύτταρα ή κύτταρα C προέρχονται από τον 4ο φαρυγγικό θύλακο. Η παραγωγή των θυρεοειδικών ορμονών στο έμβρυο αρχίζει στο τέλος του 1ου τριμήνου (περίπου τη 10η εβδομάδα). Η φυσιολογική λειτουργία του θυρεοειδούς αδένα, τόσο της μητέρας όσο και του εμβρύου κατά τη διάρκεια της κύησης, συμβάλλει σημαντικά στην ομαλή ανάπτυξη και εξέλιξη ζωτικών συστημάτων του οργανισμού όπως το νευρικό σύστημα, o αμφιβληστροειδής, η ακουστική οδός και άλλα ιδιαίτερα στους πρώτους μήνες της ζωής, ενώ η φυσιολογική θυρεοειδική λειτουργία είναι αναγκαία στη μετέπειτα ζωή για τη φυσιολογική ανάπτυξη του εγκεφάλου και των νοητικών λειτουργιών, για τη ρύθμιση του μεταβολισμού, της θερμογένεσης και των άλλων παραμέτρων που έχουν σχέση με την ανάπτυξη.

2 8 Ε. ΚΟΥΣΤΑ και Γ. ΜΑΣΤΟΡΑΚΟΣ Oι ενδοκρινικοί διαταράκτες είναι χημικές ουσίες (φυσικές ή συνθετικές), οι οποίες παρεμβαίνουν στην ομαλή λειτουργία του ορμονικού συστήματος, επηρεάζοντας τη δράση, τη σύνθεση, το μεταβολισμό και την απέκκριση των ορμονών. 2 Ως ενδοκρινικοί διαταράκτες μπορεί να δράσουν προϊόντα της χημικής βιομηχανίας, όπως τα πολυχλωριωμένα διφαινύλια (polychlorinated biphenyls, PCBs) (έχουν χρησιμοποιηθεί ευρέως ως μονωτικά υλικά), τα πολυβρωμιούχα διφαινύλια (polybrominated biphenyls, PΒΒs) (έχουν χρησιμοποιηθεί ως επιβραδυντικά ανάφλεξης σε ηλεκτρικές συσκευές και πλαστικά), οι διοξίνες, τα πλαστικά, όπως η διφαινόλη-α (bishenol-a, ΒΡΑ) (χρησιμοποιούνται σε πλαστικά μπιμπερόν, μπουκάλια νερού, κουτιά αναψυκτικών κ.λπ.), οι πλαστικοποιητές, όπως οι φθαλικές ενώσεις (χρησιμοποιούνται σε παιδικά παιχνίδια, προϊόντα περιποίησης, συσκευασίες τροφίμων κ.λπ.), τα φυτοφάρμακα (όπως το DDT και ο μεταβολίτης του το DDE), ορισμένα φάρμακα όπως η diethylstilbestrol, τα φυτοοιστρογόνα και τα βαρέα μέταλλα. Οι ενδοκρινικοί διαταράκτες συνήθως είναι μίγματα χημικών ουσιών με πολλαπλές και πολύπλοκες επιδράσεις. Η χρήση τους είναι πολύ διαδεδομένη και οι πηγές έκθεσης πολλαπλές. Μπορεί να μη μεταβολίζονται ή οι μεταβολίτες τους να είναι επίσης τοξικές ουσίες. Συνήθως, έχουν μεγάλο χρόνο ημίσειας ζωής. Η έκθεση στους ενδοκρινικούς διαταράκτες μπορεί να συμβεί από την τροφή, το νερό, τον αέρα και το έδαφος. Μια επιπρόσθετη, πολύ σημαντική οδός έκθεσης, είναι μέσω του πλακούντα κατά την εμβρυϊκή ζωή και μέσω του θηλασμού στα βρέφη. 3 Έχουν εντοπιστεί πάνω από εκατό φυσικές ή συνθετικές ουσίες, οι οποίες επιδρούν στη θυρεοειδική λειτουργία με πολλαπλούς μηχανισμούς. 4,5 Κάποιοι πιθανοί διαταράκτες της θυρεοειδικής λειτουργίας έχουν μελετηθεί αποκλειστικά in vitro ή σε πειραματόζωα και η δράση τους στον άνθρωπο παραμένει υπό διερεύνηση. Στο κεφάλαιο αυτό αναφέρεται η επίδραση των ενδοκρινικών διαταρακτών στη θυρεοειδική λειτουργία ταξινομημένη ανάλογα με το μηχανισμό δράσης τους (εικ. 1), καθώς και η πιθανή επίδρασή τους στην ανάπτυξη όγκων θυρεοειδούς. 2. ΟΥΣΙΕΣ ΠΟΥ ΑΝΑΣΤΕΛΛΟΥΝ ΤΗΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΤΟΥ ΙΩΔΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΘΥΡΕΟΕΙΔΗ To αρχικό στάδιο για την παραγωγή των θυρεοειδικών ορμονών είναι η ενεργητική μεταφορά του ιωδίου στον ενδοκυττάριο χώρο (στο θυλακιώδες κύτταρο του θυρεοειδούς) από το συμμεταφορέα νατρίου-ιωδίου (sodium/iodine symporter). In vitro παρατηρήσεις έδειξαν ότι τα υπερχλω- Εικόνα 1. Σχηματική παράσταση των μηχανισμών, μέσω των οποίων οι ενδοκρινικοί διαταράκτες επηρεάζουν τη θυρεοειδική λειτουργία.

3 ΔΙΑΤΑΡΑΚΤΕΣ ΚΑΙ ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ 9 ρικά ιόντα, τα οποία βρίσκονται με τη μορφή αλάτων στο περιβάλλον, συνδέονται ισχυρότερα με το συμμεταφορέα νατρίου-ιωδίου σε σύγκριση με τα θειοκυανιούχα, ιωδιούχα και νιτρικά ιόντα (15, 30 και 240 φορές, αντίστοιχα). 6 Όταν συμβεί έκθεση στις ουσίες αυτές σε αρκετά υψηλές συγκεντρώσεις, μπορεί να μειωθεί η ενεργός μεταφορά του ιωδίου στο θυρεοειδή και συνεπώς να επηρεαστεί η σύνθεση των θυρεοειδικών ορμονών (ιδιαίτερα σε άτομα με χαμηλή πρόσληψη ιωδίου). Η ρύπανση από τα υπερχλωρικά άλατα, τα οποία έχουν χρησιμοποιηθεί σε καύσιμα πυραύλων, σπίρτα, μπαταρίες, λιπάσματα και αλλού, είναι εκτεταμένη, ενώ ανιχνεύονται στο νερό και στα τρόφιμα. Στις ΗΠΑ, μετρήθηκαν τα επίπεδα υπερχλωρικών αλάτων στα ούρα σε άτομα (NHANES survey, ) και ανιχνεύτηκε η χημική αυτή ουσία σε όλα τα δείγματα. Επίσης, είναι ενδιαφέρον ότι η συγκέντρωση ήταν σημαντικά υψηλότερη στα παιδιά σε σύγκριση με τους εφήβους και τους ενήλικες. 7 Σε τμήμα της ίδιας μελέτης παρατηρήθηκε θετική συσχέτιση ανάμεσα στα επίπεδα των υπερχλωρικών αλάτων στα ούρα και στην TSH ορού στις γυναίκες (αλλά όχι στους άνδρες), ενώ στην υποομάδα των γυναικών με χαμηλή απέκκριση ιωδίου στα ούρα (<100 μg/l) (36% του συνόλου) παρατηρήθηκε επί πλέον και αντίστροφη συσχέτιση των υπερχλωρικών αλάτων στα ούρα με την Τ4 στον ορό. 8 Οι περισσότερες όμως κλινικές μελέτες δείχνουν ότι η χορήγηση υπερχλωρικών δεν επηρεάζει σημαντικά τις θυρεοειδικές ορμόνες, τη θυρεοσφαιρίνη ή τον όγκο του θυρεοειδούς (στο υπερηχογράφημα), αλλά ελαττώνει σε μικρό βαθμό την πρόσληψη ιωδίου, κυρίως όταν χορηγηθούν μεγάλες δόσεις Τα υπερχλωρικά άλατα ανιχνεύονται στο μητρικό γάλα, στο αμνιακό υγρό και στα ούρα γυναικών που θηλάζουν, καθώς και στα βρεφικά γάλατα του εμπορίου. 13 Επί πλέον, ο συμμεταφορέας νατρίου-ιωδίου έχει εντοπιστεί και στο μαζικό αδένα. Οι παρατηρήσεις αυτές θέτουν τον προβληματισμό ότι η έκθεση στα υπερχλωρικά άλατα θα μπορούσε ενδεχομένως να επηρεάσει τη θυρεοειδική λειτουργία, και συνεπώς την ανάπτυξη, στα βρέφη. Από τις έως τώρα κλινικές μελέτες, όμως, δεν έχει παρατηρηθεί μεταβολή στις θυρεοειδικές ορμόνες ή στην TSH σε έγκυες γυναίκες που είχαν εκτεθεί σε αυξημένες συγκεντρώσεις υπερχλωρικών μέσω του πόσιμου νερού ούτε στα βρέφη τους, ούτε παρατηρήθηκε συσχέτιση ανάμεσα στα επίπεδα υπερχλωρικών αλάτων και ιωδίου στο μητρικό γάλα Τα θειοκυανιούχα άλατα περιέχονται στο τσιγάρο και σε λαχανικά όπως το λάχανο, το μπρόκολο, τα λαχανάκια Βρυξελλών και το κουνουπίδι. Σε περιοχές με ιωδιοπενία, η αυξημένη κατανάλωση τροφών που περιέχουν θειοκυανιούχα συσχετίστηκε με την εμφάνιση βρογχοκήλης. 16 Το κάπνισμα κατά τη διάρκεια της κύησης, πιθανόν λόγω της έκθεσης στα θειοκυανιούχα μέσω του τσιγάρου, συσχετίστηκε με χαμηλά επίπεδα FΤ4 και Τ4 της μητέρας, με ελαττωμένη συγκέντρωση ιωδίου στο μητρικό γάλα και με αυξημένα επίπεδα ΤSH, καθώς και με αύξηση του μεγέθους του θυρεοειδούς των νεογνών. 5,17 20 Tα νιτρικά άλατα έχουν χρησιμοποιηθεί σε συντηρητικά τροφίμων και λιπάσματα και ανιχνεύονται σε λαχανικά, ενώ σε ορισμένες περιοχές στο πόσιμο νερό. Παρ όλο που σε ορισμένες μελέτες δεν παρατηρήθηκε συσχέτιση ανάμεσα στην έκθεση σε νιτρικά άλατα και στη θυρεοειδική λειτουργία ή στον όγκο θυρεοειδούς σε ενήλικες, σε παιδιά σχολικής ηλικίας η έκθεση στα νιτρικά άλατα συσχετίστηκε με την ανάπτυξη βρογχοκήλης και υποκλινικού υποθυρεοειδισμού, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχει χαμηλή πρόσληψη ιωδίου. 5,21,22 Επίσης, η έκθεση στα νιτρικά άλατα κατά τη διάρκεια της κύησης συσχετίστηκε με διαταραχές στη θυρεοειδική λειτουργία. 23 In vitro παρατηρήσεις έδειξαν ότι ακόμη και οι φθαλικές ενώσεις, η χρήση των οποίων είναι ευρέως διαδεδομένη, είναι πιθανόν να επεμβαίνουν στη λειτουργία του συμμεταφορέα νατρίου-ιωδίου και να επηρεάζουν τη θυρεοειδική λειτουργία ΟΥΣΙΕΣ ΠΟΥ ΑΝΑΣΤΕΛΛΟΥΝ ΤΗ ΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΗΣ ΥΠΕΡΟΞΕΙΔΑΣΗΣ (ΤΡΟ) Οι ισοφλαβόνες, ειδικότερα η γενιστεΐνη (genistein) και η δαϊδζεΐνη (daidzein), βρίσκονται σε λαχανικά όπως η σόγια, τα ρεβύθια, το τριφύλλι, οι φακές και τα φασόλια και σε μικρότερες ποσότητες στα δευτερογενή προϊόντα της σόγιας (γάλα και αλεύρι). Οι ισοφλαβόνες αναστέλλουν τη δράση της θυρεοειδικής υπεροξειδάσης (TPO), η οποία είναι αναγκαία για την ιωδίωση και τη σύζευξη των ιωδοτυροσινών. Συνεπώς, αναστέλλουν τη βιοσύνθεση των θυρεοειδικών ορμονών. Είναι πιθανόν οι ισοφλαβόνες να επηρεάζουν τη θυρεοειδική λειτουργία και με άλλους μηχανισμούς. 3 Μια πρόσφατη ανασκόπηση από 14 προοπτικές μελέτες για τις επιπτώσεις της σόγιας ή των ισοφλαβονών στη θυρεοειδική λειτουργία σε υγιείς ενήλικες (γυναίκες και άνδρες) κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν επηρεάζεται σημαντικά η θυρεοειδική λειτουργία από την κατανάλωση των συγκεκριμένων ουσιών. 25 Μία μόνο μη τυχαιοποιημένη μελέτη διέφερε, η οποία έδειξε σημαντική αύξηση της TSH (ωστόσο, εντός των φυσιολογικών ορίων) και αύξηση του ποσοστού εμφάνισης βρογχοκήλης με την κατανάλωση σόγιας. Στα παιδιά, όμως, φαίνεται ότι η κατανάλωση των εν λόγω

4 10 Ε. ΚΟΥΣΤΑ και Γ. ΜΑΣΤΟΡΑΚΟΣ ουσιών έχει διαφορετική και σημαντικότερη επίπτωση. Σε βρέφη που τρέφονται με γάλα σόγιας μπορεί να εμφανιστεί βρογχοκήλη ή να επηρεαστεί η θυρεοειδική λειτουργία. 26,27 Επίσης, η χορήγηση σόγιας στο γάλα βρεφών μπορεί να περιπλέξει τη θεραπεία του συγγενούς υποθυρεοειδισμού και συσχετίζεται με την εμφάνιση αυτοάνοσης θυρεοειδίτιδας στη μετέπειτα ζωή. 28,29 Επί πλέον, παρατηρήσεις σε πειραματόζωα έδειξαν ότι η γενιστεΐνη πιθανόν να συνδέεται με την ΤΡΟ, επιδρώντας στην ανοσιακή απάντηση και ίσως οδηγώντας στην ανάπτυξη αυτοάνοσης θυρεοειδίτιδας. 30 Ιn vitro παρατηρήσεις έδειξαν ότι και η 4-nonylphenol (που χρησιμοποιείται σε πλαστικά και βερνίκια) μπορεί επίσης να αναστείλει τη δράση της ΤΡΟ ΟΥΣΙΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ ΤΟΝ ΥΠΟΔΟΧΕΑ ΤΩΝ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΩΝ ΟΡΜΟΝΩΝ Παρ όλο που απαγορεύτηκε σε ορισμένες χώρες η παραγωγή των PCBs τη δεκαετία του 1970, η ρύπανση από τις χημικές αυτές ουσίες είναι εκτεταμένη. Tα PCBs μπορεί να επηρεάσουν τη θυρεοειδική λειτουργία λόγω της ομοιότητας της χημικής δομής τους με τις θυρεοειδικές ορμόνες συνδεόμενα με τους υποδοχείς των θυρεοειδικών ορμονών (ιδιαίτερα με τον TRβ) και δρώντας ως αγωνιστές ή ανταγωνιστές των θυρεοειδικών ορμονών. 2,5 Στα πειραματόζωα, η έκθεση σε PCBs συσχετίστηκε με χαμηλά επίπεδα θυροξίνης, χωρίς να αυξάνεται η TSH. 32 Στον άνθρωπο, όμως, η δράση τους δεν έχει διευκρινιστεί πλήρως. Σε ορισμένες μελέτες, αλλά όχι σε όλες, η έκθεση στις χημικές αυτές ουσίες συσχετίστηκε με αυξημένο όγκο θυρεοειδούς, αυξημένη συχνότητα εμφάνισης αντιθυρεοειδικών αντισωμάτων και σε ορισμένες περιπτώσεις με χαμηλότερα επίπεδα θυρεοειδικών ορμονών και υψηλότερα επίπεδα TSH. 5,33 35 Λόγω της σημασίας που έχουν οι θυρεοειδικές ορμόνες κατά την εμβρυϊκή ζωή, διερευνήθηκε η επίδραση των συγκεκριμένων χημικών ουσιών στη θυρεοειδική λειτουργία κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Στα πειραματόζωα, παρατηρήθηκε ότι έχουν νευροτοξική δράση στον αναπτυσσόμενο εγκέφαλο (διέρχονται τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό). Ένας πιθανός μηχανισμός (αλλά όχι ο μόνος) ενδεχομένως είναι ο προκαλούμενος σχετικός υποθυρεοειδισμός. 2,36,37 Διαπερνούν τον πλακούντα και ανιχνεύονται στον ομφάλιο λώρο. 38 Σε ορισμένες μελέτες, αλλά όχι σε όλες, η έκθεση σε PCBs κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης συσχετίστηκε με χαμηλότερα επίπεδα θυρεοειδικών ορμονών και υψηλότερη TSH της μητέρας και με χαμηλότερα επίπεδα θυρεοειδικών ορμονών του νεογνού Μια πιθανή ερμηνεία των αντιφατικών αποτελεσμάτων στις κλινικές μελέτες είναι ότι το stress στις περιπτώσεις κατά τις οποίες ο τοκετός δεν είναι φυσιολογικός επείγουσα καισαρική ή πρόκληση τοκετού οδηγεί σε αύξηση των θυρεοειδικών ορμονών και δυσχεραίνει την ανίχνευση των συνεπειών της έκθεσης σε τοξικές ουσίες. 42 Όμως, το σημαντικότερο όλων είναι ότι η έκθεση στις χημικές αυτές ουσίες κατά την ενδομήτρια ζωή ή και κατά τη γαλουχία συσχετίστηκε με επιδείνωση της γνωσιακής λειτουργίας και του δείκτη ευφυΐας στα παιδιά, ίσως επηρεάζοντας τη θυρεοειδική λειτουργία Τα PΒΒs, η ΒΡΑ και το triclosan συνδέονται επίσης με τους θυρεοειδικούς υποδοχείς. 5 Tα PΒΒs έχουν παρόμοια δομή με τις θυρεοειδικές ορμόνες και μπορούν να συνδεθούν με τους θυρεοειδικούς υποδοχείς (κυρίως με τον TRβ) με χαμηλή συγγένεια (low affinity). Η BPA συνδέεται με τους θυρεοειδικούς υποδοχείς και δρα ανταγωνιστικά, κυρίως ως προς τον TRβ, αναστέλλοντας την αρνητική παλίνδρομη αλληλορρύθμιση των θυρεοειδικών ορμονών προς την υπόφυση. Στα ποντίκια, η έκθεση σε ΒΡΑ αυξάνει τα επίπεδα των θυρεοειδικών ορμονών χωρίς να επηρεάζονται τα επίπεδα της TSH όπως συμβαίνει και στο σύνδρομο αντίστασης στις θυρεοειδικές ορμονές 47 δεν υπάρχουν όμως μελέτες στον άνθρωπο που να τεκμηριώνουν τις συγκεκριμένες παρατηρήσεις. Το triclosan είναι ένα βακτηριοκτόνο και μυκητοκτόνο που έχει χρησιμοποιηθεί σε σαπούνια, οδοντόκρεμες και προϊόντα περιποίησης. Στα πειραματόζωα, η έκθεση σε μεγάλες ποσότητες triclosan οδηγεί σε χαμηλά επίπεδα Τ4, χωρίς να επηρεαστεί η TSH. 48 Παρ όλο που ανιχνεύεται στο μητρικό γάλα, δεν υπάρχουν πολλές μελέτες στον άνθρωπο για τις συνέπειες της έκθεσης στο triclosan. Σε μια πρόσφατη μελέτη παρατηρήθηκε ότι η έκθεση στο triclosan για 14 ημέρες, από τη χρήση οδοντόκρεμας που το περιείχε, δεν επηρέασε τα επίπεδα των θυρεοειδικών ορμονών και της TSH OΥΣΙΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΣΥΝΔΕΣΗ ΤΩΝ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΩΝ ΟΡΜΟΝΩΝ ΜΕ ΤΙΣ ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ-ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥΣ Με την τρανσθυρετίνη (ή προλευκωματίνη) συνδέεται περίπου το 11% της Τ4 και το 9% της Τ3. 50 Η τρανσθυρετίνη σχηματίζει σύμπλοκο με την προσδένουσα πρωτεΐνη της ρετινόλης (βιταμίνη Α), εκφράζεται στο χοριοειδές πλέγμα και συμβάλλει σημαντικά στη μεταφορά των θυρεοειδικών ορμονών στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό. Oι χημικές ουσίες που αναστέλλουν τη σύνδεση των θυρεοειδικών ορμονών με την τρανσθυρετίνη (PBBs, PCBs και γενιστεΐνη) μπορεί αφ ενός να οδηγήσουν σε ελάττωση της βιοδιαθεσιμότητας

5 ΔΙΑΤΑΡΑΚΤΕΣ ΚΑΙ ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ 11 και των επιπέδων των θυρεοειδικών ορμονών και αφ ετέρου να συμβάλλουν στη μεταφορά τοξικών ουσιών σε διάφορους ιστούς, όπως ο εγκέφαλος και ο πλακούντας. 2 Ιn vitro παρατηρήσεις έδειξαν ότι η γενιστεΐνη συνδέεται ισχυρά με την τρανσθυρετίνη, εκτοπίζοντας την Τ4 στον ανθρώπινο ορό και στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό. 51 Στα πειραματόζωα, η έκθεση σε PBBs συσχετίστηκε με χαμηλά επίπεδα θυρεοειδικών ορμονών, κυρίως λόγω της ελαττωμένης σύνδεσης της Τ4 με την τρανσθυρετίνη. 52,53 Στον άνθρωπο, υπάρχουν λίγες και αντικρουόμενες κλινικές παρατηρήσεις. Η έκθεση σε PBBs, μέσω της κατανάλωσης ψαριών, συσχετίστηκε με αυξημένα επίπεδα T4, χαμηλά επίπεδα Τ3 και αυξημένο ποσοστό αντιθυρεοειδικών αντισωμάτων, ενώ σε μια άλλη μελέτη παρατηρήθηκε αρνητική συσχέτιση με την TSH. 54,55 Η θεραπεία με οιστρογόνα σε γυναίκες στην εμμηνόπαυση, αλλά και η έκθεση σε ενδοκρινικούς διαταράκτες με οιστρογονική δράση, μπορεί να αυξήσουν τη θυρεοδεσμευτική σφαιρίνη (thyroxine-binding globulin, TBG), ελαττώνοντας την FΤ4 και αυξάνοντας την ανάγκη για θυροξίνη σε γυναίκες με υποθυρεοειδισμό. 3 Η κλινική σημασία της έκθεσης των βρεφών σε ενδοκρινικούς διαταράκτες με οιστρογονική δράση με πιθανή συνέπεια τη μείωση της FΤ4 παραμένει υπό διερεύνηση. 6. OΥΣΙΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟ ΤΩΝ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΩΝ ΟΡΜΟΝΩΝ Μια σειρά από παρασιτοκτόνα και προϊόντα της χημικής βιομηχανίας [όπως παράγωγα του DDT, β-hexachlorocylcohexane (β-hch), διοξίνες, φουράνια κ.ά.] ελαττώνουν το χρόνο ημίσειας ζωής της θυροξίνης, αυξάνοντας τη δραστηριότητα του ηπατικού ενζύμου διφωσφορική ουριδινο-γλυκουρονοσυλ-τρανσφεράση (UDPGT), το οποίο συμβάλλει στη γλυκουρονιδίωση της θυροξίνης. 5 Συνεπώς, αντισταθμιστικά αυξάνεται η παραγωγή θυροξίνης από το θυρεοειδή, με αποτέλεσμα την πιθανή πρόκληση βρογχοκήλης ή υποθυρεοειδισμού. Kλινικές παρατηρήσεις επιβεβαιώνουν την επίδρασή τους στη θυρεοειδική λειτουργία. Στην Ισπανία, μελετήθηκαν έγκυες γυναίκες 12 εβδομάδων και διαπιστώθηκε ότι οι γυναίκες με τα υψηλότερα επίπεδα του παρασιτοκτόνου DDE είχαν υψηλότερα επίπεδα TSH στον ορό (>2,5 miu/l). Επί πλέον, παρατηρήθηκε αρνητική συσχέτιση ανάμεσα στα επίπεδα DDE και στην FT4 στον ορό. 56 Σε παιδιά προσχολικής ηλικίας βρέθηκε ότι η έκθεση σε DDT, β-hch και ορισμένα παράγωγα των PCBs συσχετίστηκε με χαμηλότερα επίπεδα θυρεοειδικών ορμονών, ενώ σε νεογέννητα διαπιστώθηκε θετική συσχέτιση ανάμεσα στην TSH και στα επίπεδα β-hch και PCB-153 (ενός παραγώγου των PCBs). 57,58 Στην περιοχή του Σεβέζο στην Ιταλία το 1976, μετά από ατύχημα σε εργοστάσιο της περιοχής, απελευθερώθηκαν μεγάλες ποσότητες διοξίνης στην ατμόσφαιρα. Από το μελετήθηκαν 481 παιδιά, οι μητέρες των οποίων είχαν εκτεθεί στη ρύπανση, και 533 παιδιά μάρτυρες. Μετρήθηκε η TSH 72 ωρών μετά τη γέννηση και βρέθηκε αυξημένη η μέση τιμή της TSH στα παιδιά των οποίων οι μητέρες είχαν εκτεθεί στη ρύπανση (1,66 ΙU/mL σε σύγκριση με 0,98 IU/mL στον πληθυσμό αναφοράς), ενώ το ποσοστό των παιδιών με TSH >5 μu/ml ήταν μεγαλύτερο στα συγκεκριμένα παιδιά σε σχέση με τον πληθυσμό αναφοράς (16,1% στην περιοχή με τη μεγαλύτερη ρύπανση, 8% στον πληθυσμό αναφοράς). 59 Τα στυρένια χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται για την παρασκευή ελαστικών έχουν ανιχνευτεί στα τρόφιμα και είναι πιθανόν να αναστέλλουν τη μετατροπή της Τ4 προς Τ3. Σε εργάτες εκτεθειμένους σε αυτές τις χημικές ουσίες παρατηρήθηκε θετική συσχέτιση ανάμεσα στο χρόνο έκθεσης στις εν λόγω ουσίες και στον όγκο θυρεοειδούς, καθώς και θετική συσχέτιση ανάμεσα στους μεταβολίτες των στυρενίων στα ούρα και στα επίπεδα FT4 ή FT4/FT3 στον ορό. 60 Παρατηρήσεις σε πειραματόζωα έδειξαν ότι χημικές ουσίες που περιέχονται στα αντηλιακά (4-methylbenzylidenecamphor και octylmethoxycinnamate) μπορεί να ελαττώνουν τη δραστηριότητα της ηπατικής (τύπου Ι) αποϊωδινάσης. 31 Οι ουσίες αυτές ανιχνεύονται στα ψάρια και στο μητρικό γάλα. Στα πειραματόζωα, παρατηρήθηκε επίσης ότι η δραστηριότητα των αποϊωδινασών και, συνεπώς, η θυρεοειδική λειτουργία επηρεάζεται από ενδοκρινικούς διαταράκτες όπως οι διοξίνες, ο μόλυβδος, το κάδμιο και ο υδράργυρος. 3 Ωστόσο, δεν έχει τεκμηριωθεί η επίδρασή τους στον άνθρωπο. 7. ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΟΙ ΔΙΑΤΑΡΑΚΤΕΣ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Παρατηρήσεις σε πειραματόζωα έδειξαν ότι η έκθεση σε ενδοκρινικούς διαταράκτες κυρίως στα ζιζανιοκτόνα acetochlor και amitrol οδηγεί σε υπερπλασία, υπερτροφία των θυλακιωδών κυττάρων και πιθανόν και σε εμφάνιση όγκων θυρεοειδούς. 61 O μηχανισμός μέσω του οποίου η έκθεση σε ενδοκρινικούς διαταράκτες οδηγεί σε όγκους θυρεοειδούς στα πειραματόζωα παραμένει άγνωστος. Ίσως να συμβάλλουν πολλαπλοί μηχανισμοί όπως η αύξηση της TSH (λόγω της επίδρασης των διαταρακτών σε διάφορα στάδια της θυρεοειδικής λειτουργίας) ή η δημιουργία μεταλλάξεων ή η επίδραση των διαταρακτών στους επιγενετικούς μηχανισμούς. Στον άνθρωπο, δεν είναι γνωστό αν η έκθεση στους ενδοκρινικούς διαταράκτες σχετίζεται

6 12 Ε. ΚΟΥΣΤΑ και Γ. ΜΑΣΤΟΡΑΚΟΣ με καρκίνο θυρεοειδούς. Σε μια μελέτη που αφορούσε σε γυναίκες, οι οποίες λόγω της εργασίας τους εκτέθηκαν σε ενδοκρινικούς διαταράκτες μέσω του δέρματος ή μέσω της εισπνοής, διαπιστώθηκε μικρή αύξηση της επίπτωσης του καρκίνου του θυρεοειδούς (proportional incidence ratio 1,13, 95% CI: 1,04 1,23) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Τα τελευταία χρόνια, διαπιστώνεται ότι χημικές ουσίες που αποτελούν μέρος του καθημερινού περιβάλλοντος των ανθρώπων μπορούν να επιδράσουν στη θυρεοειδική λειτουργία, επιδρώντας στην πρόσληψη του ιωδίου από το θυρεοειδή, στη δράση της θυρεοειδικής υπεροξειδάσης, στη σύνδεση με τον υποδοχέα των θυρεοειδικών ορμονών, καθώς και στη μεταφορά και στο μεταβολισμό των θυρεοειδικών ορμονών. Οι ενδοκρινικοί διαταράκτες είναι δυνατόν να εισέλθουν στον ανθρώπινο οργανισμό όχι μόνο από τις προφανείς οδούς έκθεσης (την τροφή, το νερό, τον αέρα ή το έδαφος), αλλά επιπρόσθετα μέσω του πλακούντα και μέσω του θηλασμού. Η έκθεση στους ενδοκρινικούς διαταράκτες αφορά σε όλον τον πληθυσμό της γης. Ο άνθρωπος όμως είναι περισσότερο ευάλωτος στις χημικές αυτές ουσίες κατά την εμβρυϊκή ζωή και κατά την παιδική ηλικία, καθώς οι ενδοκρινικοί διαταράκτες ενδέχεται να παρέμβουν στη διαδικασία της ανάπτυξης. Ορισμένες χημικές ουσίες ή τα παράγωγά τους μπορεί να δρουν με πολλαπλούς μηχανισμούς και σε ορισμένες περιπτώσεις μεσολαβεί ένα σημαντικό χρονικό διάστημα από την έκθεση έως την εμφάνιση των συμπτωμάτων. Συνεπώς, η μελέτη της δράσης τους γίνεται ιδιαίτερα δύσκολη. Υπάρχει ανάγκη υλοποίησης επιδημιολογικών μελετών ώστε να χαρακτηριστούν και να διευκρινιστεί η δράση τους, αλλά κυρίως κρατικών μηχανισμών πρόληψης για να αποφευχθεί η έκθεση στις ουσίες αυτές. ABSTRACT Εndocrine disruptors and thyroid function Ε. ΚOUSTA, G. ΜASTORAKOS Unit of Endocrinology, Diabetes and Metabolism, Aretaieio Hospital, Medical School, University of Athens, Athens, Greece Archives of Hellenic Medicine 2012, 29(1):7 14 Endocrine disruptors are chemical substances (natural or synthetic) that interfere with endogenous hormone function in humans and animals. The use of these chemicals is widespread and the sources of human exposure are multiple, including food, water, air and soil. Maternal-child exposure (through the placenta or breast milk) is an additional source. More than one hundred natural or synthetic compounds affecting thyroid function by multiple mechanisms have been identified. Endocrine disruptors may inhibit thyroidal iodine uptake (perchlorate, thiocyanate and nitrate ions), or thyroperoxidase activity (isoflavones), act directly on the thyroid hormone receptor (polychlorinated biphenyls, polybrominated biphenyls, bisphenol-a and triclosan), or affect the transport and metabolism of thyroid hormones (polychlorinated biphenyls, polybrominated biphenyls, genistein, dioxins and others). Exposure to endocrine disruptors is an important health issue for the general population, but humans are more vulnerable during gestation and childhood, as endocrine disruptors may affect development at several stages. In certain cases there is a significant time lag between exposure to endocrine disruptors and clinical presentation of the effects, which makes their study particularly difficult. Some thyroid disruptors have been studied exclusively in vitro or in experimental animals, and their effects in humans are still under investigation. In this review, thyroid disruptors are classified and presented according to their mode of action, including their potential role in thyroid tumorigenesis. Additional epidemiological studies are needed to further elucidate their action. Preventive strategies are becoming necessary to avoid public exposure to these substances. Key words: Endocrine disruptors, Metabolism, Thyroid, Thyroid cancer, Thyroid hormone

7 ΔΙΑΤΑΡΑΚΤΕΣ ΚΑΙ ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ 13 Βιβλιογραφία 1. SADLER TW. Head and neck. In: Lippincott Williams & Wilkins (eds) Langman s medical embryology. 10th ed. Baltimore, Maryland, USA, 2006: DIAMANTI-KANDARAKIS E, BOURGUIGNON JP, GIUDICE LC, HAUSER R, PRINS GS, SOTO AM ET AL. Endocrine-disrupting chemicals: An Endocrine Society scientific statement. Endocr Rev 2009, 30: MASTORAKOS G, KAROUTSOU EI, MIZAMTSIDI M, CREATSAS G. The menace of endocrine disruptors on thyroid hormone physiology and their impact on intrauterine development. Endocrine 2007, 31: HOWDESHELL KL. A model of the development of the brain as a construct of the thyroid system. Environ Health Perspect 2002, 110(Suppl 3): PEARCE EN, BRAVERMAN LE. Environmental pollutants and the thyroid. Best Pract Res Clin Endocrinol Metab 2009, 23: TONACCHERA M, PINCHERA A, DIMIDA A, FERRARINI E, AGRETTI P, VITTI P ET AL. Relative potencies and additivity of perchlorate, thiocyanate, nitrate, and iodide on the inhibition of radioactive iodide uptake by the human sodium iodide symporter. Thyroid 2004, 14: BLOUNT BC, VALENTIN-BLASINI L, OSTERLOH JD, MAULDIN JP, PIRKLE JL. Perchlorate exposure of the US population, J Expo Sci Environ Epidemiol 2007, 17: BLOUNT BC, PIRKLE JL, OSTERLOH JD, VALENTIN-BLASINI L, CALD- WELL KL. Urinary perchlorate and thyroid hormone levels in adolescent and adult men and women living in the United States. Environ Health Perspect 2006, 114: LAWRENCE JE, LAMM SH, PINO S, RICHMAN K, BRAVERMAN LE. The effect of short-term low-dose perchlorate on various aspects of thyroid function. Thyroid 2000, 10: LAWRENCE J, LAMM S, BRAVERMAN LE. Low dose perchlorate (3 mg daily) and thyroid function. Thyroid 2001, 11: GREER MA, GOODMAN G, PLEUS RC, GREER SE. Health effects assessment for environmental perchlorate contamination: The dose response for inhibition of thyroidal radioiodine uptake in humans. Environ Health Perspect 2002, 110: BRAVERMAN LE, HE X, PINO S, CROSS M, MAGNANI B, LAMM SH ET AL. The effect of perchlorate, thiocyanate, and nitrate on thyroid function in workers exposed to perchlorate long-term. J Clin Endocrinol Metab 2005, 90: PEARCE EN, LEUNG AM, BLOUNT BC, BAZRAFSHAN HR, HE X, PINO S ET AL. Breast milk iodine and perchlorate concentrations in lactating Boston-area women. J Clin Endocrinol Metab 2007, 92: AMITAI Y, WINSTON G, SACK J, WASSER J, LEWIS M, BLOUNT BC ET AL. Gestational exposure to high perchlorate concentrations in drinking water and neonatal thyroxine levels. Thyroid 2007, 17: PEARCE EN, LAZARUS JH, SMYTH PP, HE X, DALL AMICO D, PARKES AB ET AL. Perchlorate and thiocyanate exposure and thyroid function in first-trimester pregnant women. J Clin Endocrinol Metab 2010, 95: VANDERPAS J. Nutritional epidemiology and thyroid hormone metabolism. Annu Rev Nutr 2006, 26: MEBERG A, MARSTEIN S. Smoking during pregnancy effects on the fetal thyroid function. Acta Paediatr Scand 1986, 75: CHANOINE JP, TOPPET V, BOURDOUX P, SPEHL M, DELANGE F. Smoking during pregnancy: A significant cause of neonatal thyroid enlargement. Br J Obstet Gynaecol 1991, 98: PEARCE EN, OKEN E, GILLMAN MW, LEE SL, MAGNANI B, PLATEK D ET AL. Association of first-trimester thyroid function test values with thyroperoxidase antibody status, smoking, and multivitamin use. Endocr Pract 2008, 14: LAURBERG P, NØHR SB, PEDERSEN KM, FUGLSANG E. Iodine nutrition in breast-fed infants is impaired by maternal smoking. J Clin Endocrinol Metab 2004, 89: GATSEVA PD, ARGIROVA MD. Iodine status and goitre prevalence in nitrate-exposed schoolchildren living in rural Bulgaria. Public Health 2008, 122: TAJTÁKOVÁ M, SEMANOVÁ Z, TOMKOVÁ Z, SZÖKEOVÁ E, MAJOROS J, RÁDIKOVÁ Z ET AL. Increased thyroid volume and frequency of thyroid disorders signs in schoolchildren from nitrate polluted area. Chemosphere 2006, 62: GATSEVA PD, ARGIROVA MD. High-nitrate levels in drinking water may be a risk factor for thyroid dysfunction in children and pregnant women living in rural Bulgarian areas. Int J Hyg Environ Health 2008, 211: BREOUS E, WENZEL A, LOOS U. The promoter of the human sodium/iodide symporter responds to certain phthalate plasticisers. Mol Cell Endocrinol 2005, 244: MESSINA M, REDMOND G. Effects of soy protein and soybean isoflavones on thyroid function in healthy adults and hypothyroid patients: A review of the relevant literature. Thyroid 2006, 16: LABIB M, GAMA R, WRIGHT J, MARKS V, ROBINS D. Dietary maladvice as a cause of hypothyroidism and short stature. Br Med J 1989, 298: RIPP JA. Soybean-induced goiter. Am J Dis Child 1961, 102: CONRAD SC, CHIU H, SILVERMAN BL. Soy formula complicates management of congenital hypothyroidism. Arch Dis Child 2004, 89: FORT P, MOSES N, FASANO M, GOLDBERG T, LIFSHITZ F. Breast and soy-formula feedings in early infancy and the prevalence of autoimmune thyroid disease in children. J Am Coll Nutr 1990, 9: DOERGE DR, SHEEHAN DM. Goitrogenic and estrogenic activity of soy isoflavones. Environ Health Perspect 2002, 110(Suppl 3): SCHMUTZLER C, HAMANN I, HOFMANN PJ, KOVACS G, STEMMLER L, MENTRUP B ET AL. Endocrine active compounds affect thyrotropin and thyroid hormone levels in serum as well as endpoints of thyroid hormone action in liver, heart and kidney. Toxicology 2004, 205: KHAN MA, HANSEN LG. Ortho-substituted polychlorinated biphenyl (PCB) congeners (95 or 101) decrease pituitary response to thyrotropin releasing hormone. Toxicol Lett 2003, 144: LANGER P, KOCAN A, TAJTÁKOVÁ M, KOSKA J, RÁDIKOVÁ Z, KSINAN- TOVÁ L ET AL. Increased thyroid volume, prevalence of thyroid antibodies and impaired fasting glucose in young adults from organochlorine cocktail polluted area: outcome of transgen-

8 14 Ε. ΚΟΥΣΤΑ και Γ. ΜΑΣΤΟΡΑΚΟΣ erational transmission? Chemosphere 2008, 73: SCHELL LM, GALLO MV, RAVENSCROFT J, DeCAPRIO AP. Persistent organic pollutants and anti-thyroid peroxidase levels in Akwesasne Mohawk young adults. Environ Res 2009, 109: TURYK ME, ANDERSON HA, PERSKY VW. Relationships of thyroid hormones with polychlorinated biphenyls, dioxins, furans, and DDE in adults. Environ Health Perspect 2007, 115: MIYAZAKI W, IWASAKI T, TAKESHITA A, KURODA Y, KOIBUCHI N. Polychlorinated biphenyls suppress thyroid hormone receptormediated transcription through a novel mechanism. J Biol Chem 2004, 279: CROFTON KM. Developmental disruption of thyroid hormone: Correlations with hearing dysfunction in rats. Risk Anal 2004, 24: PARK HY, PARK JS, SOVCIKOVA E, KOCAN A, LINDERHOLM L, BERG- MAN A ET AL. Exposure to hydroxylated polychlorinated biphenyls (OH-PCBs) in the prenatal period and subsequent neurodevelopment in eastern Slovakia. Environ Health Perspect 2009, 117: KOOPMAN-ESSEBOOM C, MORSE DC, WEISGLAS-KUPERUS N, LUTKE- SCHIPHOLT IJ, VAN DER PAAUW CG, TUINSTRA LG ET AL. Effects of dioxins and polychlorinated biphenyls on thyroid hormone status of pregnant women and their infants. Pediatr Res 1994, 36: TAKSER L, MERGLER D, BALDWIN M, DE GROSBOIS S, SMARGIAS- SI A, LAFOND J. Thyroid hormones in pregnancy in relation to environmental exposure to organochlorine compounds and mercury. Environ Health Perspect 2005, 113: CHEVRIER J, ESKENAZI B, HOLLAND N, BRADMAN A, BARR DB. Effects of exposure to polychlorinated biphenyls and organochlorine pesticides on thyroid function during pregnancy. Am J Epidemiol 2008, 168: HERBSTMAN JB, SJÖDIN A, APELBERG BJ, WITTER FR, HALDEN RU, PATTERSON DG ET AL. Birth delivery mode modifies the associations between prenatal polychlorinated biphenyl (PCB) and polybrominated diphenyl ether (PBDE) and neonatal thyroid hormone levels. Environ Health Perspect 2008, 116: JACOBSON JL, JACOBSON SW, HUMPHREY HE. Effects of in utero exposure to polychlorinated biphenyls and related contaminants on cognitive functioning in young children. J Pediatr 1990, 116: WALKOWIAK J, WIENER JA, FASTABEND A, HEINZOW B, KRÄMER U, SCHMIDT E ET AL. Environmental exposure to polychlorinated biphenyls and quality of the home environment: Effects on psychodevelopment in early childhood. Lancet 2001, 358: BOUCHER O, MUCKLE G, BASTIEN CH. Prenatal exposure to polychlorinated biphenyls: A neuropsychologic analysis. Environ Health Perspect 2009, 117: STEWART PW, LONKY E, REIHMAN J, PAGANO J, GUMP BB, DARVILL T. The relationship between prenatal PCB exposure and intelligence (IQ) in 9-year-old children. Environ Health Perspect 2008, 116: ZOELLER TR. Environmental chemicals targeting thyroid. Hormones (Athens) 2010, 9: ZORRILLA LM, GIBSON EK, JEFFAY SC, CROFTON KM, SETZER WR, COOPER RL ET AL. The effects of triclosan on puberty and thyroid hormones in male Wistar rats. Toxicol Sci 2009, 107: ALLMYR M, PANAGIOTIDIS G, SPARVE E, DICZFALUSY U, SAND- BORGH-ENGLUND G. Human exposure to triclosan via toothpaste does not change CYP3A4 activity or plasma concentrations of thyroid hormones. Basic Clin Pharmacol Toxicol 2009, 105: LARSEN PR, DABIES TF, SCHLUMBERGER MJ, HAY ID. Thyroid physiology and diagnostic evaluation of patients with thyroid disorders. In: Kronenberg HM, Melmed S, Polonsky KS, Larsen PR (eds) Williams textbook of endocrinology. 11th ed. Saunders Elsevier, Philadelphia, 2008: RADOVIĆ B, MENTRUP B, KÖHRLE J. Genistein and other soya isoflavones are potent ligands for transthyretin in serum and cerebrospinal fluid. Br J Nutr 2006, 95: DARNERUD PO, AUNE M, LARSSON L, HALLGREN S. Plasma PBDE and thyroxine levels in rats exposed to Bromkal or BDE-47. Chemosphere 2007, 67:S386 S HALLGREN S, DARNERUD PO. Polybrominated diphenyl ethers (PBDEs), polychlorinated biphenyls (PCBs) and chlorinated paraffins (CPs) in rats-testing interactions and mechanisms for thyroid hormone effects. Toxicology 2002, 177: TURYK ME, PERSKY VW, IMM P, KNOBELOCH L, CHATTERTON R, AN- DERSON HA. Hormone disruption by PBDEs in adult male sport fish consumers. Environ Health Perspect 2008, 116: HAGMAR L, BJÖRK J, SJÖDIN A, BERGMAN A, ERFURTH EM. Plasma levels of persistent organohalogens and hormone levels in adult male humans. Arch Environ Health 2001, 56: LOPEZ-ESPINOSA MJ, VIZCAINO E, MURCIA M, LLOP S, ESPADA M, SECO V ET AL. Association between thyroid hormone levels and 4,4 -DDE concentrations in pregnant women (Valencia, Spain). Environ Res 2009, 109: ALVAREZ-PEDREROL M, RIBAS-FITÓ N, TORRENT M, CARRIZO D, GRI- MALT JO, SUNYER J. Effects of PCBs, p,p -DDT, p,p -DDE, HCB and beta-hch on thyroid function in preschool children. Occup Environ Med 2008, 65: ALVAREZ-PEDREROL M, RIBAS-FITÓ N, TORRENT M, CARRIZO D, GAR- CIA-ESTEBAN R, GRIMALT JO ET AL. Thyroid disruption at birth due to prenatal exposure to beta-hexachlorocyclohexane. Environ Int 2008, 34: BACCARELLI A, GIACOMINI SM, CORBETTA C, LANDI MT, BONZI- NI M, CONSONNI D ET AL. Neonatal thyroid function in Seveso 25 years after maternal exposure to dioxin. PLoS Med 2008, 5:e SANTINI F, MANTOVANI A, CRISTAUDO A, RAGO T, MARSILI A, BU- SELLI R ET AL. Thyroid function and exposure to styrene. Thyroid 2008, 18: HURLEY PM. Mode of carcinogenic action of pesticides inducing thyroid follicular cell tumors in rodents. Environ Health Perspect 1998, 106: QUACH T, DOAN-BILLING PA, LAYEFSKY M, NELSON D, NGUYEN KD, OKAHARA L ET AL. Cancer incidence in female cosmetologists and manicurists in California, Am J Epidemiol 2010, 172: Corresponding author: E. Kousta, 6 S. Arvanitaki street, GR Corfu, Greece

Οι επιπτώσεις των ενδοκρινικών διαταρακτών στο γυναικείο αναπαραγωγικό σύστημα.

Οι επιπτώσεις των ενδοκρινικών διαταρακτών στο γυναικείο αναπαραγωγικό σύστημα. Ανασκόπηση Οι επιπτώσεις των ενδοκρινικών διαταρακτών στο γυναικείο αναπαραγωγικό σύστημα. Χριστίνα Μαντζούκη, Γεώργιος Μαστοράκος, Δημήτριος Γ. Γουλής, Ελένη Κούστα Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

35. ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ

35. ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ 35. ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΟΡΙΣΜΟΙ Θυρεοτοξίκωση είναι η κλινική και βιοχημική κατάσταση που οφείλεται στην εκσεσημασμένη παραγωγή και έκθεση στις θυρεοειδικές ορμόνες κάθε αιτιολογίας. Αντίθετα, υπερθυρεοειδισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία του θυρεοειδούς αδένα από τη νεογνική στην πρώτη παιδική ηλικία 1

Φυσιολογία του θυρεοειδούς αδένα από τη νεογνική στην πρώτη παιδική ηλικία 1 22 Φυσιολογία του θυρεοειδούς αδένα από τη νεογνική στην πρώτη παιδική ηλικία 1 Α. ΓΑΛΛΗ-ΤΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ, 2 Ι. ΜΑΓΓΑΝΑ 1 Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής- Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας 2 Ειδικευόμενη Παιδιατρικής,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

Σιωπηλή και µετά τοκετό θυρεοείτιδα

Σιωπηλή και µετά τοκετό θυρεοείτιδα 14 Σιωπηλή και µετά τοκετό θυρεοείτιδα Α. ΤΣΑΤΣΟΥΛΗΣ Καθηγητής Παθολογίας Ενδοκρινολογίας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Εισαγωγή σιωπηλή θυρεοειδίτιδα χαρακτηρίζεται από προσωρινή φάση θυρεοτοξίκωσης ακολουθούμενη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes Αλληλεπιδράσεις φυτο-οιστρογόνων της διατροφής με γονίδια που εμπλέκονται στον μεταβολισμό των οστών Ρωξάνη Τέντα Roxane Tenta Assistant Prof. in Human Physiology Interactions between diet-derived phytoestrogens

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη. Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα»

ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη. Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα» ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα» Γονιμότητα ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη Επίδραση εγκυμοσύνης στις ΙΦΝΕ Επίδραση των ΙΦΝΕ στην εγκυμοσύνη Χειρισμός ΙΦΝΕ κατά την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ.

ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ. Φάσμα εκδηλώσεων συγγενών λοιμώξεων Μακροχρόνιες συνέπειες ενδοκρινοπάθειες ΠΡΟΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΧΡΗΣΗ ΚΙΝΗΤΟΥ ΤΗΛΕΦΩΝΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΓΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. ΧΡΙΣΤΟΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ Ι. Ιωαννίδης Παθολόγος Υπεύθυνος ιαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Γ.Ν.Ν.Ιωνίας«Αγία Όλγα» Προδιαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο «Ενδοκρινολογική Κλινική» Διευθύντρια: Dr. Μαρίνα Κήτα Εργαστηριακοί προσδιορισμοί θυρεοειδικής λειτουργίας

Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο «Ενδοκρινολογική Κλινική» Διευθύντρια: Dr. Μαρίνα Κήτα Εργαστηριακοί προσδιορισμοί θυρεοειδικής λειτουργίας Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο «Ενδοκρινολογική Κλινική» Διευθύντρια: Dr. Μαρίνα Κήτα Εργαστηριακοί προσδιορισμοί θυρεοειδικής λειτουργίας Μαρία Πουλασουχίδου Ειδικευόμενη Ενδοκρινολογίας Εισαγωγή - 1 Οι εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΩΤΣΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΙΑΒΗΤΗ, ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟ ΥΠΕΡΩΣΜΩΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΟΣ ΔΡΑΚΑΚΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΜΑΙΕΥΤΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΓΥΝ/ΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΠΕΤΡΟΣ ΔΡΑΚΑΚΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΜΑΙΕΥΤΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΓΥΝ/ΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΕΤΡΟΣ ΔΡΑΚΑΚΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΜΑΙΕΥΤΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΓΥΝ/ΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΕΧΝΗΤΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΩΟΘΥΛΑΚΙΟΡΡΗΞΙΑΣ ΛΗΨΗ ΩΑΡΙΩΝ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΕΜΒΡΥΟΜΕΤΑΦΟΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ο θυρεοειδής αδένας στη γυναικεία αναπαραγωγή και εγκυμοσύνη*

Ο θυρεοειδής αδένας στη γυναικεία αναπαραγωγή και εγκυμοσύνη* Ο θυρεοειδής αδένας στη γυναικεία αναπαραγωγή και εγκυμοσύνη* Γεώργιος Μαοτοράκος Ενδοκρινολόγος, Επίκ. Καθηγητής, Ενδοκρινολογική Μονάδα, Β' Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική, Αρεταιειο Νοσοκομείο,

Διαβάστε περισσότερα

Εθνική Επιτροπή Περιβάλλον Και Υγεία Του Παιδιού H ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΠΟ ΣΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΣΑΣ: ΔΩΡΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΖΩΗΣ

Εθνική Επιτροπή Περιβάλλον Και Υγεία Του Παιδιού H ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΠΟ ΣΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΣΑΣ: ΔΩΡΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΖΩΗΣ Εθνική Επιτροπή Περιβάλλον Και Υγεία Του Παιδιού H ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΠΟ ΣΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΣΑΣ: ΔΩΡΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΖΩΗΣ Δρ Στέλλα Κάννα Μιχαηλίδου Πρόεδρος Εθνικής Επιτροπής Περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Θεοφάνης Παύλου Αρ. Φοιτ. Ταυτότητας: 2010207299 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πεδίο Εφαρμογής. Πρόληψη και Παράγοντες Κινδύνου

Πεδίο Εφαρμογής. Πρόληψη και Παράγοντες Κινδύνου Εξετάσεις λειτουργίας του θυρεοειδούς: διάγνωση και παρακολούθηση των διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες για την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας Πεδίο Εφαρμογής Οι παρούσες κατευθυντήριες οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Υποθυρεοειδισµός της εγκύου - Επιδράσεις στο έµβρυο. Πρόληψη ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Υποθυρεοειδισµός της εγκύου - Επιδράσεις στο έµβρυο. Πρόληψη ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ 1 Υποθυρεοειδισµός της εγκύου - Επιδράσεις στο έµβρυο. Πρόληψη ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ Επίκουρος Καθηγητής Παιδιατρικής Ενδοκρινολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Εισαγωγή Η θυρεοειδική λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες

Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ) Εργαστήριο Κλινικών Κατευθυντηρίων Οδηγιών για εργαστηριακές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ Μετεµµηνοπαυσιακό Ορµονικό Προφίλ (Για µετεµµηνοπαυσιακούς και ακανόνιστους κύκλους) Η εµµηνόπαυση προκαλείται από σταδιακή µεταβολή της ευαισθησίας των ωοθηκών προς τις Γοναδοτροπίνες

Διαβάστε περισσότερα

Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο. Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού

Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο. Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Επιδημία Παχυσαρκίας Source: IASOWebsite 2013 Αν δεν πάρουμε σύντομα αποτελεσματικά μέτρα,

Διαβάστε περισσότερα

Υποθυρεοειδισμός. www.endokrinologos.com. Διάγνωση Η πιο σημαντική και απαραίτητα εξέταση για τη διάγνωση του

Υποθυρεοειδισμός. www.endokrinologos.com. Διάγνωση Η πιο σημαντική και απαραίτητα εξέταση για τη διάγνωση του ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ Υποθυρεοειδισμός Η ετυμολογία της λέξης θυρεοειδής δείχνει τη σημαντική θέση που κατέχει στην λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού. Προέρχεται από τη λέξη 'θυρεός' που σημαίνει έμβλημα και αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμοί ερευνών. Βαγγέλης Ευαγγέλου

Σχεδιασμοί ερευνών. Βαγγέλης Ευαγγέλου Σχεδιασμοί ερευνών Βαγγέλης Ευαγγέλου Ιεράρχηση των αποδείξεων στην ιατρική έρευνα Figure 2. Box Plots for Total Citation Counts for Various Study Designs for Articles Published in 1991 and 2001 Box length

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος «Ενδυνάμωση και υποστήριξη ομάδων οικογενειών ατόμων με αυτισμό» Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων ΙΙ ΕΠΕΑΕΚ Ενέργεια 1.1.4 Εκπαίδευση Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες Πράξη 1.1.4 α Φορέας Υλοποίησης:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ Ο θυρεοειδής αδένας εκκρίνει: α) από τα θυλακιώδη κύτταρα τις ορμόνες θυροξίνη (Τ4) τρι-ιωδο ιωδο-θυρονίνη (Τ3) που ρυθμίζουν τα επίπεδα μεταβολισμού στους ιστούς, απαραίτητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Δημότριοσ Γ. Γουλόσ Επύκουροσ καθηγητόσ Ενδοκρινολογύασ Αναπαραγωγόσ ΑΠΘ

Δημότριοσ Γ. Γουλόσ Επύκουροσ καθηγητόσ Ενδοκρινολογύασ Αναπαραγωγόσ ΑΠΘ Μονϊδα Ενδοκρινολογύασ Αναπαραγωγόσ Α Μαιευτικό - Γυναικολογικό Κλινικό ΑΠΘ Ιατρικό Σχολό Αριςτοτϋλειο Πανεπιςτόμιο Θεςςαλονύκησ Θεραπεύα του υπογοναδιςμού κατϊ τη διϊρκεια τησ αναπαραγωγικόσ ηλικύασ Δημότριοσ

Διαβάστε περισσότερα

Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013

Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013 Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013 17.00-18.00 Έναρξη Συνεδρίου - Χαιρετισμοί 18.00-18.30 ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ Η παραδοσιακή μας διατροφή : Το χτες ως πρότυπο για το αύριο 18.30-19.45 ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ ΤΡΑΠΕΖΙ Κοιλιοκάκη

Διαβάστε περισσότερα

Yπερθυρεοειδισµός κατά την κύηση: Αντιµετώπιση του εµβρύου και του νεογνού ΜΑΡΙΑ ΚΑΡΑΝΤΖΑ-ΧΑΡΩΝΗ, MD FAAP

Yπερθυρεοειδισµός κατά την κύηση: Αντιµετώπιση του εµβρύου και του νεογνού ΜΑΡΙΑ ΚΑΡΑΝΤΖΑ-ΧΑΡΩΝΗ, MD FAAP 2 Yπερθυρεοειδισµός κατά την κύηση: Αντιµετώπιση του εµβρύου και του νεογνού ΜΑΡΙΑ ΚΑΡΑΝΤΖΑ-ΧΑΡΩΝΗ, MD FAAP Παιδίατρος - Ενδοκρινολόγος Επιστημονικός Συνεργάτης Α Παιδιατρικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή.

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΡΑΦΕΙΟΚΡΑΤΙΑ βλάπτει σοβαρά την υγεία

Η ΓΡΑΦΕΙΟΚΡΑΤΙΑ βλάπτει σοβαρά την υγεία Η ΓΡΑΦΕΙΟΚΡΑΤΙΑ βλάπτει σοβαρά την υγεία Τα επίσημα στοιχεία μάς εμφανίζουν σε πολύ ευνοϊκότερη θέση σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη. Με μια μικρή λεπτομέρεια: από τα οκτώ εργαστήρια που διενεργούν τους

Διαβάστε περισσότερα

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ.

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. Η σηµασία των κονδυλωµάτων ως πρόβληµα υγείας Επίπτωση:

Διαβάστε περισσότερα

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 «Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 Κοιλιοκάκη Ι Η κοιλιοκάκη είναι ανοσολογική πάθηση, που προκαλεί κυρίως βλάβες στο λεπτό έντερο αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ

ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ 1 ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ Μήπως τελευταία νιώθετε υποτονικά, ή βρίσκεστε συνεχώς σε υπερένταση; Νυστάζετε συνεχώς και ενώ δεν έχετε αλλάξει τις διατροφικές σας συνήθειες, παίρνετε πολύ εύκολα

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Συσχέτιση της σωματικής δραστηριότητας (ΣΔ) με τον κίνδυνο για νεοπλασίες

Διαβάστε περισσότερα

ιστοσελίδα GENDER: 2 Female Mean of TV mother's educational background 5,5 5,0 4,5 4,0 3,5 3,0 2,5 2,0

ιστοσελίδα GENDER: 2 Female Mean of TV mother's educational background 5,5 5,0 4,5 4,0 3,5 3,0 2,5 2,0 ιστοσελίδα GENDER: 2 Female 5,5 5,0 4,5 4,0 3,5 Mean of TV 3,0 2,5 2,0 elementary graduate high school graduate university or colleg mother's educational background Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Participating

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Ιφιγένεια Πηδώνια-Μανίκα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Κλινικής Βιοχημείας τηςιατρικήςσχολήςτουα.π.θ. τ. Διευθύντρια του Βιοχημικού Εργαστηρίου του Νοσοκομείου ΑΧΕΠΑ Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιαγγειακή*υγεία! Διατροφή!&!Αντιγήρανση! Δημήτρης!Συκιανάκης! Gerontology & Antiaging Medicine!

Καρδιαγγειακή*υγεία! Διατροφή!&!Αντιγήρανση! Δημήτρης!Συκιανάκης! Gerontology & Antiaging Medicine! Καρδιαγγειακή*υγεία Διατροφή&Αντιγήρανση ΔημήτρηςΣυκιανάκης Gerontology & Antiaging Medicine Χτυπώ&χτυπώ,&δίχως&να&σε&πονώ,&μ'&αν&πάψω& να&χτυπώ,&χάθηκες&στο&λεπτό. && &Τι&είναι&; Μαφυσικά ηκαρδιά. -Τοόργανοτης«ζωής»όλωνμας,τοόργανοπουσυμπάσχει&μετοάγχοςμας,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ

ΦΥΣΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ Δημήτρης Κουρέτας, PhD Τμήμα Βιοχημείας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Η παχυσαρκία θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Παναγιώτης Κοκκόρης Ενδοκρινολόγος- ιαβητολόγος Επιµελητής Ενδοκρινολογικής Κλινικής του 251 Γενικού Νοσοκοµείου Αεροπορίας ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Η παχυσαρκία είναι µια κατάσταση που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ Νόσοι θυρεοειδούς Υποθυρεοειδισμός Υπερθυρεοειδισμός Υπερπλασία θυρεοειδούς : βρογχοκήλη (διάχυτη) οζώδης Νεοπλάσματα θυρεοειδούς Υπερπλασία

Διαβάστε περισσότερα

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία»

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» Μερόπη Κοντογιάννη Επίκουρη Καθηγήτρια Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ρ ήμ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Μεσογειακή δίαιτα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΡΑΣΕΩΣ

ΟΙ ΕΠΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΡΑΣΕΩΣ ΟΙ ΕΠΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΡΑΣΕΩΣ ΤΩΝ ΟΡΜΟΝΩΝ Κωνσταντίνος Καλλαράς Ιατρός Παθολόγος Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας Ιατρικής Σχολής Α.Π.Θ. Γενικές έννοιες Ενδοκρινής έκκριση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μη επεμβατικός Προγεννητικός έλεγχος

Μη επεμβατικός Προγεννητικός έλεγχος Μη επεμβατικός Προγεννητικός έλεγχος Α. Κολιαλέξη, Βιοπαθολόγος PhD Εργαστήριο Ιατρικής Γενετικής Πανεπιστημίου Αθηνών Μη επεμβατικός ΠΕ από cffdna στο πλάσμα εγκύου Ελεύθερο Εμβρυϊκό DNA στη μητρική κυκλοφορία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΝΕΟΓΕΝΝΗΤΩΝ. Δρ.Δ.Λάγγας

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΝΕΟΓΕΝΝΗΤΩΝ. Δρ.Δ.Λάγγας ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΝΕΟΓΕΝΝΗΤΩΝ Δρ.Δ.Λάγγας Βασική αρχή : Δευτερογενής πρόληψη Εφαρμογή σε: πληθυσμιακό επίπεδο νεογνά υψηλού κινδύνου Μέθοδοι : χαρακτηριστικά των sceening tests Ιστορικά Φαινυλκετονουρία

Διαβάστε περισσότερα

Δρ Ελευθερία Ελμίνα Λευκού Αιματολόγος. Εξειδικευθείσα στην Αιμόσταση Αιματολογία κυήσεως Στο Guy s & St Thomas hospital, London, UK

Δρ Ελευθερία Ελμίνα Λευκού Αιματολόγος. Εξειδικευθείσα στην Αιμόσταση Αιματολογία κυήσεως Στο Guy s & St Thomas hospital, London, UK ΙΜΕΘΑ Αθήνα 10 12/4/2014 Δρ Ελευθερία Ελμίνα Λευκού Αιματολόγος Εξειδικευθείσα στην Αιμόσταση Αιματολογία κυήσεως Στο Guy s & St Thomas hospital, London, UK Δεν υπάρχουν προοπτικές τυχαιοποιημένες μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΟΚΡΙΝΕΙΣ ΙΑΚΟΠΤΕΣ

ΕΝ ΟΚΡΙΝΕΙΣ ΙΑΚΟΠΤΕΣ ΕΝ ΟΚΡΙΝΕΙΣ ΙΑΚΟΠΤΕΣ Μανώλης Οικονόµου Επίκουρος Καθηγητής Φαρµακογενετικής ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Εργαστήριο Θεραπευτικής Εξατοµίκευσης 2η Πανεπιστηµιακή Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ ΑΔΕΝΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΟΡΜΟΝΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ (ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ

Ο ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ ΑΔΕΝΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΟΡΜΟΝΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ (ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ Ο ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ ΑΔΕΝΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΟΡΜΟΝΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ (ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ) ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ Ο ΘΥΡΕΟΕΙ ΗΣ Α ΕΝΑΣ Ο ΘΥΡΕΟΕΙ ΗΣ Α ΕΝΑΣ Ο ΘΥΡΕΟΕΙ ΗΣ Α ΕΝΑΣ Ο

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Καλυβιανάκης Δημήτρης, Ουρολόγος Υπότροφος ΜΜΟΠ 27 30 Μαΐου 2010. Πορταριά Πήλιο Εισαγωγή (1) Λίγες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Άσκηση και διατροφή στην πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών 2. ΚΩΔ. Μ/ΤΟΣ: MΒ04 3. ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος

Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος Χαράλαμπος Γ. Πλατής (Διοικητής Πρόεδρος ΔΣ ΓΝ Σύρου) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΟΜΑΔΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Θεσσαλονίκη, 18-20 Φεβρουαρίου 2010 1 Εργασιακό stress

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΤΑΡΟΣ ΗΛΙΑΣ Γεωπόνος, Σύµβουλος Βιολογικής Γεωργίας '' ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΥΓΕΙΑ''

ΚΑΝΤΑΡΟΣ ΗΛΙΑΣ Γεωπόνος, Σύµβουλος Βιολογικής Γεωργίας '' ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΥΓΕΙΑ'' ΚΑΝΤΑΡΟΣ ΗΛΙΑΣ Γεωπόνος, Σύµβουλος Βιολογικής Γεωργίας '' ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΥΓΕΙΑ'' Από το 1950 και µετά αρχίζει η εντατικοποίηση της γεωργικής παραγωγής εστιάζοντας το ενδιαφέρον της αποκλειστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ Παθοφυσιολογία, Διάγνωση και Αντιμετώπιση Alexander Kofinas, MD Director Kofinas Perinatal Associate Professor Clinical Obstetrics and Gynecology Cornell University, College of Medicine

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ ΑΜΕΣΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΝΑΙΜΙΑ ΜΗ ΓΡΗΓΟΡΗ ΕΠΑΝΑΦΟ- ΡΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΜΗ ΓΡΗΓΟΡΗ ΑΠΩΛΕΙΑ ΒΑΡΟΥΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Yποθυρεοειδισµός στα παιδιά και εφήβους

Yποθυρεοειδισµός στα παιδιά και εφήβους 22 Yποθυρεοειδισµός στα παιδιά και εφήβους Ε. ΒΛΑΧΟΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Παιδίατρος - Ενδοκρινολόγος Διευθύντρια Τμήμα Αύξησης κι Ανάπτυξης, Νοσοκομείο Παίδων «Π. & Α. Κυριακού» 1. Εισαγωγή υποθυρεοειδισμός απαντάται

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΜΟΝΕΣ. 326 RT 3 U (Resin T 3 Uptake) Φυσιολογικές Τιµές είγµα S (0,5 ml) 24 34 % Σταθερότητα: 7d / 4 C

ΟΡΜΟΝΕΣ. 326 RT 3 U (Resin T 3 Uptake) Φυσιολογικές Τιµές είγµα S (0,5 ml) 24 34 % Σταθερότητα: 7d / 4 C ΟΡΜΟΝΕΣ 312 T 3 (Τριϊωδοθυρονίνη) Φυσιολογικές Τιµές είγµα S (0,5 ml) Ενήλικες 0,8 1,9 ng/ml Σταθερότητα: 7d / 4 C Παιδιά 1 3 ηµερών 0,9 3,2 4 30 ηµερών 0,8 3,3 ng / ml 1,54 = nmol / L 2 12 µηνών 0,8 3,2

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010)

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Καραγιάννη Δ. 1, Μπάμπα Α. 2, Σουμανίδησ τ. 2, Ρίζοσ Π 2., Μπαλτζήσ Δ. 3, κούτασ Δ., ΚοτςαμίδηΙ.

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΡΕΑ PLUS. Περιβάλλον και υγεία του παιδιού ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ

ΡΕΑ PLUS. Περιβάλλον και υγεία του παιδιού ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Περιβάλλον και υγεία του παιδιού ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗΣ Με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαικής ένωσης Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Columbia Water Purification System (διπλό σύστηµα) Στους παρακάτω πίνακες δίνονται τα αποτελέσµατα των δοκιµών αποµάκρυνσης ρύπων: Columbia Water

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα ά ς ό ς. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Ιούνιος 2011 Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική δυσλειτουργία έ ς ή ς έ. ό. ί ς ός ί ς ί ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική

Διαβάστε περισσότερα

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Χριστιάνα Γ. Παυλίδου D.U., MSc Κλινικός ιατροφολόγος ιαιτολόγος Επιστηµονικός σύµβουλος ΠΑΙ ΕΙΑΤΡΟΦΗ by Epode Παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα Το

Διαβάστε περισσότερα

WHEN KIDS ARE NOT JUST SMALL ADULTS. ενήλικες»

WHEN KIDS ARE NOT JUST SMALL ADULTS. ενήλικες» WHEN KIDS ARE NOT JUST SMALL ADULTS Γιατί τα παιδιά δεν είναι απλά «μικροί ενήλικες» ρ. Χρ. Κανακά Gantenbein Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Παιδ. Ενδοκρινολογίας Νεανικού ιαβήτη Α Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

HIV/AIDS στη λοχεία Ιδιαιτερότητες στο τοκετό Διατροφή νεογνού. Τριαντογιάννη Άννα-Μαρία Χρονοπούλου Μαίρη

HIV/AIDS στη λοχεία Ιδιαιτερότητες στο τοκετό Διατροφή νεογνού. Τριαντογιάννη Άννα-Μαρία Χρονοπούλου Μαίρη HIV/AIDS στη λοχεία Ιδιαιτερότητες στο τοκετό Διατροφή νεογνού Τριαντογιάννη Άννα-Μαρία Χρονοπούλου Μαίρη Αντιμετώπιση και αγωγή νεογνού Το νεογνό πρέπει να καθαρίζεται από το αίμα και τις εκκρίσεις

Διαβάστε περισσότερα

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Πέτρος Καρακίτσος Καθηγητής Κυτταρολογίας Διευθυντής Εργαστηρίου Διαγνωστικής

Διαβάστε περισσότερα

Βασίλειος Τάνος M.D Γυναικολόγος Ογκολόγος

Βασίλειος Τάνος M.D Γυναικολόγος Ογκολόγος Οικογενής καρκίνος του μαστού σε Κύπριες ασθενείς Μοντέλο προοπτικού μαζικού ελέγχου για την πρόληψη του καρκίνου του μαστού σε ειδικές πληθυσμιακές ομάδες Βασίλειος Τάνος M.D Γυναικολόγος Ογκολόγος Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

HIV λοίμωξη στα παιδιά: από τη θεραπεία... στην πρόληψη. Βάνα Παπαευαγγέλου ΑΤΤΙΚΟΝ 30/09/2014

HIV λοίμωξη στα παιδιά: από τη θεραπεία... στην πρόληψη. Βάνα Παπαευαγγέλου ΑΤΤΙΚΟΝ 30/09/2014 HIV λοίμωξη στα παιδιά: από τη θεραπεία... στην πρόληψη Βάνα Παπαευαγγέλου ΑΤΤΙΚΟΝ 30/09/2014 Περιεχόµενα Επιδηµιολογία HIV λοίµωξης (2014) ΟιόςHIV ιάγνωση κλινική εικόνα Θεραπεία Κάθετη µετάδοση: απο

Διαβάστε περισσότερα

Τα αμηκμλέα ζημ πνάζηκμ ηζάη

Τα αμηκμλέα ζημ πνάζηκμ ηζάη Το πράζινο ηζάι Τμ πνάζηκμ ηζάη (Camellia Sinensis) είκαη γκςζηό εδώ θαη 5.000 πνόκηα ζημοξ Κηκέδμοξ. Μέζς ηεξ Κίκαξ έθζαζε ζηεκ Ιαπςκία, ζηεκ Ικδία θαη ζηεκ Ικδμκεζία. Σηεκ Γονώπε ημ έθενακ από ηεκ Κίκα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΩΧΡΙΝΟΤΡΟΠΟΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΕ ΚΥΗΣΗ 35 ΕΒΔ. ΧΩΡΙΣ ΑΛΛΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ. Κουμπής Δ.Χρυσοβαλάντης M.

ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΩΧΡΙΝΟΤΡΟΠΟΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΕ ΚΥΗΣΗ 35 ΕΒΔ. ΧΩΡΙΣ ΑΛΛΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ. Κουμπής Δ.Χρυσοβαλάντης M. 96 ΤΥΕΘ - Κλινική Χιος, 2401 ΓΣΝΑ, 3Κλινίκη Χίος, 4ΓΝΝ ΧΙΟΥ 1 Εισαγωγή Το περιστατικό που περιγράφεται αποτελεί σπάνια εμφάνιση του συνδρόμου της ωχρινοτρόπου διέγερσης των ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Κριτήρια ταξινόμησης κατά CLP: Κίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία Καρκινογένεση, Μεταλλαξιγένεση, Τοξικότητα στην αναπαραγωγή

Κριτήρια ταξινόμησης κατά CLP: Κίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία Καρκινογένεση, Μεταλλαξιγένεση, Τοξικότητα στην αναπαραγωγή ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΓΕΝΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΟΥ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ 11 η Ετήσια Σύσκεψη Επιθεωρητών REACH, CLP 2015 Εθνική Συνάντηση Εργασίας του PROTEAS Αθήνα, 27-2929 Απριλίου 2015 Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΥΓΟ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΑ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΤΟ ΑΥΓΟ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΑ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟ ΑΥΓΟ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΑ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Το αυγό αποτελεί ένα από τα πλέον αµφιλεγόµενα τρόφιµα των τελευταίων δεκαετιών, καθώς µέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1970, εθεωρείτο τρόφιµο µε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ [ Αναστασία Πέτρου ] 2009625164 Λευκωσία 2014

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοανοσία και εγκυµοσύνη 1

Αυτοανοσία και εγκυµοσύνη 1 25 Αυτοανοσία και εγκυµοσύνη 1 ΣΤ.Χ. ΝΙΚΟΠΟΥΛΟΥ, 2 Ι. ΗΛΙΑΣ 1 Ενδοκρινολόγος, Διευθύντρια ΕΣΥ, Επιστημονική Υπεύθυνη Τμήματος Ενδοκρινολογίας-Διαβήτου και Μεταβολισμού, Νοσοκομείο-Μαιευτήριο Αθηνών «Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τι είναι η οστεοπόρωση; Η οστεοπόρωση είναι η συχνότερη πάθηση των οστών και χαρακτηρίζεται, πρώτον, από χαμηλή οστική μάζα ή, πιο απλά, από λιγότερη ποσότητα οστού και δεύτερον, από διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Θυρεοειδής αδένας: όσα πρέπει να γνωρίζει ο παιδίατρος

Θυρεοειδής αδένας: όσα πρέπει να γνωρίζει ο παιδίατρος Θυρεοειδής αδένας: όσα πρέπει να γνωρίζει ο παιδίατρος Συγγενής υποθυρεοειδισμός Επίκτητος υποθυρεοειδισμός Αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα Υποκλινικός υποθυρεοειδισμός Νόσος Graves Όζοι θυρεοειδούς Νεογνό μητέρας

Διαβάστε περισσότερα

Το τραύμα σε αριθμούς ''Η επιδημία έχει αρχίσει''

Το τραύμα σε αριθμούς ''Η επιδημία έχει αρχίσει'' ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΠΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑτΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 121 Το τραύμα σε αριθμούς ''Η επιδημία έχει αρχίσει'' ΒΑΣΙΛΗΣ ΓΡΟΣΟΜΑΝΙΔΗΣ, ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΠΟντΛΗΣ Το Τραύμα αποτελεί μια από τις συχνότερες αιτίες θανάτου (5η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ- TABLE ΤΡΟΠΟΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ 1. ΓΙΑ ΠΟΙΕΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ Η ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΙΝΑΙ ΚΑΛΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΝΑΣ ΠΙΝΑΚΑΣ; ΚΑΛΗ ΕΠΙΛΟΓΗ

ΠΙΝΑΚΑΣ- TABLE ΤΡΟΠΟΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ 1. ΓΙΑ ΠΟΙΕΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ Η ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΙΝΑΙ ΚΑΛΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΝΑΣ ΠΙΝΑΚΑΣ; ΚΑΛΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΡΟΠΟΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΑΡΑΤΖΑΦΕΡΗ, PhD ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΣΤΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Τ.Ε.Φ.Α.Α., Π.Θ. Π.Μ.Σ. ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2007 ΒΑΣΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΑΠΛΟΤΗΤΑ ΝΟΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΘΑΡΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ

1. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ 1. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΣΤΟΝ ΤΟΚΕΤΟ ΣΚΟΠΟΣ: Διαφύλαξη της υγείας της μητέρας Έγκαιρη διάγνωση της ενδομητρίου υποξίας ΚΑΡΔΙΟΤΟΚΟΓΡΑΦΗΜΑ (ΚΤΓ) Κατά την διάρκεια της κυήσεως οι γυναίκες πρέπει να ενημερώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Μαίας/ του Μαιευτή στη προώθηση του Μητρικού Θηλασμού

Ο ρόλος της Μαίας/ του Μαιευτή στη προώθηση του Μητρικού Θηλασμού Ο ρόλος της Μαίας/ του Μαιευτή στη προώθηση του Μητρικού Θηλασμού Δρ Βιβιλάκη Βικτωρία Μαία PGCERT MPH PHD ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Τμήμα Μαιευτικής ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΟΡΑΜΑ της μαίας Θα θέλαμε: Υγιείς Οικογένειες.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ - Αντινομάρχη Περιβάλλοντος - Διεύθυνση Προστασίας Περιβάλλοντος ΕΚΘΕΣΗ

ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ - Αντινομάρχη Περιβάλλοντος - Διεύθυνση Προστασίας Περιβάλλοντος ΕΚΘΕΣΗ MASS SPECTROMETRY AND DIOXIN ANALYSIS LAB tel. +(30-210) 650 3610, fax. +(30-210) 653 6873 e-mail: leondi@rrp.demokritos.gr www.rrp.demokritos.gr/ms-dioxin Υπεύθυνος: Δρ. Λεόντιος Λεοντιάδης Αρ. Εγγράφου

Διαβάστε περισσότερα

cell-free DNA στο μητρικό αίμα

cell-free DNA στο μητρικό αίμα cell-free DNA στο μητρικό αίμα Εφαρμογή στην κλινική πράξη στην Ελλάδα Παπαϊωάννου Γεώργιος-Κων/νος, PhD Υπεύθυνος Ιατρικής Εμβρύου Maιευτική & Γυναικολογική Κλινική ΓΑΙΑ Cell free DNA / Εισαγωγή στην

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Τα τρόφιμα είναι σύνθετοι συνδυασμοί που προέρχονται από πολλές πηγες. Όλα τα τρόφιμα έχουν τη δυνατότητα αλλεπίδρασης (χημικής) σε διαφορετικό βαθμό.

Διαβάστε περισσότερα

Προγραμματισμένος τοκετός στο σπίτι

Προγραμματισμένος τοκετός στο σπίτι Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 18 Μάιος 2014 Εισαγωγή Στην Ελλάδα ακόμη δεν υπάρχουν επίσημα επιδημιολογικά δεδομένα και υπολογίζεται ότι στις Η.Π.Α οι τοκετοί στο σπίτι αποτελούν περίπου το 0,5% των γεννήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι. Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων

Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι. Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων Ποιοί είναι ηλικιωμένοι? Ορίζονται ως οι ενήλικοι ηλικίας μεγαλύτερης των 65 ετών Διαφοροποιήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Καύση σκουπιδιών στις χωματερές & δημόσια υγεία

Καύση σκουπιδιών στις χωματερές & δημόσια υγεία Καύση σκουπιδιών στις χωματερές & δημόσια υγεία Στην Ελλάδα υπάρχουν πάνω από 3500 χώροι ανεξέλεγκτης απόρριψης σκουπιδιών (παράνομες χωματερές) (στοιχεία ΥΠΕΧΩΔΕ) και συνήθως βρίσκονται σε ακατάλληλες

Διαβάστε περισσότερα

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Καρδιαγγειακά Επεισόδια : Πρώτη αιτία θανάτου στις αναπτυγµένες χώρες Πολλοί παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΓΓΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΛΛΟΣ Α.Φ.Τ 2007947541 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Φλόκα Ελενα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Τομέας Φυσικής Περιβάλλοντος-Μετεωρολογίας Τμήμα Φυσικής Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Φλόκα Ελενα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Τομέας Φυσικής Περιβάλλοντος-Μετεωρολογίας Τμήμα Φυσικής Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Φλόκα Ελενα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Τομέας Φυσικής Περιβάλλοντος-Μετεωρολογίας Τμήμα Φυσικής Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ILATIC Project, Ημερίδα 14 Οκτωβρίου 2014, Λεμεσός Σκοπός Να αποτυπωθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα