ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο: ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΘΕΜΑ Α

Σχετικά έγγραφα
ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ & ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ - Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΟΜΑΔΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΟΙ ΠΙΝΑΚΕΣ. ΓΕΝΙΚΟΙ (περιέχουν όλες τις πληροφορίες που προκύπτουν από μια στατιστική έρευνα) ΕΙΔΙΚΟΙ ( είναι συνοπτικοί και σαφείς )

Α) Αν η διάμεσος δ του δείγματος Α είναι αρνητική, να βρεθεί το εύρος R του δείγματος.

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. ν 1 + ν ν κ = v (1) Για τη σχετική συχνότητα ισχύουν οι ιδιότητες:

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο : ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ

ΘΕΜΑ Α Α1. Αν οι συναρτήσεις f, g είναι παραγωγίσιμες στο, να αποδείξετε ότι ( f (x) + g(x)

F x h F x f x h f x g x h g x h h h. lim lim lim f x

ΟΜΑΔΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ

ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2012 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ

Α. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. Πληθυσμός: Το συνόλου του οποίου τα στοιχεία εξετάζουμε ως προς ένα ή περισσότερα χαρακτηριστικά τους.

Θέμα Α. Θέμα Β. ~ 1/9 ~ Πέτρος Μάρκου. % σχεδιάζουμε το πολύγωνο αθροιστικών σχετικών συχνοτήτων τοις

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ 1 Τί λέγεται πληθυσμός τι άτομα και τι μεταβλητή ενός πληθυσμού 2. Ποιες μεταβλητές λέγονται ποιοτικές ή κατηγορικές; 3.

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. για τα οποία ισχύει y f (x) , δηλαδή το σύνολο, x A, λέγεται γραφική παράσταση της f και συμβολίζεται συνήθως με C

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. B. Πώς ορίζεται ο συντελεστής μεταβολής ή συντελεστής. μεταβλητότητας μιας μεταβλητής X, αν x > 0 και πώς, αν

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ & ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

Οµάδα (I): Οµάδα (II): Οµάδα (III):

Δ Ι Α Γ Ω Ν Ι Σ Μ Α Σ Τ Α Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Α Γ Ε Ν Ι Κ Η Σ Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ. οι τιμές μιας μεταβλητής Χ ενός δείγματος πλήθους ν με k.

Ιωάννης Σ. Μιχέλης Μαθηματικός

ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ x 2. 6x x. 1B. Α) Να χαρακτηρίσετε ως σωστή (Σ) ή λανθασμένη (Λ) καθεμία από τις παρακάτω προτάσεις:

Ασκήσεις Άλγεβρας. Κώστας Γλυκός ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ. B ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Άλγεβρα 265 ασκήσεις και τεχνικές σε 24 σελίδες. εκδόσεις. Καλό πήξιμο

Ασκήσεις επανάληψης στα Μαθηματικά Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου, χ. Έτος του Μανώλη Ψαρρά Άσκηση 1 η

ΘΕΜΑ 1ο Α. Να αποδειχθεί ότι για δύο ενδεχόμενα Α και Β ενός δειγματικού χώρου Ω ισχύει: P(A B) = P(A) + P(B) P(A B). Μονάδες 10

P(A ) = 1 P(A). Μονάδες 7

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ-ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Να γράψετε στο τετράδιο σας τον πίνακα των τιμών της μεταβλητής Χ σωστά συμπληρωμένο.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. 40. Ακόμα είναι. και F1 f και ακόμα Τέλος έχουμε F3 f1 f2 f3 F2 f. N i

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ. Ερωτήσεις του τύπου «Σωστό - Λάθος» 1. Το χρώμα κάθε αυτοκινήτου είναι ποιοτική μεταβλητή. Σ Λ

ΘΕΜΑ Α Α1. Αν οι συναρτήσεις f, g είναι παραγωγίσιμες στο, να αποδείξετε ότι ( f (x) + g(x)

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Α. Έστω δύο σύνολα Α και Β. Ποιά διαδικασία ονομάζεται συνάρτηση με πεδίο ορισμού το Α και πεδίο τιμών το Β;

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ( ΘΕΡΙΝΑ )

F είναι ίσος µε ν. i ÏÅÖÅ ( ) h 3,f 3.

P A B P(A) P(B) P(A. , όπου l 1

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο

ΘΕΜΑ Α Α1. Αν οι συναρτήσεις f, g είναι παραγωγίσιμες στο, να αποδείξετε ότι ( f (x) + g(x)

Συναρτήσεις. Ορισμός Συνάρτησης

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

f x g x f x g x, x του πεδίου ορισμού της; Μονάδες 4 είναι οι παρατηρήσεις μιας ποσοτικής μεταβλητής Χ ενός δείγματος μεγέθους ν και w

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο : ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ

Περιγραφική Στατιστική

ΘΕΜΑ Α Α1. Αν οι συναρτήσεις f, g είναι παραγωγίσιμες στο, να αποδείξετε ότι ( f (x) + g(x)

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ. 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ. ΘΕΜΑ 1 ο Δίνεται η συνάρτηση f x. Ι. Το πεδίο ορισμού της f είναι:., 1 υ -1, B. 1, Γ. -1,., 1.

15, 11, 10, 10, 14, 16, 19, 18, 13, 17

Α. α) ίνεται η συνάρτηση F(x)=f(x)+g(x). Αν οι συναρτήσεις f, g είναι παραγωγίσιµες, να αποδείξετε ότι: F (x)=f (x)+g (x).

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΜΑΪΟΣ 2018 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ (ΑΛΓΕΒΡΑ) Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ

Ε π ι μ έ λ ε ι α Κ Ο Λ Λ Α Σ Α Ν Τ Ω Ν Η Σ

F(x h) F(x) (f(x h) g(x h)) (f(x) g(x)) F(x h) F(x) f(x h) f(x) g(x h) g(x) h h h. lim lim lim f (x) g (x). h h h

ΚΩΣΤΑΣ ΤΣΑΒΕΣ & ΧΡΗΣΤΟΣ ΤΣΑΒΕΣ

f , Σύνολο 40 4) Να συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα f , , Σύνολο 5) Να συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα

ΘΕΩΡΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Μια παράσταση που περιέχει πράξεις με μεταβλητές (γράμματα) και αριθμούς καλείται αλγεβρική, όπως για παράδειγμα η : 2x+3y-8

Λύσεις των θεμάτων ΔΕΥΤΕΡΑ 19 ΙΟΥΝΙΟΥ 2017 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. x 100% = s. lim. x x. γ) Αν οι συναρτήσεις f, g: A είναι παραγωγίσιμες στο πεδίο ορισμού τους Α, τότε ισχύει:

2.3. Ασκήσεις σχ. βιβλίου σελίδας Α ΟΜΑ ΑΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο: ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ ΘΕΜΑ Α. α) Τι λέγεται δειγματικός χώρος και τι ενδεχόμενο ενός πειράματος τύχης;

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ & ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2015 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΤO 1o ΚΕΦΑΛΑΙΟ ( ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ) ΜΕ ΛΥΣΕΙΣ

Μάθηµα 14. Κεφάλαιο: Στατιστική

Ημερομηνία: Τετάρτη 12 Απριλίου 2017 Διάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΘΕΜΑ 1ο Α. Να αποδειχθεί ότι για δύο ενδεχόμενα Α και Β ενός δειγματικού χώρου Ω ισχύει: P(A B) = P(A) + P(B) P(A B). Μονάδες 10

Η συνάρτηση y = αχ 2. Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΕΙΟΥ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ & ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο «ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ»

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ ΛΑΘΟΥΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΗΣ Γ ΓΕΝΙΚΗΣ ΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ

i μιας μεταβλητής Χ είναι αρνητικός αριθμός

ςεδς ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΛΥΣΕΙΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Βαγγέλης Βαγγέλης Νικολακάκης Μαθηματικός

ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΩΝ. f3 x = και

δεδομένων με συντελεστές στάθμισης (βαρύτητας)

ν ν = 6. όταν είναι πραγµατικός αριθµός.

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2005

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ & ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2010 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟ ΛΑΘΟΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ Γ.Π. ΚΕΦ 1,2,3

ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2019 B ΦΑΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

x, όπου c σταθερός πραγματικός αριθμός. Μονάδες 10

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΓΕΝΙΚΑ ΘΕΜΑ Α. , έχει κατακόρυφη ασύμπτωτη την x 0.

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΗΜΟΣΘΕΝΕΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΙΑΝΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΘΕΜΑ Α Α1. Αν και είναι δύο συμπληρωματικά ενδεχόμενα ενός δειγματικού χώρου να αποδείξετε ότι για τις πιθανότητές τους ισχύει: ( ) 1 ( ).

Αν Α και Β είναι δύο ενδεχόμενα ενός δειγματικού χώρου να αποδείξετε ότι: Αν Α Β τότε Ρ(Α) Ρ(Β)

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ & ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο «ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ»

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ Γυμνασίου

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΜΕΛΕΤΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΩΝ

ΑΛΓΕΒΡΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. Γεώργιος Α. Κόλλιας - μαθηματικός. 150 ασκήσεις επανάληψης. και. Θέματα εξετάσεων

Άλγεβρα Α Λυκείου. Επαναληπτικά θέματα από διαγωνίσματα ΟΕΦΕ Πραγματικοί αριθμοί

Π Α Ν Ε Λ Λ Η Ν Ι Ε Σ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Α K A I Σ Τ Ο Ι Χ Ε Ι Α Σ Τ Α Τ Ι Σ Τ Ι Κ Η

Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ. Ημερομηνία: Τρίτη 10 Απριλίου 2018 Διάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

Για το Θέμα 1 στα Μαθηματικά Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο : ΑΝΙΣΩΣΕΙΣ ΤΟ 2 Ο ΘΕΜΑ

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

Transcript:

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο: ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΘΕΜΑ Α Ερώτηση θεωρίας Τι λέγεται ιστόγραμμα αθροιστικών απολύτων σχετικών συχνοτήτων; Ιστόγραμμα αθροιστικών απολύτων ή σχετικών συχνοτήτων είναι μια σειρά από διαδοχικά ορθογώνια παραλληλόγραμμα που έχουν βάσεις ίσες με το πλάτος των κλάσεων c και ύψη ίσα με την αθροιστική απόλυτη ή σχετική συχνότητα της κλάσης που αντιπροσωπεύουν.

Ερώτηση θεωρίας Τι ονομάζεται συχνότητα κλάσης. Συχνότητα μιας κλάσης ονομάζεται το πλήθος των παρατηρήσεων που προκύπτουν από τη διαλογή για την κλάση.

Ερώτηση θεωρίας 3 α) Έστω,,..., k οι τιμές μιας μεταβλητής Χ και f,f,...,f k οι αντίστοιχες σχετικές συχνότητες των προηγούμενων τιμών. Να αποδείξετε ότι:. 0f για κάθε,,...,k.. ff... fk. β) Πως ορίζεται ο συντελεστής μεταβολής ή μεταβλητότητας ενός δείγματος τιμών; α). Ισχύει f, όπου η (απόλυτη) συχνότητα της τιμής. Επίσης για,,...,k έχουμε 0 0. Συνεπώς 0f για κάθε,,...,k.. Ισχύει k k f f... fk, άρα αποδείχτηκε. β) Αν η μέση τιμή ενός δείγματος τιμών μιας μεταβλητής και s η τυπική απόκλιση των τιμών αυτών, τότε ο συντελεστής μεταβολής ή συντελεστής μεταβλητότητας του δείγματος για 0ορίζεται από το λόγο: s CV. Αν 0, τότε αντί της χρησιμοποιούμε την. 3

Ερώτηση θεωρίας 4 α) Έστω t, t,..., t οι τιμές ενός δείγματος και η μέση τιμή αυτών. Θεωρούμε τις τιμές με y t,,,...,. Να δείξετε ότι η μέση τιμή των τιμών y είναι y 0. β) Δίνεται ένα δείγμα παρατηρήσεων. Πως ορίζεται η διάμεσος του δείγματος; y α) Έχουμε y t t t t t t t tt 0. β) Διάμεσος ενός δείγματος παρατηρήσεων οι οποίες έχουν διαταχθεί σε αύξουσα σειρά ορίζεται η μεσαία παρατήρηση, όταν το είναι περιττός αριθμός, ή ο μέσος όρος (ημιάθροισμα) των δυο μεσαίων παρατηρήσεων όταν το είναι άρτιος αριθμός. 4

Ερώτηση θεωρίας Αν,,..., οι τιμές μιας μεταβλητής Χ σ ένα δείγμα μεγέθους ν, τότε:. Τι λέγεται συχνότητα της τιμής,,,..., ;. Τι λέγεται σχετική συχνότητα f της τιμής,,,..., ;. Τι εκφράζει η αθροιστική συχνότητα N της τιμής v. Να δείξετε ότι f f... f,,,..., ;. Συχνότητα της τιμής,,,..., εμφανίζεται η τιμή λέγεται ο φυσικός αριθμός που δείχνει πόσες φορές της εξεταζόμενης μεταβλητής στο σύνολο των παρατηρήσεων.. Σχετική συχνότητα f της τιμής,,,..., λέγεται ο αριθμός. f,,,...,. Η αθροιστική συχνότητα N της τιμής,,,..., εκφράζει το πλήθος των παρατηρήσεων που είναι μικρότερες ή ίσες της τιμής, όταν οι τιμές,,..., έχουν τοποθετηθεί σε αύξουσα σειρά. v. Είναι... ff... f....

Ερώτηση θεωρίας 6 Έστω t, t,..., t οι παρατηρήσεις μιας ποσοτικής μεταβλητής Χ ενός δείγματος μεγέθους ν, που έχουν μέση τιμή και τυπική απόκλιση s.. Να αποδείξετε ότι ο αριθμητικός μέσος των διαφορών t, t,..., t είναι ίσος με μηδέν.. Πώς ορίζεται ο συντελεστής μεταβολής CV του δείγματος;. Ο αριθμητικός μέσος των διαφορών t, t,..., t είναι ίσος με t t... t tt... t 0.. Ο συντελεστής μεταβολής είναι ο αριθμός: s CV, αν 0 ή s CV, αν 0. 6

Ερώτηση θεωρίας 7 α) Πότε μία ποσοτική μεταβλητή ονομάζεται διακριτή και πότε συνεχής; β) Αν,,... είναι οι παρατηρήσεις μιας ποσοτικής μεταβλητής Χ ενός δείγματος μεγέθους και w, w,...w οι αντίστοιχοι συντελεστές στάθμισης (βαρύτητας), να ορίσετε το σταθμικό μέσο της μεταβλητής Χ. α) Διακριτή ονομάζεται η ποσοτική μεταβλητή που παίρνει μόνο "μεμονωμένες" τιμές. Συνεχής ονομάζεται η ποσοτική μεταβλητή που μπορεί να πάρει οποιαδήποτε τιμή σε ένα διάστημα πραγματικών αριθμών (α,β). β) Ο σταθμικός μέσος ορίζεται από τον τύπο: w w... w ww... w w w. 7

Ερώτηση θεωρίας 8 α) Να δώσετε τον ορισμό της διαμέσου ενός δείγματος, παρατηρήσεων περιττού πλήθους. β) Αν w, w,..., w, είναι οι συντελεστές βαρύτητας, ενός δείγματος παρατηρήσεων,,...,, μιας ποσοτικής μεταβλητής X, να δώσετε τον ορισμό του σταθμικού μέσου της μεταβλητής X. α) Διάμεσος ενός δείγματος, παρατηρήσεων περιττού πλήθους, που έχουν διαταχθεί σε αύξουσα σειρά, ορίζεται ως η μεσαία τους παρατήρηση. β) Αν w, w,..., w, είναι οι συντελεστές βαρύτητας, ενός δείγματος παρατηρήσεων,,...,, μιας ποσοτικής μεταβλητής X, τότε ο σταθμικός μέσος, ορίζεται ως εξής: w w... w ww... w w w 8

Ερώτηση θεωρίας 9 α) Σε ένα δείγμα μεγέθους, αν,,...,, είναι οι τιμές μιας μεταβλητής X, με αντίστοιχες απόλυτες συχνότητες,,...,, όπου, ενώ f,f,...,f, είναι οι αντίστοιχες σχετικές τους συχνότητες, τότε να αποδείξετε ότι ισχύουν οι ιδιότητες:. 0f, για,,...,. ff... f. β) Να δώσετε τον ορισμό της διαμέσου ενός δείγματος, παρατηρήσεων άρτιου πλήθους. α). Για κάθε,,...,,,,...,, ισχύουν : 0, 0,...,0. Διαιρώντας κάθε μια από τις πιο πάνω σχέσεις δια (που είναι θετικός), έχουμε: 0 0 f, 0 0 f,..., 0 0f, Αφού είναι:,,,..., f Άρα, ισχύει: 0f, για,,...,.. Έχουμε:... ff... f..., Αφού είναι, f,,,..., και..., που είναι το μέγεθος του δείγματος. β) Διάμεσος ενός δείγματος παρατηρήσεων, άρτιου πλήθους, που έχουν διαταχθεί σε αύξουσα σειρά, ορίζεται ως ο μέσος όρος (ημιάθροισμα) των δύο μεσαίων παρατηρήσεων. 9

ΘΕΜΑ Β Άσκηση Ένα μεσιτικό γραφείο κατέταξε σε τέσσερις κλάσεις ίσου πλάτους ένα δείγμα 60 οικοπέδων ανάλογα με την τιμή πώλησης σε ευρώ του τ.μ. α) Να συμπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα [ - ) v N [0, ) 0, 30 [, 70) Σύνολο 60 f f% F% 0 β) Να βρεθούν τα ποσοστά των οικοπέδων που έχουν τιμή. το πολύ 000 ευρώ. τουλάχιστον 00 ευρώ γ) Να βρεθεί η μέση τιμή και η διάμεσος του δείγματος. α) Η διαφορά του κατώτερου από το ανώτερο όριο μιας κλάσης ονομάζεται πλάτος της κλάσης και συμβολίζεται με c. Επομένως η διαφορά του κατώτερου ορίου της πρώτης κλάσης από το ανώτερο όριο της τρίτης κλάσης θα είναι 3c, δηλαδή, 3c 700 00, οπότε c=00 και οι κλάσεις διαμορφώνονται ως εξής: [0,70),[70, 0),[0, 70) και [70,30). Η κεντρική τιμή μιας κλάσης [, ) είναι ίση με το ημιάθροισμα των άκρων της άρα 0 70 οπότε 00, 000, 3 00 και 4 3000 Επειδή 60 και f 0, από τον τύπο f f 0, 60, οπότε N. Eπιπλέον έχουμε f % 0 και F % 0. f έχουμε: Επειδή N 30 και από τον τύπο NN έχουμε: 0

N N 30 8, οπότε 8 f f 0,30, f % 30 και 60 f F % F % f % 0 30 0. Επειδή 60 και f 4 % 0 ή f 4 0,0 από τον τύπο 4 f4 4 f 4 4 0,0 60 4 6. f έχουμε: Επειδή 60, 3 60 (86) 6036, 3 4, άρα N3 N3 30 4 4, 3 4 f3 f3 f3 0, 40 60 F % F % f % 90 0 00. 4 3 4 Ακόμα N4 N34 46 60., οπότε F 3% F % f 3% 0 40 90 και Ο πίνακας συμπληρωμένος διαμορφώνεται ως εξής. [ - ) v N f f% F% [0, 70) 00 0, 0 0 [70, 0) 000 8 30 0,3 30 0 [0, 70) 00 4 4 0,4 40 90 [70, 30) 3000 6 60 0, 0 00 Σύνολο 60 00 β). Τα οικόπεδα με τιμή ανά τ.μ το πολύ 000 ευρώ είναι όσα κατανέμονται στην πρώτη κλάση [0,70) και τα μισά από αυτά που ανήκουν στην η κλάση [70,0) αφού το 000 είναι το κέντρο της ης κλάσης. Το ποσοστό των οικοπέδων με τιμή ανά τ.μ το πολύ 000 ευρώ είναι επομένως f % f % / 0 (30 / ) 3. Τα οικόπεδα με τιμή ανά τ.μ τουλάχιστον 00 ευρώ είναι τα μισά από όσα κατανέμονται στην τρίτη κλάση [0, 70) αφού το 00 είναι το κέντρο της κλάσης αυτής και όσα ανήκουν στην τελευταία κλάση [70,30). Το ποσοστό των οικοπέδων με τιμή ανά τ.μ τουλάχιστον 00 ευρώ είναι επομένως f % / f % 0% 0% 30% 3 4

γ) Η μέση τιμή δίνεται από τον τύπο, άρα η μέση τιμή πώλησης ανά τ.μ. των 60 οικοπέδων του δείγματος είναι 008 000 4 00 6 3000 00 60 Παρατηρούμε από τον πίνακα ότι το 0% των παρατηρήσεων έχουν τιμή κάτω από 0 ευρώ. Άρα η διάμεσος είναι 0 ευρώ.

Άσκηση Ο πίνακας αναφέρεται στη βαθμολογία 00 φοιτητών στο μάθημα της Στατιστικής. Κλάσεις v [0, ) 3 [, 4) 40 [4, 6) 4 [6, 8) 0 (8, 0) 30 Σύνολο 00 N v v α) Να συμπληρώσετε τον πίνακα β) Να υπολογιστεί η μέση τιμή, η τυπική απόκλιση και ο συντελεστή μεταβλητότητας γ) Ποιο βαθμό δεν υπερβαίνει το 8% των φοιτητών; α) Ο πίνακας συμπληρωμένος είναι ο εξής : Κλάσεις v N v [0, ) 3 3 3 3 [, 4) 3 9 40 7 0 360 [4, 6) 4 0 [6, 8) 7 49 0 70 30 40 (8, 0) 9 8 30 00 70 430 Σύνολο 00 000 6400 v β) Η μέση τιμή της βαθμολογία του δείγματος των 00 φοιτητών είναι: 000 00 Για τον υπολογισμό της τυπικής απόκλισης εφαρμόζουμε τον τύπο: s 3

Mε βάση τον πίνακα η διακύμανση της μεταβλητής είναι: s 6400 6400 000 000000 00 00 00 00 6400000 400 7 00 00 και η τυπική απόκλιση s 7,6 Ο συντελεστής μεταβλητότητας δίνεται από τον τύπο s,6 CV CV 0,3 γ) Tο 8% των φοιτητών είναι 8% 00 70 φοιτητές N4. Από τον πίνακα παρατηρούμε ότι ο βαθμός των φοιτητών αυτών δεν υπερβαίνει το 8. 4

Άσκηση 3 Μια ομάδα μαθητών ενός Γυμνασίου μετρήθηκε ως προς το βάρος και προέκυψε το παρακάτω πολύγωνο σχετικών συχνοτήτων επί τοις εκατό. Αν επιπλέον γνωρίζουμε ότι 8 μαθητές ζυγίζουν πάνω από 6 Kg, τότε: α. Να συμπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα Κλάσεις, v f% N F% Σύνολο β. Να βρείτε τη μέση τιμή και τη διάμεσο των τιμών του δείγματος. γ. Να βρείτε το ποσοστό των μαθητών που έχουν βάρος μέχρι 68 Kg. α. Η οριζόντια απόσταση των κορυφών του πολυγώνου είναι, άρα και το πλάτος των κλάσεων είναι c. Τα άκρα λοιπόν των κλάσεων θα είναι οι αριθμοί: 0,, 60, 6, 70. ( 47, 0, 0, 60, 60 6, 6 70.)

Έτσι κατασκευάζουμε το ιστόγραμμα σχετικών συχνοτήτων επί τοις εκατό: Έτσι έχουμε: f 0,, f 0, 4, f3 0, και f 0,. 4 Επίσης 4 8, οπότε αν ο αριθμός των μαθητών έχουμε 4 8 f4 0, 0, 40. 0, Από τον τύπο f βρίσκουμε 0, 40 6, 0, 4 40 6 και 3 0, 40 0. Από τα παραπάνω συμπληρώνουμε τον πίνακα: Κλάσεις, v f% N F% [ 0, ), 6 6 [,60 ) 7, 6 40 [ 60,6 ) 6, 0 3 80 [ 6,70 ) 67, 8 0 40 00 Σύνολο 40 00 6

β. Η μέση τιμή δίνεται από τον τύπο f, οπότε k, 0,7, 0, 46, 0, 67, 0, 60 και για τη διάμεσο σχεδιάζουμε το πολύγωνο σχετικών αθροιστικών συχνοτήτων επί τοις εκατό: Φέρνουμε την οριζόντια ευθεία που τέμνει τον κατακόρυφο άξονα στο 0% και το πολύγωνο στο σημείο Η, και από το σημείο Η την κατακόρυφη ευθεία που τέμνει τον οριζόντιο άξονα στο σημείο με τετμημένη. Εφαρμόζοντας το θεώρημα του Θαλή για τις κατακόρυφες (άρα παράλληλες) ευθείες που διέρχονται από τα σημεία Β, Η και Γ έχουμε: BH 60 B. Επίσης τα ορθογώνια τρίγωνα BAH και B είναι όμοια αφού έχουν κοινή την οξεία γωνία ˆB, οπότε: BH BA 0 3 9,37 B B 60 40 Άρα η διάμεσος είναι 9,37. 7

γ. Φέρνουμε την κατακόρυφη ευθεία που τέμνει τον οριζόντιο άξονα στο 68 και το πολύγωνο στο σημείο Ι, και από το σημείο Ι την οριζόντια ευθεία που τέμνει τον κατακόρυφο άξονα στο σημείο με τεταγμένη. Εφαρμόζοντας το θεώρημα του Θαλή για τις κατακόρυφες (άρα παράλληλες) ευθείες που διέρχονται από τα σημεία Ζ, Ι και Ε έχουμε: 686 ZI. 706 EZ Επίσης τα ορθογώνια τρίγωνα E Z και είναι όμοια αφού έχουν κοινή την οξεία γωνία Ẑ, οπότε: ZI ZK 686 80 3 80 9. EZ Z 706 0080 0 Άρα το 9% των μαθητών έχει βάρος κάτω από 68 kg. 8

Άσκηση 4 Μια μεταβλητή Χ παίρνει τις τιμές 3,, 3 6 και 4 7. Αν οι συχνότητες των τιμών,, και 4 είναι 0, 3, και 4 6 και η γωνία στο κυκλικό διάγραμμα που αντιστοιχεί στην τιμή είναι 40, τότε α. Να δείξετε ότι 3 8. β. Να βρείτε τη μέση τιμή και τη διάμεσο των τιμών του δείγματος. 8 γ. Να δείξετε ότι η διασπορά του δείγματος είναι s. 3 δ. Να εξετάσετε αν το δείγμα είναι ομοιογενές. α. Από τον τύπο 360 παίρνουμε 360 360 3 7, άρα το πλήθος των 40 τιμών είναι 7, οπότε 3 4 7036 8. β. Η μέση τιμή είναι 3 0 3 6 8 7 6 3. 7 7 Επειδή το πλήθος των παρατηρήσεων είναι περιττό, η διάμεσος θα είναι η μεσαία παρατήρηση, δηλαδή η 4 η. Επειδή 0 3 3, έπεται ότι η 4 η παρατήρηση είναι 3 6, άρα η διάμεσος είναι 3 6. γ. Έχουμε 3 0 3 6 8 7 6 7 8 s. 7 7 3 δ. Η τυπική απόκλιση είναι s s, οπότε ο συντελεστής μεταβολής ισούται με: 3 8 CV 3. 8 8 Υψώνουμε στο τετράγωνο και έχουμε CV 3 7 00 0 άρα CV 0% 0 (αφού CV>0), το οποίο σημαίνει ότι το δείγμα δεν είναι ομοιογενές. 8 9

Άσκηση Στον παρακάτω πίνακα φαίνονται τα αποτελέσματα από μια έρευνα σ ένα δείγμα 0 ατόμων. Τιμές ( ) Συχνότητα ( ) 0 α 3 8 4 Σύνολο α) Να δείξετε ότι 8. β) Να συμπληρώσετε τον πίνακα με τις στήλες f %, N, F %. γ) Να υπολογίσετε τη μέση τιμή και τη διάμεσο δ του δείγματος. δ) Να εξετάσετε αν το δείγμα είναι ομοιογενές. (Δίνεται :, 08, 4 ) α) Είναι 34 0 80 8. β) Για τις σχετικές συχνότητες f%, έχουμε: 8 f % 00 00, f % 00 00 6, 0 0 3 4 8 f 3% 00 00 4, f 4% 00 00 6, 0 0 f % 00 00. 0 Για τις αθροιστικές συχνότητες N έχουμε: N, N N 9, N3 N3 3, N4 N34 39, N 0. Για τις αθροιστικές σχετικές συχνότητες F% έχουμε: F % f %, F % F % f % 38%, F 3% F % f 3% 6, F 4% F 3% f 4% 78, F % 00. 0

Έτσι προκύπτει ο παρακάτω πίνακας Τιμές ( ) Συχνότητα ( ν ) Σχετική συχνότητα ( f%) Αθροιστική συχνότητα ( N ) Αθροιστική σχετική συχνότητα ( F%) 0 8 6 9 38 4 3 6 3 8 6 39 78 4 0 00 Σύνολο 0 00 γ) Για τον υπολογισμό της μέσης τιμής συμπληρώνουμε τον πίνακα (πίνακας 3) με τη στήλη και έχουμε: 00 0 Επειδή το μέγεθος του δείγματος είναι 0 άρτιος, η διάμεσος θα είναι ίση με το ημιάθροισμα των δύο μεσαίων παρατηρήσεων. Όπως διαπιστώνουμε από τη στήλη (πίνακας 3), αυτές είναι t t 6. Άρα έχουμε t t 6. N δ) Πρώτα υπολογίζουμε τη διακύμανση s και στη συνέχεια την τυπική απόκλιση s. Έχουμε (πίνακας 3), 04 s,08 0 Ο συντελεστής μεταβολής του δείγματος είναι είναι ομοιογενές. και s s, 08, 4. s, 4 CV 0, 7 0,. Άρα το δείγμα δεν Πίνακας 3 Τιμές ( ) Συχνότητα ( ν ) Σχετική συχνότητα ( f%) Αθροιστική συχνότητα ( N ) Αθροιστική σχετική συχνότητα ( F%) ( ) ( ) 0 0 4 44 8 6 9 38 8 8 4 3 6 4 0 0 3 8 6 39 78 4 8 4 0 00 44 4 44 Σύνολο 0 00 00 04 ν

Άσκηση 6 Στον παρακάτω πίνακα φαίνονται οι πόντοι που πέτυχε ένας παίκτης του μπάσκετ σε 30 αγώνες στους οποίους συμμετείχε την περασμένη αγωνιστική περίοδο. 3 8 0 7 7 8 4 9 3 4 6 4 4 0 0 7 3 α) Να ομαδοποιήσετε τα δεδομένα σε κλάσεις ίσου πλάτους. β) Να κατασκευάσετε πίνακα συχνοτήτων που να περιέχει επίσης τις στήλες f %, N, F %. γ) Σε πόσους αγώνες ο παίκτης πέτυχε:. τουλάχιστον 7 πόντους. λιγότερο από 3 πόντους. το πολύ 8 πόντους; δ) Να κατασκευάσετε το πολύγωνο F% και να υπολογίσετε τη διάμεσο του δείγματος. α) Το εύρος του δείγματος είναι R 4 και ο αριθμός των κλάσεων είναι. Άρα R 4 το πλάτος κάθε κλάσης είναι c,8 3. Στον παρακάτω πίνακα φαίνονται οι κλάσεις, οι κεντρικές τιμές καθώς και η συχνότητα κάθε κλάσης όπως προκύπτει από τη διαλογή. β) Κλάσεις αβ, [ ) Κεντρικές τιμές ( ) Διαλογή Συχνότητα ( ν ) Σχετική συχνότητα ( f%) Αθροιστική συχνότητα ( N ) Αθροιστική σχετική συχνότητα ( F%) [, 4 ), 3 0 3 0 [ 4,7 ), 3 0 6 0 [ 7,0 ) 8, 6 0 40 [ 0,3 ), 9 30 70 [ 3,6 ) 4, 9 30 30 00 Σύνολο 30 00

γ) Ο παίκτης πέτυχε:. τουλάχιστον 7 πόντους σε 34 699 4 αγώνες. λιγότερο από 3 πόντους σε N4 αγώνες. το πολύ 8 πόντους σε N3 6 8 αγώνες. Επειδή οι παρατηρήσεις θεωρούνται ομοιόμορφα κατανεμημένες μέσα στις κλάσεις θεωρούμε ότι το πλήθος των αγώνων στους οποίους ο παίκτης πέτυχε από 7 έως και 8 πόντους είναι 3 3 6. 3 3 δ) Οι κορυφές του πολυγώνου αθροιστικών σχετικών συχνοτήτων F% είναι τα σημεία,0, 4,0, 7,0, 0,40, 3,70, 6,00 και το πολύγωνο είναι: Το σημείο Ε του πολυγώνου έχει τεταγμένη 0% και η τετμημένη του θα είναι ίση με τη διάμεσο δ. Τα ορθογώνια τρίγωνα ΑΒΕ και ΑΓΔ είναι όμοια, άρα οι πλευρές τους είναι ανάλογες. Έτσι έχουμε: AB BE 0 040 0 0 A 30 7040 3 30 0. 3

Άσκηση 7 Ο παρακάτω πίνακας μας δίνει τις ημέρες άδειας που δικαιούνται υπάλληλοι μιας επιχείρησης για ένα έτος εργασίας τους, ανάλογα με τα χρόνια υπηρεσίας τους. Ημέρες άδειας, Κεντρική τιμή Συχνότητα [ 0,6 ) [ 6, ) 0 [,8 ) [ 8, 4 ) [ 4,30 ) 0 Σύνολο ( ) ( ). α) Να μεταφέρετε τον παραπάνω πίνακα στο τετράδιό σας και να τον συμπληρώσετε. β) Βρείτε τη μέση τιμή των ημερών αδείας των υπαλλήλων. γ) Πόσοι υπάλληλοι της επιχείρησης δικαιούνται άδεια λιγότερο από δεκαοκτώ (8) ημέρες τον χρόνο; δ) Βρείτε τη διακύμανση της παραπάνω κατανομής. ε) Βρείτε την τυπική απόκλιση. στ) Βρείτε τον συντελεστή μεταβολής. α) Ημέρες άδειας, Κεντρική τιμή Συχνότητα ( ) ( ) [ 0,6 ) 3 33-0 00 00 [ 6, ) 9 0 80-4 6 30 [,8 ) 7 4 0 [ 8, 4 ) 0 8 64 30 [ 4,30 ) 7 0 70 4 96 960 Σύνολο 663 370 4

β) Για τον υπολογισμό της μέσης τιμής από τον συμπληρωμένο πίνακα και τη στήλη έχουμε: 663 3 γ) Οι υπάλληλοι που δικαιούνται άδεια λιγότερο από 8 ημέρες ανήκουν στις 3 πρώτες κλάσεις, οπότε θα είναι +0+=36 υπάλληλοι. δ) Για τον υπολογισμό της διακύμανσης από τον συμπληρωμένο πίνακα και τη στήλη ( ) έχουμε: 370 s 7,9 ε) Η τυπική απόκλιση είναι: s s 7,9 8, στ) O συντελεστής μεταβολής είναι: s 8, CV 0, 64 6, 4% 3

Άσκηση 8 Α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον πίνακα των τιμών της μεταβλητής Χ σωστά συμπληρωμένο. Τιμές Μεταβλητής Συχνότητα Σχετ. Συχνότητα f Σχετ. Συχνότητα f% Αθροιστική Συχνότητα N 0 0 0 3 4 3 9 Σύνολο 0 00 Β. Να υπολογίσετε τη μέση τιμή και τη διάμεσο. Γ. Να δείξετε ότι η διακύμανση είναι (Απολυτήριες εξετάσεις Γ Τάξης 000) s 0, 49. Δίνεται ότι: s Α. Τιμές Μεταβλητής Συχνότητα Σχετ. Συχνότητα f Σχετ. Συχνότητα f% Αθροιστική Συχνότητα N 0 0, 0 0 0 0 0, 0 3 0 4 00 3 0,3 30 0 4 9 3 Σύνολο 0 00 0 4 Β. Για τον υπολογισμό της μέσης τιμής από τον συμπληρωμένο πίνακα και τη στήλη έχουμε: 3 0 0, Επειδή 0 άρτιος, οι δύο μεσαίες παρατηρήσεις θα είναι η η και η 6 η παρατήρηση, που και οι δύο αντιστοιχούν στην τιμή. Άρα η διάμεσος είναι ο μέσος όρος (ημιάθροισμα) των δύο μεσαίων παρατηρήσεων άρα. 6

Γ. Είναι 3 4 και 3 ( ) 0 Άρα 3 3 0 s 4 0 0 40, 4, 0, 49 0 0 7

Άσκηση 9 Έστω η μέση τιμή των τριάντα παρατηρήσεων t, t,..., t 30, ενός δείγματος. Αν οι είκοσι πρώτες παρατηρήσεις, έχουν μέση τιμή, ενώ οι υπόλοιπες έχουν μέση τιμή, τότε να αποδείξετε ότι ισχύει η σχέση: 3 tt... t Γνωρίζουμε ότι ισχύει: t Οπότε, για 30 έχουμε: t t t... t t... t 30 0 30 30 30 0 30 t t t t... t t t... t 30 30 30 30 0 30 () Εξάλλου, ισχύoυν: 0 0 t 0 t () 0 και 30 30 t 0 t (3). 0 Επομένως η σχέση (), λόγω των () και (3), γίνεται: 0 0 30 30 3 8

ΘΕΜΑ Γ Άσκηση Στο ιστόγραμμα συχνοτήτων κλάσεων ίσου πλάτους ενός δείγματος μεγέθους 00 δίνεται μόνο το ορθογώνιο της ης κλάσης [3,9). Να βρείτε: α) Το πλήθος των παρατηρήσεων της κλάσης [3,9) που είναι μικρότερες του. β) Το ποσοστό των παρατηρήσεων της κλάσης [3,9) οι οποίες έχουν τιμή μεγαλύτερη ή ίση του 4 και μικρότερη του 8. γ) Να βρείτε την τιμή του πραγματικού αριθμού ώστε στο διάστημα [3, ). να ανήκουν 6 παρατηρήσεις.. να ανήκει το 3% των παρατηρήσεων του δείγματος α) Από το ιστόγραμμα συχνοτήτων προκύπτει ότι η συχνότητα της ης κλάσης [3,9) είναι 4 όσο και το ύψος του ορθογωνίου στο ιστόγραμμα συχνοτήτων. 4 Επιπλέον η σχετική συχνότητα της κλάσης αυτής είναι f 0,, οπότε f %. 00 Οι 4 παρατηρήσεις κατανέμονται ομοιόμορφα στην κλάση [3,9) άρα από 3 έως 4 έχουμε 4 παρατηρήσεις, από 4 έως άλλες 4 κ.τ.λ. Έτσι οι παρατηρήσεις που είναι μικρότερες από είναι 8. Στο ίδιο αποτέλεσμα μπορούμε να καταλήξουμε και με άλλο τρόπο. Αφού σε κάθε κλάση οι παρατηρήσεις κατανέμονται ομοιόμορφα τα ποσά πλάτος κλάση και συχνότητα κλάσης είναι ανάλογα, οπότε: 3 8 93 4 6 4 9

β) Επειδή και το ποσοστό % όταν πρόκειται για συχνότητα f% κατανέμεται ομοιόμορφα σε μια κλάση αν θεωρήσουμε ότι οι παρατηρήσεις που είναι στο διάστημα από 4 έως 6 είναι και έχουν σχετική συχνότητα f% τότε 9 3 f% 6 8 4 f% 4 f% f% 8 Άρα το ποσοστό των παρατηρήσεων της κλάσης [3,9) οι οποίες έχουν τιμή μεγαλύτερη ή ίση του 4 και μικρότερη του 8 είναι 8%. γ). Έχουμε 3 6 3 6 6 6 96 3 347 93 4 6 4 4 4 Επομένως στο διάστημα [3, 7) ανήκουν 6 παρατηρήσεις.. Έχουμε 3 3 6 3 8 3 3 3, 4, 93 Επομένως στο διάστημα [3, 4,) ανήκει το 3% των παρατηρήσεων του δείγματος. 30

Άσκηση Οι καθαρές μηνιαίες αποδοχές των εργαζομένων σε μια επιχείρηση χωρισμένες σε πέντε κλάσεις ίσου πλάτους, είναι από 700 έως 00 ευρώ. Αν γνωρίζουμε ότι:. Το πολύγωνο συχνοτήτων του δείγματος έχει εμβαδόν.. Οι εργαζόμενοι που έχουν καθαρές μηνιαίες αποδοχές τουλάχιστον 900 ευρώ είναι 80.. Η γωνία του κυκλικού τομέα στο κυκλικό διάγραμμα που αντιστοιχεί στην κλάση [800,900) είναι 7. v. Το ύψος του ορθογωνίου της κλάσης [900,000) στο ιστόγραμμα σχετικών αθροιστικών συχνοτήτων είναι 0,64. v. Οι εργαζόμενοι με καθαρές μηνιαίες αποδοχές από 000 έως 00 ευρώ είναι διπλάσιοι από αυτούς που έχουν καθαρές μηνιαίες αποδοχές από 00 έως 00 ευρώ. α) Να κάνετε πίνακα συχνοτήτων (απόλυτων, σχετικών και αθροιστικών) β) Να υπολογίσετε τη μέση τιμή και τη διάμεσο. α) Αφού το εύρος του δείγματος είναι R 00700 00 τότε το πλάτος των κλάσεων είναι c 00 / 00. Αν θεωρήσουμε ως κατώτερο όριο της ης κλάσης το 700 τότε οι κλάσεις διαμορφώνονται ως εξής: [700,800), [800,900), [900,000), [000,00), [00,00) Στο ιστόγραμμα συχνοτήτων κάθε ορθογώνιο του έχει εμβαδόν ίσο με το ύψος του αφού η βάση του έχει μήκος ίσο με το πλάτος των κλάσεων c που θεωρείται μονάδα μέτρησης. Άρα το ιστόγραμμα συχνοτήτων έχει εμβαδόν ίσο με το άθροισμα των συχνοτήτων του δείγματος, ίσο δηλαδή με το μέγεθος του δείγματος. Επομένως αφού το πολύγωνο συχνοτήτων του δείγματος έχει εμβαδόν, τότε () Αφού οι εργαζόμενοι που έχουν καθαρές μηνιαίες αποδοχές τουλάχιστον 900 ευρώ, είναι 80, τότε 34 80 () Αφού η γωνία του κυκλικού τομέα στο κυκλικό διάγραμμα που αντιστοιχεί στην η κλάση [800,900) είναι 7 0, τότε 7 αλλά f 360 άρα 0 0 f 7 / 360 0, 0, f 0, 0 (3) Επειδή το ύψος του ορθογωνίου της κλάσης [900,000) στο ιστόγραμμα σχετικών αθροιστικών συχνοτήτων είναι 0,64 έχουμε F3 0,64 (4) Αφού οι εργαζόμενοι με καθαρές μηνιαίες αποδοχές από 000 έως 00 ευρώ είναι διπλάσιοι από αυτούς που έχουν καθαρές μηνιαίες αποδοχές από 00 έως 00 ευρώ, τότε 4 () 3

Tέλος γνωρίζουμε ότι 34 (6) Aπό τις σχέσεις () και (3) έχουμε: f 0,0, Aπό τις σχέσεις () και (6) έχουμε: 80, 0 τον τύπο f / έχουμε: f 0 / 0,6, άρα f % 6 και F % 6. Οπότε από Από τη σχέση (3) έχουμε f % 0, οπότε από τον τύπο F% F% f % έχουμε: F % 6% 0%, F % 36%. Από τη σχέση (4) και από τον τύπο F% 3 F% f 3% έχουμε: f 3 % 64 36, f 3% 8. Από τον τύπο 3 f 3 έχουμε: 3 0,8, 3 3 (7) Από τις σχέσεις (), () και (7) έχουμε: 3 80 3 4. Επομένως 4 30. Ο πίνακας συμπληρωμένος είναι ο εξής Κλάσεις v N f f% F% [700, 800) 70 0 0 0, 6 6 6 [800, 900) 80 4 0,0 0 36 [900, 000) 90 3 80 0,8 8 64 [000, 00) 00 30 0 0,4 4 88 [00, 00) 0 0, 00 Σύνολο 00 β) Η μέση τιμή είναι: 70 080 90 300 300 946 Άρα οι μέσες καθαρές μηνιαίες αποδοχές είναι 946 ευρώ. Η διάμεσος μιας κατανομής είναι η μοναδική τιμή που χωρίζει τις παρατηρήσεις σε δύο ισοπληθείς ομάδες. Επειδή το πλήθος των παρατηρήσεων είναι μονός αριθμός η διάμεσος του δείγματος των παρατηρήσεων είναι η μεσαία παρατήρηση δηλαδή η 63 η. Από τον πίνακα 3

παρατηρούμε ότι η 63 η παρατήρηση βρίσκεται στην κλάση [900, 000). Άρα η διάμεσος είναι 90 ευρώ. Στο ίδιο αποτέλεσμα θα καταλήγαμε αν κατασκευάζαμε το πολύγωνο των σχετικών αθροιστικών συχνοτήτων και από το σημείο 0% του άξονα y y φέρναμε παράλληλη μέχρι το πολύγωνο των σχετ. αθροιστικών συχνοτήτων και από εκεί κάθετη στον άξονα. Τότε επειδή το 0 είναι στο μέσον του διαστήματος [36,64] η κάθετη στον άξονα θα κόβει το διάστημα [900,000] στο μέσον, άρα η διάμεσος είναι 90 ευρώ. 33

Άσκηση 3 Ο μέσος μισθός 0 υπαλλήλων σε έναν οργανισμό είναι 00. Η τυπική απόκλιση των μισθών είναι s 0. α. Αν οι 0 εργαζόμενοι με τον υψηλότερο μισθό έχουν μέσο μισθό 800, να βρείτε το μέσο μισθό των υπολοίπων υπαλλήλων. β. Αν οι μισθοί όλων των υπαλλήλων αυξηθούν κατά %, να βρείτε τη μέση τιμή, την τυπική απόκλιση και τον συντελεστή μεταβολής των νέων μισθών. γ. Ομοίως αν οι αρχικοί μισθοί όλων των υπαλλήλων αυξηθούν κατά 0, να βρείτε τη μέση τιμή, την τυπική απόκλιση και τον συντελεστή μεταβολής των νέων μισθών. α. Αν οι 0 εργαζόμενοι με τον υψηλότερο μισθό έχουν μισθούς t 3,t 3,,t 0 και οι μισθοί των υπολοίπων είναι t,t,,t 30, τότε έχουμε: t 3 t 3 t0 800 t 3 t 3 t 0 36000. 0 Επίσης ο μέσος μισθός των 0 υπαλλήλων είναι 00, άρα t t t t t t 30 3 3 0 30 0 t t t 36000 7000 00 t t t. Άρα ο μέσος μισθός των 30 30 30 t t t30 39000 300 χαμηλόμισθων υπαλλήλων είναι 300. β. Κάθε μισθός γίνεται t t t, 0 t. Οπότε σύμφωνα με γνωστή εφαρμογή του 00 βιβλίου η νέα μέση τιμή θα είναι,0,0 00 7 και η νέα τυπική απόκλιση s είναι s,0 s,0 0 6. s, 0 0 0 Ο συντελεστής μεταβολής είναι CV 0, 08 8%., 0 00 00 γ. Κάθε μισθός γίνεται t t 0. Οπότε σύμφωνα με γνωστή εφαρμογή του βιβλίου η νέα μέση τιμή θα είναι 0 0 και η νέα τυπική απόκλιση s είναι s s 0. s 0 Ο συντελεστής μεταβολής είναι CV 0, 0774 7, 74%. 0 34

Άσκηση 4 Οι τιμές μιας μεταβλητής Χ είναι ομαδοποιημένες σε κλάσεις ίσου πλάτους c, όπως δίνονται στον παρακάτω ελλιπή πίνακα: Κλάσεις [, ) [3, ) 0, [,) [, ) [,) Σύνολο f f f Γνωρίζουμε επίσης ότι οι συχνότητες f, f 3, f 4 είναι ανάλογες προς τους αριθμούς 3,, 4 αντίστοιχα. α. Να δείξετε ότι c 3 και να συμπληρώσετε τον παραπάνω πίνακα. β. Να βρείτε τη μέση τιμή και τη διασπορά των τιμών του δείγματος. γ. Να σχεδιάσετε το ιστόγραμμα σχετικών συχνοτήτων. δ. Να βρείτε το συντελεστή μεταβολής των τιμών του δείγματος και να εξετάσετε αν το δείγμα είναι ομοιογενές. α. Η πρώτη κλάση είναι η [3,3 c), η δεύτερη [3 c, 3 c) και η τρίτη [3 c, 3 3 c). Άρα 3 3 c c 3. Επίσης f 3 4 3 4 3 4 3 4 3 4 34 9 f f f f f f f f f f 0,9 0, 9, άρα f 3 0, 0,3 f3 0, 0, και f 4 0, 0, 4. 4 Έτσι συμπληρώνουμε τον πίνακα Κλάσεις f f f [, ) [3, 6) 4, 0, 0,4,0 [6, 9) 7, 0,3, 6,87 [9,) 0, 0,,,0 [, ) 3, 0,4,4 7,9 Σύνολο 0, 3,8 4 3

β. Η μέση τιμή είναι 4 f 0, και η διασπορά υπολογίζεται από τον τύπο k k k k s k f οπότε s 3,80, 9,8. γ. Το ιστόγραμμα σχετικών συχνοτήτων είναι το παρακάτω δ. Ο συντελεστής μεταβολής είναι s 9,8 CV. 0, Υψώνουμε στο τετράγωνο και έχουμε 9,8 9,8, 0, 04, 04 00 CV 0, 0943 0, 0 άρα CV 0 CV CV 0%, επομένως το δείγμα δεν είναι ομοιογενές. 0 36

Άσκηση Σε δύο τμήματα Γ, Γ της Γ τάξης ενός Λυκείου ο μέσος όρος της βαθμολογίας στο Α τετράμηνο ήταν με τυπική απόκλιση s s. Στο ο τετράμηνο όλοι οι μαθητές του Γ αύξησαν τη βαθμολογία τους κατά μονάδα, ενώ οι μαθητές του Γ αύξησαν τη βαθμολογία τους κατά 0%. α) Σε ποιο τμήμα η βαθμολογία παρουσιάζει μεγαλύτερη ομοιογένεια, μετά τις αυξήσεις του Β τετραμήνου; β) Να βρεθεί η μικρότερη τιμή της θετικής σταθεράς c που πρέπει να προστεθεί στις βαθμολογίες των μαθητών του Γ μετά το τέλος του Β τετραμήνου, ώστε το δείγμα της βαθμολογίας τους να γίνει ομοιογενές. γ) Αν οι βαθμολογίες των μαθητών του Γ στο Β τετράμηνο αποτελούν κανονική κατανομή, να βρεθεί το ποσοστό των μαθητών που είχαν βαθμολογία από έως 9. δ) Να υπολογίσετε τη μέση τιμή των τετραγώνων των βαθμολογιών των μαθητών του Γ στο Α τετράμηνο. (Δίνεται: s ) α) Έστω οι βαθμολογίες των μαθητών του Γ στο Α τετράμηνο για τις οποίες ισχύει και s. Οι βαθμολογίες αυτών στο Β τετράμηνο, θα είναι y, με y 3 και sy s. Άρα ο συντελεστής μεταβολής των βαθμολογιών του Γ στο Β τετράμηνο είναι sy CV. y 3 Έστω t οι βαθμολογίες των μαθητών του Γ στο Α τετράμηνο για τις οποίες ισχύει και s. Οι βαθμολογίες αυτών στο Β τετράμηνο, θα είναι t 0, t, t, με,, και s, s,. Άρα ο συντελεστής μεταβολής των βαθμολογιών του Γ στο Β τετράμηνο είναι s, CV., Ισχύει, άρα CV CV. Οπότε η βαθμολογία του Β τετραμήνου στο Γ παρουσιάζει 3 μεγαλύτερη ομοιογένεια σε σχέση με τη βαθμολογία στο Γ. 37

β) Ισχύει CV, άρα το δείγμα των βαθμολογιών του Γ στο Β τετράμηνο δεν 6 0 είναι ομοιογενές. Αν στις βαθμολογίες των μαθητών του Γ στο Β τετράμηνο προσθέσουμε τη σταθερά c 0, τότε γίνονται c και θα έχουν μέση τιμή c3, c και τυπική απόκλιση s s,. Αφού το δείγμα των βαθμολογιών είναι ομοιογενές, ισχύει s, CV 3, c c 8,8 0 0 3, c 0. Άρα η μικρότερη τιμή της σταθεράς c είναι 8,8. γ) Οι βαθμολογίες των μαθητών του Γ στο Β τετράμηνο αποτελούν κανονική κατανομή με y 3 και sy. Το ποσοστό των μαθητών του Γ που είχαν βαθμολογία από έως 9 είναι το ίδιο με το ποσοστό των παρατηρήσεων που βρίσκονται στο διάστημα y s, y 3s μιας κανονικής κατανομής, αφού είναι ys 3 και y 3s 36 9. Το ποσοστό αυτών των μαθητών είναι 68% 99,7% 83,8%. δ) Έστω,,,..., οι βαθμολογίες των μαθητών του Γ στο Α τετράμηνο για τις οποίες ισχύει και s. Τα τετράγωνα των βαθμολογιών δίνονται από τον τύπο,,,...,. Η μέση τιμή αυτών των βαθμολογιών είναι s s. Από τον τύπο που δίνεται έχουμε: s s. Άρα 444 48. 38

Άσκηση 6 3 Δίνεται η συνάρτηση f () 4 4, και μια ποσοστική μεταβλητή Χ ως προς την οποία εξετάσαμε ένα δείγμα ν παρατηρήσεων,,..., οι οποίες παίρνουν μόνο θετικές τιμές. Αν η εφαπτομένη της γραφικής παράστασης της f στο σημείο της A,s είναι παράλληλη στον άξονα, τότε: α) Να δείξετε ότι 4 και s. β) Αν το δείγμα των παρατηρήσεων ακολουθεί κανονική κατανομή και γνωρίζουμε ότι 3 παρατηρήσεις έχουν τιμή μικρότερη του, τότε να υπολογίσετε:. το μέγεθος του δείγματος.. το πλήθος των παρατηρήσεων που έχουν τιμή στο διάστημα,3. α) Αρχικά βρίσκουμε την παράγωγο της f που είναι f () 3 4,. Επειδή η εφαπτομένη της γραφικής παράστασης της f στο σημείο της A,s είναι παράλληλη στον άξονα, θα ισχύει f 0 3 4 0 (). 3 Η εξίσωση () έχει διακρίνουσα 48 69 και ρίζες, δηλαδή 4 ή 6. 3 Όμως οι παρατηρήσεις,,..., παίρνουν μόνο θετικές τιμές, άρα θα είναι και 0. Έτσι προκύπτει ότι 4. f s. Άρα Επειδή το σημείο A,s ανήκει στη γραφική παράσταση της f, ισχύει s f 4 64 88 6 4 s. β) Στο διπλανό άξονα βλέπουμε την αντιστοιχία των άκρων των διαστημάτων της κανονικής κατανομής με τις τιμές τους στο συγκεκριμένο δείγμα, για το οποίο έχουμε 4 και s. Έτσι είναι: 39

. Στην κανονική κατανομή το 99,7% των παρατηρήσεων βρίσκονται στο διάστημα 3s, 3s. Άρα το 0,3% είναι μικρότερες του 3s ή μεγαλύτερες του 3s. Συγκεκριμένα το 0,% έχουν τιμή μικρότερη του 3s. Εδώ γνωρίζουμε ότι 3 παρατηρήσεις έχουν τιμή μικρότερη από, δηλαδή μικρότερη από 3s. Άρα έχουμε 0, 3 0,300 000. 00 βρίσκεται το 9% 68% 3,% των παρατηρήσεων. Άρα το πλήθος των παρατηρήσεων που βρίσκονται σ αυτό το 3, διάστημα είναι 3,% 000 70. 00. Στο διάστημα,3, δηλαδή στο s, s 40

Άσκηση 7 Οι ώρες παρακολούθησης τηλεοπτικών προγραμμάτων από 0 άτομα σε διάστημα μιας εβδομάδας αναγράφονται στον παρακάτω (ελλιπή) πίνακα: Ώρες παρακολούθησης ( ) 0 8 3 4 8 Σύνολο 0 Συχνότητα ( ν ) ( ν ) ( ν ) Στο κυκλικό διάγραμμα συχνοτήτων του παραπάνω πίνακα δίνεται ότι η γωνία του κυκλικού τομέα που αντιστοιχεί στην παρατήρηση 0 ώρες, είναι. 0 36 Α) Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τον παραπάνω πίνακα και να τον συμπληρώσετε. Β) Γνωρίζοντας ότι για την διακύμανση ισχύει ο τύπος υπολογίσετε την τυπική απόκλιση. s, να Γ) Υπολογίστε τον συντελεστή μεταβολής. Είναι το δείγμα ομοιογενές; 0 0 0 0 Α) Από τον τύπο 360 υπολογίζουμε 360 36 360. 0 Έχουμε 8 8 0 7. 3 4 4 4 4

Ώρες παρακολούθησης ( ) Συχνότητα ( ν ) ( ν ) ( ν ) 0 0 0 8 8 8 4 48 3 7 63 4 8 3 8 Σύνολο 0 9 7 B) Πρώτα υπολογίζουμε τη διακύμανση s και στη συνέχεια την τυπική απόκλιση s. Έχουμε (πίνακας), s 9 7 780,,3 0 0 0 και s s,3, 4 Γ) Για τον υπολογισμό της μέσης τιμής από τον συμπληρωμένο πίνακα και τη στήλη έχουμε: 9 0, 9 Ο συντελεστής μεταβολής του δείγματος είναι: s, 4 CV 0, 63 0,, 9 Άρα το δείγμα δεν είναι ομοιογενές.. 4

Άσκηση 8 Α. Δίνεται η συνάρτηση f με τύπο f ln εφαπτόμενης, της γραφικής παράστασης της συνάρτησης, f στο σημείο της Αν M,y. Να βρεθεί η εξίσωση της A, f., είναι 0 σημεία της εφαπτομένης της καμπύλης της f, με μέση τιμή των τετμημένων τους,, να βρεθεί η μέση τιμή y των τεταγμένων των σημείων αυτών. Β. Έστω ένα δείγμα παρατηρήσεων,,..., με μέση τιμή. Αν η συνάρτηση f, με: f() ( ) ( )... ( ), τότε να αποδείξετε ότι η f παρουσιάζει ελάχιστη τιμή, όταν. Γ. Εκατό μαθητές ενός Γενικού Λυκείου των Αθηνών, ερωτήθηκαν για το πόσες ώρες μελετούν εβδομαδιαίως. Όμως το 0% των μαθητών δήλωσε ώρες λιγότερες από τις πραγματικές, ενώ το 0% των μαθητών, δήλωσε 6 ώρες περισσότερες. Από τις δηλώσεις των μαθητών, προέκυψε ότι ο μέσος χρόνος μελέτης είναι ώρες. Αν y, είναι ο πραγματικός μέσος των ωρών της εβδομαδιαίας μελέτης των μαθητών αυτών, τότε να αποδείξετε ότι ισχύει η σχέση: y Α. Για να έχει νόημα πραγματικού αριθμού ο τύπος της συνάρτησης f, πρέπει 0. Η εξίσωση της εφαπτομένης της καμπύλης της f στο σημείο A, f, δίνεται από τον τύπο: : y Είναι:, όπου ο συντελεστής f. f ln ln ln, 0; Οπότε είναι: f ln 0 Επομένως, η εξίσωση της εφαπτομένης θα είναι: (ε): y f. (). Εξάλλου είναι, f ln 0 Επειδή η εφαπτομένη διέρχεται από το σημείο A, f δηλαδή το A,, οι συντεταγμένες του θα επαληθεύουν την (). Έχουμε: 0. Οπότε η εξίσωση () της εφαπτομένης, γίνεται: (ε): y (). 43

Τώρα, αν,,,...,0, είναι οι τετμημένες των 0 σημείων της εφαπτομένης της καμπύλης της f, με μέση τιμή, τότε για τη μέση τιμή y των τεταγμένων y λόγω της () θα ισχύει: y (3). Όμως μας δίνεται ότι. Οπότε η (3), γίνεται: y 30 y 30 Β. Έστω η συνάρτηση f, με: f() ( ) ( )... ( ), όπου < Παίρνουμε την πρώτη παράγωγο της f ως προς : f () ( ) ( )... ( ) ( )( ) ( )( )... ( )( ) ( ) ( )... ( ) (... )... ( ) ( ) ( ) Στη συνέχεια βρίσκουμε τις ρίζες της f () 0, δηλαδή: () 00 Ελέγχουμε πότε είναι f () 0 και πότε f () 0, δηλαδή: f () 0 0 και f () 00 Τέλος κατασκευάζουμε πίνακα πρόσημου της f (), με τα αντίστοιχα συμπεράσματα για την f. Έχουμε: Παρατηρούμε ότι για, η f γίνεται ελάχιστη. 44

Γ. Από τους 00 μαθητές, 0 δήλωσαν ώρες λιγότερες από τις πραγματικές και 0 δήλωσαν 6 ώρες περισσότερες, ενώ οι υπόλοιποι 30 είπαν αλήθεια για το χρόνο της εβδομαδιαίας μελέτης τους. Έστω,,..., 0,,,..., 0 και,,..., 30 οι αντίστοιχες ώρες μελέτης που δήλωσαν αντίστοιχα οι 0, οι 0 και οι 30 μαθητές. Τότε θα ισχύει:......... 0 0 30 00 Οι πραγματικές όμως ώρες μελέτης τους είναι αντίστοιχα:,,..., 0, 6, 6,..., 0 6,,,..., 30. Επομένως ο πραγματικός μέσος όρος των ωρών μελέτης των μαθητών, θα είναι: y... 6 6... 6... 0 0 30 00......... 0 0 6 00 00 0 0 30 30000 00 00 00 Άρα, y 4

Άσκηση 9 Α. Δίνονται πέντε αριθμοί με μέση τιμή, όπου είναι η διάμεσος των παρατηρήσεων, 3, 8, 9, 7 ενός δείγματος. Αν οι πέντε αυτοί αριθμοί, αποτελούν διαδοχικούς όρους μιας αριθμητικής προόδου και η μέση τιμή των τετραγώνων τους είναι ίση με 67, τότε να βρείτε τους πέντε αυτούς αριθμούς. Β. Μια μεταβλητή X, παίρνει επτά τιμές με αντίστοιχες συχνότητες:, 8, 4,,,,0. Αν γνωρίζουμε ότι το πλήθος των παρατηρήσεων είναι εκατό, τότε να προσδιορίσετε τον αριθμό. Γ. Σε ένα δείγμα 0 παρατηρήσεων t, t,..., t 0, με μέση τιμή, ισχύουν οι πιο κάτω σχέσεις: 0 0 t 00 και t 840. Να εξετάσετε, εάν το πιο πάνω δείγμα, είναι ομοιογενές. Α. Αρχικά, προσδιορίζουμε τη διάμεσο των αριθμών, 3, 8, 9, 7. Τους διατάσσουμε σε αύξουσα σειρά: 3,, 7, 8, 9. Οπότε 7, που είναι η μεσαία παρατήρηση. Οπότε και 7. Αν ω η διαφορά της αριθμητικής προόδου, τότε οι πέντε αριθμοί γράφονται κατά συμμετρικό τρόπο ως εξής:,,,,. Οπότε έχουμε: και 7 Άρα προκύπτει η ισότητα: 7 7 7 () Επομένως οι αριθμοί είναι: 7, 7, 7, 7, 7. Οπότε έχουμε και: 7 7 7 7 7 67 46

Επομένως: 7 7 7 7 7 67 49 4 849 449 49 4494 833 40 33 0 90 9 Από όπου 3 ή 3. Αν 3 και 7, τότε οι ζητούμενοι αριθμοί είναι: 3, 0, 7, 4, Αν 3 και 7, τότε οι ζητούμενοι αριθμοί είναι:, 4, 7, 0, 3 Β. Αφού οι 00 παρατηρήσεις της μεταβλητής X, παίρνουν επτά μόνο τιμές με αντίστοιχες συχνότητες:, 8, 4,,,, 0, άρα θα ισχύει: 8 4 0 00 () Όμως, όλες οι συχνότητες αυτές, είναι αριθμοί φυσικοί. Επομένως αναζητούμε φυσικούς αριθμούς ως λύσεις της εξίσωσης (). Επιλύουμε την () και έχουμε: 8 4 0 00 44 00 6 0 που έχει ως ρίζες τους αριθμούς: 8, που απορρίπτεται, γιατί είναι: 8 6 που δεν είναι φυσικός αριθμός, και 7 που είναι αποδεκτή ως λύση, γιατί 7 9. Γ. Αφού η μέση τιμή των 0 παρατηρήσεων είναι ίση με, άρα θα ισχύει η σχέση: 0 t t 00 0, όπου 0. 0 0 Εξάλλου ισχύει και: 47

0 t 840 0 S 69 Οπότε θα είναι και Επομένως: S 3 CV 0, 6 6%. 0 S S 69 3. Επειδή CV 6% 0%, άρα το δείγμα, δεν είναι ομοιογενές. 48

Άσκηση 0 Στον πιο κάτω πίνακα έχουν ταξινομηθεί σε τέσσερεις κλάσεις, τα ύψη 00 μαθητών ενός Γενικού Λυκείου της Θεσσαλονίκης, με αντίστοιχες σχετικές συχνότητες f, f, f 3, f 4. Αν γνωρίζουμε ότι ισχύει η σχέση: Ύψη σε κλάσεις [ - ) Σχετικές συχνότητες [ 64,70 ) f [ 70,76 ) f [ 76,8 ) f 3 [ 8,88 ) f 4 f f f 0, 9 0, f 0, 4f 0,3f 3 3 Τότε: α) να υπολογίσετε τις τιμές των σχετικών συχνοτήτων f, f, f 3, f 4. β) να υπολογίσετε το μέσο ύψος των μαθητών. γ) να βρείτε πόσοι μαθητές έχουν ύψος τουλάχιστον 80 εκατοστά. α) Από τη δοσμένη σχέση έχουμε: 3 3 f f f 0, 9 0, f 0, 4f 0,3f f f f 0, f 0, 4f 0,3f 0, 9 0 3 3 f 0, f 0, 04 f 0, 4f 0,6 f 0,3f 0, 09 0 3 3 3 f 0, f 0, 4 f 0,3 0 Εξάλλου γνωρίζουμε ότι ισχύει η ισοδυναμία: 0 0 και 0 και 0. Επομένως από την προηγούμενη σχέση προκύπτει: f 0, 0 και f 0, 4 0 και f 3 0,3 0, οπότε έχουμε: f 0, και f 0, 4 και f 3 0,3. () Επειδή το άθροισμα όλων των σχετικών συχνοτήτων είναι ίσο με, άρα θα έχουμε: 49

3 4 4 3 4 f f f f f f f f f 0, 0, 4 0,3 f4 0,9 f4 0, Επομένως οι σχετικές συχνότητες είναι: f 0,, f 0, 4, f3 0,3, f4 0,. β) Από τα στοιχεία που προέκυψαν από το προηγούμενο ερώτημα, συμπληρώνουμε τον πιο κάτω πίνακα: Ύψη σε κλάσεις Κεντρικές Σχετικές f [ - ) Τιμές Συχνότητες f [ 64,70 ) 67 0, 33,4 [ 70,76 ) 73 0,4 69, [ 76,8 ) 79 0,3 3,7 [ 8,88 ) 8 0, 8, Σύνολο 74,8 Επομένως, αν είναι το μέσο ύψος τους και ύψους, τότε θα έχουμε: οι αντίστοιχες κεντρικές τιμές των κλάσεων 4 f 67 0, 73 0, 4 79 0,3 8 0, 74,8 Άρα το μέσο ύψος τους είναι 74,8 εκατοστά. γ) Θεωρούμε ότι η κατανομή του ύψους στο εσωτερικό κάθε κλάσης είναι ομοιόμορφη, οπότε το πλήθος των μαθητών με ύψος τουλάχιστον 80 εκατοστά, θα είναι: 34 f 3 f 4 0,3 000, 00 00 40, 3 3 3 όπου 3 f3 3 f 3 και 4 f4 4 f 4 Άρα με ύψος τουλάχιστον 80 εκατοστών, αριθμούν 40 μαθητές. 0

Άσκηση Μια μεταβλητή παίρνει τις τιμές,, 3, 4 με αντίστοιχες συχνότητες 4,, 4, και με μέση τιμή,. Αν γνωρίζουμε ότι το πλήθος των παρατηρήσεων είναι 0, τότε: α) Να υπολογίσετε τις τιμές των και. β) Να βρείτε την τυπική απόκλιση και το συντελεστή μεταβολής της μεταβλητής. α) Κατασκευάζουμε τον πιο κάτω πίνακα: Τιμές της Συχνότητες μεταβλητής 4 κ + 3 4 4 λ Σύνολο 0 Οπότε θα έχουμε: 4 3 4 4, 0 4 3 4 4 0 4 48 0 440 0 Οπότε έχουμε: 0 (). Εξάλλου είναι: 4 40 440 3. Οπότε έχουμε και: 3 () Από τις () και () προκύπτει το σύστημα: 0 6 3 7.

Επομένως οι τιμές των και, είναι 6 και 7. β) Εφαρμόζουμε τον τύπο της διακύμανσης: S, οπότε έχουμε: S 4, 7, 4,3,4 0 4, 7 0, 4 0,, 9, 7, 0 0 3, 0 Επομένως: S,, 07 και S, 07 CV 0, 48 ή 4,8%.,

ΘΕΜΑ Δ Άσκηση Από μια έρευνα που έγινε σχετικά με τους μισθούς των εργατών μιας επιχείρησης προέκυψε ότι το,% των εργατών έχει μηνιαίο μισθό μικρότερο από 00 ευρώ, ενώ το 84% των εργατών έχει μισθό μικρότερο από 800 ευρώ. Υποθέτουμε ότι η κατανομή των μισθών είναι περίπου κανονική. α) Να βρείτε τη μέση τιμή και την τυπική απόκλιση των μισθών. β) Να εξετάσετε αν το δείγμα είναι ομοιογενές γ) Αν η επιχείρηση απασχολεί 400 εργάτες να βρείτε:. Πόσοι εργάτες έχουν μισθό από 00 έως 800 ευρώ.. Πόσοι εργάτες έχουν μισθό μεγαλύτερο από 900 ευρώ. Γνωρίζουμε ότι: Σε μια κανονική κατανομή το 9% περίπου των παρατηρήσεων βρίσκεται στο διάστημα ( s, s) άρα εκτός του διαστήματος αυτού βρίσκεται το υπόλοιπο %, από το οποίο το,% είναι μικρότερες από s ενώ το άλλο,% είναι μεγαλύτερες από το s. Επειδή το,% των εργατών έχει μηνιαίο μισθό μικρότερο από 00 ευρώ, έχουμε: s 00 () Σε μια κανονική κατανομή το 84% περίπου των παρατηρήσεων είναι μικρότερες από s. Επειδή το 84% των εργατών έχει μισθό το πολύ 800 ευρώ, έχουμε: s 800 () Από τη σχέση () έχουμε s 800 800 s και με αντικατάσταση στη σχέση () έχουμε 800ss 00 3s 300 s 00 άρα 80000 700, 700 Επειδή 700 και s 00 έχουμε την παρακάτω κανονική κατανομή 3

β) Για να βρούμε αν το δείγμα είναι ομοιογενές υπολογίζουμε τον συντελεστή μεταβλητότητας s 00 CV 0,43 4,3% 700 Εφόσον ο συντελεστής μεταβλητότητας ξεπερνά το 0%, το δείγμα δεν είναι ομοιογενές. γ). Αν η επιχείρηση απασχολεί 400 εργάτες τότε το ποσοστό των εργατών που έχουν μισθό από 00 έως 800 ευρώ όπως παρατηρούμε από το παραπάνω διάγραμμα είναι 3,% 34% 34% 8,%, άρα το πλήθος αυτών των εργατών είναι: 8,% 400 36.. Το ποσοστό των εργατών που έχουν μισθό μεγαλύτερο από 900 ευρώ, όπως παρατηρούμε από το παραπάνω διάγραμμα, είναι,%, άρα το πλήθος αυτών των,% εργατών είναι 400. 4

Άσκηση Οι βαθμοί 00 μαθητών μιας τάξης του Λυκείου ομαδοποιημένοι σε τέσσερις κλάσεις ίσου πλάτους δίνονται στον παρακάτω πίνακα Κλάσεις f% [0, 4) 3 [4, 8) [8, ) 30 [, 6) Αν ο μέσος όρος της βαθμολογίας των μαθητών αυτών είναι 7 α) Να υπολογίσετε τις συχνότητες f% και f% 4 που λείπουν β) Να υπολογίσετε τη διάμεσο και την τυπική απόκλιση γ) Να εξετάσετε αν το δείγμα είναι ομοιογενές δ) Αν ο καθηγητής που διόρθωσε τα γραπτά ανεβάσει τη βαθμολογία όλων των μαθητών κατά μια μονάδα πόσο θα είναι τότε ο μέσος όρος της βαθμολογίας τους; α) Επειδή 00 και f % 3, f 0,3 οπότε f 0,3 00 3 Όμοια 3 f 3 0,30 00 3 30 Επειδή 34 00 έχουμε 3304 00 4 3 () Ακόμα επειδή 7 έχουμε 706 3004 4 700 6 4 4 330 () 36 0 304 70 6 300 4 00 00 4 4 7 Από τη σχέση () έχουμε 3 4 οπότε από την () προκύπτει 6(3 4) 44 330 06444 330 84 0 4 άρα 3 0 Άρα f 4 % και f % 0. Ο πίνακας συμπληρώνεται ως εξής: Κλάσεις ν f f% F% ν [0, 4) 3 0,3 3 3 70 4 40 [4, 8) 6 0 0,0 0 0 36 70 [8, ) 0 30 0,30 30 8 300 00 3000 [, 6) 4 0, 00 0 96 940 Σύνολο 00 00 700 336 6800 v

β) Η διάμεσος αντιστοιχεί στην τιμή της μεταβλητής X έτσι ώστε το 0% των παρατηρήσεων να είναι μικρότερες ή ίσες με δ. Από τον πίνακα παρατηρούμε ότι η διάμεσος δ θα είναι ένας αριθμός της ης κλάσης [4,8) τέτοιος ώστε στο διάστημα από 4 έως να ανήκει το % των παρατηρήσεων ώστε 3% % 0%. Με βάση το παρακάτω σχήμα έχουμε: 4 % 4 437 84 0% 4 0 Για τον υπολογισμό της τυπικής απόκλισης εφαρμόζουμε τον τύπο: s Mε βάση τον πίνακα η διακύμανση της μεταβλητής Χ είναι: s 700 490000 6800 6800 00 00 00 00 68004900 900 9 00 00 και η τυπική απόκλιση s 9 4,36 γ) Για να εξετάσουμε την ομοιογένεια του δείγματος θα βρούμε το συντελεστή μεταβλητότητας s 4,36 CV 0, 63 ή 6,3% 7 6

Επειδή ο συντελεστής μεταβλητότητας είναι μεγαλύτερος από 0% το δείγμα δεν είναι ομοιογενές. δ) Αν ο καθηγητής που διόρθωσε τα γραπτά ανεβάσει τη βαθμολογία όλων των μαθητών κατά μια μονάδα τότε ο μέσος όρος της βαθμολογίας θα ανέβει κατά μια μονάδα και θα γίνει 7 8. 7

Άσκηση 3 Οι τιμές t,t,,t μιας μεταβλητής Χ ακολουθούν την κανονική κατανομή, έχουν εύρος R 6 και το,% αυτών είναι μικρότερες από το 0. Επιπλέον, αν ισχύει t 8000, τότε: α. Να βρείτε το συντελεστή μεταβολής των τιμών του δείγματος και να δείξετε ότι το δείγμα είναι ομοιογενές. β. Να βρείτε το πλήθος των παρατηρήσεων. γ. Να βρείτε το πλήθος των παρατηρήσεων που βρίσκονται στο διάστημα (3,4). δ. Αν οι τιμές αυξηθούν κατά μονάδες, να δείξετε ότι ο συντελεστής μεταβολής των νέων τιμών θα γίνει ο μισός του αρχικού. α. Γνωρίζουμε ότι στην κανονική κατανομή το εύρος R είναι περίπου ίσο με 6 s, άρα 6 s 6 s. Επίσης το 9% των παρατηρήσεων βρίσκονται στο διάστημα s, s, οπότε λόγω συμμετρίας της κατανομής θα έχουμε ότι το,% των παρατηρήσεων θα είναι μικρότερες από s. Άρα s 0 0. s Έτσι ο συντελεστής μεταβολής του δείγματος είναι CV 0%, άρα το δείγμα 0 είναι ομοιογενές. β. Μετασχηματίζοντας ισοδύναμα τον τύπο s t t s t s t t s t 8000 400. 44 s, οπότε t t παίρνουμε: 8

γ. Το διάστημα (3,4) είναι το s, s. Επίσης γνωρίζουμε ότι το 9% των παρατηρήσεων βρίσκονται στο διάστημα s, s βρίσκονται στο διάστημα s, s το 9 68 % 3,% των παρατηρήσεων θα βρίσκεται στο διάστημα s, s και το 68% των παρατηρήσεων, οπότε λόγω συμμετρίας της κατανομής θα έχουμε ότι διάστημα (3,4) θα βρίσκονται 3, 400 4 παρατηρήσεις. 00. Άρα στο δ. Αν οι τιμές αυξηθούν κατά μονάδες, τότε σύμφωνα με γνωστή εφαρμογή του βιβλίου θα έχουμε ότι η νέα μέση τιμή θα είναι 4 και η νέα τυπική απόκλιση s θα είναι s s. Άρα ο νέος συντελεστής μεταβολής είναι s CV CV. 4 9

Άσκηση 4 Δίνεται η συνάρτηση f () 8, 8, η οποία έχει ρίζες τους αριθμούς s και, όπου s 0 η τυπική απόκλιση και η μέση τιμή των τιμών ενός δείγματος μιας τυχαίας μεταβλητής Χ. α. Να δείξετε ότι το δείγμα δεν είναι ομοιογενές. β. Αν η ελάχιστη τιμή της συνάρτησης f είναι η τιμή, να δείξετε ότι s και 8. 8 γ. Αν ισχύουν οι τιμές του ερωτήματος β, τότε να βρείτε πόσο πρέπει τουλάχιστον να αυξηθούν οι τιμές του δείγματος, ώστε να προκύψει ομοιογενές δείγμα. α. Το γινόμενο των ριζών ενός τριωνύμου γνωρίζουμε ότι δίνεται από τον τύπο P, οπότε έχουμε 8 4 4 s 0,, άρα ο συντελεστής μεταβολής του s s 4 δείγματος είναι CV % 0%, το οποίο σημαίνει ότι το δείγμα δεν είναι ομοιογενές. Παρατήρηση: Η συνάρτηση είναι πολυώνυμο δευτέρου βαθμού με διακρίνουσα 4 64 0, άρα έχει δύο ρίζες άνισες και μάλιστα διαφορετικές του μηδενός, αφού το γινόμενό τους είναι ίσο με 4. β. Παραγωγίζουμε τη συνάρτηση και έχουμε:. f () 8 4 Έχουμε f () 0 40, 4 f () 0 40 και 4 f () 0 40. 4 Από τα παραπάνω σχηματίζουμε τον πίνακα προσήμου: 60

Από τα παραπάνω έχουμε ότι η συνάρτηση f είναι γνησίως φθίνουσα στο διάστημα, 4 και γνησίως αύξουσα στο διάστημα, 4. Άρα το ελάχιστο της συνάρτησης είναι το f 8. 4 8 8 Οπότε 89 7 (η αρνητική ρίζα απορρίπτεται, αφού 8 ). Έτσι η συνάρτηση γίνεται: f() 7 8 η οποία έχει ρίζες, Άρα s και 8. (αφού ) s 7. 4 8 γ. Αν οι τιμές αυξηθούν κατά c μονάδες, τότε σύμφωνα με γνωστή εφαρμογή του βιβλίου θα έχουμε ότι η νέα μέση τιμή θα είναι c8 c και η νέα τυπική απόκλιση s θα είναι s s. Άρα ο νέος συντελεστής μεταβολής είναι s CV. 8 c Πρέπει CV 8c 0 c. 0 8 c 0 Άρα οι τιμές του δείγματος πρέπει να αυξηθούν τουλάχιστον κατά μονάδες, ώστε να προκύψει ομοιογενές δείγμα. 6

Άσκηση Έστω t,t,t 3,t 4,t οι παρατηρήσεις ενός δείγματος, που δεν είναι όλες ίσες μεταξύ τους, η μέση τιμή τους και s η διακύμανση. Επίσης, θεωρούμε τη συνάρτηση 3 3 3 f() t t... t,. α) Να δείξετε ότι η f είναι γνησίως αύξουσα. β) Αν η συνάρτηση f () παρουσιάζει ελάχιστο το f (6) 30, τότε:. να δείξετε ότι s.. να υπολογίσετε το άθροισμα των τετραγώνων των παρατηρήσεων. (Δίνεται: s t ) t α) Η παράγωγος της f είναι 3 t t f () 3 t t 3 t t... 3 t 3 t... 3 t 3 t, για κάθε. 3 t 0 Άρα η f είναι γνησίως αύξουσα. β). Γνωρίζουμε ότι η συνάρτηση g() t συνάρτηση, έχει ελάχιστο όταν, έχει ελάχιστο για f () 3 t 3g() Επειδή η f () έχει ελάχιστο για 6, θα είναι 6.. (). Επίσης είναι f (6) 30 f 30 3 t 30 t 0 Όμως η διακύμανση των πέντε παρατηρήσεων δίνεται απ τον τύπο. Οπότε και η 6

() 0 s t. Άρα s.. Από τον τύπο που δίνεται έχουμε t t t s t s t s t s. Άρα t 36 90. 63

Άσκηση 6 Δίνεται η συνάρτηση f () ln, 0. α) Να μελετήσετε την f ως προς τη μονοτονία και τα ακρότατα. β) Αν τα σημεία A, y,a, y,...,a, y με 0 34 e ανήκουν στη γραφική παράσταση της f και ισχύει 3 4 e, τότε:. να βρείτε τη μέση τιμή των συντελεστών διεύθυνσης των εφαπτομένων της γραφικής παράστασης της f στα παραπάνω σημεία.. να υπολογίσετε το εύρος των συντελεστών διεύθυνσης των εφαπτομένων της γραφικής παράστασης της f στα παραπάνω σημεία, αν επιπλέον ισχύει e. α) Η παράγωγος της f είναι η f () ln ln ln ln, 0. f () 0 ln 0 ln e f () 0 ln 0 ln e Η μονοτονία και τα ακρότατα της f φαίνονται στον παρακάτω πίνακα: Από τον παραπάνω πίνακα προκύπτει ότι η f: Είναι γνησίως αύξουσα στο, e Είναι γνησίως φθίνουσα στο 0, e. Έχει ελάχιστο το f ln. e e e e 64

β) Ο συντελεστής διεύθυνσης της εφαπτομένης της γραφικής παράστασης της f στο σημείο της A,f ( ),,,..., f ln., είναι. Για τη μέση τιμή των αριθμών f,,,..., έχουμε f ( ) f ( ) f ( 3) f ( 4) f ( ) y ln ln ln 3ln 4ln ln 3 4 ln e 7. f () ln 0, για κάθε 0 άρα η συνάρτηση f () ln είναι γνησίως αύξουσα. Έτσι, για 0 34 θα ισχύει e f ( ) f ( ) f ( ) f ( ) f ( ). Το εύρος των συντελεστών διεύθυνσης είναι. Ισχύει ίσο με: 3 4 e. R f ( ) f ( ) ln ln ln ln ln e 6

Άσκηση 7 Οι παρατηρήσεις t, t,..., t ενός δείγματος μεγέθους έχουν μέση τιμή και τυπική απόκλιση s. Θεωρούμε τη συνάρτηση f () ln ln s, 0. Αν η γραφική παράσταση της συνάρτησης f διέρχεται από το σημείο A(e,e) και η εφαπτομένη της γραφικής παράστασης της f στο σημείο με τετμημένη 0 είναι παράλληλη στον άξονα τότε: Α) Να βρείτε το s και το. Β) Αποδείξτε ότι το δείγμα δεν είναι ομοιογενές. Γ) Αν έχουμε κανονική κατανομή και 4 παρατηρήσεις βρίσκονται στο διάστημα., να βρείτε:. το μέγεθος του δείγματος.. το πλήθος των παρατηρήσεων που βρίσκονται στο διάστημα 0, Δ) Να βρείτε την ελάχιστη θετική τιμή του c που πρέπει να προστεθεί σε κάθε μία παρατήρηση t, t,..., t ώστε το δείγμα των παρατηρήσεων που προκύπτει να είναι ομοιογενές. Α) Αφού το A(e,e) ανήκει στη γραφική παράσταση της f θα ισχύει: f (e) e e ln e ln e s e e s e s () Έχουμε f () ln, για κάθε 0. Αφού η εφαπτομένη της γραφικής παράστασης της f στο σημείο με τετμημένη 0 είναι παράλληλη στον άξονα τότε: f () 0 ln 0 () Τότε από την () έχουμε s. Β) Έχουμε s CV 0, 0% 0%. Άρα δεν είναι ομοιογενές. 66

Γ). Στο διάστημα., s, s αντιστοιχεί το 3,% των παρατηρήσεων. Άρα θα έχουμε 3, 4 400, το μέγεθος του δείγματος. 00. Στο διάστημα 0, s, s αντιστοιχεί το 9% των παρατηρήσεων. Άρα θα έχουμε 9 400 380 παρατηρήσεις. 00 Δ) Οι νέες παρατηρήσεις προκύπτουν από τη σχέση y c, c 0 και,,..., Οπότε y c και sy s. Το δείγμα είναι ομοιογενές αν και μόνο αν ισχύει η σχέση CV 0%. Δηλαδή s y 0 CV 0% 0% 0 00c c 4. y c 00 Άρα, η ελάχιστη τιμή του c ώστε το δείγμα να είναι ομοιογενές είναι ίση με 4. 67

Άσκηση 8 Έστω ένα δείγμα τριάντα παρατηρήσεων t, t, t 3,..., t 30, με μέση τιμή 3. Α. Να προσδιορίσετε την τιμή του αριθμού c, που αν προστεθεί σε κάθε μία από τις παρατηρήσεις αυτές, τότε οι παρατηρήσεις y, y, y 3,..., y 30, που θα προκύψουν, να έχουν μέση τιμή y 40. Β. Αν πέντε από τις παρατηρήσεις t, t, t 3,..., t 30, μειωθούν κατά και δέκα παρατηρήσεις αυξηθούν κατά 4, προκύπτουν οι παρατηρήσεις z,z,z 3,...,z 30. Να βρείτε τη μέση τιμή z των παρατηρήσεων z, z, z 3,..., z 30.. Να βρείτε τη διακύμανση και την τυπική απόκλιση, αν ισχύει: Να εξετάσετε εάν το δείγμα είναι ομοιογενές. 30 z 3800. Γ. Δίνονται οι παρατηρήσεις,,...,, ενός δείγματος ως προς μια μεταβλητή X. Αν οι παρατηρήσεις y και t, όπου,,...,, που προκύπτουν από τις σχέσεις y και t όπου 0, 0 και, να αποδείξετε ότι ισχύει η σχέση: CV CV 0 y t όπου CV y και CV t, είναι οι συντελεστές μεταβολής των μεταβλητών Y και Τ. Α. Έχουμε: 30 t 30 () και y t c,,,3,...,30 () οπότε θα είναι: 30 y y 30 που λόγω γνωστής εφαρμογής, μας δίνει ότι: y c Οπότε, αφού y 40 και 3, η σχέση y c, γίνεται: 40 3c c 9 Επομένως ο σταθερός αριθμός είναι c 9. 68

Β.. Από τα δεδομένα έχουμε ότι, πέντε παρατηρήσεις μειώνονται κατά και δέκα παρατηρήσεις αυξάνονται κατά 4, η κάθε μια, ενώ οι υπόλοιπες δεκαπέντε παραμένουν αμετάβλητες. Οπότε θα έχουμε: 30 30 30 t 0 4 t 30 t 30 z 33 30 30 30 30 Αφού είναι 30 t 30 30 30 t. Άρα η μέση τιμή z των παρατηρήσεων z,z,z 3,...,z 30, είναι z 3.. Από το προηγούμενο ερώτημα έχουμε ότι z 3. Επομένως θα έχουμε: 30 30 z z 30 30 30, οπότε θα είναι: z 3 z 960 30 z 30 960 Sz z 3800 38003070 30 30 30 30 30 080 36 30 Επομένως, η τυπική απόκλιση S z θα είναι: Sz 36 6.Έχουμε: S 6 ή 8,7%, z 3 z CVz 0,87 οπότε το δείγμα δεν είναι ομοιογενές, αφού ο συντελεστής μεταβολής, είναι μεγαλύτερος του 0%. Γ. Από γνωστή εφαρμογή, θα έχουμε: y και t. Όμως, οπότε έχουμε: 69

y () και t (). Αν S y και S t είναι οι αντίστοιχες τυπικές αποκλίσεις, τότε θα έχουμε: o S S S και y S t S S. Από τις () και (), θα έχουμε: S y S CVy y και CV S t S t t S S. Επομένως θα έχουμε: S S CV y CVt 0 70

Άσκηση 9 Α. Σε ένα δείγμα, οι τέσσερεις παρατηρήσεις μιας μεταβλητής X, είναι, 4, 3 6, 4 8. Να εξετάσετε εάν το δείγμα αυτό είναι ομοιογενές. Β. Δίνονται,, 3,, οι παρατηρήσεις μιας μεταβλητής X, με μέση τιμή και τυπική απόκλιση S. 3 Αν y, όπου,,3,...,, είναι οι παρατηρήσεις μιας άλλης μεταβλητής Ψ, τότε S να αποδείξετε ότι ισχύει: y. CV Γ. Έστω,, 3,,, οι παρατηρήσεις μιας μεταβλητής X, ενός δείγματος μεγέθους, με τυπική απόκλιση μηδέν και μέση τιμή. Αν οι συναρτήσεις f και g, είναι ορισμένες στο, και για κάθε, ισχύει: f g f g f g, για κάθε. Τότε να αποδείξετε ότι είναι Α. Αρχικά υπολογίζουμε τη μέση τιμή των τεσσάρων αυτών παρατηρήσεων. Έχουμε: 34 0. 4 4 Υπολογίζουμε τη διακύμανση S : 4 S S 4 6 8 4 4 99 0 4 4 Άρα, θα έχουμε: S S, οπότε και ( S CV προφανώς 0 0, που ισχύει) 0 Επομένως το δείγμα δεν είναι ομοιογενές. Β. Έχουμε: () 7