Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 8

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 8"

Transcript

1 Λορέντζος Χαζάπης Γιάννης Ζάραγκας Διοίκηση Λειτουργιών τα τετράδια μιας Οδύσσειας τετράδιο 8 Η πρόβλεψη της ζήτησης Αθήνα 2012

2 τετράδιο 8 Η πρόβλεψη της ζήτησης ΠΕΡΙΛΗΨΗ Ο Γιάννης έχει πρόβλημα καθορισμού της δυναμικότητας (παραγωγικής ικανότητας) εξυπηρέτησης στο εστιατόριο του ξενοδοχείου και το συζητά με τον Λορέντζο. Μετά τους ορισμούς, καταλήγουν ότι απαιτείται να ασχοληθούν πρώτα με τη ζήτηση και μάλιστα με την πρόβλεψή της. Είναι εμφανής η ανάγκη ευελιξίας της παραγωγής και της κατανόησης από την παραγωγή της μεθοδολογίας πρόβλεψης που χρησιμοποιούν συνήθως οι πωλήσεις και το μάρκετινγκ. Υπάρχουν μέθοδοι ποιοτικές και ποσοτικές για τον προσδιορισμό αυτόν και, στις περισσότερες περιπτώσεις, χρησιμοποιούνται τα στοιχεία του παρελθόντος, ώστε να βοηθηθεί η πρόβλεψη. Συζητούν τις ιδιαιτερότητες της πρόβλεψης της ζήτησης στις υπηρεσίες και τα προβλήματα της εποχικότητας και των άλλων διακυμάνσεων και πώς μπορούν να αντιμετωπισθούν από την πλευρά των λειτουργιών. Συνεχίζουν με το θέμα της μεθόδου τήρησης των απολογιστικών στοιχείων, για τη λειτουργία του ελέγχου, τον προσδιορισμό των τάσεων και, βέβαια, την υποστήριξη των απαιτήσεων των μεθόδων πρόβλεψης. Ο Λορέντζος προτείνει τη μέθοδο του κυλιόμενου έτους για την εξουδετέρωση της εποχικότητας και τον έλεγχο της πορείας των λειτουργιών μακροπρόθεσμα. Τέλος, ο Γιάννης φέρνει περιληπτικές σημειώσεις με τις επικρατέστερες ποιοτικές και ποσοτικές μεθόδους πρόβλεψης της ζήτησης. Τα τετράδια της Διοίκησης των Λειτουργιών δημοσιεύονται με ελεύθερη πρόσβαση στον ιστότοπο Παρατηρήσεις και σχόλια ευπρόσδεκτα στο Facebook (www.facebook.com/operations.gr)

3 8 η Συζήτηση Το πρόβλημα καθορισμού της Δυναμικότητας ή μήπως της Πρόβλεψης της Ζήτησης; Ορισμός του προβλήματος Έχω μπλέξει άσχημα! Όλο το καλοκαίρι, το ξενοδοχείο μας θα γίνεται τόπος συγκέντρωσης των τουριστών που έρχονται με τα κρουαζιερόπλοια και ξεναγούνται στο αρχαιολογικό κέντρο της πόλης. Βλέπεις, Λορέντζο, είμαστε στο κέντρο και έχουμε χώρο, ώστε τα πούλμαν να τους φέρνουν σε μας και να τους παραλαμβάνουν το απόγευμα από εμάς. Πολλοί από αυτούς δεν ακολουθούν στην ξενάγηση του κέντρου, ή την εγκαταλείπουν πρόωρα και θα έρχονται στο ξενοδοχείο για δροσιά περιμένοντας τα πούλμαν. Άλλοι θα καταλήγουν στο καφέ, άλλοι στο εστιατόριο και, καμιά ώρα πριν την αναχώρηση, θα έρχονται οι ομάδες, σχεδόν όλες μαζί και θα ζητούν εξυπηρέτηση εκείνη τη στιγμή. Μια φορά που το δοκιμάσαμε πέρσι, στο τέλος της περιόδου, έγινε χαμός. Δεν μπορώ να φαντασθώ τι σκέφθηκε το αφεντικό ότι μπορεί να αλλάξει και ότι όλα θα κυλούν ομαλά και έτσι πήρε τη δουλειά, η οποία είναι μεταξύ μας ένα πολύ μεγάλο έσοδο. Μάλλον, ξέρω τι σκέφθηκε: θα τα αναθέσω στον Γιάννη, τον υπεύθυνο της λειτουργίας του ξενοδοχείου, και όλα θα λυθούν! Αξιοποίησε, Γιάννη, ως επιχειρηματίας το ανταγωνιστικό του πλεονέκτημα. Της θέσης του ξενοδοχείου; Το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα είναι ένα: ότι έχει εσένα για όλες τις λειτουργίες! Άσε την πλάκα Λορέντζο! Σου είπα ότι έχω μπλέξει άσχημα! Η παραγωγή, δηλαδή εγώ, πρέπει να βγάλω το φίδι από την τρύπα. Μη ξεχνάς τι είπαμε στις πρώτες συζητήσεις. Ο τρίτος στόχος των λειτουργιών, όπως εσύ μου τους ανέφερες, Γιάννη, στη συζήτηση για τη Στρατηγική των Λειτουργιών, είναι: Η ανάπτυξη κάποιας ικανότητας κορμού που θα βοηθήσει την επιχείρηση να κατακτήσει ή να διατηρήσει την ανταγωνιστική της θέση. Δεν αρκεί, δηλαδή, να λύσεις όπως-όπως ένα πρόβλημα, αλλά, σ αυτήν την αλλαγή στρατηγικής της επιχείρησης, να ακολουθήσεις με το μέρος της ευθύνης που σου αναλογεί και επί πλέον να αναπτύξεις μια ικανότητα κορμού. Αυτή θα μπορούσε να είναι η ευελιξία του τμήματος που ηγείσαι, των Λειτουργιών, ώστε να υπηρετείς σωστά ένα μεγάλο ξενοδοχείο πόλης και, ταυτόχρονα, κάποια πρωινά την εβδομάδα για τέσσερις καλοκαιρινούς μήνες, να εξυπηρετείς ένα τσούρμο κόσμο που θα σου αφήσουν ένα σκασμό λεφτά. Και πρέπει να το κάνεις και αυτό σωστά, με διαδικασίες, τηρώντας τα πρότυπα της ποιότητας που θα συμφωνήσετε με τους πράκτορες της κρουαζιέρας. Τι σημαίνει αυτό; Ότι πρέπει να καλύψω την αποστολή των λειτουργιών, που είναι να εξασφαλίζω ότι παραδίδω τα στοιχεία του Πακέτου Υπηρεσιών και ότι καλύπτω τον όγκο των πωλήσεων και στις δύο, διαφορετικού είδους, κατηγορίες πελατών. Αυτά δεν είπαμε στη συζήτησή μας για τις Λειτουργίες στις Υπηρεσίες; Ακριβώς. Τι πρέπει να κάνεις επομένως; Πρέπει να φτιάξω νέες διεργασίες για τις έκτακτες αυτές περιπτώσεις Που θα είναι, Γιάννη, διαφορετικές σε τι; Μα προφανώς, Λορέντζο, στις ελέγχουσες εισροές. Θέλει γρήγορες, απλές διαδικασίες, πρότυπα απόδοσης με έμφαση στην ταχύτητα παράδοσης, σαφώς σωστή εκπαίδευση στο νέο τρόπο εργασίας και στα πρότυπα. Τώρα, ίσως χρειαστώ και άλλο εξοπλισμό, ανάλογα με τη μέθοδο που θα επιλέξω. 3

4 Και βέβαια ίσως και άλλο τρόπο διοίκησης. Άριστα δέκα! Βλέπω ότι τα μαθήματα σε έχουν βοηθήσει. Ποιο είναι το πρόβλημά σου λοιπόν; Λορέντζο, κάναμε σήμερα μάθημα για το μάνατζμεντ της δυναμικότητας και διαπίστωσα ότι δεν έχω ξεκαθαρίσει τι δυναμικότητα έχω. Πόσους επισκέπτες του μπαρ και του εστιατορίου μπορώ να εξυπηρετήσω με τους εργαζόμενους που διαθέτω με τις σημερινές διεργασίες, άρα να υπολογίσω και πόσους μπορώ να εξυπηρετήσω μετά τις αλλαγές που θα κάνω σε κάποιες διεργασίες. Αντίστοιχα, να καθορίσω, για το συγκεκριμένο αριθμό επισκεπτών που θα έχω, πόσους εργαζόμενους χρειάζομαι για τη δουλειά αυτή και σε ποιες θέσεις εργασίας. Αντιλαμβάνομαι, επίσης, ότι, τώρα που πας στο μάθημα και βλέπεις ότι υπάρχουν τρόποι να αντιμετωπίσεις τα διάφορα προβλήματα, ξαφνικά διαπιστώνεις ότι έχεις το πρόβλημα με το οποίο ζούσες τόσα χρόνια και το θεωρούσες ως φυσιολογική κατάσταση. Τέλος πάντων, πώς ορίσατε τη δυναμικότητα; Η δυναμικότητα ή παραγωγική ικανότητα (capacity) ορίζεται ως ο μέγιστος δυνατός όγκος παραγωγής, προϊόντων ή υπηρεσιών μιας επιχείρησης, ανά μονάδα χρόνου. Το ύψος της παραγωγικής ικανότητας εξαρτάται από το σχεδιασμό των διεργασιών και από τη διαθεσιμότητα των απαραίτητων πόρων. Σε κάθε αλυσίδα παραγωγικών δραστηριοτήτων υπάρχουν στάδια ή πόροι (πόροι περιορισμού δυναμικότητας), οι οποίοι περιορίζουν τη μέγιστη ροή προϊόντων ή υπηρεσιών. Καθώς αυξάνεται ο ρυθμός παραγωγής, είτε θα δημιουργηθεί «μποτιλιάρισμα» σε ένα από τα στάδια των παραγωγικών δραστηριοτήτων, είτε θα εξαντληθεί κάποια από τις εισροές (π.χ. πρώτες ύλες). Να κάποια παραδείγματα: Τύπος επιχείρησης Δυναμικότητα Συστήματος Αξιοποιούμενη Δυναμικότητα Νοσοκομείο Διαθεσιμότητα κρεβατιών Αριθμός θεραπευμένων ασθενών την εβδομάδα Παραγωγή μπύρας Χωρητικότητα ζύμωσης Παραγόμενα λίτρα την εβδομάδα Πανεπιστήμιο Αριθμός φοιτητών Αριθμός πτυχιούχων φοιτητών στο έτος Λιανοπωλητής Διαθέσιμη επιφάνεια σε τετραγωνικά μέτρα Πωλήσεις ανά τετραγωνικό μέτρο Αυτοκινητοβιομηχανία Ώρες εργάσιμες Παραγόμενα αυτοκίνητα στη βάρδια Συνήθως χρησιμοποιούμε τη λέξη capacity με την έννοια του χώρου για ένα κτήριο, ή τον όγκο για ένα container. Ένας υπεύθυνος λειτουργιών σε ένα πολυχώρο κινηματογραφικών αιθουσών θα μπορούσε να μιλάει για χωρητικότητα (capacity) καθημένων, ή σε ένα εργοστάσιο για τη μέγιστη εξαγόμενη ποσότητα προϊόντος στη μονάδα του χρόνου. Οι παραπάνω παράγοντες όμως δεν δίνουν σημασία στην κλίμακα μέτρησης, δεν αντανακλούν ικανότητες στη διεργασία, όπως επίσης δεν λαμβάνουν υπόψη το χρόνο. Ό δάσκαλος μας έδωσε και τον ορισμό σύμφωνα με τους Slack et al. (2004), που ορίζουν τη δυναμικότητα ως το μέγιστο επίπεδο προστιθέμενης αξίας που επιτυγχάνεται σε μια χρονική περίοδο υπό κανονικές συνθήκες λειτουργίας. Μ αρέσει αυτός ο ορισμός, γιατί η μέτρηση γίνεται με αντιληπτούς όρους: το χρήμα. Τώρα, γιατί πρέπει να ασχοληθούμε ιδιαίτερα με τη δυναμικότητα; 4

5 Ο σωστός σχεδιασμός, Λορέντζο, και η πλήρης αξιοποίηση των παραγωγικών ικανοτήτων μιας επιχείρησης, έχουν μεγάλη σημασία, είτε πρόκειται για παραγωγή προϊόντων είτε για παραγωγή υπηρεσιών. Κάθε λάθος στο σχεδιασμό ή στην πρόβλεψη της συμπεριφοράς της αγοράς μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες. Το υψηλό και σταθερό κόστος του πάγιου εξοπλισμού σημαίνει ότι, αν ο εξοπλισμός μείνει αχρησιμοποίητος (δηλαδή η ζήτηση είναι σημαντικά χαμηλότερη από την προβλεπόμενη), η επιχείρηση θα έχει μεγάλη οικονομική ζημία. Όμοια, αν η ζήτηση είναι σημαντικά υψηλότερη, η παραγωγή πάνω από τις μέγιστες δυνατότητες του εξοπλισμού και του προσωπικού έχει δυσανάλογο κόστος (υπερωρίες, αγορά πρόσθετου εξοπλισμού) και μπορεί να κάνει ασύμφορη την κάλυψη της πρόσθετης ζήτησης, με κίνδυνο να δυσαρεστηθούν οι πελάτες. Αυτά στο τακτικό επίπεδο της επιχείρησης, γιατί στο στρατηγικό ο κλασικός κανόνας είναι να προσαρμόζω τη δυναμικότητα στη ζήτηση, ή να δημιουργώ ζήτηση για να καλύψω τη δυναμικότητα. Άρα, η έννοια της παραγωγικής ικανότητας είναι αλληλένδετη με τη ζήτηση! Ακριβώς. Επομένως, από τη μία πλευρά η πρόβλεψη θα πρέπει να αφήνει λογικά περιθώρια διακύμανσης και από την άλλη οι παραγωγικές δραστηριότητες θα πρέπει να είναι αρκετά ευέλικτες, ώστε να ανταποκριθούν σε κάθε επίπεδο ζήτησης μέσα στα προβλεπόμενα περιθώρια. Οπότε, Γιάννη, στο παιχνίδι μπαίνει ο όρος πρόβλεψη και ο πανταχού παρών ευελιξία! Για πες μου τι είπατε για τη ζήτηση και την πρόβλεψή της; Το πρόβλημα της πρόβλεψης της ζήτησης Οι πληροφορίες για το ύψος της ζήτησης μπορούν να στηριχτούν σε ποιοτικές μεθόδους, όπως η έρευνα αγοράς, στην προηγούμενη εμπειρία, στη δοκιμαστική εισαγωγή ενός προϊόντος σε μια αγορά, ή και σε καθαρά ποσοτικές μεθόδους. Αν πρόκειται για νέο προϊόν, υπάρχει μεγάλο ποσοστό αβεβαιότητας γιατί δεν μπορούν να προβλεφθούν με ακρίβεια η ταχύτητα διείσδυσής του στην αγορά, ο εποχιακός χαρακτήρας της ζήτησης, η διάρκεια του κύκλου ζωής του προϊόντος κτλ. Θα πρέπει, λοιπόν, οι παραγωγικές διαδικασίες να σχεδιαστούν με περισσότερη ευελιξία και με την ελπίδα ότι, στην αρχική περίοδο της εισόδου του προϊόντος στην αγορά, η ζήτηση θα συμπεριφερθεί σχετικά ομαλά. Μια προϋπόθεση για την ευελιξία απέναντι σε διακυμάνσεις της ζήτησης είναι να υπάρχει η δυνατότητα λειτουργίας των παραγωγικών δραστηριοτήτων σε διάφορα επίπεδα παραγωγής με ελαστικό κόστος, χωρίς δηλαδή μεγάλες διακυμάνσεις. Βέβαια, η δυναμικότητα εξαρτάται από το σχεδιασμό των διεργασιών, που με τη σειρά του εξαρτάται από το ύψος της προβλεπόμενης ζήτησης. Ένας φαύλος κύκλος αλληλεξάρτησης, Γιάννη, που δεν οδηγεί πουθενά και πρέπει να βρεθεί μια διέξοδος. Ιστορικά, η πρόβλεψη με κάποια μέθοδο, χρησιμοποιείται για την εξασφάλιση των πληροφοριών για την υποστήριξη επενδυτικών αποφάσεων, σχετικά με τον αναμενόμενο όγκο πωλήσεων ενός προϊόντος. Η διαχείριση παραγωγικών δραστηριοτήτων χρησιμοποιεί την πρόβλεψη ως βάση για το σχεδιασμό της, αλλά διατηρεί ένα βαθμό ετοιμότητας για να μπορέσει να ανταποκριθεί σε απρόβλεπτες διακυμάνσεις. Έτσι, ο σχεδιασμός των παραγωγικών δραστηριοτήτων ξεκινά από μια γενική εκτίμηση της πιθανής ζήτησης, σύμφωνα με την οποία υπολογίζει την απαιτούμενη ικανότητα παραγωγής. Στους περισσότερους οργανισμούς, τα τμήματα marketing και πωλήσεων είναι αυτά που ασχολούνται με την πρόβλεψη της ζήτησης. Αυτές οι προβλέψεις όμως είναι ένα πολύ βασικό συστατικό του σχεδιασμού της παραγωγικής ικανότητας και οι λειτουργίες θα πρέπει να κατανοούν τη βάση τέτοιων 5

6 προβλέψεων. Οι προβλέψεις θα πρέπει να εκφραστούν σε όρους που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για το σχεδιασμό της παραγωγικής ικανότητας και του ελέγχου. Δεν αρκεί για παράδειγμα να πεις ότι η πρόβλεψη είναι παραγωγή τόνοι του τάδε προϊόντος το έτος. Χρειάζεται να γνωρίζουμε σε τι αναλογία συμμετέχουν οι διάφορες συσκευασίες, τις εποχικότητες κλπ. Το να γνωρίζεις, Γιάννη, ότι η ζήτηση αυξάνει ή μειώνεται δεν είναι αρκετό. Το σημαντικό είναι να γνωρίζουμε το ρυθμό με τον οποίο γίνεται αυτό. Για παράδειγμα, ένας νέος σύμβουλος σε μια συμβουλευτική εταιρεία απαιτεί αρκετό χρόνο, ίσως και μήνες, για να εκπαιδευθεί. Θα πρέπει λοιπόν η εταιρεία να μπορεί να προβλέψει πότε θα χρειαστεί τις υπηρεσίες του, ώστε να ενεργήσει ανάλογα. Ανάλογα και η δημόσια διοίκηση θα πρέπει να προβλέπει πού και πόσους νέους βρεφονηπιακούς σταθμούς θα πρέπει να κτίσει και να το ξεκινά αντίστοιχα από νωρίς. Ναι, πράγματι Λορέντζο, το δημόσιο στην Ελλάδα εργάζεται πάντα με αυτήν τη λογική. Χα, χα, χα Ένα άλλο πολύ καλό παράδειγμα αποτελούν τα σχολεία, όπου σε ορισμένες περιοχές οι μαθητές ηλικίας 6-12 ετών μπορεί να αυξάνονται ενώ σε άλλες να μειώνονται. Η δημόσια διοίκηση έχει κάποιες δυνατότητες για να αντιμετωπίσει το πρόβλημα αυτό, με διαφορετικό κόστος και χρόνο αντιμετώπισης η καθεμία. Μπορεί να προσλάβει δασκάλους οι οποίοι θα προσφέρουν ορισμένες ώρες εβδομαδιαία, η διαδικασία αυτή δεν απαιτεί πολύ χρόνο για να ολοκληρωθεί. Εάν χρειαστεί να προσληφθούν δάσκαλοι και κανονικό ωράριο εργασίας, τότε ίσως χρειαστούν κάποιοι μήνες μέχρι να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες πρόσληψης. Εάν απαιτηθούν νέες αίθουσες, μπορεί να ενοικιαστούν ή αγοραστούν νέες προσωρινές αίθουσες, εάν όμως απαιτηθεί η δημιουργία νέου σχολείου, τότε ο σχεδιασμός, οι εγκρίσεις, οι διαγωνιστικές διαδικασίες και ο εξοπλισμός μπορεί να διαρκέσουν από δύο έως τέσσερα χρόνια. Λορέντζο, στο Δημόσιο έχουν λύσει απλά το πρόβλημα της πρόβλεψης: δεν προβλέπουν, απλά τρέχουν πίσω από το πρόβλημα! Στην πράξη, Γιάννη, ανεξάρτητα από το πόσο καλή είναι η πρόβλεψη, και πόσο «ευέλικτη» είναι η παραγωγή, υπάρχει πάντα κάποιος χρόνος υστέρησης για να προσαρμοστεί η τελευταία στη ζήτηση. Η πρόβλεψη μπορεί να οδηγήσει τις λειτουργίες στην πρόσληψη προσωπικού, ή στη δημιουργία επιπλέον βάρδιας. Έτσι, θα πρέπει οι λειτουργίες να γνωρίζουν τα όρια της αβεβαιότητας της πρόβλεψης, θα πρέπει δηλαδή να προσδιοριστούν τα επίπεδα του διαστήματος εμπιστοσύνης της πρόβλεψης, π.χ. με 5% πιθανότητα μπορεί η ζήτηση να είναι μικρότερη ή μεγαλύτερη της προσδιορισμένης. Πώς λοιπόν μπορεί να προβλεφθεί η ζήτηση; Υπάρχουν μέθοδοι ποιοτικές και ποσοτικές για τον προσδιορισμό αυτόν. Στις περισσότερες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται τα στοιχεία του παρελθόντος, ώστε να βοηθηθεί η πρόβλεψη. Είναι λοιπόν σημαντικό να προσδιοριστούν τα στοιχεία εκείνα από το παρελθόν που είναι σχετικά με την πρόβλεψη στο μέλλον. Στις ποιοτικές μεθόδους πρόβλεψης χρησιμοποιούνται η προηγούμενη εμπειρία και προηγούμενα και τρέχοντα δεδομένα. Οι πιο συχνές τέτοιες μέθοδοι είναι: Οι Έρευνες Αγοράς, η Γνώμη των ειδικών (Delphi Method) και η Ανάλυση Κύκλου Ζωής (life cycle). Στις ποσοτικές μεθόδους, η πρόβλεψη γίνεται με την επεξεργασία των χρονοσειρών. Χρησιμοποιούμε δεδομένα από ορισμένες περιόδους στο παρελθόν και προβάλλουμε αυτά τα δεδομένα στο μέλλον. Βασίζεται στην υπόθεση ότι η μελλοντική συμπεριφορά είναι μια λειτουργία που βασίζεται στο παρελθόν. Υπάρχουν πολλές μέθοδοι όπως: Του Κινητού Μέσου Όρου, της Εκθετικής Εξομάλυνσης (απλής και διπλής εκθετικής εξομάλυνσης), η Γραμμική Παλινδρόμηση, η μη Γραμμική Παλινδρόμηση κλπ. 6

7 Σου έχω εδώ ένα συγκεντρωτικό πίνακα με τα βασικά στοιχεία των μεθόδων. Γιάννη, πώς επιλέγουμε ποια μέθοδο πρόβλεψης θα χρησιμοποιήσουμε; Λαμβάνοντας υπ όψη πολλούς παράγοντες. Ο δάσκαλος μας ανέφερε τους εξής: Τον ΟΡΙΖΟΝΤΑ της πρόβλεψης, π.χ. εβδομάδες ή έτη; Το ΚΟΣΤΟΣ της μεθόδου, το οποίο είναι ανάλογο της ακρίβειας της πρόβλεψης. Την ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ. Την ΕΥΚΟΛΙΑ εφαρμογής. Τα ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ, π.χ. οι χρονοσειρές απαιτούν ακριβή ποσοτικά στοιχεία ενώ οι ποιοτικές μέθοδοι βασίζονται σε υποκειμενικούς παράγοντες. Το ΒΑΘΜΟ εμπειρίας του προσωπικού που θα χειρίζεται το σύστημα πρόβλεψης. Το διαθέσιμο ΧΡΟΝΟ για την προετοιμασία της πρόβλεψης. Γιάννη, θα προσέθετα και τρία βασικά χαρακτηριστικά των προβλέψεων: Οι προβλέψεις είναι σχεδόν πάντα εσφαλμένες (δηλ. περιέχουν κάποιο σφάλμα). Όσο μεγαλύτερος ο χρονικός ορίζοντας πρόβλεψης, τόσο μεγαλύτερο το συνολικό σφάλμα. Στόχος μας δεν είναι μόνο ο περιορισμός του σφάλματος, αλλά και η αποτύπωση βασικών επαναλαμβανόμενων προτύπων - patterns (ώστε να εξαλείψουμε το συστηματικό σφάλμα). Πράγματι αναφερθήκαμε σ αυτά και συζητήσαμε πολύ το τελευταίο. Πολύ ωραία. Μιλήσατε καθόλου για τις ιδιαιτερότητες της ζήτησης στις υπηρεσίες; Αν θυμάσαι, Λορέντζο, τις διαφορές Προϊόντων - Υπηρεσιών που έχουμε συζητήσει, ο δάσκαλος μας θύμισε κάποιες που είναι σημαντικές όσον αφορά στη ζήτηση. Ξοδεύονται αμέσως και δεν αποθηκεύονται. Ο πελάτης πρέπει να επισκεφθεί το σύστημα διανομής της υπηρεσίας και να συμμετάσχει στην παραγωγή της. Έστω και μέσω internet. Η παραγωγή υπηρεσιών διαφέρει από την παραγωγή υλικών αγαθών, επειδή η ζητούμενη υπηρεσία παρέχεται αμέσως στον πελάτη, είτε πρόκειται για δωμάτιο σε ένα ξενοδοχείο, είτε για θέση σε εστιατόριο, ή επισκευή ενός οχήματος. Αν η επιχείρηση δεν είναι σε θέση να ανταποκριθεί αμέσως, ο πελάτης θα στραφεί σε άλλον προμηθευτή. Παρ ότι κάποιες υπηρεσίες μπορούν να προγραμματιστούν για μεταγενέστερο χρόνο, όπως μια επίσκεψη ρουτίνας σε οδοντίατρο, ή η διαμονή σε ξενοδοχείο για καλοκαιρινές διακοπές, κατά κανόνα η παραγωγή υπηρεσιών πρέπει να προσαρμόζεται στις καθημερινές διακυμάνσεις της ζήτησης. Αντίθετα, η παραγωγή υλικών προϊόντων μπορεί να ετεροχρονιστεί και, για παράδειγμα, ένα προϊόν (π.χ. έπιπλο) να κατασκευαστεί σε λογικό χρονικό διάστημα μετά την παραγγελία του, ή να πωληθεί από απόθεμα. Βέβαια, συχνά η παραγωγή προϊόντων περιλαμβάνει και τη χρήση υπηρεσιών, ώστε οι διαφορές μεταξύ των δυο κατηγοριών να μειώνονται σημαντικά. Ένα άλλο πρόβλημα με τη ζήτηση Γιάννη, μην ελπίζεις ότι είναι το τελευταίο, είναι η εποχικότητα (διακύμανση) στη ζήτηση για τα περισσότερα προϊόντα και υπηρεσίες. Γιατί υπάρχει διακύμανση; Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τη διακύμανση της ζήτησης (κλιματικοί, συμπεριφοράς, πολιτικοί, οικονομικοί, κοινωνικοί κλπ). Είναι πολύ σημαντικό να κατανοούμε τις αιτίες, γιατί είναι πιθανό να 7

8 μπορούμε να επηρεάσουμε κάποιες από αυτές. Όπως ήδη ειπώθηκε, ο σχεδιασμός της παραγωγικής ικανότητας θα πρέπει να εξομαλύνει, να ρυθμίζει αυτές τις διακυμάνσεις. Εδώ είναι οι δυσκολίες ακόμη και σε μια γενικά σωστή πρόβλεψη, ειδικά στις υπηρεσίες. Και κάτι ακόμη πιο δύσκολο: Ενώ συνήθως μιλάμε για εποχικότητα μέσα σε κάποιο μεγάλο χρονικό διάστημα, υπάρχει το ίδιο ερώτημα για μικρότερα διαστήματα μέσα σε αυτά τα χρονικά διαστήματα, όπως: μήνα, εβδομάδα, ημέρα ή και ώρα μέσα στην ημέρα. Ας πάρουμε για παράδειγμα το μετρό: Τι μπορεί να κάνει η εταιρεία του μετρό για να διαχειριστεί την έντονη διακύμανση στη ζήτηση; Μπορεί να αλλάξει τις τιμές των εισιτηρίων ανάλογα με την ώρα χρήσης, να προβάλλει περιήγηση στην Αθήνα ώστε να ελκύει τουρίστες σε ώρες μη αιχμής, μπορεί επίσης να εφαρμόσει διακεκομμένο ωράριο για το προσωπικό ώστε να μπορεί να το χρησιμοποιεί στις ώρες αιχμής. Να «αραιώσει» τα δρομολόγια τις ώρες μη αιχμής. Όλα τα παραπάνω απαιτούν βέβαια επενδύσεις σε αυτοματοποιημένο σύστημα παρακολούθησης και προγραμματισμού. Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της διοίκησης λειτουργιών είναι ο σχεδιασμός και η βελτιστοποίηση της παραγωγικής διεργασίας αφού επηρεάζονται από τη μεταβλητότητα της ζήτησης σε επίπεδο έτους, μήνα, εβδομάδας, ημέρας είτε ακόμη και ώρας. Γιάννη, μπήκες με φόρα στη λογική της διαχείρισης της δυναμικότητας! Αν το ξεκινήσουμε τώρα θα ξενυχτίσουμε! Ας βρεθούμε λίγο νωρίτερα αύριο. Και με το πρόβλημά μου; Έχουμε καιρό μέχρι να αρχίσουν οι κρουαζιέρες! Δώσε μου σε παρακαλώ τις σημειώσεις σου για τις μεθόδους πρόβλεψης. Πάρτες! Ο έλεγχος της πορείας Γιάννη, θα τις δω με την ησυχία μου, αλλά πριν χωρίσουμε θέλω να σε ρωτήσω κάτι. Κρατάς απολογιστικά στοιχεία; Βέβαια, γιατί στα στοιχεία αυτά στηρίζονται, όπως θα δεις, και πολλές μέθοδοι πρόβλεψης. Ένα βασικό μέγεθος για το εστιατόριο είναι ο αριθμός των επισκεπτών ανά εβδομάδα και για το ξενοδοχείο ο αριθμός των διανυκτερεύσεων ανά μήνα. Προφανώς τα απολογιστικά στοιχεία, όπως λέει και το όνομά τους, μας βοηθούν στον απολογισμό. Πώς ξέρεις όταν κάνεις απολογισμό, αν αυτός ο μήνας πήγε καλά ή όχι; Λορέντζο, κάνουμε έρευνα για να βρούμε τι δεν πήγε καλά και παίρνουμε μέτρα για την επόμενη περίοδο. Όπως έλεγες την άλλη φορά, κάνουμε κάτι, για να μας οδηγήσει στο στόχο μας. Και αν δύο μήνες δεν πήγαν καλά, είχαμε για παράδειγμα 3% πτώση και ο τρίτος έχει 2% άνοδο σε σχέση πάντα με τον αντίστοιχο περσινό μήνα, τότε πάμε καλά; Τουλάχιστον ανατρέψαμε την τάση! Μπράβο, Γιάννη, αυτήν τη λέξη θέλω. Η σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα της περσινής περιόδου είναι πολύ διαδεδομένη κυρίως στις πωλήσεις. Έχουν το πλεονέκτημα (για τις πωλήσεις) ότι δεν έχουν μνήμη. Βέβαια, το αποτέλεσμα θα φανεί στο τέλος του χρόνου, οπότε γίνεται συνολικά η σύγκριση σε σχέση με τον προηγούμενο χρόνο. Θα πέσουν γκρίνιες από το αφεντικό, θα γίνει μια προσπάθεια και μετά μακαριότητα! 8

9 Εντάξει, μην είσαι κακός, τι άλλο μπορούμε να κάνουμε; Να ελέγχουμε και το μήνα και το έτος το μέχρι σήμερα από το αντίστοιχο περασμένο. Δηλαδή; Συγκρίνουμε, Γιάννη, το μήνα που μόλις έκλεισε με τον αντίστοιχο περσινό, αλλά κάνουμε και κάτι άλλο. Κρατάμε το στοιχείο των πωλήσεων των 12 τελευταίων μηνών. Για παράδειγμα, έχουμε το άθροισμα των αποτελεσμάτων Ιούλιος Ιούνιος Στο τέλος του Ιουλίου 2012 αφαιρούμε από το άθροισμα αυτών των 12 τελευταίων μηνών το μήνα Ιούλιο του 2011 και προσθέτουμε τα αποτελέσματα του Ιουλίου του Το άθροισμα τώρα έχει τα αποτελέσματα του 12μήνου Αύγουστος Ιούλιος Η πρακτική αυτή ονομάζεται αποτελέσματα κυλιόμενου έτους και, στο σχετικό γράφημα απεικονίζεται η πορεία του μεγέθους ανεξάρτητα από εποχικότητες, Χριστούγεννα, Πάσχα, προπαραγωγές ή μεγάλες προωθήσεις! Πάμε στοίχημα, Λορέντζο, ότι κάτι τέτοιο δεν συμφέρει κανένα διευθυντή παραγωγής ή πωλήσεων; Γι αυτό, ενώ είναι τόσο απλό, και σημαντικό εργαλείο, το αποφεύγουν όλοι. Τελικά το ξενυχτίσαμε, αλλά άξιζε τον κόπο. 9

10 Έννοιες Δυναμικότητα ή παραγωγική ικανότητα Περιορισμοί δυναμικότητας προσαρμογή της δυναμικότητας στη ζήτηση Δημιουργία ζήτησης για κάλυψη δυναμικότητας Η σχέση Δυναμικότητας Ζήτησης ορίζει τη βιωσιμότητα της επιχείρησης Πρόβλεψη της ζήτησης Περιθώριο εμπιστοσύνης Ιδιαιτερότητες της ζήτησης στις υπηρεσίες Εποχικότητα Έλεγχος της πορείας Απολογιστικά στοιχεία Ποιοτικές μέθοδοι πρόβλεψης Ποσοτικές μέθοδοι πρόβλεψης Εμπειρίες Η ανάγκη για ευελιξία Η γνώση μας επιτρέπει να βλέπουμε και να ορίζουμε το πρόβλημα Οι λειτουργίες θα πρέπει να κατανοούν τη βάση των προβλέψεων Κυλιόμενο έτος Προτεινόμενα βιβλία και κείμενα ΕΙΔΙΚΑ ΠΑΚΕΤΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Πακέτα λογισμικού που παρέχουν δυνατότητες επεξεργασίας δεδομένων και διενέργειας προβλέψεων: EXCEL: SAS: SPSS: MICROFIT: EVIEWS: Forecast Pro: Βιβλιογραφία Chase Richard B., Jacobs Robert F., Aquilano Nicholas J., Operations Management for Competitive Advantage, 11th edition, McGraw-Hill, Reid Dan R., Sanders Nada R., Operations Management, 4th edition, John Wiley & Sons, Barlow John F., Excel Models for Business and Operations Management, 2nd edition, John Wiley & Sons,

11 Οι σημειώσεις του Γιάννη για τις μεθόδους πρόβλεψης της ζήτησης Ποιοτικές μέθοδοι πρόβλεψης της ζήτησης Τα στοιχεία που χρησιμοποιούνται είναι η προηγούμενη εμπειρία, καθώς και προηγούμενα και τρέχοντα δεδομένα. Όταν προβλέπεις στο στοίχημα ένα αποτέλεσμα, ουσιαστικά κάνεις μια ποιοτική πρόβλεψη. Υπάρχουν διάφοροι τύποι ποιοτικών προβλέψεων, άλλες δομημένες και άλλες άτυπες, αλλά μην ξεχνάμε ότι όλες είναι υποκειμενικές μέθοδοι. Οι πιο συχνές τέτοιες μέθοδοι είναι: Γνώμη ειδικών. Είναι μια μέθοδος πρόβλεψης, στην οποία μια ομάδα ειδικών συναντιέται και αναπτύσσει μια πρόβλεψη. Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιείται κυρίως για την ανάπτυξη στρατηγικών προβλέψεων ή για να προβλέψει την εισαγωγή στην αγορά ενός νέου προϊόντος ή υπηρεσίας. Ένα μειονέκτημα της μεθόδου αυτής είναι η άποψη κάποιας ισχυρής προσωπικότητας να κυριαρχήσει επάνω στις γνώμες των άλλων. Έρευνες αγοράς. Είναι μια προσέγγιση η οποία χρησιμοποιεί μελέτες και συνεντεύξεις, ώστε να καθορίσει τι αρέσει ή όχι στους καταναλωτές, ενδεχόμενες προτιμήσεις τους, ή να καθορίσει ιδέες νέων προϊόντων. Συνήθως, μια επιχείρηση προσλαμβάνει έναν εξωτερικό σύμβουλο για να πραγματοποιήσει μια έρευνα αγοράς. Στα μειονεκτήματα των ερευνών αγοράς μπορεί να καταχωρηθεί ότι τα αποτελέσματα πιθανώς να εξαρτώνται, σε μεγάλο βαθμό, από το σχεδιασμό των ερωτήσεων της έρευνας. Η μέθοδος Delphi. Είναι μια μέθοδος, στην οποία ο σκοπός είναι να επιτευχθεί συναίνεση μεταξύ μιας ομάδας ειδικών, ενώ μεταξύ τους τηρείται ανωνυμία. Ο ερευνητής δημιουργεί ένα εικονικό τραπέζι συζήτησης με ένα συγκεκριμένο θέμα. Οι ειδικοί αυτοί μπορεί να μην εργάζονται στην ίδια εταιρεία ή, ακόμη, μπορεί να είναι από διαφορετικές χώρες. Δεν γνωρίζουν ποιοί είναι οι λοιποί συμμετέχοντες. Η διαδικασία περιλαμβάνει την αποστολή ερωτηματολογίων σε αυτούς, μετά εξάγονται τα συμπεράσματα και αποστέλλεται νέο ερωτηματολόγιο, το οποίο συμπεριλαμβάνει τα ευρήματα. Η διαδικασία αυτή συνεχίζεται έως ότου επιτευχθεί συναίνεση. Η ιδέα πίσω από τη μέθοδο αυτή είναι ότι το τραπέζι μπορεί να μη συμφωνεί σε συγκεκριμένα θέματα, αλλά τουλάχιστον σε αυτά που συμφωνεί είναι πολύ πιθανόν να συμβούν. Η μέθοδος αυτή δεν επιτρέπει σε κανένα να κυριαρχήσει με τη γνώμη του έναντι των υπολοίπων. Ποσοτικές μέθοδοι πρόβλεψης της ζήτησης Οι ποσοτικές μέθοδοι, σε αντίθεση με τις ποιοτικές, βασίζονται στα μαθηματικά. Και αυτές μπορούν να διακριθούν σε δύο μεγάλες κατηγορίες: Μοντέλα χρονοσειρών και αιτιοκρατικά (causal) μοντέλα. Τα μοντέλα χρονοσειρών γενικά είναι ευκολότερα στη χρήση τους σε σχέση με τα αιτιοκρατικά, τα οποία μπορεί να αποδειχθούν ιδιαίτερα πολύπλοκα, εάν θέλουμε να λάβουμε υπόψη τις σχέσεις που αναπτύσσονται μεταξύ πολλών μεταβλητών. Μοντέλα χρονοσειρών Τα μοντέλα αυτά παίρνουν δεδομένα από ορισμένες περιόδους στο παρελθόν και προβάλλουν αυτά 11

12 τα δεδομένα στο μέλλον. Βασίζονται στην υπόθεση ότι η μελλοντική συμπεριφορά είναι μια λειτουργία που βασίζεται στο παρελθόν. Παραδείγματα: Οι πωλήσεις εμφιαλωμένων νερών ανά μήνα, ο αριθμός επισκεπτών μιας περιοχής ανά μήνα, οι ημερήσιες τιμές του χρηματιστηριακού δείκτη. Προκειμένου να κάνουμε πρόβλεψη, προσπαθούμε να αναγνωρίσουμε κάποια πρότυπα τα οποία επαναλαμβάνονται και να προβάλουμε τα πρότυπα αυτά στο μέλλον. Οι τέσσερις βασικοί τύποι προτύπων είναι: i. Τάση (Trend): Όταν τα δεδομένα παρουσιάζουν αύξηση ή μείωση σε εύλογο χρονικό διάστημα τότε λέμε ότι παρουσιάζουν μια Τάση. Η Τάση μπορεί να είναι αύξησης ή μείωσης, ο πιο απλός τύπος τάσης είναι η ευθεία γραμμή. ii. Εποχικότητα (Seasonality): Ένα εποχικό πρότυπο συνήθως επαναλαμβάνει τον εαυτό του και έχει σταθερό μήκος. Η εποχικότητα υπάρχει όταν η μεταβλητή που προσπαθούμε να προβλέψουμε επηρεάζεται από εποχικούς παράγοντες όπως το τετράμηνο ή ο μήνας ενός έτους ή η ημέρα μιας εβδομάδας. Παραδείγματα μπορεί να είναι ένα κατάστημα λιανικής με υψηλές πωλήσεις το Νοέμβριο και το Δεκέμβριο, ένα κομμωτήριο με υψηλές πωλήσεις Παρασκευή και Σάββατο κλπ. iii. Επίπεδο ή Οριζόντιο (Level or Horizontal): Ένα τέτοιο πρότυπο υπάρχει όταν τα δεδομένα κινούνται γύρω από μία σταθερή μέση τιμή. Είναι το πιο απλό και εύκολο στην πρόβλεψη πρότυπο. Αυτός ο τύπος προτύπου είναι συνήθης για προϊόντα στην ώριμη ηλικία του κύκλου ζωής τους, στην οποία η ζήτηση είναι σταθερή και προβλέψιμη. iv. Κύκλοι (Cycles): Πρότυπα που επηρεάζονται από οικονομικούς παράγοντες, όπως ο πληθωρισμός, η ύφεση ή ο κύκλος ζωής ενός προϊόντος. Η κύρια διαφορά μεταξύ ενός εποχικού και ενός κυκλικού προτύπου είναι η διάρκεια και γι αυτό η δυσκολία στην πρόβλεψη είναι αρκετά μεγάλη. Μέθοδοι ανάλυσης χρονοσειρών Για χρονοσειρές χωρίς εμφανή τάση Κινούμενος μέσος όρος (moving average) Σταθμικός κινούμενος μέσος όρος (weighted moving average) Απλή εκθετική εξομάλυνση (exponential smoothing) Για χρονοσειρές με εμφανή τάση Μέθοδοι παλινδρόμησης (regression models) Διπλή εκθετική εξομάλυνση (μέθοδος του Holt) Για χρονοσειρές με εμφανή περιοδικότητα Τριπλή εκθετική εξομάλυνση (μέθοδος του Winter) Κινούμενος μέσος όρος (moving average) Η προσέγγιση του κινούμενου μέσου όρου για την πρόβλεψη λαμβάνει τις n προηγούμενες περιόδους πραγματικής ζήτησης, υπολογίζει τη μέση ζήτηση των n αυτών περιόδων, και χρησιμοποιεί τη μέση ζήτηση αυτή ως την πρόβλεψη της ζήτησης της αμέσως επόμενης περιόδου. Τα δεδομένα, τα 12

13 προηγούμενα από τις n περιόδους, δεν παίζουν κανένα ρόλο στην πρόβλεψη. Η τιμή του n μπορεί να είναι οποιαδήποτε, αλλά συνήθως κυμαίνεται στο διάστημα από 4 έως 7. Το μαθηματικό μοντέλο είναι το εξής: F t = A t-1 + A t-2 + A t A t-n n Για παράδειγμα η πρόβλεψη για την εβδομάδα 21 είναι η εξής: F 21 = = ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗ* , , , , , , , , , , , , , , , , ,00 *Πρόβλεψη κινούμενου μέσου όρου με n=4 Απλή εκθετική εξομάλυνση (exponential smoothing) Υπάρχουν δύο σημαντικά μειονεκτήματα στη μέθοδο του κινητού μέσου όρου. Στη βασική μορφή δίνει ίση βαρύτητα σε όλες τις προηγούμενες n περιόδους. (Αυτό λύνεται χρησιμοποιώντας διαφορετικές βαρύτητες στις προηγούμενες περιόδους). Το δεύτερο και πιο σημαντικό μειονέκτημα είναι ότι δεν λαμβάνει υπόψη όλα τα ιστορικά στοιχεία, αλλά μόνο τις n περιόδους πάνω στις οποίες υπολογίζεται ο κινούμενος μέσος όρος. Και τα δύο αυτά προβλήματα λύνονται με την εκθετική εξομάλυνση. Η προσέγγιση της πρόβλεψης με εκθετική εξομάλυνση προβλέπει τη ζήτηση στην επόμενη περίοδο, λαμβάνοντας υπόψη την πραγματική ζήτηση στην τρέχουσα περίοδο και την πρόβλεψη η οποία είχε γίνει προηγουμένως για την τρέχουσα περίοδο. Δηλαδή: Πρόβλεψη επόμενης περιόδου = a(πραγματική τιμή προηγούμενης) + (1-a)(πρόβλεψη προηγούμενης) Ο μαθηματικός τύπος είναι ο εξής: 13

14 F t+1 = aa t + (1-a)F t Όπου a = σταθερά εξομάλυνσης. Η σταθερά εξομάλυνσης a είναι η βαρύτητα της πιο πρόσφατης πραγματικής τιμής σε σχέση με την πιο πρόσφατη πρόβλεψη. Όσο πιο μεγάλο είναι το a, τόσο μεγαλύτερη βαρύτητα θα έχει η πραγματική τιμή της προηγούμενης περιόδου (A t ) και τόσο μικρότερη η πρόβλεψη της προηγούμενης περιόδου (F t ). Η τιμή του a καθορίζεται τόσο από την εμπειρία αυτού που κάνει την πρόβλεψη, όσο και από τα χαρακτηριστικά του μεγέθους που θέλουμε να προβλέψουμε. Αν θεωρούμε ότι υπάρχει σχετική σταθερότητα στο χρόνο, τότε στο a θα δώσουμε μικρή τιμή (0,05-0,2). Αν, αντίθετα, περιμένουμε έντονες μεταβολές, τότε το a θα πάρει μεγαλύτερες τιμές. Η δυσκολία της μεθόδου, λοιπόν, έγκειται στην επιλογή της καταλληλότερης, κάθε φορά, τιμής του a προκειμένου να έχουμε μια ακριβή πρόβλεψη. Στον επόμενο πίνακα δίδεται η χρήση της μεθόδου της εκθετικής εξομάλυνσης με a = 0,2. ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗ , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,91 Για παράδειγμα η πρόβλεψη για την εβδομάδα 21 είναι: F 21 = aa t + (1-a)F = 0,2 t * (1-0,2) * ,38 = ,91 Τα κυριότερα πλεονεκτήματα της μεθόδου είναι τρία: Η ευκολία υπολογισμού, η απαίτηση ελάχιστων δεδομένων για τον υπολογισμό και η σχετικά καλή ακρίβεια εκτίμησης. Μοντέλα αιτιοκρατικά (causal models) Εφ όσον η μεταβλητή που πρέπει να προβλεφθεί είναι συνάρτηση άλλων ανεξάρτητων παραγόντων (π.χ. η ζήτηση του μελιού είναι συνάρτηση της τιμής, της διαφήμισης, της πορείας των αγορών κλπ.), τότε επιδιώκεται να προσδιορισθεί η σχέση ανάμεσα στη μεταβλητή και στους ανεξάρτητους παράγοντες. Επομένως, η μελλοντική τιμή της μεταβλητής μπορεί να προβλεφθεί, αν υπάρχουν 14

15 αντίστοιχα προβλέψεις για τις μελλοντικές τιμές των άλλων ανεξάρτητων παραγόντων. Αν υπάρχει δηλαδή η πρόβλεψη για τη διαφημιστική δαπάνη, μπορούν να προβλεφθούν με υπολογισμό και οι πωλήσεις. Συχνά, τα αιτιοκρατικά μοντέλα βασίζονται σε ιδιαίτερα πολύπλοκες τεχνικές για να γίνει κατανοητή η δύναμη της σχέσης μεταξύ του παράγοντα που ζητείται να προβλεφθεί και των μεταβλητών, αλλά και των μεταβλητών μεταξύ τους. Η απλή παλινδρόμηση (simple regression) προσπαθεί να εκφράσει την καλύτερη προσαρμογή (best fit) μεταξύ δύο μεταβλητών. Για παράδειγμα, μια εταιρεία παραγωγής παγωτού προσπαθεί να προβλέψει τις πωλήσεις της. Μετά την εξέταση των ιστορικών στοιχείων ζήτησης, παρατήρησε ότι η κύρια μεταβλητή που επηρεάζει την κατανάλωση παγωτού είναι η μέση θερμοκρασία της προηγούμενης εβδομάδας. Τότε, γνωρίζοντας τις μέσες θερμοκρασίες και χρησιμοποιώντας ανάλυση παλινδρόμησης μπορεί να γίνει πρόβλεψη της ζήτησης. Εάν όμως υπάρχουν και άλλες παράμετροι που επηρεάζουν τη ζήτηση, αυτές θα πρέπει να προβλεφθούν στο μοντέλο και το μοντέλο γίνεται αρκετά πολύπλοκο. Η ανάπτυξη τέτοιων μοντέλων, η αξιολόγηση της σημαντικότητας των μεταβλητών και η κατανόηση του δικτύου των συσχετίσεων ξεπερνά τα όρια ετούτης της παρουσίασης. Απλή γραμμική παλινδρόμηση (linear regression) Η απλούστερη μορφή ενός αιτιοκρατικού μοντέλου είναι η απλή γραμμική παλινδρόμηση. Εδώ η σχέση μεταξύ εξαρτημένης και ανεξάρτητης μεταβλητής είναι γραμμική και μπορεί να παρασταθεί από τη σχέση: Όπου: y = a + bx y είναι η εξαρτημένη μεταβλητή, δηλαδή το μέγεθος που θέλουμε να προβλέψουμε, x είναι η ανεξάρτητη μεταβλητή (της οποίας τα δεδομένα γνωρίζουμε), a και b είναι οι σταθερές της εξίσωσης που πρέπει να υπολογιστούν. Η σταθερά a δείχνει που τέμνεται ο άξονας των x και η σταθερά b δείχνει την κλίση της γραμμής. Πολλές ευθείες γραμμές μπορούν να σχεδιαστούν που να περνούν από τα δεδομένα που γνωρίζουμε. Με τη γραμμική παλινδρόμηση επιλέγουμε εκείνη την ευθεία η οποία ελαχιστοποιεί το άθροισμα των τετραγώνων των σφαλμάτων, η μέθοδος αυτή ονομάζεται μέθοδος των ελαχίστων τετραγώνων. Τα τέσσερα βήματα για τον υπολογισμό της πρόβλεψης είναι τα εξής: Βήμα 1: Υπολογίζουμε το b από τη σχέση: XY nxy X 2 nx 2 Όπου x η μέση τιμή των X και y η μέση τιμή των Y. Υπολογίζουμε πρώτα τη σταθερά b γιατί απαιτείται για να υπολογιστεί η σταθερά a. Βήμα 2: Υπολογίζουμε το a από τη σχέση: a = y bx 15

16 Βήμα 3: Αντικαθιστούμε τις τιμές των a και b που βρήκαμε στη σχέση της γραμμικής παλινδρόμησης y = a + bx Βήμα 4: Για να κάνουμε πρόβλεψη για την εξαρτημένη μεταβλητή y, βάζουμε στην παραπάνω εξίσωση τη γνωστή τιμή της ανεξάρτητης μεταβλητής x. Παράδειγμα: Μια εταιρεία συσκευασίας τοματοπολτού καταγράφει τις πωλήσεις της σε σχέση με τη διαφημιστική δαπάνη. Θέλει να εφαρμόσει γραμμική παλινδρόμηση για να δει πώς θα μεταβληθούν οι πωλήσεις εάν η διαφημιστική δαπάνη πέσει στα ,00. Οι πωλήσεις σε σχέση με τη διαφήμιση παρουσιάζονται στον επόμενο πίνακα: ΕΤΟΣ ΠΩΛΗΣΕΙΣ (000 ) ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ (000 ) ,00 400, ,00 420, ,00 430, ,00 410, ,00 425, ,00 435, ,00 450, ,00 445,00 9 Για τη διευκόλυνση των πράξεων δημιουργούμε τον παρακάτω πίνακα: Y X Y * X Χ ,00 400, , , ,00 420, , , ,00 430, , , ,00 410, , , ,00 425, , , ,00 435, , , ,00 450, , , ,00 445, , ,00 ΣΥΝΟΛΑ , , , ,00 Υπολογίζουμε και τις μέσες τιμές x και y. x = 3.415/8 = 426,88 y = /8 = ,50 16

17 Ακολουθούμε τα τέσσερα βήματα: Βήμα 1: Υπολογίζουμε το b από τη σχέση: XY nxy b = = * 426,88 * ,50 = 34,77 X 2 nx * 426,88 2 Βήμα 2: Υπολογίζουμε το α από τη σχέση: α = y bx = ,50 34,77 * 426,88 = 606,26 Βήμα 3: Αντικαθιστούμε τις τιμές των α και b που βρήκαμε στη σχέση της γραμμικής παλινδρόμησης: Y = 606, ,77 * Χ Βήμα 4: Για να κάνουμε πρόβλεψη για τις πωλήσεις (εξαρτημένη μεταβλητή Y), βάζουμε στην παραπάνω εξίσωση την τιμή της ανεξάρτητης μεταβλητής Χ = (διαφημιστική δαπάνη) Y = 606, ,77 * 350 = ,32 σε (000 ) Άρα, εάν η διαφημιστική δαπάνη πέσει στα , οι πωλήσεις θα είναι Χρήση της γραμμικής ανάλυσης παλινδρόμησης στην ανάλυση χρονοσειρών Οι ετήσιες πωλήσεις τοματοπολτού για τα προηγούμενα 8 έτη παρουσιάζονται στον επόμενο πίνακα: ΕΤΟΣ ΠΩΛΗΣΕΙΣ (000 ) , , , , , , , ,00 Θα χρησιμοποιήσουμε γραμμική ανάλυση παλινδρόμησης για να προβλέψουμε τη ζήτηση το έτος Για τη διευκόλυνση των πράξεων δημιουργούμε τον παρακάτω πίνακα: (αντικαθιστούμε τα έτη με την αντίστοιχη σειρά δηλαδή το έτος 2004 είναι το 1 ο έτος της σειράς, το 2005 το 2 ο κ.ο.κ.). 17

18 Y X Y * X X ,00 1, ,00 1, ,00 2, ,00 4, ,00 3, ,00 9, ,00 4, ,00 16, ,00 5, ,00 25, ,00 6, ,00 36, ,00 7, ,00 49, ,00 8, ,00 64,00 ΣΥΝΟΛΑ ,00 36, ,00 204,00 Υπολογίζουμε και τις μέσες τιμές x και y. x = 36/8 = 4,5 y = /8 =14.237,50 Ακολουθούμε τα τέσσερα βήματα: Βήμα 1: Υπολογίζουμε το b από τη σχέση: XY nxy b = = * 4,5 * ,50 X 2 nx * 20,25 = 205,95 Βήμα 2: Υπολογίζουμε το a από τη σχέση: α = y bx = ,50 205,95 * 4,5 = ,72 Βήμα 3: Αντικαθιστούμε τις τιμές των a και b που βρήκαμε στη σχέση της γραμμικής παλινδρόμησης Y = , ,95 * Χ Βήμα 4: Για να κάνουμε πρόβλεψη για τις πωλήσεις (εξαρτημένη μεταβλητή Y), βάζουμε στην παραπάνω εξίσωση την τιμή της ανεξάρτητης μεταβλητής X = 9 (το 9 ο έτος στη σειρά, δηλαδή το 2012). Y = , ,95 * 9 = ,29 σε (000 ) Άρα, οι πωλήσεις για το 2012 προβλέπεται να είναι ευρώ. 18

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 1

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 1 Λορέντζος Χαζάπης Γιάννης Ζάραγκας Διοίκηση Λειτουργιών τα τετράδια μιας Οδύσσειας τετράδιο 1 Εισαγωγή στη διοίκηση των λειτουργιών Αθήνα 2012 τετράδιο 1 Εισαγωγή στη διοίκηση των λειτουργιών ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΑΝΟΥΡΓΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΔΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2007 ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΠΕΤΑΝΟΥ

ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2007 ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΠΕΤΑΝΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΠΕΤΑΝΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 Γιατί οι επιχειρήσεις έχουν ανάγκη την πρόβλεψη σελ.1 1.2 Μέθοδοι πρόβλεψης....σελ.2 ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 2.1 Υπόδειγμα του Κινητού μέσου όρου.σελ.5 2.2 Υπόδειγμα

Διαβάστε περισσότερα

Προγραμματισμός Ζήτησης και Προμηθειών της ΕΑ. Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης 1

Προγραμματισμός Ζήτησης και Προμηθειών της ΕΑ. Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης 1 Προγραμματισμός Ζήτησης και Προμηθειών της ΕΑ Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης 1 4. Πρόβλεψη Ζήτησης στην ΕΑ Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

«Πρόβλεψη» «Forecasting»

«Πρόβλεψη» «Forecasting» «Πρόβλεψη» «Forecasting» Σηµειώσεις για το µάθηµα του 6 ου εξαµήνου «Αρχές ιοίκησης και Οργάνωση Παραγωγής» 2005 Μιχάλης Βαϊδάνης 1 I. Πρόβλεψη (Forecasting) Η πρόβλεψη είναι µια από τις σηµαντικότερες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ Έρευνα μάρκετινγκ Τιμολόγηση Ανάπτυξη νέων προϊόντων ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Τμηματοποίηση της αγοράς Κανάλια

Διαβάστε περισσότερα

Operations Management Διοίκηση Λειτουργιών

Operations Management Διοίκηση Λειτουργιών Operations Management Διοίκηση Λειτουργιών Διδάσκων: Δρ. Χρήστος Ε. Γεωργίου xgr@otenet.gr 3 η εβδομάδα μαθημάτων 1 Το περιεχόμενο της σημερινής ημέρας Συστήµατα προγραµµατισµού, ελέγχου και διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

Case 12: Προγραμματισμός Παραγωγής της «Tires CO» ΣΕΝΑΡΙΟ (1)

Case 12: Προγραμματισμός Παραγωγής της «Tires CO» ΣΕΝΑΡΙΟ (1) Case 12: Προγραμματισμός Παραγωγής της «Tires CO» ΣΕΝΑΡΙΟ (1) Ένα πολυσταδιακό πρόβλημα που αφορά στον τριμηνιαίο προγραμματισμό για μία βιομηχανική επιχείρηση παραγωγής ελαστικών (οχημάτων) Γενικός προγραμματισμός

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Διοίκηση Πωλήσεων

Οργάνωση και Διοίκηση Πωλήσεων Οργάνωση και Διοίκηση Πωλήσεων Ενότητα 4: Η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΠΩΛΗΣΕΩΝ Αθανασιάδης Αναστάσιος Τμήμα Εφαρμογών Πληροφορικής στη Διοίκηση και Οικονομία Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης 1. Ο κλάδος της περιγραφικής Στατιστικής: α. Ασχολείται με την επεξεργασία των δεδομένων και την ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Προγραμματισμός και έλεγχος αποθεμάτων. Source: Corbis

Προγραμματισμός και έλεγχος αποθεμάτων. Source: Corbis Προγραμματισμός και έλεγχος αποθεμάτων Source: Corbis Προγραμματισμός και έλεγχος αποθεμάτων Προγραμματισμός και έλεγχος αποθεμάτων Στρατηγική παραγωγής Η αγορά απαιτεί μια ποσότητα προϊόντων και υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΔΥΝΑΜΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΔΥΝΑΜΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Ι. ΓΙΑΝΝΑΤΣΗΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Δυναμικότητα ήπαραγωγική ικανότητα: η οριακή ικανότητα ενός παραγωγικού συστήματος να παράγει προϊόντα ή υπηρεσίες σε μια χρονική περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Στρατηγική Παραγωγικής Διαδικασίας

Κεφάλαιο 1: Στρατηγική Παραγωγικής Διαδικασίας Κ1.1: Αναμενόμενες Χρηματικές Αξίες (ΑΧΑ) Οι ΑΧΑ ορίζονται ως η πιθανότητα ενός ενδεχόμενου επί το καθαρό ή μεικτό κέρδος (ή κόστος) του ενδεχόμενου συν η πιθανότητα του άλλου ενδεχόμενου επί το καθαρό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΕΣ ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΕΣ ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ι - ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ....................................17 1.1 Προβλέψεις - Τεχνικές προβλέψεων και διοίκηση................................17 1.2 Τεχνικές προβλέψεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ (Transportation Problems) Βασίλης Κώστογλου E-mail: vkostogl@it.teithe.gr URL: www.it.teithe.gr/~vkostogl Περιγραφή Ένα πρόβλημα μεταφοράς ασχολείται με το πρόβλημα του προσδιορισμού του καλύτερου δυνατού

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 5

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 5 Λορέντζος Χαζάπης Γιάννης Ζάραγκας Διοίκηση Λειτουργιών τα τετράδια μιας Οδύσσειας τετράδιο 5 Διεργασίες και σχεδιασμός των λειτουργιών Αθήνα 2012 τετράδιο 5 Διεργασίες και σχεδιασμός των λειτουργιών ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Παλινδρόμησης. Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ

Μοντέλα Παλινδρόμησης. Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ Μοντέλα Παλινδρόμησης Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ Εισαγωγή (1) Σε αρκετές περιπτώσεις επίλυσης προβλημάτων ενδιαφέρει η ταυτόχρονη μελέτη δύο ή περισσότερων μεταβλητών, για να προσδιορίσουμε με ποιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ κεφάλαιο 1 ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Μ έχρι αρκετά πρόσφατα, η έννοια του μάρκετινγκ των υπηρεσιών αποτελούσε μια έννοια χωρίς ιδιαίτερη αξία αφού, πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΟΙ ΤΟΜΕΙΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΕΝΟΣ BUSINESS PLAN. Εισαγωγή

ΒΑΣΙΚΟΙ ΤΟΜΕΙΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΕΝΟΣ BUSINESS PLAN. Εισαγωγή ΒΑΣΙΚΟΙ ΤΟΜΕΙΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΕΝΟΣ BUSINESS PLAN Εισαγωγή Η κατάρτιση ενός Επιχειρηματικού Σχεδίου αποτελεί ένα εργαλείο στο οποίο καταγράφεται ουσιαστικά το «Πλάνο Δράσης» της επιχείρησης, τα βήματα που θα

Διαβάστε περισσότερα

Τα τελευταία χρόνια, έχουμε βιώσει ένα κλίμα αβεβαιότητας που όπως ξέρετε, είναι ό,τι χειρότερο για τις επιχειρήσεις. Το μόνο σταθερό δεδομένο που

Τα τελευταία χρόνια, έχουμε βιώσει ένα κλίμα αβεβαιότητας που όπως ξέρετε, είναι ό,τι χειρότερο για τις επιχειρήσεις. Το μόνο σταθερό δεδομένο που 1 Τα τελευταία χρόνια, έχουμε βιώσει ένα κλίμα αβεβαιότητας που όπως ξέρετε, είναι ό,τι χειρότερο για τις επιχειρήσεις. Το μόνο σταθερό δεδομένο που έχουμε, είναι ότι ζούμε σε μία εποχή μεγάλων αλλαγών.

Διαβάστε περισσότερα

2. ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

2. ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 2. ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ο Συγκεντρωτικός Προγραμματισμός Παραγωγής (Aggregae Produion Planning) επικεντρώνεται: α) στον προσδιορισμό των ποσοτήτων ανά κατηγορία προϊόντων και ανά χρονική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗ ΑΠΟΘΕΜΑΤΩΝ ΕΝΟΤΗΤΑ 7η

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗ ΑΠΟΘΕΜΑΤΩΝ ΕΝΟΤΗΤΑ 7η ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗ ΑΠΟΘΕΜΑΤΩΝ ΕΝΟΤΗΤΑ 7η ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΑΝΟΥΡΓΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ Τι ορίζεται ως απόθεμα;

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Παλαιγεωργίου Γιώργος Τμήμα Μηχανικών Η/Υ, Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Ιανουάριος 2011 Ψυχομετρία Η κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Πληθυσμός Δείγμα Δείγμα Δείγμα Ο ρόλος της Οικονομετρίας Οικονομική Θεωρία Διατύπωση της

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 11 Προγραμματισμός και έλεγχος της παραγωγικής δυναμικότητας

Κεφάλαιο 11 Προγραμματισμός και έλεγχος της παραγωγικής δυναμικότητας Κεφάλαιο 11 Προγραμματισμός και έλεγχος της παραγωγικής δυναμικότητας Source: Arup Προγραμματισμός και έλεγχος παραγωγικής δυναμικότητας Προγραμματισμός και έλεγχος παραγωγικής δυναμικότητας Στρατηγική

Διαβάστε περισσότερα

2. ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΟΥ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ (Backward Elimination Procedure) Στην στατιστική βιβλιογραφία υπάρχουν πολλές μέθοδοι για

2. ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΟΥ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ (Backward Elimination Procedure) Στην στατιστική βιβλιογραφία υπάρχουν πολλές μέθοδοι για 2. ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΟΥ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ (Backward Elimination Procedure) Στην στατιστική βιβλιογραφία υπάρχουν πολλές μέθοδοι για τον καθορισμό του καλύτερου υποσυνόλου από ένα σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

«Ποιότητα και Κερδοφορία των Ξενοδοχειακών Επιχειρήσεων στην Ελλάδα»

«Ποιότητα και Κερδοφορία των Ξενοδοχειακών Επιχειρήσεων στην Ελλάδα» «Ποιότητα και Κερδοφορία των Ξενοδοχειακών Επιχειρήσεων στην Ελλάδα» Γκίκας Α. Χαρδούβελης Καθηγητής, Τμήμα Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής Διοικητικής Παν. Πειραιώς Οικονομικός Σύμβουλος Ομίλου Eurobank

Διαβάστε περισσότερα

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1. μέχρι και Α.5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα του την

Διαβάστε περισσότερα

Η άριστη ποσότητα παραγγελίας υπολογίζεται άμεσα από τη κλασική σχέση (5.5): = 1000 μονάδες

Η άριστη ποσότητα παραγγελίας υπολογίζεται άμεσα από τη κλασική σχέση (5.5): = 1000 μονάδες ΠΡΟΒΛΗΜΑ 1 Η ετήσια ζήτηση ενός σημαντικού εξαρτήματος που χρησιμοποιείται στη μνήμη υπολογιστών desktops εκτιμήθηκε σε 10.000 τεμάχια. Η αξία κάθε μονάδας είναι 8, το κόστος παραγγελίας κάθε παρτίδας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΉ ΔΡΑΣΤΗΡΙΌΤΗΤΑ Παγωτό στο Δρόμο Ent-teach Κεφάλαιο 6 Διαχείριση Έργου

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΉ ΔΡΑΣΤΗΡΙΌΤΗΤΑ Παγωτό στο Δρόμο Ent-teach Κεφάλαιο 6 Διαχείριση Έργου ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΉ ΔΡΑΣΤΗΡΙΌΤΗΤΑ Παγωτό στο Δρόμο Ent-teach Κεφάλαιο 6 Διαχείριση Έργου Περιγραφή της εκπαιδευτικής δραστηριότητας Στην εργασία που ακολουθεί, οι μαθητές θα πρέπει να οργανώσουν εβδομάδα πώλησης

Διαβάστε περισσότερα

«Επιχειρηματικό Σχέδιο: Τεχνικές Ανάλυσης & Έρευνας της Αγοράς» Μέρος Δ

«Επιχειρηματικό Σχέδιο: Τεχνικές Ανάλυσης & Έρευνας της Αγοράς» Μέρος Δ «Επιχειρηματικό Σχέδιο: Τεχνικές Ανάλυσης & Έρευνας της Αγοράς» Μέρος Δ Γιάννης Καλογήρου, Καθηγητής Τεχνολογικής Οικονομικής και Βιομηχανικής Στρατηγικής στο ΕΜΠ, Επιστημονικός υπεύθυνος Μονάδας Καινοτομίας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Μάθημα 2 1 Εισαγωγή Χαρακτηριστικά στοιχεία της επιχείρησης ως οργανισμού Συστατικά μέρη και το περιβάλλον της επιχείρησης Διάφορες μορφές επιχειρήσεων που λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Κεφάλαιο 6. Πιθανότητες

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Κεφάλαιο 6. Πιθανότητες ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΤΡΑΣ Εργαστήριο Λήψης Αποφάσεων & Επιχειρησιακού Προγραμματισμού Καθηγητής Ι. Μητρόπουλος ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΖΗΤΗΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ 1 Δίνεται ο παρακάτω πίνακας : Α. Να σχεδιάσετε την καμπύλη ζήτησης Β. Να βρεθεί η εξίσωση ζήτησης Γ.

ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΖΗΤΗΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ 1 Δίνεται ο παρακάτω πίνακας : Α. Να σχεδιάσετε την καμπύλη ζήτησης Β. Να βρεθεί η εξίσωση ζήτησης Γ. ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΖΗΤΗΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ 1 Δίνεται ο παρακάτω πίνακας : ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΙ P Α 24 80 Β 35 64 Γ 45 50 Δ 55 36 Ε 60 29 Ζ 70 14 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 0 10 20 30 40 50 60 70 80 Α. Να σχεδιάσετε την καμπύλη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κανονική Κατανομή. Παιδαγωγικό Τμήμα ημοτικής Εκπαίδευσης ημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Αλεξανδρούπολη

Εισαγωγή στην Κανονική Κατανομή. Παιδαγωγικό Τμήμα ημοτικής Εκπαίδευσης ημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Αλεξανδρούπολη Εισαγωγή στην Κανονική Κατανομή Παιδαγωγικό Τμήμα ημοτικής Εκπαίδευσης ημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Αλεξανδρούπολη Ένα πρόβλημα Πρόβλημα: Ένας μαθητής είχε επίδοση στο τεστ Μαθηματικών 18 και στο τεστ

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική Έρευνα στο Κοινό του Money Show 2013 στην Αθήνα. ή ς 42-44, 161 21 ή.210-7455900, Fax 210-7488713 E-mail: hrh@otenet.gr, http://www.hrh.

Ποσοτική Έρευνα στο Κοινό του Money Show 2013 στην Αθήνα. ή ς 42-44, 161 21 ή.210-7455900, Fax 210-7488713 E-mail: hrh@otenet.gr, http://www.hrh. Ποσοτική Έρευνα στο Κοινό του Money Show 2013 στην Αθήνα ή ς 42-44, 161 21 ή.210-7455900, Fax 210-7488713 E-mail: hrh@otenet.gr, http://www.hrh.gr Εισαγωγή / Στόχος της Έρευνας Στα πλαίσια της μεγαλύτερης

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση χρονοσειρών ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8. Εισαγωγή

Ανάλυση χρονοσειρών ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8. Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 Ανάλυση χρονοσειρών Εισαγωγή Η ανάλυση χρονοσειρών αποσκοπεί στην ανεύρεση των χαρακτηριστικών εκείνων που συµβάλουν στην κατανόηση της ιστορικής συµπεριφοράς µιας µεταβλητής και επιτρέπουν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ Έρευνα μάρκετινγκ Τιμολόγηση Ανάπτυξη νέων προϊόντων ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Τμηματοποίηση της αγοράς Κανάλια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ & ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΔΕΟ 11-ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ & ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ 3 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΦΟΙΤΗΤΗ ΑΜ.

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ & ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΔΕΟ 11-ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ & ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ 3 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΦΟΙΤΗΤΗ ΑΜ. ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ & ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΔΕΟ 11-ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ & ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ 3 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΦΟΙΤΗΤΗ ΑΜ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή..σελ. 2 Μέτρηση εργασίας σελ. 2 Συστήματα διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

Συσχέτιση μεταξύ δύο συνόλων δεδομένων

Συσχέτιση μεταξύ δύο συνόλων δεδομένων Διαγράμματα διασποράς (scattergrams) Συσχέτιση μεταξύ δύο συνόλων δεδομένων Η οπτική απεικόνιση δύο συνόλων δεδομένων μπορεί να αποκαλύψει με παραστατικό τρόπο πιθανές τάσεις και μεταξύ τους συσχετίσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ I ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ I ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ I ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Λέκτορας Ι. Γιαννατσής Καθηγητής Π. Φωτήλας ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Οικονομική Επιστήμη: Η κοινωνική επιστήμη που ερευνά την οικονομική δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

Η επιχειρηματική ιδέα και η εταιρία spin off. Βασίλης Μουστάκης Καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης vmoustakis@gmail.com

Η επιχειρηματική ιδέα και η εταιρία spin off. Βασίλης Μουστάκης Καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης vmoustakis@gmail.com Η επιχειρηματική ιδέα και η εταιρία spin off Βασίλης Μουστάκης Καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης vmoustakis@gmail.com Έρευνα αγοράς (Ι) Ανάγκη στην αγορά (κάτι που η αγορά θέλει αλλά δεν το έχει) Σύλληψη και

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Συμβουλευτικής & Προσανατολισμού Φλώρινας. 20 ερωτήσεις και απαντήσεις. Πώς να συμπληρώσω το μηχανογραφικό μου;

Κέντρο Συμβουλευτικής & Προσανατολισμού Φλώρινας. 20 ερωτήσεις και απαντήσεις. Πώς να συμπληρώσω το μηχανογραφικό μου; Κέντρο Συμβουλευτικής & Προσανατολισμού Φλώρινας 20 ερωτήσεις και απαντήσεις Πώς να συμπληρώσω το μηχανογραφικό μου; Μάιος 2010 Πώς να συμπληρώσω το μηχανογραφικό μου; 20 ερωτήσεις και απαντήσεις Μια καταγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 16

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 16 Λορέντζος Χαζάπης Γιάννης Ζάραγκας Διοίκηση Λειτουργιών τα τετράδια μιας Οδύσσειας τετράδιο 16 Εξυπηρέτηση και συστήματα αναμονής Αθήνα 2013 τετράδιο 16 Εξυπηρέτηση και συστήματα αναμονής ΠΕΡΙΛΗΨΗ Ο Λορέντζος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ. Κεφάλαιο 10. Εισαγωγή στην εκτιμητική

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ. Κεφάλαιο 10. Εισαγωγή στην εκτιμητική ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΤΡΑΣ Εργαστήριο Λήψης Αποφάσεων & Επιχειρησιακού Προγραμματισμού Καθηγητής Ι. Μητρόπουλος ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σε βιομηχανικό περιβάλλον η αποθεματοποίηση γίνεται στις εξής μορφές

Σε βιομηχανικό περιβάλλον η αποθεματοποίηση γίνεται στις εξής μορφές 3. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΘΕΜΑΤΟΣ 3. Τι Είναι Απόθεμα Σε βιομηχανικό περιβάλλον η αποθεματοποίηση γίνεται στις εξής μορφές. Απόθεμα Α, Β υλών και υλικών συσκευασίας: Είναι το απόθεμα των υλικών που χρησιμοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ 1. Εισαγωγή Όπως έχουμε τονίσει, η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο προσδιορίζεται η τιμή ενός αγαθού απαιτεί κατανόηση των δύο δυνάμεων της αγοράς, δηλαδή της ζήτησης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περίοδος

ΘΕΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περίοδος ΘΕΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περίοδος Στο μάθημα μας θα ασχοληθούμε, με τις πιο κάτω τεχνολογικές έρευνες. Έρευνες που διερευνούν: 1. Τις στάσεις των ανθρώπων έναντι τεχνολογικών έργων, συσκευών

Διαβάστε περισσότερα

Κύρια σημεία συζήτησης

Κύρια σημεία συζήτησης Κύρια σημεία συζήτησης Ο κλάδος έχει μέλλον? Σίγουρα με αρκετές αλλαγές κυρίως σε νοοτροπίες ο κλάδος όχι μόνο θα έχει μέλλον αλλά και κατά την περίοδο της κρίσης μπορεί να λειτουργήσουν τα καταστήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ Βασίλης Δ. Ανδριτσάνος Δρ. Αγρονόμος - Τοπογράφος Μηχανικός ΑΠΘ Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΙ Αθήνας 3ο εξάμηνο http://eclass.teiath.gr Παρουσιάσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Μάρκετινγκ Επιχειρήσεων Λιανικής Πώλησης

Μάρκετινγκ Επιχειρήσεων Λιανικής Πώλησης Μάρκετινγκ Επιχειρήσεων Λιανικής Πώλησης Ενότητα 4: Συλλογή Εμπορευμάτων Θεοδωρίδης Προκόπης Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Αγροτικών Προϊόντων & Τροφίμων (Δ.Ε.Α.Π.Τ.)

Διαβάστε περισσότερα

Επεξεργασία Δεδομένων - Γραφικές Παραστάσεις

Επεξεργασία Δεδομένων - Γραφικές Παραστάσεις 1. Σκοπός Επεξεργασία Δεδομένων - Γραφικές Παραστάσεις Σκοπός της άσκησης είναι να εξοικειωθούν οι σπουδαστές με τη γραφική απεικόνιση των δεδομένων τους, την χρήση των γραφικών παραστάσεων για την εξαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Έρευνα μάρκετινγκ Τιμολόγηση Ανάπτυξη νέων προϊόντων ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ Τμηματοποίηση της αγοράς Κανάλια διανομής ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R, Επίκουρος Καθηγητής, Τομέας Μαθηματικών, Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Περιεχόμενα Εισαγωγή στο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Παίγνιο Διοίκησης Επιχειρήσεων (business game)

Εισαγωγή στο Παίγνιο Διοίκησης Επιχειρήσεων (business game) Γιώργος Μαυρωτάς Επικ. Καθηγητής Εργαστήριο Βιομηχανικής & Ενεργειακής Οικονομίας Σχολή Χημικών Μηχανικών, Ε.Μ.Π. Εισαγωγή στο Παίγνιο Διοίκησης Επιχειρήσεων (business game) 2o Θερινό Σχολείο Νεανικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ Έρευνα μάρκετινγκ Ανάπτυξη νέων προϊόντων Τμηματοποίηση της αγοράς ΚΑΝΑΛΙΑ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Τιμολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΕΟ 11

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΕΟ 11 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΔΕΟ 11 Εισαγωγή στη Διοικητική Επιχειρήσεων & Οργανισμών Ακαδημαϊκό Έτος 2012-2013 3 η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ 1.1 Να δοθεί ο ορισμός του προβλήματος καθώς και τρία παραδείγματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΑΣΤΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΑΣΤΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΑΣΤΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Γκιπάλη Δώρα, A.M. 7795 Καρρά

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμητική εύρεση ριζών μη γραμμικών εξισώσεων

Αριθμητική εύρεση ριζών μη γραμμικών εξισώσεων Αριθμητική εύρεση ριζών μη γραμμικών εξισώσεων Με τον όρο μη γραμμικές εξισώσεις εννοούμε εξισώσεις της μορφής: f( ) 0 που προέρχονται από συναρτήσεις f () που είναι μη γραμμικές ως προς. Περιέχουν δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Φίλιππας 23/8/2015

Γεώργιος Φίλιππας 23/8/2015 MACROWEB Προβλήματα Γεώργιος Φίλιππας 23/8/2015 Παραδείγματα Προβλημάτων. Πως ορίζεται η έννοια πρόβλημα; Από ποιους παράγοντες εξαρτάται η κατανόηση ενός προβλήματος; Τι εννοούμε λέγοντας χώρο ενός προβλήματος;

Διαβάστε περισσότερα

AGENDA ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ

AGENDA ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ AGENDA ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟΨΕΩΝ : ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΕ ΤΗ ΜΑΤΙΑ ΤΟΥ ΕΠΕΝΔΥΤΗ ΤΟΥ ΤΡΑΠΕΖΙΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Έρευνα μάρκετινγκ Τιμολόγηση Ανάπτυξη νέων προϊόντων ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Προώθηση πωλήσεων Τμηματοποίηση της αγοράς Διαφήμιση ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία ΔΕΟ 11. www.arnos.gr www.oktonia.com www.uni-learn.gr

Εργασία ΔΕΟ 11. www.arnos.gr www.oktonia.com www.uni-learn.gr Εργασία ΔΕΟ 11 1.1 Προγραμματισμός είναι η λειτουργία του προσδιορισμού των αντικειμενικών στόχων ενός οικονομικού οργανισμού και των μέσων που απαιτούνται για την υλοποίησή τους. Ενώ ο σχεδιασμός αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Το Κεντρικό Οριακό Θεώρημα

Το Κεντρικό Οριακό Θεώρημα Το Κεντρικό Οριακό Θεώρημα Όπως θα δούμε αργότερα στη Στατιστική Συμπερασματολογία, λέγοντας ότι «από έναν πληθυσμό παίρνουμε ένα τυχαίο δείγμα μεγέθους» εννοούμε ανεξάρτητες τυχαίες μεταβλητές,,..., που

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το citybeez.gr;

Τι είναι το citybeez.gr; Τι είναι το citybeez.gr; Το citybeez.gr είναι μια πρωτοποριακή διαδικτυακή πλατφόρμα προηγμένης επαγγελματικής προβολής και αποστολής στοχευμένων προσφορών. Ποιος είναι ο στόχος; Να έρθει κοντά ο τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

1 ης εργασίας ΕΟ13 2013-2014. Υποδειγματική λύση

1 ης εργασίας ΕΟ13 2013-2014. Υποδειγματική λύση ης εργασίας ΕΟ3 03-04 Υποδειγματική λύση (όπως θα παρατηρήσετε η εργασία περιέχει και κάποια επιπλέον σχόλια, για την καλύτερη κατανόηση της μεθοδολογίας, τα οποία φυσικά μπορούν να παραλειφθούν) Άσκηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Φλώρινα, Ιούνιος 2012 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ Κ. ΣΑΡΡΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΒΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΡΑΣΕΩΝ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ ΓΔ Στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Κεφάλαιο 5 Συλλογή Δεδομένων & Δειγματοληψία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Κεφάλαιο 5 Συλλογή Δεδομένων & Δειγματοληψία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΤΡΑΣ Εργαστήριο Λήψης Αποφάσεων & Επιχειρησιακού Προγραμματισμού Καθηγητής Ι. Μητρόπουλος ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2011-2012 ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» Διδάσκων: Κ. Χρήστου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: ΜΕΤΡΑ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: ΜΕΤΡΑ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΤΙΤΛΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Μέτρα διασποράς - Συντελεστής μεταβολής ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ: Καραγιάννης Βασίλης ΑΜ: 201118 Οικονόμου Κυριάκος AM: 201102 ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ: Στατιστική Γ Λυκείου

Διαβάστε περισσότερα

Στοχαστικότητα: μελέτη, μοντελοποίηση και πρόβλεψη φυσικών φαινομένων

Στοχαστικότητα: μελέτη, μοντελοποίηση και πρόβλεψη φυσικών φαινομένων Στοχαστικότητα: μελέτη, μοντελοποίηση και πρόβλεψη φυσικών φαινομένων Δρ. Τακβόρ Σουκισιάν Κύριος Ερευνητής ΕΛΚΕΘΕ Forecasting is very dangerous, especially about the future --- Samuel Goldwyn 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Παραγωγής και Υπηρεσιών

Διοίκηση Παραγωγής και Υπηρεσιών Διοίκηση Παραγωγής και Υπηρεσιών Διαχείριση Αποθεμάτων Βασικές Αρχές και Κατηγοριοποιήσεις Γιώργος Ιωάννου, Ph.D. Αναπληρωτής Καθηγητής Σύνοψη διάλεξης Ορισμός αποθεμάτων Κατηγορίες αποθεμάτων Λόγοι πίεσης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ονοματεπώνυμα Σπουδαστριών: Μποτονάκη Ειρήνη (5422), Καραλή Μαρία (5601) Μάθημα: Β06Σ03 Στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία- ISO 9001 Σαπφούς 3, 81100 Μυτιλήνη (1ος Όροφος) 2251054739 (09:00-14:30) academy@aigaion.org civilacademy.ucoz.org «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η αβεβαιότητα στη μέτρηση.

Η αβεβαιότητα στη μέτρηση. Η αβεβαιότητα στη μέτρηση. 1. Εισαγωγή. Κάθε μέτρηση, όσο προσεκτικά και αν έχει γίνει, περικλείει κάποια αβεβαιότητα. Η ανάλυση των σφαλμάτων είναι η μελέτη και ο υπολογισμός αυτής της αβεβαιότητας στη

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 9

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 9 Λορέντζος Χαζάπης Γιάννης Ζάραγκας Διοίκηση Λειτουργιών τα τετράδια μιας Οδύσσειας τετράδιο 9 Η διαχείριση της παραγωγικής ικανότητας Αθήνα 2012 τετράδιο 9 Η διαχείριση της παραγωγικής ικανότητας ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα Αστικής Γεωγραφίας

Μάθημα Αστικής Γεωγραφίας Μάθημα Αστικής Γεωγραφίας Διδακτικό Έτος 2015-2016 Παραδόσεις Διδακτικής Ενότητας: Πληθυσμιακή πρόβλεψη Δούκισσας Λεωνίδας, Στατιστικός, Υποψ. Διδάκτορας, Τμήμα Γεωγραφίας, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Σελίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ και ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ-13 Ποσοτικές Μέθοδοι Ακαδημαϊκό Έτος: 2010-11 Τρίτη Γραπτή Εργασία στη Στατιστική Γενικές οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην ανάλυση SWOT. Χρήστος Θ. Κουσιδώνης, Νοέμβριος 2014

Εισαγωγή στην ανάλυση SWOT. Χρήστος Θ. Κουσιδώνης, Νοέμβριος 2014 Εισαγωγή στην ανάλυση SWOT Χρήστος Θ. Κουσιδώνης, Νοέμβριος 2014 Βασικά βήματα μιας στρατηγικής προσέγγισης τύπου SWOT Βήμα 1 Διερεύνηση του περιβάλλοντος Επισημαίνονται οι βασικότερες τάσεις, ζητήματα

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Τμήμα Τραπεζικής και Χρηματοοικονομικής Διοικητικής Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα «Χρηματοοικονομική Ανάλυση για Στελέχη» Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα Το κείμενο αυτό είναι ένα απόσπασμα από το Κεφάλαιο 16: Ποιοτικές ερμηνευτικές μέθοδοι έρευνας στη φυσική αγωγή (σελ.341-364) του βιβλίου «Για μία καλύτερη φυσική αγωγή» (Παπαιωάννου, Α., Θεοδωράκης Ι.,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 8 Ιουνίου 2012

Διαβάστε περισσότερα

Κος ΣΤΑΥΡΙΝΟΥΔΗΣ: Καλησπέρα. Η δική μας εισήγηση θα είχε άμεση σχέση και θα είχε ενδιαφέρον να ακολουθούσε την εισήγηση του κυρίου Λέλεκα.

Κος ΣΤΑΥΡΙΝΟΥΔΗΣ: Καλησπέρα. Η δική μας εισήγηση θα είχε άμεση σχέση και θα είχε ενδιαφέρον να ακολουθούσε την εισήγηση του κυρίου Λέλεκα. Κος ΣΤΑΥΡΙΝΟΥΔΗΣ: Καλησπέρα. Η δική μας εισήγηση θα είχε άμεση σχέση και θα είχε ενδιαφέρον να ακολουθούσε την εισήγηση του κυρίου Λέλεκα. Δεν είναι πάντα εφικτό να το προγραμματίζουμε κατά προτεραιότητα.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. ΜΑΘΗΜΑ 12ο

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. ΜΑΘΗΜΑ 12ο ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΑΘΗΜΑ 12ο ΑΙΤΙΟΤΗΤΑ Ένα από τα βασικά προβλήματα που υπάρχουν στην εξειδίκευση ενός υποδείγματος είναι να προσδιοριστεί η κατεύθυνση που μία μεταβλητή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ Η διαφήμιση με μία μόνο λέξη χαρακτηρίζεται και ως «υπόσχεση», καθώς δίνει μια υπόσχεση στον υποψήφιο αγοραστή, για το προϊόν που διαφημίζει και αναφέρεται στην επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Παππάς. Υπάρχει στρατηγική επιτυχίας. συνέντευξη. Η παραγωγή έρχεται με σχεδιασμό και οργάνωση. » συνέντευξη στον Γιάννη Βερμισσώ

Γιάννης Παππάς. Υπάρχει στρατηγική επιτυχίας. συνέντευξη. Η παραγωγή έρχεται με σχεδιασμό και οργάνωση. » συνέντευξη στον Γιάννη Βερμισσώ Γιάννης Παππάς Διευθυντής του Κλάδου Ζωής στη MEGA BROKERS S.A.» συνέντευξη στον Γιάννη Βερμισσώ Υπάρχει στρατηγική επιτυχίας Η παραγωγή έρχεται με σχεδιασμό και οργάνωση Πιστός στην «παλιά συνταγή» της

Διαβάστε περισσότερα

E-SHOP.GR Η ΑΝΑΤΡΟΠΗ ΜΙΑΣ ΚΛΑΣΣΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΧΑΡΗ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ

E-SHOP.GR Η ΑΝΑΤΡΟΠΗ ΜΙΑΣ ΚΛΑΣΣΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΧΑΡΗ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ E-SHOP.GR Η ΑΝΑΤΡΟΠΗ ΜΙΑΣ ΚΛΑΣΣΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΧΑΡΗ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ Ιανουάριος 2006-1 - AGENDA E-shop.gr με μια ματιά Πληροφορική:μια κλασσική αγορά Καινοτομία στην e-shop.gr Αποτελέσματα/Συμπεράσματα - 2

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένα Συστήματα Επικοινωνίας

Ολοκληρωμένα Συστήματα Επικοινωνίας Προβολή 1. Ολοκληρωμένα Συστήματα Επικοινωνίας 2. Σκοπός της Επικοινωνίας 3. Παράγοντες που επηρεάζουν το μίγμα προβολής 4. Το πρόγραμμα προβολής 5. Διαφήμιση 6. Προσωπική Πώληση 7. Προώθηση των Πωλήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ του Παν. Λ. Θεοδωρόπουλου 0

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ του Παν. Λ. Θεοδωρόπουλου 0 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ του Παν. Λ. Θεοδωρόπουλου 0 Η Θεωρία Πιθανοτήτων είναι ένας σχετικά νέος κλάδος των Μαθηματικών, ο οποίος παρουσιάζει πολλά ιδιαίτερα χαρακτηριστικά στοιχεία. Επειδή η ιδιαιτερότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ε π ι μ έ λ ε ι α Κ Ο Λ Λ Α Σ Α Ν Τ Ω Ν Η Σ

Ε π ι μ έ λ ε ι α Κ Ο Λ Λ Α Σ Α Ν Τ Ω Ν Η Σ Ε π ι μ έ λ ε ι α Κ Ο Λ Λ Α Σ Α Ν Τ Ω Ν Η Σ Θέμα εξετάσεων 2000 Εξετάσαμε 50 μαθητές ως προς τα βιβλία που έχουν διαβάσει και διαπιστώσαμε ότι: 5 μαθητές δεν έχουν διαβάσει κανένα βιβλίο, 15 μαθητές έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές Έρευνας. Εισήγηση 10 η Κατασκευή Ερωτηματολογίων

Τεχνικές Έρευνας. Εισήγηση 10 η Κατασκευή Ερωτηματολογίων Τεχνικές Έρευνας Ε. Ζέτου Ε εξάμηνο 2010-2011 Εισήγηση 10 η Κατασκευή Ερωτηματολογίων ΣΚΟΠΟΣ Η συγκεκριμένη εισήγηση έχει σαν σκοπό να δώσει τις απαραίτητες γνώσεις στο/στη φοιτητή/τρια για τον τρόπο διεξαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΔΙΚΗ ΜΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ. Creating my own company

ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΔΙΚΗ ΜΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ. Creating my own company ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΔΙΚΗ ΜΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ Creating my own company Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα με τίτλο «Δημιουργώντας την Δική μου Επιχείρηση» είναι μα πλήρης, αυτόνομη και ολοκληρωμένη εκπαιδευτική

Διαβάστε περισσότερα