ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ"

Transcript

1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΠΑΡΑΓΩΓΗ, ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑ ΤΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΗ ΣΗΤΕΙΑΣ» ΝΕΣΤΟΡΑΚΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Dr. ΛΥΔΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ

2 20 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΝΕΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΠΟΥ ΘΑ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΗΣΟΥΝ ΤΗΝ ΣΥΜΒΑΤΙΚΗ. Η μόλυνση του πλανήτη μας, απασχολεί όλο και περισσότερο τον σημερινό κόσμο. Οι αρνητικές επιπτώσεις που υπάρχουν στην ανθρώπινη υγεία και στο φυσικό περιβάλλον μας οδηγούν στην προσπάθεια μείωσης της προκαλούμενης ρύπανσης. Η συμβατική γεωργία έχει συμβολή κατά ένα μεγάλο ποσοστό στην ρύπανση του περιβάλλοντος. Η συμβατική γεωργία είναι η κυρίαρχη μορφή γεωργίας σήμερα. Βασίζεται στην εντατικοποίηση, στην έντονη εκμηχάνιση και στην περιορισμένη ή μηδαμινή βιοποικιλότητα. Αξιοποιεί ανεξέλεγκτα τους διατιθέμενους φυσικούς πόρους και τα συνθετικά αγροχημικά. (Περάκης, 2004) Η υπερεντατικοποίηση της γεωργίας, με σκοπό την αύξηση της απόδοσης ανά στρέμμα, με την αυξημένη χρήση εισροών, βοηθουμένη και από την πολιτική στήριξης των τιμών των αγροτικών προϊόντων, δημιούργησε πλεονασματικά προϊόντα, αύξησε το κόστος παραγωγής και την ρύπανση του περιβάλλοντος και είχε ως αποτέλεσμα να θυσιαστεί σε μεγάλο βαθμό η ποιότητα των αγροτικών προϊόντων τόσο από οργανοληπτικής όσο και από υγιεινής απόψεως (Γαλανοπούλου, 2001) 2

3 Οι εντατική ή εντατικές μορφές άσκησης της γεωργίας κατηγορούνται ότι έχουν προκαλέσει, και έχουν πράγματι προκαλέσει: Την καταστροφή της δομής των εδαφών, Την εξαφάνιση της βιοποικιλότητας, Την καταστροφή του αγροτικού τοπιού, Την υποβάθμιση της ποιότητας των τροφίμων, λόγω των υπολειμμάτων και των ανεπιθύμητων ουσιών, Την κατασπατάληση των πηγών ενεργείας εξαιτίας των ενεργοβορων μεθόδων στις οποίες καταφεύγει, Την μόλυνση ( με νιτρικά) των υπογείων υδροφόρων οριζόντων. Η αυξανόμενη ανησυχία για τις επιπτώσεις της συμβατικής γεωργίας τόσο στο περιβάλλον όσο και στον άνθρωπο, έχει ως αποτέλεσμα τα τελευταία χρόνια να έχει εκδηλωθεί μεγάλο ενδιαφέρον για εναλλακτικά, αειφόρικα συστήματα παραγωγής γεωργικών προϊόντων υγιεινά προς τον παραγωγό και τον καταναλωτή και στα πλαίσια μιας γεωργίας φιλικής προς το περιβάλλον (Βιολογική Γεωργία). Την βιολογική γεωργία την χαρακτηρίζει μια διαφορετική θεώρηση των αγρό-οικοσυστημάτων, πολύ κοντά σε αυτή των συστημάτων οικολογικής παραγωγής, που σε γενικές γραμμές τονίζει τη σπουδαιότητα των φυσικών διεργασιών και τη σημασία της ανακύκλωσης, αλλά και που πολλές φορές αρνείται τη χρήση εισροών και που παραμελεί πλευρές των αγρόοικοσυστημάτων. Στα οικολογικά συστήματα παραγωγής λαμβάνεται υπόψη η δυναμική σχέση των αγρό-οικοσυστημάτων με το φυσικό, οικονομικό και το κοινωνικό τους περιβάλλον. 3

4 Οι μέθοδοι επίτευξης των συστημάτων οικολογικής παραγωγής βασίζονται στις αρχές και τις ιδιότητες του αγρό-οικοσυστήματος και στηρίζονται στην εξειδικευμένη γνώση των σχετικών με αυτών γεωπονικών κλάδων, όπως η εδαφολογία, φυτοτεχνία, φυτοπροστασία, κτλ. (Καμπουράκης, 2002) 4

5 Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Η βιολογική καλλιέργεια στην Ελλάδα, ξεκίνησε ουσιαστικά κατά την αρχή της δεκαετίας του 80. Οι πρώτοι βιολογικοί καλλιεργητές ήταν κυρίως ερασιτέχνες που θέλησαν να δοκιμάσουν τις διάφορες βιολογικές μεθόδους καλλιέργειας π.χ. σύμφωνα µε τον Steiner, Φουκουόκα κ.ά. Η βιολογική γεωργία πήρε εμπορικό χαρακτήρα το 1982, όταν µία ολλανδική εταιρία έδειξε ενδιαφέρον για παραγωγή βιολογικής σταφίδας (σουλτανίνα). Με τη συνεργασία του ολλανδικού οργανισμού πιστοποίησης βιολογικών προϊόντων Skal, ξεκίνησε η μετατροπή σε βιολογικά μερικών αγροκτημάτων του Αιγίου. Από το 1986, µία γερμανική εταιρεία υποστήριξε την παραγωγή βιολογικών επιτραπέζιων ελιών, καθώς και ελαιολάδου, για εξαγωγή. Στα χρόνια που ακολούθησαν, μεμονωμένοι αγρότες που εποπτεύτηκαν από ξένους φορείς πιστοποίησης και επιθεώρησης (Skal, Εδαφολογική Ένωση, Naturland), μετέτρεψαν τα αγροκτήματά τους σε βιολογικά. Τα βασικά προϊόντα τους ήταν το ελαιόλαδο, νωπά φρούτα εσπεριδοειδών, κρασί, δημητριακά, ακτινίδια και βαμβάκι. Δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία για τη βιολογική γεωργία για την περίοδο από το 1982 ως το Σύμφωνα µε ορισμένες εκτιμήσεις, υπήρξαν περίπου 150 παραγωγοί καλλιεργητές μιας έκτασης 2000 στρεμμάτων περίπου, συνολικά. 5

6 Με τον κανονισμό της Ε.Έ 2092/91, πολλοί γεωργοί μετέτρεψαν επίσημα τις καλλιέργειες των αγροκτημάτων τους σε βιολογικές. Επίσης, μετά από την εισαγωγή των οικονομικών επιδοτήσεων ανά στρέμμα το 1996, µε την υιοθέτηση του κανονισμού της Ε.Ε. 2078/92, πραγματοποιήθηκε μια δεύτερη επέκταση της βιολογικής γεωργίας. Η επέκταση αυτή συνεχίστηκε µε ετήσια ποσοστά % ως το έτος , κατά το οποίο σημειώθηκε επιβράδυνση %. Το έτος αυτό, το ποσοστό των εκτάσεων καθώς και των γεωργών που ανήκουν στη βιολογική γεωργία έφτασαν το 0,6 % του γενικού συνόλου της χώρας. Στον πίνακα και το γράφημα που ακολουθούν βλέπουμε την εξέλιξη των εκτάσεων της βιολογικής γεωργίας στην χώρα μας από το 1993 έως το

7 Πίνακας 1.Η εξέλιξη των εκτάσεων της βιολογικής γεωργίας. ΕΤΟΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ (στρ.) ΑΥΞΗΣΗ % Β Ο Σ Κ Ο Τ Ο Π Ο Ι ΑΥΞΗΣΗ % ΑΥΤΟΦΥΗ ΦΥΤΑ (στρ.) ΑΥΞΗΣΗ % (στρ.) % % % % % % % % % % % % % % % % % % % % Ε Κ Τ Α Σ Η ΕΤΟΣ 0 Γράφημα 1.Η εξέλιξη των εκτάσεων της βιολογικής γεωργίας Πηγή: ΔΗΩ 7

8 ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΩΣ ΠΡΟΪΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΤΟΥ. Η παγκόσμια παραγωγή ελαιόλαδου είναι περίπου τόνοι και καταναλώνονται σε παγκόσμια κλίμακα τόνοι ελαιόλαδο συμφωνά με στοιχεία του Διεθνούς Συμβουλίου Ελαιολάδου. Οι κυριότερες χώρες παραγωγής του ελαιόλαδου είναι Ισπανία, Ιταλία και Ελλάδα που παράγουν το 75% της παγκόσμιας παραγωγής, το υπόλοιπο το παράγουν άλλες Μεσογειακές όπως Τυνησία, Τουρκία, Συρία, Μαρόκο, Ισραήλ, Πορτογαλία και Αλγερία κτλ. Ελαιόλαδο παράγουν επίσης και οι Η.Π.Α. (Καλιφορνία ) και η Αυστραλία σε μικρότερο όμως ποσοστό. Στην Ελλάδα η ελαιοκαλλιέργεια είχε ξεχωριστή θέση από την αρχαιότητα και είχε συνδεθεί με τη διατροφή, τη θρησκεία και την τέχνη. Σήμερα η ελιά αποτελεί την σπουδαιότερη δενδρώδη καλλιέργεια ( το 75% των εκτάσεων με δένδρα) στην χώρα μας καλλιεργείται στους 50 από τους 54 νομούς και καταλαμβάνει σε έκταση το 15% της καλλιεργουμένης γης. Περίπου το 1/3 του αγροτικού πληθυσμού της χωράς μας απασχολείται με την καλλιέργεια της ελιάς και σε πολλές περιοχές αποτελεί την κυρία ή την αποκλειστική πηγή εισοδήματος των αγροτών. Ετησίως παράγονται τόνοι ελαιόλαδου αρίστης ποιότητας (το 75% ανήκει στην ποιοτική κατηγορία «παρθένο») και εξάγονται τόνοι. (Γεωργία κτηνοτροφία, 2001) Το ελληνικό ελαιόλαδο αν και συμπεριλαμβάνεται στα καλύτερα του κόσμου, για την ποιότητα και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά του, αντιμετωπίζει, στη διάθεση του ως τυποποιημένο προϊόν, προβλήματα στις ξένες αγορές λόγω του έντονου ανταγωνισμού από άλλα ελαιόλαδα, κυρίως Μεσογειακών χωρών, που έχουν καλύτερο σύστημα προώθησης. 8

9 Έτσι το μεγαλύτερο ποσοστό εξάγεται κυρίως χύμα σε χώρες ανταγωνιστικές οπού αναμιγνύεται με άλλα ελαιόλαδα τυποποιείται και φτάνει στην αγορά. Στο μέλλον τα προβλήματα αναμένεται να γίνουν μεγαλύτερα λόγω των επικείμενων αλλαγών στο νομικό καθεστώς της ΕΕ για τις εισαγωγές από τρίτες χώρες και από την επέκταση της καλλιέργειας και την αναμενομένη αύξηση της παραγωγής. Η παραγωγή ελαιολάδου σε χώρες με φθηνότερα εργατικά και με μεγαλύτερη δυνατότητα εκμηχάνισης και εντατικοποίησης της παραγωγής θα αποτελέσει ένα μεγάλο πρόβλημα για το ελληνικό ελαιόλαδο γιατί στην αγορά θα διατίθενται ελαιόλαδα σε τιμές πολύ χαμηλές. Με δεδομένο ότι το γεωγραφικό ανάγλυφο της χώρας μας δυσκολεύει ή αποτρέπει εντελώς την προσπάθεια εκμηχάνισης της παραγωγής και αυτό έχει ως αποτέλεσμα την αυξημένη χρήση εργατικών χεριών που είναι ακριβότερα από τις χώρες εκτός ΕΕ. Μια δεύτερη ευκαιρία για το ελληνικό ελαιόλαδο αποτελεί η δυνατότητα παραγωγής πιστοποιημένου ελαιόλαδου βιολογικής γεωργίας, αφού παρέχει την δυνατότητα απόσπασης μεριδίου σε μια νέα διεθνή αγορά που την αποτελούν καταναλωτές ενημερωμένοι και ευαισθητοποιημένοι σε θέματα υγιεινής και προστασίας του περιβάλλοντος. Είναι ευνόητο ότι το νέο αυτό προϊόν θα πρέπει να φτάσει στον καταναλωτή σε κατάλληλα σημεία πώλησης ως συσκευασμένο ελληνικό ελαιόλαδο. (Σταυρουλάκης, 2001) 9

10 ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.1ΟΙ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ. Η παραγωγή φυτικών βιολογικών προϊόντων καθορίζεται από τον κανονισμό της ΕΕ 2092/91 οποίος τροποποιήθηκε από τον ΕΕ 1073/2000 και από τον ΕΕ1804/99 οποίος τροποποιήθηκε από τον ΕΕ436/2001 βασίζονται στον κανονισμό της Διεθνούς Ομοσπονδίας Κινημάτων Οργανικής Γεωργίας ( Ιnternational Federation of Organic Agriculture Movements- ΙFOAM). Ενώ οι επιδοτήσεις δίνονταν μέσο του Καν. 2078/92 ο οποίος ίσχυε έως το 1999 και αντικαταστάθηκε από τον 1257/99. (βλ. παράτημα 1) Στην αιτιολογική έκθεση του κανονισμού αναφέρεται ότι η γεωργία αυτή συνιστά: «ιδιαίτερη μέθοδο παραγωγής σε επίπεδο γεωργικής εκμετάλλευσης», μέθοδο η οποία, συνεπάγεται λιγότερο εντατική χρήση της γης, όπως επίσης ότι συμβάλει η εν λόγω μέθοδος στην προστασία του περιβάλλοντος και την ανάπτυξη της υπαίθρου. Η βιολογική γεωργία δεν πρέπει να συγχέεται µε τη μέθοδο της ολοκληρωμένης αντιμετώπισης εχθρών και ασθενειών, κατά την οποία εφαρμόζεται συνδυασμός προληπτικών, φυσικών, βιολογικών, βιοχημικών, χημικών και βιοτεχνολογικών πρακτικών. Σημαντικοί αποκλεισμοί επιβάλλονται στην χρησιμοποίηση λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων, ενώ τη βάση για την παραγωγή προϊόντων, αποτελεί η επιλογή καταλλήλων ανθεκτικών στις ασθένειες ειδών- ποικιλιών φυτών προσαρμοσμένων στις τοπικές συνθήκες και τονίζεται επίσης η επιλογή καταλλήλων καλλιεργητικών τεχνικών. (Μπαλμπούζη, 1998) 10

11 Σύμφωνα µε τις κατευθυντήριες γραμμές του Κώδικα, η βιολογική γεωργία πρέπει να συμβάλει στους εξής στόχους : «στην αύξηση της βιοποικιλότητας στο σύνολο του συστήματος, στην αύξηση της βιολογικής δραστηριότητας των εδαφών, στη διατήρηση της γονιμότητας των εδαφών μακροπρόθεσμα, στην ανακύκλωση των αποβλήτων φυτικής και ζωικής προέλευσης προκειμένου να αποκατασταθούν τα στοιχεία που είναι θρεπτικά για τη γη, μειώνοντας έτσι, όσο είναι δυνατόν, τη χρήση µη ανανεώσιμων πόρων, στην προσφυγή στους ανανεώσιμους πόρους στα γεωργικά συστήματα που είναι οργανωμένα τοπικά, στην προώθηση της ορθής χρήσης των εδαφών, του νερού και του αέρα και τη μείωση όλων των μορφών μόλυνσης που θα μπορούσαν να προκαλέσουν οι καλλιεργητικές πρακτικές και οι πρακτικές εκτροφής ζώων, στο χειρισμό των γεωργικών προϊόντων, προσέχοντας ιδίως τις μεθόδους μεταποίησης, προκειμένου να διατηρηθεί η βιολογική ακεραιότητα και οι ουσιαστικές ποιότητες του προϊόντος σε όλα τα στάδια, στην πρόβλεψη, σε μια υπάρχουσα εκμετάλλευση μετά από μια περίοδο μετατροπής, η διάρκεια της οποίας καθορίζεται από ειδικούς παράγοντες του τόπου, όπως για παράδειγμα, του ιστορικού της γης, των τύπων καλλιέργειας και εκτροφής προς πραγματοποίηση». (Organic farming: guide to community roles. Europ. C omm. Dir. Gen.Agr.). 11

12 1.2 ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Ένας κύριος στόχος του κανονισμού 2092/91της ΕΕ είναι η βελτίωση της αξιοπιστίας των προϊόντων της βιολογικής γεωργίας στα μάτια των καταναλωτών. Για την επίτευξη αυτού του στόχου έπρεπε λοιπών να προβλεφθεί ένα πλαίσιο κανόνων που να αφορούν, όχι μόνο την παραγωγή αλλά και τη επισήμανση και τον έλεγχο και πιστοποίηση των προαναφερθέντων προϊόντων προκειμένου να προστατευτεί αυτή η γεωργία που είναι φιλική προς το περιβάλλον και να εμποδιστεί η ανωνυμία των προϊόντων της στην αγορά αλλά να εξασφαλισθεί παράλληλα η διαφάνεια σε κάθε στάδιο της παραγωγής, της μεταποίησης και εμπορίας ώστε τελικά να οδηγήσει σε μια μεγαλύτερη αξιοπιστία αυτών των προϊόντων ενώπιον των καταναλωτών. (Σέκκας, 1998) Για να διατεθούν στην αγορά προϊόντα ή τρόφιμα που φέρουν στην επισήμανση τους αναφορά στον βιολογικό τρόπο παραγωγής ο παραγωγός ή ο μεταποιητής ή ο εισαγωγέας αυτών των προϊόντων, σύμφωνα με τα άρθρα 8 και 9 του Καν.2092/91, υποχρεούται : 1. Να κοινοποιεί αυτή την δραστηριότητα του στην Αρμόδια Αρχή του Κράτους Μέλους 2. Και επιπλέον να υπόκειται στο καθεστώς ελέγχου που εφαρμόζει το Κράτος Μέλος. 12

13 Κάθε Κράτος Μέλος έχει το δικαίωμα να επιλέξει μια η περισσότερες δημόσιες υπηρεσίες για την άσκηση του ελέγχου ή και να εγκρίνει ιδιωτικούς φορείς. Η αρμόδια Αρχή Ελέγχου που ορίζεται από το Κράτος Μέλος εξασφαλίζει την επαλήθευση και την αντικειμενικότητα των ελέγχων που πραγματοποιούν οι οργανισμοί ελέγχου. Έτσι κανένα προϊόν βιολογικής γεωργίας δεν είναι δυνατόν να τεθεί σε εμπορεία με τέτοιες ενδείξεις πριν τον έλεγχο και τη σχετική πιστοποίηση. Αρμόδιο υπεύθυνο όργανο για την άσκηση εποπτείας επί της εφαρμογής των κανονισμών της Ε.Έ και επί της διαδικασίας πιστοποίησης και επιθεώρησης της παραγωγής βιολογικών προϊόντων στην Ελλάδα, κι ακόμη για την οργάνωση διαφόρων συνεδριάσεων και συζητήσεων, μεταξύ των εμπλεκομένων φορέων και οργανισμών, στο επίπεδο της Ε.Ε και τέλος για την ενσωμάτωση των κανονισμών της Ε. Ένωσης περί βιολογικής γεωργίας στις εθνικές νομικές διατάξεις, είναι το Γραφείο Βιολογικών Προϊόντων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης. Επίσης, ο AGROCERT είναι ένας οργανισμός, µε σημαντικό βαθμό ανεξαρτησίας από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, που συστάθηκε για να εξετάσει την πιστοποίηση μιας σειράς ετικετών ποιότητας (περιφερειακή ολοκληρωμένη διαχείριση φυτοπαρασίτων κλπ.). Το σώμα αυτό αναλαμβάνει έτσι την πραγματοποίηση μερικών στοιχειωδών έργων του γραφείου βιολογικών προϊόντων, που έχει τη γενικότερη αρμοδιότητα που αναφέρθηκε ανωτέρω. Το σήμα του AGROCERΤ για τα βιολογικά προϊόντα. 13

14 Έτσι λοιπόν ένας παραγωγός, μεταποιητής ή εισαγωγέας από τρίτες χώρες προκειμένου να έχει το δικαίωμα να χρησιμοποιεί την ένδειξη "βιολογικό" στα παραγόμενα, παρασκευαζόμενα ή και εισαγόμενα γεωργικά προϊόντα και είδη διατροφής, αφού γνωστοποιήσει στις κατά τόπους Δ/νσεις Αγροτικής Ανάπτυξης των Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων την δραστηριότητα παραγωγής, μεταποίησης και εισαγωγής προϊόντων βιολογικής γεωργίας, πρέπει να υπογράψει μια σύμβαση ελέγχου με οποιονδήποτε εγκεκριμένο για το σκοπό αυτό, στην Ελλάδα, Οργανισμό Ελέγχου και Πιστοποίησης. Με τη σύμβαση αυτή υποβάλλει τη γεωργική του εκμετάλλευση ή επιχείρηση στο Σύστημα Ελέγχου ώστε να του χορηγηθεί Πιστοποιητικό Συμμόρφωσης. Το Πιστοποιητικό Συμμόρφωσης σημαίνει ότι η πιστοποιημένη επιχείρηση παράγει, παρασκευάζει ή εισάγει από τρίτες χώρες προϊόντα βιολογικής γεωργίας σύμφωνα με τις απαιτήσεις του συστήματος πιστοποίησης του Οργανισμό Ελέγχου και Πιστοποίησης και της κείμενης νομοθεσίας και των κανονισμών που αναφέρονται στο πιστοποιητικό αυτό. (βλ. παράτημα 2) Η διαδικασία χορήγησης Πιστοποιητικού Συμμόρφωσης προϊόντων περιλαμβάνει τα ακόλουθα στάδια: 1. Αίτηση Ο ενδιαφερόμενος για πιστοποίηση επιχειρηματίας υποβάλλει στον Οργανισμό αίτηση και συμπληρώνει ερωτηματολόγιο για την αξιολόγηση των διαδικασιών παραγωγής, μεταποίησης και εισαγωγής προϊόντων βιολογικής γεωργίας Ο Οργανισμός μαζί με τον παραγωγό καθορίζουν όλα τα συγκεκριμένα μέτρα που πρέπει να ληφθούν ώστε να διασφαλισθεί η τήρηση του Καν. 2092/91. Όλα τα παραπάνω περιλαμβάνονται σε μια έκθεση ελέγχου που συνυπογράφουν τόσο ο παραγωγός όσο και ο ελεγκτής του οργανισμού. 14

15 2. Επιθεώρηση Για την αξιολόγηση των διαδικασιών παραγωγής, μεταποίησης και εισαγωγής προϊόντων βιολογικής γεωργίας εξετάζονται: η συμμόρφωση με τις απαιτήσεις της νομοθεσίας και του κανονισμού βάσει των οποίων θα διενεργηθεί η αξιολόγηση, ο βιολογικός τρόπος παραγωγής και μεταποίησης, η αποτελεσματικότητα του συστήματος παραγωγής αναφορικά με τις απαιτήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας. Ο παραγωγός έχει την υποχρέωση να καταγράφει σε ένα ημερολόγιο με λεπτομέρειες τις καλλιεργητικές εργασίες που έκανε στην εκμετάλλευση του. Να καταγραφεί, όλες τις αγορές που αφορούν τις εισροές στην καλλιέργεια του και τις πωλήσεις των προϊόντων που παρήγαγε, με σαφήνεια και λεπτομέρειες σε ειδικά έντυπα που του δίνει οργανισμός.(βλ. παράτημα 3) Ο επιθεωρητής του οργανισμού θα πραγματοποιήσει τον έλεγχο στα παραπάνω έντυπα διασταυρώνοντας τα με τα τιμολόγια αγορών και τα δελτία αποστολής που έχει ο παραγωγός. Στους χώρους που αφορούν την εκμετάλλευση και πρέπει να τηρούν τις προδιαγραφές του κανονισμού και διενεργώντας δειγματοληψίες και θα συμπληρώσει το έντυπο επιθεώρησης. Ο Οργανισμός πραγματοποιεί τουλάχιστον μια ετησία τακτική επιθεώρηση και αν επιθυμεί έκτακτες. (βλ. παράτημα 4) Η μη εκπλήρωση μιας προδιαγραμμένης απαίτησης ορίζεται ως μη συμμόρφωση η οποία μπορεί να αρθεί μετά από την υλοποίηση των αναγκαίων διορθωτικών μέτρων, οδηγήσει στην απόρριψη της πιστοποίησης οδηγήσει στην αναστολή ή ανάκληση του πιστοποιητικού. 15

16 3. Έγκριση Η απόφαση λαμβάνεται από την Επιτροπή Πιστοποίησης του Οργανισμού και από άτομα τα οποία δεν συμμετείχαν στην αξιολόγηση των προϊόντων του πελάτη. Η Επιτροπή Πιστοποίησης αποφασίζει για τη χορήγηση ή μη του Πιστοποιητικού Συμμόρφωσης. Το Τμήμα Πιστοποίησης, οφείλει να επιβεβαιώσει την ολοκλήρωση ή την έναρξη της εφαρμογής των διορθωτικών ενεργειών, είτε μετά από νέα αξιολόγηση στη μονάδα, είτε με αποδεικτικά στοιχεία που θα αποστέλλει ο πελάτης στον Οργανισμό. 4. Χορήγηση Το Πιστοποιητικό Συμμόρφωσης που χορηγεί ο Οργανισμός πιστοποιεί ότι ο πελάτης εφαρμόζει αποτελεσματικά διαδικασίες παραγωγής, παρασκευής και εισαγωγής προϊόντων βιολογικής οι οποίες συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις της νομοθεσίας ως προς την οποία πιστοποιήθηκε (ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ 2092/91 της Ε.Έ). Το Πιστοποιητικό Συμμόρφωσης αφορά αποκλειστικά τον πελάτη στον οποίο χορηγήθηκε και μόνο για τα είδη προϊόντων βιολογικής γεωργίας που αυτό καλύπτει. 16

17 Σήμερα στη χώρα μας λειτουργούν οργανισμοί ελέγχου και πιστοποίησης βιολογικών προϊόντων που είναι οι εξής : ΔΗΩ: Ο Οργανισμός Ελέγχου και Πιστοποίησης Βιολογικών Προϊόντων ΔΗΩ ιδρύθηκε το 1993, ως αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία, όταν επικυρώθηκε και στη Ελλάδα η κοινοτική νομοθεσία 2092/91. Διαπιστεύεται από το 2001 σύμφωνα με το ευρωπαϊκό πρότυπο ΕΝ και είναι από τους ελάχιστους Οργανισμούς στην Ευρώπη που διαπιστεύτηκαν σύμφωνα με τα πρότυπα και αντίστοιχα των Υπουργείων Γεωργίας ΗΠΑ και Καναδά ισχυροποιώντας την αξιοπιστία των Ελληνικών Βιολογικών προϊόντων με σήμα ΔΗΩ τόσο στην Ευρώπη, όσο και στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. 17

18 ΒΙΟΕΛΑΣ Α.Ε: Το Ινστιτούτο Ελέγχου Βιολογικών Προϊόντων Α.Ε. ΒΙΟΕΛΛΑΣ αποτελεί εγκεκριμένο Οργανισμό Ελέγχου και Πιστοποίησης για προϊόντα βιολογικής γεωργίας και κτηνοτροφίας. Το ΒΙΟΕΛΛΑΣ ιδρύθηκε το 2001 ως Ανώνυμη Εταιρεία από μέλη και προσωπικό του Συλλόγου Οικολογικής Γεωργίας Ελλάδας Σ.Ο.Γ.Ε που ιδρύθηκε το 1985 και εγκρίθηκε το 1993 ως ο πρώτος Οργανισμός Ελέγχου και Πιστοποίησης. Το ΒΙΟΕΛΛΑΣ είναι μέλος της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Κινημάτων για την Βιολογική Γεωργία (Ι.F.O.A.M.). ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ: Ο Πιστοποιητικός Οργανισμός Βιολογικών προϊόντων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ιδρύθηκε το έτος 1994 με έδρα την Αλεξάνδρεια Ημαθίας για να ελέγχει και πιστοποιήσει βιολογικά προϊόντα αλλά συγχρόνως να προάγει την οικολογική γεωργική ανάπτυξη και αντίληψη. 18

19 ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ: Η Εταιρεία ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Α.Ε. ή QWays S.A. ιδρύθηκε το 2005 ως Φορέας Ελέγχου και Πιστοποίησης Προϊόντων και Συστημάτων Αγροπεριβαλλοντικού Χώρου. Λειτουργεί με τη νομική μορφή της ανωνύμου εταιρείας. Δραστηριοποιείται στον Έλεγχο και την Πιστοποίηση προϊόντων και συστημάτων, που έχουν άμεση ή έμμεση σχέση με τον ευρύτερο αγροπεριβαλλοντικό χώρο. Έλαβε την άδεια λειτουργίας για το πρότυπο της Βιολογικής Γεωργίας το Δεκέμβριο του acert: Η acert Ευρωπαϊκός Οργανισμός Πιστοποίησης A.E. ιδρύθηκε τον Ιούνιο του 2005 με έδρα την Θεσσαλονίκη. Αδειοδοτήθηκε από το ΥΑΑ&Τ ως Φορέας Πιστοποίησης Βιολογικών Προϊόντων με αριθμό απόφασης στις 10/1/2006 (ΦΕΚ 73, τεύχος Β ), ενώ διαπιστεύτηκε από το ΕΣΥΔ με Πιστοποιητικό Διαπίστευσης, αρ.307, στις 6/11/

20 ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2.1 Η ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Η βιολογική καλλιέργεια της ελιάς στην Ελλάδα ξεκίνησε σε επιχειρηματική βάση το 1988 στην Μεσσηνιακή Μάνη από λίγους παραγωγούς. Ο έλεγχος και η πιστοποίηση του βιολογικού λαδιού γίνονταν από ξένους οργανισμούς πιστοποίησης καθώς η χώρα μας δεν διέθετε νομοθετικό πλαίσιο για την παραγωγή βιολογικών προϊόντων. Η εξέλιξη ήταν αρκετά θεαματική μετά το 1993 και ήδη έχουν αναπτυχθεί σημαντικές προσπάθειες σε όλα τα μέρη της χώρας μας που καλλιεργείται η ελιά. Με βάση τα στοιχεία διαπιστώνουμε ότι όταν αναφερόμαστε στη βιολογική γεωργία στην Ελλάδα κατά το ήμισυ περίπου αναφερόμαστε στη βιολογική καλλιέργεια της ελιάς.. Με ελαφρές διαφοροποιήσεις μπορούμε μάλιστα να συμπεράνουμε πως οι νομοί που πρωτοστατούν στην βιολογική καλλιέργεια της ελιάς, πρωτοστατούν στην βιολογική γεωργία γενικά. Για να κατανοήσουμε την ιδιαίτερη σημασία που έχει για τη βιολογική γεωργία στην χώρα μας η καλλιέργεια της ελιάς, ακολουθούν ο πίνακας και το γράφημα που εμφανίζουν την κατανομή των εκτάσεων ανά καλλιέργεια. 20

21 Πίνακας 2 Η κατανομή των εκτάσεων ανά καλλιέργεια και στάδιο. Σ Υ Α/Α ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΕΚΤΑΣΗ (στρ./στάδιο) Ν Ο Λ ΠΟΣΟΣΤΟ % Ο (στρ.) Β.Π. Μ.Σ. Κ.Ε 1 Αροτραίες % 2 Αμπέλι % 3 Ελιά % 4 Εσπεριδοειδή % 5 Κηπευτικά % 6 Οπωροφόρα % ΑΘΡΟΙΣΜΑ % Β.Π : Βιολογική παραγωγή Μ.Σ :Μεταβατικό στάδιο Κ.Ε: καθεστώς ελέγχου Πηγή: ΔΗΩ 21

22 ΕΛΕΓΧΟΜΕΝΕΣ ΕΚΤΑΣΕΙΣ ΑΝΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ (%) Εσπεριδοειδή 2% Κηπευτικά 2% Οπωροφόρα 2% Ελιά 36% Αροτραίες 53% Αμπέλι 5% Γράφημα 2 Η κατανομή των εκτάσεων ανά καλλιέργεια Πηγή: ΔΗΩ 22

23 Η βιοκαλλιέργεια της ελιάς στις συγκεκριμένες περιοχές αποτελεί και τον κινητήριο μοχλό για την ανάπτυξη της βιολογικής γεωργίας γενικά. Και αυτό γιατί η επιτυχημένη διάθεση του βιολογικού ελαιολάδου δημιούργησε τις προϋποθέσεις για τη σχετικά εύκολη διείσδυση στην εγχώρια και διεθνή αγορά και άλλων βιολογικών προϊόντων. Στους νομούς αυτούς έχουν αναπτυχθεί τα δίκτυα διανομής και τεχνικής υποστήριξης, έχουν δημιουργηθεί τα κατάλληλα ελαιουργεία και εμφιαλωτήρια ενώ είναι σημαντική η δράση των οργανωμένων ομάδων παραγωγών. Ένα άλλο ενδιαφέρον στοιχείο είναι πως σε αυτές τις περιοχές συγκεντρώνεται περίπου το 90% της βιολογικής καλλιέργειας της ελιάς στην Ελλάδα. Επισημαίνουμε επίσης, πως μόνο σε δεκατέσσερις νομούς της χώρας δεν υπάρχει βιολογική καλλιέργεια της ελιάς και βέβαια αναφερόμαστε σε αυτούς όπου δεν καλλιεργείται η ελιά. Ή αγορά των βιολογικών προϊόντων ελιάς, εμπλουτίζεται διαρκώς από νέες συσκευασίες ιδιαίτερα φροντισμένες και παράλληλα αναδεικνύονται δειλά δειλά οι γευστικές διαφορές στις ποικιλίες των περιοχών. Όσον αφορά τα στοιχεία εμπορίας παρατηρούμε την εξαιρετική εμπορική πορεία των βιολογικών προϊόντων της ελιάς. Σε γενικές γραμμές η εμπορία του βιολογικού λαδιού γίνεται κατά 85% στην διεθνή αγορά και ήδη με τις μικρές αυτές ποσότητες πραγματοποιούνται εξαγωγές κυρίως στην Γερμανία, την Αυστρία, τη Μεγάλη Βρετανία, τις Σκανδιναβικές χώρες, τις ΗΠΑ, ενώ αξιόλογες είναι και κάποιες προσπάθειες για την Ιαπωνία. Στην ελληνική αγορά υπολογίζεται πως πωλείται μόνο το 15% της παραγόμενης ποσότητας, όμως υπάρχει αυξανόμενο ενδιαφέρον και αναμένεται να αυξηθεί στα επόμενα χρόνια (Σγουρός, 2002) 23

24 2.2 Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΤΗΝ ΒΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ. Η βιολογική γεωργία στοχεύει στην επίτευξη των στόχων που αναφέραμε παραπάνω (προϊόντα χωρίς υπολείμματα αγροχημικών, προστασία του περιβάλλοντος, διατήρηση της βιοποικιλότητας, ελάχιστη χρήση ακριβών και ενεργοβορών εισροών) και είναι απαραίτητο να γίνεται με βάση την σύγχρονη τεχνολογία και μεθόδους παραγωγής. Για την καλλιεργητική τεχνική σε ένα βιολογικό ελαιώνα μπορούμε να αναφέρουμε ότι : Για την εγκατάσταση του ελαιώνα εφαρμόζουμε κανονική πυκνότητα φύτευσης με αναβαθμίδες οπού η κλίση είναι ιδιαιτέρα μεγάλη και προσπαθούμε να πετύχουμε καλύτερο αερισμό και ηλιοφάνεια. Επίσης αν υπάρχει ανάγκη βελτίωσης του εδάφους αυτό γίνεται με τρόπους συμβατούς με της αρχές της βιολογικής γεωργίας. Τα δέντρα διαμορφώνονται ανάλογα με τις συνθήκες της περιοχής και την διευκόλυνση των εργασιών. Το κλάδευμα που εφαρμόζεται έχει ως στόχο την ικανοποιητική παραγωγή και παράλληλα την αποτροπή ανάπτυξης ασθενειών. Η άρδευση του ελαιώνα πρέπει να είναι ορθολογιστική και να αποφεύγεται η αλόγιστη κατανάλωση του νερού. Επίσης θα πρέπει να επιδιώκεται η εδαφοκάλυψη (χρήση καταλλήλων φυτών ) και η διατήρηση της υπάρχουσας χλωρίδας και πανίδας του ελαιώνα. Η κατεργασία του εδάφους ειδικά σε περιοχές με πρόβλημα ερημοποίησης θα πρέπει να αποφεύγεται καθώς έχει αρνητικά αποτελέσματα. 24

25 Η λίπανση γίνεται με την σωστή διαχείριση των διαθεσίμων υλών με βάση τις ανάγκες του ελαιώνα. Έτσι μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τα φυτά της εδαφοκάλυψης (χλωρή λίπανση), οργανικά λιπάσματα που μπορούμε να φτιάξουμε εμείς με φυτικά και ζωικά υπολείμματα ή να αγοράσουμε έτοιμα εγκεκριμένα για την βιολογική γεωργία. Όλα όσα σχετικά με τον τρόπο καλλιέργειας αναφέραμε παραπάνω συντελούν και στην αποτροπή εγκατάστασης και ανάπτυξης πολλών εχθρών και ασθενειών της ελιάς. Για τον δάκο της ελιάς μπορεί να εφαρμοστεί με μεγάλη επιτυχία η μέθοδος της μαζικής παγίδευσης. Ενώ για τον πυρηνοτριτη εφαρμόζονται ψεκασμοί με εγκεκριμένα σκευάσματα. Γενικά όσον αφορά την φυτοπροστασία του ελαιώνα προσπαθούμε να δρούμε προληπτικά με βάση τις κατευθυντήριες γραμμές του κανονισμού και επεμβαίνουμε όταν υπάρχει ανάγκη με τρόπους συμβατούς για την βιολογική γεωργία. 25

26 ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΣΗΤΕΙΑΣ. Στην περιοχή της Σητείας Λασίθιου Κρήτης για αιώνες η καλλιέργεια της ελιάς για την παραγωγή ελαιόλαδου αποτελεί την κυρία απασχόληση για τους αγρότες και για πολλούς την μοναδική πηγή εισοδήματος. Για πολλά χρόνια η ανάπτυξη (οικονομική και πολιτιστική) της περιοχής ταυτίστηκε με το ελαιόλαδο. Η καλλιέργεια της ελιάς γίνεται κυρίως στις ορεινές και ημιορεινές εκτάσεις και λόγω του γεωγραφικού ανάγλυφου της περιοχής όπου οι πεδινές εκτάσεις είναι λιγοστές οι περισσότεροι ελαιώνες βρίσκονται σε επικλινή εδάφη διαμορφωμένα σε αναβαθμίδες ( πεζούλες ). Το Σητειακό ελαιόλαδο είναι ένα από τα καλύτερα της Ελλάδας και έχει πολλές διεθνής διακρίσεις. Παράγεται από την ποικιλία Κορωνεϊκη είναι προϊόν ονομασίας προέλευσης (ΠΟΠ) και έχει αποσπάσει πολλά βραβεία ποιότητας σε παγκοσμίους διαγωνισμούς.(βλ παράρτημα 5) Το μεγαλύτερο ποσοστό από το παραγόμενο ελαιόλαδο είναι της ποιοτικής κατηγορίας Έξτρα Παρθένο. Τα τελευταία χρόνια κάποιοι από τους παραγωγούς της περιοχής αναζητώντας τρόπους καλλιέργειας πιο φιλικούς προς το περιβάλλον και τον καταναλωτή και παράλληλα νέες προοπτικές για την εμπορία του λαδιού ξεκίνησαν να καλλιεργούν τους ελαιώνες τους σύμφωνα με τη μέθοδο της βιολογικής γεωργίας. 26

27 3.2 Η ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΗΤΕΙΑ. Η βιολογική γεωργία στην Σητεία ουσιαστικά ξεκινά το 1997 όταν δημιουργείται από 25 παραγωγούς η ομάδα «Βιοκαλλιέργητες Σητείας». Πιο πριν καλλιεργούσαν μεμονωμένα και το ελαιόλαδο που παρήγαγαν το κρατούσαν για δικιά τους κατανάλωση είτε το διέθεταν για πώληση ερασιτεχνικά κυρίως σε γνωστά τους άτομα χωρίς κάποια πιστοποίηση η έλεγχο. Οι Βιοκαλλιεργητές Σητείας είναι οι πρώτοι που ξεκινούν να καλλιεργούν τους ελαιώνες και τους αμπελώνες τους με βάση τον Καν. 2092/91 της ΕΕ. Σε μια προσπάθεια καλύτερης αξιοποίησης κοινοτικών προγραμμάτων και διαχείρισης των παραγομένων προϊόντων, το 1999 συστήθηκε η εταιρεία ΒΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΕΣ ΣΗΤΕΙΑΣ ΑΕ με μετόχους 26 παραγωγούς και έδρα την Ι. Μονή Τοπλού, η οποία αποτελεί ένα από τα σπουδαιότερα κέντρα βιολογικής καλλιέργειας της ελιάς και της αμπέλου. Επίσης είναι η μοναδική στην Ελλάδα πιστοποιημένη, κατά τα πρότυπα ISO 9001:2000 και HACCP, κάθετη επιχείρηση παραγωγής και συσκευασίας βιολογικού ελαιόλαδου. Στις εγκαταστάσεις της που αποτελούνται από πετρόχτιστα κτίρια σε παραδοσιακό ρυθμό στεγάζονται το ελαιουργείο και η μονάδα εμφιάλωσης ελαιόλαδου. 27

28 Στην περιοχή της Σητείας σήμερα με την βιοκαλλιέργεια της ελιάς ασχολούνται 68 παραγωγοί και καλλιεργούνται 2500 στρέμματα ελιάς και παράγονται τόνοι βιολογικού ελαιολάδου. Οι δυο μεγαλύτεροι οργανισμοί ελέγχου και πιστοποίησης βιολογικών προϊόντων η ΔΗΩ και η ΒΙΟΕΛΛΑΣ δραστηριοποιούνται στην περιοχή ενώ ετοιμάζονται να ξεκινήσουν και οι υπόλοιποι. Το μεγαλύτερο ποσοστό των βιολογικών ελαιώνων, αφορά ελαιώνες μεγάλης ηλικίας που από τον παραδοσιακό τρόπο καλλιέργειας που εφαρμόζονταν για αιώνες στην περιοχή, πέρασαν στην συμβατική γεωργία όπως την γνωρίζουμε σήμερα και μετά οι παραγωγοί ακολουθώντας τον Καν. 2092/91.ΕΕ μετέτρεψαν την καλλιέργεια σε βιολογική. Οι νέοι ελαιώνες που από την φύτευση τους ακολουθούν την βιολογική καλλιεργητική τεχνική είναι λιγοστοί. Εικ.1 Βιολογικός ελαιώνας με μικρής ηλικίας ελαιόδεντρα στην περιοχή της Σητείας. 28

29 3.3 ΟΙ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΥΝ ΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ. Οι βιοκαλιεργητές της περιοχής προκειμένου να παράγουν βιολογικό ελαιόλαδο ακολουθούν όλα όσα ορίζονται από την ευρωπαϊκή και εθνική νομοθεσία. Όμως πρέπει να τονιστεί ότι οι παραγωγοί της Σητείας είναι πιο αυστηροί όσον αφορά τις προδιαγραφές της βιοκαλλιέργειας. Κατά κύριο λόγο βασίζονται στης δικιές τους δυνατότητες προσπαθούν να έχουν όσο γίνεται λιγότερες εισροές από έτοιμα σκευάσματα στην καλλιέργεια. Με αυτόν το τρόπο πετυχαίνουν την απεξάρτηση τους από τις μεγάλες εταιρίες γεωργικών εφοδίων και την οικολογική ισορροπία στον ελαιώνα. Για την καλλιέργεια των βιολογικών ελαιώνων τους λοιπόν οι παραγωγοί εφαρμόζουν σε γενικές γραμμές τα ακόλουθα: Πότισμα των ελαιόδεντρων λαμβάνοντας υπόψη τις απαιτήσεις τους και προσπαθώντας να υπάρχουν οι μικρότερες δυνατές απώλειες του νερού της άρδευσης. Στην περιοχή της Σητείας οι βροχοπτώσεις είναι ελάχιστες και οι διαθέσιμες ποσότητες νερού λιγοστές. Τα κλαδεύματα γίνονται ανάλογα την κατάσταση του δένδρου. Η καταπολέμηση των ζιζανίων γίνεται με χορτοκοπτικά μηχανήματα ή με ενσωμάτωση τους στο έδαφος για χλωρή λίπανση. Για την θρέψη χρησιμοποιούνται έτοιμα οργανικά λιπάσματα, εφαρμόζονται χλωρές λιπάνσεις, προσθήκη κοπριάς από ζώα ελευθέρας βοσκής και κομπόστ που παράγουν μόνοι τους οι παραγωγοί. Αυτό που πρέπει να αναφερθεί είναι ότι αποφεύγεται η κατεργασία του εδάφους με μηχανήματα και αυτό γιατί η περιοχή αντιμετωπίζει πρόβλημα ερημοποίησης. Ενώ για την χλωρή λίπανση θα ήταν καλό να διερευνηθεί αν λόγω των κλιματολογικών συνθηκών της περιοχής έχει αρνητικές ή θετικές επιπτώσεις στην καλλιέργεια. 29

30 Για τον βασικό εχθρό της ελιάς τον δάκο οι παραγωγοί αναρτούν παγίδες τροφής ή φερορμονικές. Για τον πυρηνοτρίτη εφαρμόζονται ψεκασμοί με τον βάκιλο (Vakilus Thariensis) κατά το στάδιο της ανθοφορίας. Για την αντιμετώπιση προσβολών από μύκητες και βακτήρια (καρκίνος της ελιάς) χρησιμοποιούνται χαλκούχα σκευάσματα. Εικ.2 Καλλιέργεια βίκου σε βιολογικό ελαιώνα για την εφαρμογή χλωρής λίπανσης. 30

31 ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4.1 Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΚΑΙ Η ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΕΛΑΙΟΚΑΡΠΟΥ. Η συγκομιδή αρχίζει από τα τέλη Νοεμβρίου στους πιο πρώιμους ελαιώνες και τελειώνει κατά το τέλος του Φεβρουαρίου. Για το μάζεμα χρησιμοποιούνται ελαιοραβδιστικά μηχανήματα και λιόπανα ίδια με αυτά των υπόλοιπων παραγωγών. Τα εργατικά και ο χρόνος που απαιτούνται για τη συγκομιδή είναι λιγότερα από τις προηγούμενες δεκαετίες αλλά εξακολουθούν να απαιτούνται από τον παραγωγό αρκετός χρόνος και χρήματα. Η δυνατότητα περαιτέρω εκμηχάνισης του τρόπου συγκομιδής είναι δύσκολη λόγο της μορφολογίας της περιοχής. Αφού ο καρπός μαζευτεί και έχουν απομακρυνθεί τα μεγαλύτερα κλαδιά που έσπασαν με τα ελαιοραβδιστικά τοποθετείται σε σακιά ή σε πλαστικά τελάρα των 25 κιλών και μεταφέρεται την ίδια μέρα στο ελαιουργείο. Θα πρέπει να επισημάνουμε ότι ο χρόνος που μεσολαβεί από την συγκομιδή έως την έκθλιψη θα πρέπει να είναι όσο γίνεται μικρότερος για να είναι το παραγόμενο λάδι αρίστης ποιότητας. Όσο αυξάνει ο χρόνος αποθήκευσης αλλοιώνονται οι ελιές το λάδι δεν έχει τα επιθυμητά οργανοληπτικά χαρακτηριστικά και είναι χαμηλής ποιότητας. Δεν είναι πάντα δυνατόν να γίνει η επεξεργασία του ελαιόκαρπου την ιδία μέρα της συγκομιδής γιατί δεν έχει ο κάθε παραγωγός το δικό του ελαιουργείο. Γιαυτό η αποθήκευση του γίνεται σε χώρους καθαρούς με χαμηλή θερμοκρασία που αερίζονται καλά. Ακόμα όταν η μεταφορά και η αποθήκευση γίνεται σε πλαστικά τελάρα, οπού δεν συμπιέζονται οι ελιές και αερίζονται καλά η ποιότητα του ελαιόλαδου είναι καλύτερη από τα σακιά οπού παθαίνουν διαφορές οξειδώσεις και κακώσεις. 31

32 4.2 Η ΠΑΡΑΛΑΒΗ ΤΟΥ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΛΑΙΟΚΑΡΠΟ. Όλα σχεδόν τα ελαιουργεία είναι σύγχρονα και λειτουργούν φυγοκεντρικά. Στα ελαιουργεία αυτά κατά την μάλαξη για την ομογενοποίηση της ελαιοζύμης η θερμοκρασία της ελαιομάζας είναι χαμηλή και σταθερή δεν πρέπει να ξεπερνά τους 25 o C (Ψυχρή μεταχείριση). Η θέρμανση της ελαιοζύμης κατά την μάλαξη διευκολύνει την έξοδο του λαδιού από τα φυτικά κύτταρα. Όμως ενώ σε θερμοκρασία μάλαξης πάνω από τους 25 o C εξάγεται μεγαλύτερη ποσότητα λαδιού υπάρχει δυσμενής επίδραση στα οργανοληπτικά συστατικά και στο χρώμα του. Για το βιολογικό ελαιόλαδο που αποτελεί ένα προϊόν υψηλής ποιοτικής αξίας κατά την μάλαξη εφαρμόζετε η ψυχρή μεταχείριση. Για τον διαχωρισμό του ελαιόλαδου χρησιμοποιείται φυγοκεντρητής (ΝΤΕΚΑΝΤΕΡ) δυο φάσεων. Πρόκειται για ένα νέο τύπο φυγοκεντρητή που είναι γνωστός ως οικολογικός σε αντίθεση με τον κλασικό τύπο που είναι τριών φάσεων. Ο κλασικός τύπος απαιτεί την αραίωση της ελαιοζύμης με νερό και την διαχωρίζει σε τρεις φάσεις ελαιόλαδο ελαιοπυρήνας απόνερα. Αντίθετα στον φυγοκεντρητή δυο φάσεων δεν χρειάζεται η προσθήκη νερού και την διαχωρίζει σε δυο μέρη ελαιόλαδο και ελαιοπυρήνα. 32

33 Εικ.3 Ο σύγχρονος φυγοκεντρητής (ΝΤΕΚΑΝΤΕΡ) δυο φάσεων. Βασικό πλεονέκτημα του είναι ότι η μεγαλύτερη περιεκτικότητα του λαδιού σε πολυφαινόλες και άλλες φυσικές αντιοξειδωτικές ουσίες. Μειονέκτημα του είναι ο ελαιοπυρήνας παίρνει πιο υδαρή μορφή γιατί έχει περισσότερη υγρασία. Μπορεί επίσης να διαχωριστεί το ελαιόλαδο κατά ένα ποιο φυσικό τρόπο με εκλεκτική διήθηση ή συνάφεια (sinolea) χωρίς προηγούμενα να γίνεται μάλαξη και αραίωση της ελαιοζύμης με νερό. To ελαιόλαδο με αυτό τον τρόπο είναι καλύτερης ποιότητας γιατί έχει υποστεί λιγότερες αλλοιώσεις και έχει περισσότερα αρωματικά συστατικά. Όμως δεν παραλαμβάνεται όλη η ποσότητα του λαδιού από την ελαιοζύμη και η μέθοδος αυτή δεν είναι διαδεδομένη. 33

34 4.3 ΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΕΛΑΙΟΥΡΓΕΙΑ ΣΤΗΝ ΣΗΤΕΙΑ Για την παραλαβή του ελαιόλαδου από τον ελαιόκαρπο υπάρχουν στην περιοχή ελαιουργεία πιστοποιημένα ότι πληρούν τον Καν. 2092/91 από τους οργανισμούς ελέγχου. Τα ελαιουργεία ανήκουν σε ιδιώτες και σε Αγροτικούς Συνεταιρισμούς. Για την συλλογή των στοιχείων από τα ελαιουργεία της Σητείας για το βιολογικό ελαιόλαδο μοιράστηκε σε αυτά τα ελαιουργεία το παρακάτω ερωτηματολόγιο. Τα στοιχεία και τα συμπεράσματα από τις απαντήσεις που έδωσαν οι υπεύθυνοι των ελαιουργείων παραθέτονται στην συνεχεία του κεφαλαίου. 34

35 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Ποιος είναι ο τύπος ελαιουργείου; Πχ φυγοκεντρικό 2 φάσεων Πιστοποιείτε ή όχι ; αν Ναι και από ποιον ; Από ποτέ άρχισε να λειτουργεί; (ως βιολογικό) Πόση ποσότητα βιολογικού ελαιόκαρπου αλέσατε την περίοδο ; Πόση ήταν η παραγομένη ποσότητα βιολογικού λαδιού για την περίοδο ; Πόσοι ήταν οι παραγωγοί βιολογικού λαδιού που άλεσαν την περίοδο ; Τι οξύτητα ήταν το βιολογικό ελαιόλαδο; Αν υπάρχουν στοιχειά για τις προηγούμενες χρονιές συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα : Περίοδος Ποσότητα βιολογικού ελαιόκαρπου σε κιλά Παραγωγοί βιολογικού ελαιόλαδου σε κιλά Αριθμός παραγωγών που άλεσαν 35

36 Τι γίνετε το βιολογικό ελαιόλαδο που παράγετε; ( αποθήκευση σε δεξαμενές του ελαιουργείου, σε δεξαμενές παραγωγού, το παραλαμβάνει ο παραγωγός, σε δεξαμενές της Ένωσης Σητείας ) ; Γίνεται πώληση βιολογικού ελαιόλαδου από το ελαιουργείο σας; Αν Ναι συμπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα Περίοδος Ποσότητα βιολογικού ελαιόλαδου που πουλήθηκε Τιμή κιλού Γίνεται τυποποίηση βιολογικού λαδιού από το ελαιοργείο σας ; Αν Ναι συμπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα Περίοδος Βιολογικό λάδι που τυποποιήθηκε σε κιλά ΓΡΑΨΕΤΕ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗΣ Η ΔΩΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΦΕΡΘΟΥΝ 36

37 Τα ελαιουργεία στην Σητεία που ασχολούνται με το βιολογικό ελαιόλαδο είναι: Τα ελαιουργεία των Αγροτικών Συνεταιρισμών Σχοινοκαψάλων, Ζήρου και Κρύων όπως επίσης και το ελαιουργείο ΑΕΡΑΚΗΣ. Αυτά είναι φυγοκεντρικά που χρησιμοποιούνται για τη παραγωγή ελαιόλαδου από συμβατικό ελαιόκαρπο. Όμως έχουν την δυνατότητα μετά από τον καθαρισμό της γραμμής παραγωγής, την Ψυχρή μεταχείριση κατά την μάλαξη της ελαιοζύμης και την χρησιμοποίηση φυγοκεντρητή δυο φάσεων να επεξεργαστούν τον βιολογικό ελαιόκαρπο. Σε αυτά τα ελαιουργεία ένας μικρός αριθμός βιοκαλιεργητών μεταφέρει για ελαιοποίηση ελαιόκαρπο κάποιες συγκεκριμένες ημέρες που έχει ήδη προηγηθεί η παραπάνω διαδικασία. Το ελαιουργείο της ΒΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΕΣ ΣΗΤΕΙΑΣ ΑΕ είναι ένα σύγχρονου τύπου φυγοκεντρικό ελαιουργείο δυο φάσεων. Είναι το μοναδικό στην περιοχή που λειτουργεί αποκλειστικά για την παραγωγή βιολογικού ελαιόλαδου και σε αυτό συγκεντρώνεται το μεγαλύτερο ποσοστό της παραγωγής. Κάθε χρόνο μεταφέρονται για ελαιοποίηση 500 εως 700 τόνοι ελαιόκαρπου και παράγονται τόνοι ελαιολάδου. Την εποπτεία για την παραγωγή και εμφιάλωση έχει ο οργανισμός ελέγχου και πιστοποίησης ΒΙΟΕΛΛΑΣ. 37

38 Εικ. 4 Οι ελαιοδιαχωριστήρες από το ελαιουργείο της ΒΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΕΣ ΣΗΤΕΙΑΣ ΑΕ Υπάρχει και το ιδιωτικό ελαιουργείο του Γ. Αγγελακη το οποίο λειτουργεί με παραδοσιακά μηχανήματα (μυλόπετρες) και η παραλαβή του ελαιόλαδου γίνεται με την μέθοδο της εκλεκτικής διήθησης. Ο συγκεκριμένος βιοκαλλιεργητής το λειτουργεί μονό για να παράγει δικό του βιολογικό ελαιόλαδο το οποίο τυποποιεί και εμπορεύεται με την φίρμα ΒΙΟΕΛΑΙΩΝΑΣ. 38

39 4.4 Η ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ ΤΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ. Μετά την παραγωγή του το βιολογικό ελαιόλαδο αποθηκεύεται σε ανοξείδωτες δεξαμενές μέχρι να γίνει ο χημικός έλεγχος από τον αρμόδιο οργανισμό πιστοποίησης. Στο ελαιουργείο της Μονής Τοπλού η αποθήκευση του ελαιόλαδου γίνεται χωριστά για κάθε βιοκαλιεργητή και παρτίδα λαδιού. Στα υπόλοιπα ελαιουργεία το παραλαμβάνει και το αποθηκεύει ο παραγωγός καθώς δεν υπάρχει ακόμη η δυνατότητα της αποθήκευσης του βιολογικού ελαιόλαδου σε αυτά. Κατά την αποθήκευση πρέπει να υπάρχει η κατάλληλη σήμανση στη δεξαμενή με το όνομα του προϊόντος, το στάδιο πιστοποίησης και την επωνυμία της εκμετάλλευσης ώστε να διασφαλίζεται η ιχνηλασιμότητα. Εικ.5 Ανοξείδωτες δεξαμενές για την αποθήκευση του ελαιόλαδου χωριστά για κάθε βιοκαλιεργητή. 39

40 ΠΕΜΠΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5.1 Η ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ. Η τυποποίηση του βιολογικού ελαιόλαδου στην Σητεία γίνεται κατά κύριο λόγο σε δυο μονάδες που υπάρχουν στην περιοχή και η μια ανήκει στην Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών Σητείας (Ε.Α.Σ.Σητείας.) και η άλλη στην ΒΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΕΣ ΣΗΤΕΙΑΣ ΑΕ. Αυτές οι δυο εταιρείες αγοράζουν και τυποποιούν το μεγαλύτερο μέρος βιολογικό ελαιόλαδο της περιοχής. Κάποιοι λιγοστοί παραγωγοί μεμονωμένα τυποποιούν το λαδί που παράγουν για να το διαθέσουν μονοί τους στην αγορά. Στην μονάδα τυποποίησης των Βιοκαλλιεργητών Σητείας γίνεται η εμφιάλωση του ελαιόλαδου με σύγχρονα μηχανήματα και με τέτοιο τρόπο ώστε να μην αλλοιώνεται η αρίστη ποιότητα του προϊόντος. Κατά μέσο ορό εμφιαλώνονται περίπου 100 τόνοι βιολογικό ελαιόλαδο με την ετικέτα της εταιρίας ΤΟΠΛΟΥ σε γυάλινες φιάλες των 500 και 750 ml. Παράλληλα η εταιρία εμφιαλώνει βιολογικό ελαιόλαδο με τις ετικέτες των ξένων αγοραστών. Λόγω της μικρής δυναμικότητας της μονάδας 800 μπουκάλια/ώρα ετοιμάζεται να λειτουργήσει σύντομα μια μεγαλύτερη με δυναμικότητα 3000 μπ/ώρα. 40

41 Εικ. 6 Η μονάδα τυποποίησης της ΒΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΕΣ ΣΗΤΕΙΑΣ ΑΕ Η Ένωση Σητείας ιδρύθηκε το 1933 και αριθμεί σήμερα 43 πρωτοβαθμίους συνεταιρισμός και 8718 αγρότες μέλη. Μεταξύ των άλλων δραστηριοποιείται στην παραγωγή και εμφιάλωση Εξαιρετικού Παρθένου Ελαιόλαδου. Τα τελευταία τέσσερα χρονιά η Ε.Α.Σ.Σητείας. απασχολείται και με την τυποποίηση και εμπορία βιολογικού ελαιόλαδου η διαδικασία έχει πιστοποιηθεί κατά τα πρότυπα ISO 9001:2000 HACCP και IFS. Εμφιαλώνονται περίπου τόνοι βιολογικό ελαιόλαδο σε μπουκάλια των 500 ml με την φίρμα BIO SITIA ORGANIC για το εμφιαλωθήκαν μπουκάλια. Ο έλεγχος και η πιστοποίηση γίνεται από την ΔΗΩ 41

42 Εικ. 7&8 Η μονάδα τυποποίησης της Ε.Α.Σ.Σητείας. 42

43 Η διαδικασία που ακολουθεί η Ε.Α.Σ.Σητείας για την τυποποίηση του βιολογικού ελαιόλαδου είναι η ακόλουθη : 1. Αποθήκευση του ελαιολάδου σε κατάλληλα δοχεία του βιοκαλλιεργητή και μεταφορά του ελαιολάδου από τον ίδιο στις εγκαταστάσεις της Ε.Α.Σ.Σητείας 2. Δειγματοληψία του ελαιολάδου παρουσία του παραγωγού. Αποστολή δύο δειγμάτων σφραγισμένων σε πιστοποιημένο εργαστήριο για την εξέτασή του για υπολείμματα φυτοφαρμάκων. Εξέταση τρίτου δείγματος για την ποιοτική κατάταξη του ελαιολάδου από το χημείο της Ε.Α.Σ.Σητείας 3. Εφόσον τα αποτελέσματα των αναλύσεων είναι εντός των προδιαγραφών και αφού προσκομίσει ο παραγωγός το πιστοποιητικό προιόντος βιολογικής γεωργίας που εκδίδεται από τον Οργανισμό Πιστοποίησης γίνεται παραλαβή του ελαιολάδου και αποθήκευσή του σε ανοξείδωτη δεξαμενή που χρησιμοποιείται αποκλειστικά για την αποθήκευση του βιολογικού ελαιολάδου 4. Παραμονή του βιολογικού ελαιολάδου στη δεξαμενή για το φυσικό καθαρισμό του με καθίζηση 5. Φιλτράρισμα με φίλτρο χαρτιού 6. Αποθήκευση σε άλλη ανοξείδωτη δεξαμενή που χρησιμοποιείται αποκλειστικά για την αποθήκευση του βιολογικού φιλτραρισμένου ελαιολάδου. 7. Χημική και οργανοληπτική ανάλυση του ελαιολάδου για τον έλεγχο της ποιότητάς του μετά το φιλτράρισμα 8. Καθαρισμός της γραμμής εμφιάλωσης με βιολογικό ελαιόλαδο και κατόπιν εμφιάλωση του βιολογικού ελαιολάδου, ετικετάρισμα, επισήμανση. Η εμφιάλωση μπορεί να γίνεται παρουσία εκπροσώπου του Οργανισμού Πιστοποίησης «ΔΗΩ». 43

44 5.2 Η ΕΜΠΟΡΙΑ ΤΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΣΤΗΝ ΣΗΤΕΙΑ. Με την εμπορία του βιολογικού ελαιολάδου που παράγεται στην περιοχή της Σητείας ασχολούνται κατά κύριο λόγο οι ΒΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΕΣ ΣΗΤΕΙΑΣ ΑΕ και η Ε.Α.Σ.Σ. Πολύ μικρές ποσότητες βιολογικού ελαιολάδου διακινούνται από τους ιδίους παραγωγούς χύμα ή τυποποιημένο. Οι ΒΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΕΣ ΣΗΤΕΙΑΣ ΑΕ εμπορεύονται το μεγαλύτερο ποσοστό του Σητειακού βιολογικού ελαιολάδου. Το σύνολο της παραγωγής εμφιαλώνεται και πωλείται με την ετικέτα της εταιρίας. Παράλληλα η εταιρία για να καλύψει την αυξανομένη ζήτηση βιολογικού ελαιόλαδου από του πελάτες της (μεγάλες εταιρίες Super market) αγοράζει βιολογικό ελαιόλαδο από άλλες περιοχές της χώρας μας και το εμφιαλώνει με την φίρμα του αγοραστή. Η Ένωση Σητείας διακινεί μικρότερες ποσότητες (20-30 τονοι) καθώς άρχισε να ασχολείται με το βιολογικό ελαιόλαδο τα τελευταία χρόνια. Εικ. 8 Η ετικέτα του βιολογικού ελαιόλαδου από τους ΒΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΙΤΕΣ ΣΗΤΕΙΑΣ 44

45 Εικ. 8 Η ετικέτα του βιολογικού ελαιόλαδου από την Ε.Α.Σ.Σητείας Το εμφιαλωμένο Σητειακό βιολογικό ελαιόλαδο είναι προϊόν υψηλής ποιοτικής αξίας. Εξάγεται σε ευρωπαϊκές χώρες όπως Γερμανία, Αυστρία, Ελβετία, Αγγλία, Φιλανδία, Γαλλία, Καναδά και Κορέα. Ενώ ένα μικρό ποσοστό διατίθεται στην εγχώρια αγορά από καταστήματα πώλησης βιολογικών προϊόντων. 45

46 ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΤΗΣ ΣΗΤΕΙΑΣ. Στην παγκόσμια αγορά η ζήτηση των βιολογικών προϊόντων αυξάνει καθημερινά. Ο καταναλωτής, μετά τα διατροφικά σκάνδαλα που κατά καιρούς βλέπουν το φως της δημοσιότητας και με όσα μαθαίνει για τις επιπτώσεις στην υγειά του από τα υπολείμματα των αγροχημικών στα τρόφιμα, αναζητά προϊόντα όσο γίνεται πιο υγιεινά πιστοποιημένα ότι παράγονται με βάση της αρχές της βιολογικής γεωργίας. Το ελαιόλαδο ως βασικό συστατικό της Κρητικής διατροφής χαρακτηρίζεται καθημερινά ως προϊόν υψηλής διατροφικής αξίας για τον άνθρωπο. Στην περιοχή της Σητείας παράγεται ένα από τα πλέων καλυτέρα ελαιόλαδα στον κόσμο από άποψη οργανοληπτικών συστατικών. Όμως οι παραγωγοί στην περιοχή αντιμετωπίζουν πολλά προβλήματα με το ελαιολάδου της συμβατικής γεωργίας με την διάθεση στην αγορά και την τιμή πώλησης του με αποτέλεσμα να τους ζημιώνει οικονομικά. Το βιολογικό ελαιόλαδο είναι ένα προϊόν στο οποίο η ζήτηση του αυξάνει και στην διεθνή αλλά και στην εγχώρια αγορά. Παρότι πωλείται σε αρκετά υψηλότερες τιμές από το συμβατικό, πολλοί καταναλωτές ευαισθητοποιημένοι σε θέματα μόλυνσης του περιβάλλοντος και υγιεινής διατροφής το προτιμούν από το συμβατικό. Για την περιοχή της Σητείας η βιολογική καλλιέργεια της ελιάς εκτός από οικολογική της πλευρά ( προστασία του περιβάλλοντος) παρουσιάζει ενδιαφέρον και για το οικονομικό όφελος που μπορεί να έχουν οι αγρότες της περιοχής από αυτήν. Οι παραγωγοί της περιοχής μπορούν να εκμεταλλευτούν το γεγονός ότι μια νέα αγορά ανοίγεται για το ελαιόλαδο εφόσον αυτό παράγεται με την βιολογική καλλιεργητική τεχνική. 46

47 Τα πρώτα αποτελέσματα από την προσπάθεια των βιοκαλλιεργητών στην περιοχή μας δείχνουν ότι μπορεί να υπάρχει μια μείωση της παραγωγής στους ελαιώνες που καλλιεργούνται βιολογικά από όταν τους καλλιεργούσαν συμβατικά όμως η τιμή του βιολογικού ελαιόλαδο καλύπτει αυτή την και αφήνει ένα σημαντικό κέρδος στον βιοκαλλιεργητή. Ακόμα με την επιτυχημένη εξαγωγή του βιολογικού ελαιόλαδου υπάρχει μια μεγάλη ευκαιρία για το Σητειακό ελαιόλαδο να κατακτήσει μια αγορά όπως είναι αυτή των βιολογικών προϊόντων. Η ανάπτυξη της βιολογικής ελαιοκαλλιέργειας στην περιοχή αποτελεί μια πρόκληση για τους παραγωγούς που δεν μπορούν να την αγνοήσουν. Πρέπει να οργανωθεί αξιοποιώντας τις γνώσεις και τις εμπειρίες που έχουν αποκτηθεί από τους παραγωγούς και φορείς που ασχολούνται ήδη με το βιολογικό ελαιόλαδο. 47

48 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1. Περάκης Β. (2004). Σημειώσεις για το μάθημα Βιολογικά τρόφιμα Τ.Ε.Ι Κρήτης Παράτημα Σητείας. 2. Γαλανοπουλου Σ. (2001). Βιολογική Γεωργία: Στόχοι Προοπτικές 3. Καμπουρακης Ε. (2002). Βιολογική Γεωργία και οικολογική φυτοπροστασία στην Κρήτη. ΔΗΩ Τεύχος 24. σελ ΓΕΩΡΓΙΑ Κτηνοτροφία. (2002). Μια πρώτη γνωριμία με την ελιά. Τεύχος 3/2002 σελ Κυριτσάκης Απ. (2002) Το ελαιόλαδο. ΓΕΩΡΓΙΑ Κτηνοτροφία Τεύχος 3/2002 σελ Σταυρουλάκης Γ. (2001). Ελαιόλαδο Βιολογικής Γεωργίας Η Αιχμή Του Δόρατος Για Το Ελληνικό Ελαιόλαδο. 7. Μπαλμπουτζή Α. (1998). Σημερινή διάσταση της Βιολογικής Γεωργίας διαμορφούμενες προοπτικές. πρακτικά Διημερίδας βιολογική Γεωργία, Καλαμάτα 1998 σελ Σέκκας Φ. (1998). Έλεγχος Πιστοποίηση Προϊόντων Βιολογικής Γεωργίας. πρακτικά Διημερίδας Βιολογική Γεωργία, Καλαμάτα 1998 σελ Ψυλλάκης Ν. (1998). Διαπιστώσεις από εφαρμογές της Βιολογικής Γεωργίας σε ελαιοκαλλιέργιες στην Κρήτη. πρακτικά Διημερίδας Βιολογική Γεωργία, Καλαμάτα 1998 σελ Σγούρος Σ. (2002). Η Βιολογική καλλιέργεια της ελιάς στην Ελλάδα. ΔΗΩ Τεύχος 24. σελ Αλεξάκης Αλ. (1998). Το ελαιόλαδο και η παραγωγή του. Εκδόσεις Σιδερή 1998 σελ

49 12. Πάντζιος Χ, Τζουβελέκας Β.(2000). Η Βιολογική Γεωργία στην Ελλάδα. Εκδόσεις Σταμούλης 2000 Βιολογική Γεωργία κόστος, αποδοτικότητα, ανάλυση αγοράς. σελ Χατζηδημήτριου Μ., Μπιλάλης Δ. (2007). Βιολογική ελαιοκαλλιέργια. Ελαιοπαραγωγή 2007 Εκδόσεις Εύριπος. 14. Σταυρουλάκης Γ & Ν. (2007). Βιολογική μέθοδος Μαζικής Παγίδευσης του δάκου.. Ελαιοπαραγωγή 2007 Εκδόσεις Εύριπος 15. Ποδηματάς Κ. (1999). Πρακτικές Άσκησης Βιολογικής Γεωργίας. 16. www. BIO-Hellas. gr 17. www. dionet. gr 18. www. Agotypos. Gr 19. www. sitiacoop.gr

50 50

Ελαιόλαδο. από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης

Ελαιόλαδο. από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης Ελαιόλαδο από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης Γιατί Ελαιόλαδο και γιατί από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης; Δεν υποβαθμίζει: - το περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους - τη βιολογική αξία

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική Γεωργία Βασικές Αρχές, Προβλήματα και Προοπτικές AGROTICA 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012

Βιολογική Γεωργία Βασικές Αρχές, Προβλήματα και Προοπτικές AGROTICA 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 Βιολογική Γεωργία Βασικές Αρχές, Προβλήματα και Προοπτικές Δήμητρα Προφήτου-Αθανασιάδου Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης AGROTICA 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 1.Σημερινή κατάσταση 2.Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ 1) Τι είναι τα προϊόντα βιολογικής γεωργίας; 2) Ποια είναι η νομοθεσία για τα προϊόντα βιολογικής γεωργίας;

ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ 1) Τι είναι τα προϊόντα βιολογικής γεωργίας; 2) Ποια είναι η νομοθεσία για τα προϊόντα βιολογικής γεωργίας; ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2008. ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ. ΠΗΓΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ : ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ & ΕΠΙΒΛΕΨΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ. (ΟΠΕΓΕΠ)- ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. ΠΡΟΪΟΝΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

2o ΔΙΕΘΝΈΣ ΣΥΝΈΔΡΙΟ. ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΌΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΜΠΟΡΊΑ ΤΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΏΝ ΠΡΟΪΌΝΤΩΝ Χερσόνησος Ηρακλείου, 25-27 Σεπτεμβρίου 2008

2o ΔΙΕΘΝΈΣ ΣΥΝΈΔΡΙΟ. ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΌΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΜΠΟΡΊΑ ΤΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΏΝ ΠΡΟΪΌΝΤΩΝ Χερσόνησος Ηρακλείου, 25-27 Σεπτεμβρίου 2008 2o ΔΙΕΘΝΈΣ ΣΥΝΈΔΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΌΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΜΠΟΡΊΑ ΤΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΏΝ ΠΡΟΪΌΝΤΩΝ Χερσόνησος Ηρακλείου, 25-27 Σεπτεμβρίου 2008 Ολοκληρωμένη Διαχείρηση & Ελαιόλαδο ΠΟΠ/ΠΓΕ Κρήτης Σύστημα Ολοκληρωμένης Διαχείρησης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ IRIS

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ IRIS ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ 52, 71305, ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΗΛ: 2810 360715 7 FAX: 2810 360718 info@irisbio.gr / www.irisbio.gr ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές και φιλοσοφία της βιολογικής γεωργίας. Δούμα Κατερίνα Γεωπόνος

Αρχές και φιλοσοφία της βιολογικής γεωργίας. Δούμα Κατερίνα Γεωπόνος Αρχές και φιλοσοφία της βιολογικής γεωργίας Δούμα Κατερίνα Γεωπόνος Στάδια εξέλιξης της βιολογικής γεωργίας 1 ο στάδιο: 1920 Ξεκινούν οι πρώτοι προβληματισμοί από τον Αυστριακό Steiner που αγωνίζεται για

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης. Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης

Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης. Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων Αρχή Εποπτείας: Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Χ ρ υ σ ο ύ λ α Π α π α ϊ ω ά ν ν ο υ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

Δρ. Χ ρ υ σ ο ύ λ α Π α π α ϊ ω ά ν ν ο υ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Δρ. Χ ρ υ σ ο ύ λ α Π α π α ϊ ω ά ν ν ο υ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Ο ρ ι σ μ ο ί Οι βιολογικοί καλλιεργητές βασίζονται σε φυσικές μεθόδους: αμειψισπορά, αγρανάπαυση, ζωικά λιπάσματα (κοπριά)

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελαιοκαλλιέργεια στην Κρήτη Προβλήματα και Προοπτικές

Η Ελαιοκαλλιέργεια στην Κρήτη Προβλήματα και Προοπτικές Δ/νση Αγροτικής Οικονομίας Η Ελαιοκαλλιέργεια στην Κρήτη Προβλήματα και Προοπτικές Εισηγητής: Νικόλαος Μαυράκης (Δ/ντης Αγροτικής Οικονομίας) Γενικές Πληροφορίες Η συνολική έκταση της Κρήτης είναι 8.336

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ Γραφείο Οικονοµικών & Εµπορικών Υποθέσεων Πρεσβείας της Ελλάδος στην Τύνιδα 6, rue St. Fulgence, Notre Dame Tunis 1082 Tel. +216 71 288411-846632 Fax +216 71 789518

Διαβάστε περισσότερα

Μάρκετινγκ βιολογικών αγροτικών προϊόντων H στάση των καταναλωτών απέναντι στα βιολογικά προϊόντα

Μάρκετινγκ βιολογικών αγροτικών προϊόντων H στάση των καταναλωτών απέναντι στα βιολογικά προϊόντα Μάρκετινγκ βιολογικών αγροτικών προϊόντων H στάση των καταναλωτών απέναντι στα βιολογικά προϊόντα Δρ Ιωάννα Γιαννούκου Σύμβουλος Επιχειρήσεων Ερευνήτρια Πανεπιστήμιο Πατρών Βασικοί ορισμοί Βιολογική γεωργία:

Διαβάστε περισσότερα

Προκλήσεις και Προβλήματα της Ελαιοκαλλιέργειας. Αντώνης Παρασκευόπουλος,Γεωπόνος, Διευθυντής Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής Τριφυλίας

Προκλήσεις και Προβλήματα της Ελαιοκαλλιέργειας. Αντώνης Παρασκευόπουλος,Γεωπόνος, Διευθυντής Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής Τριφυλίας Προκλήσεις και Προβλήματα της Ελαιοκαλλιέργειας Αντώνης Παρασκευόπουλος,Γεωπόνος, Διευθυντής Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής Τριφυλίας Ο Ευριπίδης ονομάζει την Μεσσηνία «Καλλίκαρπο» λόγω της μορφιάς

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μιλή. Λειτουργός Γεωργίας Α Τμήμα Γεωργίας

Ελένη Μιλή. Λειτουργός Γεωργίας Α Τμήμα Γεωργίας Ελένη Μιλή Λειτουργός Γεωργίας Α Τμήμα Γεωργίας To ελαιόδεντρο Η ελιά και τα προϊόντα της στην Κύπρο Olea europea, Oleaceae Αειθαλές, υποτροπικό. Σχήμα και μέγεθος σε δέντρο ή θάμνο Υπεραιωνόβιο Ριζικό

Διαβάστε περισσότερα

καταγραφή τεκμηρίωση πιστοποίηση ιχνηλάτηση

καταγραφή τεκμηρίωση πιστοποίηση ιχνηλάτηση καταγραφή τεκμηρίωση πιστοποίηση ιχνηλάτηση cert in-progress ltd Πατρ. Γρηγορίου Ε 24 - Έδεσσα - Τ.Κ. 58200. Eπικοινωνία: Τηλ.+30.23810.25689 URL: http://www.yourpoint.gr email:info@yourpoint.gr Γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΓΕΩΠΟΝΟΣ ΩΣ «ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ»

Ο ΓΕΩΠΟΝΟΣ ΩΣ «ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ» Ο ΓΕΩΠΟΝΟΣ ΩΣ «ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ» Γιάννης Κουρτίδης, Γεωπόνος Σύμβουλος Βιολογικής Γεωργίας & Αειφορικής Ανάπτυξης http://gkbioculture.gr/ Λευτέρης Χατζής, Γεωπόνος, MSc Σύμβουλος Ποιότητας www.isolution.gr

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογή καλλιεργητικών πρακτικών για μείωση του αποτυπώματος άνθρακα στην ελαιοκαλλιέργεια Δρ. Γεώργιος Ψαρράς, Δρ. Γεώργιος Κουμπούρης

Προσαρμογή καλλιεργητικών πρακτικών για μείωση του αποτυπώματος άνθρακα στην ελαιοκαλλιέργεια Δρ. Γεώργιος Ψαρράς, Δρ. Γεώργιος Κουμπούρης ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΔΗΜΗΤΡΑ Ινστιτούτο Ελιάς, Υποτροπικών Φυτών & Αμπέλου Προσαρμογή καλλιεργητικών πρακτικών για μείωση του αποτυπώματος άνθρακα στην ελαιοκαλλιέργεια Δρ. Γεώργιος Ψαρράς, Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΟΚΟΜΙΑΣ

ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΟΚΟΜΙΑΣ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΟΚΟΜΙΑΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ 6142 Οι πτυχιούχοι του Τμήματος με βάση τις εξειδικευμένες επιστημονικές και τεχνικές γνώσεις τους ασχολούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ. Τι είναι η βιολογική γεωργία;

ΒΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ. Τι είναι η βιολογική γεωργία; ΒΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ Τι είναι η βιολογική γεωργία; είναι ένα αγροτικό σύστημα διαχείρισης το οποίο παρέχει στον καταναλωτή φρέσκα, γευστικά, αυθεντικά τρόφιμα ενώ ταυτόχρονα σέβεται την ισορροπία των οικοσυστημάτων.

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο και Καταναλωτής

Ελαιόλαδο και Καταναλωτής Ελαιόλαδο και Καταναλωτής ΕΘΙΑΓΕ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΛΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΟΤΡΟΠΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΧΑΝΙΩΝ INTERNATIONAL OLIVE COUNCIL ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΧΑΝΙΩΝ PREFECTURE OF CHANIA Το ελαιόλαδο είναι ένας φυσικός χυμός που

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Σωτηρόπουλος Τεχνολόγος Γεωπονίας DS Consulting

Δημήτρης Σωτηρόπουλος Τεχνολόγος Γεωπονίας DS Consulting Δημήτρης Σωτηρόπουλος Τεχνολόγος Γεωπονίας Κανονισμοί Ευρωπαϊκής Ένωσης Λειτουργία Συστήματος Ελέγχου Πιστοποίηση Προϊόντων Κανονισμός (ΕΚ) 834/2007 Κανονισμός (ΕΚ) 889/2008 Κανονισμός (ΕΚ) 710/2009 Κανονισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ ΕΛΙΑΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ. ΙΩΑΚΕΙΜ ΜΟΥΤΑΦΗ Γεωπόνου Δ/νση Αγροτικής Οικονομίας & Κτηνιατρικής ΠΕ Χαλκιδικής

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ ΕΛΙΑΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ. ΙΩΑΚΕΙΜ ΜΟΥΤΑΦΗ Γεωπόνου Δ/νση Αγροτικής Οικονομίας & Κτηνιατρικής ΠΕ Χαλκιδικής ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ ΕΛΙΑΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ ΙΩΑΚΕΙΜ ΜΟΥΤΑΦΗ Γεωπόνου Δ/νση Αγροτικής Οικονομίας & Κτηνιατρικής ΠΕ Χαλκιδικής Οδεσμόςτηςελιάςμετη Χαλκιδική ξεκίνησε στα βάθη των αιώνων αποδείξεις για

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Eπιστροφή στη γεωργία του παρελθόντος Οι διατροφικές κρίσεις και οι ανησυχίες που προκάλεσαν στους καταναλωτές ως προς την ασφάλεια των τροφίµων, οδήγησαν

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Επιχειρηματικότητα: Τάση ή Εργαλείο Ανάπτυξης

Αγροτική Επιχειρηματικότητα: Τάση ή Εργαλείο Ανάπτυξης Αγροτική Επιχειρηματικότητα: Τάση ή Εργαλείο Ανάπτυξης Ευρωπαϊκό Συνέδριο για την Αγροτική Επιχειρηματικότητα, «Αυτό το χωράφι είναι η Επιχείρησή σου» Ναύπλιο, 15-10-2013 Ραυτόπουλος Δημήτρης Διευθυντής

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική καλλιέργεια της ελιάς Ανάπτυξη - Προοπτικές

Βιολογική καλλιέργεια της ελιάς Ανάπτυξη - Προοπτικές 2 o Διεθνές Συνέδριο για την Ποιότητα και την Εμπορία των Αγροτικών Προϊόντων Χερσόνησος Κρήτης 25 27 Σεπτεμβρίου 2008 Βιολογική καλλιέργεια της ελιάς Ανάπτυξη - Προοπτικές Δημήτρης Ζιώγας Διεύθυνση Πιστοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΣΗΜΑΤΩΝ. Άρθρο 1 Αντικείμενο

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΣΗΜΑΤΩΝ. Άρθρο 1 Αντικείμενο ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΣΗΜΑΤΩΝ Άρθρο 1 Αντικείμενο Ο παρών Κανονισμός αναφέρεται στη χρήση σημάτων τα οποία χορηγεί η a Cert A.E. σε επιχειρήσεις για την επισήμανση και τη διαφήμιση των πιστοποιημένων προϊόντων

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα εκπαίδευσης V-3DAS

Πρόγραμμα εκπαίδευσης V-3DAS Πρόγραμμα εκπαίδευσης V-3DAS 3. Συστήματα Πιστοποίησης της Ποιότητας Ιχνηλασιμότητας των Αγροτικών Προϊόντων 3.4. Συστήματα Παραγωγής και Πιστοποίησης Βιολογικών Προϊόντων 3.4.1. Νομοθετικό πλαίσιο, Κανονισμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ

ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝ. ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ & ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Αθήνα, 24-07 - 2009 Αρ. Πρωτ.: ΔΥΓ2/Γ.Π. οικ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΡΑΒΙΑΣ 1998 1999 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ «ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ» ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΑΓΓΕΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΑΘΗΤΕΣ: Β Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΡΗΓΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙKO ΕΛΑΙOΛΑΔΟ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΚΛHΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΞIΩΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΠΑΓΚOΣΜΙΑ ΑΓΟΡA

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙKO ΕΛΑΙOΛΑΔΟ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΚΛHΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΞIΩΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΠΑΓΚOΣΜΙΑ ΑΓΟΡA ΤΟ ΕΛΛΗΝΙKO ΕΛΑΙOΛΑΔΟ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΚΛHΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΞIΩΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΠΑΓΚOΣΜΙΑ ΑΓΟΡA Εισηγητής: Αλκιβιάδης Καλαμπόκης, Πρόεδρος Δ.Σ. & Διευθύνων Σύμβουλος Ελληνικού Οργανισμού Εξωτερικού Εμπορίου ΟΠΕ Βρυξέλλες,

Διαβάστε περισσότερα

29-12-05. Αθήνα, Αριθ. πρωτ.: 4245/Α ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ. Ως Πίνακας Διανομής ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ. Νέοι Κανονισμοί Τροφίμων

29-12-05. Αθήνα, Αριθ. πρωτ.: 4245/Α ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ. Ως Πίνακας Διανομής ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ. Νέοι Κανονισμοί Τροφίμων ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ Αθήνα, Αριθ. πρωτ.: 29-12-05 4245/Α ΠΡΟΣ: Ως Πίνακας Διανομής ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Θέμα: Νέοι Κανονισμοί Τροφίμων Εδώ και μερικά χρόνια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εργάζεται πάνω στην εναρμόνιση της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης

ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ O ΑΓΡΟΔΙΑΤΡΟΦΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΕΠΙΠΛΕΟΝ 12,2 ΔΙΣ ΕΤΗΣΙΩΣ ΑΝ ΕΝΙΣΧΥΘΕΙ Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ, ΤΟ BRANDING ΚΑΙ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΔΙΟ 1 : ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΣΤΟΝ ΚΑΡΠΟ ΠΟΙΚΙΛΙΑ

ΣΤΑΔΙΟ 1 : ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΣΤΟΝ ΚΑΡΠΟ ΠΟΙΚΙΛΙΑ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΜΕΝΟ ΑΠΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ Η διαμόρφωση της ποιότητας του ελαιολάδου αρχίζει από τον χρόνο που αυτό σχηματίζεται στον ελαιόκαρπο και επηρεάζεται,

Διαβάστε περισσότερα

Δράση 1.1: βιολογική γεωργία ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 2007-2013

Δράση 1.1: βιολογική γεωργία ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 2007-2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 2007-2013 Άξονας 2 : Προστασία του περιβάλλοντος και αειφόρος διαχείριση των φυσικών πόρων Μέτρο 2.1.4 : Γεωργό-περιβαλλοντικές ενισχύσεις Δράση 1.1: βιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Τα μεγάλα και σοβαρά προβλήματα της παραδοσιακής

Τα μεγάλα και σοβαρά προβλήματα της παραδοσιακής Νεότερα συστήματα καλλιέργειας της ελιάς Σταύρος Βέμμος Αναπλ. Καθηγητής, Δ/ντής Εργαστηρίου Δενδροκομίας, Γεωπονικό Πανεπ. Αθηνών Για αύξηση της απόδοσης και μείωση του κόστους παραγωγής ελαιολάδου γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΟΕΦ/ΕΑΣ ΕΥΒΟΙΑΣ. Εισαγωγή. Δραστηριότητες ΠΕΡΙΟΔΟΣ: 2009-2012

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΟΕΦ/ΕΑΣ ΕΥΒΟΙΑΣ. Εισαγωγή. Δραστηριότητες ΠΕΡΙΟΔΟΣ: 2009-2012 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΟΕΦ/ΕΑΣ ΕΥΒΟΙΑΣ ΠΕΡΙΟΔΟΣ: 2009-2012 Εισαγωγή Βασικό χαρακτηριστικό του εγκεκριμένου προγράμματος της ΟΕΦ/ΕΑΣ Εύβοιας είναι ότι δίνει ιδιαίτερη

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους

Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους Αξίες και προκλήσεις στον τομέα της αιγο-προβατοτροφίας. Ποιες είναι οι προοπτικές για την ανάπτυξη δικτύων συνεργασίας;

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ

Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ Οι ελιές και το ελαιόλαδο αποτελούν βασικό στοιχείο της διατροφής των Ελλήνων από την αρχαιότητα ακόμη. Επίσης αποτελούν ουσιαστικό μέρος της Μεσογειακής δίαιτας για την οποία τόσο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ Στις ερωτήσεις που σημειώνονται με αστερίσκο πρέπει να δοθεί οπωσδήποτε απάντηση. 1. ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΣΑΣ 1.1 Είστε εγκατεστημένος/η στην παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΙΩΣ 226, ΤΑΥΡΟΣ 177 78, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ. 210-3469606, ΦΑΞ 210-3469906, A. ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ

ΠΕΙΡΑΙΩΣ 226, ΤΑΥΡΟΣ 177 78, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ. 210-3469606, ΦΑΞ 210-3469906, A. ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ ΠΕΙΡΑΙΩΣ 226, ΤΑΥΡΟΣ 177 78, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ. 210-3469606, ΦΑΞ 210-3469906, A. ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ 1. Τυποποίηση και Συσκευασία Η τυποποίηση, σε συνδυασμό με την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗ / ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΣΕ ΩΡΕΣ ΘΕΩΡΙΑ ΠΡΑΚ. ΣΥΝΟΛΟ 1 2 3 4 5 6 7 8 01/07/2014 15:00-21:00 Γενική Γεωργία Τα επιμέρους θεματικά αντικείμενα κατάρτισης της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΕΩΠΑΡΚΟΥ

ΤΟΠΙΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΕΩΠΑΡΚΟΥ ΤΟΠΙΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΕΩΠΑΡΚΟΥ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΠΙΚΑ ΠΑΡΑΓΟΜΕΝΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΣΚΟΠΟΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΤΟΠΙΚΑ ΠΑΡΑΓΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ Σκοπός του συγκεκριμένου Σήματος είναι η πιστοποίηση των προϊόντων

Διαβάστε περισσότερα

Είμαστε ότι τρώμε Βιολογικά προϊόντα β

Είμαστε ότι τρώμε Βιολογικά προϊόντα β 1 Πίνακας περιεχομένων Γενικές πληροφορίες για τα βιολογικά προϊόντα... 2 Χαρακτηριστικά... 4 Πλεονεκτήματα... 5 Μειονεκτήματα... 6 Πιστοποίηση... 7 Φορείς πιστοποίησης βιολογικών προϊόντων στην Ελλάδα...

Διαβάστε περισσότερα

4 ο Συνέδριο Αγροτεχνολογίας

4 ο Συνέδριο Αγροτεχνολογίας 4 ο Συνέδριο Αγροτεχνολογίας 2015 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ Η ΜΕΛΙΣΣΑ ΚΙΚΙΖΑΣ ΑΒΕΕ ΤΡΟΦΙΜΩΝ δραστηριοποιείται από το 1947 στην παραγωγή ζυμαρικών Διαθέτει καθετοποιημένο συγκρότημα Μύλου & Μακαρονοποιείου στη Λάρισα,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΣΤΙΣ ΛΑΪΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΣΤΙΣ ΛΑΪΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΣΤΙΣ ΛΑΪΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ Σκοπός της εργασίας Κατά πόσο οι καταναλωτές της Θεσσαλονίκης γνωρίζουν τα βιολογικά προϊόντα Αν αγοράζουν βιολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Δρ Ηλίας Ελευθεροχωρινός, Καθηγητής, Εργαστήριο Γεωργίας, Γεωπονική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Δρ Ηλίας Ελευθεροχωρινός, Καθηγητής, Εργαστήριο Γεωργίας, Γεωπονική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Δρ Ηλίας Ελευθεροχωρινός, Καθηγητής, Εργαστήριο Γεωργίας, Γεωπονική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Αειφόρος αγροτική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Κωδικός χαρτογραφικού υποβάθρου

Κωδικός χαρτογραφικού υποβάθρου Π26 (Βλέπε εκτύπωση) ΠΡΟΤΥΠΟ ΕΤΗΣΙΑΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 200_ - 200_ Στοιχεία Βιοκαλλιεργητή Στοιχεία συντάκτη γεωπόνου Τα στοιχεία αυτά υποβάλλονται με το Σχέδιο Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

διαχείρισης από Αγροτικό Συνεταιρισµό Πρόεδρος Συνεταιρισµού Κουτσουρά, «ΦΟΙΝΙΚΑΣ»

διαχείρισης από Αγροτικό Συνεταιρισµό Πρόεδρος Συνεταιρισµού Κουτσουρά, «ΦΟΙΝΙΚΑΣ» Πρώιµα κηπευτικά και ελαιόλαδο ολοκληρωµένης διαχείρισης από Αγροτικό Συνεταιρισµό Μάνος ασενάκης Πρόεδρος Συνεταιρισµού Κουτσουρά, «ΦΟΙΝΙΚΑΣ» Ο Αγροτικός Συνεταιρισµός Κουτσουρά Ο Αγροτικός Συνεταιρισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΩΝ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΩΝ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΩΝ «Η ΑΓΟΡΑ ΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΕΓΧΩΡΙΑ ΑΓΟΡΑ, ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ, ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή επώνυμων Ελληνικών αγροτικών προϊόντων υψηλής ποιότητας Β.Χάϊτας γεωπόνος, MSc Διευθύνων Σύμβουλος

Παραγωγή επώνυμων Ελληνικών αγροτικών προϊόντων υψηλής ποιότητας Β.Χάϊτας γεωπόνος, MSc Διευθύνων Σύμβουλος Παραγωγή επώνυμων Ελληνικών αγροτικών προϊόντων υψηλής ποιότητας Β.Χάϊτας γεωπόνος, MSc Διευθύνων Σύμβουλος B.Χάϊτας Black sea conference, 19.6.2013 1 AGRITEX ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΕ Με όραμα την παραγωγή Ελληνικών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗ ΘΗΒΑ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗ ΘΗΒΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗ ΘΗΒΑ Βιολογική γεωργία είναι ένα σύστηµα διαχείρισης και παραγωγής αγροτικών προϊόντων που στηρίζεται σε φυσικές διεργασίες δηλαδή στη µη χρησιµοποίηση µη χηµικών µεθόδων

Διαβάστε περισσότερα

Κερασιά. Τζουραµάνη Ε., Λιοντάκης Αγ., Σιντόρη Αλ., Ναβρούζογλου Π., Παπαευθυµίου Μ., Καρανικόλας Π. και Αλεξόπουλος Γ.

Κερασιά. Τζουραµάνη Ε., Λιοντάκης Αγ., Σιντόρη Αλ., Ναβρούζογλου Π., Παπαευθυµίου Μ., Καρανικόλας Π. και Αλεξόπουλος Γ. Ινστιτούτο Γεωργοοικονοµικών και Κοινωνιολογικών Ερευνών Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας Λ. ηµοκρατίας 61, 135 61 Αγ. Ανάργυροι, Αττική Τηλ. 210 27 56 596 Fax 210 27 51 937 Email tzouramani.inagrop@nagref.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΑΠΟ ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ. Άλλες µονάδες-εγκαταστάσεις της επιχείρησης (2)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΑΠΟ ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ. Άλλες µονάδες-εγκαταστάσεις της επιχείρησης (2) ΕΛΕΓΧΟΣ ΚΑΙ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΓΡΟΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΑΠΟ ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ Στοιχεία Έδρας Επιχείρησης Επωνυµία επιχείρησης:

Διαβάστε περισσότερα

Εθνική Στρατηγική για τον Ελαιοκομικό τομέα

Εθνική Στρατηγική για τον Ελαιοκομικό τομέα Εθνική Στρατηγική για τον Ελαιοκομικό τομέα Σύνοψη Λαμβάνοντας υπόψη: αφενός την διαχρονική, οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική σημασία που έχει ο τομέας της ελαιοκαλλιέργειας για την Ελλάδα γενικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Αντώνιος Μαζάρης, Λέκτορας Τομέα Οικολογίας, Τμήμα Βιολογίας, ΑΠΘ

Αντώνιος Μαζάρης, Λέκτορας Τομέα Οικολογίας, Τμήμα Βιολογίας, ΑΠΘ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΦΟΡΕΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Αντώνιος Μαζάρης, Λέκτορας Τομέα Οικολογίας, Τμήμα Βιολογίας, ΑΠΘ Στέλλα Χρυσαλίδου, Βιολόγος

Διαβάστε περισσότερα

PARATUS EUROPE Memo Σεπτέμβριος 15

PARATUS EUROPE Memo Σεπτέμβριος 15 PARATUS EUROPE Memo Σεπτέμβριος 15 Μάθετε τα πάντα για το Ελαιόλαδο, σε ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα από επαγγελματίες για επαγγελματίες! Το μόνο που οδηγεί σε επαγγελματική πιστοποίηση! Εκπαιδευτικά Προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές. Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας

Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές. Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας 1 Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας 2 Αντικείμενο της ομιλίας Σημασία των αρωματικών φυτών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής ανάπτυξης του αγροδιατροφικού τομέα

Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής ανάπτυξης του αγροδιατροφικού τομέα ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ: «ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ - 7 ΜΑΡΤΙΟΥ 2009 Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΕΣ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ: ΤΟ ΟΡΟΠΕΔΙΟ ΤΟΥ ΔΟΜΟΚΟΥ. Στίγκας Γρηγόρης

ΤΟΠΙΚΕΣ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ: ΤΟ ΟΡΟΠΕΔΙΟ ΤΟΥ ΔΟΜΟΚΟΥ. Στίγκας Γρηγόρης 2η Επιστημονική Συνάντηση για τις τοπικές ποικιλίες ΤΟΠΙΚΕΣ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ: ΤΟ ΟΡΟΠΕΔΙΟ ΤΟΥ ΔΟΜΟΚΟΥ Στίγκας Γρηγόρης ΤΟ ΟΡΟΠΕΔΙΟ ΤΟΥ ΔΟΜΟΚΟΥ ΤΟ ΟΡΟΠΕΔΙΟ ΤΟΥ ΔΟΜΟΚΟΥ Το οροπέδιο του Δομοκού, με μέσο υψόμετρο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΕΙΣ. ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ. ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ. µε τη χρήση ενός παγκοσµίως αναγνωρίσιµου σήµατος Ποιότητας, για πραγµατική Προστιθέµενη Αξία

ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΕΙΣ. ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ. ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ. µε τη χρήση ενός παγκοσµίως αναγνωρίσιµου σήµατος Ποιότητας, για πραγµατική Προστιθέµενη Αξία ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΕΙΣ. ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ. ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ µε τη χρήση ενός παγκοσµίως αναγνωρίσιµου σήµατος Ποιότητας, για πραγµατική Προστιθέµενη Αξία Η TUV HELLAS παρακολουθώντας στενά τις εξελίξεις στον αγροδιατροφικό

Διαβάστε περισσότερα

εταιρικό προφίλ Ο δεκάλογος των αξιών μας: Η ΑΞΙΟΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ Μονοπρόσωπη ΕΠΕ δραστηριοποιείται στους τομείς:

εταιρικό προφίλ Ο δεκάλογος των αξιών μας: Η ΑΞΙΟΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ Μονοπρόσωπη ΕΠΕ δραστηριοποιείται στους τομείς: εταιρικό προφίλ Η ΑΞΙΟΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ Μονοπρόσωπη ΕΠΕ ιδρύθηκε το 2006 και είναι εξειδικευμένη αποκλειστικά στον αγροτικό τομέα και ειδικότερα των ελαιοκομικών προϊόντων Ο δεκάλογος των αξιών μας: Εξιδείκευση

Διαβάστε περισσότερα

Οι παρούσες οδηγίες εφαρμόζονται στις επιχειρήσεις ή στους μεμονωμένους ιδιώτες οι οποίοι εκμεταλλεύονται αυτόματους πωλητές τροφίμων ή ροφημάτων

Οι παρούσες οδηγίες εφαρμόζονται στις επιχειρήσεις ή στους μεμονωμένους ιδιώτες οι οποίοι εκμεταλλεύονται αυτόματους πωλητές τροφίμων ή ροφημάτων Περιεχόμενα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο : ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 2 1.1Πεδίο εφαρμογής Ορισμοί επιχειρήσεων... 2 1.2. Σκοπός... 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο : ΑΔΕΙΟΔΟΤΗΣΗ... 2 2.1. Διαδικασία αδειοδότησης (ως προς την Υγειονομική Υπηρεσία)...

Διαβάστε περισσότερα

Yγιεινή Βιομηχανιών τροφίμων & φαρμάκων

Yγιεινή Βιομηχανιών τροφίμων & φαρμάκων ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ HACCP 12 Γενικό μέρος 12 Η Ευρωπαϊκή πολιτική για την ασφάλεια στα τρόφιμα 13 Το Σύστημα HACCP 14 Ιστορική εξέλιξη της HACCP 16 Στάδια ανάπτυξης μελέτης HACCP 20 Πυραμίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΤΡΟΦΗ ΒΟΟΕΙΔΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΤΡΟΦΗ ΒΟΟΕΙΔΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ 52, 71305, ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΗΛ: 2810 360715 7 FAX: 2810 360718 info@irisbio.gr / www.irisbio.gr ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΤΡΟΦΗ ΒΟΟΕΙΔΩΝ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρηµατικότητα στα βιολογικά προϊόντα

Επιχειρηµατικότητα στα βιολογικά προϊόντα Βιολογικά προϊόντα και Επιχειρηµατικότητα: Ευκαιρίες και απειλές Μουρτζιόπουλος Χρήστος ιευθυντής ιασφάλισης Ποιότητας Vivartia ABEE Detrop 9 Μαρτίου 2007 Επιχειρηµατικότητα στα βιολογικά προϊόντα Ευκαιρίες

Διαβάστε περισσότερα

Επειδή η συμβατική γεωργία. έχει φθάσει στα όρια της

Επειδή η συμβατική γεωργία. έχει φθάσει στα όρια της Βιολογική γεωργία Επειδή η συμβατική γεωργία έχει φθάσει στα όρια της Για να ανταπεξέλθη χρησιμοποιεί μεθόδους «παρά φύσιν» όπως: Ορμόνες κατάχρηση χημικών ουσιών βιομηχανοποίηση παραγωγής, μεγάλης κλίμακας

Διαβάστε περισσότερα

Η αγορά ελαιολάδου στο Ισραήλ.

Η αγορά ελαιολάδου στο Ισραήλ. ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΟ ΙΣΡΑΗΛ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ 3 Daniel Frisch 64731 Tel Aviv, Israel Tel. 00972 3 6055299 Fax. 6055296 e-mail: ecocom-telaviv@mfa.gr Η αγορά ελαιολάδου στο

Διαβάστε περισσότερα

«ΖΩΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ»

«ΖΩΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ» ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ Τίτλος Προγράμματος Κατάρτισης : «ΖΩΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ» Ημερ. Έναρξης: π.χ. 15-10-2012 Ημερ. Λήξης: π.χ. 16-10-12 Σύνολο ωρών: 150 Χώρος Υλοποίησης Προγράμματος Κατάρτισης:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και υποστήριξη προς τις τοπικές κοινωνίες

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και υποστήριξη προς τις τοπικές κοινωνίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ "ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ" «Στήριξη και Ανάδειξη Πολυνησιωτικών ΑΕΙ» ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Δημήτριος Βλαχοστέργιος Ινστιτούτο Κτηνοτροφικών Φυτών & Βοσκών Λάρισας

Δρ. Δημήτριος Βλαχοστέργιος Ινστιτούτο Κτηνοτροφικών Φυτών & Βοσκών Λάρισας Δρ. Δημήτριος Βλαχοστέργιος Ινστιτούτο Κτηνοτροφικών Φυτών & Βοσκών Λάρισας Ξηρικά Όσπρια Ρεβίθι (Cicer arietinum L.) Φακή (Lens culinaris Medik.) Κουκί (Vicia faba L.) Λαθούρι (φάβα) (Lathyrous sp.) Ποτιστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΜΑΤΟΙ ΠΩΛΗΤΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΠΟΤΩΝ

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΜΑΤΟΙ ΠΩΛΗΤΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΠΟΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΜΑΤΟΙ ΠΩΛΗΤΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΠΟΤΩΝ Οδηγίες για την αδειοδότηση & τη λειτουργία ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012

Διαβάστε περισσότερα

aγρoterra #14 Αγροτικές εξαγωγές Τα προϊόντα-πρωταγωνιστές τού αύριο Πλήρης οδηγός για την αλόη και η ελληνική εμπειρία 14/09/2013

aγρoterra #14 Αγροτικές εξαγωγές Τα προϊόντα-πρωταγωνιστές τού αύριο Πλήρης οδηγός για την αλόη και η ελληνική εμπειρία 14/09/2013 π ε ρ ι ο δ ι κ η ε κ δ ο σ η τ η ς ε φ η μ ε ρ ι δ α σ ε π ε ν δ υ τ η σ aγρoterra #14 14/09/2013 Μάρκετινγκ Εξάγεις; Χτίσε τον «μύθο» των προϊόντων σου Καλλιέργειες Λαχανικά: Μπορούμε να γίνουμε ο κήπος

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση τριφασικής και διφασικής µεθόδου ελαιοποίησης του. ελαιοκάρπου

Αξιολόγηση τριφασικής και διφασικής µεθόδου ελαιοποίησης του. ελαιοκάρπου Αξιολόγηση τριφασικής και διφασικής µεθόδου ελαιοποίησης του Νασιούλα Χρυσοβαλάντου ελαιοκάρπου Η συνολική ετήσια παραγωγή ελαιολάδου στην Ελλάδα ανέρχεται στους 375.000 τόνους/έτος, ενώ από την λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Προγράμματος Κατάρτισης : «ΖΩΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΙΓΟΠΡΟΒΑΤΟΤΡΟΦΙΑ»

Τίτλος Προγράμματος Κατάρτισης : «ΖΩΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΙΓΟΠΡΟΒΑΤΟΤΡΟΦΙΑ» Τίτλος Προγράμματος Κατάρτισης : Τίτλος Προγράμματος Κατάρτισης : «ΖΩΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΙΓΟΠΡΟΒΑΤΟΤΡΟΦΙΑ» Ημερ. Έναρξης: π.χ. 50202 Ημερ. Λήξης: π.χ. 602 Σύνολο ωρών: 50 Χώρος Υλοποίησης Προγράμματος Κατάρτισης:

Διαβάστε περισσότερα

Λευκωσία, 6/5/2014. Γιώργος Οικονόμου Γ. Διευθυντής ΣΕΒΙΤΕΛ

Λευκωσία, 6/5/2014. Γιώργος Οικονόμου Γ. Διευθυντής ΣΕΒΙΤΕΛ Λευκωσία, 6/5/2014 Γιώργος Οικονόμου Γ. Διευθυντής ΣΕΒΙΤΕΛ Η ιστορία της ελιάς, η καλλιέργειά της, ο καρπός & ο χυμός της το ελαιόλαδο, συνδέθηκαν άρρηκτα με τους λαούς της Μεσογείου. Η ελιά αγαπάει τη

Διαβάστε περισσότερα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΑ ΑΓΡΟ- ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ Χρονική Διάρκεια: Οκτώβριος 2010 Ιούνιος 2014 Προϋπολογισμός:

Διαβάστε περισσότερα

Παρόν και μέλλον της λιανικής πώλησης αγροεφοδίων

Παρόν και μέλλον της λιανικής πώλησης αγροεφοδίων Διάθεση στην Αγορά & Ορθολογική Χρήση των Γεωργικών Φαρμάκων Παρόν και μέλλον της λιανικής πώλησης αγροεφοδίων Εισήγηση: Ευθύμιος Ιακωβάκης Γεωπόνος Σύμβουλος Ανάπτυξης Πρόεδρος Π.Ο.Σ.Ε.Γ. 1 Επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ

ΤΡΟΠΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΤΡΟΠΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Ι. Ελαιοτριβεία, που επεξεργάζονται ελιές και παράγουν ελαιόλαδο, υγρά και στερεά απόβλητα. ΙΙ. Εγκαταστάσεις εξευγενισμού (ραφιναρίες), όπου το μη κατάλληλο

Διαβάστε περισσότερα

Προστασία Φυτο- γενετικών Πόρων. Επισιτιστική Αυτάρκεια. Βάσω Κανελλοπούλου ΠΕΛΙΤΙ

Προστασία Φυτο- γενετικών Πόρων. Επισιτιστική Αυτάρκεια. Βάσω Κανελλοπούλου ΠΕΛΙΤΙ Προστασία Φυτο- γενετικών Πόρων ε Επισιτιστική Αυτάρκεια Βάσω Κανελλοπούλου ΠΕΛΙΤΙ ΦΟΡΟΥΜ-ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΕΥΗΜΕΡΙΑ ΧΩΡΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Αθήνα, Πολυτεχνείο, 20-22/2/2015 Διοργάνωση: Ηλιόσποροι, δίκτυο για

Διαβάστε περισσότερα

http://www.eu-water.eu

http://www.eu-water.eu 5ο Ενημερωτικό Δελτίο του έργου EU-WATER Διακρατική ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων στη γεωργία http://www.eu-water.eu "Οικονομικά κίνητρα για την υιοθέτηση πρακτικών εξοικονόμησης νερού και

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιέργεια ελαιόδεντρων και παραγωγή ελαιολάδου στην Κρήτη

Καλλιέργεια ελαιόδεντρων και παραγωγή ελαιολάδου στην Κρήτη Καλλιέργεια ελαιόδεντρων και παραγωγή ελαιολάδου στην Κρήτη Στην Κρήτη, η ελιά κατέχει ξεχωριστή θέση, αφού αποτελεί το ιερό της δέντρο. Στη Μινωική Κρήτη, είναι σημαντική η συμβολή της ελιάς στην ανακτορική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ. Στην αρχή της ομιλίας του ο Γεωπόνος κ. Παύλος Καπόγλου, συγγραφέας του βιβλίο «ΣΤΕΒΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Σήμα στο γάλα και τα γαλακτοκομικά προϊόντα

Ελληνικό Σήμα στο γάλα και τα γαλακτοκομικά προϊόντα Ελληνικό Σήμα στο Ιωάννα Ζτάλιου M.Sc. Γεωπόνος Τροφίμων ΕΛ.Γ.Ο. ΔΗΜΗΤΡΑ Διεύθυνση Διαχείρισης Ελέγχων Γάλακτος & Κρέατος Κηφισίας 33, Θεσσαλονίκη email: ztaliou@elog.gr 1 Νομοθετικό πλαίσιο Νόμος 4072/2012

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικός κήπος Πρακτικές βιολογικής γεωργίας

Σχολικός κήπος Πρακτικές βιολογικής γεωργίας Σχολικός κήπος Πρακτικές βιολογικής γεωργίας Μιχαηλίδου Ειρήνη ΚΠΕ Λαυρίου ΜΟΡΦΕΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ Συμβατική γεωργία Ολοκληρωμένη γεωργία (διαχείριση) Παραδοσιακή γεωργία Φυσική γεωργία Αειφόρος γεωργία Οικολογική

Διαβάστε περισσότερα

Άξιον Αγροτική. Γνωρίζουμε το χθες Καινοτομούμε σήμερα Οργανώνουμε το αύριο

Άξιον Αγροτική. Γνωρίζουμε το χθες Καινοτομούμε σήμερα Οργανώνουμε το αύριο Άξιον Αγροτική Γνωρίζουμε το χθες Καινοτομούμε σήμερα Οργανώνουμε το αύριο Γνωρίζουμε το χθες Καινοτομούμε σήμερα Οργανώνουμε το αύριο Στην Άξιον Αγροτική, μια εταιρεία παροχής συμβουλών στον αγροτοδιατροφικό

Διαβάστε περισσότερα

Η διαχρονική αξία της ελιάς για την Ελλάδα. Σταύρος Βέμμος Αναπληρωτής Καθηγητής Διευθυντής Εργαστηρίου Δενδροκομίας Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών

Η διαχρονική αξία της ελιάς για την Ελλάδα. Σταύρος Βέμμος Αναπληρωτής Καθηγητής Διευθυντής Εργαστηρίου Δενδροκομίας Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών Η διαχρονική αξία της ελιάς για την Ελλάδα Σταύρος Βέμμος Αναπληρωτής Καθηγητής Διευθυντής Εργαστηρίου Δενδροκομίας Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών Η ελιά στη σύγχρονη εποχή Η Ελαιοκαλλιέργεια στην σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

12-13-14 Μαρτίου 2010 Εκθεσιακό Κέντρο ΟΛΠ Πειραιάς

12-13-14 Μαρτίου 2010 Εκθεσιακό Κέντρο ΟΛΠ Πειραιάς Υπό την αιγίδα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και τροφίμων Φεστιβάλ Ελαιολάδου & Ελιάς Συνέδριο Ελαιοκομίας Το μεγάλο ετήσιο ραντεβού της ελαιοκομίας 12-13-14 Μαρτίου 2010 Εκθεσιακό Κέντρο ΟΛΠ Πειραιάς

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική προβατοτροφία

Βιολογική προβατοτροφία Ινστιτούτο Γεωργοοικονοµικών και Κοινωνιολογικών Ερευνών Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας Λ. ηµοκρατίας 61, 135 61 Αγ. Ανάργυροι, Αττική Τηλ. 210 27 56 596, Fax 210 27 51 937 Email tzouramani.inagrop@nagref.gr

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ 1.8.2014 L 230/1 II (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 834/2014 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 22ας Ιουλίου 2014 για τη θέσπιση κανόνων σχετικά με την εφαρμογή του κοινού πλαισίου

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη. Ψωνίζοντας με ασφάλεια. αγοράζω τελευταία τα προϊόντα ψυγείου και τα κατεψυγμένα, προσέχω τις αναγραφόμενες ημερομηνίες λήξης

Πρόληψη. Ψωνίζοντας με ασφάλεια. αγοράζω τελευταία τα προϊόντα ψυγείου και τα κατεψυγμένα, προσέχω τις αναγραφόμενες ημερομηνίες λήξης Πρόληψη 1 Πρόληψη Ψωνίζοντας με ασφάλεια αγοράζω τελευταία τα προϊόντα ψυγείου και τα κατεψυγμένα, προσέχω τις αναγραφόμενες ημερομηνίες λήξης προσέχω τις συσκευασίες να μην χτυπηθούν ή καταστραφούν Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Απόσυρση Ανάκληση Προϊόντων Τροφίμων Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής Τεχνολογίας Τροφίμων

Απόσυρση Ανάκληση Προϊόντων Τροφίμων Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής Τεχνολογίας Τροφίμων Απόσυρση Ανάκληση Προϊόντων Τροφίμων Ευάγγελος Σ. Λάζος Αντιπρόεδρος ΕΦΕΤ Καθηγητής Τεχνολογίας Τροφίμων Επιχειρείται να δοθεί το υφιστάμενο καθεστώς ανάκλησης απόσυρσης των προϊόντων τροφίμων με βάση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 1 Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του αγροδιατροφικού τομέα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΟΤ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΙ ΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΑΚΟΥ ΣΚΥΡΟ ΕΜΑΤΟΣ

ΕΛΟΤ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΙ ΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΑΚΟΥ ΣΚΥΡΟ ΕΜΑΤΟΣ ΕΛΟΤ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΙ ΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΑΚΟΥ ΣΚΥΡΟ ΕΜΑΤΟΣ Έκδοση/ Τροποποίηση : 01/01 Συντάχθηκε από/ Υπογραφή : Μ. Πιτσίκα/ Ξ. Παπαϊωάννου Εγκρίθηκε από/ Υπογραφή Προέδρου

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP Μαθησιακοί στόχοι Εκμάθηση των βασικών αρχών της μικροβιολογικής υγιεινής στη βιομηχανία παρασκευής τροφίμων, φαρμάκων και καλλυντικών. Στοιχεία των αρμοδίων αρχών που εποπτεύουν όλο το εύρος των διαδικασιών

Διαβάστε περισσότερα

«Η προστιθέμενη αξία των βιολογικών προϊόντων» Βασιλική Ρούση Γεωπόνος Φυτικής Παραγωγής Υπεύθυνη Πιστοποίησης Συστημάτων, Διεθνών & Ιδιωτικών Προτύπων Ινστιτούτου Ελέγχου Βιολογικών Προϊόντων, ΒΙΟ ΕΛΛΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Προσεγγίσεις για Πράσινη ανάπτυξη στη Γεωργία της Κρήτης Έµφαση στις Βιο-καλλιέργειες

Προσεγγίσεις για Πράσινη ανάπτυξη στη Γεωργία της Κρήτης Έµφαση στις Βιο-καλλιέργειες Προσεγγίσεις για Πράσινη ανάπτυξη στη Γεωργία της Κρήτης Έµφαση στις Βιο-καλλιέργειες από τον ρα Ευάγγελο Καπετανάκη, Καθηγητή Σχολής Τ. Γεωπονίας και Πρόεδρο του Τ.Ε.Ι. Κρήτης Περιεχόµενο της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

CASE STUDY: ΑΝΘΡΑΚΙΚΟ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ

CASE STUDY: ΑΝΘΡΑΚΙΚΟ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ CASE STUDY: ΑΝΘΡΑΚΙΚΟ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Απρίλιος 2013 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Close the Loop πρόσφατα ολοκλήρωσε μελέτη υπολογισμού του Ανθρακικού Αποτυπώματος ελαιόλαδου, το οποίο διατίθεται από την εταιρεία Σελλάς

Διαβάστε περισσότερα

Προώθηση Αειφόρων Προτύπων Παραγωγής και Κατανάλωσης με Παράδειγμα το Ελαιόλαδο

Προώθηση Αειφόρων Προτύπων Παραγωγής και Κατανάλωσης με Παράδειγμα το Ελαιόλαδο Προώθηση Αειφόρων Προτύπων Παραγωγής και Κατανάλωσης με Παράδειγμα το Ελαιόλαδο Δρώμενα από τη συμμετοχή στην Μεσογειακή Έκθεση Ελιάς και Ελαιολάδου «Ελαιοτεχνία» 16-18 Απριλίου 2010. Πρακτικά της συνάντησης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΣΤΟ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ (Στοιχεία εισαγωγών και κατανάλωσης)

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΣΤΟ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ (Στοιχεία εισαγωγών και κατανάλωσης) Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΣΤΟ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ (Στοιχεία εισαγωγών και κατανάλωσης) Το Ηνωμένο Βασίλειο κατατάσσεται στην πέμπτη θέση του παγκόσμιου πίνακα εισαγωγέων ελαιολάδου του FAO βάση των εισαγομένων ποσοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

PARATUS EUROPE Memo Φεβρουάριος 13

PARATUS EUROPE Memo Φεβρουάριος 13 PARATUS EUROPE Memo Φεβρουάριος 13 Μάθετε για το Ελαιόλαδο από τους Ειδικούς! Πιστοποιηθείτε ως Olive Oil Enthusiast ή Pro Olive Oil Expert! Εκπαιδευτικά Προγράμματα Ελαιολάδου, πιστοποιημένα από τον Διαπιστευμένο

Διαβάστε περισσότερα