ΑΝΑΠΣΤΞΖ ΚΑΗ ΥΑΡΑΚΣΖΡΗΜΟ ΛΔΠΣΧΝ ΤΜΔΝΗΧΝ NiO ΜΔ ΝΑΝΟΧΜΑΣΗΓΗΑ Au ΚΑΗ ΔΦΑΡΜΟΓΖ ΣΟΤ Δ ΑΗΘΖΣΖΡΔ ΤΓΡΟΓΟΝΟΤ ΥΑΜΖΛΖ ΘΔΡΜΟΚΡΑΗΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΝΑΠΣΤΞΖ ΚΑΗ ΥΑΡΑΚΣΖΡΗΜΟ ΛΔΠΣΧΝ ΤΜΔΝΗΧΝ NiO ΜΔ ΝΑΝΟΧΜΑΣΗΓΗΑ Au ΚΑΗ ΔΦΑΡΜΟΓΖ ΣΟΤ Δ ΑΗΘΖΣΖΡΔ ΤΓΡΟΓΟΝΟΤ ΥΑΜΖΛΖ ΘΔΡΜΟΚΡΑΗΑ"

Transcript

1 ΔΘΝΗΚΟ ΜΔΣΟΒΗΟ ΠΟΛΤΣΔΥΝΔΗΟ ΔΙΑΣΜΗΜΑΣΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΣΑΠΣΤΥΙΑΚΩΝ ΠΟΤΔΩΝ (Δ.Π.Μ..): "ΔΠΗΣΖΜΖ ΚΑΗ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ ΤΛΗΚΧΝ" ΑΝΑΠΣΤΞΖ ΚΑΗ ΥΑΡΑΚΣΖΡΗΜΟ ΛΔΠΣΧΝ ΤΜΔΝΗΧΝ NiO ΜΔ ΝΑΝΟΧΜΑΣΗΓΗΑ Au ΚΑΗ ΔΦΑΡΜΟΓΖ ΣΟΤ Δ ΑΗΘΖΣΖΡΔ ΤΓΡΟΓΟΝΟΤ ΥΑΜΖΛΖ ΘΔΡΜΟΚΡΑΗΑ ΜΕΣΑΠΣΤΥΙΑΚΗ ΕΡΓΑΙΑ ΥΑΣΕΖΜΑΝΧΛΖ ΜΟΤΣΑΚΑ ΥΡΖΣΟ Μητανικού της Επιστήμης Τλικών, Πανεπιστημίοσ Ιωαννίνων ΔΠΗΒΛΔΦΖ: Κ. ΥΑΡΙΣΙΔΗ Αναπληρωτής Καθηγητής τολή Υημικών Μητανικών Ε.Μ.Π.

2 ΑΘΖΝΑ, Μάρτιος 2012 ΔΘΝΗΚΟ ΜΔΣΟΒΗΟ ΠΟΛΤΣΔΥΝΔΗΟ ΔΙΑΣΜΗΜΑΣΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΣΑΠΣΤΥΙΑΚΩΝ ΠΟΤΔΩΝ (Δ.Π.Μ..): "ΔΠΗΣΖΜΖ ΚΑΗ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ ΤΛΗΚΧΝ" ΑΝΑΠΣΤΞΖ ΚΑΗ ΥΑΡΑΚΣΖΡΗΜΟ ΛΔΠΣΧΝ ΤΜΔΝΗΧΝ NiO ΜΔ ΝΑΝΟΧΜΑΣΗΓΗΑ Au ΚΑΗ ΔΦΑΡΜΟΓΖ ΣΟΤ Δ ΑΗΘΖΣΖΡΔ ΤΓΡΟΓΟΝΟΤ ΥΑΜΖΛΖ ΘΔΡΜΟΚΡΑΗΑ ΜΕΣΑΠΣΤΥΙΑΚΗ ΕΡΓΑΙΑ ΥΑΣΕΖΜΑΝΧΛΖ ΜΟΤΣΑΚΑ ΥΡΖΣΟ Μητανικού της Επιστήμης Τλικών, Πανεπιστημίοσ Ιωαννίνων ΣΡΗΜΔΛΖ ΔΞΔΣΑΣΗΚΖ ΔΠΗΣΡΟΠΖ: Κ. ΥΑΡΙΣΙΔΗ, Αναπληρωτής Καθηγητής Ε.Μ.Π. Π. ΠΙΗ, Καθηγητής Ε.Μ.Π. Ε. ΥΡΙΣΟΦΟΡΟΤ, Καθηγητής Ε.Μ.Π. ΑΘΖΝΑ, Μάρτιος 2012

3

4 Εσταριστίες Η παπούζα μεηαπηςσιακή επγαζία εκπονήθηκε ζηο Ινζηιηούηο Θευπηηικήρ και Φςζικήρ Φημείαρ ηος Εθνικού Ιδπύμαηορ Επεςνών, ςπό ηην επίβλετη ηηρ Σσολήρ ηυν Φημικών Μησανικών ηος Εθνικού Μεηζόβιος Πολςηεσνείος, ζηα πλαίζια ηος Διαημημαηικού Ππογπάμμαηορ Μεηαπηςσιακών Σποςδών «Επιζηήμη και Τεσνολογία Υλικών». Θα ήθελα να εςσαπιζηήζυ θεπμά ηον Δπ. Φαπιηίδη Κυνζηανηίνο για ηην ανάθεζη και επίβλετη ηηρ παπούζηρ διπλυμαηικήρ επγαζίαρ, καθώρ επίζηρ και για ηην πολύηιμη καθοδήγηζη και βοήθεια ηος καηά ηη διεκπεπαίυζη. Επίζηρ θα ήθελα να εςσαπιζηήζυ ηη Τζικοςπκιηούδη Βαζιλική και ηον Καπηζυνάκη Γιάννη καθώρ και ηο ςπόλοιπο πποζυπικό ηος επγαζηηπίος για ηη ζςνεπγαζία ηοςρ και ηη βοήθεια ηοςρ ζηην ολοκλήπυζη ηηρ διπλυμαηικήρ επγαζίαρ. Επιπλέον θα ήθελα να εκθπάζυ ηιρ εςσαπιζηίερ μος ζηοςρ επεςνηηέρ ηος ΕΙΕ, Δπ. Μισάλη Κομπίηζα και Δπ. Μαπία Κάνδςλα, για ηην άτογη ζςνεπγαζία, ηην ζημανηική βοήθεια ηοςρ ζηην σπήζη ηος εξοπλιζμού ηος Επγαζηηπίος Εθαπμογών Laser και για ηην επιζηημονική καθοδήγηζη πος πποζέθεπαν καηά ηη πειπαμαηική και ζςγγπαθική διαδικαζία. Τέλορ εςσαπιζηώ ηοςρ θίλοςρ και ηην οικογένεια μος για ηην ζηήπιξη πος μος παπέσοςν όλα αςηά ηα σπόνια.

5 Περίληψη Σηελ παξνύζα εξγαζία πεξηγξάθεηαη ε αλάπηπμε θαη ν ραξαθηεξηζκόο ιεπηώλ πκελίωλ νμεηδίνπ ηνπ ληθειίνπ (NiO) κε δηεζπαξκέλα λαλνζωκαηίδηα ρξπζνύ θαη ελ ζπλερεία ε ρξήζε ηνπο ζε αηζζεηήξα πδξνγόλνπ. Τα ιεπηά πκέληα αλαπηύρζεθαλ κε ηηο κεζόδνπο ηεο ηνληνβνιήο ζπλερνύο ξεύκαηνο (DC sputtering) θαη ηεο ηνληνβνιήο κε ρξήζε magnetron (DC reactive magnetron sputtering). Σηε ζπλέρεηα έγηλε ελαπόζεζε λαλνζωκαηηδίωλ ρξπζνύ ζηελ επηθάλεηα ηνπο κε ηε κέζνδν ηεο Παικηθήο Ελαπόζεζεο κε laser. Ο ραξαθηεξηζκόο ηωλ πκελίωλ έγηλε κε ηε ηερληθή ηεο πεξίζιαζεο αθηίλωλ Χ (X Ray Diffraction -XRD), ειεθηξνληθή κηθξνζθόπηα ζάξωζεο (scanning electron microscopy-sem), θαζκαηνγξαθία ελεξγεηαθήο δηαζπνξάο αθηίλωλ Χ (Energydispersive X-ray spectroscopy), θαη λαλνδηείζδπζε (nanoindentation). Ο ραξαθηεξηζκόο ηωλ αηζζεηήξωλ ζε αέξην κίγκα πδξνγόλνπ έγηλε ζηελ εηδηθή δηάηαμε ηνπ Εξγαζηεξίνπ Τερληθώλ θαη Εθαξκνγώλ laser ηνπ Εζληθνύ Ιδξύκαηνο Εξεπλώλ. Σην πξώην θεθάιαην δίλνληαη θάπνηνη βαζηθνί νξηζκνί θαη ζεωξεηηθέο έλλνηεο ζρεηηθά κε ηνπο εκηαγωγνύο, ην νμείδην ηνπ ληθειίνπ, ηνπο αηζζεηήξεο θαη ηελ αλίρλεπζε ηνπ πδξνγόλν. Σην δεύηεξν θεθάιαην γίλεηαη αλαθνξά ζηα ιεπηά πκέληα θαη ηα ηδηαίηεξα ραξαθηεξηζηηθά ηνπο θαζώο θαη ζηνηρεία ζεωξίαο θαη παξνπζηάδνληαη νη κέζνδνη ελαπόζεζεο πνπ ρξεζηκνπνηήζεθαλ γηα ηελ αλάπηπμε ηωλ πκελίωλ θαη ηωλ λαλνζωκαηηδίωλ ρξπζνύ, δειαδή ε κέζνδνο ηεο Ινληνβνιήο θαη ηεο Παικηθήο Ελαπόζεζεο κε laser. Σην ηξίην θεθάιαην πεξηγξάθνληαη νη ηερληθέο πνπ ρξεζηκνπνηήζεθαλ γηα ην ραξαθηεξηζκό ηωλ πκελίωλ θαη ε δηάηαμε αλίρλεπζεο πδξνγόλνπ. Σην ηέηαξην θεθάιαην παξαηίζεληαη ηα απνηειέζκαηα ηνπ ραξαθηεξηζκνύ. Σην πέκπην θεθάιαην ζρνιηάδνληαη ηα απνηειέζκαηα ηνπ ραξαθηεξηζκνύ ελώ πξνηείλνληαη ζέκαηα γηα πεξαηηέξω έξεπλα.

6 Περίληψη At this thesis the growth of NiO thin films, their hydrogen sensing capabilities and the usage of Au nanoparticles as catalyst for the sensing mechanism, are studied respectively. The NiO thin films were fabricated using DC sputtering and DC reactive magnetron sputtering and Au nanoparticles were deposited on NiO with Pulsed Laser Deposition. Characterization of thin films was performed with X Ray Diffraction (XRD), scanning electron microscopy (SEM), Energy-dispersive X-ray spectroscopy and nanoindentation techniques. The gas sensing characterization was performed at the Laser Applications Lab of the National Hellenic Research Foundation using a custom made instrument for this purpose. The first chapter contains basic information about semiconductors, nickel oxide, sensors and hydrogen sensing mechanism. The second chapter is about thin films, the theory of their formation and the fabrication techniques used for this thesis. At the third chapter the characterization techniques used are described. In the fourth chapter the results of the characterization are given. In the fifth chapter the annotation of results and proposals for further research on the topic are given

7 Περιεχόμενα ΚΕΦΑΛΑΙΟ Λεπηά πκέληα Αηνκηθνί Μεραληζκνί θαη Τξόπνη Αλάπηπμεο Λεπηώλ Υκελίωλ Τξηρνεηδήο Θεωξία Ππξελνπνίεζεο (Capillary Nucleation Theory) Θεωξία ζεξκνθξαζηαθώλ δωλώλ γηα ηελ αλάπηπμε ηωλ ιεπηώλ πκελίωλ Τερληθέο ελαπόζεζεο ιεπηώλ πκελίωλ α Ινληνβνιή ζπλερνύο ξεύκαηνο (DC sputtering) β Φπζηθά θαη ρεκηθά θαηλόκελα ζηελ δηαδηθαζία ηεο Ινληνβνιήο γ Δπίδξαζε ηνπ ζηόρνπ θαη ν ζπληειεζηήο εμαγωγήο δ Παικηθή Δλαπόζεζε κε laser (Pulsed Laser Deposition PLD) ε Αξρέο ηεο κεζόδνπ PLD Βηβιηνγξαθία 15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ηκηαγωγνί α Ηκηαγωγνί Ιδηόηεηεο Ηκηαγωγώλ β Η αγωγηκόηεηα ζηνπο εκηαγωγνύο γ Δίδε Ηκηαγωγώλ Τν νμείδην ηνπ ληθειίνπ (NiO) α. Γνκή θαη Φαξαθηεξηζηηθά β Ηκηαγωγηκόηεηα ζην NiO Αγωγηκόηεηα ζε πεξηβάιινλ αεξίωλ α Δπηθαλεηαθά θαηλόκελα 20 i

8 Περιεχόμενα 2.3.β Αληαιιαγή θνξηίωλ κε ην πιηθό - κνληέιν κεηαθνξάο θνξηίνπ (Charge Transfer Model-CTM) γ Πνιπθξπζηαιιηθόηεηα θαη κεηαθνξά θνξηίνπ δ Ναλνζωκαηίδηα ρξπζνύ ωο θαηαιύηεο Αηζζεηήξεο α Φαξαθηεξηζηηθά αηζζεηήξωλ β Πεξηβαιινληηθνί παξάγνληεο πνπ επεξεάδνπλ ηνπο αηζζεηήξεο Βηβιηνγξαθία 28 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Πεξίζιαζε αθηίλωλ Φ Ηιεθηξνληθό Μηθξνζθόπην Σάξωζεο (Scanning Electron Microscope-SEM) θαη Φαζκαηνζθνπία Γηαζπνξάο Δλέξγεηαο αθηίλωλ Φ (Energy Dispersive X-ray spectroscopy-edx) Ναλνδηείζδπζε α Ναλνδηείζδπζε (Nanoindentation) Δπηθαλεηώλ & Λεπηώλ Υκελίωλ β Πεηξακαηηθή δηάηαμε λαλνδηείζδπζεο γ Βαζηθέο αξρέο Φαξαθηεξηζκόο αηζζεηήξωλ ζε πεξηβάιινλ αεξίωλ α Αξρή ιεηηνπξγίαο β Πεηξακαηηθή δηάηαμε Βηβιηνγξαθία 47 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Απνηειέζκαηα λαλνδηείζδπζεο Απνηειέζκαηα κηθξνζθνπίαο ζάξωζεο αθίδαο (SPM) Απνηειέζκαηα ειεθηξνληθήο κηθξνζθνπίαο ζάξωζεο (SEM) Απνηειέζκαηα θαζκαηνζθνπίαο δηαζπνξάο ελέξγεηαο αθηίλωλ Φ (EDX) Απνηειέζκαηα πεξίζιαζεο αθηίλωλ Φ (XRD) Απνηειέζκαηα ραξαθηεξηζκνύ αηζζεηήξωλ ζε πεξηβάιινλ αεξίωλ 63 ii

9 Περιεχόμενα 4.7 Βηβιηνγξαθία ΚΕΦΑΛΑΙΟ Σρνιηαζκόο απνηειεζκάηωλ Σπκπεξάζκαηα Πξνηάζεηο γηα πεξεηαίξω έξεπλα.. 74 iii

10 Κεθάιαην 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Λεπηά Υκέληα Λεπηό πκέλην νλνκάδνπκε ηε κηθξνδνκή πνπ δεκηνπξγείηαη από ηελ ελαπόζεζε ελόο πιηθνύ πάλσ ζηελ επηθάλεηα ελόο ζηεξενύ πιηθνύ όγθνπ (bulk) θαη πνπ ε κηα δηάζηαζε (πάρνο) ηνπ είλαη ηάμεηο κεγέζνπο κηθξόηεξε από ηηο άιιεο δύν [1-3]. Σα πάρε ησλ ιεπηώλ πκελίσλ θπκαίλνληαη από κεξηθά Å έσο κεξηθά κm. Σα ιεπηά πκέληα παίδνπλ ζήκεξα έλα πνιύ ζεκαληηθό ξόιν ζε έλα κεγάιν θαη πνηθίιν θάζκα πεδίσλ θαη ηερλνινγηώλ, όπσο ε κηθξνειεθηξνληθή, νπηηθή, επηθαλεηαθή θαηεξγαζία θαη πξνζηαζία, αεξνλαππεγηθή θ.ά. Οη θπζηθέο θαη κεραληθέο ηδηόηεηεο ησλ ιεπηώλ πκελίσλ είλαη πνιύ δηαθνξεηηθέο από ηηο αληίζηνηρεο ηδηόηεηεο ησλ πιηθώλ όγθνπ. Απηέο νη δηαθνξέο θπξίσο νθείινληαη ζηε κηθξνδνκηθή ζπγθξόηεζε θαη ζπζζσκάησζε πνπ ιακβάλεη ρώξα θαηά ηε δηάξθεηα ηνπ κεηαζρεκαηηζκνύ ησλ ειεύζεξσλ αηόκσλ κηαο αέξηαο θάζεο πνπ ελαπνηίζεληαη ζε κηα επηθάλεηα ελόο ζηεξενύ θαη ζρεκαηίδνπλ κηα ζηεξεά θάζε. ηηο πεξηζζόηεξεο ηερληθέο ελαπόζεζεο, ηα πκέληα ελαπνηίζεληαη ζηελ επηθάλεηα ελόο πιηθνύ ζε ζεξκνθξαζίεο νη νπνίεο είλαη πνιύ κηθξόηεξεο από ην κηζό ηεο ζεξκνθξαζίαο ηήμεσο ηνπ αληίζηνηρνπ ζηεξενύ πιηθνύ, ελώ ε αλάπηπμε ησλ πκελίσλ γίλεηαη θάησ από ζπλζήθεο πνιύ καθξηά από ηε ζεξκνδπλακηθή ηζνξξνπία. Απηέο αθξηβώο νη ζπλζήθεο είλαη ππεύζπλεο γηα ην ζρεκαηηζκό δηαθόξσλ κεηαζηαζώλ θάζεσλ, άκνξθσλ θαη λαλνδνκεκέλσλ (nanostructured) πιηθώλ, ην ζρεκαηηζκό πόξσλ, πιεγκαηηθώλ αηειεηώλ, θ.ι.π. 1.2 Αηνκηθνί Μεραληζκνί θαη Τξόπνη Αλάπηπμεο Λεπηώλ Υκελίωλ Καηά ηελ ελαπόζεζε ησλ ιεπηώλ πκελίσλ ζηηο επηθάλεηεο ησλ ζηεξεώλ ιακβάλνπλ ρώξα κηα ζεηξά από αηνκηθέο δηεξγαζίεο (atomistic processes) [1-3]. πκπύθλσζε Εμάηκηζε Αλάπηπμε Sputtering Πξνζξόθεζε ζε εηδηθέο πεξηνρέο Επηθαλεηαθή Δηάρπζε Ππξελνπνίεζε Ελδνδηάρπζε Σρήκα1.1 Οη βαζηθνί αηνκηθνί κεραληζκνί πνπ ιακβάλνπλ ρώξα θαηά ηελ ελαπόζεζε ελόο πκελίνπ από ηελ αέξηα θάζε [1]. 1

11 Κεθάιαην 1 Η ζπκπύθλσζε θαη ε πξνζξόθεζε ησλ ελαπνηηζέκελσλ αηόκσλ ζπκβαίλνπλ όηαλ απηά ζπλδένληαη κε ηα άηνκα ηεο επηθάλεηαο ηνπ ππνζηξώκαηνο. Η πξνζξόθεζε επλνείηαη ζηηο επηθαλεηαθέο αλσκαιίεο (ζθαινπάηηα, νπέο, λεζίδεο) ηνπ ππνζηξώκαηνο ιόγσ ηεο απμεκέλεο ελέξγεηαο. Η εμάηκηζε (evaporation) ζπκβαίλεη όηαλ νξηζκέλα πξνζξνθεκέλα άηνκα, πνπ έρνπλ απνξξνθήζεη αξθεηή ζεξκηθή ελέξγεηα, επηζηξέθνπλ ζηελ αέξηα θάζε. Καηά ηελ επηθαλεηαθή δηάρπζε (surface diffusion), ηα ελαπνηηζέκελα άηνκα κεηαθηλνύληαη ζηελ επηθάλεηα κε έλα κέζν κήθνο δηάρπζεο πνπ εμαξηάηαη από ηελ θηλεηηθή ηνπο ελέξγεηα θαηά ηελ ελαπόζεζε. Αλάινγα κε ηηο ηνπηθέο ζπλζήθεο πίεζεο θαη ζεξκνθξαζίαο ζηελ επηθάλεηα ηνπ ππνζηξώκαηνο κπνξνύλ λα ζρεκαηηζηνύλ ππξήλεο (nuclei) δηαθόξσλ θξπζηαιιηθώλ θάζεσλ ηνπ ελαπνηηζέκελνπ πιηθνύ (δηαδηθαζία ππξελνπνίεζεο nucleation). Η αλάπηπμε ησλ θξπζηαιιηηώλ κεηά ην ζηάδην ηεο ππξελνπνίεζεο απαηηεί ηε δεκηνπξγία κηαο θξίζηκεο δηάζηαζεο ππξήλσλ. Καηά ηε δηαδηθαζία ηεο ηνληνβνιήο, ελεξγεηηθά άηνκα από ηελ αέξηα θάζε πξνζπίπηνπλ ζηελ επηθάλεηα θαη απνθνιινύλ επηθαλεηαθά άηνκα (ελαπνηηζέκελα ή ηνπ ππνζηξώκαηνο) (sputtered atoms). ηελ ελδνδηάρπζε (interdiffusion) έρνπκε ακνηβαία δηάρπζε από ην ππόζηξσκα ζην πκέλην θαη αληίζηξνθα. Η ελδνδηάρπζε εμαξηάηαη από ηα ρεκηθά δπλακηθά ηνπ πκελίνπ θαη ηνπ ππνζηξώκαηνο θαη από ηε ζεξκνθξαζία ελαπόζεζεο. Η αύμεζε ηεο ζεξκνθξαζίαο έρεη σο απνηέιεζκα ηελ αύμεζε ηεο επθηλεζίαο ησλ αηόκσλ ηεο δηεπηθάλεηαο πκελίνπ/ππνζηξώκαηνο πνπ πξνθαιεί ηε ιείαλζε ησλ δηεπηθαλεηώλ. Σέινο, ε δηαδηθαζία ηεο αλάπηπμεο ηνπ πκελίνπ ζπλίζηαηαη ζηελ πξνζξόθεζε ησλ ελαπνηηζέκελσλ αηόκσλ ζηνπο ππξήλεο θαη ηηο λεζίδεο ηνπ ελαπνηηζεκέλνπ πιηθνύ θαη όρη ζην ππόζηξσκα. ε ζπλζήθεο ηζνξξνπίαο όινη νη κεραληζκνί είλαη δηπιήο θαηεύζπλζεο (δειαδή έρνπκε δεκηνπξγία θαη θαηαζηξνθή ππξήλσλ, πξνζξόθεζε θαη εμάρλσζε) θαη νη ζπρλόηεηεο ηνπο είλαη ίζεο θαη ζηηο δύν θαηεπζύλζεηο. Όκσο θάησ από ζπλζήθεο ηζνξξνπίαο δελ είλαη δπλαηή ε αλάπηπμε αθξηβώο εμαηηίαο ηεο δηπιήο θαηεύζπλζεο ησλ αηνκηθώλ κεραληζκώλ. Γηα απηό ην ιόγν ε αλάπηπμε ησλ ιεπηώλ πκελίσλ είλαη κηα δηαδηθαζία καθξηά από ηε ζεξκνδπλακηθή ηζνξξνπία. Η αλάπηπμε ησλ πκελίσλ εθηόο ζεξκνδπλακηθήο ηζνξξνπίαο έρεη σο απνηέιεζκα ηελ παξαζθεπή κεηαζηαζώλ θάζεσλ θαη πιηθώλ. 2

12 Κεθάιαην 1 Σρήκα 1.2 ρεκαηηθή παξάζηαζε ηεο εμέιημεο ηεο ππθλόηεηαο ησλ λεζίδσλ θαηά ηελ αλάπηπμε ησλ ιεπηώλ πκελίσλ. ε έλζεηα εκθαλίδεηαη ε κνξθνινγία ηνπ πκελίνπ ζε θάζε ζηάδην[1]. Καηά ηα αξρηθά ζηάδηα ηνπ ζρεκαηηζκνύ ελόο πκελίνπ πάλσ ζε κηα επηθάλεηα, έλαο ζεκαληηθά κεγάινο αξηζκόο από άηνκα, κόξηα ή θαη ηόληα ζε θαηάζηαζε αηκνύ ζπκππθλώλνληαη θαη ζρεκαηίδνπλ κία νκνηόκνξθε θαηαλνκή από κηθξά αιιά κε κεγάιε επθηλεζία ζπζζσκαηώκαηα (clusters) ή λεζίδεο (islands). Απηό ην γεγνλόο αλαθέξεηαη σο θαηάζηαζε ππξελνπνίεζεο (nucleation stage). Σα ζπζζσκαηώκαηα ή νη λεζίδεο απμάλνπλ κέρξη έλα νξηαθό κέγεζνο, αιιά θαη ππθλόηεηα, νπόηε ην επόκελν βήκα είλαη ε εκθάληζε ηνπ θαηλνκέλνπ ηεο ζπλέλσζεο (coalescence). Απηό ην θαηλόκελν επηθέξεη κία ειάηησζε ηεο ππθλόηεηαο ησλ λεζίδσλ θαη κία δεπηεξνγελήο ππξελνπνίεζε (secondary nucleation) ιακβάλεη ρώξα κε απνηέιεζκα όινη νη αλνηρηνί δίαπινη θαη ηα θελά λα πιεξνύληαη θαη ην πκέλην λα ζπκπεξηθέξεηαη πιένλ σο έλα ζπλερέο κέζν. Οη θπξίαξρεο κεηαβιεηέο πνπ θαζνξίδνπλ ηελ ππξελνπνίεζε, ηελ θηλεηηθή ηεο αλάπηπμεο, ηε κηθξνδνκή θαη επνκέλσο όιεο ηηο θπζηθέο ηδηόηεηεο ηνπ αλαπηπζζόκελνπ πκελίνπ θαζνξίδνληαη από ην πιηθό ηνπ πκελίνπ θαη ηνπ ππνζηξώκαηνο, ηε ξνή ηνπ ελαπνηηζέκελνπ πκελίνπ, ηελ θηλεηηθή ελέξγεηα ησλ ελαπνηηζέκελσλ ζσκαηηδίσλ, ηε ζεξκνθξαζία θαη θαζαξόηεηα ηνπ ππνζηξώκαηνο θαη ηελ θαζαξόηεηα ηνπ ρώξνπ ελαπόζεζεο. 3

13 Κεθάιαην 1 Η αλάπηπμε ιεπηώλ πκελίσλ κπνξεί λα γίλεη κε ηξεηο δηαθνξεηηθνύο ηξόπνποκεραληζκνύο: Σρήκα 1.3 Οη ηξείο ηύπνη αλάπηπμεο ιεπηώλ πκελίσλ επί κηαο θαζαξήο επηθάλεηαο [1]. 1. Αλάπηπμε ζε λεζίδεο (αλάπηπμε ηύπνπ Volmer-Weber). ε απηή ηελ πεξίπησζε ηα ελαπνηηζέκελα άηνκα αιιειεπηδξνύλ εληνλόηεξα κεηαμύ ηνπο από όηη κε ηα επηθαλεηαθά άηνκα ηνπ ππνζηξώκαηνο. Απηό έρεη σο απνηέιεζκα λα δεκηνπξγνύληαη λεζίδεο (islands) αηόκσλ ηνπ ελαπνζέηε νη νπνίεο θαζώο πεξλά ν ρξόλνο κεγαιώλνπλ κέρξη πνπ αξρίδεη ε ζπλέλσζε ηνπο. 2. Αλάπηπμε ζε ζηξώκαηα (αλάπηπμε ηύπνπ Franck-Van der Merwe). ε απηή ηελ πεξίπησζε ηα ελαπνηηζέκελα άηνκα αιιειεπηδξνύλ εληνλόηεξα κε ηα επηθαλεηαθά άηνκα ηνπ ππνζηξώκαηνο από όηη κεηαμύ ηνπο, απηό έρεη σο απνηέιεζκα λα δεκηνπξγνύληαη νκνηνγελή ζηξώκαηα ηνπ ελαπνζέηε πάλσ ζην ππόζηξσκα. 3. Αλάπηπμε ηύπνπ Stranski-Krastanov. ε απηή ηελ ελδηάκεζε πεξίπησζε ηα ελαπνηηζέκελα άηνκα αξρηθά αιιειεπηδξνύλ εληνλόηεξα κε ηα επηθαλεηαθά άηνκα ηνπ ππνζηξώκαηνο από όηη κεηαμύ ηνπο. Απηό έρεη σο απνηέιεζκα λα δεκηνπξγεζεί έλα νκνηνγελέο αηνκηθό ζηξώκα (monolayer) ηνπ ελαπνζέηε θαη ζηε ζπλέρεηα πάλσ ηνπ δεκηνπξγνύληαη λεζίδεο πνπ εμειίζζνληαη όπσο ζηελ πεξίπησζε 1. Σν πνηνο ηύπνο-κεραληζκόο αλάπηπμεο ζα αθνινπζεζεί εμαξηάηαη ηόζν από ην ελαπνηηζέκελν πιηθό όζν θαη από ην ππόζηξσκα. Η αλάπηπμε ηύπνπ Stranski- Κrastanov ζπκβαίλεη όηαλ ππάξρνπλ κεγάιεο δηαθνξέο ζηηο πιεγκαηηθέο ζηαζεξέο ηνπ πκελίνπ θαη ηνπ ππνζηξώκαηνο. ε απηή ηελ πεξίπησζε, ην πιέγκα ηνπ πκελίνπ 4

14 Κεθάιαην 1 πξνζπαζεί λα πξνζαξκνζηεί ζην πιέγκα ηνπ ππνζηξώκαηνο απαηηώληαο ελέξγεηα πιαζηηθήο παξακόξθσζεο. Η κεηάβαζε από ηελ αλάπηπμε ζε ζηξώκαηα ζε αλάπηπμε ζε λεζίδεο γίλεηαη όηαλ ε ειαζηηθή παξακόξθσζε μεπεξάζεη ην όξην πνπ επηβάιινπλ νη δπλάκεηο πξόζθπζεο (adhesion forces) κεηαμύ πκελίνπ θαη ππνζηξώκαηνο. 1.3 Τξηρνεηδήο Θεωξία Ππξελνπνίεζεο (Capillary Nucleation Theory) Η ηξηρνεηδήο ζεσξία ππξελνπνίεζεο ηε δηαδηθαζία ηεο ππξελνπνίεζεο θαη βαζίδεηαη ζηε κειέηε ησλ επηθαλεηαθώλ ηάζεσλ γ SV, γ FS, γ VF κεηαμύ ελόο ζρεκαηηζκέλνπ ππξήλα ελαπνηηζέκελνπ πιηθνύ θαη ηνπ ππνζηξώκαηνο. Σρήκα 1.4 Ππξήλαο ελαπνηηζέκελνπ πιηθνύ (film nucleus) πάλσ ζην ππόζηξσκα (substrate). Οη γ SV, γ FS, γ VF είλαη επηθαλεηαθέο ηάζεηο κεηαμύ ππνζηξώκαηνο-θελνύ, ππνζηξώκαηνοπκελίνπ θαη πκελίνπ-θελνύ, αληίζηνηρα [3]. Η ζεσξία απηή πξνβιέπεη όηη ππάξρεη έλα θξίζηκν κέγεζνο θάησ από ην νπνίν νη ππξήλεο δελ είλαη ζηαζεξνί θαη δελ έρνπκε αλάπηπμε ζπζζσκαησκάησλ ή θξπζηαιιηηώλ. Αληίζεηα, αλ ην κέγεζνο ησλ ππξήλσλ είλαη κεγαιύηεξν από ην θξίζηκν έρνπκε αλάπηπμε ησλ ζπζζσκαησκάησλ ή ησλ θξπζηαιιηθώλ θάζεσλ. Ο πξνζδηνξηζκόο ηνπ θξηζίκνπ κεγέζνπο γίλεηαη κέζσ ηεο απαίηεζεο ειαρηζηνπνίεζεο ηεο ειεύζεξεο ελέξγεηαο. Οη ππξήλεο είλαη ζηαζεξνί αλ είλαη κεγαιύηεξνη από ηνπο ππξήλεο πνπ αληηζηνηρνύλ ζηε κέγηζηε ειεύζεξε ελέξγεηα. Αλ είλαη κηθξόηεξνη από ην θξίζηκν κέγεζνο δηαιύνληαη θαζώο ε αύμεζε ηνπο ζπλεπάγεηαη αύμεζε ηεο ειεύζεξεο ελέξγεηαο. Ο ξπζκόο ππξελνπνίεζεο επεξεάδεη θαη ην ξπζκό ελαπόζεζεο ηνπ πκελίνπ θαη ν βαζκόο ππέξηεμεο (θαηάζηαζε θαηά ηελ νπνία έλα πιηθό βξίζθεηαη ζε ζεξκνθξαζία ρακειόηεξε από απηή ηεο πήμεο ηνπ παξακέλεη ζε κε ζηεξεή θαηάζηαζε) θαη ε ζεξκνθξαζία νξίδνπλ ην θξίζηκν κέγεζνο θαη ην ξπζκό δεκηνπξγίαο ησλ ππξήλσλ. Οη δύν αθξαίεο πεξηπηώζεηο είλαη ε δεκηνπξγία πνιιώλ κηθξώλ ππξήλσλ ή ιίγσλ κεγάισλ. Με αύμεζε ηεο ππέξηεμεο, ην θξίζηκν κέγεζνο κεηώλεηαη. Δειαδή ε αύμεζε ηεο ππέξηεμεο πξνθαιεί ηε δεκηνπξγία πνιιώλ ππξήλσλ κηθξνύ κεγέζνπο. ε ζπλζήθεο πςεινύ θελνύ (όπνπ γίλεηαη ε ελαπόζεζε 5

15 Κεθάιαην 1 ησλ ιεπηώλ πκελίσλ) επηηπγράλνληαη κεγάινη βαζκνί ππέξηεμεο αθόκα θαη ζε ζεξκνθξαζία δσκαηίνπ ηνπ ππνζηξώκαηνο κε απνηέιεζκα ηε δεκηνπξγία ζηαζεξώλ ππξήλσλ πνπ απνηεινύληαη κόιηο από κεξηθά άηνκα. Σρήκα 1.5 Κακπύιεο ειεύζεξεο ελέξγεηαο πνπ παξνπζηάδνπλ πνηνηηθά ηηο αιιαγέο ηεο εζσηεξηθήο ελέξγεηαο θαη ηνπ θξηζίκνπ κεγέζνπο ππξελνπνίεζεο ζαλ ζπλάξηεζε ηεο ππέξηεμεο. Σρήκα 1.6 Εμάξηεζε ηεο ππθλόηεηαο ησλ ππξήλσλ από ηε ζεξκνθξαζία (Σ4>Σ3>Σ2>Σ1). Η πηώζε ηεο ππθλόηεηαο νθείιεηαη ζηελ ζπλέλσζε ησλ ππξήλσλ [3]. 1.4 Θεωξία ζεξκνθξαζηαθώλ δωλώλ γηα ηελ αλάπηπμε ηωλ ιεπηώλ πκελίωλ Η κνξθνινγία ησλ ιεπηώλ πκελίσλ επεξεάδεηαη έληνλα από ηελ θαλνληθνπνηεκέλε ζεξκνθξαζία Σ n =Σ dep /T melt δειαδή ην ιόγν ηεο ζεξκνθξαζίαο ελαπόζεζεο πξνο ηε ζεξκνθξαζία ηήμεο ηνπ ελαπνηηζέκελνπ πιηθνύ. Οη 6

16 Κεθάιαην 1 ζεξκνθξαζηαθέο δώλεο είλαη νπζηαζηηθά πεξηνρέο ηηκώλ ηεο θαλνληθνπνηεκέλεο ζεξκνθξαζίαο γηα ηηο νπνίεο ην αλαπηπζζόκελν ιεπηό πκέλην έρεη κία ζπγθεθξηκέλε κνξθνινγία. Οη δώλεο απηέο έρεη πξνηαζεί [1-3] λα είλαη 3. Σρήκα 1.7 κέγεζνο θξπζηαιιηηώλ κεηάιισλ γηα δηάθνξεο ηηκέο ηεο 1/Σ n Ζώλε 1, Σ n < : ηα πκέληα απνηεινύληαη από θσληθνύο θξπζηαιιίηεο. Η επηθαλεηαθή ηξαρύηεηα απηώλ ησλ πκελίσλ είλαη πνιύ κεγάιε θαζώο ηα άθξα ησλ θξπζηαιιηηώλ (θνληά ζηελ επηθάλεηα) έρνπλ θακπύιε κνξθή (domed edges). Μεηαμύ ησλ θξπζηαιιηηώλ (grains) ππάξρεη πνιύ κεγάινο θελόο ρώξνο (void grain boundaries). ηε δώλε 1 ηα ελαπνηηζέκελα άηνκα δελ έρνπλ κεγάιε επθηλεζία κε απνηέιεζκα ζηελ πιεηνςεθία ηνπο λα κέλνπλ ζην ζεκείν πνπ έρνπλ πξνζξνθεζεί, έηζη δεκηνπξγνύληαη νη κεγάινη θσληθνί θξπζηαιιίηεο. Σα κεγάια δηάθελα νθείινληαη ζηα θαηλόκελα ζθίαζεο (shadowing effects) ηα νπνία θπξηαξρνύλ ζηελ αλάπηπμε πκελίσλ ηεο δώλεο 1. Ζώλε 2, 0.3<T n <0.5: ηα πκέληα απνηεινύληαη από ππθλά δηαηεηαγκέλνπο θξπζηαιιίηεο ζε κνξθή θνιώλσλ (columnar grains). Οη δηεπηθάλεηεο κεηαμύ ησλ θξπζηαιιηηώλ (grain boundaries) είλαη ηδηαίηεξα ππθλέο. Οη επηθάλεηεο ησλ πκελίσλ πνπ αλαπηύζζνληαη θάησ από απηέο ηηο ζεξκνθξαζηαθέο ζπλζήθεο είλαη ζρεηηθά ιείεο. Η κέζε δηάκεηξνο <d> ησλ θνιώλσλ είλαη κηθξόηεξε από ην πάρνο ηνπ πκελίνπ θαη απμάλεηαη κε ηελ αύμεζε ηεο ζεξκνθξαζίαο. Η εμάξηεζε ηεο δηακέηξνπ <d> ησλ θνιώλσλ από ηε ζεξκνθξαζία Σ n αθνινπζεί ην λόκν ηνπ Arrhenious κε ελέξγεηα θαησθιίνπ αληίζηνηρε κε ηελ ελέξγεηα θαησθιίνπ επηθαλεηαθήο δηάρπζεο. Απηό ζεκαίλεη όηη ν θπξίαξρνο κεραληζκόο ζε απηή ηε δώλε είλαη ε επηθαλεηαθή δηάρπζε. Σα πκέληα ηεο δώλεο 3 (0.5<T d /T m <1) απνηεινύληαη από πνιύ ππθλά δηαηεηαγκέλνπο, έληνλα θαηεπζπλόκελνπο θξπζηαιιίηεο ζε κνξθή θνιώλσλ. Οη δηεπηθάλεηεο κεηαμύ ησλ θξπζηαιιηηώλ είλαη επίζεο ηδηαίηεξα ππθλέο. Οη επηθάλεηεο ησλ πκελίσλ πνπ αλαπηύζζνληαη θάησ από απηέο ηηο ζεξκνθξαζηαθέο ζπλζήθεο είλαη ηδηαίηεξα ιείεο. Η κέζε δηάκεηξνο <d> ησλ θνιώλσλ είλαη ζεκαληηθά κεγαιύηεξε από ηελ αληίζηνηρε ησλ πκελίσλ ηεο δώλεο 2 θαη απμάλεηαη κε ηελ αύμεζε ηεο ζεξκνθξαζίαο. Η εμάξηεζε ηεο δηακέηξνπ <d> ησλ θνιώλσλ από ηε ζεξκνθξαζία Σ n αθνινπζεί ην λόκν ηνπ Arrhenious κε ελέξγεηα θαησθιίνπ αληίζηνηρε κε ηελ ελέξγεηα θαησθιίνπ 7

17 Κεθάιαην 1 ηεο απηνδηάρπζεο όγθνπ (bulk self-diffusion) ππνδεηθλύνληαο όηη ν θπξίαξρνο κεραληζκόο ζε απηή ηε δώλε είλαη ε απηνδηάρπζε όγθνπ. ηελ πεξίπησζε ησλ πκελίσλ πνπ παξαζθεπάδνληαη κε ηνληνβνιή, βξέζεθε όηη ππάξρεη θαη κηα δώλε κεηάβαζεο (transition zone) πνπ νλνκάδεηαη δώλε Σ θαη βξίζθεηαη αλάκεζα από ηηο δώλεο 1 θαη 2 γηα κεγάιεο πηέζεηο αξγνύ. Σα πκέληα ηεο δώλεο Σ έρνπλ ηε κνξθή κηαο ππθλήο δηάηαμεο πνιύ ιεπηώλ θνιώλσλ κε δπζδηάθξηηα όξηα. Σρήκα 1.8 Οη κνξθνινγίεο ησλ πκελίσλ πνπ αλαπηύζζνληαη κε ηνληνβνιή θαη αλήθνπλ ζηηο πεξηνρέο 1,2,3 θαη Σ. εκεηώλνληαη νη δηάθνξεο δώλεο θαη ηα θύξηα ραξαθηεξηζηηθά ησλ πκελίσλ ζε θάζε πεξηνρή. ηα πην πάλσ επίπεδα παξνπζηάδνληαη νη θύξηνη αηνκηθνί κεραληζκνί θαη νη αληίζηνηρεο πεξηνρέο ηεο κεξηθήο πίεζεο ηνπ Ar θαη ηε ζεξκνθξαζία Σ n όπνπ ζπκβαίλνπλ [4]. 8

18 Κεθάιαην Τερληθέο ελαπόζεζεο ιεπηώλ πκελίωλ Σα ιεπηά πκέληα νμεηδίνπ ηνπ ληθειίνπ πνπ κειεηήζεθαλ ζε απηή ηελ εξγαζία αλαπηύρζεθαλ κε ηηο κεζόδνπο ηεο ηνληνβνιήο ζπλερνύο ξεύκαηνο (DC sputtering) θαη ηεο ηνληνβνιήο κε ρξήζε magnetron (DC reactive magnetron sputtering) ελώ ε ελαπόζεζε ησλ λαλνζσκαηηδίσλ Au έγηλε κε ηελ ηερληθή ηεο παικηθήο ελαπόζεζεο κε laser (pulsed laser deposition - PLD). 1.5.α Ινληνβνιή ζπλερνύο ξεύκαηνο (DC sputtering) Η βαζηθή αξρή ιεηηνπξγίαο ηεο ηνληνβνιήο ζπλερνύο ξεύκαηνο βαζίδεηαη ζηελ εμάρλσζε ηνπ πξνο απόζεζε πιηθνύ κε βνκβαξδηζκό από ζεηηθά ηόληα ελόο επγελνύο αεξίνπ (ζπλήζσο Ar). Σα ηόληα πνπ απνζπώληαη από ην ζηόρν έρνπλ πνιύ κεγάιε θηλεηηθή ελέξγεηα (ηππηθέο κέζεο θηλεηηθέο ελέξγεηεο αξθεηέο δεθάδεο ev) θαη, αθνινπζώληαο επζείεο ηξνρηέο, πξνζθξνύνπλ ζην ππόζηξσκα. ε πςειέο πηέζεηο, ηα ηόληα ηνπ ζηόρνπ ζπγθξνύνληαη κε ηα άηνκα ηνπ πεξηβάιινληνο αεξίνπ, δηαρένληαη θαη ηειηθά πξνζπίπηνπλ ζηελ επηθάλεηα ηνπ ππνζηξώκαηνο έρνληαο αθνινπζήζεη ηπραία ηξνρηά. Η πίεζε ηνπ αεξίνπ ( mbar) απνηειεί ξπζκηζηηθό παξάγνληα γηα ην ηειηθό πκέλην θαη όζν πην κηθξή είλαη ε δηαθνξά ησλ καδώλ κεηαμύ ηνπ Ar θαη ηνπ ζηνηρείνπ ηνπ ζηόρνπ, ηόζν πην απνηειεζκαηηθή είλαη ε κεηαηξνπή θηλεηηθήο ελέξγεηαο ζε ελέξγεηα ηνληζκνύ ηνπ Ar [3]. Σρήκα 1.9 Απινπνηεκέλν ζύζηεκα ηνληνβνιήο 9

19 Κεθάιαην 1 ην παξαπάλσ ζρήκα παξνπζηάδεηαη απινπζηεπκέλε κία δηάηαμε ηνληνβνιήο. Απνηειείηαη από έλα ζύζηεκα θελνύ, έλα ηξνθνδνηηθό, δύν επίπεδα ειεθηξόδηα θαη κία παξνρή γηα ην αέξην (εδώ Αr). Σν πξνο απόζεζε πιηθό (ζηόρνο) ηνπνζεηείηαη ζην αξλεηηθό ειεθηξόδην (θάζνδνο). ην απέλαληη ζεηηθό ειεθηξόδην ηνπνζεηείηαη ην ππόζηξσκα ζην νπνίν ζα ελαπνηεζεί ην πκέλην (άλνδνο) [5]. Μεηά ηε δεκηνπξγία πςεινύ θελνύ κέζα ζην ζάιακν, εηζάγεηαη ην αέξην, ην νπνίν ζπλήζσο είλαη Ar επεηδή είλαη ζρεηηθά θζελό θαη επηηπγράλεηαη πςειόο ξπζκόο ελαπόζεζεο (αξηζκόο ησλ αηόκσλ πνπ απνζπά θάζε πξνζπίπηνλ ηόλ ζε ζρέζε κε ηελ ελέξγεηα ηνπ). ηε ζπλέρεηα, εθαξκόδεηαη πςειή ηάζε ζηα ειεθηξόδηα θαη δεκηνπξγείηαη έλα ειεθηξηθό πεδίν ηθαλό λα ηνλίζεη ηα άηνκα ηνπ Ar. Σα ζεηηθά ηόληα Ar επηηαρύλνληαη θαη πξνζθξνύνπλ ζηελ επηθάλεηα ηνπ ζηόρνπ. Από ηελ πξόζθξνπζε απηή, ζσκαηίδηα ηεο επηθάλεηαο ηνπ ζηόρνπ απνζπώληαη θαη παξάγνπλ δεπηεξεύνληα ειεθηξόληα. Απηά ηα ειεθηξόληα πξνθαινύλ πεξεηαίξσ ηνληζκό ηνπ αεξίνπ. Με αύμεζε ηεο πίεζεο ηνπ αεξίνπ έρνπκε αύμεζε ηνπ ηνληζκνύ, ζπλεπώο θαη αύμεζε ηεο αγσγηκόηεηαο ηνπ αεξίνπ. Γηα λα απμεζεί ν ιόγνο ηνληζκνύ, κε αύμεζε ησλ δεπηεξεπόλησλ ειεθηξνλίσλ, ζπλήζσο εθαξκόδεηαη έλα θπθιηθό καγλεηηθό πεδίν θάησ από ηνλ ζηόρν. Σα ειεθηξόληα «παγηδεύνληαη» θαη θηλνύληαη ζε θπθιηθέο ηξνρηέο θνληά ζηελ επηθάλεηα ηνπ ζηόρνπ. Σρήκα 1.10 ρεκαηηθό δηάγξακκα ηνληνβνιήο κε ζπλερέο ξεύκα θαη καγλήηε [6]. Λόγσ ηεο αξλεηηθήο ηάζεο πνπ έρεη εθαξκνζηεί ζην ζηόρν, ηα ζεηηθά θαηηόληα ηνπ αξγνύ πξνζθξνύνπλ ζε απηόλ κε κεγαιύηεξε θηλεηηθή ελέξγεηα, εμαλαγθάδνληαο άηνκα ηνπ ζηόρνπ λα απνθνιιεζνύλ θαη λα δεκηνπξγήζνπλ ην πιάζκα. Σα άηνκα πνπ απνηεινύλ ην πιάζκα, νπδέηεξα θαηά 90%, πξνζθνιιώληαη ζηελ επηθάλεηα ηνπ ππνζηξώκαηνο (άλνδνο), ζρεκαηίδνληαο έλα νκνηόκνξθν θηικ [3,7]. Οη παξάκεηξνη πνπ επεξεάδνπλ ηελ ηνληνβνιή είλαη ε πίεζε ηνπ πεξηβάιινληνο αεξίνπ, ν ηξόπνο εηζαγσγήο ηνπ αεξίνπ (θαη ην αλ δεκηνπξγείηαη βαζκίδα πίεζεο ζην εζσηεξηθό ηνπ ζαιάκνπ αλάπηπμεο), ε ηάζε ζηα ειεθηξόδηα θαη ε ζεξκνθξαζία ηνπ ππνζηξώκαηνο [3]. 10

20 Κεθάιαην β Φπζηθά θαη ρεκηθά θαηλόκελα ζηελ δηαδηθαζία ηεο Ινληνβνιήο Καηά ηελ πξόζθξνπζε ελόο ηόληνο ζην ζηόρν κπνξνύλ λα ζπκβνύλ ηα παξαθάησ θαηλόκελα [1-3, 8-10]: -Εθπνκπή δεπηεξεπόλησλ ειεθηξνλίσλ θαη δεπηεξεπόλησλ ζεηηθώλ θαη αξλεηηθώλ ηόλησλ. Σα δεπηεξεύνληα ειεθηξόληα θαη αξλεηηθά ηόληα απνκαθξύλνληαη από ην ζηόρν ιόγσ ηεο ύπαξμεο ηζρπξνύ ειεθηξηθνύ πεδίνπ. Σα ζπγθεθξηκέλα ζσκαηίδηα θαηά ηε δηαδξνκή ηνπο θαηαλαιώλνπλ κέξνο ηελ ελέξγεηάο ηνπο ζηνλ ηνληζκό νπδέηεξσλ αηόκσλ ηνπ θέξνληνο αεξίνπ ελώ, όηαλ θηάζνπλ ζηελ άλνδν, ε ελαπνκέλνπζα ελέξγεηά ηνπο κεηαηξέπεηαη ζε ζεξκόηεηα ηνπ αλαπηπζζόκελνπ πκελίνπ. Από ηελ άιιε πιεπξά, ηα ζεηηθά ηόληα αληί λα κεηαθέξνπλ ηελ ελέξγεηά ηνπο ζην ζηόρν θαη λα αλαγθάζνπλ νπδέηεξα ζσκαηίδηα λα εμαρζνύλ από απηόλ, αλαθιώληαη, ράλνπλ ην θνξηίν ηνπο θαη βνκβαξδίδνπλ ην αλαπηπζζόκελν πκέλην. Σν πνζνζηό αλάθιαζεο είλαη αληηζηξόθσο αλάινγν ηεο ελέξγεηαο βνκβαξδηζκνύ. - Εθπνκπή αθηηλνβνιίαο (θσηνλίσλ θαη αθηίλσλ Υ). Η δεκηνπξγία θσηνλίσλ από ην βνκβαξδηζκό κηαο επηθάλεηαο κε ηόληα ή ειεθηξόληα, ή σο απνηέιεζκα απνδηέγεξζεο κε εθπνκπή αθηηλνβνιίαο ηνληζκέλσλ ζσκαηηδίσλ νδεγεί ζε ππνβάζκηζε ηεο πνηόηεηαο ηνπ ελαπνηηζέκελνπ πκελίνπ. Εθηόο από θσηόληα εθπέκπνληαη θαη αθηίλεο Υ, ραξαθηεξηζηηθέο ηνπ πιηθνύ ηνπ ζηόρνπ. Αθηίλεο Υ κπνξνύλ λα παξαρζνύλ θαη ζηελ επηθάλεηα ηνπ πκελίνπ από δεπηεξεύνληα ειεθηξόληα πνπ πξνζπίπηνπλ ζε απηή. -Ακνξθνπνίεζε ηνπ ζηόρνπ, εκθύηεπζε ηόλησλ ή ζρεκαηηζκόο έλσζεο Σρήκα 1.11 Αιιειεπηδξάζεηο εμαηηίαο ηνπ βνκβαξδηζκνύ κε ηόληα [1]. 11

21 Κεθάιαην γ Επίδξαζε ηνπ ζηόρνπ θαη ν ζπληειεζηήο εμαγωγήο Ο ζπληειεζηήο εμαγσγήο απνηειεί ηε ζεκαληηθόηεξε παξάκεηξν θαηά ηε δηαδηθαζία ελαπόζεζεο κε ηνληνβνιή. Οξίδεη ηνλ αξηζκό ησλ αηόκσλ πνπ εθπέκπνληαη από ην ζηόρν γηα θάζε πξνζπίπηνλ ηόλ. Είλαη πξνθαλέο όηη εθθξάδεη ηόζν ην ξπζκό δηάβξσζεο ηνπ ζηόρνπ όζν θαη ην ξπζκό ελαπόζεζεο ηνπ πιηθνύ. Ο ζπληειεζηήο εμαγσγήο ζρεηίδεηαη άκεζα κε ηε κεηαθνξά ελέξγεηαο από ηα πξνζπίπηνληα ηόληα ζηα άηνκα ηνπ ζηόρνπ γη απηό θαη επεξεάδεηαη από ηε κάδα θαη ηελ ελέξγεηα ηνπ πξνζπίπηνληνο ηόληνο θαζώο θαη από ηε δνκή ηεο επηθάλεηαο, ελώ δελ επεξεάδεηαη από ηε ζεξκνθξαζία ηνπ ζηόρνπ. Σρήκα 1.12 πληειεζηήο εμαγσγήο S. Από ην ρήκα 2.12 θαίλεηαη όηη κέρξη ηα 100eV ηεο ελέξγεηαο ησλ πξνζπίπηνλησλ ηόλησλ, ν ζπληειεζηήο εμαγσγήο S απμάλεηαη γξακκηθά. Από ηα 100eV θαη κέρξη ηα 1000eV (ελέξγεηα ηόλησλ, επηθξαηνύλ νη θαηαιιειόηεξεο ζπλζήθεο γηα ελαπόζεζε. Με πεξαηηέξσ αύμεζε ηεο ελέξγεηαο, ν ζπληειεζηήο εμαγσγήο θζάλεη ζε θάπνηα κέγηζηε ηηκή όπνπ ζηελ πεξηνρή εθείλε ζπκβαίλεη αλαθαηάηαμε ησλ αηόκσλ ζε κεγάιε θιίκαθα θαη θαηαζηξνθή ηνπο εμαηηίαο θπξίσο ηνπ κεγάινπ βάζνπο δηείζδπζεο ησλ ηόλησλ ζηελ επηθάλεηα ηνπ ζηόρνπ. ε πςειόηεξεο ελέξγεηεο ηα ηόληα πνπ πξνζπίπηνπλ ζην ζηόρν ράλνπλ ην θνξηίν ηνπο θαη εκθπηεύνληαη ζε απηόλ. 12

22 Κεθάιαην δ Παικηθή Ελαπόζεζε κε Laser (Pulsed Laser Deposition PLD) Η ελαπόζεζε λαλνζσκαηηδίσλ Au ζηελ επηθάλεηα ησλ ιεπηώλ πκελίσλ NiO πξαγκαηνπνηήζεθε κε ηε κέζνδν ηεο παικηθήο ελαπόζεζεο κε laser (PLD), ζην Εζληθό Ίδξπκα Εξεπλώλ. Με ηελ παικηθή ελαπόζεζε κε laser αλαπηύζζνληαη ιεπηά πκέληα από ηελ απνδόκεζε ελόο ή πεξηζζόηεξσλ ζηόρσλ πνπ αθηηλνβνινύληαη από κία εζηηαζκέλε δέζκε παικηθνύ laser. Σα θύξηα ραξαθηεξηζηηθά ηεο PLD είλαη: 1) Η κεηαθνξά ηεο ζηνηρεηνκεηξίαο από ην ζηόρν ζην πκέλην. 2) Η κεγάιε ηαρύηεηα ελαπόζεζεο (1 nm/pulse). 3) Η δεκηνπξγία ζσκαηηδίσλ ζηελ επηθάλεηα ηνπ ππνζηξώκαηνο. 1.5.ε Αξρέο ηεο κεζόδνπ PLD Γεληθά, ε PLD είλαη κία απιή ηερληθή θαηά ηελ νπνία ρξεζηκνπνηείηαη ε ελέξγεηα παικώλ laser γηα ηελ απνκάθξπλζε πιηθνύ από ηελ επηθάλεηα ελόο ζηόρνπ. Σν πιηθό πνπ εμαεξώλεηαη πεξηέρεη νπδέηεξα άηνκα, ηόληα, ειεθηξόληα θαη άιινπ είδνπο ζσκαηίδηα θαη είλαη γλσζηό σο πιάζκα, επάγεηαη από δέζκε laser θαη εθηνλώλεηαη κε ηαρύηεηεο ηεο ηάμεσο ησλ 10 6 cm/s ζην θελό, καθξηά από ηελ επηθάλεηα ηνπ ζηόρνπ. Η αλάπηπμε ηνπ πκελίνπ πξνθύπηεη πάλσ ζ έλα ππόζηξσκα, όπνπ ην πιηθό ηνπ πιάζκαηνο ζπκππθλώλεηαη [11]. Όπσο θαη ζηελ ελαπόζεζε κε ηνληνβνιή, ππάξρεη έλαο αξθεηά κεγάινο αξηζκόο κεηαβιεηώλ πνπ παίδνπλ θαζνξηζηηθό ξόιν ζηε ζύλζεζε ησλ ηδηνηήησλ ηνπ πκελίνπ, όπσο είλαη ε ζεξκνθξαζία θαη ην είδνο ηνπ ππνζηξώκαηνο, ε ξνή ελέξγεηαο θαηά κήθνο ηεο δέζκεο ηνπ laser ή ε πίεζε ηνπ πεξηβάιινληνο αεξίνπ. Μηα ηππηθή δηάηαμε PLD θαίλεηαη ζην ζρήκα πνπ αθνινπζεί. Σρήκα 1.13 Σππηθή δηάηαμε ελαπόζεζεο πκελίσλ κε laser. 13

23 Κεθάιαην 1 Η δηάηαμε απνηειείηαη από έλα ζύζηεκα θελνύ (ζάιακνο ελαπόζεζεο, αληιίεο, καλόκεηξα θ.α.) θαη έλα ζύζηεκα laser. Η δέζκε laser παξάγεηαη εθηόο ηνπ ζαιάκνπ ελαπόζεζεο. Σα νπηηθά εμαξηήκαηα, όπσο ηα θάηνπηξα πνπ θαηεπζύλνπλ ηε δέζκε θαη νη θαθνί πνπ ηελ εζηηάδνπλ, είλαη ηνπνζεηεκέλα πξηλ ηελ είζνδν ζην ζάιακν, ελώ εληόο ηνπ ε δέζκε θαηεπζύλεηαη πξνο ην ζηόρν. Γηα ηελ επίηεπμε νκνηόκνξθεο απνδόκεζεο ηνπ ζηόρνπ, απηόο κπνξεί λα κεηαηνπίδεηαη κε ηε βνήζεηα θαηάιιεινπ κεραληθζκνύ θάζεηα, νξηδόληηα ή θαη πεξηζηξνθηθά, ελώ ε δέζκε ηνπ laser παξακέλεη ζηαζεξή. Απέλαληη από ην ζηόρν βξίζθεηαη ην ππόζηξσκα, ηνπνζεηεκέλν ζε θαηάιιειε απόζηαζε [11]. Σα θαηλόκελα πνπ ιακβάλνπλ ρώξα θαηά ηηο δηεξγαζίεο ηεο PLD θαηαηάζζνληαη θαηά ρξνληθή ζεηξά θαη ζύκθσλα κε ην είδνο ηεο αιιειεπίδξαζεο σο: α. Αιιειεπίδξαζε ηεο δέζκεο laser κε ην ζηόρν, έρνληαο σο απνηέιεζκα ηελ εθξεθηηθή θσηναπνδόκεζε επηθαλεηαθνύ ζηξώκαηνο ηνπ ζηόρνπ, ηελ παξαγσγή ηνπ πιάζκαηνο θαη πηζαλόλ ηελ αιιειεπίδξαζή ηνπ κε ηε δηεξρόκελε δέζκε. β. Αληζόηξνπε αδηαβαηηθή εθηόλσζε ηνπ πιάζκαηνο ζην θελό ή ζε αέξην θαη γ. Αιιειεπίδξαζε ησλ παξαγόκελσλ ζσκαηηδίσλ κε ηελ επηθάλεηα ηνπ ππνζηξώκαηνο, κε απνηέιεζκα ηελ ελαπόζεζε ελόο ιεπηνύ πκελίνπ [12]. Σρήκα 1.14 Απεηθόληζε ηεο δεκηνπξγίαο ιεπηνύ πκελίνπ κε ηε κέζνδν PLD [13]. 14

24 Κεθάιαην Βηβιηνγξαθία [1] Καηεξγαζίεο κε δέζκεο κεγάιεο ελέξγεηαο Κ.Α. Υαξηηίδεο Εζληθό Μεηζόβην Πνιπηερλείν (2011). [2] Σερλνινγία Λεπηώλ Τκελίσλ θαη Επηθαλεηώλ. Λνγνζεηίδεο Σκήκα Φπζηθήο Α.Π.Θ. [3] The materials science of thin films Milton Ohring Academic Press (1992). [4] J.A. Thornton Ann. Rev. Mater. Sci. 7, 293 (1977). [5] Κ. Παπαδόπνπινο, Δηδαθηνξθή δηαηξηβή «Αηζζεηήξεο Αεξίσλ βαζηζκέλνη ζε Ηκηαγώγηκεο δηαηάμεηο Λεπηώλ ηξσκάησλ», Ε.Μ.Π. (1996). [6] [7] [8] M. Kaminsky, Atomic and Ionic Impact Phenomena on Metal Surfaces, New York (1965) 90. [9] G. K. Wehner, Handbook of Thin Film Technology, New York (1970). [10] Dr Geoff / Martin, Pulsed Laser Deposition and Plasma Plume investigations, Application Note. [11] Εθαξκνγέο ησλ laser ζηε ρεκεία Φ. Ρνπκπάλε-Καιαληδνπνύινπ, Μ. Κνκπίηζαο Εζληθό Μεηζόβην Πνιπηερλείν (2005). [12] Π. Κνξάιιε, Δηπισκαηηθή εξγαζία «Μηθξν-επεμεξγαζία ιεπηνύ πκελίνπ κνιπβδελίνπ (Μν) κε laser γηα εθαξκνγή ζηελ θσηνβνιηατθή ηερλνινγία», Εζληθό Μεηζόβην Πνιπηερλείν (2010). [13] 15

25 Κεφάλαιο 2 ΚΔΦΑΛΑΙΟ 2 Από ην 1950, νμείδηα κεηάιισλ (TiO, ZnO, NiO θ.α.) ρξεζηκνπνηνύληαη σο ην επαίζζεην πιηθό γηα ηελ αλάπηπμε αηζζεηήξσλ πδξνγόλνπ [1]. Σα πιηθά απηά είλαη εκηαγώγηκα θαη ε παξνπζία αλαγσγηθνύ αεξίνπ πξνθαιεί κεηαβνιέο ζηελ ειεθηξηθή ηνπο αληίζηαζε. Δπίζεο, είλαη δπλαηή ε αλάπηπμε ησλ παξαπάλσ πιηθώλ ζε κνξθή ιεπηώλ πκελίσλ θαη ε ελζσκάησζε ηνπο ζε κηθξνειεθηξνκεραληθνύο αηζζεηήξεο (MicroElectroMechanical Sensors-MEMS) θαη ζε ζπλδπαζκό κε ην απμαλόκελν ελδηαθέξνλ γηα ην πδξνγόλν σο ελαιιαθηηθό θαύζηκν κπνξεί λα νδεγήζεη ζε λέεο πνιύ ελδηαθέξνπζεο θαη ρξήζηκεο εθαξκνγέο γηα ηελ αζθάιεηα θαη ηελ επνπηεία ζε γξακκέο παξαγσγήο, νρήκαηα θιπ [2,3]. 2.1 Ηκηαγσγνί 2.1.α Ηκηαγσγνί Ιδηόηεηεο Ηκηαγσγώλ Οη εκηαγσγνί (semiconductors) είλαη πιηθά κε ειεθηξηθή αγσγηκόηεηα κεηαμύ ησλ ηηκώλ πνπ αληηζηνηρνύλ ζε αγσγνύο θαη κνλσηέο θαη ε νπνία απμάλεηαη κε αύμεζε ηεο ζεξκνθξαζίαο. Ζ ειεθηξνληθή ηνπο δνκή πεξηγξάθεηαη κε ηε ζεσξία ησλ δσλώλ. Ζ δώλεο είλαη απνηέιεζκα ηεο αιιειεπίδξαζεο ησλ ειεθηξνληαθώλ ζηαζκώλ ησλ επηκέξνπο αηόκσλ πνπ απνηεινύλ έλα ζηεξεό. ην ρήκα 1 παξνπζηάδεηαη κία απινπνηεκέλε αλαπαξάζηαζε ησλ ελεξγεηαθώλ δσλώλ θαη ησλ ελεξγεηαθώλ ζηαζκώλ ελόο θξπζηαιιηθνύ πιηθνύ. Σρήκα 2.1 ύλζεζε ελεξγεηαθώλ δσλώλ από ηελ αιιειεπίδξαζε s θαη p αηνκηθώλ ηξνρηαθώλ [4]. 16

26 Κεφάλαιο 2 Ζ δώλε πνπ αληηζηνηρεί ζηελ εμώηαηε ζηηβάδα ηνπ αηόκνπ θαη πεξηιακβάλεη ηα ειεθηξόληα ζζέλνπο θαιείηαη δώλε ζζέλνπο (valence band) θαη κπνξεί λα είλαη πιήξσο ή κεξηθώο θαηεηιεκκέλε. Οη θαηώηεξεο δώλεο αληηζηνηρνύλ ζηηο ελεξγεηαθέο ζηάζκεο ησλ εζσηεξηθώλ ζηηβάδσλ ηνπ αηόκνπ, είλαη πιήξσο θαηεηιεκκέλεο θαη νλνκάδνληαη εζσηεξηθέο δώλεο. Ζ πξώηε κε θαηεηιεκκέλε δώλε πάλσ από ηε δώλε ζζέλνπο νλνκάδεηαη δώλε αγσγηκόηεηαο (conduction band) θαη πεξηιακβάλεη ηηο πηζαλέο ελεξγεηαθέο θαηαζηάζεηο πνπ κπνξνύλ λα θαηαιάβνπλ δηεγεξκέλα ειεθηξόληα ηεο δώλεο ζζέλνπο. Οη ελεξγεηαθέο ζηάζκεο κεηαμύ ησλ δσλώλ ζζέλνπο θαη αγσγηκόηεηαο δελ κπνξνύλ λα θαηαιεθζνύλ (απαγνξεπκέλε δώλε) θαη ην εύξνο ηεο νξίδεηαη σο ην ελεξγεηαθό ράζκα (energy gap E g ). Ζ ελέξγεηα Fermi (E F ) αληηπξνζσπεύεη ηελ ελεξγεηαθή ζηάζκε ηεο νπνίαο ε πηζαλόηεηα λα θαηαιακβάλεηαη από ειεθηξόλην είλαη ½ [5]. Αλάινγα κε ην αλ ε ηειεπηαία ελεξγεηαθή δώλε ηνπ ζηεξενύ είλαη πιήξσο ή κε πιήξσο θαηεηιεκκέλε, ηα πιηθά δηαθξίλνληαη ζε κνλσηέο, αγσγνύο (κέηαιια) θαη εκηαγσγνύο (ρήκα 2). Σρήκα 2.2 Οη ειεθηξνληαθέο δώλεο ησλ κεηαιιηθώλ, εκηαγώγηκσλ θαη κνλσηηθώλ πιηθώλ [6]. 2.1.β Η αγσγηκόηεηα ζηνπο εκηαγσγνύο Ζ αγσγηκόηεηα ζηνπο εκηαγσγνύο νθείιεηαη ζην κηθξό ελεξγεηαθό ηνπο ράζκα. ε πνιύ κηθξέο ζεξκνθξαζίεο, ηα ειεθηξόληα πνπ βξίζθνληαη ζηε δώλε ζζέλνπο δελ απνθηνύλ αξθεηή ελέξγεηα γηα λα ππεξβνύλ ην ελεξγεηαθό ράζκα θαη ν εκηαγσγόο ζπκπεξηθέξεηαη σο κνλσηήο. Με αύμεζε ηεο ζεξκνθξαζίαο όκσο, ηα 17

27 Κεφάλαιο 2 ειεθηξόληα απνθηνύλ αξθεηή ελέξγεηα ώζηε λα κεηαβνύλ ζηε δώλε αγσγηκόηεηαο θαη ν εκηαγσγόο απνθηά αγσγηκόηεηα [7]. Σρήκα 2.3 Γηέγεξζε ησλ ειεθηξνλίσλ ζηε δώλε αγσγηκόηεηαο Οη θελέο ζέζεηο πνπ αθήλνπλ πίζσ ηνπο ηα ειεθηξόληα νλνκάδνληαη νπέο θαη κπνξνύλ λα θαηαιεθζνύλ από γεηηνληθά ειεθηξόληα ηεο δώλεο ζζέλνπο θαη λα ζπλεηζθέξνπλ έηζη ζηελ αγσγηκόηεηα ηνπ πιηθνύ (ρήκα 3). Γειαδή, ζηνπο εκηαγσγνύο ζεκεηώλεηαη αγσγηκόηεηα θαη ζηε δώλε ζζέλνπο. Γηα ηελ πεξηγξαθή ηεο αγσγηκόηεηαο ζηε δώλε ζζέλνπο βνιεύεη λα κε ρξεζηκνπνηείηαη ε θίλεζε ησλ ειεθηξνλίσλ πνπ θαηαιακβάλνπλ ηηο νπέο, αιιά ε θίλεζε ησλ ίδησλ ησλ νπώλ (σο απνηέιεζκα ηεο κεηαθίλεζεο ειεθηξνλίσλ). Οη νπέο αιιειεπηδξνύλ κε εμσηεξηθό πεδίν ζα λα ήηαλ ζεηηθά θνξηηζκέλα ειεθηξόληα. πλεπώο, ζηνπο εκηαγσγνύο ππάξρνπλ δύν είδε θνξέσλ αγσγηκόηεηαο: ειεύζεξα ειεθηξόληα ζηε δώλε αγσγηκόηεηαο θαη νπέο ζηε δώλε ζζέλνπο. Όζνλ αθνξά ζηελ εμάξηεζε ηεο αγσγηκόηεηαο από ηε ζεξκνθξαζία, ζηνπο εκηαγσγνύο παξαηεξείηαη αύμεζε ηεο αγσγηκόηεηαο κε ηε ζεξκνθξαζία, αθνύ απμάλεηαη ην πιήζνο ησλ ειεθηξνλίσλ θαη ησλ νπώλ πνπ ζπλεηζθέξνπλ ζηελ αγσγηκόηεηα. 2.1.γ Δίδε Ηκηαγσγώλ Οη εκηαγσγνί ρσξίδνληαη ζηηο παξαθάησ θαηεγνξίεο: (α) Δλδνγελείο εκηαγσγνί: Οη ελδνγελείο εκηαγσγνί (intrinsic semiconductors) είλαη εθείλνη ζηνπο νπνίνπο ε ειεθηξηθή ζπκπεξηθνξά βαζίδεηαη ζηελ ειεθηξνληαθή δνκή ησλ θαζαξώλ πιηθώλ. Σν ελεξγεηαθό ηνπο δηάθελν είλαη κηθξόηεξν από 2 ev, π.ρ. ζην θαζαξό Ge είλαη 0.66 ev θαη ζην θαζαξό Si 1.12 ev [7]. (β) Δμσγελείο εκηαγσγνί: Οη εμσγελείο εκηαγσγνί είλαη ηερλεηά πιηθά πνπ ε ειεθηξνληαθή δνκή ηεο θύξηαο θάζεο έρεη ηξνπνπνηεζεί από εκβόιηκα άηνκα λόζεπζεο (dopants). Σα άηνκα λόζεπζεο έρνπλ ζπλήζσο δηαθνξά ελόο ειεθηξνλίνπ ζηελ εμσηεξηθή ζηνηβάδα ζε ζρέζε κε ηα άηνκα ηεο θύξηαο θάζεο. Υαξαθηεξηζηηθό παξάδεηγκα ε λόζεπζε θαζαξνύ Si (4 ειεθηξόληα) κε P (5 ειεθηξόληα) ή B (3 ειεθηξόληα) [7]. Με απηό ηνλ ηξόπν επηηπγράλεηαη ε δεκηνπξγία επηηξεπηώλ ελεξγεηαθώλ δσλώλ κέζα ζηελ 18

28 Κεφάλαιο 2 απαγνξεπκέλε πεξηνρή ηεο θύξηαο θάζεο. Αλ ε εηζαγόκελε ζηάζκε βξίζθεηαη ιίγν θάησ από ηε δώλε αγσγηκόηεηαο (ηα άηνκα λόζεπζεο είλαη δόηεο ειεθηξνλίσλ) έρνπκε ηελ πεξίπησζε εκηαγσγνύ ηύπνπ n, ελώ αλ ε εηζαγόκελε ζηάζκε βξίζθεηαη ιίγν πάλσ από ηε δώλε ζζέλνπο (ηα άηνκα λόζεπζεο είλαη δέθηεο ειεθηξνλίσλ) έρνπκε ηε πεξίπησζε εκηαγσγνύ ηύπνπ p. Δίλαη πξνθαλέο από ηα παξαπάλσ όηη ην πνζνζηό λόζεπζεο επεξεάδεη ην εύξνο ηνπ ελεξγεηαθνύ ράζκαηνο [5,7]. 2.2 Τν νμείδην ηνπ ληθειίνπ (NiO) 2.2.α. Γνκή θαη Φαξαθηεξηζηηθά Σν NiO είλαη εκηαγσγόο ηύπνπ p κε ελεξγεηαθό ράζκα ev [9]. Κξπζηαιιώλεηαη ζε δνκή νξπθηνύ άιαηνο κε πιεγκαηηθή ζηαζεξά 4.17 Å θαη αλαπηύζζεηαη κε ηερληθέο sol-gel [10], ηνληνβνιή [11,12] θαη παικηθή ελαπόζεζε κε laser [13]. Δίλαη αληηζηδεξνκαγλεηηθό πιηθό θάησ από ηνπο 523Κ [11]. Σρήκα 2.4 Γνκή NiO. Γηαθξίλνληαη κε θόθθηλν ηα άηνκα Ni, κε άζπξν ηα άηνκα Ni θαη κε άζπξν ηα άηνκα νμπγόλνπ. Παξνπζηάδεη κεγάιε ρεκηθή ζηαζεξόηεηα, εμαηξεηηθέο νπηηθέο θαη ειεθηξηθέο ηδηόηεηεο θαη είλαη θαηάιιειν πιηθό γηα αηζζεηήξεο αεξίσλ [14]. 2.2.β Ηκηαγσγηκόηεηα ζηα νμείδηα ηνπ ληθειίνπ (NiO) Ζκηαγσγηκόηεηα παξνπζηάδνπλ θαη ηα ηνληηθά ζηεξεά όπσο ην NiO. Σν ζπγθεθξηκέλν πιηθό ζε απόιπηα ζηνηρεηνκεηξηθή κνξθή είλαη κνλσηήο. ε εμαηξεηηθά κηθξό πνζνζηό όκσο πθίζηαηαη αληαιιαγή ειεθηξνλίσλ αλάκεζα ζε δύν Νi 2+ θαη κεηαηξνπή απηώλ ζε Νi + θαη Νi 3+ (ρήκα 4α) δειαδή ην έλα ηόλ έρεη κία νπή παξαπάλσ θαη ην άιιν έλα ειεθηξόλην παξαπάλσ ζπλεπώο ε ηζνςεθία ησλ θνξέσλ δηαηεξείηαη, αιιά αιιάδεη ε θαηαλνκή ηνπο ζην ρώξν. ε απηή ηελ πεξίπησζε ην πιηθό παξνπζηάδεη (αζζελή) ελδνγελή εκηαγσγηκόηεηα (ρήκα 4β) [8]. 19

29 Κεφάλαιο 2 ε άιιε πεξίπησζε, ην πιέγκα ηνπ NiO, είλαη δπλαηό λα πεξηέρεη ειαθξώο πεξηζζόηεξα αληόληα Ο 2- από θαηηόληα Νi 2+ (NiO 1+δ, δ<<1) κε απνηέιεζκα ηελ ύπαξμε θελώλ πιεγκαηηθώλ ζέζεσλ ηνπ Ni (ρήκα 4γ), Γηα ιόγνπο ειεθηξνπδεηεξόηεηαο δύν γεηηνληθά Νi 2+ νμεηδώλνληαη ζε Νi 3+ (ρήκα 4δ) θαη ιεηηνπξγνύλ σο άηνκα λόζεπζεο κε πεξίζζεηα νπώλ (δέθηεο ειεθηξνλίσλ) [8]. ε απηή ηε πεξίπησζε, ην πιηθό παξνπζηάδεη εκηαγσγηκόηεηα ηύπνπ P. Σρήκα 2.5 Ζ ελδνγελήο (α,β) θαη εμσγελήο (γ,δ) εκηαγσγηκόηεηα ζην NiO [8]. 2.3 Αγσγηκόηεηα ζε πεξηβάιινλ αεξίσλ Ζ αγσγηκόηεηα ηνπ NiO, εμαξηάηαη από ηελ πεξίζζεηα ηνπ νμπγόλνπ (θαη ζπλεπώο από ηε κεξηθή πίεζε ηνπ νμπγόλνπ ζηελ αηκόζθαηξα ηνπ νμεηδίνπ) πνπ είλαη πξνζξνθεκέλν ζηε δνκή ηνπ πιηθνύ. Ζ ύπαξμε ζηελ αηκόζθαηξα ηνπ νμεηδίνπ θάπνηνπ αλαγσγηθνύ ή νμεηδσηηθνύ αεξίνπ κπνξεί λα νδεγήζεη ζε αληίδξαζε κε ην πξνζξνθεκέλν νμπγόλν. Ζ αληίδξαζε απηή ζα έρεη σο απνηέιεζκα ηε κεηαβνιή ηεο επηθαλεηαθήο θάιπςεο ηνπ νμπγόλνπ πνπ ζηε ζπλέρεηα ζα κεηαβάιεη ηελ θαηαλνκή θνξέσλ θνξηίνπ ζην πιηθό δειαδή ππάξρεη αληίδξαζε ζηελ επηθάλεηα θαη αληαιιαγή θνξηίνπ κε ην πιηθό [15]. 20

30 Κεφάλαιο α Δπηθαλεηαθά θαηλόκελα ηελ επηθάλεηα ζπκβαίλνπλ ηα εμήο θαηλόκελα: 1. Γηάρπζε ησλ αληηδξώλησλ ζηελ επηθάλεηα 2. Πξνζξόθεζε ησλ αληηδξώλησλ πάλσ ζηελ επηθάλεηα 3. Αληίδξαζε ζηελ επηθάλεηα 4. Δθξόθεζε ησλ πξντόλησλ από ηελ επηθάλεηα 5. Γηάρπζε ησλ πξντόλησλ καθξηά από ηελ επηθάλεηα Σν κέγεζνο πνπ παίδεη ξόιν ζηελ πξνζξόθεζε θαη εθξόθεζε είλαη απηό ηεο θάιπςεο επηθάλεηαο (εμίζσζε 1): (2.1) όπνπ C επ ν ιόγνο ησλ κνξίσλ ελόο αεξίνπ σο πξνο ηελ επηθάλεηα θαη C θνξ ε επηθαλεηαθή ζπγθέληξσζε θνξεζκνύ [15]. Ζ πξνζξόθεζε κπνξεί λα δηαθξηζεί ζε δύν είδε, ηε θπζηθή θαη ηε ρεκηθή. Ζ θπζηθή πξνζξόθεζε ζπκβαίλεη όηαλ ζσκαηίδηα αιιειεπηδξνύλ κε αζζελείο θπζηθέο δπλάκεηο ηύπνπ Van der Waals θαη ε ρεκηθή πξνζξόθεζε όηαλ ηα ζσκαηίδηα αιιειεπηδξνύλ κε ρεκηθνύο δεζκνύο [17]. Ζ θπζηθή πξνζξόθεζε είλαη ηαρύηαηε αληηζηξεπηή δηαδηθαζία θαη πξνεγείηαη ζρεδόλ πάληα ηεο ρεκηθήο [16]. Ο ξπζκόο πξνζξόθεζεο ελόο κνξίνπ εμαξηάηαη από ην ξπζκό κε ηνλ νπνίν θηάλνπλ ηα κόξηα ζηελ επηθάλεηα θαη ε πηζαλόηεηα πξνζθόιιεζεο S νξίδεηαη από ην λόκν ηνπ Arrhenius (εμίζσζε 2): (2.2) όπνπ Δ α ε ελέξγεηα ελεξγνπνίεζεο ηεο πξνζξόθεζεο, Σ ε ζεξκνθξαζία, R ε παγθόζκηα ζηαζεξά ησλ αεξίσλ θαη f(θ) ζπλάξηεζε ηεο επηθαλεηαθήο θάιπςεο. Ζ ζεξκνθξαζηαθή εμάξηεζε δηθαηνινγεί θαη ηελ επηινγή πςειώλ ζεξκνθξαζηώλ γηα ηε ιεηηνπξγία ησλ αηζζεηήξσλ [18]. 21

31 Κεφάλαιο β Αληαιιαγή θνξηίσλ κε ην πιηθό-κνληέιν κεηαθνξάο θνξηίνπ (Charge Transfer Model-CTM) ην κνληέιν απηό, θαηά ηελ πξνζξόθεζε, έλα κόξην κπνξεί λα αληαιιάμεη θνξηίν κε ην πιηθό δεκηνπξγώληαο επηθαλεηαθέο θαηαζηάζεηο. Σν πξνζξνθεκέλν άηνκν εηζάγεη θαηλνύξγηεο ελεξγεηαθέο ζηάζκεο κέζα ζην ελεξγεηαθό ράζκα ηνπ πιηθνύ θαη νη δώλεο θάκπηνληαη θνληά ζηελ επηθάλεηά πνπ έρεη γίλεη ε πξνζξόθεζε. Σρήκα 2.6 (α) θαηαλνκή ησλ θνξέσλ θνξηίνπ, (β) θιίζε ηεο δώλεο ζηε πεξηνρή ηεο επηθάλεηαο θαη (γ) ζπγθέληξσζε θνξέσλ θνξηίνπ ζηε δώλε ζζέλνπο πξνο ηελ απόζηαζε από ηελ επηθάλεηα. Δ i : ελεξγεηαθή ζηάζκε πνπ εηζάγεηαη από ην πξνζξνθεκέλν αέξην[15]. 2.3.γ Πνιπθξπζηαιιηθόηεηα θαη κεηαθνξά θνξηίνπ Σν NiO έρεη ζπλήζσο πνιιπθξπζηαιιηθή δνκή θαη ηα όξηα ησλ θόθθσλ απμάλνπλ ηε δηαζέζηκε γηα αιιειεπηδξάζεηο επηθάλεηα. Ο έιεγρνο ηνπ κεγέζνπο ησλ θόθθσλ θαη ην κήθνο Debye (Debye length) θαζνξίδνπλ ην πόζν έληνλε αιιειεπίδξαζε ζα ζπκβεί [19,15]. Γηα παξάδεηγκα, ζε έλα πνιπθξπζηαιιηθό εκηαγσγό ηύπνπ n, εάλ ην κήθνο Debye είλαη κηθξόηεξν από ην κηζό ηνπ κήθνπο ηνπ θόθθνπ, ηόηε ε αγσγηκόηεηα εμαξηάηαη θπξίσο από ηελ πεξηνρή απνγύκλσζεο θνξηίνπ ζην όξην ησλ θόθθσλ. Αλ ην κήθνο Debye είλαη κεγαιύηεξν, ε κεηαθνξά θνξηίνπ ζπκβαίλεη ζε όιν ηνλ θόθθν θαη ε δώλε αγσγηκόηεηαο ζα κεηαθηλεζεί ζε ζρέζε κε ηε ζηάζκε Fermi [15]. 22

32 Κεφάλαιο 2 Σρήκα 2.7 Ζ επίδξαζε ηνπ κήθνπο Debye (L D ) ζηηο ελεξγεηαθέο δώλεο ελόο πνιπθξπζηαιιηθνύ εκηαγσγνύ ηύπνπ n κε πξνζξνθεκέλν νμπγόλν ζε αηκόζθαηξα CO [15]. 2.3.δ Ναλνζσκαηίδηα ρξπζνύ σο θαηαιύηεο Γηα ηελ πεξαηηέξσ βειηίσζε ησλ ραξαθηεξηζηηθώλ ηνπ νμεηδίνπ κπνξνύλ λα ρξεζηκνπνηεζνύλ θαηαιύηεο κε ηε κνξθή λαλνζσκαηηδίσλ ρξπζνύ ή άιισλ επγελώλ κεηάιισλ, δηεζπαξκέλσλ ζηελ επηθάλεηα ηνπ [19]. Ζ επίδξαζε ησλ λαλνζσκαηηδίσλ απηώλ είλαη δηπιή: -δηαζπνύλ ηα αέξηα κόξηα πνπ πξνζξνθώληαη ζηελ επηθάλεηά ηνπο θαη δηεπθνιύλεηαη ε δηάρπζή ηνπο ζηελ επηθάλεηα ηνπ νμεηδίνπ (spill over). - εηζάγνπλ επηθαλεηαθέο θαηαζηάζεηο ζην νμείδην Σρήκα 2.8 Spill over πδξνγόλνπ θαη νμπγόλνπ από λαλνζσκαηίδηα θαηαιύηε [19]. 23

33 Κεφάλαιο 2 Σρήκα 2.9 Δπίδξαζε ζηηο επηθαλεηαθέο θαηαζηάζεηο ησλ λαλνζσκαηηδίσλ ηνπ θαηαιύηε. 2.4 Αηζζεηήξεο Αηζζεηήξαο (sensor) είλαη κηα δηάηαμε πνπ κεηαηξέπεη έλα εξέζηζκα (κεραληθό, ζεξκηθό, ρεκηθό, βηνινγηθό θιπ) ζε ειεθηξηθό ζήκα. Σρήκα 2.10 ρεκαηηθή αλαπαξάζηαζε ελόο αηζζεηήξα. Έλαο αηζζεηήξαο κπνξεί λα είλαη άκεζνο (direct) όηαλ κεηαηξέπεη ζήκα κηαο κνξθήο ελέξγεηαο ζε ειεθηξηθό ζήκα άκεζα ή κπνξεί λα είλαη ζύλζεηνο (complex), δειαδή λα απνηειείηαη από κηα ζεηξά κεηαηξνπέσλ (transducers) κε ην ηειεπηαίν ηκήκα ηνπ λα είλαη έλαο άκεζνο αηζζεηήξαο [20,24]. Οη αηζζεηήξεο δηαθξίλνληαη επίζεο ζε παζεηηθνύο θαη ελεξγνύο: Παζεηηθνί αηζζεηήξεο (passive sensors) Δίλαη αηζζεηήξεο ζηνπο νπνίνπο δεκηνπξγείηαη άκεζα έλα ειεθηξηθό ζήκα σο απνηέιεζκα ελόο εμσηεξηθνύ εξεζίζκαηνο ρσξίο ηε ρξήζε πξόζζεηεο πεγήο ελέξγεηαο. Παξαδείγκαηα ηέηνησλ αηζζεηήξσλ είλαη ην ζεξκνδεύγνο, ε θσηνδίνδνο θαη ν πηεδνειεθηξηθόο αηζζεηήξαο. Δλεξγνί αηζζεηήξεο (active sensors) Οη ελεξγνί αηζζεηήξεο ρξεηάδνληαη εμσηεξηθή ηζρύ γηα ηελ παξαγσγή ηνπ ζήκαηνο εμόδνπ. Ζ ηζρύο απηή νλνκάδεηαη ζήκα δηέγεξζεο (excitation signal). Σν ζήκα απηό ηξνπνπνηείηαη θαηάιιεια από ηνλ αηζζεηήξα γηα ηελ παξαγσγή ηνπ ζήκαηνο εμόδνπ. Παξάδεηγκα ηέηνηνπ αηζζεηήξα είλαη ην ζεξκίζηνξ. Σν ζεξκίζηνξ είλαη αληίζηαζε πνπ είλαη επαίζζεηε ζηε ζεξκνθξαζία θαη δελ παξάγεη θάπνην ειεθηξηθό ζήκα. 24

34 Κεφάλαιο 2 Ωζηόζν όηαλ πεξάζεη ειεθηξηθό ξεύκα (ζήκα δηέγεξζεο), ε αληίζηαζε ηνπ ζεξκίζηνξ κπνξεί λα κεηξεζεί κε ην λα αληρλεύζνπκε κεηαβνιέο ζην ξεύκα ή ζηελ ηάζε πνπ εθαξκόδνπκε. Απηέο νη κεηαβνιέο ζρεηίδνληαη κε ηελ ζεξκνθξαζία κέζσ κηαο δεδνκέλεο ζπλάξηεζεο. Γεληθά κπνξνύκε λα ηαμηλνκήζνπκε ηνπο αηζζεηήξεο βάζεη ηνπ εξεζίζκαηνο πνπ κεηξνύκε, βάζεη ησλ ραξαθηεξηζηηθώλ ηνπο, βάζεη ηνπ θπζηθνύ θαηλνκέλνπ πνπ κεηξνύλ, βάζεη ηνπ κεραληζκνύ κεηαηξνπήο πνπ ρξεζηκνπνηνύλ, βάζεη ηνπ πιηθνύ θαηαζθεπήο ηνπο, θαη ηέινο βάζεη ηεο εθαξκνγήο πνπ έρνπλ. Πίλαθαο 2.1 Σύπνη αηζζεηήξσλ θαη ηα θαηλόκελα πνπ αληρλεύνπλ Τύπνο αηζζεηήξα Μεραληθόο Θεξκηθόο Ζιεθηξηθόο Μαγλεηηθόο Οπηηθόο Δθπνκπήο αθηηλνβνιίαο Υεκηθόο Ιδηόηεηα πνπ αληρλεύεη Γηαζηάζεηο, επηηάρπλζε, ξνή, δύλακε, πίεζε Θεξκνθξαζία, εηδηθή ζεξκόηεηα, ξνή ζεξκόηεηαο Φνξηίν, ξεύκα, ηάζε, αληίζηαζε Ππθλόηεηα καγλεηηθήο ξνήο, καγλεηηθή ξνπή Έληαζε θσηόο, κήθνο θύκαηνο, πόισζε Σύπνο, αξηζκόο ή/θαη ελέξγεηα ζσκαηηδίσλ αθηηλνβνιίαο, νπηηθέο ηδηόηεηεο εθηόο ηνπ νξαηνύ θσηόο ύζηαζε, ζπγθέληξσζε, ph, είδνο αεξίνπ 2.4.α Φαξαθηεξηζηηθά αηζζεηήξσλ Οη αηζζεηήξεο αεξίσλ θαη γεληθόηεξα νη αηζζεηήξεο ραξαθηεξίδνληαη από ηα παξαθάησ κεγέζε [20-22]: Σπλάξηεζε κεηαθνξάο (Transfer function). Γηα θάζε αηζζεηήξα ππάξρεη κηα ηδαληθή ζρέζε πνπ ζπλδέεη ην εξέζηζκα κε ην ζήκα εμόδνπ ελόο αηζζεηήξα. Μηα ηέηνηα ζπλάξηεζε πνπ ζπλδέεη ην ειεθηξηθό ζήκα, S, ζηελ έμνδν ηνπ αηζζεηήξα κε ην εξέζηζκα, s, ιέγεηαη ζπλάξηεζε κεηαθνξάο θαη έρεη ηε κνξθή: S=f(s) (2.3) Ζ ζρέζε κπνξεί λα είλαη γξακκηθή ή κε γξακκηθή (ινγαξηζκηθή, εθζεηηθή, ή ζπλάξηεζε δύλακεο ηνπ s). Δπαηζζεζία (Sensitivity) νξίδεηαη ε παξάγσγνο ηεο ζπλάξηεζεο κεηαθνξάο γηα κηα ζπγθεθξηκέλε ηηκή ηνπ εξεζίζκαηνο s 0 : (2.4) 25

35 Κεφάλαιο 2 Πνιιέο θνξέο ε ζπλάξηεζε κεηαθνξάο ελόο κε γξακκηθνύ αηζζεηήξα κπνξεί λα ζεσξεζεί γξακκηθή ζε πεξηνξηζκέλε πεξηνρή ηηκώλ ηνπ ζήκαηνο εμόδνπ. ε κεγαιύηεξε πεξηνρή, κηα κε γξακκηθή ζπλάξηεζε κεηαθνξάο κπνξεί λα πξνζεγγηζηεί από πεξηζζόηεξεο επζείεο γξακκέο. Δύξνο ηηκώλ εηζόδνπ (Full scale input) είλαη ε κεγαιύηεξε ηηκή εξεζίζκαηνο πνπ κπνξεί λα εθαξκνζηεί ζηνλ αηζζεηήξα ώζηε λα αληαπνθξίλεηαη κε αλεθηή αθξίβεηα. Γηα αηζζεηήξεο κε κεγάιν εύξνο απόθξηζεο πνπ επηπιένλ είλαη κε γξακκηθό, ην κέγεζνο απηό εθθξάδεηαη ζε decibels. Δύξνο ηηκώλ εμόδνπ (Full scale output) είλαη ε δηαθνξά ηεο ηηκήο ηνπ ειεθηξηθνύ ζήκαηνο εμόδνπ πνπ αληηζηνηρεί ζηε κέγηζηε ηηκή ηνπ εξεζίζκαηνο θαη ηεο ηηκήο ηνπ ζήκαηνο εμόδνπ πνπ αληηζηνηρεί ζηελ ειάρηζηε ηηκή ηνπ εξεζίζκαηνο. Αθξίβεηα (Accuracy) ή θαιύηεξα αλαθξίβεηα, νξίδεηαη σο ε κέγηζηε απόθιηζε ηεο ηηκήο εηζόδνπ από ηελ ηηκή εηζόδνπ πνπ αληηζηνηρεί ζηελ ηδαληθή ζπλάξηεζε κεηαθνξάο. Σρήκα 2.11 Τπνζεηηθό ζήκα θαη ν νξηζκόο ηεο αθξίβεηαο [20]. Βαζκνλόκεζε (calibration). Αλ ηα όξηα αλνρήο πνπ δίλεη ν θαηαζθεπαζηήο γηα έλαλ αηζζεηήξα είλαη επξύηεξα από ηελ απαηηνύκελε αθξίβεηα ηεο κέηξεζεο, ν αηζζεηήξαο κπνξεί λα ρξεζηκνπνηεζεί εθόζνλ πξώηα βαζκνλνκεζεί θαηάιιεια ώζηε λα δίλεη ηελ απαηηνύκελε αθξίβεηα. Αλ ε ζπλάξηεζε κεηαθνξάο είλαη κε γξακκηθή, ηόηε κπνξεί λα ρξεηάδεηαη λα θαζνξηζηνύλ πεξηζζόηεξα από δύν ζεκεία ζηε ζπλάξηεζε κεηαθνξάο. Κάζε ζπλάξηεζε κεηαθνξάο κπνξεί λα πξνζεγγηζηεί από πνιπσλπκηθή ζπλάξηεζε θαη αλάινγα κε ηελ αλαγθαία αθξίβεηα, επηιέγεηαη έλαο αξηζκόο ζεκείσλ γηα ηελ βαζκνλόκεζε. Έλαο άιινο ηξόπνο βαζκνλόκεζεο γηα κηα κε γξακκηθή ζπλάξηεζε κεηαθνξάο, είλαη λα επηιεγνύλ κηθξέο πεξηνρέο ζηε ζπλάξηεζε κεηαθνξάο όπνπ παξνπζηάδεη γξακκηθόηεηα. Σόηε κπνξνύκε λα βαζκνλνκήζνπκε απηέο ηηο κηθξέο γξακκηθέο πεξηνρέο μερσξηζηά. 26

36 Κεφάλαιο 2 Υζηέξεζε. θάικα πζηέξεζεο είλαη ε απόθιηζε ηνπ ζήκαηνο εμόδνπ ηνπ αηζζεηήξα γηα ζπγθεθξηκέλε ηηκή ηνπ ζήκαηνο εηζόδνπ, όηαλ πιεζηάδνπκε ζε απηή ηελ ηηκή ηνπ ζήκαηνο εηζόδνπ από ηελ αληίζεηε θαηεύζπλζε. Με γξακκηθόηεηα. Σν ζθάικα κε γξακκηθόηεηαο νξίδεηαη γηα ηνπο αηζζεηήξεο ησλ νπνίσλ ε ζπλάξηεζε κεηαθνξάο κπνξεί λα πξνζεγγηζηεί από επζεία γξακκή. Σν ζθάικα απηό είλαη ε κέγηζηε απόθιηζε ηεο πξαγκαηηθήο ζπλάξηεζεο κεηαθνξάο από ηελ πξνζεγγηζηηθή επζεία γξακκή. Κνξεζκόο (Saturation). Κάζε αηζζεηήξαο έρεη έλα άλσ όξην ζηελ ηηκή ηνπ εξεζίζκαηνο πάλσ από ην νπνίν ε απόθξηζή ηνπ δελ είλαη γξακκηθή. Σόηε ιέκε όηη επέξρεηαη θνξεζκόο. Σρήκα 2.12 Τπνζεηηθό ζήκα ην νπνίν παξνπζηάδεη θόξν [20]. Δπαλαιεςηκόηεηα (Repeatability/Reproducibility) Σν ζθάικα επαλαιεςηκόηεηαο νθείιεηαη ζηελ αληθαλόηεηα ηνπ αηζζεηήξα λα δώζεη ηελ ίδηα ηηκή εμόδνπ θάησ από παλνκνηόηππεο ζπλζήθεο. Οξίδεηαη σο ε κέγηζηε απόθιηζε κεηαμύ δύν ελδείμεσλ όπσο έρνπλ θαζνξηζζεί από δύν θύθινπο βαζκνλόκεζεο. πλήζσο παξηζηάλεηαη σο % ηνπ κεγέζνπο Full-Scale input (FS ζηελ παξαθάησ εμίζσζε): Πηζαλέο αηηίεο ηνπ ζθάικαηνο απηνύ κπνξεί λα είλαη ν ζεξκηθόο ζόξπβνο, θάπνην επηβαιιόκελν θνξηίν ή/θαη ε πιαζηηθόηεηα ηνπ πιηθνύ. (5) Νεθξό Δύξνο (Dead band) Δίλαη ε πεξηνρή ησλ ηηκώλ ηνπ εξεζίζκαηνο γηα ηηο νπνίεο ν αηζζεηήξαο δελ είλαη επαίζζεηνο θαη δείρλεη ζήκα εμόδνπ κεδέλ. 27

37 Κεφάλαιο 2 Σρήκα 2.13 Τπνζεηηθό ζήκα θαη κε λεθξό εύξνο [20]. Δπθξίλεηα (Resolution) είλαη ε κηθξόηεξε δπλαηή επαύμεζε ηνπ εξεζίζκαηνο πνπ κπνξεί λα αληρλεπζεί από ηνλ αηζζεηήξα. Αμηνπηζηία (Reliability) είλαη ε ηθαλόηεηα ηνπ αηζζεηήξα λα ιεηηνπξγεί θάησ από νξηζκέλεο ζπλζήθεο γηα νξηζκέλε πεξίνδν ρσξίο βιάβε. Απηή εθθξάδεηαη σο πηζαλόηεηα όηη ν αηζζεηήξαο ζα ιεηηνπξγεί ρσξίο βιάβε γηα νξηζκέλν ρξόλν ή νξηζκέλν αξηζκό ρξήζεσλ. 2.4.β Πεξηβαιινληηθνί παξάγνληεο πνπ επεξεάδνπλ ηνπο αηζζεηήξεο Οη δηάθνξνη πεξηβαιινληηθνί παξάγνληεο κπνξνύλ λα επεξεάζνπλ ηε ιεηηνπξγία ελόο αηζζεηήξα. Οη ζπλζήθεο απνζήθεπζεο ηνπ αηζζεηήξα θαζνξίδνληαη από ηα πεξηβαιινληηθά όξηα ζηα νπνία ν αηζζεηήξαο κπνξεί λα εθηεζεί θαηά ηε δηάξθεηα νξηζκέλεο πεξηόδνπ έηζη ώζηε λα ιεηηνπξγεί θαλνληθά όπσο ιεηηνπξγεί θάησ από ηηο θαλνληθέο ζπλζήθεο ιεηηνπξγίαο ηνπ [20]. Σέηνηα πεξηβαιινληηθά όξηα είλαη ε κέγηζηε θαη ειάρηζηε ζεξκνθξαζία, ε κέγηζηε ζρεηηθή πγξαζία ζε απηέο ηηο ζεξκνθξαζίεο, ε κέγηζηε πίεζε, ε παξνπζία νξηζκέλσλ αεξίσλ ή αλεπηζύκεησλ αλαζπκηάζεσλ πνπ κνιύλνπλ ηνλ αηζζεηήξα θιπ. Οη παξάγνληεο απηνί κπνξεί λα είλαη βξαρππξόζεζκνη θαη καθξνπξόζεζκνη. Βξαρππξόζεζκνη είλαη απηνί πνπ επεξεάδνπλ ηνλ αηζζεηήξα κέζα ζε ιεπηά, ώξεο ή θαη κέξεο. Οη καθξνπξόζεζκνη ζρεηίδνληαη κε ηε γήξαλζε ηνπ πιηθνύ από ην νπνίν είλαη θαηαζθεπαζκέλνο ν αηζζεηήξαο. Ζ γήξαλζε πξνθαιείηαη από κε αληηζηξεπηέο αιιαγέο ηνπ πιηθνύ πνπ ζρεηίδνληαη κε ειεθηξηθέο, ρεκηθέο, κεραληθέο ή ζεξκηθέο ηδηόηεηέο ηνπ. Ο ζρεδηαζκόο, ην βάξνο θαη νη δηαζηάζεηο ελόο αηζζεηήξα πξνζαξκόδνληαη ζε ζπγθεθξηκέλε εθαξκνγή. Σν θόζηνο, γηα παξάδεηγκα, κπνξεί λα είλαη δεπηεξεύνπζα παξάκεηξνο αλ ε αμηνπηζηία θαη ε αθξίβεηα ηνπ αηζζεηήξα είλαη πνιύ πην ζεκαληηθά. Σέηνηνη αηζζεηήξεο κπνξεί λα ρξεζηκνπνηνύληαη ζε ζπζηήκαηα δηάζσζεο, νπιηθά θαη ακπληηθά ζπζηήκαηα θαη αεξνδηαζηεκηθέο εθαξκνγέο. Από ηελ άιιε κεξηά, αλ έλαο αηζζεηήξαο πξννξίδεηαη γηα επξύηεξεο θαηαλαισηηθέο εθαξκνγέο, ηόηε ην θόζηνο θαζνξίδεη ην ζρεδηαζκό ηνπ. 28

38 Κεφάλαιο Βηβιηνγξαθία [1] Hydrogen Sensors A review T. Hubert, L. Boon-Brett, G. Black, U. Banach Sensors and Actuators B 157 (2011) [2] Metal oxide hydrogen, oxygen, and carbon monoxide sensors for hydrogen setups and cells, V. Aroutiounian, Int. J. Hydrogen Energy 32 (2007) [3] Function and applications of gas sensors, D. Kohl, J. Phys. D: Appl. Phys. 34 (2001) R125 R149. [4] Manuel Cardona Fundamentals of Semiconductors Physics and Materials Properties Peter Y. Yu Springer (2005). [5] Δηζαγσγή ζηα εκηαγώγηκα πιηθά θαη Φσηνβνιηατθέο δηαηάμεηο Κ.Θ.Γέξβνο εκεηώζεηο Μαζήκαηνο ρνιή Ζιεθηξνιόγσλ κεραληθώλ Δζληθό Μεηζόβην Πνιπηερλείν (2010). [6] (Ηαλνπάξηνο 2012). [7] Αξρέο Ζιεθηξνληθώλ Τιηθώλ θαη Γηαηάμεσλ S.O. Kasap Παπαζσηεξίνπ (2004). [8] Γηαιέμεηο ρεκείαο εκηαγσγώλ ρνιή Υεκηθώλ Μεραληθώλ Δζληθό Μεηζόβην Πνιπηερλείν Ε. Λνΐδνο [9]Μεηαπηπρηαθή Δξγαζία ηακαηάθε Μαξία, Αλάπηπμε ιεπηώλ πκελίσλ NiO κε Παικηθή Δλαπόζεζε κε Laser (PLD) θαη ραξαθηεξηζκόο ηνπο, Γ.Π.Μ.. Δπηζηήκε θαη Σερλνινγία Τιηθώλ, Δζληθό Μεηζόβην Πνιπηερλείν (2006). [10] Z.Jiao et al, Nanotechnology 12(2003) 458. [11] T.G.Souza Cruz et al. Applied Physics Letters 81 (2002) [12] M.Lee et al, Integrated Ferroelectrics 68 (2004) 19. [13] I.Fasaki, F.Roubani-Kalantzopoulou, A.Lagoyannis, S.Harissopoulos, Applied Physics A91 (2008) 487. [14] I.Hotovy, J.Huran, P.Siciliano, S.Capone, L.Spiess, V.Rehacek,Sensors and Actuators B 103 (2004) 300. [15] Simulation and Characterization of a Micromachined Gas Sensor and Preparation for Model Order Reduction, J.Hildenbrand, Diploma thesis (2003). [16] Υεκηθή θαη θηλεηηθή θαη θαηάιπζε, Φ. Ρνπκπάλε-Καιαληδνπνύινπ, Δζληθό Μεηζόβην Πνιπηερλείν (1998). 29

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12 Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 11-12 Project 6: Ταμίδη κε ηε Μεραλή ηνπ Φξόλνπ Υπεύζπλνη Καζεγεηέο: Ε. Μπηιαλάθε Φ. Αλησλάηνο Δρώηηζη 3: Πνηα από ηα παξαθάησ ΜΜΕ ηεξαξρείηε από πιεπξάο ζεκαζίαο;

Διαβάστε περισσότερα

Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com Ώρες διδασκαλίας: 16:00 19:15 μμ

Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com Ώρες διδασκαλίας: 16:00 19:15 μμ ΠΑΙΓΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΚΤΠΡΟΤ Πξόγξακκα Δπηκόξθσζεο Τπνςεθίσλ Καζεγεηώλ Σερλνινγίαο Γελάξεο 2011 ΗΛΔΚΣΡΟΝΙΚΑ Ι (Ύιε Γπκλαζίνπ) Διδάσκων: Σαββίδης Σάββας Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com

Διαβάστε περισσότερα

Μέζνδνη ραξαθηεξηζκνύ πιηθώλ Εξγαζηεξηαθή άζθεζε 7: Ηιεθηξνληθή κηθξνζθνπία ζάξσζεο (SEM) Ηκεξνκελία δηεμαγσγήο: 9/6/2010

Μέζνδνη ραξαθηεξηζκνύ πιηθώλ Εξγαζηεξηαθή άζθεζε 7: Ηιεθηξνληθή κηθξνζθνπία ζάξσζεο (SEM) Ηκεξνκελία δηεμαγσγήο: 9/6/2010 Μέζνδνη ραξαθηεξηζκνύ πιηθώλ Εξγαζηεξηαθή άζθεζε 7: Ηιεθηξνληθή κηθξνζθνπία ζάξσζεο (SEM) Ηκεξνκελία δηεμαγσγήο: 9/6/2010 ΕΙΑΓΩΓΗ: Τν κηθξνζθόπην ειεθηξνληθήο ζάξσζεο είλαη έλα είδνο ειεθηξνληθνύ κηθξνζθνπίνπ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ηότοι εργαζηηρίοσ ην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ ζα παξνπζηαζηνύλ βαζηθέο ιεηηνπξγίεο ησλ Windows XP πνπ ζρεηίδνληαη

Διαβάστε περισσότερα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα 4. ΑΝΑΠΝΟΗ Η δηάζπαζε ηεο γιπθόδεο γίλεηαη κέζα ζηα θύηηαξα, νλνκάδεηαη θπηηαξηθή αλαπλνή θαη εμαζθαιίδεη ηελ ελέξγεηα πνπ είλαη απαξαίηεηε ζην θύηηαξν. Η δηάζπαζε γίλεηαη κε ηελ παξνπζία νμπγόλνπ θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΘΔΜΑ Α Α1. α. Σ β. Σ γ. Λ δ. Λ ε. Λ ζη. Σ Α2. Γ Α3. 1. γ 2. ε 3. δ 4. α Β1. ΘΔΜΑ Β Οη ηειηθνί ππνινγηζηέο παίξλνπλ απνθάζεηο δξνκνιόγεζεο κόλν γηα ηα δηθά ηνπο απηνδύλακα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots)

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) 1.1 Σςνοπτική Πεπιγπαυή Hot Spots Σα ζεκεία αζύξκαηεο πξόζβαζεο πνπ επηιέρζεθαλ αλαθέξνληαη ζηνλ επόκελν πίλαθα θαη παξνπζηάδνληαη αλαιπηηθά ζηηο επόκελεο παξαγξάθνπο.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ Εδώ ζα ππνινγίζνπκε ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier κεξηθώλ αθόκα ζεκάησλ, πξνζπαζώληαο λα μεθηλήζνπκε από ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier γλσζηώλ ζεκάησλ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2 ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ Τν Σρήκα 1 δείρλεη ηελ αιιαγή ηεο ζηάζκεο ηεο Λίκλεο Τζαλη, ζηε Σαράξα ηεο Βόξεηαο Αθξηθήο. Η Λίκλε Τζαλη εμαθαλίζηεθε ηειείσο γύξσ ζην 20.000 π.χ., θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ηειεπηαίαο επνρήο ησλ

Διαβάστε περισσότερα

Η επζεία πνπ πξνζαξκόζηεθε είλαη ηεο κνξθήο y=ax+b, (1) κε a=(-0.0072±0.0004)cm 2 /mg θαη b=8.61±0.25 δειαδή y=-0.0072x+8.61

Η επζεία πνπ πξνζαξκόζηεθε είλαη ηεο κνξθήο y=ax+b, (1) κε a=(-0.0072±0.0004)cm 2 /mg θαη b=8.61±0.25 δειαδή y=-0.0072x+8.61 Εξγαζηεξηαθή άζθεζε ζηελ Ππξεληθή Φπζηθή: 3 Απνξξόθεζε ζσκαηηδίσλ β Ηκεξνκελία δηεμαγσγήο: 3/1/01 ΕΙΑΓΩΓΗ Σθνπόο ηεο άζθεζεο είλαη ε κειέηε ηεο εκβέιεηαο ησλ ζσκαηηδίσλ β, δειαδή ησλ ειεθηξνλίσλ πνπ εθπέκπνληαη

Διαβάστε περισσότερα

10). ΣΤΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕ ΠΑΡΟΥΕ ΜΣ ΚΑΙ ΥΣ

10). ΣΤΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕ ΠΑΡΟΥΕ ΜΣ ΚΑΙ ΥΣ 10). ΣΤΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕ ΠΑΡΟΥΕ ΜΣ ΚΑΙ ΥΣ Σσποποιημένες παροτές ΥΣ Γηα ηελ ειεθηξνδόηεζε θάζε εζωηεξηθήο εγθαηάζηαζεο θαηαζθεπάδεηαη κία από ηηο «ηππνπνηεκέλεο» παξνρέο πνπ αλαθέξνληαη παξαθάηω. Γηα θάζε ηππνπνηεκέλε

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα!

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Cpyright 2013 Λόγος & Επικοινωνία // All rights Reserved Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Αυηό ηο παιχνίδι έχει ζηόχους: 1. ηελ εθγύκλαζε ηεο αθνπζηηθήο κλήκεο ησλ παηδηώλ 2. ηελ εμάζθεζε ζηελ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Εισαγωγή στη Φωτογραυία. Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Εισαγωγή στη Φωτογραυία. Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ Εισαγωγή στη Φωτογραυία Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP 1 ΜΑΘΗΜΑ 3 ο ΚΛΕΙΣΡΟ ΣΑΥΤΣΗΣΑ ΚΛΕΙΣΡΟΤ-ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΣΑΛΛΗΛΗ ΣΑΥΤΣΗΣΑ Σι είναι υωτογραυική μητανή; Από πνηα κέξε απνηειείηαη: 1. Φαθό

Διαβάστε περισσότερα

Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk)

Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk) Σεκηλάξην Τνκέα Λνγηζκηθνύ Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk) Περίιευε παροσζίαζες Τη είλαη ηα «Γίθηπα πνπ παξέρνληαη

Διαβάστε περισσότερα

ΙNCOFRUIT - (HELLAS).

ΙNCOFRUIT - (HELLAS). Πξνο ΟΛΑ ΤΑ ΜΔΛΗ Κε Σπλάδειθε Θέκα: Ιζπαλία & Γεξκαλία 5 ε ΔΒΓΟΜΑΓΑ 2011 (31 Ιαλ έσο 30 Φεβξ.2011) Παξαζέηνπκε θαησηέξσ: Αλαζθόπεζε ηεο 4 εο εβδνκάδνο 2011 κε ηηο ηηκέο ησλ εζπεξηδνεηδώλ πνπ δηακνξθώζεθαλ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΑΓΩΓΗ ΣΟ ΔΙΠΟΛΙΚΟ ΣΡΑΝΖΙΣΟΡ ΕΠΑΦΗ. ΜΕΡΟ Α: Απαραίτητεσ γνώςεισ

ΕΙΑΓΩΓΗ ΣΟ ΔΙΠΟΛΙΚΟ ΣΡΑΝΖΙΣΟΡ ΕΠΑΦΗ. ΜΕΡΟ Α: Απαραίτητεσ γνώςεισ ΕΙΑΓΩΓΗ ΣΟ ΔΙΠΟΛΙΚΟ ΣΡΑΝΖΙΣΟΡ ΕΠΑΦΗ ΜΕΡΟ Α: Απαραίτητεσ γνώςεισ Σν ηξαλδίζηνξ είλαη ην ζεκαληηθόηεξν «ελεξγό» ειεθηξνληθό εμάξηεκα. Είλαη κία δηάηαμε ε νπνία κπνξεί ζηελ έμνδν ηεο λα δώζεη ζήκα κεγαιύηεξεο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Διζαγφγή ζηη Φφηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Διζαγφγή ζηη Φφηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ Διζαγφγή ζηη Φφηογραθία Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP ΜΑΘΗΜΑ 1 ον ΔΙΑΓΩΓΗ ΣΟ ΧΔΙΡΙΜΟ ΣΗ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΚΗ ΜΗΧΑΝΗ Δξαζηηέρλεο Φσηνγξαθίδσ Σι είναι θφηογραθική μητανή; Από πνηα κέξε απνηειείηαη:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΑΓΩΓΖ ΣΗ ΣΑΛΑΝΣΩΔΗ

ΔΗΑΓΩΓΖ ΣΗ ΣΑΛΑΝΣΩΔΗ ΔΗΑΓΩΓΖ ΣΗ ΣΑΛΑΝΣΩΔΗ ΠΔΡΗΟΓΗΚΑ ΦΑΗΝΟΜΔΝΑ Πεξηνδηθά θαηλόκελα, ιέγνληαη ηα θαηλόκελα πνπ επαλαιακβάλνληαη κε ηνλ ίδην ηξόπν ζε ίζα ρξνληθά δηαζηήκαηα. Υαξαθηεξηζηηθά κεγέζε πεξηνδηθώλ θαηλνκέλωλ Πεξίνδνο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2013

ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2013 ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 7 ΜΑΪΟΥ 13 ΘΔΜΑ Α : (Α1) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα 33-335 (Α) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα 6 (Α3) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα (Α) α) Λάζνο β) Σωζηό γ) Σωζηό

Διαβάστε περισσότερα

Ο εμσηεξηθόο θύιηλδξνο κε ηηο ηζνδπλακηθέο γξακκέο: Οη ηζνδπλακηθέο επηθάλεηεο όπσο ηππώλνληαη από ην πξόγξακκα:

Ο εμσηεξηθόο θύιηλδξνο κε ηηο ηζνδπλακηθέο γξακκέο: Οη ηζνδπλακηθέο επηθάλεηεο όπσο ηππώλνληαη από ην πξόγξακκα: ηηο πξνζνκνηώζεηο πνπ αθνινπζνύλ εμεηάδεηαη ε πεξίπησζε ηνπ θπιίλδξνπ δηπιαζίσλ δηαζηάζεσλ θαη γίλεηαη εμέηαζε θάζε θπιίλδξνπ μερσξηζηά (εμσηεξηθνύ θαη εζσηεξηθνύ). Ο εμσηεξηθόο θύιηλδξνο κε ηηο ηζνδπλακηθέο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΓΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΚΤΠΡΟΤ Πξόγξακκα Δπηκόξθσζεο Τπνςεθίσλ Καζεγεηώλ Σερλνινγίαο. Ηιεθηξνληθά ΙΙ

ΠΑΙΓΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΚΤΠΡΟΤ Πξόγξακκα Δπηκόξθσζεο Τπνςεθίσλ Καζεγεηώλ Σερλνινγίαο. Ηιεθηξνληθά ΙΙ ΠΑΙΓΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΚΤΠΡΟΤ Πξόγξακκα Δπηκόξθσζεο Τπνςεθίσλ Καζεγεηώλ Σερλνινγίαο Ηιεθηξνληθά ΙΙ Γεπηέξα 14/3/2011 Δηδάζθσλ: Γηώξγνο Χαηδεησάλλνπ Τειέθσλν: 99653828 Ε-mail: georghios.h@cytanet.com.cy

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΗΡΙΟ ΠΤΡΗΝΙΚΗ ΦΤΙΚΗ ΑΚΗΗ 1 ΕΤΡΕΗ ΣΩΝ ΥΑΡΑΚΣΗΡΙΣΙΚΩΝ ΣΟΤ ΑΠΑΡΙΘΜΗΣΗ GEIGER-MULLER

ΕΡΓΑΣΗΡΙΟ ΠΤΡΗΝΙΚΗ ΦΤΙΚΗ ΑΚΗΗ 1 ΕΤΡΕΗ ΣΩΝ ΥΑΡΑΚΣΗΡΙΣΙΚΩΝ ΣΟΤ ΑΠΑΡΙΘΜΗΣΗ GEIGER-MULLER ΕΡΓΑΣΗΡΙΟ ΠΤΡΗΝΙΚΗ ΦΤΙΚΗ ΑΚΗΗ 1 ΕΤΡΕΗ ΣΩΝ ΥΑΡΑΚΣΗΡΙΣΙΚΩΝ ΣΟΤ ΑΠΑΡΙΘΜΗΣΗ GEIGER-MULLER ΘΕΩΡΗΣΙΚΗ ΕΙΑΓΩΓΗ Οη αθηίλεο γ αλαθαιύθζεθαλ ζην ηέινο ηνπ 1900 από ηνλ Vllard. Πξόθεηηαη γηα πνιύ δηεηζδπηηθή αθηηλνβνιία,

Διαβάστε περισσότερα

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67)

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Γηα λα επαλαθέξεηε ην FritzBox Fon WLAN 7140 ζηηο πξνεπηιεγκέλεο ηνπ ξπζκίζεηο

Διαβάστε περισσότερα

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Ναηαιία Σπαλνύ, spanou@igme.gr & natspanou@gmail.com Τερληθόο Γεσιόγνο (M.Sc.) Πεξηγξαθή Χάξηεο ρσξηθήο θαηαλνκήο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗ36. Άσκηση 1. Άσκηση 2. Οη δηεπζύλζεηο ησλ 4 σλ ππνδηθηύσλ είλαη νη αθόινπζεο. Υπνδίθηπν Α: 10.101.1.64/27 Υπνδίθηπν Β: 10.101.1.

ΠΛΗ36. Άσκηση 1. Άσκηση 2. Οη δηεπζύλζεηο ησλ 4 σλ ππνδηθηύσλ είλαη νη αθόινπζεο. Υπνδίθηπν Α: 10.101.1.64/27 Υπνδίθηπν Β: 10.101.1. Άσκηση 1 ΠΛΗ36 1. Η κόλε πεξίπησζε λα έρνπκε ζύγθξνπζε κεηαμύ παθέησλ ησλ δύν θόκβσλ είλαη λα ζηείιεη ν δεύηεξνο πξηλ πξνιάβεη λα πιεξνθνξεζεί γηα ηελ θαηάιεςε ηνπ δηάπινπ από ηνλ άιιν. Από ηε ζηηγκή πνπ

Διαβάστε περισσότερα

Φνξνινγηθέο ειαθξύλζεηο Γηεπθνιύλζεηο θνξνινγηθέο γηα ηελ αγνξά ζνκπώλ pellet) θαη μύινπ

Φνξνινγηθέο ειαθξύλζεηο Γηεπθνιύλζεηο θνξνινγηθέο γηα ηελ αγνξά ζνκπώλ pellet) θαη μύινπ ΚΑΣΑΛΟΓΟ 2011 Η VENETA STHUE βαζηδόκελε ζηε καθξνρξόληα εκπεηξία ζηελ θαηαζθεπή ζνκπώλ ζηελ πεξηνρή Σηξόιν ηεο Ιηαιίαο, δεκηνύξγεζε κεραλήκαηα πνπ είλαη εηο ζέζηλ λα εθκεηαιιεπηνύλ ζην κέγηζην ηε ζεξκόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Stylianos Kalaitzis Μνλνϋβξηδηζκνο 1 Γπν γνλείο, εηεξόδπγνη γηα ηνλ αιθηζκό θάλνπλ παηδηά. Πνία ε πηζαλόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΔΧΜΔΣΡΗΑ ΓΗΑ ΟΛΤΜΠΗΑΓΔ

ΓΔΧΜΔΣΡΗΑ ΓΗΑ ΟΛΤΜΠΗΑΓΔ ΒΑΓΓΔΛΖ ΦΤΥΑ 011 1 ΒΑΗΚΟΗ ΟΡΗΜΟΗ 11 ΓΤΝΑΜΖ ΖΜΔΗΟΤ Έζησ P ηπρόλ ζεκείν ηνπ επηπέδνπ θύθινπ C (O,R ) (πνπ βξίζθεηαη εθηόο ηνπ θπθιηθνύ δίζθνπ C (O,R ) ) θαη PT ε εθαπηνκέλε από ην P (T ην ζεκείν επαθήο )

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΣΙΜΟΛΟΓΙΑ ΣΗ ΧΑΜΗΛΗ ΣΑΗ

ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΣΙΜΟΛΟΓΙΑ ΣΗ ΧΑΜΗΛΗ ΣΑΗ ΗΡΩΝ ΘΕΡΜΟΗΛΕΚΣΡΙΚΗ Α.Ε. ΜΕ ΙΧΤ ΣΗΝ ΑΓΟΡΑ ΣΗ ΗΛΕΚΣΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ 2011 ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΣΙΜΟΛΟΓΙΑ ΣΗ ΧΑΜΗΛΗ ΣΑΗ Ρο εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στη Θήβα ΔΙΕΤΘΤΝΗ ΠΩΛΗΕΩΝ 1/1/2011 TA ΔΚΞΝΟΗΘΑ ΡΗΚΝΙΝΓΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΔΦAΛΑΗΟ 4 ΣΟ ΓΗΠΟΛΗΚΟ ΣΡΑΝΕΗΣΟΡ (BJT) 4.1. Σο Σρανδίζηορ

ΚΔΦAΛΑΗΟ 4 ΣΟ ΓΗΠΟΛΗΚΟ ΣΡΑΝΕΗΣΟΡ (BJT) 4.1. Σο Σρανδίζηορ ΚΔΦAΛΑΗΟ 4 ΣΟ ΓΗΠΟΛΗΚΟ ΣΡΑΝΕΗΣΟΡ (BJT) 4.1. Σο Σρανδίζηορ Η εμέιημε ηεο ηερλνινγίαο ηεο ειεθηξνληθήο κέρξη ηα ηέιε ηεο δεθαεηίαο ηνπ 1940, αθνινπζνύζε ηνπο ξπζκνύο αλάπηπμεο όισλ ησλ άιισλ θιάδσλ ηεο βηνκεραλίαο.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΓΑΣΖΡΗΑΚΔ ΑΚΖΔΗ ΒΗΟΛΟΓΗΑ

ΔΡΓΑΣΖΡΗΑΚΔ ΑΚΖΔΗ ΒΗΟΛΟΓΗΑ Δξγαζηεξηαθό Κέληξν Φπζηθώλ Δπηζηεκώλ Αγίωλ Αλαξγύξωλ 2/4/08 Τπεύζπλνο Δξγ. Κέληξνπ: Καιιίληθνο Υαξαθόπνπινο Δπηκέιεηα Παξνπζίαζε : Λακπξηλή ηαθάθα ΔΡΓΑΣΖΡΗΑΚΔ ΑΚΖΔΗ ΒΗΟΛΟΓΗΑ Γ ΛΤΚΔΗΟΤ (ΚΑΣΔΤΘΤΝΖ) Α. Δπίδξαζε

Διαβάστε περισσότερα

1. Οδηγίερ εγκαηάζηαζηρ και σπήζηρ έξςπνυν καπηών και τηθιακών πιζηοποιηηικών με σπήζη ηος λογιζμικού Μοzilla Thunderbird

1. Οδηγίερ εγκαηάζηαζηρ και σπήζηρ έξςπνυν καπηών και τηθιακών πιζηοποιηηικών με σπήζη ηος λογιζμικού Μοzilla Thunderbird 1. Οδηγίερ εγκαηάζηαζηρ και σπήζηρ έξςπνυν καπηών και τηθιακών πιζηοποιηηικών με σπήζη ηος λογιζμικού Μοzilla Thunderbird 1.1 Εγκαηάζηαζη ηυν οδηγών ηηρ έξςπνηρ κάπηαρ ζηο λογιζμικό Mozilla Thunderbird

Διαβάστε περισσότερα

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα «ην θνηλό θαη ην θύξην» (Γ.νισκόο) γηα λα ρηίδω πάληα κε ηνλ ίδηνλε ηξόπν, κε ηηο ίδηεο θαηαζθεπαζηηθέο θαη πιαζηηθέο πξννπηηθέο, κε ηελ ίδηαλε πάληνηε πίζηε θαη αγάπε.. Α.Κ.

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΝΗΜΗ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΕΛΕΓΚΤΕΣ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΝΗΜΗ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΕΛΕΓΚΤΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΝΗΜΗ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΕΛΕΓΚΤΕΣ Η ζεκεξηλή ξαγδαία εμέιημε ηεο ηερλνινγίαο ηεο κηθξνειεθηξνληθήο επέηξεςε ηελ θαηαζθεπή εηδηθώλ νινθιεξσκέλσλ θπθισκάησλ απνζήθεπζεο δεδνκέλσλ θαη πιεξνθνξηώλ θαηαιακβάλνπλ

Διαβάστε περισσότερα

Δίδακε όηη ηα ηδαληθά αέξηα ππαθνύνπλ ζηελ θαηαζηαηηθή εμίζσζε

Δίδακε όηη ηα ηδαληθά αέξηα ππαθνύνπλ ζηελ θαηαζηαηηθή εμίζσζε 1 ΠΡΑΓΜΑΣΙΚΑ ΑΕΡΙΑ.1 ΓΔΝΗΚΑ Δίδακε όηη ηα ηδαληθά αέξηα ππαθνύνπλ ζηελ θαηαζηαηηθή εμίζσζε P = RT (γηα έλα ol) Από ηε ζρέζε απηή παίξλνπκε Ζ = P / RT = 1 Γειαδή ν ιόγνο Ζ, πνπ νλνκάδεηαη παπάγονηαρ ζςμπιεζηόηηηαρ,

Διαβάστε περισσότερα

Γεώξγηνο Π. Καξακαλώιεο Ννζνθνκείν Αηηηθόλ 9 ε Εθπαηδεπηηθή δηεκεξίδα ΕΠΕΓΕ, Αζήλα 24-25 Σεπηεκβξίνπ 2011 πνηεο νη βαζηθέο αξρέο ηεο κεζόδνπ; θαηαγξαθή ελδναπιηθώλ πηέζεσλ ζηαηηθέο πηέζεηο αξρέο ηεο κεζόδνπ

Διαβάστε περισσότερα

Πληροθορίες για ηο μικροζκόπιο

Πληροθορίες για ηο μικροζκόπιο Πληροθορίες για ηο μικροζκόπιο Η επηινγή ηεο θαηάιιειεο κεγέζπλζεο ζην κηθξνζθόπην εμαξηάηαη από ην πξνο παξαηήξεζε αληηθείκελν. Η δπλαηόηεηα δηάθξηζεο ηωλ δηαθόξωλ ηκεκάηωλ ηνπ θπηηάξνπ νθείιεηαη ζην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 Σν ΚΔ.ΔΛ.Π.ΝΟ., Γξαθείν Θεζζαινλίθεο θαη ε Γηεύζπλζε Γεκόζηαο Τγείαο ηεο

Διαβάστε περισσότερα

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861 Οπγάνωζη και διοίκηζη ηοςπιζηικών επισειπήζεων (ξενοδοσεία, ηοςπιζηικά γπαθεία ) Α) ΑΔΙ ΣΔΙ και Β) ΑΠΟΦΟΙΣΟΙ ΤΠΟΥΡΔΩΣΙΚΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ και ΜΔΣΑΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ Ρν πξόγξακκα απηό ζρεδηάζηεθε γηα

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του μαστού: Παράγοντες Κινδύνου και Οικογενής Προδιάθεση

Καρκίνος του μαστού: Παράγοντες Κινδύνου και Οικογενής Προδιάθεση Καρκίνος του μαστού: Παράγοντες Κινδύνου και Οικογενής Προδιάθεση Ioanna Tzoulaki MSc PhD Lecturer in Epidemiology University of Ioannina School of Medicine & Imperial College School of Medicine Καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΔΤΝΑ ΔΠΙΥΔΙΡΗΜΑΣΙΚΟΣΗΣΑ Ν. ΡΔΘΤΜΝΗ - ΠΙΝΑΚΔ

ΔΡΔΤΝΑ ΔΠΙΥΔΙΡΗΜΑΣΙΚΟΣΗΣΑ Ν. ΡΔΘΤΜΝΗ - ΠΙΝΑΚΔ ΔΠΙΜΔΛΗΣΗΡΙΟ ΡΔΘΤΜΝΗ ΔΡΔΤΝΑ ΔΠΙΥΔΙΡΗΜΑΣΙΚΟΣΗΣΑ Ν. ΡΔΘΤΜΝΗ - ΠΙΝΑΚΔ 1) Μέγεζνο επηρείξεζεο: 60,0% 50,0% 40,0% 30,0% ειπά1 20,0% 10,0% 0,0% 0 1 2-9 10 ευρ 49 50 έυρ 249 2) Σνκέαο θύξηαο δξαζηεξηόηεηαο ηεο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΔΣΑΦΡΑΗ SUPER SEAL PRO

ΜΔΣΑΦΡΑΗ SUPER SEAL PRO ΜΔΣΑΦΡΑΗ SUPER SEAL PRO -Γηα επαγγεικαηηθή ρξήζε κόλν. Όηαλ ην ρξεζηκνπνηείηε θνξέζηε πξνζηαηεπηηθά γπαιηά θαη γάληηα. -Να κελ ρξεζηκνπνηείηε ζε θιεηζηνύ ηύπνπ ζπκπηεζηέο. ΗΜΑΝΣΙΚΗ ΗΜΔΙΩΗ Δμαηηίαο ηεο

Διαβάστε περισσότερα

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code)

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Page 1 Υποπλοίαρτος Ν. Πεηράκος ΠΝ Αηδένηα Γνύξεηνη Ίππνη (Trojan Horses) Ινί (Viruses) Worms Root-kit Page 2 Γνύξεηνο Ίππνο (Trojan Horse) Οξηζκόο: Πξόγξακκα

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενα Θέματα Οργανικής Χημείας

Προτεινόμενα Θέματα Οργανικής Χημείας Προτεινόμενα Θέματα Οργανικής Χημείας 1. 3 g θνξεζκέλεο κνλνζζελνύο αιθνόιεο Α αθπδαηώλνληαη κε ζέξκαλζε παξνπζία H 2 SO 4, νπόηε ζρεκαηίδεηαη πδξνγνλάλζξαθαο Β κε απόδνζε 60%. Γηα ηελ πνζόηεηα ηνπ Β πνπ

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Α Γ Ο Ρ Δ Τ Δ Σ Α Ι Η Υ Ρ Η Η Η Λ Δ Κ Σ Ρ Ι Κ Ο Τ Κ Α Σ Α Β Ι Γ Ι Ο Τ

Α Π Α Γ Ο Ρ Δ Τ Δ Σ Α Ι Η Υ Ρ Η Η Η Λ Δ Κ Σ Ρ Ι Κ Ο Τ Κ Α Σ Α Β Ι Γ Ι Ο Τ ΟΓΗΓΙΔ ΔΓΚΑΣΑΣΑΗ ΔΝΘΔΣΟΤ Α Π Α Γ Ο Ρ Δ Τ Δ Σ Α Ι Η Υ Ρ Η Η Η Λ Δ Κ Σ Ρ Ι Κ Ο Τ Κ Α Σ Α Β Ι Γ Ι Ο Τ Τνπνζεηήζηε ηα θιηπ ηνπ λεξνρύηε ζηηο εγθνπέο πνπ βξίζθνληαη θάηω από ην λεξνρύηε (Σρ. 1). ημείωζη: αλάινγα

Διαβάστε περισσότερα

Το φαινόμενο Doppler

Το φαινόμενο Doppler - Τη είλαη ην θαηλόκελν Doppler; Το φαινόμενο Doppler Δίλαη ε αιιαγή ζηελ παξαηεξνύκελε ζπρλόηεηα ελόο θύκαηνο, ιόγσ ηεο ζρεηηθήο θίλεζεο παξαηεξεηή πεγήο. Τν θαηλόκελν κειέηεζε θαη εμήγεζε ν Απζηξηαθόο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΓΘΑ ΖΤΘΟΠΟΘΘΑ. Ζ καγηά παίδεη ζεκαληηθό ξόιν ζηε δηαδηθαζία ηεο πέςεο ζηα θαηνηθίδηα θαη ζηα δώα αλαπαξαγσγήο.

ΜΑΓΘΑ ΖΤΘΟΠΟΘΘΑ. Ζ καγηά παίδεη ζεκαληηθό ξόιν ζηε δηαδηθαζία ηεο πέςεο ζηα θαηνηθίδηα θαη ζηα δώα αλαπαξαγσγήο. ΜΑΓΘΑ ΖΤΘΟΠΟΘΘΑ Ζ καγηά δπζνπνηίαο παξάγεηαη από ηελ θαιιηέξγεηα ηνπ Saccharomyces Cerevisiae θαη έρεη πςειή ζξεπηηθή αμία γηα ηελ δηαηξνθή ησλ δώσλ. Φαξαθηεξίδεηαη από: Υςειή πεξηεθηηθόηεηα ζε πξσηεΐλεο

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD

Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD Γηα ηε δηεπθόιπλζή ζαο θαηά ην switch-off ηεο πεξηνρήο ηεο Πεινπνλλήζνπ έρνπκε πξνζζέζεη ζηνπο ςεθηαθνύο καο δέθηεο κία λέα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ β. ΣΟ ΠΝΕΤΜΑΣΙΚΟ ΜΑ ΚΕΝΣΡΟ γ. Η ΠΑΝΟΡΑΜΙΚΗ ΘΕΗ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ. Η Εθθιεζία ηνπ ρσξηνύ καο, ε Αγία Άλλα, είλαη θηηζκέλε πξηλ πνιιά

Διαβάστε περισσότερα

Airsoft Gun κε Φσηεηλό Γείθηε LASER Εμπορική Air Sport Gun 777 Ονομαζία: Διανομέας: V&P MANOLI ΔΠΙΧΔΙΡΗΔΙ ΛΣΓ Item No.: 777 Χώρα Προέλεσζης:

Airsoft Gun κε Φσηεηλό Γείθηε LASER Εμπορική Air Sport Gun 777 Ονομαζία: Διανομέας: V&P MANOLI ΔΠΙΧΔΙΡΗΔΙ ΛΣΓ Item No.: 777 Χώρα Προέλεσζης: 1 Airsoft Gun κε Φσηεηλό Γείθηε LASER Air Sport Gun 777 V&P MANOLI ΔΠΙΧΔΙΡΗΔΙ ΛΣΓ Item No.: 777 2 Airsoft Gun κε Φσηεηλό Γείθηε LASER LH V&P MANOLI ΔΠΙΧΔΙΡΗΔΙ ΛΣΓ Item No.: ΧΚ918Α 3 Airsoft Gun κε Φσηεηλό

Διαβάστε περισσότερα

Intel Accelerate Your Code

Intel Accelerate Your Code Intel Accelerate Your Code Semester Project at Parallel & Distributed systems Dimitrios S. Tsiktsiris University of Western Macedonia Department of Informatics & Telecommunications Engineering Kozani,

Διαβάστε περισσότερα

Χορήγηζη ΗΧΜΒ ζε ορθοπαιδικό τειροσργείο σπό περιοτική αναιζθηζία

Χορήγηζη ΗΧΜΒ ζε ορθοπαιδικό τειροσργείο σπό περιοτική αναιζθηζία Χορήγηζη ΗΧΜΒ ζε ορθοπαιδικό τειροσργείο σπό περιοτική αναιζθηζία Δρ Σηαμάηιος Α. Παπαδάκης Ορθοπαιδικός Χειροσργός Επιμεληηής Α - Ε.Σ.Υ. Δ Ορθοπαιδική Κλινική Γ.Ν.Α. KAT Αγαπεηέ Γηαηξέ.. Υειρόγραθο κείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΟ ΔΙΑΣ. EURO 01-2080 3/4 23,00 01-2182 1" 23,00 01-2018 3/4 22,50 01-2018/1 1" 22,50 01-2019 1/2 22,50

ΚΩΔΙΚΟ ΔΙΑΣ. EURO 01-2080 3/4 23,00 01-2182 1 23,00 01-2018 3/4 22,50 01-2018/1 1 22,50 01-2019 1/2 22,50 ΚΩΔΙΚΟ ΔΙΑΣ. EURO 01-2080 3/4 23,00 01-2182 1" 23,00 ΚΩΔΙΚΟ ΔΙΑΣ. EURO 01-2018 3/4 22,50 01-2018/1 1" 22,50 01-2019 1/2 22,50 20 MIC 10 ΜΙC 80 MIC 10 MIC 0,4 MIC 5 MIC 10 MIC 01-2020 01-2021 01-2034 01-2035

Διαβάστε περισσότερα

Ανίτνεσζη Kσκλοθορούνηων Kαρκινικών Kσηηάρων (KKK) με ηην ηετνική ηης

Ανίτνεσζη Kσκλοθορούνηων Kαρκινικών Kσηηάρων (KKK) με ηην ηετνική ηης Ανίτνεσζη Kσκλοθορούνηων Kαρκινικών Kσηηάρων (KKK) με ηην ηετνική ηης multiplex PCR ΜΘΥΑΛΗ ΚΟΤΣΘΛΘΕΡΗ, MD, Ph.D Καθηγηηής Πειραμαηικης Φσζιολογίας, Θαηρική τολή, Παν/μίοσ Αθηνών Η αλίρλεπζε ηεο ύπαξμεο

Διαβάστε περισσότερα

Διάρηζηα Δπηθαιύπηνληα Γέλδξα

Διάρηζηα Δπηθαιύπηνληα Γέλδξα Διάρηζηα Δπηθαιύπηνληα Γέλδξα Οξηζκόο Δύξεζε Δπηθαιύπηνληνο Γέλδξνπ κε Διάρηζην Βάξνο, δειαδή ειάρηζην άζξνηζκα βαξώλ αθκώλ Αιγόξηζκνη Prim, Kruskal, Baruvka Βαζίδνληαη ζηελ ηερληθή ηεο Απιεζηίαο Η νξζόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

Φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων και συμπεριφορά Γ.Δ. Σιουρούνης Διάλεξη 8

Φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων και συμπεριφορά Γ.Δ. Σιουρούνης Διάλεξη 8 Φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων και συμπεριφορά Γ.Δ. Σιουρούνης Διάλεξη 8 1 Δηζόδεκα αλά εβδνκάδα Προσφορά εργασίας D θιίζε = w G E 1 iii Δηζόδεκα Αλάπαπζε Δξγαζία i ii 2 0 F T Γηαζέζηκνο ρξόλνο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43

ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43 ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43 Κα ακαθένεηε 5 εονςπασθέξ πώνεξ θαη κα βνείηε ημ είδμξ ημο μνοθημύ ημοξ πιμύημο. Πμημη πανάγμκηεξ επηηνέπμοκ ηεκ θαηαζθεοή μεγάιςκ ηεπκηθώκ ένγςκ; Ε ελόνολε (ελαγςγή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Υδπαςλικό Πλήγμα. 1.1 Ειζαγυγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Υδπαςλικό Πλήγμα. 1.1 Ειζαγυγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 1.1 Ειζαγυγή Τν πδξαπιηθό πιήγκα ή πιήγκα θξηνύ είλαη έλα κε-κόληκν θαηλόκελν Υδξαπιηθήο πνπ δεκηνπξγείηαη από απόηνκεο κεηαβνιέο ηεο ηαρύηεηαο ή ηεο πίεζεο ζηνπο θιεηζηνύο αγσγνύο. Τέηνηεο

Διαβάστε περισσότερα

Ομείεο θαη ρξόληεο επηδξάζεηο ηεο ζσκαηηθήο άζθεζεο ζε αζεξνγελεηηθνύο παξάγνληεο θηλδύλνπ

Ομείεο θαη ρξόληεο επηδξάζεηο ηεο ζσκαηηθήο άζθεζεο ζε αζεξνγελεηηθνύο παξάγνληεο θηλδύλνπ Ομείεο θαη ρξόληεο επηδξάζεηο ηεο ζσκαηηθήο άζθεζεο ζε αζεξνγελεηηθνύο παξάγνληεο θηλδύλνπ Βαζίιεο Μνύγηνο Καζεγεηήο βηνρεκείαο ηεο άζθεζεο ΤΔΦΑΑ ΑΠΘ http://users.auth.gr/mougios Η άζθεζε κεηώλεη ηνπο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΔΦΑΛΑΙΟ 1 ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ (BALANCE SHEET)

ΔΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΔΦΑΛΑΙΟ 1 ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ (BALANCE SHEET) ΔΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΔΦΑΛΑΙΟ 1 ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ (BALANCE SHEET) 1 Έλλνηα ηνπ Ιζνινγηζκνύ Ο Ιζνινγηζκόο είλαη έλαο πίλαθαο πνπ δείρλεη ηελ νηθνλνκηθή θαηάζηαζε ηεο επηρείξεζεο ζε κηα δεδνκέλε ζηηγκή Σηνλ

Διαβάστε περισσότερα

Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία

Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ Α.Ε Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία Πνηνί είκαζηε Η ΜΙΝΔΡΑΛ ΥΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΣΑ Α.Δ. μεθίλεζε ηελ πνξεία ηεο ην 1976. Από ηελ αξρή ζπλεξγαζηήθακε κε πξωηνπόξνπο εηαηξείεο ζηνλ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΙ ΧΑΛΚΙΔΑ ΣΕΦ ΣΜΗΜΑ ΣΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΑΕΡΟΚΑΦΩΝ εκεηώζεηο εξγαζηεξίνπ «Αλαινγηθά Ηιεθηξνληθά», πγγξαθέαο: Χ. Λακπξόπνπινο, Έθδνζε 1ε

ΣΕΙ ΧΑΛΚΙΔΑ ΣΕΦ ΣΜΗΜΑ ΣΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΑΕΡΟΚΑΦΩΝ εκεηώζεηο εξγαζηεξίνπ «Αλαινγηθά Ηιεθηξνληθά», πγγξαθέαο: Χ. Λακπξόπνπινο, Έθδνζε 1ε ΑΚΗΗ 2 σνέτεια ζηη γνωριμία με ηα όργανα και ηην διαδικαζία καηαζκεσής ηων κσκλωμάηων ηοσ εργαζηηρίοσ 2.. Πείξακα: ΠΑΛΜΟΓΡΑΦΟ ΓΔΝΝΗΣΡΙΑ ΚΤΜΑΣΟΜΟΡΦΩΝ 2... Έλλνηεο απαξαίηεηεο γηα ηελ εθηέιεζε ηνπ Πεηξάκαηνο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΝΟΜΔΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΠΟΚΑΣΑΣΑΗ ΜΔΣΑ ΑΠΟ ΑΡΘΡΟΚΟΠΗΗ ΙΥΙΟΤ ΓΙΑΡΚΔΙΑ 6 ΔΒΓΟΜΑΓΩΝ

ΠΡΟΣΔΙΝΟΜΔΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΠΟΚΑΣΑΣΑΗ ΜΔΣΑ ΑΠΟ ΑΡΘΡΟΚΟΠΗΗ ΙΥΙΟΤ ΓΙΑΡΚΔΙΑ 6 ΔΒΓΟΜΑΓΩΝ ΠΡΟΣΔΙΝΟΜΔΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΠΟΚΑΣΑΣΑΗ ΜΔΣΑ ΑΠΟ ΑΡΘΡΟΚΟΠΗΗ ΙΥΙΟΤ ΓΙΑΡΚΔΙΑ 6 ΔΒΓΟΜΑΓΩΝ (Τπεύζπλνο Ιαηξόο : Α. Παπαβαζηιείνπ) (Τπεύζπλνη Φπζ/ηέο: Ισαθεηκίδεο ηαύξνο θηλ. 6977223666, Καξακέξε Καηεξίλα θηλ. 6944701324)

Διαβάστε περισσότερα

DOM. Γηδάζθνληεο: Π. Αγγειάηνο, Γ. Εήλδξνο Δπηκέιεηα δηαθαλεηώλ: Π. Αγγειάηνο. Σρνιή Ζιεθηξνιόγωλ Μεραληθώλ θαη Μεραληθώλ Υπνινγηζηώλ

DOM. Γηδάζθνληεο: Π. Αγγειάηνο, Γ. Εήλδξνο Δπηκέιεηα δηαθαλεηώλ: Π. Αγγειάηνο. Σρνιή Ζιεθηξνιόγωλ Μεραληθώλ θαη Μεραληθώλ Υπνινγηζηώλ DOM Γηδάζθνληεο: Π. Αγγειάηνο, Γ. Εήλδξνο Δπηκέιεηα δηαθαλεηώλ: Π. Αγγειάηνο Σρνιή Ζιεθηξνιόγωλ Μεραληθώλ θαη Μεραληθώλ Υπνινγηζηώλ Σηόρνο ηεο ώξαο Δμνηθείωζε κε ην DOM Γέληξν DOM: Γηάζρηζε Τξνπνπνίεζε

Διαβάστε περισσότερα

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ.

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΓΑΘΡΙΑ Π. 1,2, ΓΑΘΡΙΑΠ Θ. 1, ΚΖΡΠΗΝ- ΓΑΘΡΙΑ Γ. 1,3,4, ΘΑΡΠΗΑΟΓΑΛΖΠ Ι. 1,5, Α ΛΑΠΡΑΠΗΝ Α. 1,4,6, ΛΗΘΝΙΑΝΠ ΠΘΔΛΡΔΟΖΠ 6. 1. Δ Ρ Α Η Ο Δ Η Α Φ Ο

Διαβάστε περισσότερα

4 ε ΕΡΓΑΙΑ ΓΙΑ ΣΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΜΟΡΦΑ ΚΡΑΜΑΣΑ ΚΑΙ ΝΑΝΟΔΟΜΗΜΕΝΑ ΤΛΙΚΑ Δηδάζθσλ: θ. ηγάιαο

4 ε ΕΡΓΑΙΑ ΓΙΑ ΣΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΜΟΡΦΑ ΚΡΑΜΑΣΑ ΚΑΙ ΝΑΝΟΔΟΜΗΜΕΝΑ ΤΛΙΚΑ Δηδάζθσλ: θ. ηγάιαο 4 ε ΕΡΓΑΙΑ ΓΙΑ ΣΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΜΟΡΦΑ ΚΡΑΜΑΣΑ ΚΑΙ ΝΑΝΟΔΟΜΗΜΕΝΑ ΤΛΙΚΑ Δηδάζθσλ: θ. ηγάιαο Μπζηεξίδνπ Εκκαλνπέια (ΑΜ 861) Σεηάξηε 8 Δεθεκβξίνπ 2010 Άμορφα Κράματα Τα ζηεξεά πιηθά ηα νπνία εκθαλίδνληαη ζηε θύζε

Διαβάστε περισσότερα

Μεηαζρεκαηηζηέο. ηόρνη. Με ηε ζπκπιήξσζε ηεο ελόηεηαο απηήο ν καζεηήο πξέπεη λα είλαη ζε ζέζε:

Μεηαζρεκαηηζηέο. ηόρνη. Με ηε ζπκπιήξσζε ηεο ελόηεηαο απηήο ν καζεηήο πξέπεη λα είλαη ζε ζέζε: Μεηαζρεκαηηζηέο ηόρνη Με ηε ζπκπιήξσζε ηεο ελόηεηαο απηήο ν καζεηήο πξέπεη λα είλαη ζε ζέζε: 1) Να γλσξίδεη ηη είλαη ν κεηαζρεκαηηζηήο θαη πώο είλαη θαηαζθεπαζκέλνο. 2) Να δηαηππώλεη ηελ αξρή ιεηηνπξγίαο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΣΖΡΑ ΒΗΟΜΑΕΑ EKOPAL ΠΔΡΗΓΡΑΦΖ. Ο θαπζηήξαο UNIVERSΑL είλαη έλαο «απηνθαζαξηδόκελνο» θαπζηήξαο θαηάιιεινο γηα θαύζε ζηεξεώλ θαπζίκσλ βηνκάδαο, όπσο:

ΚΑΤΣΖΡΑ ΒΗΟΜΑΕΑ EKOPAL ΠΔΡΗΓΡΑΦΖ. Ο θαπζηήξαο UNIVERSΑL είλαη έλαο «απηνθαζαξηδόκελνο» θαπζηήξαο θαηάιιεινο γηα θαύζε ζηεξεώλ θαπζίκσλ βηνκάδαο, όπσο: ΠΔΡΗΓΡΑΦΖ Ο θαπζηήξαο UNIVERSΑL είλαη έλαο «απηνθαζαξηδόκελνο» θαπζηήξαο θαηάιιεινο γηα θαύζε ζηεξεώλ θαπζίκσλ βηνκάδαο, όπσο: Ο θαπζηήξαο είλαη θαηαζθεπαζκέλνο εμ νινθιήξνπ από ρπηνζίδεξν (καληέκη). Ο

Διαβάστε περισσότερα

H ΑΦΑΛΗΖ ΠΗΣΧΔΧΝ (ΔΝΑ ΚΛΑΓΟ ΑΦΑΛΗΖ, ΚΤΡΗΧ ΣΖ ΟΗΚΟΝΟΜΗΚΖ ΚΡΗΖ) Γεώξγηνο Ναπ. Ξαλζνύιεο Γηθεγόξνο, Γξ. Ννκηθήο Ννκηθόο ύκβνπινο

H ΑΦΑΛΗΖ ΠΗΣΧΔΧΝ (ΔΝΑ ΚΛΑΓΟ ΑΦΑΛΗΖ, ΚΤΡΗΧ ΣΖ ΟΗΚΟΝΟΜΗΚΖ ΚΡΗΖ) Γεώξγηνο Ναπ. Ξαλζνύιεο Γηθεγόξνο, Γξ. Ννκηθήο Ννκηθόο ύκβνπινο H ΑΦΑΛΗΖ ΠΗΣΧΔΧΝ (ΔΝΑ ΚΛΑΓΟ ΑΦΑΛΗΖ, ΚΤΡΗΧ ΣΖ ΟΗΚΟΝΟΜΗΚΖ ΚΡΗΖ) Γεώξγηνο Ναπ. Ξαλζνύιεο Γηθεγόξνο, Γξ. Ννκηθήο Ννκηθόο ύκβνπινο 1 ΑΦΑΛΗΕΟΜΔΝΟΗ α. ΔΛΛΖΝΗΚΔ & ΞΔΝΔ ΔΠΗΥΔΗΡΖΔΗ ΜΔ ΔΓΡΑ ΣΖΝ ΔΛΛΑΓΑ θαζώο θαη β.

Διαβάστε περισσότερα

Διιεληθά Σειρά Moov Δγτειρίδιο τρήζηη Δνημέρφζης ταρηών Web Αλαζεώξεζε: R00 (2010/05) Πώς να ενημερώζφ ηοσς τάρηες; Υπάξρνπλ ηέζζεξα βήκαηα γηα ηελ ελεκέξσζε ηνπ ράξηε. Βήκα

Διαβάστε περισσότερα

Ποηο είδος ποδειάηοσ είλαη θαηάιιειο γηα ζέλα;

Ποηο είδος ποδειάηοσ είλαη θαηάιιειο γηα ζέλα; Ποηο είδος ποδειάηοσ είλαη θαηάιιειο γηα ζέλα; Έλα από ηα κσζηηθά γηα λα εσταρηζηεζείς ηελ ποδειαζία είλαη λα έτεης ηο θαηάιιειο ποδήιαηο γηα ζέλα. Ασηό ποσ ηαηρηάδεη ζηολ ηρόπο δωή ζας θαη ηελ ζωκαηηθή

Διαβάστε περισσότερα

Λπρλία παξαγσγήο αθηίλσλ Υ. Λαβδάς Ελεσθέριος Τετνολόγος Ακηινολόγος ΜSc Ιαηρική Φσζική Dr Υπολογιζηική Τομογραθία

Λπρλία παξαγσγήο αθηίλσλ Υ. Λαβδάς Ελεσθέριος Τετνολόγος Ακηινολόγος ΜSc Ιαηρική Φσζική Dr Υπολογιζηική Τομογραθία Λπρλία παξαγσγήο αθηίλσλ Υ Λαβδάς Ελεσθέριος Τετνολόγος Ακηινολόγος ΜSc Ιαηρική Φσζική Dr Υπολογιζηική Τομογραθία o ηελ αθηηλνινγία παξάγνπκε εηθόλεο. o Δίκαζηε θσηνγξάθνη??? o Ζ θσηνγξαθία δεκηνπξγείηαη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ. Ισάλλεο Παπαληθνιάνπ

ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ. Ισάλλεο Παπαληθνιάνπ ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ Ισάλλεο Παπαληθνιάνπ Η πνδειαζία είλαη κηα επράξηζηε δξαζηεξηόηεηα κε πνιιά πιενλεθηήκαηα, δηαδεδνκέλε παγθνζκίσο. Ωζηόζν, ππάξρνπλ παξάγνληεο πνπ ζέηνπλ ηελ ζσκαηηθή καο αθεξαηόηεηα ζε θίλδπλν

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 2 Εηζαγωγή ζηελ Επεμεξγαζία Υγξώλ Απνβιήηωλ Σηάδηα Επεμεξγαζίαο

Διάλεξη 2 Εηζαγωγή ζηελ Επεμεξγαζία Υγξώλ Απνβιήηωλ Σηάδηα Επεμεξγαζίαο Διάλεξη 2 Εηζαγωγή ζηελ Επεμεξγαζία Υγξώλ Απνβιήηωλ Σηάδηα Επεμεξγαζίαο Σηάδηα επεμεξγαζίαο πγξψλ απνβιήησλ Πξσηνβάζκηα ή Μεραληθή Δπεμεξγαζία Γεπηεξνβάζκηα ή Βηνινγηθή Δπεμεξγαζία Τξηηνβάζκηα ή Χεκηθή

Διαβάστε περισσότερα

φιλικές προς το περιβάλλον

φιλικές προς το περιβάλλον H εηαηξεία καο παξέρεη θαηαζθεπέο θαη εξγαζίεο εθαξκνζκέλεο κεραληθήο κε ηηο δηθέο ηεο δεκηνπξγηθέο θαη πξνεγκέλεο ηερλνινγίεο φιλικές προς το περιβάλλον όηη ζα κπνξνύζαηε λα εθθξάζεηε ηα ζπλαηζζήκαηα

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT Οπηηθέο Δπηθνηλσλίεο Μαγδάιεο Δκκαλνπήι ΑΔΜ: 1621 e-mail: emagdali@csd.auth.gr

PROJECT Οπηηθέο Δπηθνηλσλίεο Μαγδάιεο Δκκαλνπήι ΑΔΜ: 1621 e-mail: emagdali@csd.auth.gr PROJECT Οπηηθέο Δπηθνηλσλίεο Μαγδάιεο Δκκαλνπήι ΑΔΜ: 1621 e-mail: emagdali@csd.auth.gr Τν ζύζηεκά καο, θαίλεηαη ζην παξαθάησ ζρήκα: H εξγαζία έγηλε ρξεζηκνπνηώληαο ένα κήθνο θύκαηνο. Θα κπνξνύζακε λα βάινπκε

Διαβάστε περισσότερα

Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ.

Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ. Η Νοζηλεςηική Γιεπγαζία ζε Αζθενείρ με Κ.Ν.Μ. ΜΠΙΛΙΛΗ ΑΝΑΣΑΙΑ Νοσηλεύτρια Σ.Δ. ΜSc Προϊσταμένη τμήματος ΦΙΑπ Γ.Ν. ΚΑΣ ΜΟΥΙΓΗ ΘΔΜΙΣΟΚΛΗ Νοσηλεστής Σ.Δ. τμήματος ΦΙΑπ Γ.Ν. ΚΑΣ ΒΟΤΡΛΔΓΚΑ ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ Νοσηλεύτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΖΑΚΙ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΓΙΑ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΚΕΦΑΛΑΣ Α. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΖΑΚΙ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΓΙΑ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΚΕΦΑΛΑΣ Α. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΖΑΚΙ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΓΙΑ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΚΕΦΑΛΑΣ Α. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Διπλ. ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ Τηλ Fax: 25410-26494 Κιν: 6937204580 Τν ζπγθεθξηκέλν ζύζηεκα

Διαβάστε περισσότερα

«ΜΔΣΑΦΟΡΑ ΚΟΛΛΟΔΙΓΩΝ Δ ΑΚΟΡΔΣΑ ΠΟΡΩΓΗ ΜΔΑ»

«ΜΔΣΑΦΟΡΑ ΚΟΛΛΟΔΙΓΩΝ Δ ΑΚΟΡΔΣΑ ΠΟΡΩΓΗ ΜΔΑ» ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΩΝ ΠΟΛΤΣΔΥΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΣΜΖΜΑ ΠΟΛΗΣΗΚΩΝ ΜΖΥΑΝΗΚΩΝ ΔΡΓΑΣΖΡΗΟ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ ΠΔΡΗΒΑΛΛΟΝΣΟ «ΜΔΣΑΦΟΡΑ ΚΟΛΛΟΔΙΓΩΝ Δ ΑΚΟΡΔΣΑ ΠΟΡΩΓΗ ΜΔΑ» ΓΗΑΣΡΗΒΖ ΓΗΠΛΩΜΑΣΟ ΔΗΓΗΚΔΤΖ ΠΟΛΤΞΔΝΗ Ν. ΜΗΣΡΟΠΟΤΛΟΤ Υεκηθνύ Μεραληθνύ

Διαβάστε περισσότερα

Παξάδεηγκα εθαξκνγήο ζπζηεκάησλ Α.Π.Ε. ζε μελνδνρεηαθή κνλάδα ζηελ Κξήηε

Παξάδεηγκα εθαξκνγήο ζπζηεκάησλ Α.Π.Ε. ζε μελνδνρεηαθή κνλάδα ζηελ Κξήηε Σσνεργαζίες για ηην προώθηζη ηης περιθερειακής καινοηομίας ζε νηζιωηικές περιοτές Παξάδεηγκα εθαξκνγήο ζπζηεκάησλ Α.Π.Ε. ζε μελνδνρεηαθή κνλάδα ζηελ Κξήηε Δημήηρης Αλ. Καηζαπρακάκης Γιώργος Ζηδιανάκης

Διαβάστε περισσότερα

Φςζική μελέηη ακηινοβολίαρ LASER

Φςζική μελέηη ακηινοβολίαρ LASER Φςζική μελέηη ακηινοβολίαρ LASER 1. θνπόο θνπόο ηεο άζθεζεο είλαη ε εμνηθείσζε ηνπ ζπνπδαζηή κε ηα βαζηθά ραξαθηεξηζηηθά ηεο αθηηλνβνιίαο laser θαη ε κειέηε ηνπ θαηλνκέλνπ ηεο πεξίζιαζεο ηελ άζθεζε ζα

Διαβάστε περισσότερα

Έργο: «ταθμός E/K Ελ. Βενιζέλος στο Ν. Ικόνιο Κατασκευή Ν. Προβλήτα I» ΚΤΡΙΟ ΔΡΓΟΤ: Ο.Λ.Π. Α.Δ.

Έργο: «ταθμός E/K Ελ. Βενιζέλος στο Ν. Ικόνιο Κατασκευή Ν. Προβλήτα I» ΚΤΡΙΟ ΔΡΓΟΤ: Ο.Λ.Π. Α.Δ. Έργο: «ταθμός E/K Ελ. Βενιζέλος στο Ν. Ικόνιο Κατασκευή Ν. Προβλήτα I» ΚΤΡΙΟ ΔΡΓΟΤ: Ο.Λ.Π. Α.Δ. ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2007 ΠΡΟΫΠΑΡΧΟΤΑ ΚΑΣΑΣΑΗ 2005 ΚΟΠΟ ΚΑΣΑΚΕΤΗ ΣΟΤ ΕΡΓΟΤ Δπέθηαζε ησλ ρεξζαίσλ ρώξσλ απνζήθεπζεο

Διαβάστε περισσότερα

10 Ημέρες / 07 Διανσκηερεύζεις Ανατωρήζεις 12/11, 26/11, 10/12, 07/01, 21/01, 11/02, 25/02, 10/03, 24/03

10 Ημέρες / 07 Διανσκηερεύζεις Ανατωρήζεις 12/11, 26/11, 10/12, 07/01, 21/01, 11/02, 25/02, 10/03, 24/03 10 Ημέρες / 07 Διανσκηερεύζεις Ανατωρήζεις 12/11, 26/11, 10/12, 07/01, 21/01, 11/02, 25/02, 10/03, 24/03 1 η ημέρα: ΑΘΗΝΑ ΜΠΑΝΓΚΟΚ πγθέληξσζε ζην αεξνδξόκην Διεπζέξηνο Βεληδέινο, θαη αλαρώξεζε γηα Μπαλγθόθ.Γηαλπθηέξεπζε

Διαβάστε περισσότερα

ζρήκα 1 β τπόπορ (από σύγκπιση τπιγώνων):

ζρήκα 1 β τπόπορ (από σύγκπιση τπιγώνων): o Λύκειο Εακύνθος Γεσκεηξία Α Λπθείνπ Κεθάιαην 3ν Άζθεζε Α Γίλεηαη νξζνγώλην ηξίγσλν ΑΒΓ 90 0 θαη ΓΓ δηρνηόκνο ηεο γσλίαο. Να δείμεηε όηη:. Τν ζεκείν Γ απέρεη ηελ ίδηα απόζηαζε από ηηο πιεπξέο ΑΓ θαη ΒΓ.

Διαβάστε περισσότερα

Εμεηδηθεπκέλεο Εθαξκνγέο. Εληνπηζκνύ Ορεκάηωλ

Εμεηδηθεπκέλεο Εθαξκνγέο. Εληνπηζκνύ Ορεκάηωλ visit us on www.navigateltd.gr / e-mail: info@navigateltd.gr /Tel:2104921786 Let us navigate you to success Εμεηδηθεπκέλεο Εθαξκνγέο Εληνπηζκνύ Ορεκάηωλ Τειεκαηηθή δηαρείξηζε νρεκάηωλ: ην κεγαιύηεξν όπιν

Διαβάστε περισσότερα

Παμελλήμιο χολικό Δίκτυο ΠΑΝΔΠΙΣΖΜΙΟ ΚΡΖΣΖ. Το Δίκτυο στην υπηρεσία της Εκπαίδευσης ΚΔΝΣΡΟ ΔΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ & ΔΙΚΣΤΩΝ

Παμελλήμιο χολικό Δίκτυο ΠΑΝΔΠΙΣΖΜΙΟ ΚΡΖΣΖ. Το Δίκτυο στην υπηρεσία της Εκπαίδευσης ΚΔΝΣΡΟ ΔΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ & ΔΙΚΣΤΩΝ Παμελλήμιο χολικό Δίκτυο Το Δίκτυο στην υπηρεσία της Εκπαίδευσης ΠΑΝΔΠΙΣΖΜΙΟ ΚΡΖΣΖ ΚΔΝΣΡΟ ΔΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ & ΔΙΚΣΤΩΝ Υορέας υλοποίησης υπηρεσιώμ βίμτεο Παμελλήμιου χολικού Δικτύου. Ο Δ Ζ Γ Ι Δ Κ Ω Δ Ι Κ Ο

Διαβάστε περισσότερα

ύνολο μεπιζμάηων / Καθαπά κέπδη ππο θόπων Υπνινγίδεηαη εάλ δηαηξέζνπκε ην ζπλνιηθό κέξηζκα κε ην ζύλνιν ησλ θεξδώλ πξν θόξσλ ηεο ίδηαο ρξήζεο.

ύνολο μεπιζμάηων / Καθαπά κέπδη ππο θόπων Υπνινγίδεηαη εάλ δηαηξέζνπκε ην ζπλνιηθό κέξηζκα κε ην ζύλνιν ησλ θεξδώλ πξν θόξσλ ηεο ίδηαο ρξήζεο. ΓΔΙΚΣΔ ΥΡΗΜΑΣΙΣΗΡΙΟΤ 1. ΑΠΟΓΟΗ Δ ΣΑΜΙΑΚΗ ΡΟΗ ΑΝΑ ΜΔΣΟΥΗ Σαμιακή ποή ανά μεηοσή / σπημαηιζηηπιακή ηιμή μεηοσήρ Υπνινγίδεηαη εάλ δηαηξέζνπκε ηελ ηακεηαθή ξνή (θαζαξά θέξδε πξν θόξσλ + απνζβέζεηο) κε ηελ

Διαβάστε περισσότερα

Πεξηερόκελα. ρήκαηα. Κεθάιαην 7ν ΔΛΑΣΗΚΖ ΓΡΑΜΜΖ ΤΠΔΡΣΑΣΗΚΟΗ ΦΟΡΔΗ 7-1

Πεξηερόκελα. ρήκαηα. Κεθάιαην 7ν ΔΛΑΣΗΚΖ ΓΡΑΜΜΖ ΤΠΔΡΣΑΣΗΚΟΗ ΦΟΡΔΗ 7-1 Πεξηερόκελα 7. ΔΛΑΣΗΚΖ ΓΡΑΜΜΖ ΤΠΔΡΣΑΣΗΚΟΗ ΦΟΡΔΗ... 7-7.. ΔΞΗΧΖ ΔΛΑΣΗΚΖ ΓΡΑΜΜΖ... 7-7... Δηζαγσγή... 7-7... Δμίζσζε Διαζηηθήο Γξακκήο... 7-5 o Ακθηέξηζηε Γνθόο Οκνηόκνξθα Καηαλεκεκέλν Φνξηίν... 7-6 o Πξόβνινο

Διαβάστε περισσότερα

1 Π Ι Α Ν Ι Κ Α - Τ Ο Π Ν Ε Υ Σ Τ Ο Π Ι Α Ν Ο

1 Π Ι Α Ν Ι Κ Α - Τ Ο Π Ν Ε Υ Σ Τ Ο Π Ι Α Ν Ο 1 Π Ι Α Ν Ι Κ Α - Τ Ο Π Ν Ε Υ Σ Τ Ο Π Ι Α Ν Ο Η Πηαλίθα είλαη έλα πλεπζηό όξγαλν κε πιήθηξα(αεξόθωλν πιεθηξνθόξν) κε πνιιέο εθθξαζηηθέο δπλαηόηεηεο, ηδαληθό γηα κηθξά παηδηά ζην μεθίλεκά ηνπο ζηηο κνπζηθέο

Διαβάστε περισσότερα

Από ηε κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ ζηε ςεθηαθή πόιε. Μηα λέα καηηά ζην ηξόπν ζρεδηαζκνύ παξνρήο ππεξεζηώλ

Από ηε κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ ζηε ςεθηαθή πόιε. Μηα λέα καηηά ζην ηξόπν ζρεδηαζκνύ παξνρήο ππεξεζηώλ Από ηε κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ ζηε ςεθηαθή πόιε. Μηα λέα καηηά ζην ηξόπν ζρεδηαζκνύ παξνρήο ππεξεζηώλ Μνρηαλάθεο Κσλ/λνο Πξντζηάκελνο Πιεξνθνξηθήο Γήκνπ Ηξαθιείνπ Η κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ 1990-

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγτος Ορθογραθίας - Γραμμαηικής. Ορθογραθικός και Γραμμαηικός Έλεγτος

Έλεγτος Ορθογραθίας - Γραμμαηικής. Ορθογραθικός και Γραμμαηικός Έλεγτος 3.6 Έλεγτος Ορθογραθίας - Γραμμαηικής Ορθογραθικός και Γραμμαηικός Έλεγτος Πνιιέο θνξέο, θαζώο γξάθνπκε ζην Word, βιέπνπκε θπκαηηζηέο θόθθηλεο θαη πξάζηλεο ππνγξακκίζεηο λα εκθαλίδνληαη θάησ από νξηζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΙΡΙΜΟ ΑΘΔΝΟΤ ΠΟΤ ΛΑΜΒΑΝΔΙ ΑΝΣΙΘΡΟΜΒΩΣΙΚΑ Η ΑΝΣΙΑΙΜΟΠΔΣΑΛΙΑΚΑ

ΥΔΙΡΙΜΟ ΑΘΔΝΟΤ ΠΟΤ ΛΑΜΒΑΝΔΙ ΑΝΣΙΘΡΟΜΒΩΣΙΚΑ Η ΑΝΣΙΑΙΜΟΠΔΣΑΛΙΑΚΑ ΥΔΙΡΙΜΟ ΑΘΔΝΟΤ ΠΟΤ ΛΑΜΒΑΝΔΙ ΑΝΣΙΘΡΟΜΒΩΣΙΚΑ Η ΑΝΣΙΑΙΜΟΠΔΣΑΛΙΑΚΑ Γξ. Γεκήηξηνο Καπεηάλνο Δπηκειεηήο Α Γαζηξεληεξνινγηθή Κιηληθή Γ.Ν. «Γεώξγηνο Παπαληθνιάνπ» Θεζζαινλίθε Γελ έρσ ζύγθξνπζε ζπκθεξόλησλ κε ηηο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΑΣΡΟΠΗ ΗΜΑΣΟ ΑΠΟ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟ-Ε-ΨΗΦΙΑΚΟ ΚΑΙ ΑΠΟ ΨΗΦΙΑΚΟ-Ε-ΑΝΑΛΟΓΙΚΟ

ΜΕΣΑΣΡΟΠΗ ΗΜΑΣΟ ΑΠΟ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟ-Ε-ΨΗΦΙΑΚΟ ΚΑΙ ΑΠΟ ΨΗΦΙΑΚΟ-Ε-ΑΝΑΛΟΓΙΚΟ ΜΕΣΑΣΡΟΠΗ ΗΜΑΣΟ ΑΠΟ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟ-Ε-ΨΗΦΙΑΚΟ ΚΑΙ ΑΠΟ ΨΗΦΙΑΚΟ-Ε-ΑΝΑΛΟΓΙΚΟ Τα πεξηζζόηεξα ζήκαηα πνπ παξνπζηάδνπλ πξαθηηθό ελδηαθέξνλ, όπσο γηα παξάδεηγκα ε νκηιία, ηα βηνινγηθά ζήκαηα, ηα ζεηζκηθά ζήκαηα, θ.ά,

Διαβάστε περισσότερα

Μεηξήζεηο ζε πεξηβαιινληηθά δείγκαηα θαη ζε αλζξώπνπο ζην Σκήκα Ραδηελέξγεηαο Πεξηβάιινληνο ηεο ΔΔΑΔ κεηά ην αηύρεκα ηεο Fukushima

Μεηξήζεηο ζε πεξηβαιινληηθά δείγκαηα θαη ζε αλζξώπνπο ζην Σκήκα Ραδηελέξγεηαο Πεξηβάιινληνο ηεο ΔΔΑΔ κεηά ην αηύρεκα ηεο Fukushima http://www.eeae.gr Μεηξήζεηο ζε πεξηβαιινληηθά δείγκαηα θαη ζε αλζξώπνπο ζην Σκήκα Ραδηελέξγεηαο Πεξηβάιινληνο ηεο ΔΔΑΔ κεηά ην αηύρεκα ηεο Fukushima Δρ. Κ. Ποηηριάδης ΔΔΑΔ θαη ζπλεξγαδόκελα εξγαζηήξηα

Διαβάστε περισσότερα

1 ορ ΣΚΟΠΟΣ (1 Ο μάθημα) Αλάπηπμε θηλεηηθώλ δεμηνηήησλ θαη ηθαλνπνηεηηθή εθηέιεζε νξηζκέλσλ από απηέο Σηόχορ :1 ορ και 4 ορ

1 ορ ΣΚΟΠΟΣ (1 Ο μάθημα) Αλάπηπμε θηλεηηθώλ δεμηνηήησλ θαη ηθαλνπνηεηηθή εθηέιεζε νξηζκέλσλ από απηέο Σηόχορ :1 ορ και 4 ορ 1 ΣΚΟΠΟΣ (1 Ο μάθημα) Αλάημε θηλεηηθώλ δεμηηήησλ θαη ηθαληεηηθή εθηέιεζε ξηζκέλσλ α αηέ Σηχ :1 και 4 Γλώζε ηε άζα κε δάηια ζηελ εηζθαίξηζε. Ειδιώξει Πειεχμεα Χ 1. Τα αηδηά λα κάζλ ηελ άζα κε δάηια. 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΣΒΔΣΔΙΣ - ΜΔΘΟΓΟΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ

ΑΠΟΣΒΔΣΔΙΣ - ΜΔΘΟΓΟΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΠΟΣΒΔΣΔΙΣ - ΜΔΘΟΓΟΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ πόσβεση είλαη ε βαζκηαία κείσζε ηεο αμίαο ησλ πάγησλ πεηνπζηαθώλ ζηνηρείσλ ιόγσ ιεηηνπγηθήο θζνάο, νηθνλνκηθήο απαμίσζεο (ηερλνινγηθήο παιαίσζεο) ή θαη απιήο παόδνπ ηνπ

Διαβάστε περισσότερα

AND NUMERICAL MAGNITUDE COMPARISON.

AND NUMERICAL MAGNITUDE COMPARISON. CHILD DEVELOPMENT,NOVEMBER/DECEMBER 2007, VOLUME 78, NUMBER 6, PAGES 1723-1743 IS 27 A BIG NUMBER? CORRELATIONAL AND CAUSAL CONNECTIONS AMONG NUMERICAL CATEGORIZATION, NUMBER LINE ESTIMATION, AND NUMERICAL

Διαβάστε περισσότερα