Αναστολή της PCSK9 Μια νέα προσέγγιση στην υπολιπιδαιμική αγωγή

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αναστολή της PCSK9 Μια νέα προσέγγιση στην υπολιπιδαιμική αγωγή"

Transcript

1 SPECIAL ARTICLE ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2015, 32(1):77-84 Αναστολή της PCSK9 Μια νέα προσέγγιση στην υπολιπιδαιμική αγωγή Copyright Athens Medical Society ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE 2015, 32(1): Ε. Κλούρας, Ε. Λυμπερόπουλος, Μ. Ελισάφ Τομέας Παθολογίας, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Ιατρική Σχολή, Ιωάννινα Τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου παγκόσμια και η πρόληψή τους θεωρείται στρατηγικός στόχος για τη βελτίωση του προσδόκιμου επιβίωσης και της ποιότητας ζωής. Οι στατίνες αποτελούν το θεμέλιο λίθο της υπολιπιδαιμικής αγωγής για δεκαετίες, με εντυπωσιακά αποτελέσματα στη μείωση της καρδιαγγειακής νοσηρότητας και θνητότητας. Ωστόσο, υπάρχουν ασθενείς που δεν μπορούν να ανεχθούν τις στατίνες ή δεν μπορούν να επιτύχουν το στόχο της υπολιπιδαιμικής αγωγής μόνο με στατίνες. Η μελέτη ατόμων με γενετικά αυξημένη ή μειωμένη χοληστερόλη και η ανάλυση του γονοτύπου τους οδήγησε στην ανακάλυψη της πρωτεΐνης proprotein convertase subtilisin/kexin type 9 (PCSK9). Η σημαντική συμμετοχή της πρωτεΐνης PCSK9 στον καταβολισμό του υποδοχέα των χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεϊνών (LDL υποδοχέα) την καθιστά κύριο ρυθμιστή του μεταβολισμού της χοληστερόλης και ως εκ τούτου ελκυστικό στόχο για την ανάπτυξη νέων φαρμάκων. Η αναστολή της PCSK9 με τη χρήση μονοκλωνικών αντισωμάτων αποτελεί την προκρινόμενη προσέγγιση, δεδομένου ότι επιτυγχάνει επιπρόσθετες μειώσεις της χοληστερόλης των χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεϊνών (LDL-χοληστερόλη) της τάξης του 50%, με πολύ καλό προφίλ ασφάλειας. Εν αναμονή της ολοκλήρωσης μεγάλων μελετών, όλα δείχνουν ότι βρισκόμαστε ενώπιον μιας επανάστασης στον τομέα της υπολιπιδαιμικής αγωγής και της πρόληψης των καρδιαγγειακών νοσημάτων. Inhibition of proprotein convertase subtilisin/kexin type 9 (PCSK9): A new approach in lipid lowering treatment Λέξεις ευρετηρίου Δυσλιπιδαιμία LDL-χοληστερόλη Μονοκλωνικό αντίσωμα Πρωτεΐνη PCSK9 Abstract at the end of the article Υποβλήθηκε Εγκρίθηκε ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου παγκόσμια και μάλιστα ο αριθμός τους αναμένεται να αυξηθεί τα επόμενα έτη. 1 Έτσι, το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας και των συστημάτων υγείας έχει στραφεί στην πρόληψή τους. Τα αυξημένα επίπεδα της χοληστερόλης των χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεϊνών (LDL) του πλάσματος είναι ένας ισχυρός παράγοντας κινδύνου για την εμφάνιση καρδιαγγειακών συμβαμάτων και η μείωσή τους αποτελεί βασικό άξονα της στρατηγικής πρόληψης. Οι στατίνες, αναστέλλοντας την αναγωγάση του 3-υδροξυ-3-μεθυλογλουταρυλο-συνενζύμου Α (HMG- CoA), αποτελούν τη βάση της υπολιπιδαιμικής αγωγής. Τα αποτελέσματα της χορήγησης στατινών είναι εντυπωσιακά στην πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων. Ωστόσο, υπάρχουν περιορισμοί στην προσπάθεια περαιτέρω μείωσης της LDL-χοληστερόλης. Πρώτον, οι ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες προτείνουν τη μείωση της LDLχοληστερόλης σε επίπεδα <70 mg/dl για τους πολύ υψηλού κινδύνου ασθενείς. 2 Ωστόσο, έως και το 80% αυτών των ασθενών δεν επιτυγχάνουν το στόχο της LDL-χοληστερόλης παρά τη συμμόρφωσή τους στην ενδεδειγμένη αγωγή με στατίνες. 3,4 Πολλοί από τους συγκεκριμένους ασθενείς έχουν οικογενή υπερχοληστερολαιμία, με αποτέλεσμα να έχουν πολύ υψηλά βασικά επίπεδα LDL-χοληστερόλης και να μην επιτυγχάνουν τους στόχους της αγωγής με μία στατίνη, ακόμη και σε συνδυασμό με εζετιμίμπη. Δεύτερον, στους ασθενείς υπό αγωγή με στατίνες υπάρχει σημαντικός υπολειπόμενος κίνδυνος εμφάνισης καρδιαγγειακής νόσου, υποδεικνύοντας την ανάγκη πιο αποτελεσματικής μείωσης της LDL-χοληστερόλης. 5,6 Τέλος, υπολογίζεται ότι ένα ποσοστό της τάξης του 5 10% των ασθενών δεν μπορούν να ανεχθούν τη βέλτιστη δόση ή και καθόλου μια στατίνη, εμφανίζοντας την πιο συχνή ανεπιθύμητη ενέργεια των στατινών που είναι η μυοπάθεια. 7,8 Γίνεται λοιπόν φανερό ότι απαιτούνται νέα, ασφαλή και αποτελεσματικά φάρμακα στην προσπάθεια για αποτελεσματική μείωση των επιπέδων της LDL-χοληστερόλης.

2 78 Ε. ΚΛΟΥΡΑΣ και συν 2. Ο ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ LDL ΚΑΙ Η ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΤΗΣ ΠΡΩΤΕΪΝΗΣ PCSK9 Οι γνώσεις μας για τη ρύθμιση των επιπέδων της LDL-χοληστερόλης περιορίζονταν στη σχέση των LDL σωματιδίων με τον υποδοχέα τους στα ηπατοκύτταρα. Έτσι, γενετικές μεταλλάξεις που μειώνουν τη δραστικότητα των LDL υποδοχέων είναι υπεύθυνες για την εμφάνιση της οικογενούς υπερχοληστερολαιμίας. Με παρόμοιο τρόπο, μεταλλάξεις στην απολιποπρωτεΐνη Β (ApoB) οδηγούν σε μια μορφή οικογενούς υπερχοληστερολαιμίας. Για πρώτη φορά το 1999 οι Varret et al κάνουν λόγο για μια τρίτη περιοχή στο γονιδίωμα, μεταλλάξεις στην οποία έχουν ως αποτέλεσμα την εμφάνιση οικογενούς υπερχοληστερολαιμίας. 9 Το συμπέρασμα αυτό προέκυψε ύστερα από τη μελέτη μιας οικογένειας στη Γαλλία με το φαινότυπο της αυτοσωματικής επικρατούσας υπερχοληστερολαιμίας, στην οποία ωστόσο αποκλείστηκαν μεταλλάξεις των γονιδίων του LDL υποδοχέα και της ApoB. 9 Περαιτέρω μελέτη αποκάλυψε το 2003 τη συσχέτιση μιας πρωτεΐνης με τον LDL υποδοχέα και τα επίπεδα της LDL-χοληστερόλης του πλάσματος. 10 Η πρωτεΐνη αυτή ονομάστηκε proprotein convertase subtilisin/kexin type 9 (PCSK9) και κωδικοποιείται από το γονίδιο PCSK9 στο χρωμόσωμα 1p32.3. Αρχικά, περιγράφηκαν δύο μεταλλάξεις αυτού του γονιδίου που οδηγούν στην εμφάνιση αυτοσωματικής επικρατούσας υπερχοληστερολαιμίας. Συγκεκριμένα, μελετήθηκαν δύο οικογένειες με το φαινότυπο της ετερόζυγης οικογενούς υπερχοληστερολαιμίας και ιστορικό πρόωρης καρδιαγγειακής νοσηρότητας χωρίς γενετική συσχέτιση με τον LDL υποδοχέα ή την ApoB. Το γονιδίωμα αυτών των δύο οικογενειών περιείχε μεταλλάξεις του γονιδίου της PCSK9, οι οποίες ενίσχυαν τη δράση της πρωτεΐνης PCSK9 (gainof-function mutations) και μείωναν τη λειτουργία του LDL υποδοχέα. 10 Ακολούθησαν μελέτες σε ποντίκια, οι οποίες έδειξαν ότι η υπερέκφραση της PCSK9 με την προσθήκη γενετικά τροποποιημένου αδενοϊού που εξέφραζε το γονίδιο της PCSK9 οδήγησε σε αύξηση της LDL-χοληστερόλης του πλάσματος και φαινότυπο όμοιο με αυτόν των ποντικών με πλήρη απουσία του LDL υποδοχέα. 11 Επίσης, η χορήγηση PCSK9 σε αυτά τα ποντίκια μείωσε τους LDL υποδοχείς των ηπατοκυττάρων χωρίς να ελαττώνεται το mrna των LDL υποδοχέων. 11 Αντίθετα, η διαγραφή του γονιδίου της PCSK9 από το γενετικό υλικό ποντικών οδήγησε σε αύξηση των LDL υποδοχέων, καθώς και μείωση της LDL-χοληστερόλης του πλάσματος εξ αιτίας αυξημένης κάθαρσής της. 12 Αντίστοιχα, βρέθηκε ότι και στους ανθρώπους η ύπαρξη μεταλλάξεων στο γονίδιο της PCSK9 που μειώνουν τη δραστικότητα της εκφραζόμενης πρωτεΐνης (loss-of-function mutations) συνοδεύεται από μείωση της LDL-χοληστερόλης του πλάσματος. Δύο μεταλλάξεις του γονιδίου της PCSK9, παρούσες στο 2% του μαύρου πληθυσμού, οδηγούν σε μειωμένη, έως και 40%, LDL-χοληστερόλη, ενώ μια μετάλλαξη με επιπολασμό 3,2% στο λευκό πληθυσμό ελαττώνει κατά 21% την LDL-χοληστερόλη. Στους φορείς αυτών των μεταλλάξεων παρατηρήθηκε ότι μια μείωση κατά 40 mg/ dl της LDL-χοληστερόλης οφειλόμενη στις μεταλλάξεις της PCSK9 συσχετίζεται με ελάττωση της στεφανιαίας νόσου κατά 88%, ενώ μείωση της τάξης των 20 mg/dl συσχετίζεται με ελάττωση της στεφανιαίας νόσου κατά 50%. 13 Το όφελος είναι μεγαλύτερο συγκριτικά με το παρατηρούμενο σε μελέτες μείωσης της LDL-χοληστερόλης με στατίνες, ενδεχομένως εξ αιτίας της ύπαρξης χαμηλών επιπέδων LDL-χοληστερόλης καθ όλη τη διάρκεια της ζωής των εν λόγω ατόμων. 13 Μάλιστα, σε μια μετα-ανάλυση ατόμων με εννέα γενετικούς πολυμορφισμούς (SNPs) που συνδέονται με μακροχρόνια μείωση της LDL-χοληστερόλης βρέθηκε ότι ο κίνδυνος καρδιαγγειακής νόσου ελαττώνεται κατά 54,5% για κάθε μακροχρόνια μείωση της LDLχοληστερόλης κατά 38,7 mg/dl. Η αντίστοιχη ελάττωση του καρδιαγγειακού κινδύνου είναι μόνο 24% για κάθε μείωση της LDL-χοληστερόλης κατά 38,7 mg/dl μετά από χορήγηση στατινών. 14 Έτσι, όταν η έκθεση σε μειωμένη LDL-χοληστερόλη αρχίζει από νωρίς στη ζωή ενός ατόμου, ο καρδιαγγειακός κίνδυνος ελαττώνεται τρεις φορές περισσότερο ανά μονάδα μειωμένης LDL-χοληστερόλης σε σχέση με τη μετέπειτα μείωση με τη βοήθεια στατινών. 3. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ PCSK9 ΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟ ΤΩΝ LDL ΥΠΟΔΟΧΕΩΝ Με ποιον τρόπο η πρωτεΐνη PCSK9 ρυθμίζει τα επίπεδα της LDL-χοληστερόλης του πλάσματος; Η πρωτεΐνη PCSK9, αποτελούμενη από 692 αμινοξέα, αλληλεπιδρά άμεσα με το εξωκυττάριο τμήμα του LDL υποδοχέα (EGF-A περιοχή), σχηματίζοντας ένα σύμπλεγμα το οποίο ενδοκυτταρώνεται διά μέσου ενδοσωμάτων επενδεδυμένων με κλαθρίνη και με τη βοήθεια άλλων πρωτεϊνών. Εντός του όξινου περιβάλλοντος των ενδοσωμάτων η συγγένεια της πρωτεΐνης PCSK9 και του LDL υποδοχέα αυξάνεται σημαντικά, εγκαθιστώντας μια πιο ισχυρή σύνδεση μεταξύ τους (κατά φορές). Έτσι, η PCSK9 αποτρέπει την ανακύκλωση του LDL υποδοχέα στην κυτταρική επιφάνεια, δίνοντας προτεραιότητα στη διάσπασή του από τις λυσοσωμιακές υδρολάσες. 15 Επομένως, η παρουσία της πρωτεΐνης PCSK9 αυξάνει την αποδόμηση των LDL υποδοχέων, μειώνοντας τη συγκέντρωσή τους στην επιφάνεια του ηπατοκυττάρου, με αποτέλεσμα μείωση της ηπατικής πρόσληψης της LDLχοληστερόλης και αύξηση των επιπέδων της στο πλάσμα (εικ. 1).

3 ΑΝΑΣΤΟΛΗ ΤΗΣ PCSK9 ΚΑΙ ΥΠΟΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 79 τόσο του LDL υποδοχέα όσο και της PCSK9 πρωτεΐνης. 19 Αυτός ο μηχανισμός πιθανόν ευθύνεται για την ελάττωση της αποτελεσματικότητας των στατινών όσο αυξάνονται οι δόσεις, δεδομένου ότι παράλληλα με την αύξηση των LDL υποδοχέων αυξάνονται και τα επίπεδα της PCSK9 που οδηγούν σε αυξημένη καταστροφή αυτών των υποδοχέων. 4. Η PCSK9 ΩΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ Εικόνα 1. Ο ρόλος της πρωτεΐνης PCSK9: Η παρουσία της ευνοεί την αποδόμηση του LDL υποδοχέα. Στο γενικό πληθυσμό, η συγκέντρωση της πρωτεΐνης PCSK9 στο πλάσμα ποικίλλει και μάλιστα με μεγάλο εύρος τιμών ( ng/ml). 16 Σε μια προσπάθεια ανακάλυψης των καθοριστών της τιμής της PCSK9 βρέθηκε ότι τα επίπεδά της είναι υψηλότερα στις γυναίκες σε σύγκριση με τους άνδρες και μάλιστα είναι πιο αυξημένα στις γυναίκες που βρίσκονται στην εμμηνόπαυση. Ακόμη, η παχυσαρκία και ο διαβήτης συνδέονται με αυξημένα επίπεδα PCSK9. 16 Η χορήγηση στατινών αυξάνει σημαντικά την έκφραση της PCSK9. Ωστόσο, όλοι αυτοί οι παράγοντες πιστώνονται μόνο το 23% της παρατηρούμενης μεταβλητότητας της συγκέντρωσης της PCSK9 στο πλάσμα. 16 Αναφορικά με την επίδραση των στατινών, παρατηρήθηκε ότι η χορήγηση 40 mg/ημέρα ατορβαστατίνης είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση της κυκλοφορούσας PCSK9 κατά 34% μετά από 16 εβδομάδες θεραπείας. 17 Επιπρόσθετα, η χορήγηση 40 mg σιμβαστατίνης και του συνδυασμού σιμβαστατίνης 40 mg/εζετιμίμπης 10 mg συσχετίστηκε με αύξηση των επιπέδων της PCSK9 κατά 67,8% και 67,3%, αντίστοιχα, ενώ η μονοθεραπεία με εζετιμίμπη 10 mg/ημέρα δεν οδήγησε σε σημαντική αύξηση της συγκέντρωσης της PCSK9. 18 Φαίνεται ότι η επίδραση της σιμβαστατίνης στη συγκέντρωση της PCSK9 δεν ενισχύθηκε περαιτέρω από την προσθήκη της εζετιμίμπης παρά την επιπρόσθετη μείωση των επιπέδων της LDL-χοληστερόλης. Καθίσταται επίσης εμφανές ότι μια μέτρια μείωση της LDL-χοληστερόλης (30 50% από την αρχική τιμή) οδηγεί σε μεγάλη αύξηση της συγκέντρωσης της PCSK9, έως και κατά 120%. 18 Οι στατίνες, μειώνοντας την ενδοκυττάρια χοληστερόλη του ηπατοκυττάρου, αυξάνουν τη δραστηριότητα του SREBP-2 (sterol regulatory element-binding protein 2), ενός μεταγραφικού παράγοντα που ενεργοποιεί τα γονίδια Ο κομβικός ρόλος της πρωτεΐνης PCSK9 στον καταβολισμό των LDL υποδοχέων και η συσχέτισή της με αυξημένα επίπεδα LDL-χοληστερόλης καθιστά την απενεργοποίησή της ένα νέο θεραπευτικό στόχο για τη μείωση των επιπέδων της LDL-χοληστερόλης (εικ. 2). Μάλιστα, η φύση έχει ήδη δείξει το δρόμο, καθώς γενετικά ελλείμματα που εξαλείφουν τη δράση της PCSK9 όχι μόνο δεν δημιουργούν προβλήματα, 20 αλλά μειώνουν εντυπωσιακά τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακής νόσου. 13 Η απενεργοποίηση της PCSK9 μπορεί να επιτευχθεί με αρκετούς τρόπους, όπως διά μέσου μονοκλωνικών αντισωμάτων (mabs), ολιγονουκλεοτιδίων (antisense oligonucleotides), μικρών τμημάτων silence RNA (sirnas) ή μικρών μοριακών αναστολέων. Μέχρι τώρα, η έρευνα έχει επικεντρωθεί κυρίως στη χρήση των mabs για την αναστολή της PCSK9. 21 Έτσι, αναπτύχθηκαν ανθρώπινα mabs έναντι της πρωτεΐνης PCSK9, τα οποία δοκιμάστηκαν σε πειραματόζωα. Η ενδοφλέβια χορήγηση αυτών των αντισωμάτων είχε ως αποτέλεσμα σημαντική μείωση της LDL-χοληστερόλης έως και κατά 50%, ανάλογα με το είδος του πειραματοζώου Εικόνα 2. Η παρουσία μονοκλωνικού αντισώματος (MAb) που δεσμεύει την πρωτεΐνη PCSK9 ευνοεί την ανακύκλωση των LDL υποδοχέων, με αποτέλεσμα την αύξησή τους στην επιφάνεια του ηπατοκυττάρου και τη μείωση της LDL-χοληστερόλης του πλάσματος.

4 80 Ε. ΚΛΟΥΡΑΣ και συν που χρησιμοποιήθηκε. 22,23 Για τη χορήγηση σε ανθρώπους έχουν αναπτυχθεί και δοκιμαστεί δύο mabs έναντι της PCSK9, που φέρουν τα ονόματα evolocumab (Amgen) και alirocumab (Sanofi-Regeneron). 5. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΔΟΚΙΜΕΣ 5.1. Αποτελεσματικότητα Στο πλαίσιο της φάσης Ι των κλινικών δοκιμών του evolocumab έγινε διπλή-τυφλή τυχαιοποίηση 56 υγιών ατόμων (με LDL-χοληστερόλη πλάσματος mg/ dl), οι οποίοι έλαβαν μονήρεις δόσεις εικονικού φαρμάκου ή evolocumab mg υποδόρια ή ενδοφλέβια. Παρατηρήθηκε μείωση της LDL-χοληστερόλης έως και 64% (p<0,0001) συγκριτικά με το εικονικό φάρμακο. 24 Στη συνέχεια, τυχαιοποιήθηκαν 57 υπερλιπιδαιμικοί ενήλικες (LDL-χοληστερόλη mg/dl) που ελάμβαναν στατίνη (ομαδοποίηση σε χαμηλή-μέτρια και υψηλή δόση), καθώς και ετεροζυγώτες με οικογενή υπερχοληστερολαιμία (HeFH), ώστε να λάβουν πολλαπλές δόσεις του φαρμάκου σε διάφορα δοσολογικά σχήματα. Η μέγιστη μείωση της LDLχοληστερόλης που παρατηρήθηκε σε αυτή τη φάση ήταν 81% (p<0,001) συγκριτικά με το εικονικό φάρμακο. 24 Επιπρόσθετα, παρατηρήθηκαν σημαντικές και δοσοεξαρτώμενες μειώσεις της ολικής χοληστερόλης και της χοληστερόλης που δεν βρίσκεται στις υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνες (non-hdl), της ApoB και της λιποπρωτεΐνης (α) [Lp(a)]. Δεν παρατηρήθηκαν διαφορές στην αποτελεσματικότητα ανάλογα με τη δόση της στατίνης ή στα άτομα με HeFH. 24 Στη δεύτερη φάση των κλινικών δοκιμών συμμετείχαν συνολικά ασθενείς, οι οποίοι έλαβαν διάφορα δοσολογικά σχήματα και ταξινομήθηκαν σε τέσσερις επί μέρους μελέτες. Η πρώτη μελέτη (MENDEL, n=406) δοκίμασε το φάρμακο ως μονοθεραπεία, με αποτέλεσμα μείωση της LDL-χοληστερόλης έως και κατά 50% (p<0,0001) σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο. 25 Στη μελέτη LAPLACE-TIMI 57 (n=631), ο συνδυασμός του evolocumab με στατίνη (+/- εζετιμίμπη) μείωσε την LDL-χοληστερόλη έως και κατά 66% (p<0,0001) μετά από 12 εβδομάδες. 26 Στη μελέτη RUTHERFORD (n=167), η οποία περιλάμβανε ασθενείς με HeFH (υπό αγωγή με στατίνη +/- εζετιμίμπη), η μείωση της LDL-χοληστερόλης ήταν 55% (p<0,001). 27 Στη μελέτη GAUSS (n=160), η LDL-χοληστερόλη μειώθηκε έως και κατά 63% (p<0,001) σε ασθενείς που δεν ανέχονταν καλά τις στατίνες (λήψη μικρών δόσεων ή καθόλου στατινών +/- εζετιμίμπη). 28 Τα δοσολογικά σχήματα που χορηγήθηκαν ήταν 70 mg, 105 mg ή 140 mg κάθε 2 εβδομάδες και 280 mg, 350 mg ή 420 mg κάθε 4 εβδομάδες. Επιπρόσθετα, μειώθηκαν η ApoB (έως 43%), η Lp(a) (έως 27%) και τα τριγλυκερίδια (έως 10%), ενώ η HDL-χοληστερόλη και η ApoAI αυξήθηκαν σε μικρό βαθμό (10,1% και 10,6%, αντίστοιχα). 27 Η επιλογή της συχνότητας χορήγησης του φαρμάκου πιθανόν να επαφίεται στον ασθενή ανάλογα με την επιθυμία του να κάνει μία ένεση μεγαλύτερου όγκου κάθε μήνα ή μία ένεση μικρότερου όγκου κάθε δύο εβδομάδες. Η αποτελεσματικότητα και η ασφάλεια της μακροπρόθεσμης χορήγησης του evolocumab για 52 εβδομάδες δοκιμάστηκε στη μελέτη OSLER. To 81% των ασθενών που συμμετείχαν στις μελέτες φάσης ΙΙ τυχαιοποιήθηκαν εκ νέου σε χορήγηση evolocumab και τη συνήθη αγωγή (n=736) έναντι μόνο της συνήθους αγωγής (n=368). Η χορήγηση για πρώτη φορά του evolocumab στη μελέτη OSLER (ασθενείς που ελάμβαναν εικονικό φάρμακο στις μελέτες φάσης ΙΙ) οδήγησε σε μείωση της LDL-χοληστερόλης κατά 52,3% (p<0,0001). 29 Η συνέχιση του evolocumab και κατά τη διάρκεια της μελέτης OSLER σε όσους είχαν τυχαιοποιηθεί σε evolocumab στις μελέτες φάσης ΙΙ συνοδεύτηκε από διατήρηση της μείωσης της LDL-χοληστερόλης, ενώ στην περίπτωση διακοπής του φαρμάκου τα επίπεδα της LDLχοληστερόλης επανήλθαν στις αρχικές τιμές. 29 Ιδιαίτερη αναφορά πρέπει να γίνει στη μελέτη TESLA, καθώς είναι η μόνη έως τώρα μελέτη που εξετάζει την αποτελεσματικότητα των αναστολέων της PCSK9 πρωτεΐνης σε ασθενείς με ομόζυγη οικογενή υπερχοληστερολαιμία (HoFH). Η χορήγηση του evolocumab (420 mg κάθε 4 εβδομάδες, για τουλάχιστον 12 εβδομάδες) σε 8 ασθενείς με HoFH μείωσε την LDL-χοληστερόλη κατά 16,5%. Παρ όλα αυτά, σε 2 από τους 8 ασθενείς που είχαν πλήρη απουσία της λειτουργικότητας του LDL υποδοχέα η μείωση της LDL-χοληστερόλης δεν ήταν σημαντική. Στους υπόλοιπους 6 ασθενείς παρατηρήθηκε μέση μείωση της LDL-χοληστερόλης κατά 19,3% και 26,3% για τα δοσολογικά σχήματα του evolocumab 420 mg κάθε 4 εβδομάδες και κάθε 2 εβδομάδες, αντίστοιχα. 30 Στη μελέτη GAUSS-2 τυχαιοποιήθηκαν 307 ασθενείς που δεν μπορούσαν να ανεχθούν τη θεραπεία με στατίνες. Η μελέτη ήταν διπλά-τυφλή, με ομάδα ελέγχου με εικονικό φάρμακο και περιλάμβανε τέσσερις ομάδες ασθενών που ελάμβαναν είτε evolocumab 140 mg/2 εβδομάδες ή 420 mg/4 εβδομάδες και καθημερινά εικονικό φάρμακο από του στόματος, είτε εικονικό φάρμακο υποδόρια κάθε 2 ή 4 εβδομάδες και καθημερινά εζετιμίμπη 10 mg από του στόματος. Μετά από 12 εβδομάδες θεραπείας, η LDLχοληστερόλη μειώθηκε κατά 53 56% στις ομάδες που ελάμβαναν το evolocumab, δηλαδή επί πλέον ελάττωση κατά 37 39% σε σχέση με τη μείωση που επιτύγχανε η εζετιμίμπη ως μονοθεραπεία. 31 Στη μελέτη LAPLACE-2 χορηγήθηκε το evolocumab

5 ΑΝΑΣΤΟΛΗ ΤΗΣ PCSK9 ΚΑΙ ΥΠΟΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 81 (140 mg κάθε 2 εβδομάδες ή 420 mg κάθε 4 εβδομάδες) σε ασθενείς με υπερχοληστερολαιμία ή μικτή δυσλιπιδαιμία υπό αγωγή με υψηλές δόσεις ατορβαστατίνης ή ροσουβαστατίνης ή και εζετιμίμπης. Μετά την πάροδο 12 εβδομάδων θεραπείας η LDL-χοληστερόλη μειώθηκε κατά 58 68%. 32 Στη μελέτη φάσης ΙΙΙ DESCARTES συμμετείχαν 901 ασθενείς με υπερχοληστερολαιμία που είχαν LDL-χοληστερόλη >75 mg/dl μετά από 4 12 εβδομάδες χορήγησης ενός από τα τέσσερα σχήματα: (α) Υγιεινοδιαιτητικές οδηγίες, (β) ατορβαστατίνη 10 mg και υγιεινοδιαιτητικές οδηγίες, (γ) ατορβαστατίνη 80 mg ή (δ) ατορβαστατίνη 80 mg και εζετιμίμπη 10 mg ημερησίως. Οι ασθενείς τυχαιοποιήθηκαν με αναλογία 2:1 σε χορήγηση evolocumab ή εικονικού φαρμάκου (420 mg κάθε 4 εβδομάδες). Η μείωση της LDL χοληστερόλης στην ομάδα που έλαβε evolocumab σε σχέση με την ομάδα του εικονικού φαρμάκου ήταν 57% μετά από 52 εβδομάδες. Συγκεκριμένα, ανάλογα με την αγωγή που χορηγήθηκε πριν από την τυχαιοποίηση, η μείωση της LDL-χοληστερόλης ήταν 55,7% για την ομάδα που ακολούθησε μόνο υγιεινοδιαιτητικές οδηγίες, 61,6% για την ομάδα που έλαβε ατορβαστατίνη 10 mg ημερησίως σε συνδυασμό με υγιεινοδιαιτητικές οδηγίες, 56,8% για την ομάδα που έλαβε ατορβαστατίνη 80 mg ημερησίως και 48,5% για την ομάδα που έλαβε ατορβαστατίνη 80 mg και εζετιμίμπη 10 mg ημερησίως. 33 Οι μεγάλες κλινικές μελέτες φάσης ΙΙΙ έχουν ήδη αρχίσει. Στη μελέτη FOURIER, η οποία ξεκίνησε στις αρχές του 2013, πρόκειται να ενταχθούν συνολικά ασθενείς με ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου και LDL-χοληστερόλη εκτός στόχων παρά τη βέλτιστη υπολιπιδαιμική αγωγή (στατίνη +/- εζετιμίμπη). Η παρακολούθηση των ασθενών θα διαρκέσει 5 χρόνια και το πρωτογενές καταληκτικό σημείο είναι ο χρόνος μέχρι την επανεμφάνιση μείζονος καρδιαγγειακού συμβάματος (θάνατος από καρδιαγγειακά συμβάματα, έμφραγμα του μυοκαρδίου, αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, νοσηλεία λόγω ασταθούς στηθάγχης, επαναγγείωση στεφανιαίων αγγείων), για να διαπιστωθεί αν η επί πλέον μείωση της LDL-χοληστερόλης μεταφράζεται και σε μειωμένη επίπτωση των καρδιαγγειακών συμβαμάτων. Η ασφάλεια του alirocumab (Sanofi-Regeneron) μελετήθηκε με την τυχαιοποίηση 61 ασθενών με οικογενή ή μη υπερχοληστερολαιμία υπό αγωγή ή όχι με ατορβαστατίνη σε μια μελέτη φάσης Ι. 34 Δεν αναφέρθηκε διακοπή της θεραπείας εξ αιτίας ανεπιθύμητων ενεργειών. Στους ασθενείς υπό αγωγή με ατορβαστατίνη, η LDL-χοληστερόλη μειώθηκε κατά 39,2%, 53,7% και 61% μετά από τη χορήγηση 50 mg, 100 mg και 150 mg του alirocumab (p<0,001). 34 Ακολούθησαν μελέτες φάσης ΙΙ, με την τυχαιοποίηση 77 ασθενών με οικογενή υπερχοληστερολαιμία υπό αγωγή με στατίνη +/- εζετιμίμπη, στους οποίους η χορήγηση alirocumab σε διάφορα δοσολογικά σχήματα μείωσε την LDL-χοληστερόλη από 28,9% (p=0,0113) έως και 67,9% (p<0,0001). 34 Σε μια άλλη μελέτη συμμετείχαν 183 ασθενείς με LDL-χοληστερόλη >100 mg/dl παρά την αγωγή με ατορβαστατίνη (10 40 mg) και ύστερα από 12 εβδομάδες παρατηρήθηκε μείωση της LDL-χοληστερόλης κατά 40 72%. 35 Επιπρόσθετα, ασθενείς (n=92) με LDL-χοληστερόλη >100 mg/ dl υπό αγωγή με ατορβαστατίνη 10 mg τυχαιοποιήθηκαν σε τρεις ομάδες. Η πρώτη ομάδα ελάμβανε το συνδυασμό ατορβαστατίνης (80 mg) και alirocumab, με αποτέλεσμα μέση μείωση της LDL-χοληστερόλης κατά 73,2%. Στη δεύτερη ομάδα, η οποία ελάμβανε ατορβαστατίνη (10 mg) και alirocumab, η LDL-χοληστερόλη μειώθηκε κατά 66,2%, ενώ ο συνδυασμός ατορβαστατίνης (80 mg) και εικονικού φαρμάκου που χορηγήθηκε στην τρίτη ομάδα οδήγησε σε ελάττωση της LDL-χοληστερόλης κατά 17,3% (p<0,001). 36 Ο συνδυασμός ατορβαστατίνης και alirocumab μείωσε την LDL-χοληστερόλη <100 mg/dl σε όλους τους ασθενείς και <70 mg/dl σε >90% των ασθενών, έναντι μόνο 52% και 17%, αντίστοιχα, των ασθενών που έλαβαν το συνδυασμό ατορβαστατίνης/εικονικού φαρμάκου. Αλλαγές παρατηρήθηκαν και σε άλλες παραμέτρους του λιπιδαιμικού προφίλ, με μέγιστη μείωση των ApoB, Lp(a) και τριγλυκεριδίων κατά 58% (p<0,001), 34% (p<0,001) και 24% (p<0,03), αντίστοιχα, και παράλληλη μικρή αύξηση της HDL-χοληστερόλης έως και 5,8% (p=0,005). 36 Το πρόγραμμα ODYSSEY, το οποίο θα περιλαμβάνει >10 κλινικές μελέτες φάσης ΙΙΙ του alirocumab, έχει ήδη αρχίσει και ο συνολικός αριθμός των συμμετεχόντων ασθενών αναμένεται να υπερβεί τις Η σημαντικότερη μελέτη είναι η ODYSSEY OUTCOMES, που εξετάζει την επίδραση του alirocumab στο χρόνο μέχρι την εμφάνιση καρδιαγγειακών συμβαμάτων (θάνατος από καρδιαγγειακά, έμφραγμα του μυοκαρδίου, αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, νοσηλεία λόγω ασταθούς στηθάγχης) σε ασθενείς ηλικίας >40 ετών, με πρόσφατη (<52 εβδομάδων) νοσηλεία για οξύ στεφανιαίο σύνδρομο και LDL-χοληστερόλη >70 mg/ dl, με τα αποτελέσματα να αναμένονται το Ασφάλεια Η χορήγηση του evolocumab έγινε καλά ανεκτή από τους ασθενείς στις μελέτες φάσης Ι και ΙΙ που έχουν ολοκληρωθεί. Η συνολική επίπτωση των ανεπιθύμητων ενεργειών ήταν συγκρίσιμη με εκείνη της ομάδας του εικονικού φαρμάκου, ενώ καμιά σοβαρή ανεπιθύμητη ενέργεια δεν οδήγησε σε διακοπή της θεραπείας Επιπρόσθετα, δεν ανιχνεύτηκαν αντισώματα έναντι του φαρμάκου (πίν. 1). Αξίζει να σημειωθεί ότι το φάρμακο δεν μοιράζεται με τις στατίνες

6 82 Ε. ΚΛΟΥΡΑΣ και συν Πίνακας 1. Επίπτωση των ανεπιθύμητων ενεργειών στις ομάδες ασθενών των μελετών φάσης ΙΙ (MENDEL, LAPLACE, RUTHERFORD, GAUSS). Συνολικές ανεπιθύμητες ενέργειες Σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες Evolocumab Placebo Ezetimibe 50 62% 46 59% 58 59% 1 4% 0 3% 0% CK >5 ULN 1 4% 0 2% 0 3% AST ή ALT >3 ULN 0 2% 0 1% 0 3% Τοπικές αντιδράσεις 2 7% 2 5% CK: Κρεατινική κινάση, AST: Αμινοτρανσφεράση του ασπαρτικού, ALT: Αμινοτρανσφεράση της αλανίνης, ULN: Ανώτερο φυσιολογικό όριο τις ανεπιθύμητες ενέργειες που σχετίζονται με τους μυς, καθώς αυτές είχαν χαμηλή συχνότητα, παρόμοια με την ομάδα ελέγχου. Οι αυξήσεις στην κρεατινική κινάση (CK) είχαν χαμηλή συχνότητα, ενώ σπάνιες ήταν οι αυξήσεις των ηπατικών τρανσαμινασών. Η ασφάλεια του alirocumab θεωρείται επίσης πολύ καλή, καθώς στη φάση Ι των κλινικών μελετών δεν διακόπηκε σε καμιά περίπτωση η θεραπεία εξ αιτίας ανεπιθύμητων ενεργειών. Επί πλέον, το ποσοστό εμφάνισης οποιασδήποτε ανεπιθύμητης ενέργειας ή σχετιζόμενης με το μυϊκό σύστημα ήταν παρόμοιο μεταξύ των ομάδων που έλαβαν το alirocumab και το εικονικό φάρμακο (60% έναντι 61% και 5% έναντι 6%, αντίστοιχα). 36 Η χορήγηση ενέσιμων πρωτεϊνών, όπως τα mabs, μπορεί να οδηγήσει σε τοπικές αντιδράσεις στο σημείο της έγχυσης (ερυθρότητα, αιμάτωμα, αιμορραγία, πόνο, οίδημα), οι οποίες παρατηρήθηκαν και με τη χορήγηση του evolocumab (πίν. 1). Ανησυχίες διατυπώθηκαν σχετικά με την πιθανή επαγόμενη από το αντίσωμα αύξηση της μολυσματικότητας του ιού της ηπατίτιδας C. Η πιθανή είσοδος του ιού στο ηπατοκύτταρο διά μέσου των LDL υποδοχέων και η αύξηση των LDL υποδοχέων από το φάρμακο δημιουργεί δυνητικά συνθήκες αυξημένης διεισδυτικότητας του ιού. Ωστόσο, και οι στατίνες αυξάνουν την έκφραση των LDL υποδοχέων, αλλά η επί δεκαετίες χορήγησή τους σε εκατομμύρια ασθενών δεν είχε ως αποτέλεσμα αυξημένη επίπτωση της λοίμωξης με ηπατίτιδα C Αλληλεπιδράσεις Τα μονοκλωνικά αντισώματα καθαίρονται από τον οργανισμό διά μέσου σύνδεσης με αντισώματα και φαγοκυττάρωσης. Τα μονοκλωνικά αντισώματα δεν απεκκρίνονται από τους νεφρούς ούτε μεταβολίζονται στο ήπαρ, αφήνοντας ανεπηρέαστη τη δραστικότητα του κυτοχρώματος P450, που αποτελεί την οδό μεταβολισμού των στατινών και πολλών άλλων φαρμάκων. Ως εκ τούτου, δεν υπάρχει γνωστός μηχανισμός με τον οποίο το φάρμακο να επηρεάζει τη φαρμακοκινητική των στατινών ή άλλων φαρμάκων. 6. ΠΙΘΑΝΗ ΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ Τα μονοκλωνικά αντισώματα έναντι της PCSK9 μπορούν να καλύψουν το θεραπευτικό κενό που υπάρχει: (α) Σε ασθενείς που δεν μπορούν να ανεχθούν τις στατίνες, (β) σε ασθενείς με πολύ υψηλές τιμές LDL-χοληστερόλης (συχνά εξ αιτίας οικογενούς υπερχοληστερολαιμίας) και (γ) σε ασθενείς όπου οι τιμές-στόχοι για την LDL-χοληστερόλη είναι πολύ χαμηλές και δεν επιτ υγχάνονται με τα υπάρχοντα φάρμακα. 37 Η ολοκλήρωση των εν εξελίξει κλινικών δοκιμών αναμένεται, ώστε να επιβεβαιωθεί η αποτελεσματικότητα της μείωσης της LDL-χοληστερόλης στην ελάττωση των καρδιαγγειακών συμβαμάτων. Η παρεντερική χορήγηση των εν λόγω φαρμάκων αποτελεί ένα δυνητικό μειονέκτημα, αν και η συχνότητα χορήγησης θα είναι μόλις μία φορά κάθε μήνα. Τέλος, το αυξημένο κόστος που απορρέει από την καινοτομία και τη διαδικασία παραγωγής των συγκεκριμένων φαρμάκων μπορεί να αποτελέσει περιορισμό στη χορήγησή τους. 7. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Όλα δείχνουν ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια νέα, επαναστατική και πιθανόν ασφαλή θεραπευτική προσέγγιση για τα εκατομμύρια των ασθενών με δυσλιπιδαιμία, η οποία υπόσχεται ακόμη πιο αποτελεσματική πρόληψη των καρδιαγγειακών συμβαμάτων. Μετά από πολύ καιρό υπάρχει η ευχέρεια για περαιτέρω μείωση της LDL-χοληστερόλης σε επίπεδα χαμηλότερα των σημερινών στόχων, με την ελπίδα ότι θα ελαττωθούν περαιτέρω τα καρδιαγγειακά συμβάματα.

7 ΑΝΑΣΤΟΛΗ ΤΗΣ PCSK9 ΚΑΙ ΥΠΟΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 83 ABSTRACT Inhibition of proprotein convertase subtilisin/kexin type 9 (PCSK9): A new approach in lipid lowering treatment E. KLOURAS, E. LIBEROPOULOS, M. ELISAF Department of Internal Medicine, University of Ioannina, Medical School, Ioannina, Greece Archives of Hellenic Medicine 2015, 32(1):77 84 Cardiovascular disease is the single most common cause of death worldwide; hence its prevention constitutes a strategic target for the improvement of life expectancy and quality of life. Statins have been an essential element of lipid lowering treatment for decades, with undisputable results. Some patients, however, either cannot tolerate statins or cannot achieve the goal of lipid lowering by statins alone. The study of people with genetically high or low cholesterol levels and analysis of their genome has led to the discovery of the proprotein convertase subtilisin/kexin type 9 (PCSK9) protein. The important contribution of the PCSK9 in the catabolism of the low density lipoprotein (LDL) receptor renders it the main regulator in the metabolism of cholesterol, thus making it an attractive target for the development of new lipid lowering drugs. Inhibition of the PCSK9 protein by the use of monoclonal antibodies is the most advanced approach. This achieves an additional reduction of LDL cholesterol by 50% while having a good safety profile. Pending the completion of further studies, it already appears that we are witnessing a revolution in the field of lipid lowering treatment and prevention of cardiovascular disease. Key words: Dyslipidemia, LDL cholesterol, Monoclonal antibody, Protein PCSK9 Βιβλιογραφία 1. HEIDENREICH PA, TROGDON JG, KHAVJOU OA, BUTLER J, DRACUP K, EZEKOWITZ MD ET AL. Forecasting the future of cardiovascular disease in the United States: A policy statement from the American Heart Association. Circulation 2011, 123: EUROPEAN ASSOCIATION FOR CARDIOVASCULAR PREVENTION AND REHABILITATION; REINER Z, CATAPANO AL, DE BACKER G, GRAHAM I, TASKINEN MR ET AL. ESC/EAS guidelines for the management of dyslipidaemias: The Task Force for the management of dyslipidaemias of the European Society of Cardiology (ESC) and the European Atherosclerosis Society (EAS). Eur Heart J 2011, 32: LIBEROPOULOS E, VLASSEROU F, MITROGIANNI Z, PAPAGEORGANTAS I, ELISAF M; DYSIS-GREECE INVESTIGATORS. Prevalence and risk distribution of residual dyslipidemia in statin-treated patients in Greece. Angiology 2012, 63: EUROASPIRE IV. Adverse lifestyle trends counter improvements in CV risk factor management ESC Congress, Amsterdam, Available at: press/press-releases/esc13-amsterdam/ Pages/adverse-lifestyle-trends-counter-improvements-CV-risk-factor-management.aspx 5. BAIGENT C, KEECH A, KEARNEY PM, BLACKWELL L, BUCK G, POLLICINO C ET AL. Efficacy and safety of cholesterol-lowering treatment: Prospective meta-analysis of data from 90,056 participants in 14 randomised trials of statins. Lancet 2005, 366: CHOLESTEROL TREATMENT TRIALISTS (CCT) COLLABORATION; BAIGENT C, BLACKWELL L, EMBERSON J, HOLLAND LE, REITH C ET AL. Efficacy and safety of more intensive lowering of LDL cholesterol: A meta-analysis of data from 170,000 participants in 26 randomised trials. Lancet 2010, 376: MATTEUCCI E, GIAMPIETRO O. Statin intolerance: Why and what to do with a focus on diabetic people. Curr Med Chem 2013, 20: HARPER CR, JACOBSON TA. The broad spectrum of statin myopathy: From myalgia to rhabdomyolysis. Curr Opin Lipidol 2007, 18: VARRET M, RABÈS JP, SAINT-JORE B, CENARRO A, MARINONI JC, CIVEI- RA F ET AL. A third major locus for autosomal dominant hypercholesterolemia maps to 1p34.1-p32. Am J Hum Genet 1999, 64: ABIFADEL M, VARRET M, RABÈS JP, ALLARD D, OUGUERRAM K, DEVIL- LERS M ET AL. Mutations in PCSK9 cause autosomal dominant hypercholesterolemia. Nat Genet 2003, 34: MAXWELL KN, BRESLOW JL. Adenoviral-mediated expression of PCSK9 in mice results in a low-density lipoprotein receptor knockout phenotype. Proc Natl Acad Sci USA 2004, 101: RASHID S, CURTIS DE, GARUTI R, ANDERSON NN, BASHMAKOV Y, HO YK ET AL. Decreased plasma cholesterol and hypersensitivity to statins in mice lacking PCSK9. Proc Natl Acad Sci USA 2005, 102: COHEN JC, BOERWINKLE E, MOSLEY TH Jr, HOBBS HH. Sequence variations in PCSK9, low LDL, and protection against coronary heart disease. N Engl J Med 2006, 354: FERENCE BA, YOO W, ALESH I, MAHAJAN N, MIROWSKA KK, MEWA- DA A ET AL. Effect of long-term exposure to lower low-density lipoprotein cholesterol beginning early in life on the risk of coronary heart disease: A Mendelian randomization anal-

8 84 Ε. ΚΛΟΥΡΑΣ και συν ysis. J Am Coll Cardiol 2012, 60: POIRIER S, MAYER G. The biology of PCSK9 from the endoplasmic reticulum to lysosomes: New and emerging therapeutics to control low-density lipoprotein cholesterol. Drug Des Devel Ther 2013, 7: LAKOSKI SG, LAGACE TA, COHEN JC, HORTON JD, HOBBS HH. Genetic and metabolic determinants of plasma PCSK9 levels. J Clin Endocrinol Metab 2009, 94: CARESKEY HE, DAVIS RA, ALBORN WE, TROUTT JS, CAO G, KONRAD RJ. Atorvastatin increases human serum levels of proprotein convertase subtilisin/kexin type 9. J Lipid Res 2008, 49: BERTHOLD HK, SEIDAH NG, BENJANNET S, GOUNI-BERTHOLD I. Evidence from a rand trial that simvastatin, but not ezetimibe, upregulates circulating PCSK9 levels. PloS One 2013, 8:e DUBUC G, CHAMBERLAND A, WASSEF H, DAVIGNON J, SEIDAH NG, BERNIER L ET AL. Statins upregulate PCSK9, the gene encoding the proprotein convertase neural apoptosis-regulated convertase-1 implicated in familial hypercholesterolemia. Arterioscler Thromb Vasc Biol 2004, 24: ZHAO Z, TUAKLI-WOSORNU Y, LAGACE TA, KINCH L, GRISHIN NV, HOR- TON JD ET AL. Molecular characterization of loss-of-function mutations in PCSK9 and identification of a compound heterozygote. Am J Hum Genet 2006, 79: CATAPANO AL, PAPADOPOULOS N. The safety of therapeutic monoclonal antibodies: Implications for cardiovascular disease and targeting the PCSK9 pathway. Atherosclerosis 2013, 228: CHAN JC, PIPER DE, CAO Q, LIU D, KING C, WANG W ET AL. A proprotein convertase subtilisin/kexin type 9 neutralizing antibody reduces serum cholesterol in mice and nonhuman primates. Proc Natl Acad Sci USA 2009, 106: NI YG, DI MARCO S, CONDRA JH, PETERSON LB, WANG W, WANG F ET AL. A PCSK9-binding antibody that structurally mimics the EGF(A) domain of LDL-receptor reduces LDL cholesterol in vivo. J Lipid Res 2011, 52: DIAS CS, SHAYWITZ AJ, WASSERMAN SM, SMITH BP, GAO B, STOLMAN DS ET AL. Effects of AMG 145 on low-density lipoprotein cholesterol levels: Results from 2 randomized, double-blind, placebo-controlled, ascending-dose phase 1 studies in healthy volunteers and hypercholesterolemic subjects on statins. J Am Coll Cardiol 2012, 60: KOREN MJ, SCOTT R, KIM JB, KNUSEL B, LIU T, LEI L ET AL. Efficacy, safety, and tolerability of a monoclonal antibody to proprotein convertase subtilisin/kexin type 9 as monotherapy in patients with hypercholesterolaemia (MENDEL): A randomised, double-blind, placebo-controlled, phase 2 study. Lancet 2012, 380: GIUGLIANO RP, DESAI NR, KOHLI P, ROGERS WJ, SOMARATNE R, HUANG F ET AL. Efficacy, safety, and tolerability of a monoclonal antibody to proprotein convertase subtilisin/kexin type 9 in combination with a statin in patients with hypercholesterolaemia (LAPLACE-TIMI 57): A randomised, placebo-controlled, doseranging, phase 2 study. Lancet 2012, 380: RAAL F, SCOTT R, SOMARATNE R, BRIDGES I, LI G, WASSERMAN SM ET AL. Low-density lipoprotein cholesterol-lowering effects of AMG 145, a monoclonal antibody to proprotein convertase subtilisin/kexin type 9 serine protease in patients with heterozygous familial hypercholesterolemia: The Reduction of LDL-C with PCSK9 Inhibition in Heterozygous Familial Hypercholesterolemia Disorder (RUTHERFORD) randomized trial. Circulation 2012, 126: SULLIVAN D, OLSSON AG, SCOTT R, KIM JB, XUE A, GEBSKI V ET AL. Effect of a monoclonal antibody to PCSK9 on low-density lipoprotein cholesterol levels in statin-intolerant patients: The GAUSS randomized trial. JAMA 2012, 308: KOREN MJ, GIUGLIANO RP, RAAL FJ, SULLIVAN D, BOLOGNESE M, LANGSLET G ET AL. Efficacy and safety of longer-term administration of evolocumab (AMG 145) in patients with hypercholesterolemia: 52-week results from the Open-Label Study of Long-Term Evaluation Against LDL-C (OSLER) randomized trial. Circulation 2014, 129: AMGEN NEWS RELEASES. Amgen announces positive top-line results from phase 3 TESLA trial of evolocumab (AMG 145) in patients with homozygous familial hypercholesterolemia. Available at: 31. STROES E, COLQUHOUN D, SULLIVAN D, CIVEIRA F, ROSENSON RS, WATTS GF ET AL. Anti-PCSK9 antibody effectively lowers cholesterol in patients with statin intolerance: The GAUSS-2 randomized, placebo-controlled phase 3 clinical trial of evolocumab. J Am Coll Cardiol 2014, pii: S (14) [Epub ahead of print] 32. ROBINSON JG, NEDERGAARD BS, ROGERS WJ, FIALKOW J, NEUTEL JM, RAMSTAD D ET AL. Effect of evolocumab or ezetimibe added to moderate- or high-intensity statin therapy on LDL-C lowering in patients with hypercholesterolemia: The LAPLACE-2 randomized clinical trial. JAMA 2014, 311: BLOM DJ, HALA T, BOLOGNESE M, LILLESTOL MJ, TOTH PD, BURGESS L ET AL. A 52-week placebo-controlled trial of evolocumab in hyperlipidemia. N Engl J Med 2014, 370: STEIN EA, MELLIS S, YANCOPOULOS GD, STAHL N, LOGAN D, SMITH WB ET AL. Effect of a monoclonal antibody to PCSK9 on LDL cholesterol. N Engl J Med 2012, 366: McKENNEY JM, KOREN MJ, KEREIAKES DJ, HANOTIN C, FERRAND AC, STEIN EA. Safety and efficacy of a monoclonal antibody to proprotein convertase subtilisin/kexin type 9 serine protease, SAR236553/REGN727, in patients with primary hypercholesterolemia receiving ongoing stable atorvastatin therapy. J Am Coll Cardiol 2012, 59: ROTH EM, McKENNEY JM, HANOTIN C, ASSET G, STEIN EA. Atorvastatin with or without an antibody to PCSK9 in primary hypercholesterolemia. N Engl J Med 2012, 367: NORATA GD, BALLANTYNE CM, CATAPANO AL. New therapeutic principles in dyslipidaemia: Focus on LDL and Lp(a) lowering drugs. Eur Heart J 2013, 34: Corresponding author: E. Liberopoulos, Department of Internal Medicine, University of Ioannina, Medical School, GR Ioannina, Greece

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΩΝ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΩΝ ΣΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ LDL ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ: ΑΝΑΣΤΟΛΗ ΤΗΣ PCSK9

Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΩΝ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΩΝ ΣΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ LDL ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ: ΑΝΑΣΤΟΛΗ ΤΗΣ PCSK9 Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΩΝ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΩΝ ΣΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ LDL ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ: ΑΝΑΣΤΟΛΗ ΤΗΣ PCSK9 Ευάγγελος Λυμπερόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων DISCLOSURES Συμμετοχή

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στατίνες στην πρωτογενή πρόληψη Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Πρόληψη καρδιαγγειακών νοσημάτων Πρωτογενής πρόληψη : το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΥΚΙΑΝΟΣ ΡΑΛΛΙΔΗΣ, FESC Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «ΑΤΤΙΚΟΝ»

ΛΟΥΚΙΑΝΟΣ ΡΑΛΛΙΔΗΣ, FESC Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «ΑΤΤΙΚΟΝ» Αγωγή υπερχοληστερολαιμίας: Κριτήρια έναρξης αγωγής με στατίνες και νεότερες θεραπευτικές επιλογές ΛΟΥΚΙΑΝΟΣ ΡΑΛΛΙΔΗΣ, FESC Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΓΕΝΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας LDL-C : μείζων παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου Μετα-ανάλυση 61 προοπτικών μελετών παρατήρησης σε υγιείς ενήλικες (n=892.237) Lancet

Διαβάστε περισσότερα

Βήμα Νέων Ομιλητών - Βραχείες Διαλέξεις

Βήμα Νέων Ομιλητών - Βραχείες Διαλέξεις Βήμα Νέων Ομιλητών - Βραχείες Διαλέξεις Η θέση των αναστολέων PCSK9 στη θεραπευτική της δυσλιπιδαιμίας σε άτομα πολύ υψηλού ΚΑ κινδύνου Φουστέρης Ευάγγελος, M.D., Ph.D. Παθολόγος με μετεκπαίδευση στο Σακχαρώδη

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

OLD HOUSE DETAIL IOANNINA ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΤΕΡΟΖΥΓΗΣ ΚΑΙ ΟΜΟΖΥΓΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΟΥΣ ΥΠΕΡΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΑΙΜΙΑΣ: ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

OLD HOUSE DETAIL IOANNINA ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΤΕΡΟΖΥΓΗΣ ΚΑΙ ΟΜΟΖΥΓΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΟΥΣ ΥΠΕΡΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΑΙΜΙΑΣ: ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ OLD HOUSE DETAIL IOANNINA ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΤΕΡΟΖΥΓΗΣ ΚΑΙ ΟΜΟΖΥΓΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΟΥΣ ΥΠΕΡΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΑΙΜΙΑΣ: ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝ ΚΗ ΕΠ ΘΕΩΡΗΣΗ. Αθηροσκλήρωσησ. Συμφωνία (Consensus) ειδικών για την ορθολογική χορήγηση των αναστολέων της PCSK9

ΕΛΛΗΝ ΚΗ ΕΠ ΘΕΩΡΗΣΗ. Αθηροσκλήρωσησ. Συμφωνία (Consensus) ειδικών για την ορθολογική χορήγηση των αναστολέων της PCSK9 ΕΛΛΗΝ ΚΗ ΕΠ ΘΕΩΡΗΣΗ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ ISSN 1792-4944 Τόμος 6 ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ 2015 ΕΛΛΗΝ ΚΗ ΕΠ ΘΕΩΡΗΣΗ Αθηροσκλήρωσησ Τόμος 6 ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ 2015 Συμφωνία (Consensus) ειδικών για την ορθολογική χορήγηση των αναστολέων

Διαβάστε περισσότερα

Αναθεωρημένες Ελληνικές κατευθυντήριες οδηγίες για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας

Αναθεωρημένες Ελληνικές κατευθυντήριες οδηγίες για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας Αναθεωρημένες Ελληνικές κατευθυντήριες οδηγίες για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Dyslipidemia: Updated Guidelines Διαχείριση δυσλιπιδαιμιών

Dyslipidemia: Updated Guidelines Διαχείριση δυσλιπιδαιμιών Dyslipidemia: Updated Guidelines Διαχείριση δυσλιπιδαιμιών Σπύρου Αλκέτα Θεοδώρα, Νοσηλεύτρια ΠΕ, Msc, Καρδιολογική Μονάδα Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο Οι κατευθυντήριες οδηγίες συνοψίζουν και αξιολογούν

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στατίνες και σακχαρώδης διαβήτης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Σακχαρώδης διαβήτης και καρδιαγγειακός κίνδυνος Μετα-ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Κατανοώντας τον σηµαντικό ρόλο της LDLc στην πρόληψη των καρδιαγγειακών συµβαµάτων Ανασκόπηση βιβλιογραφίας

Κατανοώντας τον σηµαντικό ρόλο της LDLc στην πρόληψη των καρδιαγγειακών συµβαµάτων Ανασκόπηση βιβλιογραφίας Κατανοώντας τον σηµαντικό ρόλο της LDLc στην πρόληψη των καρδιαγγειακών συµβαµάτων Ανασκόπηση βιβλιογραφίας ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ Ι. ΚΑΡΒΟΥΝΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Δήλωση σύγκρουσης συµφερόντων Οι παρουσιάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Καρδιαγγειακά νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

Nεώτερες κατευθυντήριες οδηγίες (2016).

Nεώτερες κατευθυντήριες οδηγίες (2016). Στατίνες στην πρωτογενή πρόληψη, σε ποιούς ασθενείς? Δεδομένα από το Cochrane Reviews, από την ομάδα του Cholesterol Treatment Trialists (CCT) και την μετανάλυση του Abramson. Nεώτερες κατευθυντήριες οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις 267 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις Χ. Βέρρας 1, Α. Μελιδώνης 2 1 Τμήμα Γενικής Ιατρικής και 2 Α Παθολογική Κλινική &

Διαβάστε περισσότερα

The composite role of PCSK9 protein. Ο πολύπλευρος ρόλος της PCSK9 πρωτεΐνης Α Ν Α Σ Κ Ο Π Η Σ Η. Ε. Κλούρας, Μ. Ελισάφ. E. Klouras, M.

The composite role of PCSK9 protein. Ο πολύπλευρος ρόλος της PCSK9 πρωτεΐνης Α Ν Α Σ Κ Ο Π Η Σ Η. Ε. Κλούρας, Μ. Ελισάφ. E. Klouras, M. Α Ν Α Σ Κ Ο Π Η Σ Η Ελληνική Επιθεώρηση Αθηροσκλήρωσης 6(2):111 115 R E V I E W Hellenic Journal of Atherosclerosis 6(2):111 115 Ο πολύπλευρος ρόλος της PCSK9 πρωτεΐνης Ε. Κλούρας, Μ. Ελισάφ Τομέας Παθολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

The role of PCSK9 protein in lipoprotein (a) metabolism. Ο ρόλος της PCSK9 πρωτεΐνης στον μεταβολισμό της λιποπρωτεΐνης (a) Α Ν Α Σ Κ Ο Π Η Σ Η

The role of PCSK9 protein in lipoprotein (a) metabolism. Ο ρόλος της PCSK9 πρωτεΐνης στον μεταβολισμό της λιποπρωτεΐνης (a) Α Ν Α Σ Κ Ο Π Η Σ Η Α Ν Α Σ Κ Ο Π Η Σ Η Ελληνική Επιθεώρηση Αθηροσκλήρωσης 6(2):116 121 R E V I E W Hellenic Journal of Atherosclerosis 6(2):116 121 Ο ρόλος της PCSK9 πρωτεΐνης στον μεταβολισμό της λιποπρωτεΐνης (a) Ε. Κλούρας,

Διαβάστε περισσότερα

Α ν α σ κ ό π η σ η. Περίληψη. Διαταραχές του μεταβολισμού των λιπιδίων: διάγνωση και αντιμετώπιση

Α ν α σ κ ό π η σ η. Περίληψη. Διαταραχές του μεταβολισμού των λιπιδίων: διάγνωση και αντιμετώπιση Α ν α σ κ ό π η σ η Διαταραχές του μεταβολισμού των λιπιδίων: διάγνωση και αντιμετώπιση Α. Κεή, Μ. Ελισάφ Τομέας Παθολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Ιωάννινα Περίληψη 87 Οι δυσλιπιδαιμίες

Διαβάστε περισσότερα

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Χρόνια νοσήματα του ήπατος Το 15% του

Διαβάστε περισσότερα

Άλλα φάρμακα για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών: Εzetimibe / φιμπράτες / colesevelam / ω-3 λιπαρά οξέα

Άλλα φάρμακα για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών: Εzetimibe / φιμπράτες / colesevelam / ω-3 λιπαρά οξέα Άλλα φάρμακα για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών: Εzetimibe / φιμπράτες / colesevelam / ω-3 λιπαρά οξέα Ευάγγελος Ρίζος Παθολόγος Διαβητολόγος Επιμελητής Α ΠΓΝΙ Disclosures Speaker honoraria, consulting

Διαβάστε περισσότερα

Τι το νεότερο στη φαρμακευτική θεραπεία; Παραμένουν οι στατίνες ως φάρμακα επιλογής;

Τι το νεότερο στη φαρμακευτική θεραπεία; Παραμένουν οι στατίνες ως φάρμακα επιλογής; Τι το νεότερο στη φαρμακευτική θεραπεία; Παραμένουν οι στατίνες ως φάρμακα επιλογής; Άννα Ταυρίδου,, PhD Εργαστήριο Φαρμακολογίας, Τμήμα Ιατρικής, ημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Υπάρχει ανάγκη για καινούργια

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμία και άνοια Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Επιδημιολογία άνοιας Υπολογίζεται ότι 24,3 εκατομμύρια άτομα στον

Διαβάστε περισσότερα

gr

gr Σ τύπου ΙΙ και καρδιαγγειακή νόσος Οι διαβητικοί ασθενείς παρουσιάζουν τετραπλάσια αύξηση της συχνότητας καρδιαγγειακής νόσου απ ότι οι µη διαβητικοί ασθενείς Το 50% των νεοδιαγνωσµένων διαβητικών ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠI ΡΑΣΗ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΤΟΥ ΓΟΝΙ ΙΟΥ SLCO1B1 ΤΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΑΝΙΟΝΤΩΝ ΟΑΤΡ1Β1 ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΙΠΙ ΑΙΜΙΚΗ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΣΤΑΤΙΝΩΝ

ΕΠI ΡΑΣΗ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΤΟΥ ΓΟΝΙ ΙΟΥ SLCO1B1 ΤΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΑΝΙΟΝΤΩΝ ΟΑΤΡ1Β1 ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΙΠΙ ΑΙΜΙΚΗ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΣΤΑΤΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΚΛΙΝΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ» ΕΠI ΡΑΣΗ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΣΜΩΝ ΤΟΥ ΓΟΝΙ ΙΟΥ SLCO1B1 ΤΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΑΝΙΟΝΤΩΝ ΟΑΤΡ1Β1 ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΙΠΙ ΑΙΜΙΚΗ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΣΤΑΤΙΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Λιπίδια Υψηλή δόση στατίνης ή προσθήκη εζετιμίμπης ; Σταμάτης Μακρυγιάννης, Καρδιολόγος Επιμελητής Α Καρδιολογικής Κλινικής ΔΘΚΑ «ΥΓΕΙΑ»

Λιπίδια Υψηλή δόση στατίνης ή προσθήκη εζετιμίμπης ; Σταμάτης Μακρυγιάννης, Καρδιολόγος Επιμελητής Α Καρδιολογικής Κλινικής ΔΘΚΑ «ΥΓΕΙΑ» Λιπίδια Υψηλή δόση στατίνης ή προσθήκη εζετιμίμπης ; Σταμάτης Μακρυγιάννης, Καρδιολόγος Επιμελητής Α Καρδιολογικής Κλινικής ΔΘΚΑ «ΥΓΕΙΑ» Λιπίδια Υψηλή δόση στατίνης ή προσθήκη εζετιμίμπης ; Σε ποιους ασθενείς

Διαβάστε περισσότερα

Σταχυολογήματα από τις πρόσφατες κατευθυντήριες Αμερικάνικες οδηγίες για την υπερλπιδαιμία

Σταχυολογήματα από τις πρόσφατες κατευθυντήριες Αμερικάνικες οδηγίες για την υπερλπιδαιμία Σταχυολογήματα από τις πρόσφατες κατευθυντήριες Αμερικάνικες οδηγίες για την υπερλπιδαιμία Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Αναπλρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας 1 η Πανεπιστημιακή Κλινική, Ιπποκράτειο ΓΝΑ Καλαμάτα,

Διαβάστε περισσότερα

Υπολιπιδαιµική # αγωγή σε ασθενείς µε Χρόνια Νεφρική Νόσο;

Υπολιπιδαιµική # αγωγή σε ασθενείς µε Χρόνια Νεφρική Νόσο; Υπολιπιδαιµική # αγωγή σε ασθενείς µε Χρόνια Νεφρική Νόσο; Νικόλαος Παπάνας Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Εξωτερικό Διαβητολογικό Ιατρείο Εξωτερικό Ιατρείο Διαβητικού Ποδιού Β Παθολογική Κλινική ΔΠΘ *

Διαβάστε περισσότερα

Eίναι τελικά ο διαβήτης ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου; Η αλήθεια για τον πραγματικό καρδιαγγειακό κίνδυνο στον ΣΔ τύπου 2

Eίναι τελικά ο διαβήτης ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου; Η αλήθεια για τον πραγματικό καρδιαγγειακό κίνδυνο στον ΣΔ τύπου 2 Eίναι τελικά ο διαβήτης ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου; Η αλήθεια για τον πραγματικό καρδιαγγειακό κίνδυνο στον ΣΔ τύπου 2 Σ. Θ. Λιάτης Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό»

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟ ΤΗΣ ΧΑΜΗΛΗΣ HDL ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟ ΤΗΣ ΧΑΜΗΛΗΣ HDL ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟ ΤΗΣ ΧΑΜΗΛΗΣ HDL ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ CHD Risk Ratio Coronary Heart Disease Risk According

Διαβάστε περισσότερα

1 η Ενότητα: Λιπίδια. Ποιοι υπερλιπιδαιμικοί δεν πρέπει να πάρουν στατίνη;

1 η Ενότητα: Λιπίδια. Ποιοι υπερλιπιδαιμικοί δεν πρέπει να πάρουν στατίνη; 1 η Ενότητα: Λιπίδια Ποιοι υπερλιπιδαιμικοί δεν πρέπει να πάρουν στατίνη; Σταμάτης Μακρυγιάννης, Καρδιολόγος, Επιμελητής Α Καρδιολογικής Κλινικής ΔΘΚΑ «ΥΓΕΙΑ» Επίδραση των διάφορων υπολιπιδαιμικών παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΝΕΟΣ ΣΥΜΜΑΧΟΣ ΣΑΣ ΣΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ LDL ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ ΟΤΑΝ ΟΙ ΠΡΟΤΥΠΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΣ

Ο ΝΕΟΣ ΣΥΜΜΑΧΟΣ ΣΑΣ ΣΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ LDL ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ ΟΤΑΝ ΟΙ ΠΡΟΤΥΠΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΣ Ο ΝΕΟΣ ΣΥΜΜΑΧΟΣ ΣΑΣ ΣΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ LDL ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ ΟΤΑΝ ΟΙ ΠΡΟΤΥΠΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΣ Cholestagel ένας εξειδικευµένος εσµευτικός Παράγοντας των Χολικών Οξέων δισκία των 625 mg 6 δισκία άπαξ

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία δυσλιπιδαιµίας πέραν των στατινών. ΙΩΑΝΝΗΣ Ν. ΣΚΟΥΜΑΣ

Θεραπεία δυσλιπιδαιµίας πέραν των στατινών. ΙΩΑΝΝΗΣ Ν. ΣΚΟΥΜΑΣ Θεραπεία δυσλιπιδαιµίας πέραν των στατινών. ΙΩΑΝΝΗΣ Ν. ΣΚΟΥΜΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ. ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ. ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΛΙΠΙΔΙΩΝ A ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Γ.Ν.Α. Δήλωση σύγκρουσης συµφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός λιπιδίων Δυσλιποπρωτειναιμίες. Μαρίνα Νούτσου Διευθύντρια Β Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Ιπποκράτειο

Μεταβολισμός λιπιδίων Δυσλιποπρωτειναιμίες. Μαρίνα Νούτσου Διευθύντρια Β Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Ιπποκράτειο Μεταβολισμός λιπιδίων Δυσλιποπρωτειναιμίες Μαρίνα Νούτσου Διευθύντρια Β Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Ιπποκράτειο Πολλοί παράγοντες κινδύνου έχουν συσχετισθεί με καρδιαγγειακά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ.

ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Σταματελάτου Mαρία, Κοντολαιμάκη Καλλιόπη, Δασενάκη Μαρία. Παθολογική Κλινική Γενικού Νοσοκομείου- Κέντρου Υγείας Σητείας, Σητεία ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Dyslipidemia: Updated Guidelines Διαχείριση

Dyslipidemia: Updated Guidelines Διαχείριση Dyslipidemia: Updated Guidelines Διαχείριση Σπύρου Αλκέτα Θεοδώρα, Νοσηλεύτρια ΠΕ, Msc, Καρδιολογική Μονάδα Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο δυσλιπιδαιµιών Οι κατευθυντήριες οδηγίες συνοψίζουν και αξιολογούν

Διαβάστε περισσότερα

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ SGOT 60 IU/l, SGPT 72 IU/l, γgt 92 IU/l, ALP κ.φ., CPK κ.φ., θυρεοειδική λειτουργία κ.φ. Παρουσίαση περιστατικού Άνδρας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «ΑΤΤΙΚΟΝ»

ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «ΑΤΤΙΚΟΝ» Μικτή Υπερλιπιδαιμία: Μία ξεχωριστή οντότητα Θεραπευτικές προκλήσεις για την επίτευξη του 3πλού στόχου LDL-χολ, τριγλυκερίδια και HDL-χολ με το μέγιστο καρδιαγγειακό όφελος ΛΟΥΚΙΑΝΟΣ ΡΑΛΛΙΔΗΣ, FESC Αναπληρωτής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΕΑ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚΗ ΑΓΩΓΗ: ΑΝΑΣΤΟΛΕΙΣ ΤΗΣ PCSK9 ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

Η ΝΕΑ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚΗ ΑΓΩΓΗ: ΑΝΑΣΤΟΛΕΙΣ ΤΗΣ PCSK9 ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ OLD HOUSE DETAIL IOANNINA Η ΝΕΑ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚΗ ΑΓΩΓΗ: ΑΝΑΣΤΟΛΕΙΣ ΤΗΣ PCSK9 ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΥΠΟΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚΗ ΑΓΩΓΗ: UNMET NEEDS

Διαβάστε περισσότερα

OLD HOUSE DETAIL IOANNINA

OLD HOUSE DETAIL IOANNINA OLD HOUSE DETAIL IOANNINA Νέα Φάρμακα Ι: Ο συνδυασμός πραβαστατίνης με φαινοφιμπράτη για την αντιμετώπιση ασθενών με αθηρωγόνο μικτή δυσλιπιδαιμία ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΤΟΣ Ν. ΠΑΝΑΓΟΥΛΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΚΑΙ ΛΙΠΙΔΙΩΝ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Γ.

ΧΡΗΣΤΟΣ Ν. ΠΑΝΑΓΟΥΛΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΚΑΙ ΛΙΠΙΔΙΩΝ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Γ. Στατίνες σε νέους < 30 ετών και ηλικιωμένους > 80 ετών ΧΡΗΣΤΟΣ Ν. ΠΑΝΑΓΟΥΛΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΚΑΙ ΛΙΠΙΔΙΩΝ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Γ. ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ ΔΕΝ ΕΧΩ

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα Ι. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την αναστολή της άδειας κυκλοφορίας που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων

Παράρτημα Ι. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την αναστολή της άδειας κυκλοφορίας που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων Παράρτημα Ι Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την αναστολή της άδειας κυκλοφορίας που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων 1 Επιστημονικά πορίσματα Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμία και θρόμβωση. Από την παθοφυσιολογία στη θεραπεία

Δυσλιπιδαιμία και θρόμβωση. Από την παθοφυσιολογία στη θεραπεία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗΣ Δυσλιπιδαιμία και θρόμβωση. Από την παθοφυσιολογία στη θεραπεία Αλέξανδρος Δ. Τσελέπης, MD, PhD Καθηγητής Βιοχημείας - Κλινικής Χημείας ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ vs ΟΦΕΛΟΣ 3/12/2014. Κλινική φαρμακολογία και θεραπευτική. Νεότερα δεδομένα για την ασφάλεια στην ολοένα και επεκτεινόμενη χρήση των στατινών

ΑΣΦΑΛΕΙΑ vs ΟΦΕΛΟΣ 3/12/2014. Κλινική φαρμακολογία και θεραπευτική. Νεότερα δεδομένα για την ασφάλεια στην ολοένα και επεκτεινόμενη χρήση των στατινών Κλινική φαρμακολογία και θεραπευτική Νεότερα δεδομένα για την ασφάλεια στην ολοένα και επεκτεινόμενη χρήση των στατινών Σερήφ Λεβέντ 2013 Επιβλέπων: Γεώργιος Κολιός, MD PhD Αν. Καθηγητής Φαρμακολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης για τη διάγνωση και αντιμετώπιση των Δυσλιπιδαιμιών

Κατευθυντήριες οδηγίες της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης για τη διάγνωση και αντιμετώπιση των Δυσλιπιδαιμιών Κατευθυντήριες οδηγίες της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης για τη διάγνωση και αντιμετώπιση των Δυσλιπιδαιμιών 1 Μωυσής Ελισάφ, 2 Χρήστος Πίτσαβος, 3 Ευάγγελος Λυμπερόπουλος, 4 Βασίλειος Άθυρος για

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης για τη διάγνωση και αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών

Κατευθυντήριες οδηγίες της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης για τη διάγνωση και αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Κ Α Τ Ε Υ Θ Υ Ν Τ Η Ρ Ι Ε Σ Ο Δ Η Γ Ι Ε Σ Ελληνική Επιθεώρηση Αθηροσκλήρωσης 2(3):163 168 Κατευθυντήριες οδηγίες της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης για τη διάγνωση και αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΤΕΡΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΝΕΟΤΕΡΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΝΕΟΤΕΡΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΤΟΜΑ ΣΤΑ ΟΠΟΙΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ Άνδρες

Διαβάστε περισσότερα

Updated guidelines of the Hellenic Society of Atherosclerosis for the diagnosis and treatment of dyslipidemia-2014

Updated guidelines of the Hellenic Society of Atherosclerosis for the diagnosis and treatment of dyslipidemia-2014 Α Ν Α Σ Κ Ο Π Η Σ Η Ελληνική Επιθεώρηση Αθηροσκλήρωσης 5(3):151 163 R E V I E W Hellenic Journal of Atherosclerosis 5(3):151 163 Αναθεωρημένες κατευθυντήριες οδηγίες της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Η στεφανιαία νόσος : πρώτη αιτία θανάτου στις Δυτικές Κοινωνίες

Η στεφανιαία νόσος : πρώτη αιτία θανάτου στις Δυτικές Κοινωνίες Η επίδραση του πολυμορφισμού 3872 Α>G του γονιδίου της C-αντιδρώσας πρωτεΐνης στους μηχανισμούς φλεγμονής και θρόμβωσης σε ασθενείς με σταθερή στεφανιαία νόσο Γ. Χατζής, Δ. Τούσουλης, Ν. Παπαγεωργίου,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Σύσταση 16: Επίπεδο Τεκμηρίωσης: I Βαθμός Σύστασης: A Σύσταση 17: Επίπεδο Τεκμηρίωσης: II Βαθμός Σύστασης: A Σύσταση 18:

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Σύσταση 16: Επίπεδο Τεκμηρίωσης: I Βαθμός Σύστασης: A Σύσταση 17: Επίπεδο Τεκμηρίωσης: II Βαθμός Σύστασης: A Σύσταση 18: ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ LDL χοληστερόλη Σύσταση 16: Ο πρωτεύων θεραπευτικός στόχος στην αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας είναι η μείωση της LDL χοληστερόλης ανάλογα με το επίπεδο καρδιαγγειακού κινδύνου του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 Το φάρμακο αυτό τελεί υπό συμπληρωματική παρακολούθηση. Αυτό θα επιτρέψει τον γρήγορο προσδιορισμό νέων πληροφοριών ασφάλειας. Ζητείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

GUIDELINES: ΛΙΠΙΔΙΑ. Ευάγγελος Λυμπερόπουλος. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων

GUIDELINES: ΛΙΠΙΔΙΑ. Ευάγγελος Λυμπερόπουλος. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων GUIDELINES: ΛΙΠΙΔΙΑ Ευάγγελος Λυμπερόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων www.bpath.gr www.atherosclerosis.gr DISCLOSURES Participation in educational, research and

Διαβάστε περισσότερα

11 ο Κλινικό Φροντιστήριο ΕΜΠΑΚΑΝ

11 ο Κλινικό Φροντιστήριο ΕΜΠΑΚΑΝ 11 ο Κλινικό Φροντιστήριο ΕΜΠΑΚΑΝ Ασθενής υπό στατίνη επιτυγχάνει την LDL-C στόχο αλλά διατηρεί υψηλή non-hdl Μαρία Ζαφείρη Ειδικός Παθολόγος ΔΗΛΩΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ Καμία σύγκρουση συμφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπείες στόχευσης της PCSK9 για την αντιµετώπιση της. υπερχοληστερολαιµίας: συστηµατική ανασκόπηση και µετα-ανάλυση ΑΡΗΣ ΛΙΑΚΟΣ

Θεραπείες στόχευσης της PCSK9 για την αντιµετώπιση της. υπερχοληστερολαιµίας: συστηµατική ανασκόπηση και µετα-ανάλυση ΑΡΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ιατρική Ερευνητική Μεθοδολογία» ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Θεραπείες στόχευσης της PCSK9 για την αντιµετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ

ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Ευάγγελος Λυμπερόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων www.bpath.gr, www.atherosclerosis.gr DISCLOSURES Participation in educational, research

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Τερεντές-Πρίντζιος, Χ. Βλαχόπουλος, Γ. Γεωργιόπουλος, Ι. Σκούµας, Ι. Κουτάγιαρ, Ν. Ιωακειµίδης, Ν. Σκληρός, Χ. Στεφανάδης, Δ.

Δ. Τερεντές-Πρίντζιος, Χ. Βλαχόπουλος, Γ. Γεωργιόπουλος, Ι. Σκούµας, Ι. Κουτάγιαρ, Ν. Ιωακειµίδης, Ν. Σκληρός, Χ. Στεφανάδης, Δ. Πρόγνωση µελλοντικών καρδιαγγειακών συµβάντων µε τα επίπεδα της προπρωτεΐνης κονβερτάση σουµπτιλισίνη/κεξίνη 9 στο πλάσµα: µια συστηµατική ανασκόπηση και µετα-ανάλυση µελετών Δ. Τερεντές-Πρίντζιος, Χ.

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Πρωτοπαθείς δυσλιπιδαιμίες

1.1 Πρωτοπαθείς δυσλιπιδαιμίες 1. OI ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΩΝ-2014 Εισαγωγή Τα λιπίδια του ανθρώπινου οργανισμού είναι η χοληστερόλη (χρησιμεύει

Διαβάστε περισσότερα

OIKOΓΕΝΗΣ ΥΠΕΡΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΑΙΜΙΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

OIKOΓΕΝΗΣ ΥΠΕΡΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΑΙΜΙΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ OIKOΓΕΝΗΣ ΥΠΕΡΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΑΙΜΙΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Νικόλαοs Ιωακειμίδηs Καρδιολόγοs, Επιστημονικόs Συνεργάτηs Α Καρδιολογική Κλινική, Ιπποκράτειο ΓΝΑ FH Is Not a Rare Genetic Disease: Prevalence is 2x

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 Το φάρμακο αυτό τελεί υπό συμπληρωματική παρακολούθηση. Αυτό θα επιτρέψει τον ταχύ προσδιορισμό νέων πληροφοριών ασφάλειας Ζητείται από τους επαγγελματίες

Διαβάστε περισσότερα

11 ο Κλινικό Φροντιστήριο ΕΜΠΑΚΑΝ

11 ο Κλινικό Φροντιστήριο ΕΜΠΑΚΑΝ 11 ο Κλινικό Φροντιστήριο ΕΜΠΑΚΑΝ Ασθενής που λαμβάνει στατίνη παρουσιάζει μυαλγίες Μαρία Ζαφείρη Ειδικός Παθολόγος ΔΗΛΩΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ Καμία σύγκρουση συμφερόντων Σκοπός παρουσίασης Αφορά στην:

Διαβάστε περισσότερα

Οι Ευρωπαϊκές Κατευθυντήριες Οδηγίες υσλιπιδαιµίας 2016 υπό το πρίσµα των Ελλήνων συγγραφέων

Οι Ευρωπαϊκές Κατευθυντήριες Οδηγίες υσλιπιδαιµίας 2016 υπό το πρίσµα των Ελλήνων συγγραφέων Οι Ευρωπαϊκές Κατευθυντήριες Οδηγίες υσλιπιδαιµίας 2016 υπό το πρίσµα των Ελλήνων συγγραφέων Χαράλαµπος Βλαχόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας Α Παν/κή Καρδιολογική Κλινική ΓΝΑ Ιπποκράτειο Οι Ευρωπαϊκές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΘΕΤΙΚΟΣ HIV ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΟΕΜ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟ QT ΤΣΕΛΕΓΚΙΔΗ ΜΑΡΙΑ ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Γ.Ν ΔΡΑΜΑΣ

ΟΡΟΘΕΤΙΚΟΣ HIV ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΟΕΜ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟ QT ΤΣΕΛΕΓΚΙΔΗ ΜΑΡΙΑ ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Γ.Ν ΔΡΑΜΑΣ ΟΡΟΘΕΤΙΚΟΣ HIV ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΟΕΜ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟ QT ΤΣΕΛΕΓΚΙΔΗ ΜΑΡΙΑ ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Γ.Ν ΔΡΑΜΑΣ HIV ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ AIDS: Σύνδρομο επίκτητης ανοσοανεπάρκειας ρετροιός RNA (Lentivirus)

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για τις δυσλιπιδαιμίες: Διάγνωση και αντιμετώπιση

Κατευθυντήριες οδηγίες για τις δυσλιπιδαιμίες: Διάγνωση και αντιμετώπιση Κατευθυντήριες οδηγίες για τις δυσλιπιδαιμίες: Διάγνωση και αντιμετώπιση Χ. Πίτσαβος, Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Μ. Ελισάφ, Καθηγητής Παθολογίας Ιατρικής Σχολής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΎΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΎΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΎΠΟΥ 2. Α. Σωτηρόπουλος1, Χ. Ταμβάκος1, Α. Κουτσοβασίλης1, Α. Μπούσμπουλα2,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΩΝΗΣ Χ.

ΑΝΔΡΩΝΗΣ Χ. The Big Bang ΑΜΟΙΒΑΔΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Τροφή Υδατάνθρακες ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗ Λιπαρά οξέα ΚΥΤΤΑΡΟ ATP CoA ΛΙΠΑΡΑ ΟΞΕΑ ΧΗΜΙΚΟΣ ΤΥΠΟΣ ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ Χοληστερόλη παράγουν μόνο τα ζωικά κύτταρα ΑΝΔΡΩΝΗΣ Χ. ΧΗΜΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ασθενείς με υπερλιπιδαιμία που δεν επιτυγχάνουν τους στόχους. Ελένη Μπιλιανού Καρδιολόγος Υπεύθυνη Λιπιδαιμικού Ιατρείου Τζάνειο Νοσοκομείο

Ασθενείς με υπερλιπιδαιμία που δεν επιτυγχάνουν τους στόχους. Ελένη Μπιλιανού Καρδιολόγος Υπεύθυνη Λιπιδαιμικού Ιατρείου Τζάνειο Νοσοκομείο Ασθενείς με υπερλιπιδαιμία που δεν επιτυγχάνουν τους στόχους Ελένη Μπιλιανού Καρδιολόγος Υπεύθυνη Λιπιδαιμικού Ιατρείου Τζάνειο Νοσοκομείο Γυναίκα 66 ετών Β=72kg Υ=160cm ΔΜΣ=28 Χ καπνίστρια (5ετία) 20/d

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου

Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου Οι δυσλιπιδαιμίες είναι παθολογικές καταστάσεις με διαταραχές των λιπιδίων του αίματος ποσοτικές αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Λιποπρωτεΐνη (α): Νεότερα δεδομένα. Κ. Μακέδου. Ιατρός Βιοπαθολόγος

Λιποπρωτεΐνη (α): Νεότερα δεδομένα. Κ. Μακέδου. Ιατρός Βιοπαθολόγος Λιποπρωτεΐνη (α): Νεότερα δεδομένα Κ. Μακέδου Ιατρός Βιοπαθολόγος Ιστορικά στοιχεία Ταυτοποίηση Είναι λιποπρωτεΐνη που ανακαλύφθηκε από το Νορβηγό γενετιστή Berg το 1963. Ταυτοποιήθηκε το 1977 από τους

Διαβάστε περισσότερα

Νόσος Parkinson-Νέοι ορίζοντες Ξηροµερήσιου Γεωργία Νευρολόγος-Μέλος ερευνητικής οµάδας Νευρογενετικής Αίτια της νόσου Parkinson Περιβαλλοντικοί παράγοντες Γενετικοί παράγοντες Γενετική βλάβη (παθογόνα

Διαβάστε περισσότερα

Διερεύνηση στεφανιαίας νόσου σε ασυµπτωµατικό διαβητικό ασθενή

Διερεύνηση στεφανιαίας νόσου σε ασυµπτωµατικό διαβητικό ασθενή Διερεύνηση στεφανιαίας νόσου σε ασυµπτωµατικό διαβητικό ασθενή Κωνσταντίνος Αζναουρίδης Επιµελητής Καρδιολογίας 1 η Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική Ιπποκράτειο Γ.Ν.Α. 37 ο Πανελλήνιο Καρδιολογικό Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΟΡΙΝΘΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΟΡΙΝΘΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΟΡΙΝΘΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ CONFLICT OF INTEREST ΔΕΝ ΑΝΑΦΕΡΕΤΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Να καταγράψει τον επιπολασμό του καρδιαγγειακού κινδύνου σε υπερτασικούς ασθενείς υπό θεραπεία, που

Διαβάστε περισσότερα

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Καρδιαγγειακά Επεισόδια : Πρώτη αιτία θανάτου στις αναπτυγµένες χώρες Πολλοί παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Αθηροσκλήρωσησ. Αναθεωρημένες κατευθυντήριες οδηγίες της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης για τη διάγνωση και αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών-2014

Αθηροσκλήρωσησ. Αναθεωρημένες κατευθυντήριες οδηγίες της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης για τη διάγνωση και αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών-2014 ISSN 1792-4944 Τόμος 5 Τεύχος 3 IΟΥΛΙΟΣ-ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2014 Volume 5 No 3 JULY-SEPTEMBER 2014 ΕΛΛΗΝ ΚΗ ΕΠ ΘΕΩΡΗΣΗ Αθηροσκλήρωσησ Αναθεωρημένες κατευθυντήριες οδηγίες της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Απόστολος Ι. Δουγαλής Παθολόγος, Επιµελητής Α Νοσοκοµείο ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ, παράρτηµα ΠΑΝΑΓΙΑ

Δρ. Απόστολος Ι. Δουγαλής Παθολόγος, Επιµελητής Α Νοσοκοµείο ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ, παράρτηµα ΠΑΝΑΓΙΑ Δρ. Απόστολος Ι. Δουγαλής Παθολόγος, Επιµελητής Α Νοσοκοµείο ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ, παράρτηµα ΠΑΝΑΓΙΑ Λογικά επιχειρήµατα: Ηλικία "φαρµακοκινητική / φαρµακοδυναµική " τοξικότητα. "φάρμακα" " "αλληλεπιδράσεις. Παλαιότερες

Διαβάστε περισσότερα

αθηρογόνους και αντι-αθηρογόνους αθηρογόνους παράγοντες σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2

αθηρογόνους και αντι-αθηρογόνους αθηρογόνους παράγοντες σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 H επίδραση της άσκησης σε προ- αθηρογόνους και αντι-αθηρογόνους αθηρογόνους παράγοντες σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 Ν. Καδόγλου, Α. Καπελούζου, Ν. Σάιλερ, Γ Φωτιάδης, Ν. Αγγελοπούλου. Ι. Βράμπας

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΤΕΡΑ ΑΝΤΙΠΗΚΤΙΚΑ- ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ

ΝΕΟΤΕΡΑ ΑΝΤΙΠΗΚΤΙΚΑ- ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ ΝΕΟΤΕΡΑ ΑΝΤΙΠΗΚΤΙΚΑ- ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ Αθανάσιος Καπετανόπουλος, FACC, FESC, FSCAI Επεμβατικός Καρδιολόγος EUROMEDICA-Γενική Κλινική Θεσσαλονίκης Κολπική μαρμαρυγή και ισχαιμικό αγγειακό εγκεφαλικό 4-5

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ στη θεραπεία της Ψωρίασης. Γιώργος Χρ. Χαϊδεμένος, MD, PhD Θεσσαλονίκη

ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ στη θεραπεία της Ψωρίασης. Γιώργος Χρ. Χαϊδεμένος, MD, PhD Θεσσαλονίκη ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ στη θεραπεία της Ψωρίασης Γιώργος Χρ. Χαϊδεμένος, MD, PhD Θεσσαλονίκη Πορταριά Βόλου ΕΔΑΕ, Ιαν, 2012 Αποτελεσματικότητα Βιολογικών Παραγόντων: μετά από 20 μέρες Μετά

Διαβάστε περισσότερα

Υπερχοληστερολαιμία στα παιδιά και εφήβους

Υπερχοληστερολαιμία στα παιδιά και εφήβους Υπερχοληστερολαιμία στα παιδιά και εφήβους Εισαγωγή Η αθηρωμάτωση (αθηροσκλήρωση), αποτελεί βασική αιτία εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων, όπως έμφραγμα, στηθάγχη και αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια. Η

Διαβάστε περισσότερα

Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων. αντιπηκτικών

Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων. αντιπηκτικών Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων αντιπηκτικών Στέλιος Τζέης MD, PhD, FESC Επιμελητής A - Καρδιολογική Κλινική Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΥΠΕΡ νεότερων αντιπηκτικών γιατί. Προβλέψιμη φαρμακοκινητική /

Διαβάστε περισσότερα

Η αξία της γενετικής ανάλυσης στην υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια

Η αξία της γενετικής ανάλυσης στην υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια Η αξία της γενετικής ανάλυσης στην υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια Θωμάς Γκόσιος Εργαστήριο Μυοκαρδιοπαθειών Α Καρδιολογική Κλινική ΑΠΘ ΑΧΕΠΑ Θεσσαλονίκης Οικογενειακό δένδρο I 1 2 II III IV Proband (ΙΙΙ-3)

Διαβάστε περισσότερα

30Ιουνίου. Θερινό Σχολείο. έως2ιουλίου Ξενοδοχείο Royal Olympic Aθήνα ΕΠΙΚΑΙΡΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

30Ιουνίου. Θερινό Σχολείο. έως2ιουλίου Ξενοδοχείο Royal Olympic Aθήνα ΕΠΙΚΑΙΡΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ o 9 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ www.atherosclerosis.gr Θερινό Σχολείο ΕΠΙΚΑΙΡΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Υπό την αιγίδα των: European Atherosclerosis Society 2016 30Ιουνίου έως2ιουλίου

Διαβάστε περισσότερα

από τις ενδείξεις στην κλινική πράξη

από τις ενδείξεις στην κλινική πράξη Kλοπιδογρέλη από τις ενδείξεις στην κλινική πράξη Χ.Κυρπιζίδης, Α.Κεϊβανίδου, Γ.Παπανικολάου, Κ.Τσιπτσής, Μ.Ξαφένιας, Α.Πεχλεβάνης. Καρδιολογική κλινική Στεφανιαία μονάδα 2 ου Νοσοκομείου ΙΚΑ-ΕΤΑΜ Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Διαδερμική επεμβατική αντιμετώπιση ασθενών της τέταρτης ηλικίας

Διαδερμική επεμβατική αντιμετώπιση ασθενών της τέταρτης ηλικίας Διαδερμική επεμβατική αντιμετώπιση ασθενών της τέταρτης ηλικίας Ν. Τσιγαρίδας, Α. Ράμμος, Β. Μελαδίνης, Κ. Σταμάτης, Β. Τελάκη, Κ.Σιόγκας Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Χατζηκώστα, Καρδιολογική Κλινική, Ιωάννινα

Διαβάστε περισσότερα

O ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΩΤΕΪΝΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΕΣΤΕΡΩΝ ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ (CETP) ΣΤΗΝ ΑΥΞΗΣΗ ΤΩΝ HDL ΚΑΤΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΝΙΚΟΤΙΝΙΚΟΥ ΟΞΕΟΣ ΣΕ ΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

O ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΩΤΕΪΝΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΕΣΤΕΡΩΝ ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ (CETP) ΣΤΗΝ ΑΥΞΗΣΗ ΤΩΝ HDL ΚΑΤΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΝΙΚΟΤΙΝΙΚΟΥ ΟΞΕΟΣ ΣΕ ΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ O ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΩΤΕΪΝΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΕΣΤΕΡΩΝ ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ (CETP) ΣΤΗΝ ΑΥΞΗΣΗ ΤΩΝ HDL ΚΑΤΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΝΙΚΟΤΙΝΙΚΟΥ ΟΞΕΟΣ ΣΕ ΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Θ. Τζώτζας, Σ. Καρράς, Θ. Καλτσάς, Κ. Τζιόμαλος,T.Gautier* Ζ. Κελεπούρης,

Διαβάστε περισσότερα

Αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο σε ασθενείς µε κολπική µαρµαρυγή: Πρόδροµα επιδηµιολογικά δεδοµένα της µελέτης MISOAC-AF

Αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο σε ασθενείς µε κολπική µαρµαρυγή: Πρόδροµα επιδηµιολογικά δεδοµένα της µελέτης MISOAC-AF 37 0 Πανελλήνιο Καρδιολογικό Συνέδριο Αθήνα, 21/10/2016 Αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο σε ασθενείς µε κολπική µαρµαρυγή: Πρόδροµα επιδηµιολογικά δεδοµένα της µελέτης MISOAC-AF Ε. Φοροζίδου 1, Δ. Βασδέκη

Διαβάστε περισσότερα

Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 2003. Μεταβολισµός

Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 2003. Μεταβολισµός Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 00 Μεταβολισµός 1 Ενδοκρινολογική Κλινική ΓΝΘ Ιπποκρατείου /ντής αµ. επ. καθηγητής Α. Αβραµίδης 1 υσλιπιδαιµίες Αθηρωµάτωση: Μια σταδιακή διεργασία Φυσιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ 1. Ιατρείο Αθηροσκλήρωσης Β Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Ινσουλίνη και καρδιά. Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας Α.Π.Θ.

Ινσουλίνη και καρδιά. Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας Α.Π.Θ. Ινσουλίνη και καρδιά Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας Α.Π.Θ. Επίδραση ινσουλίνης στο ήπαρ, στους μυς και στον λιπώδη ιστό : Διατήρηση ευγλυκαιμίας Nature 2001;414:799 806 Ινσουλίνη? Λειτουργικότητα Μορφολογία Βιωσιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

Eπίτευξη Θεραπευτικών Στόχων στη Καρδιολογία. Kενά Γνώσεων και Οφελος για τον Ασθενή. Κώστας Τσιούφης

Eπίτευξη Θεραπευτικών Στόχων στη Καρδιολογία. Kενά Γνώσεων και Οφελος για τον Ασθενή. Κώστας Τσιούφης Eπίτευξη Θεραπευτικών Στόχων στη Καρδιολογία. Kενά Γνώσεων και Οφελος για τον Ασθενή Κώστας Τσιούφης Δήλωση σύγκρουσης συμφερόντων Καμία σύγκρουση συμφερόντων για τη συγκεκριμένη ομιλία Εχω λάβει υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΥΣΛΙΠΙ ΑΙΜΙΩΝ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΥΣΛΙΠΙ ΑΙΜΙΩΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΥΣΛΙΠΙ ΑΙΜΙΩΝ Ευάγγελος Λυμπερόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρικής Σχολής Παν/μίου ρ ς ηγη ής γ ς ρ ής χ ής μ Ιωαννίνων Cardiovascular Disease is the Leading Cause of Death Worldwide

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Παρόλη την πρόοδο των τελευταίων

Παρόλη την πρόοδο των τελευταίων Άρθρο Ανασκόπησης Ελληνική Καρδιολογική Επιθεώρηση 2011, 52: 163-167 Σύγχρονοι Προβληματισμοί και Δυσκολίες Σχετικά με την Πρόληψη των Καρδιαγγειακών Νοσημάτων Λουκιανός Σ. Ραλλίδης, Μαρία I. Αναστασίου-Νανά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι MK1118 ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΚΛΙΝΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΔΙΑΛΕΞΗ 4 ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΤΣΑΤΟΥ, PHD ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΙΤΙΕΣ ΘΝΗΤΟΤΗΤΑΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΘΑΝΑΤΩΝ 450,000 400,000 350,000 300,000 250,000 200,000 150,000 100,000

Διαβάστε περισσότερα

Στατίνες και μυοπάθεια

Στατίνες και μυοπάθεια ΒΡΑΧΕΙΑ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ BRIEF REVIEW ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2008, 25(3):329-333 Στατίνες και μυοπάθεια Λέξεις ευρετηρίου Καρδιαγγειακή νόσος Μυοπάθεια P-450 κυτόχρωμα Στατίνες Συνένζυμο Q 10 Copyright Athens

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Παχυσαρκία και νεφρική νόσος ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Κριτήρια* Η διαπίστωση για 3 μήνες: Νεφρικής βλάβης GFR < 60 ml/min/1.73m2 με ή χωρίς νεφρική

Διαβάστε περισσότερα