Δείκτες αιμοπεταλιακής ενεργοποίησης κατά την οξεία έντονη άσκηση σε νεοδιαγνωσμένους ασθενείς με ιδιοπαθή αρτηριακή υπέρταση *

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Δείκτες αιμοπεταλιακής ενεργοποίησης κατά την οξεία έντονη άσκηση σε νεοδιαγνωσμένους ασθενείς με ιδιοπαθή αρτηριακή υπέρταση *"

Transcript

1 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1: 57-64, 2013 πρωτoτυπη εργασια Δείκτες αιμοπεταλιακής ενεργοποίησης κατά την οξεία έντονη άσκηση σε νεοδιαγνωσμένους ασθενείς με ιδιοπαθή αρτηριακή υπέρταση * Ε. Γαβριηλάκη Ε. Γκαλιαγκούση Ν. Παπαδόπουλος Α. Τριανταφύλλου Π. Ανυφαντή Κ. Πετίδης Μ. Δούμας X. Ζαμπούλης Σ. Δούμα Περiληψη Εισαγωγή: Η αιμοπεταλιακή ενεργοποίηση συμμετέχει στην πρόκληση οξέων καρδιακών συμβαμάτων μετά οξεία έντονη άσκηση. Σκοπός: Σκοπός είναι να διερευνηθεί ο βαθμός της αιμοπεταλιακής ενεργοποίησης κατά την οξεία άσκηση σε νεοδιαγνωσμένους α- σθενείς με ιδιοπαθή αρτηριακή υπέρταση χωρίς θεραπεία (ΥΧΘ) και υγιείς νορμοτασικούς εθελοντές (ΝΤ) και η επίδραση της αντιυπερτασικής αγωγής στο φαινόμενο αυτό. Υλικό και Μέθοδοι: Μελετήθηκαν 15 ΝΤ και 30 διαδοχικοί ΥΧΘ, 17 από τους οποίους επανεξετάσθηκαν μετά από 3-μηνη μονοθεραπεία με ανταγωνιστές του συστήματος ρενίνης-αγγειοτενσίνης (ΣΡΑ). Όλοι οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε δοκιμασία κόπωσης. Oι δείκτες αιμοπεταλιακής ενεργοποίησης, συσσωματώματα αιμοπεταλίων-μονοκυττάρων (MPA) και αιμοπεταλιακή P-σελεκτίνη, προσδιορίστηκαν με κυτταρομετρία ροής προ της άσκησης, στη μέγιστη ά- σκηση και 10, 30 και 90 λεπτά αργότερα. Αποτελέσματα: Μέγιστη αιμοπεταλιακή ενεργοποίηση παρατηρήθηκε στα 10 λεπτά μετά την άσκηση και στις δύο ομάδες. Στους ΥΧΘ τα επίπεδα των MPA παρέμειναν αυξημένα ως και 30 λεπτά μετά την άσκηση. Έναντι των ΝΤ αυξημένα επίπεδα MPA παρατηρήθηκαν στους ΥΧΘ στη μέγιστη άσκηση και 10, 30 λεπτά αργότερα. Αύξηση των επιπέδων των MPA στους ασθενείς μετά θεραπεία παρατηρήθηκε μόνο 10 λεπτά μετά την άσκηση. Τα επίπεδα των MPA και της P-σελεκτίνης στους ασθενείς μετά θεραπεία ήταν παρόμοια με αυτά των ΝΤ. Συμπεράσματα: Η οξεία έντονη άσκηση προκαλεί σημαντικά αυξημένη και παρατεταμένη αιμοπεταλιακή ενεργοποίηση στους ΥΧΘ έναντι των ΝΤ. Μετά τη θεραπεία παρατηρήθηκε σημαντική ελάττω- Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο, Θεσσαλονίκη * Το πρωτόκολλο αυτό έχει χρηματοδοτηθεί από την Ελληνική Αντιυπερτασική Εταιρεία. Η εργασία βραβεύτηκε στο 14ο Πανελλήνιο Συνέδριο της Ελληνικής Εταιρείας Υπέρτασης, που έγινε στη Θεσσαλονίκη 7-9 Μαρτίου 2013.

2 58 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1 ση του βαθμού και της διάρκειας αιμοπεταλιακής ε- νεργοποίησης. Περαιτέρω μελέτες απαιτούνται για να διαλευκάνουν αν το φαινόμενο αυτό εξαρτάται α- ποκλειστικά από τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης ή σε αυτό συμβάλλουν οι πλειοτροπικές δράσεις των ανταγωνιστών του ΣΡΑ. εισαγωγη Η ιδιοπαθής αρτηριακή υπέρταση αποτελεί μείζον πρόβλημα της δημόσιας υγείας σε παγκόσμιο επίπεδο καθώς ευθύνεται για περίπου 7 εκατομμύρια θανάτους ετησίως 1. Χαρακτηρίζεται από αυξημένη συχνότητα θρομβωτικών επεισοδίων, κυρίως έμφραγμα μυοκαρδίου και ισχαιμικά αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια, η εμφάνιση των ο- ποίων σχετίζεται απευθείας με τα αυξανόμενα ε- πίπεδα αρτηριακής πίεσης 2,3. Μια πλειάδα παραγόντων συμβάλλουν στην αυξημένη τάση για θρομβωτικά επεισόδια που παρατηρείται στην ιδιοπαθή αρτηριακή υπέρταση. Συνοπτικά οι παράγοντες αυτοί περιλαμβάνουν την ενδοθηλιακή δυσλειτουργία, την κλινικά ανιχνεύσιμη αθροσκλήρωση, την αυξημένη δραστηριότητα του συμπαθητικού νευρικού συστήματος (ΣΝΣ) και του συστήματος ρενίνης-αγγειοτενσίνης-αλδοστερόνης, αλλά και διαταραχές στο μηχανισμό πήξης και ινωδόλυσης και αυξημένη αιμοπεταλιακή ενεργοποίηση. Τα αιμοπετάλια όταν ενεργοποιούνται σχηματίζουν συγκολλήματα μεταξύ των, αλλά και με τα λευκοκύτταρα του αίματος, κυρίως με τα μονοκύτταρα και λιγότερο με τα πολυμορφοπύρηνα 4,5 (ετεροτυπική συγκόλληση αιμοπεταλίων). Απαραίτητη για τη δημιουργία των συσσωματωμάτων αιμοπεταλίων - μονοκυττάρων (Monocyte - pla - telet aggregates / MPA) είναι η έκφραση στην επιφάνεια των αιμοπεταλίων της P-σελεκτίνης 6, η ο- ποία είναι αποθηκευμένη στα α-κοκκία των αιμοπεταλίων και απελευθερώνεται κατόπιν ενεργοποίησής τους 7. Μέσα σε λίγα μόλις λεπτά από την ενεργοποίηση των αιμοπεταλίων η P-σελεκτίνη μετατοπίζεται και εκφράζεται στην εξωτερική πλευρά της κυτταρικής τους επιφάνειας 6. Καθώς δεν α- νιχνεύεται στην επιφάνεια αιμοπεταλίων που δεν είναι ενεργοποιημένα, η P-σελεκτίνη θεωρείται έ- νας από τους πιo αξιόπιστους δείκτες αιμοπεταλιακής ενεργοποίησης 8. Υποδοχέας της P-σελεκτίνης είναι ο P-selectin-Ligand-1 (PSLG-1), ο οποίος εκφράζεται μόνιμα στην επιφάνεια των λευκοκυττάρων και ιδιαίτερα των μονοκυττάρων του αίματος O PSLG-1 μέσω της σύνδεσης του με την P- σελεκτίνη μεσολαβεί στην προσκόλληση των αιμοπεταλίων, μαζί με τα λευκοκύτταρα, στην ενδοθηλιακή επιφάνεια, ιδιαίτερα σε περιοχές με αθηροσκληρωτικές αλλοιώσεις. Η P-σελεκτίνη εξαφανίζεται γρήγορα από την αιμοπεταλιακή επιφάνεια, τα αιμοπετάλια όμως συνεχίζουν και κυκλοφορούν ενεργοποιημένα σε συγκολλήματα κυρίως με τα μονοκύτταρα 8. Για αυτόν το λόγο τα MPA θεωρούνται ο πλέον ευαίσθητος και ακριβής δείκτης αιμοπεταλιακής διέγερσης 12. Πρόσφατα, οι Γκαλιαγκούση και συν. κατέγραψαν αυξημένα επίπεδα MPA σε ασθενείς με ι- διοπαθή αρτηριακή υπέρταση, με ή χωρίς αντιυπερτασική θεραπεία. Τα επίπεδα τους αυξάνονται παράλληλα με την αύξηση των επιπέδων της αρτηριακής πίεσης 13. Εντούτοις, δεν έχει διερευνηθεί η επίδραση της οξείας αύξησης της αρτηριακής πίεσης στο σχηματισμό των MPA, όπως επίσης αν και κατά πόσο η επάνοδος της αρτηριακής πίεσης σε φυσιολογικές τιμές επαναφέρει τα επίπεδα τους ε- ντός φυσιολογικών ορίων, τόσο σε υγιείς εθε - λοντές όσο και σε υπερτασικούς ασθενείς. Επίσης, δεν είναι γνωστό αν η άσκηση ρυθμίζει με κάποιο τρόπο την ετεροτυπική συγκόλληση των αιμοπεταλίων και συνεπώς τη θρομβωτική τάση τόσο σε υ- γιείς όσο και σε υπερτασικούς ασθενείς, μέσω παθοφυσιολογικών μηχανισμών πέρα από τη μεταβολή της αρτηριακής πίεσης. Σκοπός είναι να διερευνηθεί ο βαθμός της αιμοπεταλιακής ενεργοποίησης κατά την οξεία άσκηση σε νεοδιαγνωσμένους ασθενείς με ιδιοπαθή αρτηριακή υπέρταση χωρίς θεραπεία (ΥΧΘ) και υγιείς νορμοτασικούς εθελοντές (ΝΤ) και η επίδραση της αντιυπερτασικής αγωγής στο φαινόμενο αυτό. ΜεΘOΔOΙ Στη μελέτη συμμετείχαν νεοδιαγνωσμένοι α- σθενείς με ιδιοπαθή αρτηριακή υπέρταση (ΑΠ ιατρείου >140/90 mmhg και μέσος όρος ΑΠ ημέρας >135/85 mmhg), σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Αρτηριακής Υ- πέρτασης guidelines 14. Η μέτρηση της αρτηριακής πίεσης, 3 φορές με μεσοδιαστήματα 1 λεπτού μεταξύ των μετρήσεων, έγινε με τη χρήση αυτόματων συσκευών Omron (705ΙΤ), με τους ασθενείς σε καθιστή θέση για 15 λεπτά. Ακόμη, τοποθετήθηκε συσκευή 24ωρης καταγραφής της αρτηριακής πίεσης (Spacelabs 90207), σύμφωνα με προκαθορισμένο πρωτόκολλο. Πιο συγκεκριμένα, η καταγραφή της αρτηριακής πίεσης γινόταν κάθε 15 λεπτά κατά τη

3 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1 59 διάρκεια μιας τυπικής ημερήσιας δραστηριότητας και κάθε 30 λεπτά κατά τις βραδινές ώρες. Αξιόπιστη για τη μελέτη θεωρήθηκε κάθε καταγραφή με ποσοστό έγκυρων μετρήσεων 70%. Λήφθηκε λεπτομερές ιστορικό και έγινε πλήρης φυσική εξέταση. Ασθενείς με δευτεροπαθείς μορφές υπέρτασης αποκλείσθηκαν από τη μελέτη. Oι συμμετέχοντες δεν παρουσίασαν συμπτώματα ή σημεία καρδιαγγειακής νόσου (εκτός από την ΑΥ στους ΥΧΘ) ή άλλου συνοδού νοσήματος, ούτε βρίσκονταν υπό τακτική θεραπευτική αγωγή. Oι ασθενείς ενημερώθηκαν με ειδικό πληροφοριακό σημείωμα και αποδέχθηκαν τη συμμετοχή τους στη μελέτη με ενυπόγραφο έντυπο συμμετοχής. Oι συμμετέχοντες προσέρχονταν για τη μελέτη πρωινή ώρα (09:00), νήστεις, χωρίς να έχουν καταναλώσει καφέ ή άλλο ρόφημα που να περιέχει καφεΐνη και χωρίς να έχουν καπνίσει για τουλάχιστον 8 ώρες πριν από τη μελέτη. Το αθηροσκληρωτικό φορτίο των συμμετεχόντων εκτιμήθηκε με τη μέτρηση του πάχους του έ- σω-μέσου χιτώνα της κοινή καρωτίδας (CIMT). Η μέτρηση του CIMT έγινε με τη χρήση υπερήχων (prosound a7, Aloka) με κεφαλή υψηλής συχνότητας (7-12 mhz), 1 cm από το διχασμό της κοινής καρωτίδας αρτηρίας, στο πρόσθιο και οπίσθιο τοίχωμα της δεξιάς και αριστερής κοινής καρωτίδας. O μέσος όρος του CIMT των δύο τοιχωμάτων χρησιμοποιήθηκε για κάθε αρτηρία (δεξιά και αριστερή κοινή καρωτίδα). Όλοι οι συμμετέχοντες στη μελέτη υποβλήθηκαν σε δοκιμασία κοπώσεως, σύμφωνα με το πρωτόκολλο Bruce 15. Αιτίες διακοπής της δοκιμασίας κοπώσεως ορίστηκαν: η επίτευξη του στόχου (85% της μέγιστης προβλεπόμενης καρδιακής συχνότητας ανάλογα με την ηλικία και το φύλο), η εμφάνιση σημαντικής αρρυθμίας, υπότασης, ηλεκτροκαρδιογραφικών αλλαγών ή στηθάγχης, ή επιθυμία του ασθενούς να διακοπεί η δοκιμασία κοπώσεως. Πριν την έναρξη της δοκιμασίας κοπώσεως γινόταν εισαγωγή φλεβοκαθετήρα (18G) και έγχυση ισότονου διαλύματος NaCl 0,9% με βραδύ ρυθμό (1 ml/min). Για να αποφευχθεί η ενεργοποίηση των αιμοπεταλίων λόγω της αιμοληψίας, σε κάθε αιμοληψία απορρίπτονταν τα πρώτα 5 ml φλεβικού αίματος και λαμβάνονταν ακολούθως 2 ml με δεύτερη σύριγγα προς διενέργεια των εργαστηριακών εξετάσεων. Όλες οι αιμοληψίες γίνονταν με τον ασθενή σε ύπτια θέση. Το πρώτο δείγμα λαμβανόταν προ της δοκιμασίας κοπώσεως, τουλάχιστον 45 λεπτά μετά την εισαγωγή του φλεβοκαθετήρα (baseline), το δεύτερο αμέσως μετά την επίτευξη μέγιστης κόπωσης (max) και ακολούθως λαμβάνονταν τρία δείγματα 10, 30 και 90 λεπτά μετά την επίτευξη μέγιστης κόπωσης (10R, 30R και 90R αντίστοιχα). Σε κάθε χρονικό σημείο το λαμβανόμενο δείγμα μετά από κατάλληλη επεξεργασία 16 αναλύονταν με τη μέθοδο της κυτταρομετρίας ροής για τον προσδιορισμό των δεικτών αιμοπεταλιακής ε- νεργοποίησης (P-selectin, MPA). Η στατιστική ανάλυση των δεδομένων έγινε με τη χρήση του στατιστικού πακέτου SPSS 16.0 (Statistical Package for Social Sciences 16 for Windows, SPSS Inc., Chicago, Illinois, USA). Τα αποτελέσματα για τις ποσοτικές μεταβλητές εκφράζονται ως μέση τιμή ± τυπική απόκλιση. Για την εκτίμηση των διαφορών μεταξύ μέσων τιμών των δύο ομάδων χρησιμοποιήθηκαν οι δοκιμασίες Student t test ή Mann Whitney. Oι συντελεστές συσχέτισης υπολογίστηκαν με τις δοκιμασίες Pearson ή Spearman ανάλογα με την κανονικότητα της κατανομής. Η πολυπαραγοντική ανάλυση έγινε με τη μέθοδο της γραμμικής παλινδρόμησης κατά στάδια (stepwise linear regression). ΑΠOΤελεΣΜΑΤΑ Α) Χαρακτηριστικά πληθυσμού μελέτης Μελετήθηκαν 30 ασθενείς με ιδιοπαθή αρτηριακή υπέρταση που δεν ελάμβαναν θεραπεία (ΥΧΘ, ΑΠ: ± 9.4 / 91.9 ± 7.8mmHg) και 15 υγιείς νορμοτασικοί εθελοντές (ΝΤ, ΑΠ: ± 11.8 / 75.0 ± 8.2 mmhg). O πίνακας 1 παρουσιάζει τα γενικά χαρακτηριστικά των δύο ομάδων. O πίνακας 2 παρουσιάζει τα ευρήματα του βιοχημικού ελέγχου ρουτίνας σε ΥΧΘ και ΝΤ. Μεταξύ των δύο ομάδων δεν υπήρχαν στατιστικά σημαντικές διαφορές στο φύλο, την ηλικία, το κάπνισμα, το δείκτη μάζας σώματος (BMI), τα επίπεδα των λιπιδίων, της γλυκόζης και της νεφρικής λειτουργίας. Επιπλέον, το IMT δε βρέθηκε αυξημένο στους ΥΧΘ σε σχέση με τους ΝΤ (0.62 ± 0.15 mm έναντι 0.51± 0.10 mm και 0.59 ± 0.12 mm έναντι 0.47 ± 0.09 mm για την αριστερά και τη δεξιά κοινή καρωτίδα αντίστοιχα). Επομένως, οι ασθενείς που μελετήθηκαν δεν είχαν αυξημένο αθηροσκληρωτικό φορτίο σε σχέση με τους υγιείς σε επίπεδο τουλάχιστον κλινικά ανιχνεύσιμης αθηροσκλήρωσης.

4 60 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1 Πίνακας 1. Γενικά χαρακτηριστικά των ΥΧΘ και ΝΤ. ΥΧΘ NT p Φύλο (άρρενες/θήλεις) 30 (23 / 7) 15 (11 / 4) NS Ηλικία (έτη) 42.7 ± ± 3.7 NS Συστολική ΑΠ (mmhg) ± ± 11.8 *** Διαστολική ΑΠ (mmhg) 91.9 ± ± 8.2 *** Πίεση παλμού (mmhg) 79.2 ± ± 4.9 NS 24-h συστολική ΑΠ (mmhg) ± ± 8.1 *** 24-h διαστολική ΑΠ (mmhg) 85.4 ± ± 5.7 *** Συστολική ΑΠ ημέρας (mmhg) ± ± 7.8 *** Διαστολική ΑΠ ημέρας (mmhg) 90.0 ± ± 5.6 *** Dipping 13.8 ± ± 4.2 NS Κάπνισμα (%) 43.3% 42.8% NS Δείκτης μάζας σώματος (kg/m2) 27.1 ± ± 2.6 NS Περιφέρεια μέσης (cm) 98.1 ± ± 6.3 NS *** p<0.001, NS: μη σημαντική διαφορά Πίνακας 2. Βιοχημικά χαρακτηριστικά των ΥΧΘ και ΝΤ. Γλυκόζη (mg/dl) 90.2 ± ± 12.3 NS egfr (ml/min) ± ± 26.3 NS Oλική χοληστερόλη (mg/dl) ± ± 41.5 NS LDL-χοληστερόλη (mg/dl) ± ± 36.8 NS HDL-χοληστερόλη (mg/dl) 46.1 ± ± 7.7 NS Τριγλυκερίδια (mg/dl) ± ± 47.2 NS *** p<0.001, NS: μη σημαντική διαφορά Β) Αρχική δοκιμασία κοπώσεως % MPA UH NT *p<0.05 * * * baseline max 10R 30R 90R Γράφημα 1. Κυκλοφορούντα επίπεδα MPA σε ΥΧΘ έναντι ΝΤ κατά την οξεία έντονη άσκηση. *p<0.05 Όλοι οι συμμετέχοντες της μελέτης ολοκλήρωσαν τη δοκιμασία κοπώσεως με επίτευξη της μέγιστης καρδιακής συχνότητας. Μεταξύ ΥΧΘ και ΝΤ δε παρατηρήθηκε διαφορά στα μέγιστα μεταβολικά ισοδύναμα (Metabolic Equivalents / METs 9.68 ± 1.82 στους ΥΧΘ έναντι 10.2 ± 1.67 στους ΝΤ), γεγονός που υποδεικνύει την επίτευξη οξείας έντονης άσκησης και στις δύο ομάδες. Σημαντική αύξηση της συστολικής ΑΠ βρέθηκε κατά τη μέγιστη άσκηση και στις δύο ομάδες, ε- νώ σημαντικές διαφορές της διαστολικής ΑΠ δεν παρατηρήθηκαν. Μετά την άσκηση (10 και 30 λεπτά) η συστολική ΑΠ επανήλθε σε επίπεδα παρόμοια με τα αρχικά και στις δύο ομάδες. Σε κάθε χρονικό σημείο οι ΥΧΘ εμφάνισαν σημαντικά αυξημένα επίπεδα συστολικής και διαστολικής ΑΠ σε σχέση με τους ΝΤ. Μέγιστη αιμοπεταλιακή ενεργοποίηση παρατηρήθηκε 10 λεπτά μετά την άσκηση και στις δύο ομάδες. Στους ΥΧΘ, τα επίπεδα των MPA αυξήθηκαν σημαντικά κατά τη μέγιστη άσκηση και παρέμειναν αυξημένα στα 10 και 30 λεπτά μετά την άσκηση, παρά την επάνοδο της συστολικής ΑΠ στα αρχικά επίπεδα. Αντίθετα, οι ΝΤ εμφάνισαν σημαντική αύξηση των επιπέδων MPA μόνο στα 10 λεπτά μετά την άσκηση. Μεταξύ των δύο ομάδων, σημαντικά αυξημένα επίπεδα MPA βρέθηκαν στου ΥΧΘ σε σχέση με τους ΝΤ τόσο κατά τη μέγιστη άσκηση όσο και 10 και 30 λεπτά αργότερα (Γράφημα 1). Όσον αφορά στα επίπεδα της P-σελεκτίνης των αιμοπεταλίων, παρατηρήθηκε σημαντική αύξησή τους κατά την άσκηση και στις δύο ομάδες. Γ) Επανεκτίμηση μετά τη θεραπεία Συνολικά 17 ασθενείς έλαβαν αντιυπερτασική αγωγή ως μονοθεραπεία με ανταγωνιστές του συστήματος ρενίνης-αγγειοτενσίνης (ΣΡΑ) και επανεκτιμήθηκαν μετά από τρεις μήνες θεραπείας. Συγκεκριμένα, δέκα ασθενείς έλαβαν ανταγωνιστή των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης ΙΙ και επτά α- σθενείς έλαβαν αναστολέα της ρενίνης (αλισκιρένη). Στους ασθενείς επετεύχθη ικανοποιητική ρύθμιση της ΑΠ (ΑΠ ιατρείου: ± 9.8 / 82.7 ± 11.3 mmhg, ΑΠ 24ωρου: ± 6.5 / 78.7 ± 8.2 mmhg, ΑΠ ημέρας: ± 7.4 / 83.7 ± 6.7 mmhg, dipping 11.3 ± 7.8 %). Κατά τη διάρκεια της επαναληπτικής δοκιμασίας κοπώσεως, η συστολική ΑΠ αυξήθηκε σημαντικά στη μέγιστη άσκηση έναντι των αρχικών επιπέδων, ενώ η διαστολική ΑΠ δεν εμφάνισε σημαντικές διακυμάνσεις. Σε σύγκριση με την πρώτη δοκιμασία κοπώσεως προ της θεραπείας, τα επίπεδα της ΑΠ ήταν σημαντικά ελαττωμένα σε όλα τα χρονικά σημεία.

5 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1 61 % MPA Σε σχέση με τους δείκτες ενεργοποίησης αιμοπεταλίων, σημαντική αύξηση των MPA βρέθηκε μόνο στα 10 λεπτά μετά την άσκηση. Σε σύγκριση με τα επίπεδα προ της θεραπείας, σημαντικά ελαττωμένα ήταν τα επίπεδα των MPA στη μέγιστη ά- σκηση όσο και 10 και 30 λεπτά αργότερα (Γράφημα 2). Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η παρατήρηση πως τα επίπεδα των MPA μετά την άσκηση ήταν παρόμοια με αυτά των ΝΤ. Τα επίπεδα της P-σελεκτίνης των αιμοπεταλίων αυξήθηκαν σημαντικά μετά την άσκηση και στους ασθενείς μετά θεραπεία στη μέγιστη άσκηση και 10 και 30 λεπτά αργότερα. Ωστόσο, τα επίπεδα αυτά είναι σημαντικά ελαττωμένα σε σύγκριση με τα επίπεδα προ της θεραπείας και χωρίς σημαντική διαφορά σε σχέση με αυτά των ΝΤ. ΣΥΖηΤηΣη UH * * * Post-treatment baseline max 10R 30R 90R Γράφημα 2. Κυκλοφορούντα επίπεδα MPA προ και μετά αγωγής κατά την οξεία έντονη άσκηση. *p<0.05 Συμπερασματικά, η οξεία έντονη άσκηση έχει ως αποτέλεσμα την ενεργοποίηση των αιμοπεταλίων σε νεαρούς, νεοδιαγνωσμένους ασθενείς με ιδιοπαθή αρτηριακή υπέρταση και χωρίς κλινικά ανιχνεύσιμη αθηροσκλήρωση, αλλά και σε υγιείς εθελοντές. Oι ΥΧΘ εμφανίζουν παρατεταμένη και σημαντικά μεγαλύτερη αύξηση των επιπέδων των MPA. Επιπλέον, μετά από 3-μηνη αγωγή με ανταγωνιστές του ΣΡΑ τα επίπεδα των MPA μετά την άσκηση ήταν παρόμοια με αυτά των ΝΤ, υποδεικνύοντας πως η αυξημένη αρτηριακή πίεση διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο φαινόμενο αυτό. Η οξεία έντονη άσκηση έχει πιθανά επιβλαβείς συνέπειες στο καρδιαγγειακό σύστημα μέσω ποικίλων παθοφυσιολογικών μηχανισμών, που περιλαμβάνουν την ενεργοποίηση του συμπαθητικού νευρικού συστήματος (ΣΝΣ) 17, διαταραχές της πήξης και της ινωδόλυσης 18 και την ενεργοποίηση των αιμοπεταλίων. Ειδικότερα, η οξεία άσκηση αποτελεί γνωστό παράγοντα πρόκλησης αυξημένης δραστηριότητας ΣΝΣ που οδηγεί σε αυξημένα επίπεδα κατεχολαμινών 19-26, που έχουν καταγραφεί και σε ασθενείς με ιδιοπαθή αρτηριακή υπέρταση χωρίς θεραπεία 27,28. Τα επίπεδα της αδρεναλίνης και της νοραδρεναλίνης επανέρχονται στα αρχικά επίπεδα στο τέλος της περιόδου αποκατάστασης (10 λεπτά μετά τη μέγιστη άσκηση) 21,29. Ακόμη, αρκετές μελέτες σε υγιείς αλλά και σε ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο έδειξαν πως η οξεία έντονη άσκηση προκαλεί αιμοπεταλιακή ενεργοποίηση, όπως φαίνεται α- πό τα αυξημένα επίπεδα του μέσου όγκου αιμοπεταλίων (MPV) 30, της β-θρομβογλοβουλίνης και της θρομβοξάνης B2 31,32, την αυξημένη συγκολλητικότητα των αιμοπεταλίων 33,34, και την αυξημένη έκφραση της P-σελεκτίνης 35,36 και των συσσωματωμάτων αιμοπεταλίων-λευκο κυτ τάρων 37,38. Η οξεία έντονη άσκηση προκαλεί πιθανά την ενεργοποίηση των αιμοπεταλίων στους ΥΧΘ μέσω μιας σειράς παθοφυσιολογικών μηχανισμών. Μελέτες έχουν δείξει πως η οξεία αύξηση της αρτηριακής πίεσης προκαλεί αιμοπεταλιακή ενεργοποίηση κυρίως μέσω της έκφρασης P-σελεκτίνης στην επιφάνεια των αιμοπεταλίων και της έκκρισης θρομβογλοβουλίνης 39, λόγω της αυξημένης διατμηματικής τάσης στην επιφάνεια των αιμοπεταλίων. Ακόμη, η αυξημένη δραστηριότητα του ΣΝΣ και η επακόλουθη αύξηση των επιπέδων των κατεχολαμινών οδηγούν πιθανά σε ενεργοποίηση των αιμοπεταλίων 40,41, μέσω της σύνδεσης της νοραδρεναλίνης στους α2 αδρενεργικούς υποδοχείς των αιμοπεταλίων 42. Επιπλέον, είναι γνωστό πως η δραστηρίοτητα του ΣΝΣ είναι αυξημένη από τα πρώιμα στάδια της ιδιοπαθούς αρτηριακής υπέρτασης και επιτείνεται κατά την έντονη άσκηση. Ειδικότερα, σε προηγούμενη μελέτη του εργαστηρίου μας σε νεοδιαγνωσμένους ασθενείς με ιδιοπαθή αρτηριακή υπέρταση χωρίς θεραπεία 28, βρέθηκε δεκαπλάσια αύξηση των επιπέδων αδρεναλίνης και νοραδρεναλίνης στη μέγιστη άσκηση, με επαναφορά στα αρχικά επίπεδα στο τέλος της περιόδου αποκατάστασης (10 λεπτά μετά την άσκηση). Μετά την αντιυπερτασική αγωγή τα επίπεδα των κατεχολαμινών ακολούθησαν την ίδια καμπύλη, αλλά με σημαντικά ελαττωμένα επίπεδα σε σχέση με αυτά προ της θεραπείας. Η υπόθεση πως η έκφραση των κατεχολαμινών διαδραματίζει πιθανά σημαντικό ρόλο στην αιμοπεταλιακή ενεργοποίη-

6 62 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1 ση μετά την άσκηση, υποστηρίζεται ακόμη και από τη μελέτη των Li και συνεργατών 37. Στη μελέτη αυτή βρέθηκε ενεργοποίηση των αιμοπεταλίων μετά την άσκηση σε υγιείς εθελοντές, όπου μετρήθηκαν τα επίπεδα των κυκλοφορούντων μικροσυσσωμάτων αιμοπεταλίων και συσσωματωμάτων αιμοπεταλίων-λευκοκυττάρων. Το φαινόμενο αυτό ήταν ανεξάρτητο από τη θρομβίνη, καθώς η αναστολή της θρομβίνης μέσω του αναστολέα της argatroban ή της ενοξαπαρίνης δεν απέτρεψε την εμφάνισή του. Συνεπώς, οι συγγραφείς καταλήγουν στο συμ - πέρασμα πως άλλοι παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί, όπως η αυξημένη δραστηριότητα του ΣΝΣ, μπορεί να εμπλέκονται στην εκδήλωση του φαινομένου. Σε συμφωνία με την υπόθεση αυτή βρίσκεται το εύρημα της παρούσας μελέτης πως η ενεργοποίηση των αιμοπεταλίων ήταν παρατεταμένη, παρά την άμεση πτώση της αρτηριακής πίεσης στα αρχικά επίπεδα. Αυτό μπορεί να αποδοθεί στη μεγαλύτερης διάρκειας επίδραση τόσο της αυξημένης αρτηριακής πίεσης όσο και των κυκλοφορούντων ε- πιπέδων κατεχολαμινών στην ενεργοποίηση των αιμοπεταλίων 43,44. Αξιόλογο ακόμη εύρημα της παρούσας μελέτης αποτελεί η σημαντική μείωση της αιμοπεταλιακής ενεργοποίησης σε ασθενείς με ικανοποιητική ρύθμιση της ΑΠ μετά από θεραπεία με ανταγωνιστές του ΣΡΑ. Εκτός από την καθαρά αιμοδυναμική επίδραση της ελάττωσης της ΑΠ, οι αναταγωνιστές του ΣΡΑ ελαττώνουν σημαντικά την απελευθέρωση των κατεχολαμινών από το ΣΝΣ καθώς και αυξάνουν τη διεγερσιμότητα των αδρενεργικών υποδοχέων 45,46. Επομένως, είναι πιθανό πως οι πολλαπλές δράσεις των αναστολέων του ΣΡΑ ευθύνονται για τα ευεργετικά αποτελέσματα στην αιμοπεταλιακή ενεργοποίηση. Η αιμοπεταλιακή ενεργοποίηση αποτελεί ένα φαινόμενο που έχει περιγραφεί σε ασθενείς με ι- διοπαθή αρτηριακή υπέρταση με τη μέτρηση διαφόρων δεικτών 47. Τα κυκλοφορούντα επίπεδα των M- PA αποτελούν αξιόπιστο δείκτη αιμοπεταλιακής ε- νεργοποίησης σε ερευνητικό και κλινικό επίπεδο, όπως έδειξε και πρόσφατη μελέτη από τους Burdess και συν. 48. Η μελέτη συνέκρινε την επαναληψιμότητα και τη συσχέτιση μιας πλειάδας δεικτών αιμοπεταλιακής ενεργοποίησης (MPA, αιμοπεταλιακή P- σελεκτίνη, αιμοπεταλιακό CD40L, αιμοπεταλιακής προέλευσης μικροσωματίδια, μονοκυτταρικό CD40 και 11b) σε ασθενείς με περιφερική αγγειακή νόσο. Τα επίπεδα των MPA αποτέλεσαν το δείκτη εκλογής σε κλινικό επίπεδο. Το εύρημα αυτό επιβεβαιώνεται και στη δική μας μελέτη, καθώς τα επίπεδα των MPA αποδείχθηκαν πιο ευαίσθητος δείκτης για την ανεύρεση διαφορών μεταξύ των δύο ομάδων σε σύγκριση με την P-σελεκτίνη. Σχετικά με τους περιορισμούς της μελέτης, α- ξίζει να σημειωθεί πως ο πληθυσμός της μελέτης συγκροτήθηκε από σχετικά νεαρούς, νεοδιαγνωσμένους υπερτασικούς ασθενείς χωρίς θεραπεία και συνοδά νοσήματα. Επομένως, τα ευρήματα της μελέτης αφορούν στα πρώιμα στάδια της ιδιοπαθούς αρτηριακής υπέρτασης και θα πρέπει με προσοχή να επεκταθούν στο σύνολο των υπερτασικών ασθενών. Ακόμη, περαιτέρω μελέτες είναι απαραίτητες για να διερευνηθούν οι επιδράσεις άλλων ανταγωνιστών του ΣΡΑ ή άλλης κατηγορίας φαρμάκων στο φαινόμενο της αιμοπεταλιακής ενεργοποίησης μετά από έντονη άσκηση. Τέλος, η κυτταρομετρία ροής αποτελεί μια μέθοδο σχετικά δαπανηρή και όχι ευρέως διαθέσιμη, περιορίζοντας έ- τσι τη χρήση των υπό μελέτη δεικτών ως δεικτών αιμοπεταλιακής ενεργοποίησης στην καθημερινή κλινική πρακτική. Συμπερασματικά, η παρούσα μελέτη καταγράφει για πρώτη φορά παρατεταμένης διάρκειας και έντασης αιμοπεταλιακή ενεργοποίηση μετά από ο- ξεία έντονη άσκηση σε ασθενείς με ιδιοπαθή αρτηριακή υπέρταση χωρίς θεραπεία σε σύγκριση με υ- γιείς εθελοντές. Το φαινόμενο αυτό μπορεί εν μέρει να ευθύνεται για τις αρνητικές επιδράσεις της οξείας έντονης άσκησης στο καρδιαγγειακό σύστημα 49. Επιπλέον, η παρούσα μελέτη υποδεικνύει πως η αντιυπερτασική αγωγή με ανταγωνιστές του ΣΡΑ αναστέλλει σε σημαντικό βαθμό το φαινόμενο της αιμοπεταλιακής ενεργοποίησης μετά από οξεία έντονη άσκηση. Περαιτέρω μελέτες χρειάζονται για να διερευνηθεί πλήρως αν το γεγονός αυτό ο- φείλεται αποκλειστικά στην ελάττωση των επιπέδων της ΑΠ ή αν εμπλέκονται σε αυτό και οι πολλαπλές δράσεις των ανταγωνστών του ΣΡΑ. Summary Gavriilaki E, Gkaliagkousi E, Papadopoulos N, Triantafyllou A, Anyfanti P, Petidis K, Doumas M, Zampoulis C, Douma S. Platelet activation indices during acute high-intensity exercise in untreated patients with essential hypertension. Arterial Hypertension 2013; 22: Objective: The aim of this study was to estimate the degree of exercise-induced platelet activation in un -

7 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1 63 treated hypertensive (UH) as compared to normo tensive (NT) individuals, as well as to investigate whether antihypertensive treatment reduces exercise-induced platelet activation in essential hypertension (EH). Design and method: We studied 15 NT and 30 UH individuals, 17 of which were followed-up after a 3- month period of monotherapy with RAS antagonists. All subjects underwent a treadmill exercise test. Platelet activation markers, circulating monocyteplatelet aggregates (MPA) and platelet P-selectin, were measured using flow cytometry at baseline, at maximal exercise and at 10, 30 and 90 minutes later (10R, 30R and 90R respectively). Results: Maximal platelet activation was observed at 10 minutes post-peak exercise in both groups. In UH, MPA levels remained increased at 30 minutes post-peak exercise, despite BP fall to baseline levels. MPA levels were significantly higher in UH than NT at maximal exercise, and at 10 and 30 minutes of recovery (Figure). P-selectin expression also increased during exercise in both groups, with no significant differences between UH and NT. Post-treatment MPA levels increased significantly only at 10 minutes into recovery. Posttreatment MPA and P-selectin values at each time point were similar to those of NT individuals (Figure). Conclusions: Acute high-intensity exercise exag - gerates platelet activation in untreated patients with EH compared to NT individuals. RAS blockade with adequate BP control greatly improves exercise-induced platelet activation in EH. Further studies are needed to clarify whether this phenomenon depends purely on BP lowering or benefits also from the pleiotropic effects of RAS antagonists. ΒΙΒλΙοΓρΑφiΑ 1. Guilbert JJ. The world health report reducing risks, promoting healthy life. Educ Health (Abingdon). 2003; 16: MacMahon S, Peto R, Cutler J, et al. Blood pressure, stroke, and coronary heart disease. Part 1, prolonged differen - ces in blood pressure: Prospective observa tional studies corrected for the regression dilution bias. Lancet 1990; 335: Lewington S, Clarke R, Qizilbash N, Peto R, Collins R. Agespecific relevance of usual blood pressure to vascular mortality: A meta-analysis of individual data for one million adults in 61 prospective studies. Lancet 2002; 360: Rinder HM, Bonan JL, Rinder CS, Ault KA, Smith BR. Activated and unactivated platelet adhesion to monocytes and neutrophils. Blood 1991; 78: Rinder CS, Bonan JL, Rinder HM, Mathew J, Hines R, Smith BR. Cardiopulmonary bypass induces leukocyte-pla - telet adhesion. Blood 1992; 79: Berman CL, Yeo EL, Wencel-Drake JD, Furie BC, Ginsberg MH, Furie B. A platelet alpha granule membrane pro - tein that is associated with the plasma membrane after activation. Characterization and subcellular localization of platelet activation-dependent granule-external membrane protein. J Clin Invest 1986; 78: Stenberg PE, McEver RP, Shuman MA, Jacques YV, Bainton DF. A platelet alpha-granule membrane protein (gmp- 140) is expressed on the plasma membrane after activation. J Cell Biol 1985; 101: Michelson AD, Barnard MR, Hechtman HB, et al. In vivo tracking of platelets: Circulating degranulated platelets rapidly lose surface p-selectin but continue to circulate and function. Proc Natl Acad Sci U S A 1996; 93: Sako D, Chang XJ, Barone KM, et al. Expression cloning of a functional glycoprotein ligand for p-selectin. Cell 1993; 75: Larsen E, Celi A, Gilbert GE, et al. Padgem protein: A receptor that mediates the interaction of activated platelets with neutrophils and monocytes. Cell 1989; 59: Moore KL, Stults NL, Diaz S, et al. Identification of a specific glycoprotein ligand for p-selectin (cd62) on myeloid cells. J Cell Biol 1992; 118: Michelson AD, Barnard MR, Krueger LA, Valeri CR, Furman MI. Circulating monocyte-platelet aggregates are a more sensitive marker of in vivo platelet activation than platelet surface p-selectin: Studies in baboons, human coronary intervention, and human acute myo - cardial infarction. Circulation 2001; 104: Gkaliagkousi E, Corrigall V, Becker S, et al. Decreased platelet nitric oxide contributes to increased circulating monocyte-platelet aggregates in hypertension. Eur Heart J Mancia G, Laurent S, Agabiti-Rosei E, et al. Reappraisal of european guidelines on hypertension management: A european society of hypertension task force document. Blood Press 2009; 18: Gibbons RJ, Balady GJ, Beasley JW, et al. Acc/aha guide - lines for exercise testing: Executive summary. A report of the american college of cardiology/american heart association task force on practice guidelines (commit- tee on exercise testing). Circulation 1997; 96: Gkaliagkousi E, Corrigall V, Becker S, et al. Decreased platelet nitric oxide contributes to increased circulating mono cyte-platelet aggregates in hypertension. Euro - pean heart journal 2009; 30: White WB. Relevance of blood pressure variation in the circadian onset of cardiovascular events. J Hypertens Suppl 2003; 21: S Smith JE. Effects of strenuous exercise on haemostasis. Br J Sports Med 2003; 37: Lijnen P, Fagard R, Staessen J, Amery A. Plasma prosta - glandins, renin, and catecholamines at rest and during exercise in hypertensive humans. J Appl Physiol 1982; 53: Goldstein DS. Plasma norepinephrine during stress in essential hypertension. Hypertension 1981; 3: Raber W, Raffesberg W, Waldhausl W, Gasic S, Roden M. Exercise induces excessive normetanephrine responses

8 64 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1 in hypertensive diabetic patients. Eur J Clin Invest 2003; 33: Lefrandt JD, Heitmann J, Sevre K, et al. Contrasting effects of verapamil and amlodipine on cardiovascular stress responses in hypertension. Br J Clin Pharmacol 2001; 52: Predel HG, Mainka W, Schillings W, et al. Integrated effects of the vasodilating beta-blocker nebivolol on exercise performance, energy metabolism, cardio - vascular and neurohormonal parameters in physically active patients with arterial hypertension. J Hum Hypertens 2001; 15: Weber MA, Neutel JM, Smith DH. Contrasting clinical properties and exercise responses in obese and lean hy - per tensive patients. J Am Coll Cardiol 2001; 37: Kinugawa T, Mori M, Ogino K, Endo A, et al. Hypertensive left ventricular hypertrophy is linked to an enhanced catecholamine response to submaximal exercise. Eur J Clin Invest 1999; 29: Tosti-Croce C, Lucarelli C, Betto P, et al. Plasma catecho - la mine responses during a personalized physical stress as a dynamic characterization of essential hypertension. Physiol Behav 1991; 49: Saitoh M, Miyakoda H, Kitamura H, et al. Cardiovascular and sympathetic nervous response to dynamic exercise in patients with essential hypertension. Intern Med 1992; 31: Doumas MN, Douma SN, Petidis KM, Vogiatzis KV, Bassagiannis IC, Zamboulis CX. Different effects of losartan and moxonidine on endothelial function during sympathetic activation in essential hypertension. J Clin Hypertens (Greenwich) 2004; 6: Jindra A, Savlikova J, Bultas J. Relationship between plasma catecholamines and the renin-aldosterone sy stem during exercise in normal and essential hyper tensive subjects. Clin Exp Hypertens A 1990; 12: Yilmaz MB, Saricam E, Biyikoglu SF, et al. Mean platelet volume and exercise stress test. J Thromb Thrombolysis 2004; 17: Schernthaner G, Vukovich T, Knobl P, Hay U, Muller MM. The effect of near-normoglycaemic control on plasma levels of coagulation factor vii and the anticoagulant proteins c and s in insulin-dependent diabetic patients. Br J Haematol 1989; 73: Petidis K, Douma S, Doumas M, Basagiannis I, Vogiatzis K, Zamboulis C. The interaction of vasoactive sub - stances during exercise modulates platelet aggregation in hypertension and coronary artery disease. BMC Cardiovasc Disord 2008; 8: Naesh O, Hindberg I, Trap-Jensen J, Lund JO. Post-ex ercise platelet activation-aggregation and release in re la tion to dynamic exercise. Clin Physiol 1990; 10: Hendra TJ, Oughton J, Smith CC, Betteridge DJ, Yudkin JS. Platelet function in uncomplicated insulin-depen - dent diabetic patients at rest and following exercise. Diabet Med 1988; 5: Rocker L, Gunay S, Gunga HC, et al. Activation of blood platelets in response to maximal isometric exercise of the dominant arm. Int J Sports Med 2000; 21: Gibbs CR, Blann AD, Edmunds E, Watson RD, Lip GY. Effects of acute exercise on hemorheological, endo thelial, and platelet markers in patients with chronic heart failure in sinus rhythm. Clin Cardiol 2001; 24: Li N, He S, Blomback M, Hjemdahl P. Platelet activity, coagulation, and fibrinolysis during exercise in healthy males: Effects of thrombin inhibition by argatroban and enoxaparin. Arterioscler Thromb Vasc Biol 2007; 27: Hilberg T, Menzel K, Glaser D, Zimmermann S, Gabriel HH. Exercise intensity: Platelet function and plateletleukocyte conjugate formation in untrained subjects. Thromb Res 2008; 122: Larsson PT, Schwieler JH, Wallen NH. Platelet activation during angiotensin ii infusion in healthy volunteers. Blood Coagul Fibrinolysis 2000; 11: Larsson PT, Wallen NH, Hjemdahl P. Norepinephrine-in - duced human platelet activation in vivo is only partly coun teracted by aspirin. Circulation 1994; 89: Hjemdahl P, Larsson PT, Wallen NH. Effects of stress and beta-blockade on platelet function. Circulation 1991; 84: VI Buckley C, Curtin D, Walsh T, O'Malley K. Ageing and platelet alpha 2-adrenoceptors. Br J Clin Pharmacol 1986; 21: Li Z, Delaney MK, O'Brien KA, Du X. Signaling during platelet adhesion and activation. Arterioscler Thromb Vasc Biol 2010; 30: Ferreira SH, Vane JR. Half-lives of peptides and amines in the circulation. Nature 1967; 215: Dendorfer A, Raasch W, Tempel K, Dominiak P. Inter - actions between the renin-angiotensin system (ras) and the sympathetic system. Basic Res Cardiol 1998; 93 Suppl 2: Zimmerman BG, Sybertz EJ, Wong PC. Interaction between sympathetic and renin-angiotensin system. J Hypertens 1984; 2: Gkaliagkousi E, Passacquale G, Douma S, Zamboulis C, Ferro A. Platelet activation in essential hypertension: Implications for antiplatelet treatment. American journal of hypertension 2010; 23: Burdess A, Michelsen AE, Brosstad F, Fox KA, Newby DE, Nimmo AF. Platelet activation in patients with peripheral vascular disease: Reproducibility and com - parability of platelet markers. Thrombosis rese arch 2012; 129: Dahabreh IJ, Paulus JK. Association of episodic physical and sexual activity with triggering of acute cardiac events: Systematic review and meta-analysis. JAMA 2011; 305:

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ευεργετικά ωφέλη της θεραπείας µε ανταγωνιστές της αλδοστερόνης 30%

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ»

ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ» 11 0 Πανελλήνιο Συνέδριο Υπέρτασης ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ» Α. Κασιακόγιας, Κ. Τσιούφης, Κ. Θωμόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : καταγραφή δεδομένων Το πιο πρακτικό

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις 267 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις Χ. Βέρρας 1, Α. Μελιδώνης 2 1 Τμήμα Γενικής Ιατρικής και 2 Α Παθολογική Κλινική &

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου»

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Αντιυπερτασικά & σεξ Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Υπέραταση & ED Η Υπέρταση αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για ED Feldman et al. J Urol

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Είναι ουσιώδες να γνωρίζει κανείς με ποιούς τρόπους η ΑΠ διατηρείται φυσιολογική ώστε να κατανοήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΚΤΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ

ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΚΤΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΚΤΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΠΕΤΡΟΣ Γ. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ 7 ον ΙΚΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ 12/02/11 ΩΚΚ Μετρήσεις της αρτηριακής πίεσης Μέτρηση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ Γεωργία Γ. Πίτσιου,, MD, PhD Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας ΑΠΘ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ Ανταγωνιστές

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ 1. Ιατρείο Αθηροσκλήρωσης Β Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος

Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας ΓΝΑ Ιπποκράτειο Υπεύθυνος Μονάδας Υπέρτασης Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία Νόσος Σχέση με τη ΣΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα ά ς ό ς. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Ιούνιος 2011 Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική δυσλειτουργία έ ς ή ς έ. ό. ί ς ός ί ς ί ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική

Διαβάστε περισσότερα

Η διαφορετική επίδραση της κατανάλωσης αλκοόλ στα επίπεδα της συστολικής και διαστολικής αρτηριακής πίεσης σε άντρες και γυναίκες

Η διαφορετική επίδραση της κατανάλωσης αλκοόλ στα επίπεδα της συστολικής και διαστολικής αρτηριακής πίεσης σε άντρες και γυναίκες Slide 1 11ο Πανελλήνιο Συνέδριο Υπέρτασης 5 7 Μαρτίου 2009, Ξενοδοχείο Divani Caravel, Αθήνα. Η διαφορετική επίδραση της κατανάλωσης αλκοόλ στα επίπεδα της συστολικής και διαστολικής αρτηριακής πίεσης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΩΤΣΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΙΑΒΗΤΗ, ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟ ΥΠΕΡΩΣΜΩΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Burwell et al, Am J Med 1956 SLEEP BREATHING DISORDERS ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Κωνσταντίνος Κώντσας, Παρασκευή Τριβήλου, Αναστασία Καραγκιούλη, Ελένη Τριανταφυλλίδη Εργαστήριο Καρδιοαναπνευστικής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ Guidelines of American Heart Association/American Stroke Association 2013 EFNS Guidelines 2011 Royal College of Physicians National Clinical Guidelines

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΦΡΑΓΓΕΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ

ΝΕΦΡΑΓΓΕΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΝΕΦΡΑΓΓΕΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΠΕΤΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης ΑΙΤΙΑ ΣΤΕΝΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ Αθηρωμάτωση (75%-90%) Ινομυική δυσπλασία (10-15%) Διαχωρισμός

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Καρδιαγγειακά νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ.

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. 14 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Κ. ΤΣΙΟΥΦΗΣ, Α. ΜΑΝΩΛΗΣ, Ι. ΖΑΡΙΦΗΣ, Ε. ΚΑΛΛΙΣΤΡΑΤΟΣ, Β. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ, Α. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΙ ΟΜΩΝΥΜΟ (Α' ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ:

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΙ ΟΜΩΝΥΜΟ (Α' ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΙ ΟΜΩΝΥΜΟ (Α' ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: Καθηγητής ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΟΥΣΟΥΛΗΣ Ο ρόλος του ινωδογόνου

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη αγγειακής λειτουργίας γυναικών σε πρώιμη εμμηνοπαυσιακή περίοδο - Κλινική σημασία και ρόλος

Μελέτη αγγειακής λειτουργίας γυναικών σε πρώιμη εμμηνοπαυσιακή περίοδο - Κλινική σημασία και ρόλος Μελέτη αγγειακής λειτουργίας γυναικών σε πρώιμη εμμηνοπαυσιακή περίοδο - Κλινική σημασία και ρόλος γενετικών πολυμορφισμών οιστρογονικών υποδοχέων Άρης Μπεχλιούλης, MD Ειδικευόμενος Καρδιολογίας Υποψήφιος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs Π. Τσατραφύλλιας, Δ. Θεοδωράκης, Ευδοξία Μπουτμπάρα, Δήμητρα Κεσίδου, Θ. Γεωργιάδης, Σ. Παραστατίδης, Γεωργία Θεοδωροπούλου,

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η τιμή της γλυκόζης νηστείας είναι 126mg/dl (7.0 mmol/l),

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ Ι. Ιωαννίδης Παθολόγος Υπεύθυνος ιαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Γ.Ν.Ν.Ιωνίας«Αγία Όλγα» Προδιαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πώς ρυθμίζεται η πίεση στον οργανισμό μας, με ποιο μηχανισμό;

Πώς ρυθμίζεται η πίεση στον οργανισμό μας, με ποιο μηχανισμό; Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Κάρμεν Τασιοπούλου. Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ

YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Κάρμεν Τασιοπούλου. Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Κάρμεν Τασιοπούλου Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ Παχυσαρκία: Τάσεις Η παχυσαρκία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό Σύνδρομο Παχυσαρκία Υπερλιπιδιαμία Υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΟΡΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΡΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Προς τα εµπρός ανεπάρκεια: αδυναµία προώθησης του αίµατος στη συστηµατική κυκλοφορία Προς τα πίσω ανεπάρκεια: αύξηση του όγκου

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης A. Ευθυμιάδης

Γιάννης A. Ευθυμιάδης Γιάννης A. Ευθυμιάδης Καρδιολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Υπεύθυνος Ιατρείου Αθηροσκλήρωσης Β Καρδιολογικής Κλινικής ΑΠΘ Ιπποκράτειου Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης Μετεκπαιδευτής στο Νοσοκομείο Hammersmith

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιμετώπιση της Υπέρτασης της Διεθνούς Εταιρείας Υπέρτασης και της Αμερικανικής Εταιρείας Υπέρτασης ISH/ASH

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιμετώπιση της Υπέρτασης της Διεθνούς Εταιρείας Υπέρτασης και της Αμερικανικής Εταιρείας Υπέρτασης ISH/ASH 196 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιμετώπιση της Υπέρτασης της Διεθνούς Εταιρείας Υπέρτασης και της Αμερικανικής Εταιρείας Υπέρτασης ISH/ASH Σ. Αντωνόπουλος, Π. Μιστυλής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Παναγιώτης Κόκκορης Ενδοκρινολόγος- ιαβητολόγος Επιµελητής Ενδοκρινολογικής Κλινικής του 251 Γενικού Νοσοκοµείου Αεροπορίας ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Η παχυσαρκία είναι µια πολύ συνηθισµένη κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ SGOT 60 IU/l, SGPT 72 IU/l, γgt 92 IU/l, ALP κ.φ., CPK κ.φ., θυρεοειδική λειτουργία κ.φ. Παρουσίαση περιστατικού Άνδρας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΙ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝ ΥΝΟΣ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΙ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝ ΥΝΟΣ 1 ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΙ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝ ΥΝΟΣ Απόστολος. Αχείµαστος Αναπλ. Καθηγητής Παθολογίας ιευθυντής Γ Παθολογικής Κλινικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Νοσοκοµείο Σωτηρία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Επιδηµιολογικές µελέτες

Διαβάστε περισσότερα

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Ελένη Αθανασιάδου, Κωνσταντίνος Παλέτας, Μαρία Σαρηγιάννη, Πασχάλης Πάσχος, Ελένη Μπεκιάρη, Απόστολος Τσάπας Β Παθολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Ποια στοιχεία σχετικά με την κατάσταση της υγείας του ασθενή μας δίνει η δοκιμασία κόπωσης; Η δοκιμασία κόπωσης σε τάπητα χρησιμοποιείται κυρίως ως αναίμακτη

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010)

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Καραγιάννη Δ. 1, Μπάμπα Α. 2, Σουμανίδησ τ. 2, Ρίζοσ Π 2., Μπαλτζήσ Δ. 3, κούτασ Δ., ΚοτςαμίδηΙ.

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος

Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος Χαράλαμπος Γ. Πλατής (Διοικητής Πρόεδρος ΔΣ ΓΝ Σύρου) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΟΜΑΔΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Θεσσαλονίκη, 18-20 Φεβρουαρίου 2010 1 Εργασιακό stress

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα εµφάνισης της υπέρτασης στην Ελλάδα. Μελέτη Αττικής. Άντρες 38% 0% 10% 20% 30% 40%

Συχνότητα εµφάνισης της υπέρτασης στην Ελλάδα. Μελέτη Αττικής. Άντρες 38% 0% 10% 20% 30% 40% Υπέρταση και ιατροφή Η υπέρταση είναι µια πάθηση, που αποκαλείται σιωπηλός δολοφόνος, γιατί συχνά δεν εµφανίζει συµπτώµατα. Η 17 η Μαΐου έχει ορισθεί ως Παγκόσµια Ηµέρα Υπέρτασης, και είναι µια ευκαιρία

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Χρόνια νοσήματα του ήπατος Το 15% του

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιά. Καρδιά. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Άσκηση και αρτηριακή πίεση. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία. Πασχάλης Βασίλης, Ph.D.

Καρδιά. Καρδιά. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Άσκηση και αρτηριακή πίεση. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία. Πασχάλης Βασίλης, Ph.D. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία Μεταβολικές ασθένειες και άσκηση Άσκηση και αρτηριακή πίεση Πασχάλης Βασίλης, Ph.D. Καρδιά Καρδιά Η καρδιά είναι ένα μυϊκό όργανο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα

Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα DEPARTMENT OF HYGIENE AND EPIDEMIOLOGY Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα Κώστας Τσιλίδης, ktsilidi@cc.uoi.gr http://users.uoi.gr/ktsilidi/teaching Ιωαννίδης: κεφάλαιο 3 Ahlbom: κεφάλαιο 3, 4 Guyatt: κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Αθηροθρόμβωση και σακχαρώδης διαβήτης. Παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί

Αθηροθρόμβωση και σακχαρώδης διαβήτης. Παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί 22 ο Συνέδριο ΔΕΚΕ, Θεσσαλονίκη, Νοέμβριος 2008 Αθηροθρόμβωση και σακχαρώδης διαβήτης. Παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί Γεώργιος Γιαννόγλου Καθηγητής Καρδιολογίας Ο σακχαρώδης διαβήτης θεωρείται από τους σημαντικότερους

Διαβάστε περισσότερα

Ο αποκλεισμός του άξονα ρενίνης ως βάση της συνδυαστικής θεραπείας

Ο αποκλεισμός του άξονα ρενίνης ως βάση της συνδυαστικής θεραπείας Ο αποκλεισμός του άξονα ρενίνης ως βάση της συνδυαστικής θεραπείας Ευστράτιος Βαρσαμής Διευθυντής Β' Παθολογικής Κλινικής, Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο «Αγία Όλγα» Αγγειοτασινογόνο Χυμάση Αγγειοτασίνη

Διαβάστε περισσότερα

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Καρδιαγγειακά Επεισόδια : Πρώτη αιτία θανάτου στις αναπτυγµένες χώρες Πολλοί παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ ΣΠΛΑΓΧΝΙΚΩΝ ΚΛΑΔΩΝ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ ΣΠΛΑΓΧΝΙΚΩΝ ΚΛΑΔΩΝ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Εργαστήριο Ανατομίας - "Ανατομείο", Ιατρική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ο σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η παρουσίαση σπάνιας παραλλαγής της έκφυσης αριστερής γαστρικής αρτηρίας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ Κλινικές εφαρμογές 4 Αιμοδυναμική μελέτη Doppler 1. Αγγεία κοιλιάς 2. Περιφερικά αγγεία Κ. Χατζημιχαήλ Υπερηχοτομογραφία Μορφολογική μελέτη Αιμοδυναμική μελέτη Doppler

Διαβάστε περισσότερα

Επείγοντα καρδιαγγειακά περιστατικά Πρόληψη

Επείγοντα καρδιαγγειακά περιστατικά Πρόληψη Επείγοντα καρδιαγγειακά περιστατικά Πρόληψη Δημήτρης Ζ. Ψυρρόπουλος, MD, PhD -Διευθυντής της Καρδιολογικής Κλινικής Γ.Ν. Θεσσαλονίκης «Γ. Γεννηματάς» -Πρόεδρος της Εταιρείας Μελέτης Καρδιαγγειακών Νοσημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιαγγειακές Παθήσεις

Καρδιαγγειακές Παθήσεις Καρδιαγγειακές Παθήσεις Cardiovascular Disease is the Leading Cause of Death Worldwide 1 HIV/AIDS 5 Pulmonary disease 7 Injuries 9 Cancer 13 Infectious and parasitic diseases 19 Cardiovascular disease*

Διαβάστε περισσότερα

Τρισέλιδο άρθρο στα πρακτικά του 19 ου ιεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Κοµοτηνή (2011), στο περιοδικό «Άθληση & Κοινωνία»

Τρισέλιδο άρθρο στα πρακτικά του 19 ου ιεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Κοµοτηνή (2011), στο περιοδικό «Άθληση & Κοινωνία» Τρισέλιδο άρθρο στα πρακτικά του 19 ου ιεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Κοµοτηνή (2011), στο περιοδικό «Άθληση & Κοινωνία» Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗΣ ΙΑΡΚΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και Σακχαρώδης Διαβήτης: Η θέση της Κορινθιακής σταφίδας στη διατροφή ασθενών με Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2

Διατροφή και Σακχαρώδης Διαβήτης: Η θέση της Κορινθιακής σταφίδας στη διατροφή ασθενών με Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 Διατροφή και Σακχαρώδης Διαβήτης: Η θέση της Κορινθιακής σταφίδας στη διατροφή ασθενών με Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 Νικόλαος Τεντολούρης Αναπληρωτής Καθηγητής Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ Αθήνα, 2014 1 Σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΙ ΧΗΜΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ

Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΙ ΧΗΜΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΙ ΧΗΜΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ Η ΓΕΝΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Κατεχολαμίνες :Νοραδρεναλίνη, Αδρεναλίνη Αποστολάκης Μ. Στοιχεία Φυσιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 2010 1 ΣΚΟΠΟΣ Η ανάλυση και μελέτη της μοριακής δομής των καρωτίδων αρτηριών με υπέρυθρη φασματοσκοπία. Η εξαγωγή συμπερασμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία της αρτηριακής υπέρτασης: ο ρόλος της Μεσογειακής Δίαιτας

Επιδημιολογία της αρτηριακής υπέρτασης: ο ρόλος της Μεσογειακής Δίαιτας Επιδημιολογία της αρτηριακής υπέρτασης: ο ρόλος της Μεσογειακής Δίαιτας Δημοσθένης Β. Παναγιωτάκος, DrMedSci, FESC Αναπλ. Καθηγητής Βιοστατιστικής & Επιδημιολογίας Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Η υπέρταση ως

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Πέτρος Καρακίτσος Καθηγητής Κυτταρολογίας Διευθυντής Εργαστηρίου Διαγνωστικής

Διαβάστε περισσότερα

H επίδραση της άσκησης και του δείκτη μάζας σώματος στις λιπιδαιμικές παραμέτρους Ελλήνων ενηλίκων

H επίδραση της άσκησης και του δείκτη μάζας σώματος στις λιπιδαιμικές παραμέτρους Ελλήνων ενηλίκων 38 H επίδραση της άσκησης και του δείκτη μάζας σώματος στις λιπιδαιμικές παραμέτρους Ελλήνων ενηλίκων Κράπης Κ. 1, Μαυρουδής Σ. 1, Αυλακιώτης Κ. 2, Πιπεράκης Σ. 3, Μπόρου Α. 4, Καραμήτσος Κ 1. 1 Α Παθολογική

Διαβάστε περισσότερα

Foex P, et al. Pasternack PF et al. Mangano DT et al. Br J Anaesth 1973; 45:671 81 Anesthesiology 1988; 68:495 500

Foex P, et al. Pasternack PF et al. Mangano DT et al. Br J Anaesth 1973; 45:671 81 Anesthesiology 1988; 68:495 500 Αναγνώρισηασθενώνµεπιθανό όφελοςαπότηνπροεγχειρητική έναρξηβ-αποκλειστών Νύκταρη Β. Αναισθησιολόγος Πανεπιστηµιακό Νοσοκοµείο Ηρακλείου β-αποκλειστές στηνπρο-εγχειρητικήπερίοδο Μηκαρδιοχειρουργικέςεπεµβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ-ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ-ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΧΑΣΑΠΗ ΧΡΥΣΑΝΘΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ Ν.Μ ΝΑΥΠΛΙΟΥ MASTER IN PUBLIC HEALTH(ESDY ATHENS) ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ ΠΜΣ ΔΙΕΘΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ-ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ ΥΓΕΙΑΣ (ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ) ΚΑΠΝΙΣΜΑ-ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο ομάδας εργασίας 2010 Τι είναι μεταφραστική έρευνα ιονύσιος Φ. Κόκκινος

Σεμινάριο ομάδας εργασίας 2010 Τι είναι μεταφραστική έρευνα ιονύσιος Φ. Κόκκινος Σεμινάριο ομάδας εργασίας 2010 Τι είναι μεταφραστική έρευνα ιονύσιος Φ. Κόκκινος Οόρος«μεταφραστική επιστήμη» νωρίς δεκαετία 1990 αφορούσε προσπάθειες για την ανεύρεση νέων αντικαρκινικών γονιδίων Karp

Διαβάστε περισσότερα

Η αξονική στεφανιογραφία έχει θέση στην πρόληψη των καρδιαγγειακών επεισοδίων

Η αξονική στεφανιογραφία έχει θέση στην πρόληψη των καρδιαγγειακών επεισοδίων Σεμινάριο Ομάδων Εργασίας ΕΚΕ, Φεβρουάριος 2010 Ομάδα Εργασίας Επιδημιολογίας, Πρόληψης και Μεταβολικού Συνδρόμου Η αξονική στεφανιογραφία έχει θέση στην πρόληψη των καρδιαγγειακών επεισοδίων Νικόλαος

Διαβάστε περισσότερα

20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. β-αποκλειστές: Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ

20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. β-αποκλειστές: Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ 20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ β-αποκλειστές: ποιο φάρμακο σε ποιον άρρωστο; Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ Υπέρταση Γενικά οι β 1 -εκλεκτικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΙΔΟΥ ΤΑΤΙΑΝΑ ακτινολόγος ΚΑΡΑΔΗΜΗΤΡΑΣ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ καρδιολόγος Τι είναι αξονική στεφανιογραφία; Είναι μέθοδος απεικόνισης των στεφανιαίων αγγείων με πολυτομικό αξονικό τομογράφο

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυασμοί φαρμάκων στην Ουρολογία

Συνδυασμοί φαρμάκων στην Ουρολογία ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ I Συνδυασμοί φαρμάκων στην Ουρολογία Άλλοι συνδυασμοί Γιαννίτσας Κώστας Πορταριά 20/03/14 Σύγκρουση συμφερόντων (ΕΟΦ 14660/25.02.2011) 2004-2006: Ιατρός Κλινικής Έρευνας, Φαρμασέρβ-Λίλλυ

Διαβάστε περισσότερα

Ά Καρδιολογική Κλινική, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Ελλάδα. συστηματική φυσική δραστηριότητα

Ά Καρδιολογική Κλινική, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Ελλάδα. συστηματική φυσική δραστηριότητα Ελληνική Καρδιολογική Επιθεώρηση 2010, 51: 327-336 Κλινική Έρευνα Η Επίδραση της Μέτριας Έντασης Αερόβιας Άσκησης στη Μάζα της Αριστερής Κοιλίας, στην Ικανότητα Άσκησης και στην Απάντηση της Αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ Λάμπρου Καλλιρρόη Πνευμονολόγος Πανεπιστημιακή Υπότροφος Α Κλινική Εντατικής Θεραπείας ΕΚΠΑ 13 Ο Πνευμονολογικό Συνέδριο Ιωάννινα O Το Σύνδρομο Άπνοιας στον Ύπνο (ΣΑΥ)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν Σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο ( ΣΑΥ) Συχνή διαταραχή (5%

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ. ΔΗΜ ΤΟΥΣΟΥΛΗΣ Καθηγητής Καρδιολογίας Παν/μιου Αθηνών

ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ. ΔΗΜ ΤΟΥΣΟΥΛΗΣ Καθηγητής Καρδιολογίας Παν/μιου Αθηνών ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΔΗΜ ΤΟΥΣΟΥΛΗΣ Καθηγητής Καρδιολογίας Παν/μιου Αθηνών ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΑ Aspirin Clopidogrel Prasugrel Ticagrelor Συνοπτική απεικόνιση δράσης αντιαιμοπεταλιακων Tousoulis et al.

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία ΠΕ (σε χώρες Ε.Ε.)

Επιδημιολογία ΠΕ (σε χώρες Ε.Ε.) Επιδημιολογία ΠΕ (σε χώρες Ε.Ε.) Θνητότητα από ΠΕ στις ΗΠΑ 435.000 ασθενείς /ετησίως 95 επεισόδια ΠΕ/ 100.000 κατοίκους Θνητότητα ΠΕ: 10% 30% των ασθενών με ΕΒΦΘ θα εκδηλώσουν ΠΕ Τα 2/3 παραμένουν αδιάγνωστα

Διαβάστε περισσότερα

Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης

Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης Βασίλης Μούγιος Καθηγητής βιοχηµείας της άσκησης Τµήµα Επιστήµης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισµού Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Επισκέπτης καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Χαράλαµπος Κ. Μαµουλάκης

Χαράλαµπος Κ. Μαµουλάκης Τα λάθη στο δείγµα και τη στατιστική ανάλυση Χαράλαµπος Κ. Μαµουλάκης Επικουρος Καθηγητής Ουρολογίας Ουρολογική Κλινική Πανεπιστηµιακό Γενικό Νοσοκοµείο Ηρακλείου Πανεπιστήµιο Κρήτης, Τµήµα Ιατρικής Σύγκρουση

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτογενής αγγειοπλαστική στο οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου Πρόγραμμα stent for life. Ι. Κανακάκης

Πρωτογενής αγγειοπλαστική στο οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου Πρόγραμμα stent for life. Ι. Κανακάκης Στρογγυλό Τραπέζι Η επεμβατική Καρδιολογία στη χώρα μας και η εναρμόνισή της με τις διεθνείς εταιρείες επεμβατικής Καρδιολογίας Πρωτογενής αγγειοπλαστική στο οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου Πρόγραμμα stent

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο άπνοιας και διαβήτης

Σύνδρομο άπνοιας και διαβήτης Σύνδρομο άπνοιας και διαβήτης Νίκη Κατσίκη, Μαρία Ρογκώτη, Ιωσήφ Πετρίδης Διαβητολογικό Ιατρείο, Α Παθολογική Κλινική Νοσοκομείο Άγιος Δημήτριος Θεσσαλονίκη Σύνδρομο άπνοιας ύπνου (ΣΑΥ) Είναι μια διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΓΙΑΝΝΑΚΟΥΛΙΑ ΔΗΜΗΤΡΑ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΟΣ- ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΟΣ ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΣ ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΓΙΑΝΝΑΚΟΥΛΙΑ ΔΗΜΗΤΡΑ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΟΣ- ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΟΣ ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΣ ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΓΙΑΝΝΑΚΟΥΛΙΑ ΔΗΜΗΤΡΑ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΟΣ- ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΟΣ ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΣ ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ/ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Κατηγορία Συστολική Διαστολική Βέλτιστη

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονική υπέρταση στις χρόνιες πνευμονοπάθειες. Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μ.Α.Α.

Πνευμονική υπέρταση στις χρόνιες πνευμονοπάθειες. Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μ.Α.Α. Πνευμονική υπέρταση στις χρόνιες πνευμονοπάθειες Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μ.Α.Α. Πνευμονική υπέρταση σε χρόνιες υποξυγοναιμικές πνευμονοπάθειες ορίζεται ως μέση πνευμονική πίεση

Διαβάστε περισσότερα

Τι θεωρείται «παθολογικό» στον ύπνο στα παιδιά

Τι θεωρείται «παθολογικό» στον ύπνο στα παιδιά Τι θεωρείται «παθολογικό» στον ύπνο στα παιδιά What is "abnormal" in pediatric sleep? Συγγραφέας : Leila Kheiradish- Gozal MD Κέντρο :Department of Pediatrics and Comer Children's Hospital, Pritzker School

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

Κατανοώντας τον σηµαντικό ρόλο της LDLc στην πρόληψη των καρδιαγγειακών συµβαµάτων Ανασκόπηση βιβλιογραφίας

Κατανοώντας τον σηµαντικό ρόλο της LDLc στην πρόληψη των καρδιαγγειακών συµβαµάτων Ανασκόπηση βιβλιογραφίας Κατανοώντας τον σηµαντικό ρόλο της LDLc στην πρόληψη των καρδιαγγειακών συµβαµάτων Ανασκόπηση βιβλιογραφίας ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ Ι. ΚΑΡΒΟΥΝΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Δήλωση σύγκρουσης συµφερόντων Οι παρουσιάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

καρδιακή ανεπάρκεια µε υπνική άπνοια

καρδιακή ανεπάρκεια µε υπνική άπνοια ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ καρδιακή ανεπάρκεια µε υπνική άπνοια A.Παπαθανασίου Εντατικολόγος Καρδιολόγος ΕΑ ΜΕΘ ΠΓΝ Ιωαννίνων thanasis.papathanasiou@gmail.com DISCLOSURES None Γυναίκα 75 ετών

Διαβάστε περισσότερα

www.cirse.org Περιφερική Αγγειοπάθεια Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

www.cirse.org Περιφερική Αγγειοπάθεια Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Περιφερική Αγγειοπάθεια Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική www.cirse.org Cardiovascular and Interventional Radiological Society of Europe Cardiovascular and Interventional

Διαβάστε περισσότερα

στο Κέντρο Αποθεραπείας Αποκατάστασης(Κ.Α.Α)

στο Κέντρο Αποθεραπείας Αποκατάστασης(Κ.Α.Α) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης και η διαχειρισή του στο Κέντρο Αποθεραπείας Αποκατάστασης(Κ.Α.Α) Σκούτας Δ,Ρηγάδη Ε,Κόκκαλη Α,Μικούδη Κ,Μανιώτα Π, Φλουδάρας Ι, Κωλέτσας Ν,Σιώμος Κ, Μυροφορίδης Α, Μούζα Ε. Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Διόρθωση Περιεχομένου ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ - ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ. Μιχαλέας Σωτήρης, Φαρμακοποιός MSc. PhD

Διόρθωση Περιεχομένου ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ - ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ. Μιχαλέας Σωτήρης, Φαρμακοποιός MSc. PhD ΕΘΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Η νέα κατευθυντήρια οδηγία που αφορά σε μελέτες βιοϊσοδυναμίας: Νομικό πλαίσιο Ευρωπαϊκή πραγματικότητα Εξελίξεις ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ - ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Μιχαλέας Σωτήρης, Φαρμακοποιός

Διαβάστε περισσότερα

Διλήμματα underwriting: σχεδιάζοντας λύσεις

Διλήμματα underwriting: σχεδιάζοντας λύσεις Διλήμματα underwriting: σχεδιάζοντας λύσεις Γιάννης Βασαλάκης Chief Uwr Ζωής & Υγείας Interamerican Τάσος Γαρυφαλλάκης Uwr Ζωής & Υγείας Αξίωμα Συνήθη ερωτήματα- προβληματισμοί Είναι παθολογικό το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρταση και Όργανα Στόχος: Εγκέφαλος Οι Βλάβες, η Διάγνωση, η Θεραπεία

Υπέρταση και Όργανα Στόχος: Εγκέφαλος Οι Βλάβες, η Διάγνωση, η Θεραπεία Υπέρταση και Όργανα Στόχος: Εγκέφαλος Οι Βλάβες, η Διάγνωση, η Θεραπεία Βέμμος Κ., Παθολόγος Μονάδα Οξέων Αγγειακών Εγκεφαλικών Επεισοδίων Θεραπευτική Κλινική, Πανεπιστημίου Αθηνών Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα»

Διαβάστε περισσότερα

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία»

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» Μερόπη Κοντογιάννη Επίκουρη Καθηγήτρια Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ρ ήμ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Μεσογειακή δίαιτα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα