Σύγχρονες απόψεις στο ηπατοπνευμονικό σύνδρομο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σύγχρονες απόψεις στο ηπατοπνευμονικό σύνδρομο"

Transcript

1 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ REVIEW ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2011, 28(6): Σύγχρονες απόψεις στο ηπατοπνευμονικό σύνδρομο Copyright Athens Medical Society ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE 2011, 28(6): Σ.Π. Ντουράκης... Β Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Περιφερειακό Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Ιπποκράτειο», Αθήνα Οι επιπλοκές από τους πνεύμονες των ηπατικών παθήσεων ποικίλης αιτιολογίας αποτελούν ετερογενή ομάδα. Το ηπατοπνευμονικό σύνδρομο (ΗΠΣ) χαρακτηρίζεται από την τριάδα της ηπατικής νόσου, των διαταραχών της ανταλλαγής των αερίων που οδηγούν σε μείωση της οξυγόνωσης του αρτηριακού αίματος με ΡaΟ 2 <80 mmhg σε αέρα δωματίου ή μικρότερο από την αντιστοιχούσα στην ηλικία και κυψελιδοαρτηριακή διαφορά >15 mmhg και της παρουσίας ενδοπνευμονικών αγγειακών διατάσεων. Η παρούσα ανασκόπηση αναφέρεται στους παθογενετικούς μηχανισμούς του ΗΠΣ, που ενοχοποιούν την παραγωγή ή την απομάκρυνση κυκλοφορούντων στο αίμα κυτταροκινών ή άλλων μεσολαβητών. Ανασκοπείται η διάγνωση των αγγειακών διατάσεων του ΗΠΣ με υπερηχογράφημα ενισχυμένης σκιαγραφικής αντίθεσης, με σπινθηρογράφημα πνευμόνων και με αρτηριογραφία. Η πρώιμη διάγνωση του ΗΠΣ μπορεί συχνά να είναι δύσκολη, αλλά είναι ζωτικής σημασίας για τη διαφορική διάγνωση από άλλα πνευμονικά νοσήματα και την αποφυγή σοβαρών επιπλοκών και ανεπανόρθωτων βλαβών. Η μεταμόσχευση ήπατος αποτελεί τη μόνη αποτελεσματική θεραπεία του ΗΠΣ με ταχεία αναστροφή της υποξυγοναιμίας, ενώ έχουν επιχειρηθεί και άλλες θεραπευτικές, φαρμακευτικές ή επεμβατικές ακτινολογικές προσεγγίσεις. Αναζήτηση του ΗΠΣ με εξέταση των αερίων του αρτηριακού αίματος συνιστάται σε όλους τους ασθενείς με ηπατοπάθεια που έχουν δύσπνοια ή είναι υποψήφιοι για μεταμόσχευση ήπατος. The hepatopulmonary syndrome: Current trends Λέξεις ευρετηρίου Ηπατοπνευμονικό σύνδρομο Kίρρωση ήπατος Mεταμόσχευση ήπατος Abstract at the end of the article Υποβλήθηκε Εγκρίθηκε ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το ηπατοπνευμονικό σύνδρομο (ΗΠΣ) είναι κλινικοπαθολογοανατομική οντότητα που ορίζεται ως η τριάδα της χρόνιας ηπατικής νόσου, της υποξυγοναιμίας (με μερική πίεση του Ο 2 στο αρτηριακό αίμα, ΡaΟ 2 <80 mmhg σε αέρα δωματίου ή μικρότερο από την αντιστοιχούσα στην ηλικία και κυψελιδοαρτηριακή διαφορά alveolar-arterial gradient >15 mmhg) και των ενδοπνευμονικών αγγειακών διατάσεων. 1,2 Για άτομα ηλικίας >64 ετών, τα παθολογικά όρια είναι ΡaΟ 2 <70 mmhg και κυψελιδοαρτηριακή διαφορά >20 mmhg. Η κυψελιδοαρτηριακή διαφορά υπολογίζεται με τον τύπο: ΡΑΟ 2 ΡaΟ 2=(FiΟ 2[Patm-PH 2O] [ΡaCΟ 2/0,8]) ΡaΟ 2, όπου ΡΑΟ 2 είναι η μερική πίεση του Ο 2 στις κυψελίδες, FiΟ 2 το ποσοστό Ο 2 στον εισπνεόμενο αέρα, Patm η ατμοσφαιρική πίεση CΟ 2 στο αρτηριακό αίμα, PH 2O η μερική πίεση των υδρατμών, ΡaCΟ 2 η μερική πίεση του CΟ 2. Οι φυσιολογικές τιμές είναι 4 8 mmhg (0,5 1,1 kpa). Η σχέση μεταξύ ηπατικής και πνευμονικής νόσου επισημάνθηκε για πρώτη φορά το 1884 σε γυναίκα με κίρρωση, πληκτροδακτυλία και κυάνωση. 3 Το όνομα δόθηκε το 1977, 4 βασισμένο σε κλινικές παρατηρήσεις και σε νεκροτομές. 5,6 Αποτελεί την αιτία της υποξυγοναιμίας σε ασθενείς με ηπατική νόσο και τιμές PaΟ 2 <80 mmhg (8,0 kpa) που διορθώνονται μερικώς με χορήγηση Ο 2 σε απουσία άλλης καρδιοπνευμονικής νόσου. 7,8 2. ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο επιπολασμός του ΗΠΣ είναι 4 47% (συχνότερα 10 20%) Η μεγάλη διακύμανση στον επιπολασμό οφείλεται στον ορισμό της κυψελιδοαρτηριακής διαφοράς και του ΡaΟ 2 που εκφράζει τη διαταραχή της ανταλλαγής των αερίων. Συνήθως, το ΗΠΣ συνοδεύει την κίρρωση ήπατος με ανάπτυξη πυλαίας υπέρτασης και σπανιότερα την εξωηπατική πυλαία υπέρταση, 12 το σύνδρομο Budd- Chiari και σπάνια την οξεία ισχαιμική ηπατίτιδα με οξεία ηπατική ανεπάρκεια 16 και τη χρόνια ηπατοπάθεια χωρίς κίρρωση ή πυλαία υπέρταση Προσβάλλονται ασθενείς κάθε ηλικίας. Οι ασθενείς με ΗΠΣ έχουν κυψελιδοαρτηριακή διαφορά

2 728 Σ. ΝΤΟΥΡΑΚΗΣ >15 mmhg και κατατάχθηκαν ανάλογα με τη βαρύτητα της υποξυγοναιμίας σε αέρα δωματίου σε τέσσερις ομάδες: (α) με ΡaΟ 2 <80 mmhg, (β) με ΡaΟ 2 <80 mmhg και >60 mmhg, (γ) με ΡaΟ 2 <60 mmhg και >50 mmhg και (δ) με ΡaΟ 2 <50 mmhg και >60 mmhg και <300 mmhg σε χορήγηση Ο 2 100%. 20 Η συσχέτιση της εκδήλωσης του ΗΠΣ με τη βαρύτητα της ηπατικής νόσου σύμφωνα με τη σταδιοποίηση της βαρύτητας της κίρρωσης κατά Child-Turcotte-Pugh ή κατά το model for end-stage liver disease (MELD) είναι μικρού βαθμού, 21 αλλά γενικά, το ΗΠΣ είναι συχνότερο σε κίρρωση σταδίου κατά Child C. 22,23 3. ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ Η ακριβής παθογένεια του ΗΠΣ παραμένει άγνωστη. Η σημαντικότερη αιτία της υποξυγοναιμίας είναι οι ενδοπνευμονικές αγγειακές διατάσεις, 24,25 διαμέτρου μm και σπανιότερα > (φυσιολογικά 7 17 μm), οι οποίες συνοδεύονται από ενδοπνευμονική ανατομική και λειτουργική διαφυγή, ασυμφωνία αερισμού και αιμάτωσης, καθώς και διαταραχή της διάχυσης του Ο Οι διατάσεις αυτές έγιναν γνωστές από το 1956, σε νεκροτομική εξέταση κιρρωτικού με κυάνωση. 30 Έτσι, η πνευμονική κυκλοφορία είναι διεσταλμένη στο επίπεδο των προτριχοειδών και τριχοειδών, ενώ και στον υπεζωκότα υπάρχουν αγγειωματώδεις σπίλοι. Η παρουσίασή τους επιβεβαιώθηκε και ακτινολογικά με ενδοφλέβια χορήγηση ακτινοσκιερής γέλης. Εξ άλλου, σφαιρίδια διαμέτρου >20 μm εισέρχονται στη συστηματική κυκλοφορία διαφεύγοντας από την πνευμονική κυκλοφορία. 31,32 Οι συγκεκριμένες αγγειωματώδεις βλάβες συμπεριφέρονται ως αρτηριοφλεβικές αναστομώσεις που επιτρέπουν τη διαφυγή αίματος χωρίς να οξυγονωθεί και οδηγούν σε άμεση επικοινωνία δεξιά προς τα αριστερά μη οξυγονωμένου αίματος (ενδοπνευμονική διαφυγή). Οι εν λόγω αγγειωματώδεις διατάσεις παρατηρούνται συχνότερα στις πνευμονικές βάσεις, ερμηνεύοντας την εκδήλωση πλατύπνοιας και ορθοϋποξίας (orthodeoxia). Το ΗΠΣ συνοδεύεται από υπερδυναμική συστηματική κυκλοφορία, που χαρακτηρίζεται από συστηματική, πνευμονική και σπλαγχνική αγγειοδιαστολή και αυξημένο κατά >70% δείκτη καρδιακής παροχής (συχνά >7 L/min). Η αγγειοδιαστολή στην πνευμονική κυκλοφορία αυξάνει το χρόνο διόδου των ερυθροκυττάρων και το χρόνο για οξυγόνωση, προκαλώντας διαταραχή της σχέσης αιμάτωσηςαερισμού και αυξάνοντας την κυψελιδοαρτηριακή διαφορά (alveolar-arterial oxygen gradient >20 mmhg). Επί πλέον, η αυξημένη καρδιακή παροχή μειώνει το χρόνο διάβασης στη χαμηλών πιέσεων πνευμονική κυκλοφορία, που είναι και ο χρόνος οξυγόνωσης, προκαλώντας υποξυγοναιμία από λειτουργική διαφυγή. Η μυϊκή άσκηση αυξάνει περαιτέρω την καρδιακή παροχή επιδεινώνοντας την υποξυγοναιμία και αυξάνοντας τη λειτουργική διαφυγή. 33 Η υποξυγοναιμία του ΗΠΣ επιμένει παρά τη χορήγηση 100% Ο 2 (ανατομική διαφυγή). Όμως, μπορεί να βελτιώνεται μερικώς, γεγονός που οφείλεται στις ατελείς αρτηριακές αναστομώσεις με τη δυσαρμονία κυψελιδο-τριχοειδικού Ο 2 (alveolar-capillary oxygen disequilibrium). 34 Λόγω της αγγειοδιαστολής, το Ο 2 από τις γειτονικές κυψελίδες δεν μπορεί να διαχυθεί προς το κέντρο του διατεταμένου πνευμονικού τριχοειδούς για να οξυγονώσει την αιμοσφαιρίνη των ερυθροκυττάρων. 35 Η χορήγηση 100% Ο 2 παρέχει αρκετή πίεση για να υπερκεράσει εν μέρει το εμπόδιο αυτό. Η αιτία της αγγειοδιαστολής στην πνευμονική κυκλοφορία δεν είναι σαφής. Η σύγχρονη θεωρία την αποδίδει σε ασυγχρονία μεταξύ αγγειοσυσταλτικών και αγγειοδιασταλτικών επιδράσεων στον πνεύμονα. Η μεταμόσχευση ήπατος μπορεί να αντιστρέψει την υποξυγοναιμία σε λίγες ημέρες, γεγονός που είναι συμβατό με λειτουργικής αιτιολογίας αγγειοδιαστολή από τη δράση ουσιών. Οι εν λόγω αγγειοδιασταλτικές ουσίες θα μπορούσαν να είναι ηπατικής ή πνευμονικής προέλευσης που δεν καταβολίστηκαν από το πάσχον ήπαρ. 36,37 Έτσι, τα επίπεδα αγγειοδιασταλτικών ουσιών, όπως το μονοξείδιο του αζώτου (ΝΟ 38,39 ), η γλυκαγόνη, 40 η ισταμίνη, 41 η σεροτονίνη, 42 το πεπτίδιο που συσχετίζεται με το γονίδιο της καλσιτονίνης (calcitonin gene-related protein peptide), 43 το εντερικό αγγειοδραστικό πεπτίδιο (vasoactive intestinal peptide, VIP 44,45 ), το κολπικό νατριοδιουρητικό πεπτίδιο (atrial natriuretic peptide, ANP 46,47 ), η ουσία P, 48,49 οι μεταβολίτες του αραχιδονικού οξέος, 50 είναι αυξημένα στην κίρρωση του ήπατος χωρίς να έχει επιβεβαιωθεί ο ρόλος του καθενός στην αιτιολογία του ΗΠΣ. Επίσης, η ενδοτοξιναιμία με τη συνοδό υπερπαραγωγή του ΝΟ και του παράγοντα νέκρωσης του όγκου-α (tumor-necrosis factor, TNF-α) λόγω βακτηριακής διαμετάθεσης Gram αρνητικών βακτηριδίων εξ αιτίας της πυλαίας υπέρτασης, η οποία δεν αντιμετωπίζεται λόγω των πυλαιοσυστηματικών αναστομώσεων και της μειωμένης λειτουργικότητας των κυττάρων του δικτυοενδοθηλιακού συστήματος, μπορεί να αιτιολογήσει την αγγειοδιαστολή στην πνευμονική κυκλοφορία. 51 Τα επίπεδα του εκπνεόμενου ΝΟ που υποδηλώνουν την πνευμονική παραγωγή είναι αυξημένα σε ασθενείς με ΗΠΣ, συσχετιζόμενα με την κυψελιδοαρτηριακή διαφορά. Τα επίπεδα μειώνονται ταχέως μετά από τη μεταμόσχευση, οπότε η κυψελιδοαρτηριακή διαφορά γίνεται φυσιολογική. Σε μοντέλα ζώων, η αγγειοσυσταλτική δράση της φαινυλεφρίνης (β-αδρενεργικός αγωνιστής) στην πνευμονική αρτηρία κιρρωτικών είναι σημαντικά μειωμένη σε σχέση με τους μάρτυρες. 52 Επί πλέον, σε ΗΠΣ έχει διαπιστωθεί αυξη-

3 ΗΠΑΤΟΠΝΕΥΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ 729 μένη έκφραση της συνθετάσης της παραγωγής ΝΟ (nitric oxide synthase, NOS) 53,54 στο ενδοθήλιο των πνευμονικών τριχοειδών και των υποδοχέων τύπου Β της ενδοθηλίνης, 55 που οδηγούν σε αυξημένη παραγωγή ΝΟ. Η χορήγηση του αναστολέα της NOS N(G)-nitro-L-arginine καθιστούσε φυσιολογική την αγγειοσυσταλτική δράση της φαινυλεφρίνης, ενώ δεν είχε κάποια δράση στα φυσιολογικά άτομα. Τέλος, η γενετική προδιάθεση σε συγκεκριμένη μορφή αγγειογένεσης είναι σημαντική στην ανάπτυξη των αγγειακών διατάσεων σε ΗΠΣ και στη δημιουργία της αγγειακής αναδιοργάνωσης (vascular remodeling) ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ Συχνά, το ΗΠΣ είναι ασυμπτωματικό. Τα συμπτώματα και τα σημεία του ΗΠΣ αντανακλούν την ηπατική και την πνευμονική νόσο. Aπό 54 κιρρωτικούς, οι 10 (18,5%) είχαν κλινικές εκδηλώσεις (δύσπνοια στην κόπωση, στην ηρεμία ή και στα δύο, κυάνωση, πληκτροδακτυλία και βαριά υποξυγοναιμία) και οι 7 (13%) υποκλινικές εκδηλώσεις ΗΠΣ. Η πληκτροδακτυλία έχει την υψηλότερη θετική προγνωστική αξία (75%) και η δύσπνοια τη μεγαλύτερη αρνητική (100%) για τη διάγνωση του ΗΠΣ. 59 Συνήθως, προηγείται για πολλά χρόνια η ηπατική νόσος. Στη φυσική εξέταση δεν υπάρχουν σημεία ή και συμπτώματα διαγνωστικά του ΗΠΣ. Η παρουσία αγγειωματωδών σπίλων, πληκτροδακτυλίας, κυάνωσης και βαριάς υποξυγοναιμίας <60 mmhg συνηγορούν για την παρουσία ΗΠΣ. 60 Η δύσπνοια επιδεινώνεται στην όρθια θέση (πλατύπνοια), οπότε συνοδεύεται από επιδείνωση της υποξυγοναιμίας (ορθοϋποξία). Η δύσπνοια και η υποξυγοναιμία βελτιώνονται στην κατάκλιση. Η επιδείνωση της υποξυγοναιμίας (μείωση της ΡaΟ 2 κατά >5% ή >4 mmhg, -0,5 kpa) αποδίδεται στην παρουσία των αγγειακών αρτηριακών διατάσεων, κυρίως στις πνευμονικές βάσεις, και στη μεγαλύτερη αιμάτωσή τους λόγω βαρύτητας κατά την όρθια θέση, που δημιουργεί λειτουργική διαφυγή δεξιά προς τα αριστερά. 61 Οι ασθενείς παρουσιάζουν υπόταση και ταχυκαρδία λόγω της συνυπάρχουσας συστηματικής αγγειοδιαστολής. 62 Κάθε οξεία ή χρόνια ηπατική νόσος μπορεί να συνυπάρχει με το ΗΠΣ. Όμως, διαπιστώνεται κυρίως πυλαία υπέρταση από κίρρωση ή εξωηπατικά αίτια με τις συνήθεις κλινικές εκδηλώσεις της (ασκίτης, κιρσοί οισοφάγου, σπληνομεγαλία). Οι περισσότεροι ασθενείς έχουν στην κλινική εξέταση σημεία χρόνιας ηπατικής νόσου (αγγειακούς σπίλους [spider nevi], παλαμιαίο ερύθημα κ.λπ.). Οι ασθενείς με τους περισσότερους αγγειακούς σπίλους έχουν τη μεγαλύτερη συστηματική και πνευμονική αγγειοδιαστολή, τις μεγαλύτερες διαταραχές των αερίων και τη μικρότερη αγγειοσύσπαση της πνευμονικής κυκλοφορίας από την υποξυγοναιμία. Ενδεχομένως, οι αγγειακοί σπίλοι να αποτελούν το δερματικό δείκτη της παρουσίας του ΗΠΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ Χαρακτηριστικά, στο ΗΠΣ υπάρχει υποξυγοναιμία. Στην εξέταση των αερίων του αίματος η ΡaΟ 2 είναι <70 mmhg ή μικρότερη από την αντιστοιχούσα στην ηλικία σε αέρα δωματίου με την κυψελιδοαρτηριακή διαφορά >20 mmhg, χωρίς αυτό να οφείλεται σε άλλη πνευμονική νόσο. Η εξέταση των αερίων αίματος πραγματοποιείται σε ύπτια και σε όρθια θέση. Η μέθοδος είναι κατάλληλη για να υπολογιστεί το κλάσμα της επικοινωνίας δεξιά προς τα αριστερά (calculate the right to left shunt fraction), όταν ο ασθενής αναπνέει Ο 2 100%. 64 Η απλή ακτινογραφία θώρακα δεν βοηθά ιδιαίτερα στη διάγνωση, αφού παρέχει μη ειδικά ευρήματα, ίσως με εντονότερη σκιαγράφηση των διάμεσων στοιχείων στα κατώτερα πνευμονικά πεδία, που αντανακλούν την παρουσία των διάχυτων πνευμονικών αγγειακών διατάσεων. Η εν λόγω αύξηση του διάμεσου δικτύου στις βάσεις των πνευμόνων δεν είναι ειδική και μπορεί να προκαλέσει προβλήματα διαφορικής διάγνωσης από διάμεσες πνευμονοπάθειες. Επίσης, η αξονική τομογραφία αυξημένης ευκρίνειας (high-resolution computed tomography) και η μαγνητική τομογραφία δεν βοηθούν σημαντικά στη διάγνωση του ΗΠΣ. Η μείωση της διάχυσης του CΟ είναι η μοναδική δοκιμασία ελέγχου της πνευμονικής λειτουργίας, στο συνήθη έλεγχο, που χαρακτηρίζει το ΗΠΣ. 65 Όμως, δεν είναι ειδική 66,67 και μπορεί να παραμείνει παθολογική και μετά από τη μεταμόσχευση ήπατος, σε αντίθεση με τους άλλους δείκτες ανταλλαγής των αερίων. 68,69 Το γεγονός αποδίδεται σε αναδιάταξη (remodeling) της πνευμονικής αγγείωσης. 70 Η ολική ζωτική χωρητικότητα και η εκπνευστική ροή είναι φυσιολογικές, εκτός εάν συνυπάρχει αποφρακτική ή περιοριστική πνευμονοπάθεια. Η διαγνωστική εξέταση εκλογής για τη διαπίστωση των αγγειακών διατάσεων και των αρτηριοφλεβικών αναστομώσεων είναι η διαθωρακική υπερηχογραφία ενισχυμένης σκιαγραφικής αντίθεσης (contrast-enhanced echocardiography). Η μέθοδος βασίζεται στην ενδοφλέβια χορήγηση πράσινου της ινδοκυανίνης (indocyanine green) ή φυσιολογικού ορού με ανάδευση (agitated saline), ικανή για δημιουργία μικροφυσαλίδων (microbubbles), διαμέτρου μm. 71 Σε φυσιολογική πνευμονική κυκλοφορία σκιαγραφούνται μόνο οι δεξιές καρδιακές κοιλότητες, αφού οι μικροφυσαλίδες εγκλωβίζονται στην πνευμονική κυκλοφορία και απορροφώνται. Όταν υπάρχουν ενδοπνευμονικές διατάσεις

4 730 Σ. ΝΤΟΥΡΑΚΗΣ και αρτηριοφλεβικές επικοινωνίες, σκιαγραφείται και ο αριστερός κόλπος, στις πρώτες 3 6 καρδιακές συστολές. Το υπερηχογράφημα αντίθεσης διαφοροδιαγιγνώσκει μεταξύ ενδοπνευμονικών επικοινωνιών και καρδιακής επικοινωνίας δεξιά προς τα αριστερά (cardiac right to left shunt), αφού σε αυτή σκιαγραφείται ο αριστερός κόλπος πρώιμα, εντός των πρώτων τριών καρδιακών συστολών. 72 Όμως, το υπερηχογράφημα αντίθεσης δεν μπορεί να ποσοτικοποιήσει τη διαφυγή και να την αντιδιαστείλει από την αληθή αρτηριοφλεβική επικοινωνία. 73 Επί πλέον, και η ειδικότητά του δεν είναι καλή, αφού υπάρχουν κιρρωτικοί που έχουν αγγειακές διατάσεις αλλά όχι υποξυγοναιμία και συνεπώς ΗΠΣ. Η διαπίστωση μέγιστου όγκου του αριστερού κόλπου 50 ml μπορεί να διαγνώσει με ακρίβεια την παρουσία ΗΠΣ. 74 Ακόμη, διαστολική δυσλειτουργία της δεξιάς κοιλίας διαπιστώνεται συχνότερα σε κιρρωτικούς με ΗΠΣ παρά χωρίς αυτό. 75 Το διοισοφάγειο υπερηχογράφημα με χρήση γέλης είναι περισσότερο ευαίσθητο από το διαθωρακικό. 76 Εναλλακτικά, για τη διάγνωση του ΗΠΣ μπορεί να χρησιμοποιηθεί το σπινθηρογράφημα αιμάτωσης. Σε αυτό, φυσιολογικά, σφαιρίδια λευκωματίνης ραδιοσεσημασμένης με 99m Tc, διαμέτρου >20 μm, συγκρατούνται πλήρως στην πνευμονική κυκλοφορία και μόνο σε ποσοστό <5% προσλαμβάνονται από τον εγκέφαλο. Σε ασθενείς με ΗΠΣ, η πρόσληψη του ραδιοφαρμάκου είναι ορατή σε άλλα όργανα, όπως στους νεφρούς (>6%), στον εγκέφαλο ή στο σπλήνα. Η συγκεκριμένη μέθοδος επιτρέπει και την ποσοτικοποίηση της διαφυγής (shunting). Όμως, η διαφορική διάγνωση μεταξύ της καρδιακής επικοινωνίας δεξιά προς τα αριστερά από τις ενδοπνευμονικές διατάσεις τους είναι αδύνατη. Το υπερηχογράφημα αντίθεσης είναι πλέον ευαίσθητο από το σπινθηρογράφημα αιμάτωσης. 77 Η πνευμονική αγγειογραφία, η πλέον επεμβατική μέθοδος, χρησιμοποιείται κυρίως για τον αποκλεισμό άλλων αιτίων υποξυγοναιμίας. Οι αγγειακές διατάσεις διακρίνονται σε δύο τύπους: 78 Ο τύπος 1 χαρακτηρίζεται από περιορισμένες μικροσκοπικές και διάχυτες αγγειωματώδεις βλάβες, που σκιαγραφούνται ως αράχνη ή σπόγγος. Αποτελεί το συχνότερο τύπο, είναι αναστρέψιμος μετά από μεταμόσχευση ήπατος και συσχετίζεται με βαριά υποξυγοναιμία, ορθοϋποξία και καλή ανταπόκριση στη χορήγηση Ο 2 100%. 79 Ο τύπος 2 είναι λιγότερο συχνός, με μακροσκοπικές και διακριτές εντοπισμένες αρτηριοφλεβικές αναστομώσεις και ΡaΟ 2 <300 mmhg με χορήγηση 100% Ο Ο τύπος αυτός δεν ανταποκρίνεται καλά στη μεταμόσχευση ήπατος και για την αντιμετώπισή του μπορεί να απαιτηθεί χειρουργική αφαίρεση ή θεραπεία με εμβολισμό, που σπανιότερα απαιτούνται στον τύπο Στο συγκεκριμένο τύπο του ΗΠΣ, συχνά υπάρχει ένδειξη διενέργειας αγγειογραφίας. 6. ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ Διαφορική διάγνωση απαιτείται από άλλες πνευμονικές ή υπεζωκοτικές επιπλοκές της ηπατικής νόσου. Γενικά, η δύσπνοια με συνοδό ελαφρά υποξυγοναιμία είναι συχνή σε ασθενείς με προχωρημένη ηπατική νόσο, αφού όχι σπάνια συνυπάρχουν αναιμία, ασκίτης, οιδήματα από κατακράτηση νατρίου και ύδατος, ατελεκτασία από πίεση, πλευριτικό υγρό (κιρρωτικός υδροθώρακας) και απώλεια μυών λόγω της κακής θρέψης Η ορθοϋποξία μπορεί να παρατηρηθεί και σε υποτροπιάζουσες πνευμονικές εμβολές, μετά από πνευμονεκτομή, σε μεσοκολπική επικοινωνία και σε χρόνιες πνευμονοπάθειες. 87 Στο 30% των ασθενών με ΗΠΣ μπορεί να συνυπάρχει χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) ή πνευμονική ίνωση. 88 Η διαφορική διάγνωση θα βασιστεί στην εξέταση των αερίων αίματος σε κατακεκλιμένη και σε όρθια θέση, στην ακτινογραφία θώρακα και στις δοκιμασίες αναπνευστικής λειτουργίας. Όμως, ακόμη και σε συνύπαρξη άλλων πνευμονικών νοσημάτων, η διάγνωση θα βασιστεί στην παρουσία των αγγειακών διατάσεων στην πνευμονική κυκλοφορία οι οποίες προκαλούν τη λειτουργική διαφυγή, όπως αυτή διαπιστώνεται με το υπερηχογράφημα αντίθεσης ή με το σπινθηρογράφημα πνευμόνων με υπολογισμό της πρόσληψης στον εγκέφαλο. 89 Πνευμονικές αγγειακές διατάσεις, διάχυτες ή εστιακές, με συνοδό βαριά υποξυγοναιμία μπορεί να παρατηρηθούν στο σύνδρομο Rendu-Osler-Weber (κληρονομική, αιμορραγική τηλεαγγειεκτασία) και μετά από χειρουργικές επεμβάσεις συγγενών καρδιοπαθειών. 90 Η πυλαιοπνευμονική υπέρταση δεν συνοδεύεται από σοβαρή υποξυγοναιμία, αλλά συγχέεται συχνά με το ΗΠΣ. 91 Στην πυλαιοπνευμονική υπέρταση υπάρχει αγγειοσύσπαση στην πνευμονική αρτηριακή κυκλοφορία και πάχυνση του επιθηλίου και των λείων μυϊκών ινών, τοπική θρόμβωση και αρτηριοπάθεια (plexogenic arteriopathy). Η αύξηση των πνευμονικών αγγειακών αντιστάσεων οδηγεί σε δεξιά καρδιακή ανεπάρκεια και θάνατο. Η διάγνωση πραγματοποιείται με καθετηριασμό των δεξιών κοιλοτήτων και τα αιμοδυναμικά κριτήρια της πνευμονικής υπέρτασης. 7. ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Το ΗΠΣ αποτελεί πνευμονική αγγειακή διαταραχή υπεύθυνη για αυξημένη νοσηρότητα και θνητότητα ασθενών με μη αντιρροπούμενη κίρρωση ήπατος σε αναμονή ή μη για μεταμόσχευση ήπατος. Η φυσική ιστορία του ΗΠΣ καθορίστηκε, συγκρίνοντας την ομάδα που μεταμοσχεύτηκε σε σχέση με αυτή που αντιμετωπίστηκε συντηρητικά λόγω άλλων συνυπαρχουσών παθήσεων ή ακατάλληλης ηλικίας. 92 Προοπτική μελέτη 27 ασθενών με ΗΠΣ έδειξε ότι αποτελεί

5 ΗΠΑΤΟΠΝΕΥΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ 731 ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου θανάτου ασθενών με κίρρωση. Έτσι, η διάμεση επιβίωση σε κιρρωτικούς με ΗΠΣ ήταν 10,6 μήνες, ενώ χωρίς ΗΠΣ ανερχόταν σε 40,8 μήνες. Σε παρακολούθηση 2,5 ετών, η θνητότητα ασθενών με ΗΠΣ ήταν 63%. Η κύρια αιτία θανάτου ήταν η μεθαιμορραγική καταπληξία λόγω αιμορραγίας πεπτικού. 93 Σε άλλη προοπτική μελέτη, η διάμεση επιβίωση στους 24 μήνες σε αυτούς που δεν μεταμοσχεύτηκαν ήταν 23%. Στην αντίστοιχη ομάδα με ανάλογης βαρύτητας ηπατική νόσο και χωρίς ΗΠΣ, η διάμεση επιβίωση ήταν 87 μήνες και η πενταετής 63%. 94 Η επιβίωση ήταν σημαντικά χειρότερη σε όσους είχαν ΡΟ 2 <50 mmhg (6,7 kpa) κατά τη διάγνωση, με ετήσια επιβίωση 16 38% Σε αναδρομική μελέτη 22 ασθενών με ΗΠΣ, η θνητότητα ήταν 41% με μέση τιμή 2,5 χρόνια μετά από τη διάγνωση. 78 Έτσι, σε κάθε ασθενή με κίρρωση ήπατος, η συνύπαρξη του ΗΠΣ, ανεξάρτητα, δυσχεραίνει την πρόγνωση, που μπορεί να επιδεινωθεί παρά τη σταθερή χρόνια ηπατική ανεπάρκεια. 98 Οι ασθενείς με ΗΠΣ καταλήγουν από επιπλοκές της ηπατικής νόσου και σπανιότατα από υποξυγοναιμική αναπνευστική ανεπάρκεια. 8. ΘΕΡΑΠΕΙΑ Η θεραπεία του ΗΠΣ, εκτός από τη χορήγηση Ο 2, όπως εφαρμόζεται σε όλες τις περιπτώσεις υποξυγοναιμίας, στοχεύει στην απόφραξη των πνευμονικών διατάσεων για διόρθωση της δυσαρμονίας αιμάτωσης-αερισμού, στην ανταγωνιστική δράση σε αγγειοδιασταλτικές ουσίες και στη βελτίωση της ηπατικής νόσου. Έγιναν πολλές προσπάθειες φαρμακευτικής βελτίωσης της υποξυγοναιμίας και βελτίωσης των αερίων του αίματος σε ασθενείς με ΗΠΣ, αλλά χωρίς θεαματικά αποτελέσματα. Οι μελέτες αναφέρονται σε περιγραφές μεμονωμένων περιπτώσεων και σε μικρό αριθμό ασθενών, χωρίς ομάδα μαρτύρων. Η πλασμαφαίρεση με σκοπό την απομάκρυνση άγνωστης αγγειοδιασταλτικά δρώσης ουσίας, καθώς και η χρήση αγγειοσυσταλτικών συμπαθητικομιμητικών ουσιών, δεν είχαν καλά αποτελέσματα. Οι πλέον πρόσφατες μελέτες επικεντρώθηκαν στο οκτρεοτίδιο, παράγωγο της σωματοστατίνης που αναστέλλει αγγειοδιασταλτικά δρώσες ουσίες. 99 Η βοήθειά του στη θεραπεία του ΗΠΣ είναι περιορισμένη. Η almitrine bismesylate 100 είναι δραστικός διεγέρτης των χημειοϋποδοχέων του αρτηριακού τοιχώματος, θεωρητικά δρώντας αγγειοσυσπαστικά με τη δυνατότητα μείωσης της διαφυγής και χρησιμοποιείται στη θεραπεία της χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας. Τα αποτελέσματα στη θεραπεία του ΗΠΣ ήταν απογοητευτικά, 101 παρά τις αρχικές θετικές αναφορές μεμονωμένων περιπτώσεων. 102 Τα δισκία σκόρδου βελτίωσαν την υποξυγοναιμία στο 40% των ασθενών, σε μια μικρή μελέτη διάρκειας 6 μηνών. 103 Η ινδομεθακίνη είναι αναστολέας της κυκλοοξυγενάσης, η οποία αναστέλλοντας τις προσταγλανδίνες θα μπορούσε να μειώνει την αγγειοδιαστολή. Ωστόσο, η εν λόγω υπόθεση δεν επιβεβαιώθηκε. 104 Η χρήση ανοσοκατασταλτικών (κορτικοειδή, κυκλοφωσφαμίδη) δεν βοήθησε. 105 Επειδή η αυξημένη παραγωγή του αγγειοδιασταλτικού ΝΟ συμμετέχει στην παθογένεια του ΗΠΣ, αποτέλεσε στόχο της θεραπευτικής προσέγγισης του συνδρόμου. Το κυανό του μεθυλενίου (methylene blue) είναι δραστικός αναστολέας του ΝΟ και του ενδοκυττάριου μεσολαβητή της γουανιλικής κυκλάσης (guanilate cyclase), προκαλώντας πνευμονική αγγειοσύσπαση, αυξάνοντας τη συστηματική αρτηριακή πίεση και μειώνοντας την υποξυγοναιμία σε ασθενείς με ΗΠΣ. 106,107 Επί πλέον, ο εισπνεόμενος αναστολέας της σύνθεσης ΝΟ N(G)-nitro-L-arginine methyl ester μπόρεσε να αυξήσει την οξυγόνωση σε περιγραφή περίπτωσης. 108 Όμως, η βελτίωση της συστηματικής και της πνευμονικής αγγειοδιαστολής δεν συνοδεύτηκε από βελτίωση της υποξυγοναιμίας. 109 Έτσι, η μακροχρόνια χορήγηση του κυανού του μεθυλενίου ή του N(G)-nitro-L-arginine methyl ester δεν χρησιμοποιήθηκαν στην καθημερινή κλινική πράξη αντιμετώπισης του ΗΠΣ. 110 Στην παθογένεια του ΗΠΣ δεν συμμετέχει μόνο η αγγειοδιαστολή των πνευμονικών τριχοειδών, αφού η αύξηση της διαμέτρου των πνευμονικών τριχοειδών στο ΗΠΣ είναι τουλάχιστον δεκαπλάσια της φυσιολογικής και υπάρχουν λίγες λείες μυϊκές ίνες για να διασταλούν. 111 Ίσως στην υποξυγοναιμία συμμετέχει και η διαταραχή στην αγγειοσύσπαση. 112 Η χορήγηση αντιβιοτικών μπορεί να βοηθήσει την υποξυγοναιμία. 113,114 Η πεντοξυφυλλίνη, που είναι μη ειδικός αναστολέας της φωσφοδιεστεράσης, αναστέλλει τη σύνθεση ΝΟ και παρεμποδίζει τη δράση του TNF-α στα φλεγμονώδη και στα ενδοθηλιακά κύτταρα. Αρχικά, σε πειραματόζωα, έδειξε ενθαρρυντικά αποτελέσματα βελτιώνοντας την υποξυγοναιμία και την πνευμονική αγγειοδιαστολή χωρίς να διαφοροποιείται η πίεση στη συστηματική και την πυλαία κυκλοφορία. 115,116 Η μελέτη φάσης 1 σε ανθρώπους διακόπηκε λόγω ανεπιθύμητων ενεργειών. 117 Σε ασθενείς που δεν βελτιώνονται με τη χορήγηση Ο 2 100% και η εικόνα στην αγγειογραφία είναι συμβατή με ΗΠΣ τύπου 2, γίνεται προσπάθεια για απόφραξη των αγγειακών διατάσεων με εμβολισμό. 118,119 Τα αποτελέσματα του εμβολισμού δεν είναι θεαματικά, αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως γέφυρα προς τη μεταμόσχευση. 120 Ανέκδοτες περιγραφές ασθενών έδειξαν βελτίωση της υποξυγοναιμίας με τοποθέτηση διασφαγιτιδικής διηπατικής πυλαιοσυστηματικής ενδοπρόθεσης (transjugular intrahepatic portosystemic shunt, TIPSS ), γεγονός που υποδηλώνει τη συμμετοχή της πυλαίας υπέρτασης στην

6 732 Σ. ΝΤΟΥΡΑΚΗΣ παθογένεια του ΗΠΣ. Τα αποτελέσματα είναι ποικίλα και η τοποθέτηση TIPSS δεν συνιστάται, αφού υπερτερούν οι ανεπιθύμητες ενέργειες. 127 Σε σύνδρομο Budd-Chiari από απόφραξη της άνω κοίλης μπορεί να παρατηρηθεί βελτίωση μετά από διαδερμική αποκατάσταση της απόφραξης. Προς το παρόν, η μεταμόσχευση του ήπατος είναι η θεραπεία εκλογής σε ασθενείς με προοδευτικά ανθεκτική στη χορήγηση Ο 2 υποξυγοναιμία. Στο παρελθόν, η βαριά υποξυγοναιμία αποτελούσε αντένδειξη στη διενέργεια της μεταμόσχευσης. Όμως, διαπιστώθηκε βελτίωση της οξυγόνωσης και αναστροφή των αναστομώσεων μετά από τη μεταμόσχευση και την αποκατάσταση της ηπατικής λειτουργίας. 128,129 Η υποχώρηση του ΗΠΣ γίνεται άμεσα σε λίγες ημέρες ή καθυστερημένα σε 2 14 μήνες. Η υποχώρηση της υποξυγοναιμίας είναι βραδύτερη ή ατελής σε όσους είχαν προμεταμοσχευτικά μεγαλύτερες αγγειακές διατάσεις και επικοινωνίες. 130 Σε μελέτη 24 ασθενών με ΗΠΣ που υποβλήθηκαν σε μεταμόσχευση ήπατος, 131 το 29% κατέληξε σε 10 εβδομάδες, ενώ το 71% επιβίωσε για τουλάχιστον 1 χρόνο. 98 Αυξημένη θνητότητα συσχετίστηκε με προεγχειρητικό PaO 2 50 mmhg σε αέρα δωματίου. Άλλοι παράγοντες κινδύνου μετεγχειρητικής θνητότητας είναι η καθυστερημένη μετεγχειρητική βελτίωση και η επιδεινούμενη υποξυγοναιμία μετά από τη μεταμόσχευση. 98 Η παθολογική δοκιμασία διάχυσης δεν βελτιώνεται μετά από τη μεταμόσχευση ήπατος. 130 ABSTRACT The hepatopulmonary syndrome: Current trends S.P. DOURAKIS Second Department of Internal Medicine, University of Athens, School of Medicine, Hippokratio General Hospital, Athens, Greece Archives of Hellenic Medicine 2011, 28(6): Lung complications may occur as a result of hepatic disease from any cause and they represent a highly heterogeneous group of conditions. The hepatopulmonary syndrome (HPS) is characterized as the triad of liver disease, pulmonary gas exchange abnormalities leading to arterial deoxygenation (ΡaΟ 2 <80 mmhg at room air and alveolar-arterial gradient >15 mmhg) and evidence of intrapulmonary vascular dilatation. Although a number of different pathogenetic mechanisms are likely to be involved, chronic liver dysfunction may cause pulmonary manifestations because of alterations in the production or clearance of circulating cytokines and other mediators. The role is reviewed of the three diagnostic imaging modalities in current use, namely, contrast-enhanced echocardiography, perfusion lung scanning and pulmonary arteriography, which identify the presence of intrapulmonary vascular abnormalities. Early recognition of HPS may be challenging, but is crucial both for formulating a meaningful differential diagnosis and for avoiding severe sequelae and irreversible damage. Liver transplantation is considered to be the definitive treatment of HPS, often resulting in successful reversal of hypoxemia. Trials have been conducted, however, of other forms of treatment, such as the use of pharmacological agents and radiological intervention. Screening for HPS with the use of arterial blood gases is recommended in patients with chronic liver disease who report dyspnea or who are candidates for liver transplantation. Key words: Cirrhosis, Hepatopulmonary syndrome, Liver transplantation Βιβλιογραφία 1. HOEPER MM, KROWKA MJ, STRASSBURG CP. Portopulmonary hypertension and hepatopulmonary syndrome. Lancet 2004, 363: KROWKA MJ, CORTESE DA. Hepatopulmonary syndrome: An evolving perspective in the era of liver transplantation. Hepatology 1990, 11: FLUCKIGER M. Vorkommen von trommelschlägelförmigen fingerendphalangen ohne chronische Veränderungen an der Lungen oder am Herzen. Wien Med Wschr 1884, 34: KENNEDY TC, KNUDSON RJ. Exercise-aggravated hypoxemia and orthodeoxia in cirrhosis. Chest 1977, 72: HOFFBAUER FW, RYDELL R. Multiple pulmonary arteriovenous fistulas in juvenile cirrhosis. Am J Med 1956, 21: BERTHELOT P, WALKER JG, SHERLOCK S, REID L. Arterial changes in the lungs in cirrhosis of the liver lung spider nevi. N Engl J Med 1966, 274: LANGE PA, STOLLER JK. The hepatopulmonary syndrome. Ann Intern Med 1995, 122:

7 ΗΠΑΤΟΠΝΕΥΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ KROWKA MJ, CORTESE DA. Pulmonary aspects of liver disease and liver transplantation. Clin Chest Med 1989, 10: SCHENK P, FUHRMANN V, MADL C, FUNK G, LEHR S, KANDEL O ET AL. Hepatopulmonary syndrome: Prevalence and predictive value of various cut offs for arterial oxygenation and their clinical consequences. Gut 2002, 51: STOLLER JK, LANGE PA, WESTVEER MK, CAREY WD, VOGT D, HENDER- SON JM. Prevalence and reversibility of the hepatopulmonary syndrome following liver transplantation. The Cleveland Clinic Experience. West J Med 1995, 163: HOPKINS WE, WAGGONER AD, BARZILAI B. Frequency and significance of intrapulmonary right-to-left shunting in endstage hepatic disease. Am J Cardiol 1992, 70: GUPTA D, VIJAYA DR, GUPTA R, DHIMAN RK, BHARGAVA M, VERMA J ET AL. Prevalence of hepatopulmonary syndrome in cirrhosis and extrahepatic portal venous obstruction. Am J Gastroenterol 2001, 96: DE BK, SEN S, BISWAS PK, SANYAL R, MAJUMDAR D, BISWAS J. Hepatopulmonary syndrome in inferior vena cava obstruction responding to cavoplasty. Gastroenterology 2000, 118: YAMADA R, SATO M, KAWABATA M, NAKATSUKA H, NAKAMURA K, KOBAYASHI N. Segmental obstruction of the hepatic inferior vena cava treated with transluminal angioplasty. Radiology 1983, 149: DE BK, SEN S, BISWAS PK, MANDAL SK, DAS D, DAS U ET AL. Occurrence of hepatopulmonary syndrome in Budd-Chiari syndrome and the role of venous decompression. Gastroenterology 2002, 122: FUHRMANN V, MADL C, MUELLER C, HOLZINGER U, KITZBERGER R, FUNK GC ET AL. Hepatopulmonary syndrome in patients with hypoxic hepatitis. Gastroenterology 2006, 131: AVENDANO CE, FLUME PA, BALIGA P, LEWIN DN, STRANGE C, RE- UBEN A. Hepatopulmonary syndrome occurring after orthotopic liver transplantation. Liver Transpl 2001, 7: REGEV A, YESHURUN M, RODRIGUEZ M, SAGIE A, NEFF GW, MOLINA EG ET AL. Transient hepatopulmonary syndrome in a patient with acute hepatitis A. J Viral Hepat 2001, 8: TUEBER G, TEUPE C, DIETRICH CF, CASPARY WF, BUHL R, ZEUZEM S. Pulmonary dysfunction in non-cirrhotic patients with chronic viral hepatitis. Eur J Intern Med 2002, 13: RODRIGUEZ-ROISIN R, KROWKA MJ, HERVÉ P, FALLON MB; ERS TASK FORCE PULMONARY-HEPATIC VASCULAR DISORDERS (PHD) SCIENTIFIC COMMITTEE. Pulmonary-hepatic vascular disorders (PHD). Eur Respir J 2004, 24: ABRAMS GA, JAFFE CC, HOFFER PB, BINDER HJ, FALLON MB. Diagnostic utility of contrast echocardiography and lung perfusion scan in patients with hepatopulmonary syndrome. Gastroenterology 1995, 109: KROWKA MJ, WISEMAN GA, BURNETT OL, SPIVEY JR, THERNEAU T, PORAYKO MK ET AL. Hepatopulmonary syndrome: A prospective study of relationships between severity of liver disease, PaO(2) response to 100% oxygen, and brain uptake after (99m)Tc MAA lung scanning. Chest 2000, 118: VACHIÉRY F, MOREAU R, HADENGUE A, GADANO A, SOUPISON T, VALLA D ET AL. Hypoxemia in patients with cirrhosis: Relationship with liver failure and hemodynamic alterations. J Hepatol 1997, 27: DAVIS HH 2nd, SCHWARTZ DJ, LEFRAK SS, SUSMAN N, SCHAINKER BA. Alveolar-capillary oxygen disequilibrium in hepatic cirrhosis. Chest 1978, 73: EDELL ES, CORTESE DA, KROWKA MJ, REHDER K. Severe hypoxemia and liver disease. Am Rev Respir Dis 1989, 140: WILLIAMS A, TREWBY P, WILLIAMS R, REID L. Structural alterations to the pulmonary circulation in fulminant hepatic failure. Thorax 1979, 34: ANDRIVET P, CADRANEL J, HOUSSET B, HERIGAULT R, HARF A, AD- NOT S. Mechanisms of impaired arterial oxygenation in patients with liver cirrhosis and severe respiratory insufficiency: Effects of indomethacin. Chest 1993, 103: AGUSTI AG, ROCA J, RODRIGUEZ-ROISIN R, MASTAI R, WAGNER PD, BOSCH J. Pulmonary hemodynamics and gas exchange during exercise in liver cirrhosis. Am Rev Respir Dis 1989, 139: HEDENSTIERNA G, SÖDERMAN C, ERIKSSON LS, WAHREN J. Ventilation-perfusion inequality in patients with non-alcoholic liver cirrhosis. Eur Respir J 1991, 4: HOFFBAUER FW, RYDELL R. Multiple pulmonary arteriovenous fistulas in juvenile cirrhosis. Am J Med 1956, 21: WOLFE JD, TASHKIN DP, HOLLY FE, BRACHMAN MB, GENOVESI MG. Hypoxemia of cirrhosis: Detection of abnormal small pulmonary vascular channels by a quantitative radionuclide method. Am J Med 1977, 63: ROBIN ED, HORN B, GORIS ML, THEODORE J, KESSEL AV, MAZOUB J ET AL. Detection, quantitation and pathophysiology of lung spiders. Trans Assoc Am Physicians 1975, 88: THORENS JB, JUNOD AF. Hypoxaemia and liver cirrhosis: A new argument in favour of a diffusion-perfusion defect. Eur Respir J 1992, 5: GENOVESI MG, TIERNEY DF, TAPLIN GV, EISENBERG H. An intravenous radionuclide method to evaluate hypoxemia caused by abnormal alveolar vessels: Limitation of conventional techniques. Am Rev Respir Dis 1976, 114: CASTRO M, KROWKA MJ. Hepatopulmonary syndrome. A pulmonary vascular complication of liver disease. Clin Chest Med 1996, 17: BRUIX J, BOSCH J, KRAVETZ D, MASTAI R, RODÉS J. Effects of prostaglandin inhibition on systemic and hepatic hemodynamics in patients with cirrhosis of the liver. Gastroenterology 1985, 88: PIZCUETA P, PIQUÉ JM, FERNÁNDEZ M, BOSCH J, RODÉS J, WHITTLE BJ ET AL. Modulation of the hyperdynamic circulation of cirrhotic rats by nitric oxide inhibition. Gastroenterology 1992, 103: ROLLA G, BRUSSINO L, COLAGRANDE P, DUTTO L, POLIZZI S, SCAP- PATICCI E ET AL. Exhaled nitric oxide and oxygenation abnormalities in hepatic cirrhosis. Hepatology 1997, 26: CREMONA G, HIGENBOTTAM TW, MAYORAL V, ALEXANDER G, DE- MONCHEAUX E, BORLAND C ET AL. Elevated exhaled nitric oxide in patients with hepatopulmonary syndrome. Eur Respir J 1995, 8: PAK JM, LEE SS. Glucagon in portal hypertension. J Hepatol 1994, 20: FARRELL DJ, HINES JE, WALLS AF, KELLY PJ, BENNET MK, BURT AD.

8 734 Σ. ΝΤΟΥΡΑΚΗΣ Intrahepatic mast cells in chronic liver diseases. Hepatology 1995, 22: LEBREC D. Portal hypertension: Serotonin and pathogenesis. Cardiovasc Drugs Ther 1990, 4(Suppl 1): BENDTSEN F, SCHIFTER S, HENRIKSEN JH. Increased circulating calcitonin gene-related peptide (CGRP) in cirrhosis. J Hepatol 1991, 12: LEE SS, HUANG M, MA Z, RORSTAD O. Vasoactive intestinal peptide in cirrhotic rats: Hemodynamic effects and mesenteric arterial receptor characteristics. Hepatology 1996, 23: HENRIKSEN JH, STAUN-OLSEN P, FAHRENKRUG J, RING-LARSEN H. Vasoactive intestinal polypeptide (VIP) in cirrhosis: Arteriovenous extraction in different vascular beds. Scand J Gastroenterol 1980, 15: LAFF G, BARLETTA G, LA VILLA G, DEL BENE R, RICCARDI D, TICALI P ET AL. Altered cardiovascular responsiveness to active tilting in nonalcoholic cirrhosis. Gastroenterology 1997, 113: GINÈS P, JIMÉNEZ W, ARROYO V, NAVASA M, LÓPEZ C, TITÓ L ET AL. Atrial natriuretic factor in cirrhosis with ascites: Plasma levels, cardiac release and splanchnic extraction. Hepatology 1988, 8: FERNÁNDEZ-RODRIGUEZ CM, PRIETO J, QUIROGA J, ZOZOYA JM, AN- DRADE A, NÚÑEZ M ET AL. Plasma levels of substance P in liver cirrhosis: Relationship to the activation of vasopressor systems and urinary sodium excretion. Hepatology 1995, 21: HÖRTNAGL H, SINGER EA, LENZ K, KLEINBERGER G, LOCHS H. Substance P is markedly increased in plasma of patients with hepatic coma. Lancet 1984, i: OHARA N, VOELKEL NF, CHANG SW. Tissue eicosanoids and vascular permeability in rats with chronic biliary obstruction. Hepatology 1993, 18: ZHANG HY, HAN DW, WANG XG, ZHAO YC, ZHOU X, ZHAO HZ. Experimental study on the role of endotoxin in the development of hepatopulmonary syndrome. World J Gastroenterol 2005, 11: CHABOT F, MESTIRI H, SABRY S, DALL AVA-SANTUCCI J, LOCKHART A, DINH-XUAN AT. Role of NO in the pulmonary artery hyporeactivity to phenylephrine in experimental biliary cirrhosis. Eur Respir J 1996, 9: NUNES H, LEBREC D, MAZMANIAN M, CAPRON F, HELLER J, TAZI KA ET AL. Role of nitric oxide in hepatopulmonary syndrome in cirrhotic rats. Am J Respir Crit Care Med 2001, 164: FALLON MB, ABRAMS GA, LUO B, HOU Z, DAI J, KU DD. The role of endothelial nitric oxide synthase in the pathogenesis of a rat model of hepatopulmonary syndrome. Gastroenterology 1997, 113: LUO B, LIU L, TANG L, ZHANG J, STOCKARD CR, GRIZZLE WE ET AL. Increased pulmonary vascular endothelin B receptor expression and responsiveness to endothelin-1 in cirrhotic and portal hypertensive rats: A potential mechanism in experimental hepatopulmonary syndrome. J Hepatol 2003, 38: WANG Y, WANG W, ZHANG Y, ZHAO X, YANG D. Clinical significance of a myeloperoxidase gene polymorphism and inducible nitric oxide synthase expression in cirrhotic patients with hepatopulmonary syndrome. J Huazhong Univ Sci Technolog Med Sci 2010, 30: O GRADY J. Hepatopulmonary syndrome: Is it naïve or enlightening when genetic associations match clinical perspective? Gastroenterology 2010, 139: ROBERTS KE, KAWUT SM, KROWKA MJ, BROWN RS Jr, TROTTER JF, SHAH V ET AL. Genetic risk factors for hepatopulmonary syndrome in patients with advanced liver disease. Gastroenterology 2010, 139:130 9.e ALIZADEH AH, FATEMI SR, MIRZAEE V, KHOSHBATEN M, TALEBIPOUR B, SHARIFIAN A ET AL. Clinical features of hepatopulmonary syndrome in cirrhotic patients. World J Gastroenterol 2006, 12: GOOSSENS N, JOSHI D, O GRADY J. Image of the month. Digital clubbing in association with hepatopulmonary syndrome. Hepatology 2011, 53: ROBIN ED, LAMAN D, HORN BR, THEODORE J. Platypnea related to orthodeoxia caused by true vascular lung shunts. N Engl J Med 1976, 294: KROWKA MJ, TAJIK AJ, DICKSON ER, WIESNER RH, CORTESE DA. Intrapulmonary vascular dilatations (IPVD) in liver transplant candidates. Screening by two-dimensional contrast-enhanced echocardiography. Chest 1990, 97: RODRIGUEZ-ROISIN R, ROCA J, AGUSTI AG, MASTAI R, WAGNER PD, BOSCH J. Gas exchange and pulmonary vascular reactivity in patients with liver cirrhosis. Am Rev Respir Dis 1987, 135: CHIANG ST. A nomogram for venous shunt (Qs-Qt) calculation. Thorax 1968, 23: MARTÍNEZ GP, BARBERÀ JA, VISA J, RIMOLA A, PARÉ JC, ROCA J ET AL. Hepatopulmonary syndrome in candidates for liver transplantation. J Hepatol 2001, 34: HOURANI JM, BELLAMY PE, TASHKIN DP, BATRA P, SIMMONS MS. Pulmonary dysfunction in advanced liver disease: Frequent occurrence of an abnormal diffusing capacity. Am J Med 1991, 90: LIMA BL, FRANÇA AV, PAZIN-FILHO A, ARAÚJO WM, MARTINEZ JA, MACIEL BC ET AL. Frequency, clinical characteristics, and respiratory parameters of hepatopulmonary syndrome. Mayo Clin Proc 2004, 79: BATTAGLIA SE, PRETTO JJ, IRVING LB, JONES RM, ANGUS PW. Resolution of gas exchange abnormalities and intrapulmonary shunting following liver transplantation. Hepatology 1997, 25: MARTÍNEZ-PALLI G, GÓMEZ FP, BARBERÀ JA, NAVASA M, ROCA J, RODRÍGUEZ-ROISIN R ET AL. Sustained low diffusing capacity in hepatopulmonary syndrome after liver transplantation. World J Gastroenterol 2006, 12: STANLEY NN, WILLIAMS AJ, DEWAR CA, BLENDIS LM, REID L. Hypoxia and hydrothoraces in a case of liver cirrhosis: Correlation of physiological, radiographic, scintigraphic, and pathological findings. Thorax 1977, 32: KAMATH PS. Portopulmonary hypertension and hepatopulmonary syndrome. J Gastroenterol Hepatol 2002, 17(Suppl 3):S253 S SHUB C, TAJIK AJ, SEWARD JB, DINES DE. Detecting intrapulmonary right-to-left shunt with contrast echocardiography. Observations in a patient with diffuse pulmonary arteriovenous fistulas. Mayo Clin Proc 1976, 51: WANG YW, LIN HC. Recent advances in hepatopulmonary syn-

9 ΗΠΑΤΟΠΝΕΥΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ 735 drome. J Chin Med Assoc 2005, 68: ZAMIRIAN M, ASLANI A, SHAHRZAD S. Left atrial volume: A novel predictor of hepatopulmonary syndrome. Am J Gastroenterol 2007, 102: KARABULUT A, ILTUMUR K, YALCIN K, TOPRAK N. Hepatopulmonary syndrome and right ventricular diastolic functions: An echocardiographic examination. Echocardiography 2006, 23: VEDRINNE JM, DUPERRET S, BIZOLLON T, MAGNIN C, MOTIN J, TREPO C ET AL. Comparison of transoesophageal and transthoracic contrast echocardiography for detection of an intrapulmonary shunt in liver disease. Chest 1997, 111: KALAMBOKIS G, TSIANOS EV. Lung perfusion scan is not superior to contrast-enhanced echocardiography for the diagnosis of the hepatopulmonary syndrome in chronic liver disease. Eur J Gastroenterol Hepatol 2010, 22: KROWKA MJ, DICKSON ER, CORTESE DA. Hepatopulmonary syndrome: Clinical observations and lack of therapeutic response to somatostatin analogue. Chest 1993, 104: ALADAG M, GURAKAR A, NIZAMI I, DAHR AS, WRIGHT H, SEBAS- TIAN A ET AL. Peri- and postoperative pulmonary complications among cirrhotic individuals. Turk J Gastroenterol 2004, 15: RYU JK, OH JH. Hepatopulmonary syndrome: Angiography and therapeutic embolization. Clin Imaging 2003, 27: SAAD NE, LEE DE, WALDMAN DL, SAAD WE. Pulmonary arterial coil embolization for the management of persistent type 1 hepatopulmonary syndrome after liver transplantation. J Vasc Intervent Radiol 2007, 18: KOCHAR R, NEVAH RUBIN MI, FALLON MB. Pulmonary complications of cirrhosis. Curr Gastroenterol Rep 2011, 13: KOCHAR R, FALLON MB. Pulmonary diseases and the liver. Clin Liver Dis 2011, 15: MÉLOT C, NAEIJE R, DECHAMPS P, HALLEMANS R, LEJEUNE P. Pulmonary and extrapulmonary contributors to hypoxemia in liver cirrhosis. Am Rev Respir Dis 1989, 139: LIU H, LEE S. Cardiopulmonary dysfunction in cirrhosis. J Gastroenterol Hepatol 1999, 14: SPAGNOLO P, ZEUZEM S, RICHELDI L, DU BOIS RM. The complex interrelationships between chronic lung and liver disease: A review. J Viral Hepat 2010, 17: SEWARD JB, HAYES DL, SMITH HC, WILLIAMS DE, ROSENOW EC 3rd, REEDER GS ET AL. Platypnea-orthodeoxia: Clinical profile, diagnostic workup, management and report of seven cases. Mayo Clin Proc 1984, 59: MARTINEZ G, BARBERÀ JA, NAVASA M, ROCA J, VISA J, RODRIGUEZ- ROISIN R. Hepatopulmonary syndrome associated with cardiorespiratory disease. J Hepatol 1999, 30: ABRAMS GA, NANDA NC, DUBOVSKY EV, KROWKA MJ, FALLON MB. Use of macroaggregated albumin lung perfusion scan to diagnose hepatopulmonary syndrome: A new approach. Gastroenterology 1998, 114: DUNCAN BW, DESAI S. Pulmonary arteriovenous malformations after cavopulmonary anastomosis. Ann Thorac Surg 2003, 76: KROWKA MJ. Hepatopulmonary syndrome versus portopulmonary hypertension: Distinctions and dilemmas. Hepatology 1997, 25: KROWKA MJ, MANDELL MS, RAMSAY MA, KAWUT SM, FALLON MB, MANZARBEITIA C ET AL. Hepatopulmonary syndrome and portopulmonary hypertension: A report of the multicenter liver transplant database. Liver Transpl 2004, 10: SCHENK P, SCHÖNIGER-HEKELE M, FUHRMANN V, MADL C, SILBER- HUMER G, MÜLLER C. Prognostic significance of the hepatopulmonary syndrome in patients with cirrhosis. Gastroenterology 2003, 125: SWANSON KL, WIESNER RH, KROWKA MJ. Natural history of hepatopulmonary syndrome: Impact of liver transplantation. Hepatology 2005, 41: KROWKA MJ, CORTESE DA. Hepatopulmonary syndrome. Current concepts in diagnostic and therapeutic considerations. Chest 1994, 105: RODRÍGUEZ-ROISIN R, AGUSTÍ A, ROCA J. The hepatopulmonary syndrome: New name, old complexities. Thorax 1992, 47: HERVÉ P, LEBREC D, BRENOT F, SIMONNEAU G, HUMBERT M, SIT- BON O ET AL. Pulmonary vascular disorders in portal hypertension. Eur Respir J 1998, 11: SCHIFFER E, MAJNO P, MENTHA G, GIOSTRA E, BURRI H, KLOPFEN- STEIN CE ET AL. Hepatopulmonary syndrome increases the postoperative mortality rate following liver transplantation: A prospective study in 90 patients. Am J Transplant 2006, 6: SÖDERMAN C, JUHLIN-DANNFELT A, LAGERSTRAND L, ERIKSSON LS. Ventilation-perfusion relationships and central haemodynamics in patients with cirrhosis. Effects of a somatostatin analogue. J Hepatol 1994, 21: KROWKA MJ, CORTESE DA. Severe hypoxemia associated with liver disease: Mayo Clinic experience and the experimental use of almitrine bismesylate. Mayo Clin Proc 1987, 62: NAKOS G, EVRENOGLOU D, VASSILAKIS N, LAMPROPOULOS S. Haemodynamics and gas exchange in liver cirrhosis: The effect of orally administered almitrine bimesylate. Respir Med 1993, 87: MILHE F, REYNAUD-GAUBERT M, MAGNAN A. Oxygenation improvement with almitrine bismesylate in the hepatopulmonary syndrome. Respiratory Medicine Extra 2006, 2: ABRAMS GA, FALLON MB. Treatment of hepatopulmonary syndrome with Allium sativum L. (garlic): A pilot trial. J Clin Gastroenterol 1998, 27: SHIJO H, SASAKI H, YUH K, SAKAGUCHI S, OKUMURA M. Effects of indomethacin on hepatogenic pulmonary angiodysplasia. Chest 1991, 99: CADRANEL J, MILLERON BJ, CADRANEL JF, FERMAND JP, ANDRI- VET P, BROUET JC ET AL. Severe hypoxemia associated intrapulmonary shunt in a patient with chronic liver disease: Improvement after medical treatment. Am Rev Respir Dis 1992, 146: ROLLA G, BUCCA C, BRUSSINO L. Methylene blue in the hepatopulmonary syndrome. N Engl J Med 1994, 331: SCHENK P, MADL C, REZAIE-MAJD S, LEHR S, MÜLLER C. Methylene blue improves the hepatopulmonary syndrome. Ann Intern Med 2000, 133: BRUSSINO L, BUCCA C, MORELLO M, SCAPPATICCI E, MAURO M,

10 736 Σ. ΝΤΟΥΡΑΚΗΣ ROLLA G. Effect on dyspnoea and hypoxaemia of inhaled N(G)-nitro-L-arginine methyl ester in hepatopulmonary syndrome. Lancet 2003, 362: GÓMEZ FP, BARBERÀ JA, ROCA J, BURGOS F, GISTAU C, RODRÍGU- EZ-ROISIN R. Effects of nebulized N(G)-nitro-L-arginine methyl ester in patients with hepatopulmonary syndrome. Hepatology 2006, 43: FALLON MB. Methylene blue and cirrhosis: Pathophysiologic insights, therapeutic dilemmas. Ann Intern Med 2000, 133: NAEJIE R, DINH-XUAN AT. The hepatopulmonary syndrome: NO way out? Eur Respir J 2005, 25: NAEJIE R, HALLEMANS R, MOLS P, MELOT C. Hypoxic pulmonary vasoconstriction in liver cirrhosis. Chest 1981, 80: RABILLER A, NUNES H, LEBREC D, TAZI KA, WARTSKI M, DULMET E ET AL. Prevention of gram-negative translocation reduces the severity of hepatopulmonary syndrome. Am J Respir Crit Care Med 2002, 166: GUPTA S, FAUGHNAN ME, LILLY L, HUTCHISON S, FOWLER R, BAY- OUMI AM. Norfloxacin therapy for hepatopulmonary syndrome: A pilot randomized controlled trial. Clin Gastroenterol Hepatol 2010, 8: SZTRYMF B, RABILLER A, NUNES H, SAVALE L, LEBREC D, LE PAPE A ET AL. Prevention of hepatopulmonary syndrome and hyperdynamic state by pentoxifylline in cirrhotic rats. Eur Respir J 2004, 23: ZHANG J, LING Y, TANG L, LUO B, CHACKO BK, PATEL RP ET AL. Pentoxifylline attenuation of experimental hepatopulmonary syndrome. J Appl Physiol 2007, 102: NATIONAL INSTITUTES OF HEALTH. Pilot study of pentoxifylline for hepatopulmonary syndrome (online). Identifier: NCT NIH, Available at: gov/ct2/show/ NCT ?term= NCT &rank=1 (accessed ) 118. FELT RW, KOZAK BE, ROSCH J, DUELL BP, BARKER AF. Hepatogenic pulmonary angiodysplasia treated with coil-spring embolization. Chest 1987, 91: POTERUCHA JJ, KROWKA MJ, DICKSON ER, CORTESE DA, STANSON AW, KROM RA. Failure of hepatopulmonary syndrome to resolve after liver transplantation and successful treatment with embolotherapy. Hepatology 1995, 21: WHITE RI Jr, LYNCH-NYHAN A, TERRY P, BUESCHER PC, FARMLETT EJ, CHARNAS L ET AL. Pulmonary arteriovenous malformations: Techniques and long-term outcome of embolotherapy. Radiology 1988, 169: ALLGAIER HP, HAAG K, OCHS A, HAUENSTEIN KH, JESERICH M, KRAUSE T ET AL. Hepato-pulmonary syndrome: Successful treatment by transjugular intrahepatic portosystemic stentshunt (TIPS). J Hepatol 1995, 23: RIEGLER JL, LANG KA, JOHNSON SP, WESTERMAN JH. Transjugular intrahepatic portosystemic shunt improves oxygenation in hepatopulmonary syndrome. Gastroenterology 1995, 109: SELIM KM, AKRIVIADIS EA, ZUCKERMAN E, CHEN D, REYNOLDS TB. Transjugular intrahepatic portosystemic shunt: A successful treatment for hepatopulmonary syndrome. Am J Gastroenterol 1998, 93: CHEVALLIER P, NOVELLI L, MOTAMEDI JP, HASTIER P, BRUNNER P, BRU- NETON JN. Hepatopulmonary syndrome successfully treated with transjugular intrahepatic portosystemic shunt: A threeyear follow-up. J Vasc Intervent Radiol 2004, 15: PARAMESH AS, HUSAIN SZ, SHNEIDER B, GULLER J, TOKAT I, GON- DOLESI GE ET AL. Improvement of hepatopulmonary syndrome after transjugular intrahepatic portosystemic shunting: Case report and review of literature. Pediatr Transplant 2003, 7: LASCH HM, FRIED MW, ZACKS SL, ODELL P, JOHNSON MW, GER- BER DA ET AL. Use of transjugular intrahepatic portosystemic shunt as a bridge to liver transplantation in a patient with severe hepatopulmonary syndrome. Liver Transplant 2001, 7: MARTINEZ-PALLI G, DRAKE BB, GARCIA-PAGAN JC, BARBERA JA, AR- GUEDAS MR, RODRIGUEZ-ROISIN R ET AL. Effect of transjugular intrahepatic portosystemic shunt on pulmonary gas exchange in patients with portal hypertension and hepatopulmonary syndrome. World J Gastroenterol 2005, 11: STOLLER JK, MOODIE D, SCHIAVONE WA, VOGT D, BROUGHAN T, WINKELMAN E ET AL. Reduction of intrapulmonary shunt and resolution of digital clubbing associated with primary biliary cirrhosis after liver transplantation. Hepatology 1990, 11: STARZL TE, GROTH CG, BRETTSSCHNEIDER L, MOON JB, FULGINITI VA, COTTON EK ET AL. Extended survival in 3 cases of orthotopic homotransplantation of the human liver. Surgery 1968, 63: FALLON MB, ABRAMS GA. Pulmonary dysfunction in chronic liver disease. Hepatology 2000, 32: ARGUEDAS MR, ABRAMS GA, KROWKA MJ, FALLON MB. Prospective evaluation of outcomes and predictors of mortality in patients with hepatopulmonary syndrome undergoing liver transplantation. Hepatology 2003, 37: Corresponding author: S.P. Dourakis, 28 Achaias street, GR Athens, Greece

Πνευμονική υπέρταση στις χρόνιες πνευμονοπάθειες. Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μ.Α.Α.

Πνευμονική υπέρταση στις χρόνιες πνευμονοπάθειες. Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μ.Α.Α. Πνευμονική υπέρταση στις χρόνιες πνευμονοπάθειες Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μ.Α.Α. Πνευμονική υπέρταση σε χρόνιες υποξυγοναιμικές πνευμονοπάθειες ορίζεται ως μέση πνευμονική πίεση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ Γεωργία Γ. Πίτσιου,, MD, PhD Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας ΑΠΘ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ Ανταγωνιστές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΥΠΟΤΡΟΠΩΝ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑΣ ΚΙΡΣΩΝ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΥΠΟΤΡΟΠΩΝ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑΣ ΚΙΡΣΩΝ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ ΠΡΟΛΗΨΗ ΥΠΟΤΡΟΠΩΝ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑΣ ΚΙΡΣΩΝ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ Δρ Δημήτρης Καπετάνος Γαστρεντερολογική Κλινική Γ.Ν. «Γεώργιος Παπανικολάου» Είναι απαραίτητη η πρόληψη; Κίνδυνος υποτροπής 60% σε 2 χρόνια Υψηλότερος τις

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία 12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0 Στρογγυλό Τραπέζι: Συγγενείς καρδιοπάθειες ενηλίκων- πνευµονική υπέρταση ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία Κωνσταντίνος Θωµαϊδης, Γ.Ν. «Γ.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια είναι μια νόσος που μπορεί να προληφθεί και να θεραπευθεί, και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Το σπινθηρογράφημα πνευμόνων στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Χάρις Γιαννοπούλου Πυρηνικός ιατρός Αν. Διευθύντρια Τμήματος Πυρηνικής Ιατρικής ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισμός» Πόσο επιτακτική είναι η ορθή διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ευεργετικά ωφέλη της θεραπείας µε ανταγωνιστές της αλδοστερόνης 30%

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά

Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά 2012 Ελπίδα Χατζηαγόρου Παιδοπνευµονολογική Μονάδα Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Χρόνια πνευµονοπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ SGOT 60 IU/l, SGPT 72 IU/l, γgt 92 IU/l, ALP κ.φ., CPK κ.φ., θυρεοειδική λειτουργία κ.φ. Παρουσίαση περιστατικού Άνδρας

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑΧ.ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΩΝ. Α) Προσβολή του διαμέσου ιστού -κυψελίδων χωρίς απαραίτητη μείωση τη αναπν. λειτουργίας

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑΧ.ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΩΝ. Α) Προσβολή του διαμέσου ιστού -κυψελίδων χωρίς απαραίτητη μείωση τη αναπν. λειτουργίας ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑΧ.ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΩΝ Β.Σ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΟΠΟΥΛΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ- ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΕΣ Α) Προσβολή του διαμέσου ιστού -κυψελίδων χωρίς απαραίτητη μείωση τη αναπν. λειτουργίας Απλή πνευμονοκονίωση-σύνδρομο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΔΥΣΧΕΡΕΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ (Ι) Γυναίκα 34 ετών με διαβήτη προσέρχεται στο τμήμα επειγόντων περιστατικών με πυρετό, αίσθημα ρίγους, πόνο στην πλάτη, ίλιγγο και δυσκολία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ Κλινικές εφαρμογές 4 Αιμοδυναμική μελέτη Doppler 1. Αγγεία κοιλιάς 2. Περιφερικά αγγεία Κ. Χατζημιχαήλ Υπερηχοτομογραφία Μορφολογική μελέτη Αιμοδυναμική μελέτη Doppler

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΙ ΧΗΜΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ

Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΙ ΧΗΜΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΙ ΧΗΜΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ Η ΓΕΝΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Κατεχολαμίνες :Νοραδρεναλίνη, Αδρεναλίνη Αποστολάκης Μ. Στοιχεία Φυσιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονική Ίνωση Τι είναι η Πνευμονική Ίνωση; ιδιοπαθής πνευμονική ίνωση διάμεσες πνευμονοπάθειες Τι μπορεί να προκαλέσει ΙΠΙ;

Πνευμονική Ίνωση Τι είναι η Πνευμονική Ίνωση; ιδιοπαθής πνευμονική ίνωση διάμεσες πνευμονοπάθειες Τι μπορεί να προκαλέσει ΙΠΙ; Πνευμονική Ίνωση Τι είναι η Πνευμονική Ίνωση; Η πνευμονική ίνωση αποτελεί μια ειδική μορφή χρόνιας νόσου του πνεύμονα που χαρακτηρίζεται από αντικατάσταση του φυσιολογικού πνεύμονα με ινώδη ιστό, που καταλήγει

Διαβάστε περισσότερα

Υπερηχογραφία Θώρακα. Χαράλαμπος Μόσχος Πνευμονολόγος

Υπερηχογραφία Θώρακα. Χαράλαμπος Μόσχος Πνευμονολόγος Υπερηχογραφία Θώρακα Χαράλαμπος Μόσχος Πνευμονολόγος 2η Πανεπιστημιακή Πνευμονολογική Κλινική, Νοσοκομείο «Αττικόν» Πλευρές Αέρας Υπερηχογραφία Θώρακα Αρχές-Ιδιαιτερότητες Αναπνευστικές κινήσεις Ο φυσιολογικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΟΙΔΗΜΑΤΩΝ ΠΕΤΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΟΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΟΙΔΗΜΑΤΩΝ ΠΕΤΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΟΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΟΙΔΗΜΑΤΩΝ ΠΕΤΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΟΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΟΡΙΣΜΟΙ οίδηµα ορίζεται η αύξηση του όγκου του υγρού του διάµεσου χώρου, η οποία οδηγεί συνήθως σε εµφανή διόγκωση ιστών για να διαπιστωθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΦΡΑΓΓΕΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ

ΝΕΦΡΑΓΓΕΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΝΕΦΡΑΓΓΕΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΠΕΤΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης ΑΙΤΙΑ ΣΤΕΝΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ Αθηρωμάτωση (75%-90%) Ινομυική δυσπλασία (10-15%) Διαχωρισμός

Διαβάστε περισσότερα

Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα

Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ Γυναίκα 35 ετών με κοιλιακό άλγος από μηνός Παρουσιάζεται από: Τζάμου Ε, Μπολώτη Δ, Νάτσε Ν, Αναστασιάδου Κ. Ακτινολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΟΡΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΡΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Προς τα εµπρός ανεπάρκεια: αδυναµία προώθησης του αίµατος στη συστηµατική κυκλοφορία Προς τα πίσω ανεπάρκεια: αύξηση του όγκου

Διαβάστε περισσότερα

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν:

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν: 1 Τι είναι η Κίρρωση του Ήπατος: Η κίρρωση του ήπατος είναι μία χρόνια πάθηση του ήπατος κατά την οποία παρατηρείται καταστροφή του ιστού του ήπατος και αλλαγή της αρχιτεκτονικής του, γεγονός που οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Απεικονιστική Διερεύνηση του Πνεύμονα, του Πλευριτικού και του Μεσοπνευμόνιου χώρου Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Πτυχιούχος Κτηνιατρικής Α.Π.Θ. Πτυχιούχος Ιατρικής Α.Π.Θ. Αναπληρωτής Καθηγητής Ακτινολογίας Κτηνιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ Λάμπρου Καλλιρρόη Πνευμονολόγος Πανεπιστημιακή Υπότροφος Α Κλινική Εντατικής Θεραπείας ΕΚΠΑ 13 Ο Πνευμονολογικό Συνέδριο Ιωάννινα O Το Σύνδρομο Άπνοιας στον Ύπνο (ΣΑΥ)

Διαβάστε περισσότερα

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Σοβαρό άσθμα-λύσεις για το παρόν Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Δομή Σοβαρό άσθμα: ορισμός, προβληματισμοί Ρόλος των

Διαβάστε περισσότερα

ΧΟΛΟΠΕΠΤΙΚΗ ΑΝΑΣΤΟΜΩΣΗ ΣΕ ΕΔΑΦΟΣ ΕΥΜΕΓΕΘΟΥΣ ΕΚΚΟΛΠΩΜΑΤΟΣ ΔΩΔ/ΛΟΥ ΚΑΙ ΧΟΛΗΔΟΧΟΛΙΘΙΑΣΗΣ

ΧΟΛΟΠΕΠΤΙΚΗ ΑΝΑΣΤΟΜΩΣΗ ΣΕ ΕΔΑΦΟΣ ΕΥΜΕΓΕΘΟΥΣ ΕΚΚΟΛΠΩΜΑΤΟΣ ΔΩΔ/ΛΟΥ ΚΑΙ ΧΟΛΗΔΟΧΟΛΙΘΙΑΣΗΣ Συζήτηση Αναφορές ΕΔΑΦΟΣ ΕΥΜΕΓΕΘΟΥΣ 1 Α Χειρουργική 424 ΓΣΝΕ, 2 Γαστεντερολογικό 424 ΓΣΝΕ Το 23% των ασθενών όπου υποβάλλονται σε ERCP παρουσιάζουν περιληκυθικά εκκολπώματα Tα περισσότερα εκκολπώματα δωδ/λου

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΙΔΟΥ ΤΑΤΙΑΝΑ ακτινολόγος ΚΑΡΑΔΗΜΗΤΡΑΣ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ καρδιολόγος Τι είναι αξονική στεφανιογραφία; Είναι μέθοδος απεικόνισης των στεφανιαίων αγγείων με πολυτομικό αξονικό τομογράφο

Διαβάστε περισσότερα

Τι θεωρείται «παθολογικό» στον ύπνο στα παιδιά

Τι θεωρείται «παθολογικό» στον ύπνο στα παιδιά Τι θεωρείται «παθολογικό» στον ύπνο στα παιδιά What is "abnormal" in pediatric sleep? Συγγραφέας : Leila Kheiradish- Gozal MD Κέντρο :Department of Pediatrics and Comer Children's Hospital, Pritzker School

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονική εμβολή Λ. ΘΑΝΟΣ

Πνευμονική εμβολή Λ. ΘΑΝΟΣ Πνευμονική εμβολή Λ. ΘΑΝΟΣ Πνευμονική Εμβολή >90% τα έμβολα είναι θρόμβοι που προέρχονται από τις εν τω βάθει φλέβες της πυέλου και των κάτω άκρων(λαγονομηριαίες). Η Πνευμονική Εμβολή και η εν τω βάθει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ. Καλλιόπη Ζάχου. 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο. Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας

ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ. Καλλιόπη Ζάχου. 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο. Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ Καλλιόπη Ζάχου Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο Χανιά 12-15 Μαΐου 2011 ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΩΤΣΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΙΑΒΗΤΗ, ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟ ΥΠΕΡΩΣΜΩΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ

29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ 29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η θρομβοεμβολική νόσος επιπλέκει 1/500-2000 κυήσεις. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος στη λοχεία. Τα αέρια αίματος δεν θεωρούνται ευαίσθητη ή ειδική εξέταση για

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΝΟΣΟΥ

ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΝΟΣΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚAΡKINOY ΠΝΕΥΜΟΝΑ 15 Μαρτίου 2014 Ιωάννης Χ. Γκιόζος Πνευµονολόγος MD,FCCP Επ.Συνεργάτης Πανεπιστηµίου Αθηνών Ογκολογική Μονάδα Γ ΠΠ ΓΝΝΘΑ Η Σωτηρία ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΑΕΡΙΣΜΟΥ - ΑΙΜΑΤΩΣΗΣ

ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΑΕΡΙΣΜΟΥ - ΑΙΜΑΤΩΣΗΣ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΑΕΡΙΣΜΟΥ - ΑΙΜΑΤΩΣΗΣ Κωνσταντίνα Σωτηρίου Αναισθησιολόγος, Επιμ. Β' ΓΝΑ Ο Ευαγγελισμός ΕΑΕ Νοέμβριος 2010 Αερισμός - Κατανομή αερισμού Περιοχικές διαφορές στον αερισμό Καμπύλη ενδοτικότητας Αιμάτωση

Διαβάστε περισσότερα

(*) Το θέμα παρουσιάστηκε ως προφορική ανακοίνωση στη Θεσσαλονίκη, 2-5 Οκτωβρίου 2004, στο XXIV ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΣΥΝΕ ΡΙΟ.

(*) Το θέμα παρουσιάστηκε ως προφορική ανακοίνωση στη Θεσσαλονίκη, 2-5 Οκτωβρίου 2004, στο XXIV ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΣΥΝΕ ΡΙΟ. edtime - Υπερηχογραφική Προσέγγιση της Υψηλού Βαθμού Στένωσ... Written by Δ. Νικολόπουλος, Μ. Παπασταματίου, Δ. Βελεχέρης, Κ. Σκουτέλης, Δ. Τριανταφύλλου, Γ. Αναστόπουλος, Κυριακή, 09 Αύγουστος 2009. Νικολόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 23-24/10/2015 ΗΜΕΡΑ ΩΡΑ ΕΝΑΡΞΗΣ ΘΕΜΑ ΟΜΙΛΗΤΗΣ

Αθήνα, 23-24/10/2015 ΗΜΕΡΑ ΩΡΑ ΕΝΑΡΞΗΣ ΘΕΜΑ ΟΜΙΛΗΤΗΣ 1 ο ΜΑΘΗΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Αθήνα, 23-24/10/2015 17.00-17.30 Ανατομία-αγγείωση του ήπατος, αναγέννηση ήπατος Ν. Αρκαδόπουλος 17.30-18.15 Φυσιολογία ηπατικής λειτουργίας-χολικής έκκρισης Σπ. Ντουράκης

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ

Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ ΡΗΓΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ M.D,PhD,FEBU ΚΑΠΝΙΣΜΑ H ΣΤΥΣΗ? XΕΙΡ ΟΥΡΟΛΟΓΟΣ- ΑΝ ΡΟΛΟΓΟΣ XΕΙΡ. ΟΥΡΟΛΟΓΟΣ- ΑΝ ΡΟΛΟΓΟΣ Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ Τί είναι Lifestyle? Μία έκφραση προσωπικών

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ 1 Παρουσία σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 Ώρα ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

ΣΕΝΑΡΙΟ 1 Παρουσία σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 Ώρα ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΦΑΣΗΣ ΙΙ 1 ος ΧΡΟΝΟΣ Χειμερινό Εξάμηνο 9 πμ-10πμ ΣΕΝΑΡΙΟ 1 σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 «Ιατρική Εξέταση» Ανατομική ορολογία (Ανατομία)

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ Ι. Ιωαννίδης Παθολόγος Υπεύθυνος ιαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Γ.Ν.Ν.Ιωνίας«Αγία Όλγα» Προδιαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ»

ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ» 11 0 Πανελλήνιο Συνέδριο Υπέρτασης ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ» Α. Κασιακόγιας, Κ. Τσιούφης, Κ. Θωμόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ.

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ. Νικολέτα Στόγια, Μάριος Φερφέλης, Γ.Ν. Αθηνών, "ΕΛΠΙΣ", Β Χειρουργική Κλινική Εισαγωγή Παρά την σημαντικότατη μείωση της γαστρικής χειρουργικής την τελευταία 20ετία, λόγω της ευρείας χρήσης των νεότερων

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα

Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα DEPARTMENT OF HYGIENE AND EPIDEMIOLOGY Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα Κώστας Τσιλίδης, ktsilidi@cc.uoi.gr http://users.uoi.gr/ktsilidi/teaching Ιωαννίδης: κεφάλαιο 3 Ahlbom: κεφάλαιο 3, 4 Guyatt: κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η κεντρική υπνική άπνοια (central sleep apnea - CSA) συναντάται σε ποσοστό 5-10% όλων των ασθενών με διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο (sleep-disordered breathing

Διαβάστε περισσότερα

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 «Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 Κοιλιοκάκη Ι Η κοιλιοκάκη είναι ανοσολογική πάθηση, που προκαλεί κυρίως βλάβες στο λεπτό έντερο αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση - Διαφορική διάγνωση - Πρόληψη αναπνευστικής αλκάλωσης

Διάγνωση - Διαφορική διάγνωση - Πρόληψη αναπνευστικής αλκάλωσης Διάγνωση Διαφορική διάγνωση Πρόληψη αναπνευστικής αλκάλωσης Θεόδωρος Πλιακογιάννης Νεφρολόγος, Επιμελητής Α Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Καβάλας 1. Διάγνωση Η διάγνωση της αναπνευστικής αλκάλωσης

Διαβάστε περισσότερα

καρδιακή ανεπάρκεια µε υπνική άπνοια

καρδιακή ανεπάρκεια µε υπνική άπνοια ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ καρδιακή ανεπάρκεια µε υπνική άπνοια A.Παπαθανασίου Εντατικολόγος Καρδιολόγος ΕΑ ΜΕΘ ΠΓΝ Ιωαννίνων thanasis.papathanasiou@gmail.com DISCLOSURES None Γυναίκα 75 ετών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΙΑΚΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ Ι (ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ) ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΤΣΙΒΓΟΥΛΗΣ AΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ

ΑΓΓΕΙΑΚΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ Ι (ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ) ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΤΣΙΒΓΟΥΛΗΣ AΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΑΓΓΕΙΑΚΑ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ Ι (ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ) ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΤΣΙΒΓΟΥΛΗΣ AΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο (AEE) είναι κάθε κλινικό σύνδρομο,

Διαβάστε περισσότερα

Συνώνυμα για Internet search: lung sequestration, bronchopulmonary sequestration.

Συνώνυμα για Internet search: lung sequestration, bronchopulmonary sequestration. Γυναίκα ηλικίας 26 ετών, προσέρχεται στο ιατρείο λόγω κακουχίας, πυρετού, βήχα και πυώδους απόχρεμψης. Από το ιστορικό αναφέρεται επεισόδιο λοίμωξης του αναπνευστικού προ μηνός, το οποίο βελτιώθηκε μετά

Διαβάστε περισσότερα

1. Ορισµός Νόσου. 4. Συµπτωµατολογία / Κλινική εικόνα / Ευρήµατα (εργαστηριακά κ.α.)

1. Ορισµός Νόσου. 4. Συµπτωµατολογία / Κλινική εικόνα / Ευρήµατα (εργαστηριακά κ.α.) 1. Ορισµός Νόσου 2. Παθογένεια: η µελέτη της δηµιουργίας µιας παθολογικής κατάστασης, µια παθολογική κατάσταση σε συνάρτηση µε το αίτιο που την προκαλεί 3. Επιδηµιολογία: είναι η επιστηµονική µελέτη των

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΕΜΒΟΛΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑΡΧΟΣ ΔΗΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Α ΕΣΥ Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΠΘ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΕΜΒΟΛΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑΡΧΟΣ ΔΗΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Α ΕΣΥ Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΠΘ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΕΜΒΟΛΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑΡΧΟΣ ΔΗΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Α ΕΣΥ Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΠΘ Η VTE είναι συχνή και σοβαρή πάθηση Ετήσιος αριθμός θανάτων 600 000 500 000 400 000 300 000 200 000 543 454 Ετήσια θνησιμότητα στην

Διαβάστε περισσότερα

Νόσος στελέχους: Διαδερμική ή χειρουργική αντιμετώπιση

Νόσος στελέχους: Διαδερμική ή χειρουργική αντιμετώπιση Νόσος στελέχους: Διαδερμική ή χειρουργική αντιμετώπιση Λ. Κ. Μιχάλης Καθηγητής Καρδιολογίας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Πανελλήνιο Καρδιολογικό Συνέδριο Αθήνα, 30 Οκτωβρίου 2008 Από πού αντλούνται οι γνώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μη ειδική διάμεση πνευμονία Non specific interstitial pneumonia (NSIP) Σπύρος Α Παπίρης

Μη ειδική διάμεση πνευμονία Non specific interstitial pneumonia (NSIP) Σπύρος Α Παπίρης Μη ειδική διάμεση πνευμονία Non specific interstitial pneumonia (NSIP) Σπύρος Α Παπίρης Μαθήματα Πνευμονολογίας-Αθήνα Μάρτιος 2006 NSIP Κατάταξη των διάμεσων παρεγχυματικών νοσημάτων πνεύμονα Διάχυτα Παρεγχυματικά

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές µετάγγισης: Να µεταγγίσω ή όχι. Γαστρεντερολογία

Πρακτικές µετάγγισης: Να µεταγγίσω ή όχι. Γαστρεντερολογία Πρακτικές µετάγγισης: Να µεταγγίσω ή όχι Γαστρεντερολογία Ιωάννης Γ Γουλής Δ Παθολογική Κλινική ΑΠΘ 9 ο Σεµινάριο Ελληνικής Εταιρείας Μεταγγισιοθεραπείας Αθήνα, Μάιος 2015 Αιµορραγία ανωτέρου πεπτικού

Διαβάστε περισσότερα

Μακαρίτη Χ. Παναγιώτα Τσάρτα Ν. Δάφνη. Επιβλέπουσα καθ/τρια: Αβραμίκα Μαρία

Μακαρίτη Χ. Παναγιώτα Τσάρτα Ν. Δάφνη. Επιβλέπουσα καθ/τρια: Αβραμίκα Μαρία Μακαρίτη Χ. Παναγιώτα Τσάρτα Ν. Δάφνη Επιβλέπουσα καθ/τρια: Αβραμίκα Μαρία Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η διερεύνηση της ποιότητας ζωής των ασθενών με αναπνευστικά νοσήματα και ιδιαίτερα με χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ ΑΜΠΡΑΧΙΜ ΣΑΡΑ-ΕΛΕΝΗ & ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΤΕΙΘ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: κ. ΚΑΡΑΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ ΣΑΒΒΑΤΩ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2009 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΔΙΑΣ Το καρδιαγγειακό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΙΑ ΒΡΑΔΙΑ ΣΤΑ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ... «Ήταν μια χαρά μέχρι πριν από 1 ώρα» σας λέει με αγωνία η κόρη του 68χρονου που έχει έρθει στα επείγοντα όπου εργάζεστε.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ Παθοφυσιολογία, Διάγνωση και Αντιμετώπιση Alexander Kofinas, MD Director Kofinas Perinatal Associate Professor Clinical Obstetrics and Gynecology Cornell University, College of Medicine

Διαβάστε περισσότερα

ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ ΣΠΛΑΓΧΝΙΚΩΝ ΚΛΑΔΩΝ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ ΣΠΛΑΓΧΝΙΚΩΝ ΚΛΑΔΩΝ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Εργαστήριο Ανατομίας - "Ανατομείο", Ιατρική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ο σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η παρουσίαση σπάνιας παραλλαγής της έκφυσης αριστερής γαστρικής αρτηρίας

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικό σκληρόδερμα

Συστηματικό σκληρόδερμα Συστηματικό σκληρόδερμα Π.Γ. Βλαχογιαννόπουλος En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο συστηματικό σκληρόδερμα είναι μία χρόνια νόσος η οποία λειτουργεί με αυτοάνοσο μηχανισμό. Τα ερωτήματα

Διαβάστε περισσότερα

Απεικόνιση με σκιαγραφικά μέσα

Απεικόνιση με σκιαγραφικά μέσα Απεικόνιση με σκιαγραφικά μέσα Δείτε οδηγίες για τη χορήγηση σκιαγραφικών στη διεύθυνση http://www.esur.org/contrast- media.51.0.html?&lang=gr&no_cache=1#g_sec tion_0_cover Εστιάστε στο ερωτηματολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011

18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011 18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011 Καθηγητής Γεώργιος N. Νταλέκος Δ/ντής Παθολογικής Κλινικής και Ερευνητικού Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. ΣΙΩΠΗ ΔΗΜΗΤΡΑ Πνευμονολόγος Β Πνευμονολογική κλινική Γ.Ν.Γ.Παπανικολάου

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. ΣΙΩΠΗ ΔΗΜΗΤΡΑ Πνευμονολόγος Β Πνευμονολογική κλινική Γ.Ν.Γ.Παπανικολάου ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΣΙΩΠΗ ΔΗΜΗΤΡΑ Πνευμονολόγος Β Πνευμονολογική κλινική Γ.Ν.Γ.Παπανικολάου Παρουσίαση περιστατικού Άνδρας 82 ετών με ιστορικό ΧΑΠ υπό ΧΟΘ κατ οίκον, παλαιάς TBC πνευμόνων και Α/Υ Συχνές

Διαβάστε περισσότερα

Αξονική Στεφανογραφία: Ο ρόλος της στη διερεύνηση της στεφανιαίας νόσου - Συσχετισμός με την Επεμβατική και τη Μαγνητική Στεφανογραφία.

Αξονική Στεφανογραφία: Ο ρόλος της στη διερεύνηση της στεφανιαίας νόσου - Συσχετισμός με την Επεμβατική και τη Μαγνητική Στεφανογραφία. Αλέξανδρος Καλλιφατίδης - Αξονική Στεφανογραφία 41 Αξονική Στεφανογραφία: Ο ρόλος της στη διερεύνηση της στεφανιαίας νόσου - Συσχετισμός με την Επεμβατική και τη Μαγνητική Στεφανογραφία. Αλέξανδρος Καλλιφατίδης

Διαβάστε περισσότερα

¹ Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. Ιπποκράτειο ²Μονάδα Μικροχειρουργικής, Νοσοκομείο Κ.Α.Τ Αθηνών

¹ Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. Ιπποκράτειο ²Μονάδα Μικροχειρουργικής, Νοσοκομείο Κ.Α.Τ Αθηνών ΔΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΑΝΕΓΧΕΙΡΗΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ. ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΑΥΤΟ ΙΑΤΕΙΝΟΜΕΝΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΔΟΠΡΟΘΕΣΗΣ Βρακοπούλου Γαβριέλλα- Ζωή ¹, Δουλάμη Γεωργία¹,Λαρεντζάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ. Επαμεινώνδας Κοσμάς. Δ/ντής 3ης Πνευμον. Κλινικής ΝΝΘΑ Σωτηρία

ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ. Επαμεινώνδας Κοσμάς. Δ/ντής 3ης Πνευμον. Κλινικής ΝΝΘΑ Σωτηρία ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ Επαμεινώνδας Κοσμάς Δ/ντής 3ης Πνευμον. Κλινικής ΝΝΘΑ Σωτηρία Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ Από την ατμόσφαιρα στα μιτοχόνδρια Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ Οξυγόνωση αρτηριακού αίματος

Διαβάστε περισσότερα

Σπινθηρογραφική Απεικόνιση Ήπατος Σπληνός - Γαστρεντερικού Συστήματος

Σπινθηρογραφική Απεικόνιση Ήπατος Σπληνός - Γαστρεντερικού Συστήματος Εργαστήριο Πυρηνικής Ιατρικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 2014-2015 Σπινθηρογραφική Απεικόνιση Ήπατος Σπληνός - Γαστρεντερικού Συστήματος Παναγιώτης Αν. Γεωργούλιας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΑΝΩΤΙΚΕΣ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΕΣ

ΚΥΑΝΩΤΙΚΕΣ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΕΣ 9 ΚΥΑΝΩΤΙΚΕΣ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΕΣ Σε αυτές τις περιπτώσεις, το αίµα που προωθείται στο σώµα περιέχει λιγότερη από την φυσιολογική ποσότητα οξυγόνου. Αυτό προκαλεί ένα µπλέ χρωµατισµό του δέρµατος που ονοµάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΠΝΟΙΑ ΣΤΗΝ ΚΥΗΣΗ-ΤΟΚΕΤΟ-ΛΟΧΕΙΑ. Διαμαντής Α. Χλωρός Πνευμονολόγος Πνευμονολογική Κλινική ΑΠΘ

ΔΥΣΠΝΟΙΑ ΣΤΗΝ ΚΥΗΣΗ-ΤΟΚΕΤΟ-ΛΟΧΕΙΑ. Διαμαντής Α. Χλωρός Πνευμονολόγος Πνευμονολογική Κλινική ΑΠΘ ΔΥΣΠΝΟΙΑ ΣΤΗΝ ΚΥΗΣΗ-ΤΟΚΕΤΟ-ΛΟΧΕΙΑ Διαμαντής Α. Χλωρός Πνευμονολόγος Πνευμονολογική Κλινική ΑΠΘ Θεσσαλονίκη 16 Μαΐου 2011 Επιδημιολογία δύσπνοιας στη φυσιολογική κύηση Είναι συχνή 50% στον 5 ο 75% στον

Διαβάστε περισσότερα

4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014

4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014 4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014 Τυχαίο εύρημα καρδιακής αρρυθμίας σε ασυμπτωματικό παιδί Κωνσταντίνος Θωμαϊδης Καρδιολογική Κλινική, Γ.Ν. «ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

Διλήμματα underwriting: σχεδιάζοντας λύσεις

Διλήμματα underwriting: σχεδιάζοντας λύσεις Διλήμματα underwriting: σχεδιάζοντας λύσεις Γιάννης Βασαλάκης Chief Uwr Ζωής & Υγείας Interamerican Τάσος Γαρυφαλλάκης Uwr Ζωής & Υγείας Αξίωμα Συνήθη ερωτήματα- προβληματισμοί Είναι παθολογικό το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιά. Καρδιά. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Άσκηση και αρτηριακή πίεση. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία. Πασχάλης Βασίλης, Ph.D.

Καρδιά. Καρδιά. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Άσκηση και αρτηριακή πίεση. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία. Πασχάλης Βασίλης, Ph.D. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία Μεταβολικές ασθένειες και άσκηση Άσκηση και αρτηριακή πίεση Πασχάλης Βασίλης, Ph.D. Καρδιά Καρδιά Η καρδιά είναι ένα μυϊκό όργανο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΑΕΡΙΣΜΟΣ Γαβριηλίδου Αννα Επιμελήτρια Γενικό Νοσοκομείο Παπαγεωργίου

ΜΗ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΑΕΡΙΣΜΟΣ Γαβριηλίδου Αννα Επιμελήτρια Γενικό Νοσοκομείο Παπαγεωργίου ΜΗ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΑΕΡΙΣΜΟΣ Γαβριηλίδου Αννα Επιμελήτρια Γενικό Νοσοκομείο Παπαγεωργίου ΜΗ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΑΕΡΙΣΜΟΣ ΟΞΕΙΑ ΥΠΟΞΑΙΜΙΚΗ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΝΟΣΟΚΑΤΕΣΤΑΛΜΕΝΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΘΑΛΑΜΟΣ 218 Β' ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΘΑΛΑΜΟΣ 218 Β' ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΘΑΛΑΜΟΣ 218 Β' ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Ο ασθενής μας 32 ετών Εισαγωγή : 10 / 05 / 2012 Αιτία εισαγωγής : γενικευμένο οίδημα ΙΣΤΟΡΙΚΟ Από 2 μήνου Eπιδείνωση οιδημάτων κάτω

Διαβάστε περισσότερα

1/21/2013. 1, Εγκάρσιο κόλον 2, ήπαρ 3, δε. Νεφρός. 5, αορτή 6, κάτω πόλος αριστερού νεφρού 7, κατιόν κόλον 8, ορθός κοιλιακός μυς

1/21/2013. 1, Εγκάρσιο κόλον 2, ήπαρ 3, δε. Νεφρός. 5, αορτή 6, κάτω πόλος αριστερού νεφρού 7, κατιόν κόλον 8, ορθός κοιλιακός μυς 1, Δεξιός πνεύμων 2, αορτή. 3, αριστερός πνεύμων. 4, αριστερό επιεφρίδιο 5, σπλην 6, σπληνική. 7, Παχύ έντερο. 8, πυλαία φλέβα. 9, ηπατική φλέβα 10, ήπαρ. Κάτω κοίλη φλέβα 2, δεξιός νεφρός 3, κοιλιακή

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες

Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες Συµµαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής ΕΚΕΤΑ Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ

Διαβάστε περισσότερα

www.cirse.org Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

www.cirse.org Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ογκολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική www.cirse.org Cardiovascular and Interventional Radiological Society of Europe Cardiovascular and Interventional

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία ΠΕ (σε χώρες Ε.Ε.)

Επιδημιολογία ΠΕ (σε χώρες Ε.Ε.) Επιδημιολογία ΠΕ (σε χώρες Ε.Ε.) Θνητότητα από ΠΕ στις ΗΠΑ 435.000 ασθενείς /ετησίως 95 επεισόδια ΠΕ/ 100.000 κατοίκους Θνητότητα ΠΕ: 10% 30% των ασθενών με ΕΒΦΘ θα εκδηλώσουν ΠΕ Τα 2/3 παραμένουν αδιάγνωστα

Διαβάστε περισσότερα

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ MD,MSc,FEBU ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β, ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Α.Ο.Ν.Α Θεωρίες προέλευσης της πολλαπλότητας των όγκων

Διαβάστε περισσότερα

Αίτια - Αντιρρόπηση αναπνευστικής αλκάλωσης

Αίτια - Αντιρρόπηση αναπνευστικής αλκάλωσης Αίτια Αντιρρόπηση αναπνευστικής αλκάλωσης Ευαγγελία Ντουνούση Νεφρολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων 1. Εισαγωγή Η αναπνευστική αλκάλωση (ΑΑ) αποτελεί τη συχνότερη διαταραχή της οξεοβασικής

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας

Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας Μικτές διαταραχές οξεοβασικής ισορροπίας Ερμηνεία δεδομένων αερίων αίματος Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας Κωνσταντίνος Π. Κατωπόδης Επίκουρος Καθηγητής Νεφρολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή.

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή

Διαβάστε περισσότερα

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου»

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Αντιυπερτασικά & σεξ Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Υπέραταση & ED Η Υπέρταση αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για ED Feldman et al. J Urol

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

Νοσοκοµειακή Οµάδα Επειγόντων: Όθων Φραϊδάκης Αναισθησιολόγος ΤΕΠ Πανεπιστηµιακού Νοσοκοµείου Ηρακλείου

Νοσοκοµειακή Οµάδα Επειγόντων: Όθων Φραϊδάκης Αναισθησιολόγος ΤΕΠ Πανεπιστηµιακού Νοσοκοµείου Ηρακλείου Νοσοκοµειακή Οµάδα Επειγόντων: Είναι µια λύση; Όθων Φραϊδάκης Αναισθησιολόγος ΤΕΠ Πανεπιστηµιακού Νοσοκοµείου Ηρακλείου Νοσοκοµειακή Οµάδα Επειγόντων η ανάγκη ΚΑΡΠΑ-Οµάδα αναζωογόνησης επιβίωση ενδονοσοκοµειακά

Διαβάστε περισσότερα

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ακτινολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Τα τελευταία 20 χρόνια, η Επεμβατική Ακτινολογία παρουσιάζει διαρκή εξέλιξη και αποτελεί μία πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα

Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα ΜΑΪΟΣ 2013 ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ Ασθενής με οξύ κοιλιακό άλγος Παρουσιάζεται από: Ραφαηλίδη Β 1, Καραδήμου Β 1, Χανδόλια Μ 2, Γαβριηλίδου A 1 1 Ακτινολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΠΡΟΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥΣ - Για την καλύτερη εξυπηρέτησή σας να κλείνετε ραντεβού εκ των προτέρων. - Να προσέρχεστε στην προκαθορισμένη ώρα του

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΠΡΟΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥΣ - Για την καλύτερη εξυπηρέτησή σας να κλείνετε ραντεβού εκ των προτέρων. - Να προσέρχεστε στην προκαθορισμένη ώρα του ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΠΡΟΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥΣ - Για την καλύτερη εξυπηρέτησή σας να κλείνετε ραντεβού εκ των προτέρων. - Να προσέρχεστε στην προκαθορισμένη ώρα του ραντεβού σας. - Να μην έχετε γευματίσει τουλάχιστον μία

Διαβάστε περισσότερα