ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. Η Εξέλιξη των Πρωτευόντων με έμφαση στον άνθρωπο. Επικ. Καθ. Πουλακάκης Νίκος

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. Η Εξέλιξη των Πρωτευόντων με έμφαση στον άνθρωπο. Επικ. Καθ. Πουλακάκης Νίκος"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Η Εξέλιξη των Πρωτευόντων με έμφαση στον άνθρωπο Επικ. Καθ. Πουλακάκης Νίκος

2 Συστηματική Πρωτευόντων Πρωτεύον ονομάζεται κάθε μέλος της τάξης των Θηλαστικών Πρωτεύοντα (Primates), που περιλαμβάνει προσιμιίδες ή προπίθηκους (στους οποίους συγκαταλέγονται οι λεμούριοι, οι λόρεις, οι γαλάγοι και οι τάρσιοι) σιμιίδες (μαϊμούδες και πίθηκοι).

3 Η κατανομή των Πρωτευόντων Περιοχή κατανομής Πρωτευόντων (πλην του ανθρώπου).

4 Η εξέλιξη των Πρωτευόντων Η ιστορία των Πρωτευόντων ξεκίνησε, βάσει απολιθωμάτων πριν από 55 με 58 εκ. Χρόνια, ενώ βάσει γενετικής πριν από εκ. χρόνια.

5 Η εξέλιξη των Πρωτευόντων Janečka et al. (2007) Science, 318 (5851), (Fig. 2) Η τάξη των Πρωτευόντων είναι τμήμα του κλάδου των Ευαρχοντομυωξών (Euarchontoglires), ο οποίος ανήκει στον κλάδο Ευθήρια, μέρος της ομοταξίας των Θηλαστικών.

6 Η εξέλιξη των Πρωτευόντων Δερμόπτερα Η τάξη των Πρωτευόντων είναι τμήμα του κλάδου των Ευαρχοντομυωξών (Euarchontoglires), ο οποίος ανήκει στον κλάδο Ευθήρια, μέρος της ομοταξίας των Θηλαστικών.

7 Συστηματική Πρωτευόντων Γνωρίσματα Πρωτευόντων Συλληπτήριο άκρο με αποκλίνον το μεγάλο δάχτυλο (hallux) Παρουσία νυχιού (και όχι γαμψώνυχα) στο μεγάλο δάχτυλο του ποδιού Επιμήκυνση της φτέρνας (calcaneus) Πρωτεύων ρόλος του κάτω άκρου στη διάρκεια της μετακίνησης Συχνά απαντώμενα συλληπτήρια άνω άκρα (χέρια) με αντιτακτούς αντίχειρες Νύχια στα περισσότερα δάχτυλα δευτερογενώς ενίοτε απολεσμένα Κάποιος βαθμός περιστροφής των ματιών προς τα εμπρός Οφθαλμοί τοποθετημένοι κοντά ο ένας στον άλλον και κατευθυνόμενοι προς τα εμπρός για στερεοσκοπική όραση Αυξημένο μέγεθος εγκεφάλου, ιδίως πριν τη γέννηση Κύηση γρήγορη σε σύγκριση με το σωματικό βάρος της γυναίκας Αργή εμβρυϊκή ανάπτυξη Παρατεταμένο ιστορικό ζωής (μακροζωία) Απώλεια ενός τομέα και ενός προγόμφιου από την οδοντοστοιχία

8 Συστηματική Πρωτευόντων Υποτάξη Στρεψίρρινοι (Strepsirrhini): όλοι οι προσιμιίδες εκτός από τους τάρσιους o Ανθυποτάξη Λεμουρόμορφα (Lemuriformes) Οικογένεια Χειρογαλεΐδες (Cheirogaleidae): λεμούριοι νάνοι και λεμούριοι ποντικοί (32 είδη) Οικογένεια Δωβεντονιίδες (Daubentoniidae): άι-άι (1 είδος) Οικογένεια Λεμουρίδες (Lemuridae): καφέ λεμούριοι, λεμούριοι με δακτυλιδωτή ουρά και συγγενείς (22 είδη) Οικογένεια Λεπιλεμουρίδες (Lepilemuridae): παιχνιδιάρηδες λεμούριοι (26 είδη) Οικογένεια Ιντριίδες (Indriidae): μαλλιαροί λεμούριοι και συγγενείς (19 είδη) o Ανθυποτάξη Λορισόμορφα (Lorisiformes) Οικογένεια Λορισίδες (Lorisidae): λόρις, πότος και συγγενείς (9 είδη) Οικογένεια Γαλαγίδες (Galagidae): γαλάγος (19 είδη)

9 Συστηματική Πρωτευόντων Υποτάξη Απλόρρινοι (Haplorrhini): τάρσιοι, μαϊμούδες και πίθηκοι o Ανθυποτάξη Ταρσιόμορφα (Tarsiiformes) Οικογένεια Ταρσιίδες (Tarsiidae): τάρσιοι (9 είδη) o Ανθυποτάξη Σιμιόμορφα (Simiiformes): σιμιίδες Μικροτάξη Πλατύρρινοι (Platyrrhini): μαϊμούδες Νέου Κόσμου Οικογένεια Καλλιτριχίδες (Callitrichidae): μαρμοζέτες και ταμαρίνοι (42 είδη) Οικογένεια Κηβίδες (Cebidae): καπουτσίνοι και μαϊμούδες σκίουροι (17 είδη) Οικογένεια Αοτίδες (Aotidae): νυχτερινές μαϊμούδες και μαϊμούδες κουκουβάγιες (10 είδη) Οικογένεια Πιθηκιίδες (Pitheciidae): τίτις, σάκις και ουακάρις (42 είδη) Οικογένεια Ατελίδες (Atelidae): τριχωτές μαϊμούδες και μαϊμούδες αράχνες (28 είδη)

10 Συστηματική Πρωτευόντων Μικροτάξη Κατάρρινοι (Catarrhini) Υπεροικογένεια Κερκοπιθηκοειδή (Cercopithecoidea) Οικογένεια Κερκοπιθηκίδες (Cercopithecidae) : μαϊμούδες Παλαιού Κόσμου (135 είδη) Υπεροικογένεια Ανθρωποειδή (Hominoidea): πίθηκοι Οικογένεια Υλοβατίδες (Hylobatidae): γίββωνες ή μικροί πίθηκοι (13 είδη) Οικογένεια Ανθρωπίδες (Hominidae): "μεγάλοι πίθηκοι" (συγκαταλέγονται και οι άνθρωποι) (7 είδη)

11 Συστηματική Πρωτευόντων Κρανιακές απεικονίσεις και διαφορές πλατύρρινων και κατάρρινων.

12 Συστηματική Πρωτευόντων Οι κατάρρινοι διαιρούνται σε δύο ομάδες, τα κερκοπιθηκοειδή (ή μαϊμούδες Παλαιού Κόσμου), στα οποία ανήκουν οι μπαμπουίνοι και οι μακάκοι και τα ανθρωποειδή (πίθηκοι), στα οποία ανήκουν οι χιμπαντζήδες και οι άνθρωποι

13 Συστηματική Πρωτευόντων

14 Συστηματική Πρωτευόντων Αξίζει να σημειωθεί ότι νέα είδη Πρωτευόντων ανακαλύπτονται συνεχώς. Περισσότερα από 25 είδη έχουν περιγραφεί από τις αρχές του 2000 και 11 από το 2010 και μετά!!!

15 Η φυλογένεση των Πρωτευόντων Η μοριακή φυλογένεση 61 γενών της τάξης των Πρωτευόντων, 2 γενών Δερμοπτέρων και 1 γένους Δενδρομυγαλών, χρησιμοποιώντας ως εξωομάδα τα Λαγόμορφα (βάσει bp και 54 γονιδίων). Perelman et al. (2011) PLoS Genet, 7(3), e , Fig. 1

16 Η φυλογένεση των Πρωτευόντων Ο άνθρωπος και ο χιμπαντζής έχουν κοινό πρόγονο ο οποίος έζησε πριν από 6-7 εκ. χρόνια. Στην ερώτηση λοιπόν «ο άνθρωπος κατάγεται από τον πίθηκο;», η απάντηση είναι σαφής και απλή: ΌΧΙ!!!, ο άνθρωπος και ο πίθηκος έχουν κοινή καταγωγή (πρόγονο)

17 Εξελικτική ιστορία των Κατάρρινων Ο Σαχελάνθρωπος του Τσαντ και η απαρχή του ανθρώπινου γένους Ηλικία 6-7 εκ. χρόνων Το κρανίο έχει μικρή χωρητικότητα (~ cc), φέρει μικρά δόντια και κοντό πρόσωπο, ισχυρά υπερόφρυα τόξα και δόντια με παχύ σμάλτο Περπατούσε όρθιος

18 Εξελικτική ιστορία των Κατάρρινων Ο Σαχελάνθρωπος του Τσαντ και η απαρχή του ανθρώπινου γένους Ηλικία 6-7 εκ. χρόνων Το κρανίο έχει μικρή χωρητικότητα (~ cc), φέρει μικρά δόντια και κοντό πρόσωπο, ισχυρά υπερόφρυα τόξα και δόντια με παχύ σμάλτο Περπατούσε όρθιος

19 Εξελικτική ιστορία των Κατάρρινων O Πλειοκαινικός Ardipithecus Ο Ardipithecus ανήκει στην υποοικογένεια των ανθρωπίνων (Homininae). Ωστόσο αποτελεί αντικείμενο διαμάχης σχετικά με τη σχέση του συγκεκριμένου γένους με τον πρόγονο των ανθρώπων, όπως επίσης και στο κατά πόσο είναι Ανθρωπίνη (ομοιογένεια Hominini) ή όχι. Δύο είδη έχουν έως σήμερα περιγραφεί: A. ramidus, το οποίο έζησε πριν από 4,4 εκ. χρόνια (αρχές Πλειοκαίνου) και το A. kadabba, το οποίο χρονολογείται στα 5.6 εκ. χρόνια πριν από σήμερα (τέλος Μειοκαίνου).

20 Εξελικτική ιστορία των Κατάρρινων Αυστραλοπίθηκοι (οι πίθηκοι του Νότου) Εμφανίζονται πριν από 4 περίπου εκ. χρόνια και εξαφανίζονται πριν από 2 εκ. χρόνια. Διακρίνονται σε μικρόσωμους (Australopithecus) και μεγαλόσωμους (Paranthropus).

21 Εξελικτική ιστορία των Κατάρρινων Αυστραλοπίθηκοι (οι πίθηκοι του Νότου) 1. Australopithecus afarensis. Το πιο γνωστό απολίθωμα του είδους είναι γνωστό ως Λούση (3.2 εκ. χρ.), που βρέθηκε από την ομάδα του Donald Johanson. Την ημέρα που γιόρταζαν την ανακάλυψη του ευρήματος τους, άκουγαν συνεχώς το τραγούδι Beatles "Lucy in the Sky with Diamonds". Ηλικία: εκ. χρ. Μικρόσωμος με μέγεθος κρανίου cc.

22 Εξελικτική ιστορία των Κατάρρινων Αυστραλοπίθηκοι (οι πίθηκοι του Νότου) 2. Ο Australopithecus africanus ήταν ένα πρώιμος ανθρωπίδης Ηλικία: ~3.03 με 2.04 εκ. χρόνια Μικρόσωμος με μέγεθος κρανίου ~450cc. Ένα αρσενικό άτομο υπολογίζεται ότι ζύγισε ~50 κιλά, ενώ το ύψος του δεν ξεπερνούσε το 1.2 μέτρα. Ήταν δίποδο, με χέρια λίγο μεγαλύτερα από τα πόδια. Είχε μικρότερο προγναθισμό και κυνόδοντες και μεγαλύτερους γομφίους από τον Α. afarensis. Ζούσε σε ανοικτές σαβάνες.

23 Εξελικτική ιστορία των Κατάρρινων Αυστραλοπίθηκοι (οι πίθηκοι του Νότου) 3. Νέο είδος Australopithecus από Αιθιοπία Australopithecus deyiremeda από εκ. χρόνων αποθέσεις στην περιοχή Woranso Mille, Afar, Ethiopia.

24 Εξελικτική ιστορία των Κατάρρινων Αυστραλοπίθηκοι (οι πίθηκοι του Νότου) 4. Australopithecus bahrelghazali Ανακαλύφθηκε το 1995 στο Τσαντ και χρονολογήθηκε στα 3,6 εκ. χρόνια Αμφισβητείται αφού έχει παρόμοια οδοντικά χαρακτηριστικά με το Australopithecus afarensis. Πιστεύεται ότι δεν είναι ξεχωριστό είδος αφού πέφτει μέσα στην ποικιλομορφία του Australopithecus afarensis.

25 Εξελικτική ιστορία των Κατάρρινων Αυστραλοπίθηκοι (οι πίθηκοι του Νότου) 5. Kenyanthropus platyops εκ. χρόνια (Πλειόκαινο) Lake Turkana, Kenya το 1999 από τον Justus Erus, ο οποίος ήταν μέλος της ομάδας του Meave Leakey Leakey (2001) πρότεινε ότι το απολίθωμα αντιπροσωπεύει ένα νέο γένος ανθρωπίνων, άλλοι θεωρούν ότι είναι ξεχωριστό είδος στο γένος Australopithecus, Australopithecus platyops, και άλλοι ότι ανήκει στον Australopithecus afarensis.

26 Εξελικτική ιστορία των Κατάρρινων Αυστραλοπίθηκοι (οι πίθηκοι του Νότου) 3. Ο Paranthropus boisei ήταν ένας πρώιμος ανθρωπίδης, ο μεγαλύτερος αντιπρόσωπος του γένους. Ηλικία: Έζησε στην ανατολική Αφρική κατά το Πλειστόκαινο (2.3 με 1.2 εκ. χρόνια πριν). Ήταν σχετικά ψηλός ( μ) με σχετικά μικρή κρανιακή χωρητικότητα ( cc)

27 Οι πίθηκοι του γένους Homo Το γένος Homo αναφέρεται στους μεγάλους πιθήκους. Η ηλικία του γένους υπολογίζεται στα ~ 2.5 εκ. χρόνια, έχοντας πιθανά προέλθει από ένα πρόγονο με την εμφάνιση του H. habilis. Η ανάδυση του γένους Homo συμπίπτει με την έναρξη των παγετώνων του Πλειστόκαινου.

28 Οι πίθηκοι του γένους Homo Μέχρι σήμερα πολυάριθμα είδη έχουν περιγραφεί, χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει ότι όλα είναι αποδεκτά από όλους. Η εξελικτική θέση των ειδών H. rudolfensis, H. ergaster, H. georgicus, H. antecessor, H. cepranensis, H. rhodesiensis, H. gautengensis και H. floresiensis παραμένει αμφιλεγόμενη. Τα τάξα H. heidelbergensis και H. neanderthalensis συγγενεύουν αρκετά μεταξύ τους και θεωρούνται από μερικές ομάδες ως το τρίτο και το τέταρτο υποείδος H. sapiens (τα άλλα δύο είναι ο H. s. sapiens και ο H. s. idaltu).

29 Οι πίθηκοι του γένους Homo

30 Οι πίθηκοι του γένους Homo 1. (α) Homo habilis (ο άνθρωπος ο ικανός) εκ. χρ. πριν Ο Homo habilis μέχρι πρότινος πιστεύονταν πως ήταν το πρώτο (και παλαιότερο) μέλος του γένους Homo. Παρόλα αυτά το 2010, περιγράφηκε ένα νέο είδος, ο H. gautengensis από τη νότια Αφρική, που πιθανότατα έζησε πριν από τον H. habilis. Κένυα, Τανζανία 1960 ~600cc 1.3 μ. ύψος επιμήκη χέρια μικρός προγναθισμός ανθρώπινη κατασκευή κρανίου-δοντιών Ολντουβαία λιθοτεχνία

31 Οι πίθηκοι του γένους Homo 1. (β) H. gautengensis - ~2.0 έως εκ. χρ. πριν Ο H. gautengensis θεωρείται το παλαιότερο μέλος του γένους Homo. Ωστόσο υπάρχουν 2 ευρήματα: (i) ποταμός Kapthurin δυτικά της λίμνης Baringo, Kenya (ηλικία 2.45 με 2.39 εκ. χρ.) (Deino & Hill 2002) (ii) Hada, Ethiopia (ηλικία 2.33 εκ. χρ.) (Kimbel et al. 1996) τα οποία δεν έχουν αναγνωριστεί σε επίπεδο είδους και για τα οποία εικάζεται ότι είναι H. habilis. Νότια Αφρική 0.91m ύψος 50 kgr μικρό κρανίο, μεγάλα δόντια μάλλον είχε οικολογική εξειδίκευση και τρέφονταν κυρίως με φυτά στο έδαφος περπατούσε στα 2 πόδια, αλλά ξόδευε μεγάλο μέρος του χρόνου του στα δέντρα

32 Οι πίθηκοι του γένους Homo 1. (γ) Homo rudolfensis έως 1.8 εκ. χρ. πριν Αρχικά θεωρήθηκε H. habilis, όμως η ταξινομική του θέση αποτελεί αντικείμενο διαμάχης (Schrenk et al. 1993). Διαθέτει μεγαλύτερη κρανιακή χωρητικότητα (700 cc), μακρύτερο πρόσωπο και μεγαλύτερους γομφίους και προγόμφιους. Εξαιτίας των 2 τελευταίων, ορισμένοι επιστήμονες θεωρούν ότι μάλλον πρόκειται για ένα αυστραλοπίθηκο (Australopithecus) με μεγαλύτερο εγκέφαλο. Malawi Rift, Αφρική Ηλικία εκ. χρόνια

33 Οι πίθηκοι του γένους Homo 2. O Homo ergaster (ο όρθιος άνθρωπος της Αφρικής) έζησε στην ανατολική και νότια Αφρική πριν από 1.8 με 1.3 εκ. χρόνια. Αν και υπάρχει διαφωνία σχετικά με την ταξινομική και τις σχέσεις προγόνου - απογόνου του H. ergaster, είναι ευρύτατα αποδεκτό ότι είναι ο άμεσος πρόγονος των μετέπειτα ανθρωπιδών όπως των H. heidelbergensis, H. sapiens cc Έντονα υπερόφρυα με αεροφόρες κοιλότητες Ισχυρά οστά κρανίου Παραβολικό οδοντικό τόξο Ορθογναθισμός Απουσία «πηγουνιού» Μικρός Διμορφισμός Χρήση φωτιάς (~0.6 εκ. χρ.)

34 Οι πίθηκοι του γένους Homo 3. (α) Ο Homo erectus (ο όρθιος άνθρωπος) έζησε στην Αφρική και εξαπλώθηκε μέχρι την Κίνα και την Ιάβα κατά το Πλειστόκαινο. Αν και υπάρχουν διαφωνίες στο θέμα της ταξινόμησης, της καταγωγής και των απογόνων του H. erectus, υπάρχουν δύο μεγάλες υποθέσεις: είτε ο erectus είναι το ίδιο είδος με τον H. ergaster και κατά ακολουθία άμεσος πρόγονος των ύστερων ανθρωπίδων, είτε αποτελεί ένα ξεχωριστό Ασιατικό είδος ανεξάρτητο από τον Αφρικανικό ergaster.

35 Οι πίθηκοι του γένους Homo Ο H. erectus αποτελεί ένα από τα μακροβιότερα είδη του γένους έχοντας επιβιώσει για περισσότερα από 1 εκ. χρόνια (πιθανά 1.8 με 0.3 εκ. χρόνια). Μεταξύ των διαφόρων μορφών του H. erectus έχουν αναγνωριστεί πολυάριθμα υποείδη.

36 Οι πίθηκοι του γένους Homo 3 (β). Ο Homo erectus georgicus αποτελεί υποείδος που βρέθηκε στην περιοχή Dmanisi της Γεωργίας. Αρχικά είχε χαρακτηριστεί ως ξεχωριστό είδος (Homo georgicus). Ηλικία: 1.77 εκ. χρ. Περιοχή: Γεωργία ( ) Χωρητικότητα κρανίου ~ cc Ύψος: 1.3 μ. ύψος παμφάγο χονδροειδή εργαλεία ενδιάμεση μορφή ανάμεσα σε H. habilis και H. erectus

37 Πλήρες κρανίο του ανθρώπου από τη Γεωργία (πιθανά 1.85 με 1.77 εκ. χρ.) 2-5 H. georgicus Σύγχρονος άνθρωπος Homo erectus early Homo Χιμπαντζής Νεάντερνταλς Australopithecus Lordkipanidze et al Science, 342: 326

38 Οι πίθηκοι του γένους Homo 4. Ο H. heidelbergensis (ο Άνθρωπος της Χαιδελβέργης), είναι πιθανότατα ο άμεσος πρόγονος του H. neanderthalensis στην Ευρώπη, του H. sapiens στην Αφρική και πιθανά των Denisovans της Ασίας. Ηλικία: εκ. χρ. (ίσως 1.3) κατάγονταν από τον μορφολογικά όμοιο H. ergaster Κρανιακή χωρητικότητα: cm³ Ύψος: 1.8 μ. χρήση των εξελιγμένων λίθινων εργαλείων, έθαβε τους νεκρούς πρωτόγονη μορφή γλώσσας (ομιλίας), βάσει την μορφολογίας του εξωτερικού και μέσου αυτιού

39 Οι πίθηκοι του γένους Homo 4 (β). Ο Άνθρωπος των Πετραλώνων Τελικό στάδιο του H. heidelbergensis με ηλικία ~ χρόνων. Ανακαλύφθηκε το 1960 στο Σπήλαιο Κόκκινων Πετρών (Πετράλωνα, Χαλκιδική). Χαρακτηριστικά: Κρανιακή χωρητικότητα: cc Έντονα υπερόφρυα τόξα Παχιά οστά κρανίου Ισχυρός «πνευματισμός» Όχι πολύ προεξέχων ινιακό όγκωμα Μεγάλες παραλληλόγραμμες οφθαλμικές κόγχες Πλατύ ρινικό άνοιγμα Μικρός προγναθισμός

40 Οι πίθηκοι του γένους Homo 4 (β). Ο Άνθρωπος των Πετραλώνων και άλλα ελληνικά ευρήματα Σπήλαιο Απήδημα (Μάνη) 1 - Middle-Late Pleistocene - H. heidelbergensis H. neanderthalensis Λακωνία (Μάνη) χιλ. χρ. - H. neanderthalensis Σπήλαιο Καλαμάκια (Μάνη) 3 - >40 1 χιλ. χρ. - H. neanderthalensis? 1 Pitsios (1999) Anthropol Anzeiger, 57: Elefanti et al. (2008) Eurasian Prehist, 5:85 96, Panagopoulou et al J Field Archaeol, 29: Darlas and de Lumley (2004) BAR Int Series, 1239:

41 Οι πίθηκοι του γένους Homo 4 (γ). Ο Homo rhodesiensis (ο Ροδέσιος άνθρωπος), αρχικά θεωρήθηκε ξεχωριστό είδος, ενώ σήμερα πιστεύεται ότι αποτελεί συνώνυμο του H. heidelbergensis. Ηλικία: χρόνια πριν Περιοχή: νότια, ανατολική και βόρεια Αφρική

42 Οι πίθηκοι του γένους Homo 4 (δ). Ο Homo antecessor αποτελεί την πιο παλιά μορφή ανθρώπων της Ευρώπης και πιστεύεται είτε ότι αποτελεί ένα ξεχωριστό είδος που προήλθε από τον H. ergaster είτε ότι αποτελεί τον εξελικτικό σύνδεσμο ανάμεσα στον H. ergaster και στον H. heidelbergensis είτε τέλος ότι είναι συνώνυμο του H. heidelbergensis. Ηλικία: εκ. χρόνια πριν Περιοχή: Ευρώπη (Αταπουέρκα, Ισπανία) Ύψος: μ. Χωρητικότητα κρανίου: cm 3

43 Οι πίθηκοι του γένους Homo 4 (ε). Ο Homo cepranensis έχει βρεθεί στην περιοχή Ceprano της Ιταλίας. Πιστεύεται είτε ότι αποτελεί ένα ξεχωριστό είδος που είναι ανάμεσα στον H. ergaster και στον H. heidelbergensis και πιθανά έδωσε γένεση στον H. neanderthalensis είτε αποτελεί μια προγονική μορφή του H. heidelbergensis. Ηλικία: εκ. χρόνια πριν Περιοχή: Ευρώπη (Ceprano, Ιταλία)

44 Οι πίθηκοι του γένους Homo 4 (ε). Ο Homo cepranensis έχει βρεθεί στην περιοχή Ceprano της Ιταλίας. Πιστεύεται είτε ότι αποτελεί ένα ξεχωριστό είδος που είναι ανάμεσα στον H. ergaster και στον H. heidelbergensis και πιθανά έδωσε γένεση στον H. neanderthalensis είτε αποτελεί μια προγονική μορφή του H. heidelbergensis. Ανθρωπίδες πρώιμου Πλειστοκαίνου H. heidelbergensis H. neanderthalensis Homo sapiens Mounier et al. (2011) PLoS ONE 6(4): e18821

45 Οι πίθηκοι του γένους Homo 5. Ο άνθρωπος του Νεάντερταλ (Homo neanderthalensis), ή απλά Νεάντερταλ, είναι είδος ανθρωπίδη το οποίο εμφανίστηκε πριν χιλιάδες χρόνια. Απολιθώματα έχουν βρεθεί σε διάφορα μέρη της Ευρώπης και της δυτικής και κεντρικής Ασίας. Ο πρόγονος τους δεν είναι ξεκάθαρος, αλλά πιθανολογείται ότι ήταν H. heidelbergensis.

46 Οι πίθηκοι του γένους Homo H. neanderthalensis Σε σχέση με σύγχρονο άνθρωπο: 1500 cc 1.7 μ. ύψος Ρωμαλέα σωματική διάπλαση Χαμηλότερο και μεγαλύτερο κρανίο Ισχυρά υπερόφρυα με πνευματισμό Μικρότερο μέτωπο (αναθόλωση) Φαρδύτερη μύτη Φαρδείς ώμοι και θώρακας Πλατύτερος αγκώνας και γόνατο Βραχύτερη κνήμη.

47 Οι πίθηκοι του γένους Homo Ωστόσο είναι o άνθρωπος του Νεάντερνταλ ξεχωριστό είδος; "Illustration by Knut Finstermeier; Neanderthal reconstruction by the Reiss-Engelhorn-Museum Mannheim"

48 Οι πίθηκοι του γένους Homo Αλληλούχιση βάσεων του ανθρώπου του Νεάντερνταλ Ηλικία οστού: χρόνια 99,5% ομοιότητα με τον σύγχρονο άνθρωπο Διαχωρισμός: χρόνια Απουσία ένδειξης ανάμειξης Νεάντερνταλ και σύγχρονου ανθρώπου Noonan et al Science

49 Οι πίθηκοι του γένους Homo Σχετικά πλήρης αλληλούχιση του γονιδιώματος του ανθρώπου του Νεάντερνταλ Ηλικία οστών: χρ. Διαχωρισμός ανθρώπου του Νεάντερνταλ από τον σύγχρονο άνθρωπο: χρ. Green et al Science

50 Οι πίθηκοι του γένους Homo Ηλικία γονιδιακής ροής: χρόνια. 1-4% του γονιδιώματος των σύγχρονων Ευρασιατών προέρχεται από τους Νεάντερνταλ. Νότια Αφρική Παπούα Νέα Γουινέα Green et al Science Δυτική Αφρική

51 Οι πίθηκοι του γένους Homo Ο άνθρωπος του Νεάντερνταλ πιο συγγενικός με τους μη- Αφρικανούς παρά με τους Αφρικανούς ανθρώπους. Οι Νεάντερνταλ «αντάλλαζαν» γονίδια με τους προγόνους των μη- Αφρικανών ανθρώπων. Κατεύθυνση γονιδιακής ροής Green et al Science

52 Οι πίθηκοι του γένους Homo Ξαναγυρίζουμε στην ερώτηση «είναι ο άνθρωπος του Νεάντερνταλ ξεχωριστό είδος;» Μάλλον όχι, μάλλον ναι!!!!!!

53 Οι πίθηκοι του γένους Homo 6. Οι Ντενίσοβανς είναι παλαιολιθικοί άνθρωποι ( χρόνια) που ανήκουν είτε σε άλλο είδος είτε αποτελούν υποείδος του H. sapiens.

54 Οι πίθηκοι του γένους Homo Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι έως το 6% του DNA των ανθρώπων της Μελανησίας και των Αβοριγίνων προέρχεται από τους Ντενίσοβανς Krause et al. (2010) Nature 464, Reich et al. (2010) Nature 468, Reich et al. (2011) American J Human Genetics, 89,

55 Οι πίθηκοι του γένους Homo Cooper and Stringer (2013) Science 342, Μπλε γραμμή: βιογεωγραφική γραμμή Wallace Καφέ γραμμή: ανάμειξη Ντενίσοβανς και σύγχρονων ανθρώπων

56 Οι πίθηκοι του γένους Homo 7. Ο σοφός Άνθρωπος (Homo sapiens) Τα παλιότερα απολιθώματα που ανατομικά ανήκουν στον σύγχρονο άνθρωπο έχουν βρεθεί στην Αφρική.

57 Οι πίθηκοι του γένους Homo O Homo sapiens idaltu είναι ένα εξαφανισμένο υποείδος του H. sapiens το οποίο έζησε στην Αφρική κατά το Πλειστόκαινο εποχή, χρόνια πριν. Idaltu στη γλώσσα Αφάρ σημαίνει "πρεσβύτερος ή πρωτότοκος".

58 Οι πίθηκοι του γένους Homo Ο Cro-Magnon είναι το ανεπίσημο όνομα των πρώιμων σύγχρονων ανθρώπων (early Homo sapiens sapiens) της ανώτερης Παλαιολιθικής περιόδου της Ευρώπης. Τα παλιότερα υπολείμματα του Cro-Magnon χρονολογήθηκαν με ράδιο-άνθρακα στα χρόνια πριν από σήμερα.

59 Οι πίθηκοι του γένους Homo 8. Τέλος ο Homo floresiensis ή Άνθρωπος του Φλόρες είναι το όνομα για ένα είδος του γένους Homo, με αξιοσημείωτα μικρό εγκέφαλο, το οποίο φαίνεται πως επιβίωσε σχεδόν στην εποχή που εμφανίστηκε ο Homo sapiens. Ανακαλύφθηκε στο νησί Φλόρες της Ινδονησίας, στη μορφή ημι-απολιθωμένου σχεδόν πλήρους σκελετού, περίπου χρόνων.

60 Οι πίθηκοι του γένους Homo Το ερώτημα είναι ένα πρόκειται για διακριτό είδος ή για μια παθολογική κατάσταση ανθρώπου; Οι Jacob et al. (2006) υποστήριξαν ότι πρόκειται για μια νευρο-αναπτυξιακή ανωμαλία σύγχρονου ανθρώπου (μικροκεφαλία). Αντίθετα οι Falk et al. (2005, 2007) απέρριψαν την παραπάνω υπόθεση, θεωρώντας ότι τα κρανιακά και μετακρανιακά ευρήματα συνιστούν ένα μωσαϊκό ενός αρχέγονου και μοναδικού Ανθρωπίδη. Η άποψη αυτή υποστηρίχτηκε και από τους Morwood (2005) και Argue et al. (2006, 2009), Larson et al. (2007), Tinceri et al. (2007) και Baab et al. (2013). Brown et al. (2004) Nature 431,

61 Οι πίθηκοι του γένους Homo Homo floresiensis

62 Η εξέλιξη και φυλογένεση του γένους Homo Θεωρίες προέλευσης του σύγχρονου ανθρώπου 1. Πολυτοπικό μοντέλο Multiregional Evolution 2. Μοντέλο έξω από την Αφρική Out of Africa Model or Replacement Model

63 Η εξέλιξη και φυλογένεση του γένους Homo 1. Πολυτοπικό μοντέλο Multiregional Evolution Λίγοι ερευνητές σήμερα υποστηρίζουν την πολυτοπική υπόθεση της προέλευσης του σύγχρονου ανθρώπου, θεωρώντας ότι τα ανατομικά χαρακτηριστικά των σύγχρονων ανθρώπων αναπτύχθηκαν ταυτόχρονα σε γεωγραφικά απομακρυσμένους πληθυσμούς ανθρωπίδων καθ όλη τη διάρκεια του Πλειστοκαίνου.

64 Η εξέλιξη και φυλογένεση του γένους Homo 2. Μοντέλο έξω από την Αφρική Out of Africa Model or Replacement Model Η πιο αποδεκτή θεωρία που ξεκίνησε από τον Allan Wilson και τους φοιτητές του (Mark Stoneking και Rebecca Cann) είναι η υπόθεση έξω από την Αφρική. Ωστόσο υπάρχουν σημαντικές διαφορές σε σχέση με την πολυπλοκότητα των διαδικασιών προέλευσης και διασποράς καθώς και της ανάμειξης που συνέβη με τους πρώτους αρχαϊκούς ανθρώπους εκτός της Αφρικής

65 Η εξάπλωση του σύγχρονου ανθρώπου Ο απλότυπος L3, ο οποίος εμφανίστηκε πριν ο άνθρωπος αφήσει την Αφρική, χρονολογείται στις χιλ. χρ.

66 Η εξάπλωση του σύγχρονου ανθρώπου Ο απλότυπος L3, ο οποίος εμφανίστηκε πριν ο άνθρωπος αφήσει την Αφρική, χρονολογείται στις χιλ. χρ.

67 Συνοψίζοντας την εξέλιξη του ανθρώπου Πριν από 6-7 εκ. χρ. εμφανίζεται στην Αφρική ο Σαχελάνθρωπος με πιθανή επιλεκτική όρθια βάδιση. Από αυτόν θα προκύψουν οι Πλειοκαινικοί Αρδιπίθηκοι και Αυστραλοπίθηκοι. Ένας κλάδος μικρόσωμων Αυστραλοπιθήκων θα οδηγήσει στο γένος Homo με πρώτο αντιπρόσωπο τον Homo habilis ενώ τα πρώτα εργαλεία φτιάχνονται πριν από 2,5 εκ. χρ. Περίπου 1,8 εκ. χρ. πριν το γένος Homo βγαίνει για πρώτη φορά από την Αφρική. Ο Η. habilis θα οδηγήσει γρήγορα στον H. ergaster/h. erectus ο οποίος θα εξαπλωθεί στην Ευρασία και θα αναπτύξει την Αχελαία λιθοτεχνία πριν από 1,5 εκ. χρ. και θα χαλιναγωγήσει τη φωτιά πριν από ~ χρόνια.

68 Συνοψίζοντας την εξέλιξη του ανθρώπου Τον H. erectus θα διαδεχθεί ο πιο εξελιγμένος Άνθρωπος της Χαιδελβέργης (Πετράλωνα). Από τον ευρωπαϊκό πληθυσμό αυτού του είδους θα προέλθουν οι Νεαντερντάλιοι ενώ από τον αφρικανικό οι σύγχρονοι σοφοί άνθρωποι (Homo sapiens). Τα παλαιοτέρα ευρήματα του H. sapiens χρονολογούνται πριν από χρόνια στη Ν. Αφρική, ενώ πριν από το είδος εμφανίζεται στην Μέση Ανατολή και πριν από χρόνια στην Ευρώπη με τον Άνθρωπο του Cro Magnon με την Ωρινάσια λιθοτεχνία. Παρότι το αρχείο των απολιθωμάτων προσφέρει συντριπτικές αποδείξεις για την εξέλιξη του ανθρώπινου είδους, παραμένει αποσπασματικό, ενώ κάθε νέα ανακάλυψη προσθέτει νέες ενδείξεις και οδηγεί συχνά σε αναθεωρήσεις προηγούμενων υποθέσεων.

69

70

71 Κρανίο Χιμπατζής 1. Έντονα υπερόφρυα τόξα, χαμηλό μέτωπο 2. Έντονος προγναθισμός 3. Μεγάλοι κυνόδοντες 4. Χωρίς πηγούνι 5. Οπίσθια κρανιακή πρόσφυση 6. Ινιακή προεξοχή για τη πρόσδεση βαρύ λαιμού Άνθρωπος 1. Σχεδόν χωρίς υπερόφρυα τόξα, υψηλό μέτωπο 2. Επίπεδο πρόσωπο 3. Μικροί κυνόδοντες 4. Καλά σχηματισμένο πηγούνι 5. Κεντρική κρανιακή πρόσφυση 6. Χωρίς ινιακή προεξοχή, οι μύες του λαιμού δεν είναι τόσο ισχυροί και προσδένονται πιο χαμηλά

72 Κρανίο 1-Πλάτος κρανίου 2-Μήκος κρανίου 3- Πλάτος Προσώπου 5-Ολικό μήκος κρανίου 4-Μήκος προβολής προσώπου 8-Μήκος κοπτήρα 7-Μήκος κυνόδοντα 6-Μήκος σύνδεσης σπονδύλου

73 The Spine: From C to S shape

Εξέλιξη των πρωτευόντων

Εξέλιξη των πρωτευόντων Π. Πάσχου Εξέλιξη των πρωτευόντων Η ιστορία των σπονδυλωτών στη γη διαιρείται σε τρεις εποχές (αιώνες) -Παλαιοζωικό η εποχή της αρχαίας ζωής µε ψάρια, αµφίβια και πρωτόγονα ερπετά -Μεσοζωικό ενδιάµεση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΕΙΣ CHIROPTERA (ΧΕΙΡΟΠΤΕΡΑ), SCANDENTIA (ΔΕΝΔΡΟΜΥΓΑΛΕΣ), DERMOPTERA (ΔΕΡΜΟΠΤΕΡΑ), PRIMATES (ΠΡΩΤΕΥΟΝΤΑ)

ΤΑΞΕΙΣ CHIROPTERA (ΧΕΙΡΟΠΤΕΡΑ), SCANDENTIA (ΔΕΝΔΡΟΜΥΓΑΛΕΣ), DERMOPTERA (ΔΕΡΜΟΠΤΕΡΑ), PRIMATES (ΠΡΩΤΕΥΟΝΤΑ) ΤΑΞΕΙΣ CHIROPTERA (ΧΕΙΡΟΠΤΕΡΑ), SCANDENTIA (ΔΕΝΔΡΟΜΥΓΑΛΕΣ), DERMOPTERA (ΔΕΡΜΟΠΤΕΡΑ), PRIMATES (ΠΡΩΤΕΥΟΝΤΑ) Οι τάξεις Chiroptera (χειρόπτερα), Scandentia (δενδρομυγαλές), Dermoptera (δερμόπτερα) και Primates

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΚΑΙ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΩΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΕΥΦΥΟΥΣ ΖΩΗΣ ΣΤΗ ΓΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΛΟΓΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΤΗΣ ΜΟΝΑΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΜΑΣ Ή ΟΧΙ ΣΤΟ ΣΥΜΠΑΝ

Η ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΚΑΙ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΩΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΕΥΦΥΟΥΣ ΖΩΗΣ ΣΤΗ ΓΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΛΟΓΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΤΗΣ ΜΟΝΑΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΜΑΣ Ή ΟΧΙ ΣΤΟ ΣΥΜΠΑΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ Η ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΚΑΙ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΩΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΕΥΦΥΟΥΣ ΖΩΗΣ ΣΤΗ ΓΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΛΟΓΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΤΗΣ ΜΟΝΑΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΜΑΣ Ή ΟΧΙ ΣΤΟ ΣΥΜΠΑΝ Δρ. ΚΩΝ/ΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Από τους πρώτους ανθρώπους ως το νεολιθικό πολιτισμό 2.000.000--3000 π.χ. περίπου

Από τους πρώτους ανθρώπους ως το νεολιθικό πολιτισμό 2.000.000--3000 π.χ. περίπου Απο τουσ Πρωτουσ Ανθρωπουσ ωσ το Νεολιθικο Πολιτισμο Κεφάλαιο 1 Από τους πρώτους ανθρώπους ως το νεολιθικό πολιτισμό 2.000.000--3000 π.χ. περίπου H εξέλιξη του ανθρώπου κράτησε εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΩΝ ΑΠΟΛΙΘΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. K.E. Κεραµάρης ρ. Βιολόγος

ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΩΝ ΑΠΟΛΙΘΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. K.E. Κεραµάρης ρ. Βιολόγος ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΩΝ ΑΠΟΛΙΘΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ K.E. Κεραµάρης ρ. Βιολόγος Σε ποιές θεµελιώδεις γενικεύσεις βασίζεται η επιστήµη της Βιολογίας; Η Βιολογία, όπως και κάθε άλλη επιστήµη, βασίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Σεμινάριο βιολογίας Ε.Κ.Φ.Ε. (22 & 23 / 02 / 10)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Σεμινάριο βιολογίας Ε.Κ.Φ.Ε. (22 & 23 / 02 / 10) ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Σεμινάριο βιολογίας Ε.Κ.Φ.Ε. (22 & 23 / 02 / 10) Επιμέλεια ppt: Π. Πάλλα 1 Σπηλαιογραφία Βίσωνα από το σπήλαιο Αλταμίρας 15000-12000 π.χ. 7 ΕΞΕΛΙΞΗ Επιμέλεια ppt: Π. Πάλλα 2 Τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου)

Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου) Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου) 01/35 Το Ερειστικό Σύστημα αποτελείται από: 1. Τα Οστά 2. Τις Αρθρώσεις 3. Τους Συνδέσμους 02/35 ΟΣΤΑ ΤΟΥ ΣΚΕΛΕΤΟΥ Σύνολο: 285 οστά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΦΥΤΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΦΥΤΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΦΥΤΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΦΥΤΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ Χωρολογία των φυτών Εξελικτική ή ιστορική φυτογεωγραφία Φυτοκοινωνιολογία Οικολογική φυτογεωγραφία Η ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΞΑΠΛΩΣΗΣ 1) Η ερμηνεία της περιοχής

Διαβάστε περισσότερα

TreeTOPS. ένα εισαγωγικό παιχνίδι για τα φυλογενετικά δέντρα. Teacher s Guide. ELLS European Learning Laboratory for the Life Sciences

TreeTOPS. ένα εισαγωγικό παιχνίδι για τα φυλογενετικά δέντρα. Teacher s Guide. ELLS European Learning Laboratory for the Life Sciences TreeTOPS ένα εισαγωγικό παιχνίδι για τα φυλογενετικά δέντρα Teacher s Guide ELLS European Learning Laboratory for the Life Sciences 1 Γενικός σκοπός Το συγκεκριμένο παιχνίδι έχει ως στόχο να εισάγει τους

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΡΑΧΟΣΚΕΠΗ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΚΕΦΑΛΑ ΠΕΤΡΑ ΣΗΤΕΙΑΣ

Η ΒΡΑΧΟΣΚΕΠΗ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΚΕΦΑΛΑ ΠΕΤΡΑ ΣΗΤΕΙΑΣ Η ΒΡΑΧΟΣΚΕΠΗ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΚΕΦΑΛΑ ΠΕΤΡΑ ΣΗΤΕΙΑΣ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΟΣΤΑ Καθαρισμός και τακτοποίηση των οστών Την άνοιξη του 2008 (Μάρτιο-Απρίλιο), η κ. Ελευθερία Τσιχλή, μεταπτυχιακή φοιτήτρια του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ Αποτελεί τον μυοσκελετικό άξονα στήριξης του κορμού με κύριο οστικό στοιχείο τους σπονδύλους και την παράλληλη συμβολή

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ-ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΚΕΦΑΛI

ΓΕΝΙΚΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ-ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΚΕΦΑΛI ΓΕΝΙΚΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗ Ο γερμανικός Ποιμενικός Σκύλος είναι μέσου μεγέθους, ελαφρά επιμήκης, δυνατός και μυώδης, με στεγνά οστά και γερή, (σταθερή, καλοδεμένη) συνολική δομή. ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ-ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ Ο Γερμανικός

Διαβάστε περισσότερα

Στο Πλειόκαινο, περ. 3.500.000 χρόνια: πρώτη εμφάνιση ανθρώπου (Αφρική) -Τεταρτογενές - Πλειστόκαινο = από 2 εκατ. χρόνια-10.000 π.χ.

Στο Πλειόκαινο, περ. 3.500.000 χρόνια: πρώτη εμφάνιση ανθρώπου (Αφρική) -Τεταρτογενές - Πλειστόκαινο = από 2 εκατ. χρόνια-10.000 π.χ. Γεωλογικές Χρονολογίες (ιστορία της γης) Καινοζωϊκός Αιών -Τριτογενές = 65-2 εκατ. χρόνια πριν Τα τέλη του Τριτογενούς: Νεογενές = 20-5 εκατ. χρόνια πριν Τέλος Νεογενούς = Πλειόκαινο = 5-2 εκατ. χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΙΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΕΤΡΑΚΕΦΑΛΩΝ ΚΑΙ ΜΥΩΝ ΤΩΝ ΙΣΧΙΩΝ

ΑΣΚΗΣΙΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΕΤΡΑΚΕΦΑΛΩΝ ΚΑΙ ΜΥΩΝ ΤΩΝ ΙΣΧΙΩΝ ΑΣΚΗΣΙΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΕΤΡΑΚΕΦΑΛΩΝ ΚΑΙ ΜΥΩΝ ΤΩΝ ΙΣΧΙΩΝ 1. ΑΡΣΕΙΣ ΑΠΟ ΒΑΘΥ ΚΑΘΙΣΜΑ ΜΕ ΑΛΤΗΡΕΣ 2. ΑΡΣΕΙΣ ΑΠΟ ΒΑΘΥ ΚΑΘΙΣΜΑ ΜΕ ΜΠΑΡΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΤΡΑΧΗΛΟ 3. ΑΡΣΕΙΣ ΑΠΟ ΒΑΘΥ ΚΑΘΙΣΜΑ ΜΕ ΜΠΑΡΑ ΠΙΣΩ

Διαβάστε περισσότερα

10/4/2013. Οδοντικός τύπος του κουνελιού

10/4/2013. Οδοντικός τύπος του κουνελιού Οδοντικά προβλήματα των κουνελιών και των τρωκτικών Σεραφείμ Αθ. Παπαδημητρίου επ. καθηγητής Κλινική Ζώων Συντροφιάς Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ. Διάφορες μελέτες έχουν δείξει ότι τόσο τα κουνέλια όσο και

Διαβάστε περισσότερα

Βάσει της μελέτης της «Γενετικής

Βάσει της μελέτης της «Γενετικής Όταν ο Νεάντερταλ «έκοβε βόλτες» στο Αιγαίο Υπό κ. Γιώργου Λεκάκη, Ιστορικού, Συγγραφέα, Δημοσιογράφου (www.lekakis.com) Ο «άνθρωπος του Νεάντερταλ» (Homo neander thalensis), ένας ανθρωπίδης, εμφανίσθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Γενετική της ιατήρησης επαπειλούμενων ειδών

Γενετική της ιατήρησης επαπειλούμενων ειδών Γενετική της ιατήρησης επαπειλούμενων ειδών Εκτίμηση γενετικής διαφοροποίησης σε μικρούς πληθυσμούς Αιμομικτική κατάπτωση και γενετικό φορτίο Εκτίμηση ανάγκης - επιτυχίας εμπλουτισμών και εισαγωγής ειδών

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές Μελέτες:

Περιβαλλοντικές Μελέτες: Γ. ΒΑΒΙΖΟΣ Κ. ΖΑΝΝΑΚΗ Περιβαλλοντικές Μελέτες: Οδηγοί ράσης/βοήθηµα για Νέους Επιστηµονική εποπτεία: Γιώργος Χ. Βερροιόπουλος ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΑΘΗΝΑ 2006 Π

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS).

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ Επικ. Καθηγητής Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Τα χρώματα του πεπρωμένου

Τα χρώματα του πεπρωμένου 29 Τα χρώματα του πεπρωμένου «Ο Schatz δεν είναι άσχημος», είπε με δυνατή φωνή ακριβώς πάνω απ το κεφάλι μου ο Επιθεωρητής Εκπαίδευσης του Γκρατς στον δάσκαλό μου, εννοώντας εμένα. «Όμως αυτό το ξανθό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΑΛΑΙΟΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ-ΣΠΗΛΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΝΟΤΙΑΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΑΛΑΙΟΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ-ΣΠΗΛΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΝΟΤΙΑΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΑΛΑΙΟΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ-ΣΠΗΛΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΝΟΤΙΑΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Κατά τη δεκαετία 2000-2010 η ΕΠΣΝΕ, παράλληλα προς τις σωστικές ανασκαφές και αυτοψίες της σε σπήλαια και θέσεις παλαιοανθρωπολογικού ενδιαφέροντος,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΚΙΛΟΜΟΡΦΙΑ ΣΤΑ ΓΟΝΙΔΙΑ

ΠΟΙΚΙΛΟΜΟΡΦΙΑ ΣΤΑ ΓΟΝΙΔΙΑ ΠΟΙΚΙΛΟΜΟΡΦΙΑ ΣΤΑ ΓΟΝΙΔΙΑ Κοντού Κ., Αυγερινάκη Π., Σουλτάτη Α., Ιακωβίδου Χ., Μαλέγγου Κ., Δανδίκα Μ., Αθανασιάδου Κ., Αράπη Έ., Τατάκη Σ., Μπαγκλαρίδου Λ., Μιχαηλίδου Γ., Χράντα Κ. Πρότυπο Πειραματικό

Διαβάστε περισσότερα

Αποκαθιστώντας την αυτοπεποίθηση του φυσικού σας χαμόγελου. Αντικαθιστώντας χαμένα δόντια με εμφυτεύματα

Αποκαθιστώντας την αυτοπεποίθηση του φυσικού σας χαμόγελου. Αντικαθιστώντας χαμένα δόντια με εμφυτεύματα Αποκαθιστώντας την αυτοπεποίθηση του φυσικού σας χαμόγελου Αντικαθιστώντας χαμένα δόντια με εμφυτεύματα Τι είναι τα οδοντικά εμφυτεύματα; Τα οδοντικά εμφυτεύματα είναι μικρές βίδες τιτανίου που εκτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά

Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά Όλα τα πουλιά γεννούν αυγά. Δεν είναι όμως μόνο αυτά! Και άλλα από τα ζώα κάνουνε αυγά. Θα σου πω για μερικά Η κότα Κάθε μέρα η κότα γεννάει ένα με δύο

Διαβάστε περισσότερα

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς WWW.KINDYKIDS.GR Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς Το υλικό αυτό αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του KindyKids.gr και διανέμεται δωρεάν. ΖΩΑ ΠΟΥ ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

B Μέρος (από 2) Οστά των Ακρων

B Μέρος (από 2) Οστά των Ακρων B Μέρος (από 2) Οστά των Ακρων 01/25 ΑΝΩ ΑΚΡΑ 02/25 ΑΝΩ ΑΚΡΑ Οστά της Ζώνης του Ώμου 1. Ωμοπλάτη (scapula) _Τριγωνικό οστό _Συνδέεται με την κλείδα με το ακρώμιο. 2. Κλείδα (clavicle) _Με το ένα άκρο της

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοι ήταν οι Βίκινγκς

Ποιοι ήταν οι Βίκινγκς Βίκινγκς Ποιοι ήταν οι Βίκινγκς Οι Βίκινγκς ζούσαν στους βόρειους λαούς της Ευρώπης: στη Νορβηγία, τη Σουηδία, τη Δανία και την Ισλανδία. Κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα, εμφανίστηκαν ως εξερευνητές, πειρατές,

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΕΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΕΛΕΝΗ, Ph.D. Λέκτορας Εργαστήριο Βιολογίας, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ Δευτέρα, 20 Μαΐου 2013

ΘΕΜΑ: ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ Δευτέρα, 20 Μαΐου 2013 Αθήνα, 20/5/2013 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΤΩΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΤΩΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΤΩΜΑΤΟΣ Άσκηση 1 η 1. Εκδορά τραχήλου 2. Περιτονίες του τραχήλου 3. Έξω σφαγίτιδα φλέβα 4. Δερµατικοί κλάδοι αυχενικοί πλέγµατος 1. Εκδορά θώρακα 2. Θωρακοδελτοειδές

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Γενετική Πειραματική επιστήμη της κληρονομικότητας Προέκυψε από την ανάγκη κατανόησης της κληρονόμησης οικονομικά σημαντικών χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

Shellfish-borne Viral Outbreaks: A Systematic Review

Shellfish-borne Viral Outbreaks: A Systematic Review Shellfish-borne Viral Outbreaks: A Systematic Review Μπέλλου Μαρία, Βανταράκης Γεώργιος, Κόκκινος Πέτρος, Βανταράκης Απόστολος 1 Μονάδα Περιβαλλοντικής Μικροβιολογίας, Εργαστήριο Υγιεινής, Τμήμα Ιατρικής,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή: ΑυτοοργΑνωση, AνΑδυση και ΠολυΠλοκοτητΑ κεφάλαιο 1: ΜοριΑκη BιολογιΑ και EΠιστηΜΕσ τησ ΠληροφοριΑσ

Εισαγωγή: ΑυτοοργΑνωση, AνΑδυση και ΠολυΠλοκοτητΑ κεφάλαιο 1: ΜοριΑκη BιολογιΑ και EΠιστηΜΕσ τησ ΠληροφοριΑσ Περιεχόμενα Περιεχόμενα Εισαγωγή: Αυτοοργάνωση, Aνάδυση και Πολυπλοκότητα... 15 Πώς μπορούν τα πράγματα να αυτοοργανώνονται;... 15 Προσπάθεια να δοθεί ένας προκαταρκτικός ορισμός της αυτοοργάνωσης...18

Διαβάστε περισσότερα

Είναι η σύνδεση δύο ή περισσότερων οστών με τη συμμετοχή ενός μαλακότερου ιστού

Είναι η σύνδεση δύο ή περισσότερων οστών με τη συμμετοχή ενός μαλακότερου ιστού Αρθρώσεις Είναι η σύνδεση δύο ή περισσότερων οστών με τη συμμετοχή ενός μαλακότερου ιστού Ανάλογα με το είδος αυτού του ιστού και τον τρόπο συμμετοχής του, καθορίζεται η κινητικότητα των οστών που συνδέονται.

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Νευροβλάστωμα Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Ορισμός: Κακοήθες νεόπλασμα το οποίο προέρχεται από αρχέγονα εξωδερμικά κύτταρα (νευροβλάστες)

Διαβάστε περισσότερα

Οι οργανισμοί προσαρμόζονται στο περιβάλλον τους. Ηθολογικές Μορφολογικές Φυσιολογικές Αποκρίσεις. Προσαρμογές

Οι οργανισμοί προσαρμόζονται στο περιβάλλον τους. Ηθολογικές Μορφολογικές Φυσιολογικές Αποκρίσεις. Προσαρμογές Οι οργανισμοί προσαρμόζονται στο περιβάλλον τους Ηθολογικές Μορφολογικές Φυσιολογικές Αποκρίσεις Προσαρμογές Οι οργανισμοί διαφοροποιούν το περιβάλλον τους Παραδείγματα προσαρμογών Αποκρίσεις των τωνοργανισμών

Διαβάστε περισσότερα

Ε λ Νίνιο (El Niño) ονοµάζεται το θερµό βόρειο θαλάσσιο ρεύµα που εµφανίζεται στις ακτές του Περού και του Ισηµερινού, αντικαθιστώντας το ψυχρό νότιο ρεύµα Humboldt. Με κλιµατικούς όρους αποτελει µέρος

Διαβάστε περισσότερα

Οδοντιατρικός Σύλλογος Πειραιά

Οδοντιατρικός Σύλλογος Πειραιά Οδοντιατρικός Σύλλογος Πειραιά Οδηγίες προς τους εθελοντές οδοντιάτρους, για τη συμπλήρωση του δελτίου οδοντιατρικής εξέτασης των παιδιών των νηπιαγωγείων, δημοτικών και γυμνασίων. Σκοπός αυτής της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Σύγκριση και κατηγοριοποίηση πρωτεϊνικών δομών

Σύγκριση και κατηγοριοποίηση πρωτεϊνικών δομών Σύγκριση και κατηγοριοποίηση πρωτεϊνικών δομών Βασίλης Προμπονάς, PhD Ερευνητικό Εργαστήριο Βιοπληροφορικής Τμήμα Βιολογικών Επιστημών Νέα Παν/πολη, Γραφείο B161 Πανεπιστήμιο Κύπρου Ταχ.Κιβ. 20537 1678,

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές μέθοδοι στρωματογραφίας

Βασικές μέθοδοι στρωματογραφίας Βασικές μέθοδοι στρωματογραφίας ΛΙΘΟΣΤΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΒΙΟΣΤΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΡΟΝΟΣΤΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ Μαγνητοστρωματογραφία Σεισμική στρωματογραφία ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟΣ Παραλληλισμός στρωμάτων από περιοχή σε περιοχή με στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ Α.Δ. LAKHSMI

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ Α.Δ. LAKHSMI ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ Α.Δ. LAKHSMI ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ ΠΡΩΤΗ ΑΣΚΗΣΗ: Αρχική Στάση : Αριστερό γόνατο στο πάτωμα και δεξί πόδι λυγισμένο σχηματίζοντας μια γωνία 90 μοιρών, Εισπνέεις καθώς σηκώνεις το αριστερό

Διαβάστε περισσότερα

Τοποθέτηση για ωδίνες τοκετού και τοκετό

Τοποθέτηση για ωδίνες τοκετού και τοκετό Τοποθέτηση για ωδίνες τοκετού και τοκετό Κάθισμα στην μπάλα ωδινών Η κίνηση εμπρός και πίσω κατά το κάθισμα στην μπάλα ωδίνων μειώνει τον πόνο, προάγει την χαλάρωση, ανοίγει την εγκάρσια και προσθιο οπίσθια

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις δεδομένων χαρτογράφησης γονιδιωμάτων

Βάσεις δεδομένων χαρτογράφησης γονιδιωμάτων Βάσεις δεδομένων χαρτογράφησης γονιδιωμάτων Vasilis Promponas Bioinformatics Research Laboratory Department of Biological Sciences University of Cyprus http://en.wikipedia.org/wiki/image:cyprus_topo.png

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΔΟΝΤΙΚΟΥ ΦΡΑΓΜΟΥ ΚΑΙ ΔΟΝΤΙΩΝ

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΔΟΝΤΙΚΟΥ ΦΡΑΓΜΟΥ ΚΑΙ ΔΟΝΤΙΩΝ ΓΕΝΙ ΤΟΙΧΕΙ ΟΔΟΝΤΙΟΥ ΦΡΓΜΟΥ Ι ΔΟΝΤΙΩΝ -9- ΓΕΝΙ ΤΟΙΧΕΙ OΔΟΝΤΙΟΥ ΦΡΓΜΟΥ Ι ΔΟΝΤΙΩΝ τόχοι Με το πέρας της άσκησης ο φοιτητής θα πρέπει να είναι ικανός να:. ναφέρει τα δόντια που υπάρχουν στη νεογιλή και τη

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Η Παγκόσµια Μετανάστευση Το 2010, 214 εκατομμύρια άνθρωποι ήταν μετανάστες, κατοικούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός για τη φροντίδα των δοντιών του σκύλου σας

Οδηγός για τη φροντίδα των δοντιών του σκύλου σας Οδηγός για τη φροντίδα των δοντιών του σκύλου σας Γιατί οι σκύλοι έχουν ουλίτιδα; Η ουλίτιδα αποτελεί τη συχνότερη πάθηση των ενήλικων σκύλων. Η πάθηση ξεκινάει όταν τα βακτηρίδια κολλάνε στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Επιφάνεια για την στήριξη των χεριών για την διευκόλυνση των αναισθησιολόγων με τον αντίστοιχο συνδετικό σφιγκτήρα (clamp)

Επιφάνεια για την στήριξη των χεριών για την διευκόλυνση των αναισθησιολόγων με τον αντίστοιχο συνδετικό σφιγκτήρα (clamp) ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ ΒΑΣΙΚΗΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ (ΓΙΑ ΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΩΝ 21 ΧΕΙΡ/ΚΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ) 2.9.1 Επιφάνεια για την στήριξη των χεριών για την διευκόλυνση των αναισθησιολόγων με τον αντίστοιχο συνδετικό σφιγκτήρα (clamp) 9906021

Διαβάστε περισσότερα

(αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά ποντίκια νεκρά ποντίκια

(αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά ποντίκια νεκρά ποντίκια Το DNA είναι το γενετικό υλικό 1. Πείραμα Griffith (1928) Βακτήριο πνευμονιόκοκκου (Diplococcus pneumoniae) Χωρίς κάλυμμα Με κάλυμμα (αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά

Διαβάστε περισσότερα

Είμαστε σίγουροι πως έχετε ακούσει πολλές φορές ότι τα παιδιά παίρνουν από 7 γενιές. Αυτό αποτέλεσε αφετηρία για την παρουσίαση μας με θέμα τη

Είμαστε σίγουροι πως έχετε ακούσει πολλές φορές ότι τα παιδιά παίρνουν από 7 γενιές. Αυτό αποτέλεσε αφετηρία για την παρουσίαση μας με θέμα τη Είμαστε σίγουροι πως έχετε ακούσει πολλές φορές ότι τα παιδιά παίρνουν από 7 γενιές. Αυτό αποτέλεσε αφετηρία για την παρουσίαση μας με θέμα τη κληρονομικότητα στον άνθρωπο. 1 Καταρχήν, η πρώτη επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Κ ι λ µα µ τι τ κές έ Α λλ λ α λ γές Επι π πτ π ώ τ σει ε ς στη τ β ιοπο π ικιλό λ τη τ τα τ κ αι τ η τ ν ν ά γρια ζ ωή

Κ ι λ µα µ τι τ κές έ Α λλ λ α λ γές Επι π πτ π ώ τ σει ε ς στη τ β ιοπο π ικιλό λ τη τ τα τ κ αι τ η τ ν ν ά γρια ζ ωή Επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα και την άγρια ζωή Η παγκόσµια κλιµατική αλλαγή θεωρείται ως η σηµαντικότερη τρέχουσα απειλή για τη βιοποικιλότητα του πλανήτη. Παραδείγµατα από την Κυπριακή Φύση Μερικές από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΚΙΛΟΜΟΡΦΙΑ ΣΤΑ ΓΟΝΙΔΙΑ. Ζαρφτζιάν Μαριλένα Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Μακεδονίας

ΠΟΙΚΙΛΟΜΟΡΦΙΑ ΣΤΑ ΓΟΝΙΔΙΑ. Ζαρφτζιάν Μαριλένα Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Μακεδονίας ΠΟΙΚΙΛΟΜΟΡΦΙΑ ΣΤΑ ΓΟΝΙΔΙΑ Πρότυπο Πειραματικό Λύκειο Πανεπιστημίου Μακεδονίας Κοντού Κ., Αυγερινάκη Π., Σουλτάτη Α., Ιακωβίδου Χ., Μαλέγγου Κ., Δανδίκα Μ., Αθανασιάδου Κ., Αράπη Έ.,Τατάκη Σ., Μπαγκλαρίδου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την ορθή πρόταση: ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1. Το κωδικόνιο του mrna που κωδικοποιεί το αµινοξύ µεθειονίνη είναι α. 5 GUA

Διαβάστε περισσότερα

Ο μαγικός κόσμος της έρευνας στη Βιολογία και Βιοϊατρική

Ο μαγικός κόσμος της έρευνας στη Βιολογία και Βιοϊατρική Ο μαγικός κόσμος της έρευνας στη Βιολογία και Βιοϊατρική Χρυσούλα Πιτσούλη, Ph.D. Τμήμα Βιολογικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Κύπρου (pitsouli@ucy.ac.cy) Η Βιολογία μελετά τη ζωή Η Βιοϊατρική αποτελεί εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης Οι ανιχνευτικές εξετάσεις (screening test) έχουν ευρεία εφαρμογή και μεγάλη πρακτική χρησιμότητα στον προγεννητικό έλεγχο. Ο προγεννητικός έλεγχος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ & ΣΚΕΛΕΤΟΥ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ & ΣΚΕΛΕΤΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ & ΣΚΕΛΕΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΥΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΕΝΟΝΤΩΝ ΔΙΑΣΤΡΕΜΜΑ ΕΞΑΡΘΡΗΜΑ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΟΣΤΩΝ 2. ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ Α. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΥ ΚΡΑΝΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ποικιλίες RhD - Σύγχρονη προσέγγιση κατά τις μεταγγίσεις. M. Ξημέρη, ειδικ. Αιματολογίας

Ποικιλίες RhD - Σύγχρονη προσέγγιση κατά τις μεταγγίσεις. M. Ξημέρη, ειδικ. Αιματολογίας Ποικιλίες RhD - Σύγχρονη προσέγγιση κατά τις μεταγγίσεις M. Ξημέρη, ειδικ. Αιματολογίας Εισαγωγή Σύστημα RhD : - αναγνωρίστηκε το 1939 - το πιο σημαντικό κλινικά σύστημα μετά το ΑΒΟ - προκαλεί αιμολυτικές

Διαβάστε περισσότερα

Α Σ Υ Ν Η Θ Ι Σ Τ Α Ζ Ω Α, Α Κ Ρ Α Ι Ε Σ Σ Υ Μ Π Ε Ρ Ι Φ Ο Ρ Ε Σ Τ Ο Μ Ο Σ Α

Α Σ Υ Ν Η Θ Ι Σ Τ Α Ζ Ω Α, Α Κ Ρ Α Ι Ε Σ Σ Υ Μ Π Ε Ρ Ι Φ Ο Ρ Ε Σ Τ Ο Μ Ο Σ Α Α Σ Υ Ν Η Θ Ι Σ Τ Α Ζ Ω Α, Α Κ Ρ Α Ι Ε Σ Σ Υ Μ Π Ε Ρ Ι Φ Ο Ρ Ε Σ Τ Ο Μ Ο Σ Α M a r t h a H o l m e s κ α ι M i c h a e l G u n t o n R u p e r t B a r r i n g ton, Ad a m C h a p m a n, Pa t r i c k M

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Εισαγωγή στην Ανατομία. 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης. Ανά----- τομή

ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Εισαγωγή στην Ανατομία. 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης. Ανά----- τομή ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι Μάθημα 1ο ΘΩΡΑΚΑΣ ΚΟΙΛΙΑ ΠΥΕΛΟΣ-ΠΕΡΙΝΕΟ ΡΑΧΗ Ροβίθης Μιχαήλ 500 Π.Χ Εισαγωγή στην Ανατομία 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης Ανά----- τομή Αριστοτέλης

Διαβάστε περισσότερα

Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου.

Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου. ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου. Διακρίνουμε τα εξής σχήματα - Οβάλ - Οβάλ μακρύ - Ορθογωνικό - Στρογγυλό - Τετραγωνικό - Τριγωνικό - Εξαγωνικό - Τραπεζοειδές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΜΣΣ- ΚΑΤΩ ΑΚΡΩΝ. ΤΣΑΟΥΣΗΣ Θ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Ειδικευόμενος Ιατρός

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΜΣΣ- ΚΑΤΩ ΑΚΡΩΝ. ΤΣΑΟΥΣΗΣ Θ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Ειδικευόμενος Ιατρός ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΜΣΣ- ΚΑΤΩ ΑΚΡΩΝ ΤΣΑΟΥΣΗΣ Θ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Ειδικευόμενος Ιατρός ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑΣ Η ΠΙΟ ΚΟΙΝΗ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΣΤΟ ΔΥΤΙΚΟ ΚΟΣΜΟ Η ΠΙΟ ΚΟΙΝΗ ΑΙΤΙΑ ΑΝΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Γενικό Λύκειο Ρεθύμνου

3 ο Γενικό Λύκειο Ρεθύμνου 3 ο Γενικό Λύκειο Ρεθύμνου Έκθεση Ερευνητικής Εργασίας Σίτλος Θέματος του Σμήματος Ενδιαφέροντος Σμήμα Ενδιαφέροντος-2 η Ομάδα 1) Η εξέλιξη του ανθρώπου και η εξέλιξη της διατροφής: βίοι παράλληλοι 2)

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία - Εφαρμογές ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ - ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ 1

Θεωρία - Εφαρμογές ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ - ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ 1 ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ Θεωρία - Εφαρμογές ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ - ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΜΟΡΙΑΚΟΥΣ Έπιλογή με βάση: ΔΕΙΚΤΕΣ Φαινοτυπικοί δείκτες Γενετικοί δείκτες Μοριακοί δείκτες (Πρωτεϊνικοί &

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητική ταξινόμηση. Κατηγορία 1. Κατηγορία ΙΙ (κάτω άκρα) Κατηγορία ΙΙ (άνω άκρα) Β έτος

Αθλητική ταξινόμηση. Κατηγορία 1. Κατηγορία ΙΙ (κάτω άκρα) Κατηγορία ΙΙ (άνω άκρα) Β έτος ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος Αθλητική ταξινόμηση Κατηγορία 1 Κατηγορία ΙΙ (κάτω άκρα) Κατηγορία ΙΙ (άνω άκρα) 1 .. Κατηγορία ΙΙΙ Κατηγορία IV.. Κατηγορία

Διαβάστε περισσότερα

5 ΛΥΚΕΙΟ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. H άρθρωση του ώμου

5 ΛΥΚΕΙΟ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. H άρθρωση του ώμου 5 ΛΥΚΕΙΟ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ H άρθρωση του ώμου Μαθητής Μ. Γεώργιος Ανατομία ώμου Τα κύρια οστά του ώμου είναι το βραχιόνιο και η ωμοπλάτη.η αρθρική κοιλότητα προστατεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΩΣ ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΑ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΔΡ. ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΛΑΒΡΥΤΙΝΟΣ, ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ, ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΟΣ, ΟΕΕ

Η ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΩΣ ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΑ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΔΡ. ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΛΑΒΡΥΤΙΝΟΣ, ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ, ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΟΣ, ΟΕΕ Η ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΩΣ ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΑ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΔΡ. ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΛΑΒΡΥΤΙΝΟΣ, ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ, ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΟΣ, ΟΕΕ Το πρόγραμμα εντάσσεται στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Τετάρτη 4 Ιουνίου 2014

Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Τετάρτη 4 Ιουνίου 2014 Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Τετάρτη 4 Ιουνίου 2014 ΘΕΜΑ Α Α1.δ Α2.γ Α3.β Α4.γ Α5.β ΘΕΜΑ Β Β1. 4,2,1,6,3,5 Β2. α. DNA πολυμεράση β. πριμόσωμα γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ 02.08.2012/EL. FCI-STANDARD N o 292 DOGO ARGENTINO

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ 02.08.2012/EL. FCI-STANDARD N o 292 DOGO ARGENTINO 02.08.2012/EL FCI-STANDARD N o 292 DOGO ARGENTINO Η παραπάνω φωτογραφία είναι απλά ένα παράδειγμα και δεν πρόκειται για το τυπικό της φυλής. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Από την αυθεντική έκδοση(ισπανικά) στα Αγγλικά: Κ.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Επώδυνα Mυοσκελετικά Σύνδρομα Άνω και Κάτω Άκρων

Επώδυνα Mυοσκελετικά Σύνδρομα Άνω και Κάτω Άκρων Επώδυνα Mυοσκελετικά Σύνδρομα Άνω και Κάτω Άκρων Δρ. Χρήστος Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Εργαστήριο Έρευνας Παθήσεων του Μυοσκελετικού Συστήματος, Πανεπιστήμιο Αθηνών Πόνος Μία δυσάρεστη αισθητική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΣΚΕΛΕΤΙΚΩΝ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΗΣ ΔΙΣΠΗΛΙΟ

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΣΚΕΛΕΤΙΚΩΝ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΗΣ ΔΙΣΠΗΛΙΟ ΕΙΡΗΝΗ Ι. ΠΕΤΡΟΥΤΣΑ * ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΣΚΕΛΕΤΙΚΩΝ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΗΣ ΔΙΣΠΗΛΙΟ Το Δισπηλιό είναι ένας λιμναίος οικισμός, στη λίμνη Ορεστίδα της Καστοριάς, ο οποίος κατοικήθηκε από το τέλος της Μέσης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΟΠΙΣΘΙΟ ΠΟΔΙ?

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΟΠΙΣΘΙΟ ΠΟΔΙ? ΕΙΔΗ ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΕΩΝ ΠΑΡΑΜΕΛΗΜΜΕΝΕΣ ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΟΠΙΣΘΙΟΥ ΠΟΔΙΟΥ Υπάρχει λύση; Δρ. Νικόλαος Γκουγκουλιάς ΡΑΙΒΟΤΗΤΑ ΒΛΑΙΣΟΤΗΤΑ ΡΑΙΒΟΤΗΤΑ ΒΡΑΧΥΝΣΗ ΙΠΠΟΠΟΔΙΑ ΚΟΙΛΟΠΟΔΙΑ Ορθοπαιδικός Χειρουργός Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

Από το βιβλίο του Δρ. Πέτρου Α. Πουλμέντη

Από το βιβλίο του Δρ. Πέτρου Α. Πουλμέντη Από το βιβλίο του Δρ. Πέτρου Α. Πουλμέντη Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στη βιολογική μηχανική Κεφάλαιο 2 Εκβιομηχανική των οστών Οι διαφάνειες που ακολουθούν Η ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Για να περιγράψουμε τα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΛΑΙΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗ ΜΙΝΩΙΚΗ ΚΡΗΤΗ

ΠΑΛΑΙΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗ ΜΙΝΩΙΚΗ ΚΡΗΤΗ ΠΑΛΑΙΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗ ΜΙΝΩΙΚΗ ΚΡΗΤΗ ΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΟΥ ΧΑΝΙΩΝ Γιαννίκου Αλίκη ΠΑΛΑΙΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ Η επιστήμη που διερευνά τις ασθένειες των προϊστορικών ανθρώπων αξιοποιώντας το σκελετικό υλικό. ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Συγγενείς ανωμαλίες κρανιοπροσωπικής. A. Κοτσίνας Επικ. Καθηγητής

Συγγενείς ανωμαλίες κρανιοπροσωπικής. A. Κοτσίνας Επικ. Καθηγητής Συγγενείς ανωμαλίες κρανιοπροσωπικής ανάπτυξης A. Κοτσίνας Επικ. Καθηγητής Φαρυγγικά τόξα Εμφανίζονται με κρανιοουραία αλληλουχία πέντε ζεύγη το πρώτο ζεύγος -την 22η ημέρα το δεύτερο και τρίτο ζεύγος

Διαβάστε περισσότερα

Adult Treatment In: The Alexander Discipline 297-320. Παρουσίαση Αργυρώ Κεχαγιά

Adult Treatment In: The Alexander Discipline 297-320. Παρουσίαση Αργυρώ Κεχαγιά Adult Treatment In: The Alexander Discipline 297-320 Παρουσίαση Αργυρώ Κεχαγιά Ορθοδοντική Θεραπεία Στόχος της ορθοδοντικής θεραπείας ανεξάρτητα από την ηλικία των ασθενών είναι βελτίωση της στοματικής

Διαβάστε περισσότερα

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό.

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Καθηγητής: Λοιπόν, πιστεύεις στον Θεό; Φοιτητής: Βεβαίως, κύριε. Καθ.: Είναι καλός ο

Διαβάστε περισσότερα

ιαµόρφωση περιβάλλοντα χώρου στο κτίριο του Πολιτιστικού Συλλόγου στον οικισµό της Ελιάς,.Ε. Γουβών

ιαµόρφωση περιβάλλοντα χώρου στο κτίριο του Πολιτιστικού Συλλόγου στον οικισµό της Ελιάς,.Ε. Γουβών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ /ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΗΜΟΣ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ ΗΜΟΣ: Χερσονήσου ΕΡΓΟ: ιαµόρφωση περιβάλλοντα χώρου στο κτίριο του Πολιτιστικού Συλλόγου στον οικισµό της Ελιάς,.Ε. Γουβών Προϋπολογισµός:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus)

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus) ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΑ ΕΙ Η ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ (Monachus monachus) Η Μεσογειακή Φώκια είναι το µόνο είδος φώκιας που συναντάται στη Μεσόγειο και αποτελεί ένα από τα πλέον απειλούµενα είδη θαλάσσιων θηλαστικών στον

Διαβάστε περισσότερα

Πλαστική Χειρουργική

Πλαστική Χειρουργική Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Πλαστική Χειρουργική Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β2 pc25 Μιχαήλου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ. Ένας «χάρτης» από λέξεις. αρθρώσεις. σκελετό. είναι γερό όταν. φροντίζουμε. για τη διατροφή μας. προσέχουμε.

ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ. Ένας «χάρτης» από λέξεις. αρθρώσεις. σκελετό. είναι γερό όταν. φροντίζουμε. για τη διατροφή μας. προσέχουμε. 103-112_22ENOTHTA5 4/3/2013 12:35 µµ Page 103 ENOTHTA 5 ENOTHTA 5 ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΚΑΙ ΠΡΟΣΕΧΟΥΜΕ ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ (Άτομο - Άνθρωπος) Ένας «χάρτης» από λέξεις μυς αρθρώσεις σκελετό άλλα όργανα: μάτια, έχει έχει έχει

Διαβάστε περισσότερα

Χατζηδαμιανός Θεόδωρος, Φυσικοθεραπευτής, Σακελλάρη Βασιλική, Φυσικοθεραπεύτρια, MSc, PhD.

Χατζηδαμιανός Θεόδωρος, Φυσικοθεραπευτής, Σακελλάρη Βασιλική, Φυσικοθεραπεύτρια, MSc, PhD. «Σχεδιασμός προγράμματος ασκήσεων σε άτομα τρίτης ηλικίας.» Χατζηδαμιανός Θεόδωρος, Φυσικοθεραπευτής, Σακελλάρη Βασιλική, Φυσικοθεραπεύτρια, MSc, PhD. Τμήμα Φυσικοθεραπείας, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΔΙΣΗ. Σοφία Α. Ξεργιά PT, MSc, PhD. Βάδιση Τμήμα Φυσικοθεραπείας

ΒΑΔΙΣΗ. Σοφία Α. Ξεργιά PT, MSc, PhD. Βάδιση Τμήμα Φυσικοθεραπείας ΒΑΔΙΣΗ Σοφία Α. Ξεργιά PT, MSc, PhD Βάδιση Τμήμα Φυσικοθεραπείας Ο ΚΥΚΛΟΣ ΒΑ ΙΣΗΣ Βάδιση Ορισμός Φυσιολογική Βάδιση= Η σειρά των σύνθετων ριθμικών κινήσεων του κορμού και των άκρων, η οποία έχει ως αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις για το σπίτι και για σένα! 0.5 5. μελετούμε τους ζωντανούς οργανισμούς; Τρόποι μελέτης των ζωντανών οργανισμών Επιστημονική μέθοδος

Ασκήσεις για το σπίτι και για σένα! 0.5 5. μελετούμε τους ζωντανούς οργανισμούς; Τρόποι μελέτης των ζωντανών οργανισμών Επιστημονική μέθοδος Προγραμματισμός Διδακτέας Ύλης Βιολογίας Α Γυμνασίου 2012-2013 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Ενότητα Δραστηριότητες Βασικές Έννοιες Δ/κές Π/δοι Γνωριμία Εισαγωγικές σελίδες Γνωριμία με το βιβλίο μου 1 1 Ενότητα 1: Η Βιολογία

Διαβάστε περισσότερα

2ο φύλο του ζωικού βασιλείου ( ~100.000 είδη) Μεγαλύτερο ασπόνδυλο

2ο φύλο του ζωικού βασιλείου ( ~100.000 είδη) Μεγαλύτερο ασπόνδυλο 2ο φύλο του ζωικού βασιλείου ( ~100.000 είδη) Μεγαλύτερο ασπόνδυλο Απολιθώματα πολλά και σε όλο το γεωλογικό χρόνο Οικοσυστήματα Μέγεθος Διάρκεια ζωής Θηρευτές χρήσεις από τον άνθρωπο κόσμηματα τέχνη

Διαβάστε περισσότερα

Η αναγέννηση µηδενίζει το ηλικιακό ρολόι; Εκτίµηση της κυτταρικής γήρανσης σε αναγεννηµένα όργανα.

Η αναγέννηση µηδενίζει το ηλικιακό ρολόι; Εκτίµηση της κυτταρικής γήρανσης σε αναγεννηµένα όργανα. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ 2011 Η αναγέννηση µηδενίζει το ηλικιακό ρολόι; Εκτίµηση της κυτταρικής γήρανσης σε αναγεννηµένα όργανα. Μιχάλης Αβέρωφ (επιστ. υπεύθυνος) Ινστιτούτο Μοριακής Βιολογίας και

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠANEΠIΣTHMIO IΩANNINΩN - IATPIKH ΣXOΛH TOMEAΣ YΓEIAΣ TOY ΠAIΔIOY T.Θ. 1186, 451 10 IΩANNINA, - Tηλ. 2651-007544 - Fax: 2651-007032 Ηλ. ταχυδροµείο: paediatr@cc.uoi.gr - Ιστός: http://users.uoi.gr/paediatr

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 4Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδος-Ειδικότητες: ΠΕ 18.24 ΕΡΓΑΣΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ, ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΠΑΛΑΣΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΠΑΛΑΣΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ RA DEC MAG ΕΙΔΟΣ ΑΠΟΣΤΑΣΗ ΣΕ Ε.Φ. ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΠΑΛΑΣΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Mizar / Alcor 13.23.9 +54.56 2.1/4.0 Τριπλό 78 ΣΗΜΕΙΩΣΗ 1. άστρο ξ UMa 11.18.2 +31.32 4.3/4.8 Διπλό 27

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνευτική της Νεολιθικής Ειδωλοπλαστικής

Ερμηνευτική της Νεολιθικής Ειδωλοπλαστικής Ερμηνευτική της Νεολιθικής Ειδωλοπλαστικής ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΣΚΕΨΗ Οι τεράστια ανθρώπινη ικανότητα για μάθηση διακρίνει τον άνθρωπο από όλα τα άλλα γένη. Στην απώτερη Προϊστορία, η εξέλιξη της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας. Έξι μήνες από την έναρξη λειτουργίας του Μουσείου. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ (Ά εξάμηνο 2013)

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας. Έξι μήνες από την έναρξη λειτουργίας του Μουσείου. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ (Ά εξάμηνο 2013) Βρείτε στο Ενημερωτικό Δελτίο: Τα νέα Εκπαιδευτικά Προγράμματα του Μουσείου για ενήλικες και παιδιά. ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Ιανουάριος 2013 Τεύχος 1 Έξι μήνες από την έναρξη λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ Αισθητικότητα ονομάζεται η ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε αφενός το εξωτερικό μας περιβάλλον και το ίδιο μας το σώμα,

Διαβάστε περισσότερα

. (Ασκήσεις προς αποφυγή)

. (Ασκήσεις προς αποφυγή) ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωσημεθοδολογία-προγραμματισμός

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις δομικών δεδομένων βιολογικών μακρομορίων

Βάσεις δομικών δεδομένων βιολογικών μακρομορίων Βάσεις δομικών δεδομένων βιολογικών μακρομορίων Vasilis Promponas Bioinformatics Research Laboratory Department of Biological Sciences University of Cyprus Εισαγωγή Βασικές αρχές δομής πρωτεϊνών και νουκλεϊκών

Διαβάστε περισσότερα

Ελλούλ Ιωάννης, Νευρολόγος, Λέκτορας Νευρολογίας. Τηλ. 2610999495, 2610992997, 6944746083

Ελλούλ Ιωάννης, Νευρολόγος, Λέκτορας Νευρολογίας. Τηλ. 2610999495, 2610992997, 6944746083 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΝΟΣΟ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ Πρόγραµµα Λειτουργικής Νευροχειρουργικής Πανεπιστηµίου Πατρών Μαρκάκη Έλλη Ειδικ. Νευρολόγος Ελλούλ Ιωάννης,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΑΙΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΜΕ 4 ΧΟΡΔΕΣ. ΟΤΑΝ ΜΕ ΠΡΩΤΟΕΦΙΑΞΑΝ ΕΙΧΑ 2 ΜΕΓΕΘΗ, ΑΛΛΑ ΠΕΡΙΠΟΥ ΤΟ 1800 ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΜΟΥ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΘΗΚΕ.

ΜΕΣΑΙΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΜΕ 4 ΧΟΡΔΕΣ. ΟΤΑΝ ΜΕ ΠΡΩΤΟΕΦΙΑΞΑΝ ΕΙΧΑ 2 ΜΕΓΕΘΗ, ΑΛΛΑ ΠΕΡΙΠΟΥ ΤΟ 1800 ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΜΟΥ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΘΗΚΕ. Εικόνα 1 ΒΙΟΛΙ ΕΙΜΑΙ ΕΝΑ ΕΓΧΟΡΔΟ ΜΕ 4 ΧΟΡΔΕΣ. ΤΑ ΚΛΕΙΔΙΑ ΣΤΟ «ΚΕΦΑΛΙ» ΜΟΥ ΤΑ Ι ΓΙΑ ΝΑ ΚΟΥΡΔΙΖΟΥΝ ΤΙΣ ΧΟΡΔΕΣ ΜΟΥ. ΠΑΡΑΓΩ ΗΧΟ ΟΤΑΝ ΟΙ ΧΟΡΔΕΣ ΜΟΥ ΠΙΕΖΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΟΤΑΝ ΤΟ ΔΟΞΑΡΙ ΤΙΣ ΧΑΪΔΕΥΕΙ. ΕΦΕΥΡΕΘΗΚΑ ΓΥΡΩ

Διαβάστε περισσότερα