Καντινταιμία στη Μονάδα Εντατικής Νοσηλείας Παίδων: Επιδημιολογία και αντιμετώπιση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Καντινταιμία στη Μονάδα Εντατικής Νοσηλείας Παίδων: Επιδημιολογία και αντιμετώπιση"

Transcript

1 Παιδιατρικ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 3 7 Α ΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Καντινταιμία στη Μονάδα Εντατικς Νοσηλείας Παίδων: Επιδημιολογία και αντιμετώπιση Λ. Βογιατζ, Ε. Ροηλίδης Γ Παιδιατρικ Κλινικ Α.Π.Θ., Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Candidemia in Pediatric Intensive Care Unit: Epidemiology and management. Vogiatzi L, Roilides E 3 rd Dept of Pediatrics, Aristotle University of Thessaloniki, Hippokration Hospital, Thessaloniki, Greece Περίληψη: H καντινταιμία είναι λοίμωξη που παρουσιάζει υψηλ θνησιμότητα και νοσηρότητα, ιδιαίτερα σε παιδιά που νοσηλεύονται σε Μονάδες Εντατικς Νοσηλείας (ΜΕΘ). Η συχνότητά της συνεχώς αυξάνεται παράλληλα με την εκτεταμένη χρση αντιβιοτικών ευρέως φάσματος και τη νοσηλεία όλο και βαρύτερων περιστατικών, όπως κακοθειες, μακρόχρονη νοσηλεία στη ΜΕΘ, μεταμόσχευση. Το στέλεχος που συχνότερα ευθύνεται παραμένει η Candida albicans, αν και τα τελευταία χρόνια καταγράφεται συνεχώς αυξανόμενη εμφάνιση nonalbicans στελεχών. Θεραπεία πρώτης εκλογς είναι η φλουκοναζόλη μια εχινοκανδίνη για μη ουδετεροπενικούς ασθενείς με ταυτόχρονη αφαίρεση τυχόν κεντρικών φλεβικών καθετρων, ενώ για ουδετεροπενικούς ασθενείς προτείνονται λιπιδικά σκευάσματα αμφοτερικίνης Β εχινοκανδίνη. Η έγκαιρη διάγνωση, η κατάλληλη θεραπεία αλλά και η πρόληψη συνιστούν τους ακρογωνιαίους λίθους για βελτίωση της έκβασης. Abstract: Candidemia is characterized by high morbidity and mortality, especially in children admitted in Pediatric Intensive Care Unit (PICU). The wide use of broad-spectrum antibiotics, along with the increased prevalence of susceptible hosts who receive long- term intensive care or therapies associated with transplantation or cancer, has contributed to the continuously increasing frequency of candidemia. Candida albicans is still the most prevalent species although a constantly increasing frequency of non-albicans strains is recorded over the last decades. First choice therapy is fluconazole or an echinocandin for nonneutropenic patients with simultaneous removal of possible central venous catheters; whereas, for neutropenic patients lipid formulations of amphotericin B or echinocandins. Early diagnosis, appropriate therapy and prevention are the cornerstones for the improvement of outcome. Λέξεις-Κλειδιά: μυκηθαιμία, Candida, ΜΕΘ Παίδων Key-words: fungemia, Candida, PICU 1. Εισαγωγ Η καντινταιμία είναι λοίμωξη με υψηλ θνησιμότητα και νοσηρότητα ιδιαίτερα σε συγκεκριμένες ομάδες ασθενών όπως οι ανοσοκατασταλμένοι και οι βαρέως πάσχοντες 1-3. Στη Μονάδα Εντατικς Θεραπείας (ΜΕΘ) αντιπροσωπεύει το 15% των νοσοκομειακών λοιμώξεων και η συνολικ θνησιμότητα κυμαίνεται από 20-60% ανάλογα με τη μελέτη και τον πληθυσμό στον οποίο αναφέρεται, ενώ η αποδιδόμενη θνησιμότητα φτάνει το 47% στους ενλικες 4-7. Τα παιδιά που νοσηλεύονται σε ΜΕΘ παίδων αποτελούν μια ιδιαίτερη ομάδα ασθενών που οι διαφορές τους στην επιδημιολογία, τα υποκείμενα νοσματα, την επίπτωση στελεχών Candida, τη θεραπεία και την έκβαση σε σχέση με τους ενλικες επιβάλλουν την μελέτη τους ως ξεχωριστ κατηγορία 8.

2 8 Παιδιατρικ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 3 2. Επιδημιολογία Καθώς το επίπεδο των παρεχόμενων ιατρικών υπηρεσιών στα παιδιά με σοβαρά και χρόνια νοσματα βελτιώνεται, αυξάνεται και ο αριθμός των παιδιών που νοσηλεύονται σε ΜΕΘ, υποβάλλονται σε μεταμόσχευση και λαμβάνουν ανοσοκατασταλτικά αντιβιοτικά ευρέως φάσματος 9,10. Το γεγονός αυτό μάλλον εξηγεί και την αύξηση των περιστατικών διηθητικών μυκητιάσεων που παρατηρούνται διεθνώς. Χαρακτηριστικ της αύξησης της συχνότητας της καντινταιμίας είναι η μελέτη του Abelson και συν που αναφέρει αύξηση κατά 91% της μυκηθαιμίας (85% λόγω Candida spp.) στην περίοδο συγκριτικά με την περίοδο (μέση τιμ 13,0 έναντι 6,8 περιπτώσεων ανά έτος) σε τριτοβάθμιο νοσοκομείο των ΗΠΑ 11. Σε προοπτικ μελέτη που έγινε σε διάστημα 6 ετών στις ΗΠΑ και συμμετείχαν 49 νοσοκομεία, η Candida ταν το τρίτο συχνότερο αίτιο μικροβιαιμίας σε παιδιά μετά τον αρνητικό στην κοαγκουλάση σταφυλόκοκκο και τον εντερόκοκκο, αποτελώντας το 9% του συνόλου 12. Σε μελέτη που παρουσίαζε συγκεντρωτικά δεδομένα σε 35 ΜΕΘ παίδων, η Candida ταν το 4 ο σε συχνότητα αίτιο μικροβιαιμίας 13. Τα τελευταία χρόνια μεταβολ στην επιδημιολογία παρουσιάζει και η επιμέρους συχνότητα των υπεύθυνων στελεχών Candida. Τόσο στα παιδιά όσο και στους ενλικες το στέλεχος C. albicans είναι το πρώτο σε συχνότητα, με δεύτερη σε σειρά συχνότητας στα παιδιά την Candida parapsilosis. Ωστόσο, ενώ μέχρι τη δεκαετία του 90 το κυρίαρχο στέλεχος ταν η C. albicans που υπερτερούσε έναντι όλων των άλλων στελεχών, τις 2 τελευταίες δεκαετίες καταγράφεται παγκόσμια αύξηση των non-c. albicans στελεχών (Πίνακας 1). Υπεύθυνη για αυτό το φαινόμενο θεωρείται η ευρεία χρση αντιμυκητιακών θεραπευτικά ως προφύλαξη σε ομάδες ασθενών υψηλού κινδύνου 14-16, ενώ έχει μεγάλη κλινικ σημασία, καθώς κάποια από αυτά τα στελέχη εμφανίζουν αυξημένη αντοχ στη φλουκοναζόλη και στις εχινοκανδίνες 14,17,18. Η επίπτωση των στελεχών που απομονώνονται σε περιπτώσεις καντινταιμίας ποικίλει ανάλογα με το νοσηλευτικό ίδρυμα, τον υπό μελέτη πληθυσμό, τα υποκείμενα νοσματα και την πιθαν προηγούμενη χοργηση αντιμυκητιακών 19,20. Συγκεκριμένα, η C. albicans απαντάται συχνότερα σε μικρότερες ηλικίες 21 και είναι συχν στα νεογνά πιθανώς λόγω κάθετης μετάδοσης από τη μητέρα 9, αν και αυτό παρουσιάζει μεταβολ τα τελευταία χρόνια με την C. parapsilosis να είναι εξίσου συχν 22. Παιδιατρικοί ογκολογικοί ασθενείς προσβάλλονται συχνότερα από non-c. albicans στελέχη 19 πιθανώς λόγω της συχνότερης προφυλακτικς εμπειρικς χοργησης αντιμυκητιακών 11,22. Μεταξύ των non-c. albicans στελεχών, η C. parapsilosis έχει συσχετιστεί με παρουσία ενδαγγειακών καθετρων, πιθανώς λόγω της ιδιότητάς της να σχηματίζει βιομεμβράνες (biofilms) και να αποικίζει ξένα σώματα 23. Επίσης αυτό το είδος έχει ενοχοποιηθεί για επιδημίες σε συγκεκριμένα ιδρύματα 24,25 καθώς έχει τεκμηριωθεί η οριζόντια μετάδοσ του από ασθεν σε ασθεν, και από τα χέρια του προσωπικού σε ασθενείς 9. Στη μελέτη των Almirante και συν 22 ως ανεξάρτητοι παράγοντες κινδύνου για καντινταιμία από C. parapsilosis βρέθηκαν η νεογνικ ηλικία (ΟR 7,5 P=0,002), προηγηθείσα μεταμόσχευση (OR 9,2 P=0,005), προηγηθεί- Πίνακας 1 Επιδημιολογία διαφόρων στελεχών Candida Μελέτη Χρονικ περίοδος n C. albicans C. parapsilosis C. tropicalis C. glabrata C. krusei Άλλα Stamos και συν(60) α Abelson JA και συν(11) α < Levy και συν(62) α Pappas και συν(16) α Singhi και συν(63) α Colombo και συν(64) α Blyth και συν(8) α Dutta και συν(65) α ,2 23,9 14,8 6,5 Almirante και συν(56) β Horn και συν(61) β ,6 15,7 8,1 26,0 2,5 α: παιδιά, β: παιδιά και ενλικες

3 Παιδιατρικ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 3 9 σα χοργηση αντιμυκητιακών (OR 5,4 P=0,002) και παρεντερικ διατροφ (OR 2,2 P=0,028). Σχετικά με τα άλλα είδη, η C. krusei και η C. tropicalis φαίνεται να απαντώνται συχνότερα σε ουδετεροπενικούς, μεταμοσχευμένους και ογκολογικούς ασθενείς ενώ η C. glabrata απαντάται συχνότερα σε χειρουργικούς ασθενείς και ασθενείς μεγαλύτερης ηλικίας 9, Παθοφυσιολογία Η Candida αποτελεί μέρος της φυσιολογικς χλωρίδας, ενώ ο αποικισμός του δέρματος και των βλεννογόνων είναι σπάνιος σε φυσιολογικές συνθκες 27. Ο αποικισμός αποτελεί προϋπόθεση για την ανάπτυξη καντιντίασης και επέρχεται κατόπιν μεταβολών στην ισορροπία της μικροβιακς χλωρίδας που προάγουν την υπερανάπτυξη της Candida στο δέρμα και τους βλεννογόνους 31. Επίσης η Candida μπορεί να διαπεράσει τον εντερικό φραγμό, κυρίως σε περιπτώσεις όπου χάνεται η ακεραιότητά του και να εισέλθει στην κυκλοφορία του αίματος 32,33. Στη συνέχεια η συνύπαρξη άλλων παραγόντων που αφορούν στην άμυνα του ξενιστ, όπως η ουδετεροπενία, ευνοεί την αιματογεν διασπορά της 1,34. Επίσης έχει αναφερθεί η εξωγενς νοσοκομειακ μετάδοση της Candida 24,25, ενώ μπορεί να συνυπάρχει ενδογενς και εξωγενς αποικισμός. 4. Παράγοντες κινδύνου Με βάση την παθοφυσιολογία της καντινταιμίας οι κυριότεροι παράγοντες κινδύνου αφορούν στην άμυνα του οργανισμού, την ακεραιότητα των φραγμών και το βαθμό αποικισμού του ασθεν. Είναι σαφές ότι τα παιδιά που νοσηλεύονται σε ΜΕΘ πάσχουν, στην πλειοψηφία τους, από όλα τα ανωτέρω. Ο αποικισμός του ασθεν με Candida σε οποιοδποτε σημείο του σώματος φαίνεται να είναι ένα βμα που προηγείται της συστηματικς λοίμωξης 2,35, ενώ στις περισσότερες περιπτώσεις το στέλεχος που αποικίζει τον ασθεν είναι υπεύθυνο και για την αιματογεν λοίμωξη 11,29,36. Σε προοπτικ μελέτη των Singhi και συν η παρουσία αποικισμού ταν ισχυρός ανεξάρτητος παράγοντας για ανάπτυξη καντινταιμίας (OR 5,1 95% CI 1,01-25,6, p=0,48) 37. Τον αποικισμό με Candida και την ανάπτυξη καντινταιμίας στη συνέχεια ευνοεί και η εκτεταμένη χρση αντιβιοτικών ευρέως φάσματος που καταστρέφουν την φυσιολογικ χλωρίδα του ασθενούς 31. Το είδος των αντιβιοτικών, με έμφαση σε αυτά που δρουν έναντι αναερόβιων μικροοργανισμών καθώς και η διάρκεια χοργησς τους, αναγνωρίζονται ως σημαντικοί παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη καντινταιμίας 10. Ένας άλλος ιδιαίτερα σημαντικός παράγοντας για ανάπτυξη καντινταιμίας φαίνεται ότι είναι η χρση ενδαγγειακών καθετρων και μάλιστα κεντρικών φλεβικών καθετρων (ΚΦΚ). Η Candida προσκολλάται στις επιφάνειες των καθετρων και πολλαπλασιάζεται σχηματίζοντας βιομεμβράνες που δύσκολα προσβάλλονται από τα αντιμυκητιασικά δημιουργώντας έτσι μια συνεχιζόμενη εστία λοίμωξης 36. Πρόσφατη μεγάλη μελέτη στην Αυστραλία που αφορούσε ενλικες, παιδιά και νεογνά έδειξε ότι η παρουσία ΚΦΚ ευθυνόταν για το 70% των περιπτώσεων καντινταιμίας στα παιδιά, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό ταν 58% και 44% στα νεογνά και στους ενλικες 8. Στη μελέτη των Ζaoutis και συν 10 η παρουσία ΚΦΚ ταν ισχυρός ανεξάρτητος παράγοντας για εμφάνιση καντινταιμίας (OR 30,4, 95% CI 7,7-119,5). Πληθυσμός υψηλού κινδύνου για ανάπτυξη καντινταιμίας είναι παιδιά που πάσχουν από επίκτητες ανοσοανεπάρκειες, έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση πάσχουν από κακοθειες και υποβάλλονται σε ανοσοκατασταλτικές θεραπείες. Σ αυτά τα παιδιά συχνά συνυπάρχει και ουδετεροπενία που παίζει σημαντικό ρόλο στην παθογένεια των διηθητικών μυκητιακών λοιμώξεων 9. Άλλοι παράγοντες κινδύνου για ανάπτυξη καντινταιμίας είναι η χοργηση παρεντερικς διατροφς που προκαλεί ατροφία του γαστρεντερικού βλεννογόνου, ανοσοκαταστολ και ευνοεί την ανάπτυξη των μυκτων 36, ενώ μπορεί να λειτουργσει και ως εστία λοίμωξης σε περιπτώσεις επιδημιών 25, η προηγηθείσα βακτηριακ λοίμωξη, η ενδοτραχειακ διασωλνωση, η παρουσία ουροκαθετρα, η μετάγγιση αίματος, η αιμοδιύλιση, η πρόσφατη εγχείρηση, ειδικά στην περιοχ της κοιλιακς χώρας και η χοργηση κορτικοστεροειδών 9. Είναι σαφές ότι όλοι οι παράγοντες κινδύνου που αναφέρθηκαν υπάρχουν συχνότατα κατά τη νοσηλεία των παιδιών στη ΜΕΘ, ενώ κάποιοι άλλοι (ενδοτραχειακ διασωλνωση, παρουσία ουροκαθετρα, ΚΦΚ, χοργηση ευρέως φάσματος αντιβιοτικών), είναι σχεδόν συνυφασμένοι μ αυτν. Καθώς η νοσηλεία στη ΜΕΘ παρατείνεται, η

4 10 Παιδιατρικ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 3 έκθεση στους παράγοντες κινδύνου μεγαλώνει, αυξάνοντας τον κίνδυνο καντινταιμίας. Στη μελέτη των Ζaoutis και συν 10 ο μέσος χρόνος παραμονς στη ΜΕΘ για τα παιδιά που ανέπτυξαν καντινταιμία ταν 35 μέρες σε σχέση με 2,2 μέρες για τους μάρτυρες (παιδιά που νοσηλεύτηκαν στη ΜΕΘ και δεν ανέπτυξαν καντινταιμία). 5. Διάγνωση Η έγκαιρη διάγνωση της καντινταιμίας προκειμένου να ξεκινσει όσο το δυνατό νωρίτερα η θεραπευτικ αγωγ παίζει καθοριστικό ρόλο στην έκβαση των ασθενών 38,39. Δυστυχώς η διάγνωση των διηθητικών μυκητιακών λοιμώξεων παραμένει προβληματικ και συχνά καθυστερεί. Τα κλινικά σημεία είναι μη ειδικά και η απομόνωση του μύκητα σε καλλιέργεια αίματος παραμένει η κύρια μέθοδος διάγνωσης. Ωστόσο η ευαισθησία της είναι αρκετά χαμηλ και αναφέρεται κάτω από το 50% 40,41. Τα τελευταία χρόνια το επιστημονικό ενδιαφέρον έχει στραφεί σε νέες μεθόδους διάγνωσης που υπόσχονται μεγαλύτερη ευαισθησία και ταχύτερα αποτελέσματα. Αυτές περιλαμβάνουν ορολογικούς δείκτες όπως η β-(1,3)-d-γλυκάνη, η μαννάνη, τα αντισώματα Candida καθώς και ανίχνευση του DNA του μύκητα με PCR. Από αυτές τις μεθόδους μόνο η μέτρηση της β-(1,3)-d-γλυκάνης συμπεριλαμβάνεται στις συστάσεις της Αμερικάνικης Εταιρείας Λοιμώξεων (IDSA) για τη διάγνωση των διηθητικών μυκητιακών λοιμώξεων το Σημαντικ για τον κλινικό γιατρό είναι η εντόπιση των ασθενών που ανκουν σε ομάδα υψηλού κινδύνου για εμφάνιση καντινταιμίας, η στεν παρακολούθησ τους για εμφάνιση κλινικών εργαστηριακών σημείων μυκητιακς λοίμωξης και η θέσπιση κριτηρίων για την προφυλακτικ πρώιμη θεραπεία επιλεγμένων ασθενών. 6 Αντιμετώπιση καντινταιμίας στη Μονάδα Εντατικς Θεραπείας Παίδων Η αντιμετώπιση της καντινταιμίας σε παιδιά που νοσηλεύονται στη ΜΕΘ περιλαμβάνει, ανάλογα με την κλινικ περίπτωση, τις εξς επιλογές προσέγγισης: α) προφύλαξη, β) εμπειρικ θεραπεία, γ) πρώιμη με βάση την εκτίμηση έμμεσων δεικτών (pre-emptive) θεραπεία και τέλος δ) στοχευμένη θεραπεία μετά από θετικ καλλιέργεια αίματος άλλων, φυσιολογικά στείρων, περιοχών. Οδηγός στην επιλογ της καταλληλότερης προσέγγισης για κάθε παιδί είναι η γνώση του βαθμού επικινδυνότητας που έχει για να αναπτύξει τη συγκεκριμένη λοίμωξη. Στοιχεία που πρέπει να ληφθούν υπόψη είναι τα υπάρχοντα επιδημιολογικά δεδομένα, η παρουσία παραγόντων κινδύνου για ανάπτυξη καντινταιμίας στον συγκεκριμένο ασθεν και βέβαια η επιδημιολογία της εκάστοτε ΜΕΘ. 6.1 Προφυλακτικ θεραπεία Η προφύλαξη αφορά στην χοργηση αντιμυκητιακού φαρμάκου σε ασθεν χωρίς κανένα στοιχείο λοίμωξης, με βάση την παρουσία ισχυρών παραγόντων κινδύνου. Οι οδηγίες της IDSA (2009) 42 σχετικά με τη χοργηση αντιμυκητιακών προφυλακτικά αφορούν α) μετεγχειρητικούς ασθενείς έπειτα από μεταμόσχευση πατος, παγκρέατος, και λεπτού εντέρου, β) ουδετεροπενικούς ασθενείς έπειτα από χημειοθεραπεία, και ουδετεροπενικούς ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων για όσο καιρό διαρκεί η ουδετεροπενία, γ) ασθενείς υψηλού κινδύνου που νοσηλεύονται σε μονάδες εντατικς θεραπείας με υψηλό επιπολασμό καντινταιμίας. Το φάρμακο εκλογς είναι κυρίως η φλουκοναζόλη σε δόση 8-12 mg/kg/24 h ενώ προτείνονται επίσης η ποσακοναζόλη, η βορικοναζόλη, η κασποφουγκίνη και η μικαφουγκίνη, αν και η πρώτη δεν συστνεται για παιδιά <12 χρ (Πίνακας 2). Πίνακας 2 Προτεινόμενη προφυλακτικ αντιμυκητιακ αγωγ σε ειδικές ομάδες ασθενών. Ομάδα ασθενών Προτεινόμενη αγωγ Λπτες συμπαγών οργάνων (μεταμοσχευθέντες) Φλουκοναζόλη 8-12 mg/kg/h L-AmB 1 mg/kg/μέρα παρά μέρα Νοσηλευόμενοι σε ΜΕΘ με υψηλό επιπολασμό καντινταιμίας α Φλουκοναζόλη 8-12 mg/kg/h Ουδετεροπενικοί ασθενείς μετά χημειοθεραπεία καθώς Φλουκοναζόλη 8-12 mg/kg/h και μετά μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Βορικοναζόλη 5-7 mg/kg x 2 Κασποφουγκίνη: δόση εφόδου 70mg/m 2 και μετά 50mg/m 2 Μικαφουγκίνη 1 mg/kg/h α : κυρίως για πρόωρα νεογνά. Αναφέρεται σε ΜΕΘ με υψηλ συχνότητα (>10%) καντινταιμίας. πηγές:(42,66)τροποποιημένο για παιδιά

5 Παιδιατρικ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, Πρώιμη (pre-emptive) /Εμπειρικ θεραπεία Με δεδομένη την χαμηλ ευαισθησία της καλλιέργειας αίματος στη διάγνωση της καντινταιμίας και την υψηλ θνητότητα αυτς της λοίμωξης σε βαρέως πάσχοντες αρρώστους, η οποία φαίνεται μάλιστα να συσχετίζεται με καθυστερημένη έναρξη θεραπείας 38, είναι αποδεκτ η χοργηση αντιμυκητιακς αγωγς σε ασθενείς ακόμη και όταν δεν υπάρχει εργαστηριακά αποδεδειγμένη λοίμωξη. Η εμπειρικ θεραπεία, στο περιβάλλον της ΜΕΘ, αναφέρεται στη χοργηση αντιμυκητιακς αγωγς σε σηπτικούς ασθενείς, στους οποίους δεν έχει απομονωθεί υπεύθυνος μικροβιακός παράγων και των οποίων η κλινικ κατάσταση δεν βελτιώνεται παρά τη χοργηση κατάλληλης αντιμικροβιακς αγωγς. Η πρώιμη (pre-emptive) θεραπεία αφορά στη χοργηση αντιμυκητιακς αγωγς σε ασθενείς με αυξημένο κίνδυνο για εμφάνιση καντινταιμίας με βάση την εκτίμηση έμμεσων δεικτών (π.χ. ορολογικοί δείκτες, βαθμός αποικισμού) 43. Η διάκριση ανάμεσα στις δύο παραπάνω προσεγγίσεις δεν είναι σαφς σε πολλές μελέτες. Ουσιαστικά η έννοια της πρώιμης παρέμβασης προέκυψε από την ανάγκη να εντοπισθούν και να θεραπευθούν αποτελεσματικότερα οι ασθενείς που βρίσκονται σε κίνδυνο για εμφάνιση καντινταιμίας αποφεύγοντας την αλόγιστη υπερ-θεραπεία μεγάλου αριθμού ασθενών, πρακτικ που εκτός από την τοξικότητα της θεραπείας μπορεί να ευνοεί και την ανάπτυξη ανθεκτικών στελεχών. Στους ενλικες έχουν προταθεί διάφορα μοντέλα πρόβλεψης και εκτίμησης του κινδύνου για καντινταιμία που έχει κάποιος ασθενς που συνδυάζουν την παρουσία παραγόντων κινδύνου με το βαθμό του αποικισμού από Candida σε διάφορα σημεία Όσον αφορά στα παιδιά, στη μελέτη των Singhi και συν, παράγοντες πρόβλεψης για ανάπτυξη καντινταιμίας ταν η παρουσία αποικισμού (OR 5,1 CI 1,01-25,6 p=0,048) και το PRISM (Pediatric Risk of Mortality) score (OR 1,3 CI 1,02-1,6 p=0,034) 37. Πρόσφατα οι Ζaoutis και συν παρουσίασαν ένα κλινικό μοντέλο πρόβλεψης καντινταιμίας σε παιδιά που νοσηλεύονται σε ΜΕΘ με βάση συνδυασμό συγκεκριμένων παραγόντων κινδύνου. Η προβλεπόμενη πιθανότητα για ανάπτυξη καντινταιμίας για διάφορους συνδυασμούς παραγόντων κινδύνου κυμαινόταν μεταξύ 10,7% και 46% 47. Ωστόσο για την ασφαλ και ευρεία χρση κλινικών μοντέλων πρόβλεψης χρειάζονται καλά σχεδιασμένες πολυκεντρικές μελέτες προκειμένου αυτά να σταθμιστούν. 6.3 Στοχευμένη θεραπεία Η θεραπεία της καντινταιμίας βασίζεται στην απομάκρυνση πιθανών εστιών λοίμωξης και στην έναρξη κατάλληλης αντιμυκητιακς αγωγς 36. Σε μη ουδετεροπενικούς αρρώστους η πιθανότερη εστία λοίμωξης είναι οι ενδαγγειακοί καθετρες (κεντρικοί φλεβικοί αρτηριακοί καθετρες), ενώ στους ουδετεροπενικούς αρρώστους συχνότερη αιτία θεωρείται η ενδογενς χλωρίδα του αρρώστου. Η παρουσία ενδαγγειακών καθετρων έχει βρεθεί ότι αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για καντινταιμία 2, σημαντικό παράγοντα για αιματογεν διασπορά 47, ενώ η μη αφαίρεσ τους επηρεάζει σημαντικά την έκβαση της θεραπείας 48,49. Ωστόσο σε πολλές περιπτώσεις βαρέως πασχόντων παιδιών, η απόφαση για αφαίρεση ΚΦΚ μπορεί να είναι εξαιρετικά δύσκολη λόγω της κλινικς κατάστασης αλλά και τεχνικών δυσκολιών αγγειακς πρόσβασης. Οι οδηγίες της IDSA (2009) είναι να αφαιρούνται οι ενδαγγειακοί καθετρες σε μη ουδετεροπενικούς αρρώστους σε περίπτωση καντινταιμίας ενώ σε ουδετεροπενικούς αρρώστους το ζτημα να εξετάζεται ανά περίπτωση 42. Τα διαθέσιμα φάρμακα για τη θεραπεία της καντινταιμίας ανκουν σε 3 κατηγορίες: τις αζόλες, τα πολυένια με κύριο εκπρόσωπο την αμφοτερικίνη Β και τις εχινοκανδίνες. Οι επίσημες συστάσεις για τη θεραπεία της καντινταιμίας σε ασθεν της ΜΕΘ ανά περίπτωση συνοψίζονται στον Πίνακα 3. Ωστόσο η απουσία δεδομένων σχετικά με την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα των νεότερων φαρμάκων αλλά και διαφορές στην φαρμακοκινητικ τους στα παιδιά σε σχέση με τους ενλικες διαφοροποιούν την θεραπευτικ πρακτικ στα παιδιά. Σε κάθε περίπτωση συστνεται η τροποποίηση της θεραπείας ανάλογα με την κλινικ ανταπόκριση του ασθενούς και τα αποτελέσματα της τυποποίησης και του ελέγχου της ευαισθησίας του υπεύθυνου στελέχους στα αντιμυκητιακά Αζόλες Η φλουκοναζόλη, η ιτρακοναζόλη, η βορικοναζόλη και η ποσακοναζόλη είναι οι αζόλες που κυρίως χρησιμοποιούνται στη θεραπεία της καντινταιμίας. Δρουν μέσω αναστολς των ενζύμων του κυττοχρώματος Ρ450 και μπορεί να παρουσιάσουν ηπατοτοξικότητα. Είναι δραστικές έναντι των περισσοτέρων στελεχών Candida ωστόσο έχουν περιγραφεί ανθεκτικά στελέχη μετά τη χρση τους ως προφυλακτικ

6 12 Παιδιατρικ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 3 Πίνακας 3 Συστάσεις για θεραπεία καντινταιμίας σε παιδιά Κατάσταση/ κατηγορία αρρώστων Καντινταιμία Μη ουδετεροπενικοί ασθενείς Ουδετεροπενικοί ασθενείς Εμπειρικ θεραπεία καντιντίασης Μη ουδετεροπενικοί ασθενείς Ουδετεροπενικοί ασθενείς Θεραπεία 1 ης εκλογς 2 ης εκλογς Φλουκοναζόλη mg/kg Κασποφουγκίνη: δόση εφόδου 70mg/m 2 και μετά 50mg/m 2 Μικαφουγκίνη: 2-4 mg/kg/η <40 kg και mg/h >40kg Εχινοκανδίνη LFAmB 3-5mg/kg/H. Όπως και για καντινταιμία. Προτιμάται μια εχινοκανδίνη LFAmB 3-5mg/kg/H, Κασποφουγκίνη: δόση εφόδου 70mg/m 2 και μετά 50mg/m 2 Βορικοναζόλη: 7mg/ kg x 2(2-11 χρ) και 4mg/ kg x 2(>12 χρ) LFAmB 3-5mg/kg/H AmB-d 1mg/kg/H Bορικοναζόλη: 7mg/kg x 2(2-11 χρ) και 4mg/kg x 2(>12 χρ) Φλουκοναζόλη mg/kg Βορικοναζόλη: 7mg/kg x 2(2-11 χρ) και 4mg/kg x 2(>12 χρ) LFAmB 3-5 mg/kg/h AmB-d 1 mg/kg/h Φλουκοναζόλη mg/kg Ιτρακοναζόλη 2.5mg/kg x 2 Σχόλια Σε ασθενείς με σοβαρ νόσο με ιστορικό πρόσφατης έκθεσης σε αζόλες να προτιμούνται εχινοκανδίνες. Μετάβαση σε φλουκοναζόλη μετά από κλινικ σταθεροποίηση. Αφαίρεση των ενδαγγειακών καθετρων. Θεραπεία για 14 μέρες μετά την πρώτη αρνητικ καλλιέργεια και κλινικ βελτίωση. Οφθαλμολογικ εξέταση για όλους τους ασθενείς. Εχινοκανδίνη LFAmB είναι προτιμότερη για τους περισσότερους ασθενείς. Η βορικοναζόλη συστνεται όταν είναι επιθυμητ η κάλυψη και για νηματοειδείς μύκητες. Η αφαίρεση των ενδαγγειακών καθετρων συστνεται αλλά αμφισβητείται. Επιλογ των ασθενών βάσει παραγόντων κινδύνου, ορολογικών δεικτών και δεδομένα καλλιεργειών. Άγνωστη η διάρκεια θεραπείας αλλά πρέπει να διακόπτεται όταν οι καλλιέργειες /και οι ορολογικοί δείκτες είναι αρνητικά. Για τους περισσότερους ουδετεροπενικούς ασθενείς συστνεται εμπειρικ αντιμυκητιακ θεραπεία μετά από 4 μέρες πυρετού παρά τη χοργηση αντιβιοτικών. Ορολογικά τεστ και αξονικ τομογραφία μπορεί να βοηθσουν. Να μην χρησιμοποιούνται αζόλες σε ασθενείς με ιστορικό προφυλακτικς αγωγς με αζόλες. Η φλουκοναζόλη δεν προτιμάται σε ασθενείς με σοβαρ νόσο σε αυτούς με ιστορικό πρόσφατης έκθεσης σε αζόλες. Clinical practice guidelines for the management of candidiasis: (42,66) τροποποιημένο αγωγ καθώς και διασταυρούμενη ανθεκτικότητα μεταξύ των διαφόρων αζολών 50. Η δραστικότητά τους, κυρίως της φλουκοναζόλης αλλά σε μικρότερο βαθμό και των υπόλοιπων αζολών, είναι περιορισμένη έναντι των στελεχών C. krusei και C. glabrata κάποια από τα οποία παρουσιάζουν ενδογεν δοσο-εξαρτώμενη ανθεκτικότητα 10. Η δράση τους είναι κυρίως μυκητοστατικ, γεγονός που δεν ενθαρρύνει τη χρση τους σε ασθενείς που νοσηλεύονται σε ΜΕΘ, καθώς η κλινικ τους κατάσταση είναι συνθως βαρύτερη, απαντώνται συχνότερα ανθεκτικά στελέχη και πολλοί από αυτούς έχουν δη εκτεθεί σε αζόλες ως προφύλαξη Πολυένια Ο κύριος εκπρόσωπος αυτς της ομάδας είναι η αμφοτερικίνη Β (ΑΜΒ) που παραμένει το κυριότερο συστηματικό αντιμυκητιακό φάρμακο που χρησιμοποιείται στα παιδιά 9. Η δράση της είναι μυκητοκτόνα και δρα μέσω αλλαγών που επιφέρει στη διαπερατότητα της κυτταρικς μεμβράνης. Η κύρια παρενέργεια της αμφοτερικίνης B που περιορίζει τη χρση της είναι η νεφροτοξικότητα 42, πρόβλημα που συναντάται σε πολύ μικρότερο βαθμό με τις νεότερες λιπιδικές μορφές της (LFAmB): τη λιποσωμικ αμφοτερικίνη (AmBisome) και την αμφοτερικίνη σε λιπιδικό σύμπλεγμα (ABLC, Abelcet). Στα παιδιά τα περισσότερα δεδομένα που υπάρχουν αφορούν στην κλασικ μορφ της αμφοτερικίνης Β (Amphotericin deoxycholate, d-amb). Το ABLC αναφέρεται να έχει 60% ποσοστό ανταπόκρισης ως θεραπεία διάσωσης σε παιδιά με διη-

7 Παιδιατρικ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 3 13 θητικ καντιντίαση και η προτεινόμενη δόση είναι 2-5 mg/kg ημερησίως. Η λιποσωμικ αμφοτερικίνη Β φαίνεται να είναι αποτελεσματικ και καλά ανεκτ σε ανοσοκατασταλμένα παιδιά Εχινοκανδίνες Οι εχινοκανδίνες είναι νεότερη κατηγορία αντιμυκητιακών φαρμάκων, δρουν εμποδίζοντας τη σύνθεση της β-(1,3)-d-γλυκάνης και η δράση τους είναι μυκητοκτόνα για τα περισσότερα στελέχη Candida, συμπεριλαμβανομένων και ανθεκτικών στη φλουκοναζόλη 51. Επίσης δρουν συνεργικά/ αθροιστικά in vitro σε συνδυασμό με τις αζόλες και τα πολυένια. Πολυάριθμες μελέτες έχουν δείξει την πολύ καλ αποτελεσματικότητά τους ακόμη και έναντι ανθεκτικών σε άλλα αντιμυκητιακά στελεχών Candida, όπως η C. glabrata. Ωστόσο έχει παρατηρηθεί in vitro ότι παρουσιάζουν σχετικά υψηλές ελάχιστες ανασταλτικές συγκεντρώσεις (MIC) έναντι της C. parapsilosis, φαινόμενο του οποίου η κλινικ σημασία δεν έχει διευκρινιστεί 52. Έχουν καλ κατανομ στους ιστούς με εξαίρεση το ΚΝΣ και τους οφθαλμούς 53. Μεταβολίζονται στο παρ, πλην της ανιδουλαφουγκίνης που μεταβολίζεται στη χολ με χημικ αποσύνθεση. Παρουσιάζουν χαμηλό ποσοστό ανεπιθύμητων ενεργειών καθώς και αλληλεπιδράσεων με άλλα φάρμακα. Η ομάδα περιλαμβάνει την κασποφουγκίνη, τη μικαφουγκίνη και την ανιδουλαφουγκίνη, ενώ και τα 3 φάρμακα διατίθενται μόνο σε ενδοφλέβια μορφ. Από αυτά, η κασποφουγκίνη και η μικαφουγκίνη έχουν έγκριση για χρση σε παιδιά. Έκβαση Είναι σαφές ότι η καντινταιμία, ειδικά σε ασθενείς της ΜΕΘ, συνοδεύεται από σημαντικ νοσηρότητα και θνησιμότητα. Σε αναδρομικ ανάλυση δεδομένων μεγάλης παγκόσμιας μελέτης (EPIC II) η καντινταιμία είχε την υψηλότερη συνολικ θνησιμότητα σε σχέση με τη σηψαιμία από Gram (-) και Gram (+) μικροοργανισμούς (42,6%, 29,1% και 25,3% αντίστοιχα) και μεγαλύτερη διάρκεια νοσηλείας στη ΜΕΘ (διάμεση 33 μέρες [18-44], 21 μέρες [8-46] και 20 μέρες [9-43] αντίστοιχα, σε ασθενείς με παρόμοια βαρύτητα νόσου) 54. Στα παιδιά, όπως φαίνεται στη μελέτη των Ζaoutis και συν 55, ευθύνεται για αύξηση της θνησιμότητας κατά 10% (95%CI, 6,2%-13,8%) και για μέση αύξηση παραμονς στο νοσοκομείο κατά 21,1 μέρες (95% CI, 14,4-27,8 μέρες). Η συνολικ θνησιμότητα της καντινταιμίας στα παιδιά κυμαίνεται από 19-26% ανάλογα με τη μελέτη 9, ενώ αυξάνεται σαφώς σε ασθενείς με ειδικά νοσολογικά χαρακτηριστικά, όπως οι νοσηλευόμενοι σε ΜΕΘ και οι ανοσοκατασταλμένοι 11,55. Η νοσηλεία σε ΜΕΘ, όπως και η διασωλνωση (απόλυτα συναφς με τη νοσηλεία σε ΜΕΘ) έχουν καταδειχθεί ως ανεξάρτητοι παράγοντες κινδύνου για θάνατο 8,56. Επίσης σημαντικό ρόλο στην έκβαση των ασθενών με καντινταιμία παίζει η βαρύτητα της νόσου όπως αυτ καθορίζεται από το PRISM score 57, καθώς και η παραμον κεντρικών φλεβικών και αρτηριακών αγγειακών καθετρων μετά τη διάγνωση της νόσου 48,49,57. Υπάρχει επίσης συσχέτιση της έκβασης των ασθενών με το είδος του υπεύθυνου στελέχους, με την C. tropicalis, C. albicans και C. glabrata να εμφανίζουν την υψηλότερη θνησιμότητα, ενώ λοίμωξη με C. parapsilosis φαίνεται να έχει καλύτερη πρόγνωση 58. Τέλος, στη θνησιμότητα φαίνεται να συμβάλλει και η βαρύτητα της καντινταιμίας (αριθμός θετικών καλλιεργειών) καθώς και η καθυστέρηση στην έναρξη της θεραπείας. Η παρατεταμένη καντινταιμία (>3 μέρες από την 1 η θετικ καλλιέργεια) σε συνδυασμό με παραμον ενδαγγειακών καθετρων καθώς και η παρουσία ανοσοκαταστολς συσχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο αιματογενούς διασποράς σε συμπαγ όργανα Συμπεράσματα Η καντινταιμία στα παιδιά που νοσηλεύονται σε ΜΕΘ, όλο και συχνότερα, αποτελεί αιτία σημαντικς νοσηρότητας και θνησιμότητας. Η γνώση της κατά τόπους επιδημιολογίας των διαφόρων στελεχών είναι σημαντικ για την αποτελεσματικ θεραπεία. Καθώς τα κλινικά σημεία είναι μη ειδικά και οι συμβατικές μέθοδοι διάγνωσης έχουν περιορισμένη ευαισθησία, το ενδιαφέρον των ερευνητών στρέφεται στην εύρεση νέων μεθόδων ορολογικς και μοριακς διάγνωσης. Παράλληλα, η εντόπιση των παραγόντων κινδύνου σε επιλεγμένες ομάδες ασθενών και η στάθμιση κλινικών πρωτοκόλλων πρόγνωσης παίζουν κρίσιμο ρόλο στην έγκαιρη έναρξη θεραπείας σε έναν ευαίσθητο πληθυσμό ασθενών όπως τα παιδιά που νοσηλεύονται σε ΜΕΘ. Η εμπειρία με νεότερα φάρμακα, όπως τα λιπιδικά παράγωγα της αμφοτερικίνης Β και οι εχινοκανδίνες συνεχώς αυξάνεται με αποτέλεσμα την καλύτερη ανοχ και μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα της αντιμυκητιακς θεραπείας. Λόγω όμως

8 14 Παιδιατρικ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 3 του μεγαλυτέρου κόστους των φαρμάκων αυτών η χρση τους πρέπει να είναι ορθολογικ. Βιβλιογραφία 1. Blumberg HM, Jarvis WR, Soucie JM, Edwards JE, Patterson JE, Pfaller MA, et al. Risk factors for candidal bloodstream infections in surgical intensive care unit patients: the NEMIS prospective multicenter study. The National Epidemiology of Mycosis Survey. Clin Infect Dis 2001 Jul 15;33(2): Eggimann P, Garbino J, Pittet D. Management of Candida species infections in critically ill patients. Lancet Infect Dis 2003 Dec;3(12): Richards MJ, Edwards JR, Culver DH, Gaynes RP. Nosocomial infections in medical intensive care units in the United States. National Nosocomial Infections Surveillance System. Crit Care Med 1999 May;27(5): Gudlaugsson O, Gillespie S, Lee K, Vande Berg J, Hu J, Messer S, et al. Attributable mortality of nosocomial candidemia, revisited. Clin Infect Dis 2003 Nov 1;37(9): Zaoutis TE, Foraker E, McGowan KL, Mortensen J, Campos J, Walsh TJ, et al. Antifungal susceptibility of Candida spp. isolated from pediatric patients: a survey of 4 children s hospitals. Diagn Microbiol Infect Dis 2005 Aug;52(4): Morgan J, Meltzer MI, Plikaytis BD, Sofair AN, Huie-White S, Wilcox S, et al. Excess mortality, hospital stay, and cost due to candidemia: a case-control study using data from population-based candidemia surveillance. Infect Control Hosp Epidemiol 2005 Jun;26(6): Macphail GL, Taylor GD, Buchanan-Chell M, Ross C, Wilson S, Kureishi A. Epidemiology, treatment and outcome of candidemia: a five-year review at three Canadian hospitals. Mycoses 2002 Jun;45(5-6): Blyth CC, Chen SC, Slavin MA, Serena C, Nguyen Q, Marriott D, et al. Not just little adults: candidemia epidemiology, molecular characterization, and antifungal susceptibility in neonatal and pediatric patients. Pediatrics 2009 May;123(5): Filioti J, Spiroglou K, Panteliadis CP, Roilides E. Invasive candidiasis in pediatric intensive care patients: epidemiology, risk factors, management, and outcome. Intensive Care Med 2007 Jul;33(7): Zaoutis T. Candidemia in children. Curr Med Res Opin 2010 Jul;26(7): Abelson JA, Moore T, Bruckner D, Deville J, Nielsen K. Frequency of fungemia in hospitalized pediatric inpatients over 11 years at a tertiary care institution. Pediatrics 2005 Jul;116(1): Wisplinghoff H, Seifert H, Tallent SM, Bischoff T, Wenzel RP, Edmond MB. Nosocomial bloodstream infections in pediatric patients in United States hospitals: epidemiology, clinical features and susceptibilities. Pediatr Infect Dis J 2003 Aug;22(8): Smith MJ. Catheter-related bloodstream infections in children. Am J Infect Control 2008 Dec;36(10):S173. e De Rosa FG, Garazzino S, Pasero D, Di Perri G, Ranieri VM. Invasive candidiasis and candidemia: new guidelines. Minerva Anestesiol 2009 Jul-Aug;75(7-8): Diekema DJ, Messer SA, Brueggemann AB, Coffman SL, Doern GV, Herwaldt LA, et al. Epidemiology of candidemia: 3-year results from the emerging infections and the epidemiology of Iowa organisms study. J Clin Microbiol 2002 Apr;40(4): Pappas PG, Rex JH, Lee J, Hamill RJ, Larsen RA, Powderly W, et al. A prospective observational study of candidemia: epidemiology, therapy, and influences on mortality in hospitalized adult and pediatric patients. Clin Infect Dis 2003 Sep 1;37(5): Singh N. Changing spectrum of invasive candidiasis and its therapeutic implications. Clin Microbiol Infect 2001;7 Suppl 2: Lortholary O, Desnos-Ollivier M, Sitbon K, Fontanet A, Bretagne S, Dromer F, et al. Recent exposure to caspofungin or fluconazole influences the epidemiology of candidemia: a prospective multicenter study involving 2,441 patients. Antimicrob Agents Chemother 2011 Feb;55(2): Mullen CA, Abd El-Baki H, Samir H, Tarrand JJ, Rolston KV. Non-albicans Candida is the most common cause of candidemia in pediatric cancer patients. Support Care Cancer 2003 May;11(5): Mokaddas E, Burhamah MH, Khan ZU, Ahmad S. Levels of (1-->3)-beta-D-glucan, Candida mannan and Candida DNA in serum samples of pediatric cancer patients colonized with Candida species. BMC Infect Dis 2010 Oct 6;10: Pfaller MA, Messer SA, Houston A, Rangel-Frausto MS, Wiblin T, Blumberg HM, et al. National epidemiology of mycoses survey: a multicenter study of strain variation and antifungal susceptibility among isolates of Candida species. Diagn Microbiol Infect Dis 1998 May;31(1): Almirante B, Rodriguez D, Cuenca-Estrella M, Almela M, Sanchez F, Ayats J, et al. Epidemiology, risk factors, and prognosis of Candida parapsilosis bloodstream infections: case-control populationbased surveillance study of patients in Barcelona, Spain, from 2002 to J Clin Microbiol 2006 May;44(5): Kuhn DM, Chandra J, Mukherjee PK, Ghannoum MA. Comparison of biofilms formed by Candida albicans and Candida parapsilosis on bioprosthetic surfaces.

9 Παιδιατρικ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 3 15 Infect Immun 2002 Feb;70(2): Posteraro B, Bruno S, Boccia S, Ruggiero A, Sanguinetti M, Romano Spica V, et al. Candida parapsilosis bloodstream infection in pediatric oncology patients: results of an epidemiologic investigation. Infect Control Hosp Epidemiol 2004 Aug;25(8): DiazGranados CA, Martinez A, Deaza C, Valderrama S. An outbreak of Candida spp. bloodstream infection in a tertiary care center in Bogota, Colombia. Braz J Infect Dis 2008 Oct;12(5): Horn DL, Neofytos D, Anaissie EJ, Fishman JA, Steinbach WJ, Olyaei AJ, et al. Epidemiology and outcomes of candidemia in 2019 patients: data from the prospective antifungal therapy alliance registry. Clin Infect Dis 2009 Jun 15;48(12): Jarvis WR. Epidemiology of nosocomial fungal infections, with emphasis on Candida species. Clin Infect Dis 1995 Jun;20(6): Pittet D, Monod M, Suter PM, Frenk E, Auckenthaler R. Candida colonization and subsequent infections in critically ill surgical patients. Ann Surg 1994 Dec;220(6): Voss A, Hollis RJ, Pfaller MA, Wenzel RP, Doebbeling BN. Investigation of the sequence of colonization and candidemia in nonneutropenic patients. J Clin Microbiol 1994 Apr;32(4): Wright WL, Wenzel RP. Nosocomial Candida. Epidemiology, transmission, and prevention. Infect Dis Clin North Am 1997 Jun;11(2): Samonis G, Gikas A, Toloudis P, Maraki S, Vrentzos G, Tselentis Y, et al. Prospective study of the impact of broad-spectrum antibiotics on the yeast flora of the human gut. Eur J Clin Microbiol Infect Dis 1994 Aug;13(8): Solomkin JS. Pathogenesis and management of Candida infection syndromes in non-neutropenic patients. New Horiz 1993 May;1(2): Gianotti L, Alexander JW, Fukushima R, Childress CP. Translocation of Candida albicans is related to the blood flow of individual intestinal villi. Circ Shock 1993 Aug;40(4): Wey SB, Mori M, Pfaller MA, Woolson RF, Wenzel RP. Risk factors for hospital-acquired candidemia. A matched case-control study. Arch Intern Med 1989 Oct;149(10): Bouza E, Munoz P. Epidemiology of candidemia in intensive care units. Int J Antimicrob Agents 2008 Nov;32 Suppl 2:S Singhi S, Deep A. Invasive candidiasis in pediatric intensive care units. Indian J Pediatr 2009 Oct;76(10): Singhi S, Rao DS, Chakrabarti A. Candida colonization and candidemia in a pediatric intensive care unit. Pediatr Crit Care Med 2008 Jan;9(1): Garey KW, Rege M, Pai MP, Mingo DE, Suda KJ, Turpin RS, et al. Time to initiation of fluconazole therapy impacts mortality in patients with candidemia: a multiinstitutional study. Clin Infect Dis 2006 Jul 1;43(1): Mean M, Marchetti O, Calandra T. Bench-to-bedside review: Candida infections in the intensive care unit. Crit Care 2008;12(1): Morrell M, Fraser VJ, Kollef MH. Delaying the empiric treatment of candida bloodstream infection until positive blood culture results are obtained: a potential risk factor for hospital mortality. Antimicrob Agents Chemother 2005 Sep;49(9): Berenguer J, Buck M, Witebsky F, Stock F, Pizzo PA, Walsh TJ. Lysis-centrifugation blood cultures in the detection of tissue-proven invasive candidiasis. Disseminated versus single-organ infection. Diagn Microbiol Infect Dis 1993 Aug-Sep;17(2): Pappas PG, Kauffman CA, Andes D, Benjamin DK,Jr, Calandra TF, Edwards JE,Jr, et al. Clinical practice guidelines for the management of candidiasis: 2009 update by the Infectious Diseases Society of America. Clin Infect Dis 2009 Mar 1;48(5): Echeverria PM, Kett DH, Azoulay E. Candida prophylaxis and therapy in the ICU. Semin Respir Crit Care Med Apr;32(2): doi: /s Epub 2011 Apr Ostrosky-Zeichner L, Pappas PG, Shoham S, Reboli A, Barron MA, Sims C, et al. Improvement of a clinical prediction rule for clinical trials on prophylaxis for invasive candidiasis in the intensive care unit. Mycoses 2011 Jan;54(1): Leon C, Ruiz-Santana S, Saavedra P, Galvan B, Blanco A, Castro C, et al. Usefulness of the «Candida score» for discriminating between Candida colonization and invasive candidiasis in non-neutropenic critically ill patients: a prospective multicenter study. Crit Care Med 2009 May;37(5): Piarroux R, Grenouillet F, Balvay P, Tran V, Blasco G, Millon L, et al. Assessment of preemptive treatment to prevent severe candidiasis in critically ill surgical patients. Crit Care Med 2004 Dec;32(12): Zaoutis TE, Prasad PA, Localio AR, Coffin SE, Bell LM, Walsh TJ, et al. Risk factors and predictors for candidemia in pediatric intensive care unit patients: implications for prevention. Clin Infect Dis 2010 Sep 1;51(5):e Dato VM, Dajani AS. Candidemia in children with central venous catheters: role of catheter removal and amphotericin B therapy. Pediatr Infect Dis J 1990 May;9(5): Eppes SC, Troutman JL, Gutman LT. Outcome of treatment of candidemia in children whose central catheters were removed or retained. Pediatr Infect Dis J 1989 Feb;8(2): Panackal AA, Gribskov JL, Staab JF, Kirby KA, Rinaldi M,

10 16 Παιδιατρικ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 3 Marr KA. Clinical significance of azole antifungal drug cross-resistance in Candida glabrata. J Clin Microbiol 2006 May;44(5): Sucher AJ, Chahine EB, Balcer HE. Echinocandins: the newest class of antifungals. Ann Pharmacother 2009 Oct;43(10): Chen SC, Slavin MA, Sorrell TC. Echinocandin antifungal drugs in fungal infections: a comparison. Drugs 2011 Jan 1;71(1): Pfaller MA, Moet GJ, Messer SA, Jones RN, Castanheira M. Candida bloodstream infections: comparison of species distributions and antifungal resistance patterns in community-onset and nosocomial isolates in the SENTRY Antimicrobial Surveillance Program, Antimicrob Agents Chemother 2011 Feb;55(2): Kett DH, Azoulay E, Echeverria PM, Vincent JL, Extended Prevalence of Infection in ICU Study (EPIC II) Group of Investigators. Candida bloodstream infections in intensive care units: analysis of the extended prevalence of infection in intensive care unit study. Crit Care Med 2011 Apr;39(4): Zaoutis TE, Argon J, Chu J, Berlin JA, Walsh TJ, Feudtner C. The epidemiology and attributable outcomes of candidemia in adults and children hospitalized in the United States: a propensity analysis. Clin Infect Dis 2005 Nov 1;41(9): Almirante B, Rodriguez D, Park BJ, Cuenca-Estrella M, Planes AM, Almela M, et al. Epidemiology and predictors of mortality in cases of Candida bloodstream infection: results from populationbased surveillance, barcelona, Spain, from 2002 to J Clin Microbiol 2005 Apr;43(4): Pasqualotto AC, de Moraes AB, Zanini RR, Severo LC. Analysis of independent risk factors for death among pediatric patients with candidemia and a central venous catheter in place. Infect Control Hosp Epidemiol 2007 Jul;28(7): Filioti I, Iosifidis E, Roilides E. Therapeutic strategies for invasive fungal infections in neonatal and pediatric patients. Expert Opin Pharmacother 2008 Dec;9(18): Zaoutis TE, Greves HM, Lautenbach E, Bilker WB, Coffin SE. Risk factors for disseminated candidiasis in children with candidemia. Pediatr Infect Dis J 2004 Jul;23(7): Stamos JK, Rowley AH. Candidemia in a pediatric population. Clin Infect Dis 1995 Mar;20(3): Horn DL, Fishman JA, Steinbach WJ, Anaissie EJ, Marr KA, Olyaei AJ, et al. Presentation of the PATH Alliance registry for prospective data collection and analysis of the epidemiology, therapy, and outcomes of invasive fungal infections. Diagn Microbiol Infect Dis 2007 Dec;59(4): Levy I, Rubin LG, Vasishtha S, Tucci V, Sood SK. Emergence of Candida parapsilosis as the predominant species causing candidemia in children. Clin Infect Dis 1998 May;26(5): Singhi SC, Reddy TC, Chakrabarti A. Candidemia in a pediatric intensive care unit. Pediatr Crit Care Med 2004 Jul;5(4): Colombo AL, Nucci M, Park BJ, Nouer SA, Arthington- Skaggs B, da Matta DA, et al. Epidemiology of candidemia in Brazil: a nationwide sentinel surveillance of candidemia in eleven medical centers. J Clin Microbiol 2006 Aug;44(8): Dutta A, Palazzi DL. Candida Non-albicans Versus Candida Albicans Fungemia in the Non-neonatal Pediatric Population. Pediatr Infect Dis J 2011 Aug;30(8): Groll AH, Tragiannidis A. Update on antifungal agents for paediatric patients. Clinical Microbiology and Infection 2010;16(9): Αλληλογραφία Εμμανουλ Ροηλίδης Γ Παιδιατρικ Κλινικ Α.Π.Θ. Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Κωνσταντινουπόλεως Θεσσαλονίκη Τηλ Fax: Corresponding author Emmanouel Roilides 3 rd Dept of Pediatrics, Aristotle University Hippokration Hospital 49 Konstantinoupoleos Str Thessaloniki, Greece Tel.: Fax:

21/11/2012. Αντιμυκητιακή θεραπεία στην Παιδιατρική. Διεισδυτικές μυκητιάσεις. Αντιμυκητιακά φάρμακα. Διεισδυτικές μυκητιάσεις. Μυκητιακές λοιμώξεις

21/11/2012. Αντιμυκητιακή θεραπεία στην Παιδιατρική. Διεισδυτικές μυκητιάσεις. Αντιμυκητιακά φάρμακα. Διεισδυτικές μυκητιάσεις. Μυκητιακές λοιμώξεις Μυκητιακές λοιμώξεις Αντιμυκητιακή θεραπεία στην Παιδιατρική Χαράλαμπος Ανταχόπουλος 3 η Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ Επιπολής (δέρμα, βλεννογόνοι) ανοσοεπαρκή παιδιά εύκολη διάγνωση τοπική / συστηματική θεραπεία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΑΠΟΜΟΝΩΣΗΣ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΑΠΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΑ ΤΡΑΥΜΑΤΑ ΑΣΘΕΝΩΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΤΡΙΕΤΙΑ 2007 2009

ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΑΠΟΜΟΝΩΣΗΣ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΑΠΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΑ ΤΡΑΥΜΑΤΑ ΑΣΘΕΝΩΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΤΡΙΕΤΙΑ 2007 2009 ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΑΠΟ ΑΣΘΕΝΩΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΟΥ ΤΡΙΕΤΙΑ 2007 2009 1 Μικροβιολογικό Τμήμα, Γ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά «Άγιος Παντελεήμων», 2 Ά Χειρουργική Κλινική, Γ. Ν. Νίκαιας-Πειραιά «Άγιος Παντελεήμων» Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

24-10-1985: Νοσηλευτική, Σχολή Επιστημών Υγείας του Εθνικού και Καποδιστριακού. 03-04-2008: Ιατρικό Τμήμα Σχολή Επιστημών Υγείας Πανεπιστημίου Κρήτης

24-10-1985: Νοσηλευτική, Σχολή Επιστημών Υγείας του Εθνικού και Καποδιστριακού. 03-04-2008: Ιατρικό Τμήμα Σχολή Επιστημών Υγείας Πανεπιστημίου Κρήτης ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Δρ. Ρουμπελάκη Μαρία roumb@staff.teicrete.gr Βασικό πτυχίο 24-10-1985: Νοσηλευτική, Σχολή Επιστημών Υγείας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Διδακτορικό 03-04-2008:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ

ΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ 1η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ «ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΠΡΑΞΗ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» ΛΑΜΙΑ 21 22 22 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2005 ΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ι. Ντότης- Ημερίδα Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ 2013 Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ιωάννης Ντότης Παιδίατρος Εντατικολόγος Επιμελητής Α Π/Δ Κλινική Ι. Ντότης- Ημερίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΑΝΘΕΚΤΙΚΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΑΝΘΕΚΤΙΚΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΑΝΘΕΚΤΙΚΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΠΡΟΚΡΟΥΣΤΗΣ Φλώρα Κοντοπίδου Παθολόγος- Λοιμωξιολόγος (Phd) Υπεύθυνη Γραφείου Μικροβιακής Αντοχής ΚΕΕΛΠΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Επιδηµιολογία νοσοκοµειακών λοιµώξεων

Επιδηµιολογία νοσοκοµειακών λοιµώξεων Επιδηµιολογία νοσοκοµειακών λοιµώξεων Η επιδηµιολογία των νοσοκοµειακών λοιµώξεων παρουσιάζει πολλές ιδιαιτερότητες σε σχέση µε αυτήν των λοιµωδών νοσηµάτων που εκδηλώνονται στην κοινότητα. Αφορά ένα ευρύ

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση οξείας ουρολοίμωξης. Δέσποινα Τράμμα Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής- Παιδιατρικής Νεφρολογίας Δ Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ

Αντιμετώπιση οξείας ουρολοίμωξης. Δέσποινα Τράμμα Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής- Παιδιατρικής Νεφρολογίας Δ Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ Αντιμετώπιση οξείας ουρολοίμωξης Δέσποινα Τράμμα Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής- Παιδιατρικής Νεφρολογίας Δ Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ Θεραπεία Στόχοι : Περιορισμός της οξείας λοίμωξης Πρόληψη άμεσων επιπλοκών

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα εξειδίκευσης στη λοιμωξιολογία στη Γʹ Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ

Πρόγραμμα εξειδίκευσης στη λοιμωξιολογία στη Γʹ Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ 1 Πρόγραμμα εξειδίκευσης στη λοιμωξιολογία στη Γʹ Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ Υπεύθυνοι για την εκπαίδευση των εξειδικευομένων είναι οι: Εμμανουήλ Ροηλίδης, Καθηγητής Παιδιατρικής Λοιμωξιολογίας Χαράλαμπος

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΑΠΌ ΕΝΔΑΓΓΕΙΑΚΟΥΣ ΚΑΘΕΤΗΡΕΣ

ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΑΠΌ ΕΝΔΑΓΓΕΙΑΚΟΥΣ ΚΑΘΕΤΗΡΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΑΠΌ ΕΝΔΑΓΓΕΙΑΚΟΥΣ ΚΑΘΕΤΗΡΕΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ & ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΑΝΑΠΛ. ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΛΑΜΙΑΣ ΛΑΜΙΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2005 Η σύγχρονη ιατρική και βιοτεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονία της κοινότητας

Πνευμονία της κοινότητας Ε. Χατζηαγόρου, Χ. Ανταχόπουλος Α. ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Πνευμονία της κοινότητας Ποικίλει με την ηλικία (Πιν 1) με μία επίπτωση γύρω στο 0,5% το χρόνο σε παιδιά κάτω των 15 χρόνων και συχνότερη σε

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα Θ. Τσιλιγιάννης Παιδίατρος Εξειδικευμένος Παιδοπνευμονολόγος Διευθυντής Παιδοπνευμονολογικού Παιδιατρική Κλινική ΜΗΤΕΡΑ Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Αραμπατζής. Photos & Text Michael Arabatzis, except otherwise indicated

Μιχάλης Αραμπατζής. Photos & Text Michael Arabatzis, except otherwise indicated Μη δερματοφυτικές ονυχίες Τι ισχύει σήμερα Μιχάλης Αραμπατζής Πρώτη Πανεπιστημιακή Κλινική Δερματολογίας-Αφροδισιολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Photos & Text Michael Arabatzis, except

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή λίστας ελέγχου (checklist) για πολυανθεκτικά Gram-αρνητικά παθογόνα για τη διαχείριση χειρουργημένων ασθενών

Εφαρμογή λίστας ελέγχου (checklist) για πολυανθεκτικά Gram-αρνητικά παθογόνα για τη διαχείριση χειρουργημένων ασθενών Εφαρμογή λίστας ελέγχου (checklist) για πολυανθεκτικά Gram-αρνητικά παθογόνα για τη διαχείριση χειρουργημένων ασθενών Δήμητρα Σαλαβούρα 1, Σταματία Αλεξοπούλου 2,5,6, Γεωργία Πομόνη 3, Μαρίνα Καλιφείδα

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Διηθητικές µυκητιασικές λοιµώξεις σε ασθενείς µε αιµατολογικές κακοήθειες

Διηθητικές µυκητιασικές λοιµώξεις σε ασθενείς µε αιµατολογικές κακοήθειες Διηθητικές µυκητιασικές λοιµώξεις σε ασθενείς µε αιµατολογικές κακοήθειες Επισκόπηση της επιδηµιολογίας, της θνησιµότητας και του ρόλου της κασποφουγκίνης Περιεχόµενα 1 Επιδηµιολογία και θνησιµότητα των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ 9 Μεταβολικό Σύνδρομο Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα Εισαγωγή Το Μεταβολικό Σύνδρομο (ΜΣ) αποτελεί ένα οργανικό σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από την

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΨΗ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΝΟΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

ΣΗΨΗ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΝΟΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΗΨΗ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΝΟΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Ευάγγελος Ι. Γιαμαρέλλος-Μπουρμπούλης Αναπλ. Καθηγητής Παθολογίας, Δ Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Professor Center for Sepsis Control and Care,

Διαβάστε περισσότερα

«Εθνική Επιτροπή Αντιβιογράμματος και Ορίων Ευαισθησίας στα Αντιβιοτικά»

«Εθνική Επιτροπή Αντιβιογράμματος και Ορίων Ευαισθησίας στα Αντιβιοτικά» Ελληνική Μικροβιολογική Εταιρεία «Εθνική Επιτροπή Αντιβιογράμματος και Ορίων Ευαισθησίας στα Αντιβιοτικά» Ο Επαναπροσδιορισμός των Ορίων Ευαισθησίας των Στελεχών Staphylococcus aureus στη Βανκομυκίνη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010)

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Καραγιάννη Δ. 1, Μπάμπα Α. 2, Σουμανίδησ τ. 2, Ρίζοσ Π 2., Μπαλτζήσ Δ. 3, κούτασ Δ., ΚοτςαμίδηΙ.

Διαβάστε περισσότερα

«Εθνική Επιτροπή Αντιβιογράμματος και Ορίων Ευαισθησίας στα Αντιβιοτικά»

«Εθνική Επιτροπή Αντιβιογράμματος και Ορίων Ευαισθησίας στα Αντιβιοτικά» Ελληνική Μικροβιολογική Εταιρεία «Εθνική Επιτροπή Αντιβιογράμματος και Ορίων Ευαισθησίας στα Αντιβιοτικά» Προτάσεις για όρια Ευαισθησίας στις Καρμπαπενέμες. Θεραπευτικές Οδηγίες Πρόταση Απόφαση: Με βάση

Διαβάστε περισσότερα

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ.

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. Η σηµασία των κονδυλωµάτων ως πρόβληµα υγείας Επίπτωση:

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια στις ιατρικές πράξεις: Ακριβή πολυτέλεια ή προσιτή αναγκαιότητα; Δρ. Φιλήμων Τυλλιανάκης Διευθυντής Marketing ΜΑΓΕΙΡΑΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ Α.Ε.

Ασφάλεια στις ιατρικές πράξεις: Ακριβή πολυτέλεια ή προσιτή αναγκαιότητα; Δρ. Φιλήμων Τυλλιανάκης Διευθυντής Marketing ΜΑΓΕΙΡΑΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ Α.Ε. Ασφάλεια στις ιατρικές πράξεις: Ακριβή πολυτέλεια ή προσιτή αναγκαιότητα; Δρ. Φιλήμων Τυλλιανάκης Διευθυντής Marketing ΜΑΓΕΙΡΑΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ Α.Ε. Μικρά γεγονότα της καθημερινότητάς μας, μπορεί να προκαλέσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ.

ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ. Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ.

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση της ουρολοίμωξης

Διάγνωση της ουρολοίμωξης Διάγνωση της ουρολοίμωξης Κων. Κολλιός Γ Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ 13-5-2015 1 Οι ουρολοιμώξεις στα παιδιά Είναι συχνό πρόβλημα Η αναγνώρισή τους: δεν είναι εύκολη, ιδιαίτερα στην ηλικία < 24 μηνών Η συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1,

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1, 1 Παθολογική Κλινική Νοσοκομείου Ξάνθης, 2 Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών Νοσοκομείου Ξάνθης, 3Ογκολογική Κλινική Νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση είναι μια συνήθης επιπλοκή

Διαβάστε περισσότερα

Ι. Βλαχογιαννάκος, Γ. Β. Παπαθεοδωρίδης, Γ.Ν. Νταλέκος, Α. Αλεξοπούλου, Χ. Τριάντος, Ε. Χολόγκιτας, Ι. Κοσκίνας

Ι. Βλαχογιαννάκος, Γ. Β. Παπαθεοδωρίδης, Γ.Ν. Νταλέκος, Α. Αλεξοπούλου, Χ. Τριάντος, Ε. Χολόγκιτας, Ι. Κοσκίνας ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΗΠΑΤΟΣ (ΕΕΜΗ) ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΙΟΥ ΤΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑΣ Β ΚΑΤΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Ι. Βλαχογιαννάκος,

Διαβάστε περισσότερα

Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων. αντιπηκτικών

Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων. αντιπηκτικών Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων αντιπηκτικών Στέλιος Τζέης MD, PhD, FESC Επιμελητής A - Καρδιολογική Κλινική Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΥΠΕΡ νεότερων αντιπηκτικών γιατί. Προβλέψιμη φαρμακοκινητική /

Διαβάστε περισσότερα

Λοιμώξεις ουροποιητικού. Αικατερίνη Κ. Μασγάλα

Λοιμώξεις ουροποιητικού. Αικατερίνη Κ. Μασγάλα Λοιμώξεις ουροποιητικού Αικατερίνη Κ. Μασγάλα Ταξινόμηση-Ορισμοί Λοιμώξεις ανώτερου ουροποιητικού Πυελονεφρίτιδα με ή χωρίς νεφρικό ή παρανεφρικό απόστημα. Λοιμώξεις κατώτερου ουροποιητικού Κυστίτιδα,

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρακολούθηση αρκετών αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Ra: Διαρκής κίνηση αυτοδραστικών Β-κυττάρων από τον µυελό των οστών στα περιφερικά λεµφικά όργανα και τον προσβεβληµένο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΑΠΟ ΠΟΛΥΑΝΘΕΚΤΙΚΑ GRAM ΑΡΝΗΤΙΚΑ ΠΑΘΟΓΟΝΑ ΣΕ ΧΩΡΟΥΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ «ΠΡΟΚΡΟΥΣΤΗΣ»

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΑΠΟ ΠΟΛΥΑΝΘΕΚΤΙΚΑ GRAM ΑΡΝΗΤΙΚΑ ΠΑΘΟΓΟΝΑ ΣΕ ΧΩΡΟΥΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ «ΠΡΟΚΡΟΥΣΤΗΣ» ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΑΠΟ ΠΟΛΥΑΝΘΕΚΤΙΚΑ GRAM ΑΡΝΗΤΙΚΑ ΠΑΘΟΓΟΝΑ ΣΕ ΧΩΡΟΥΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ «ΠΡΟΚΡΟΥΣΤΗΣ» ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η αύξηση της μικροβιακής αντοχής στα αντιβιοτικά και η εκτεταμένη

Διαβάστε περισσότερα

HIV λοίμωξη στα παιδιά: από τη θεραπεία... στην πρόληψη. Βάνα Παπαευαγγέλου ΑΤΤΙΚΟΝ 30/09/2014

HIV λοίμωξη στα παιδιά: από τη θεραπεία... στην πρόληψη. Βάνα Παπαευαγγέλου ΑΤΤΙΚΟΝ 30/09/2014 HIV λοίμωξη στα παιδιά: από τη θεραπεία... στην πρόληψη Βάνα Παπαευαγγέλου ΑΤΤΙΚΟΝ 30/09/2014 Περιεχόµενα Επιδηµιολογία HIV λοίµωξης (2014) ΟιόςHIV ιάγνωση κλινική εικόνα Θεραπεία Κάθετη µετάδοση: απο

Διαβάστε περισσότερα

Abstract. Keywords: Candida species, resistance, susceptibility, antifungal, HIV. Introduction

Abstract. Keywords: Candida species, resistance, susceptibility, antifungal, HIV. Introduction 87 Candidiasis in HIV-positive patients in Greece: Conventional epidemiological data and evaluation of the clinical resistance of Candida species to seven antifungal agents Hini Stavroula 1, Kambouris

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική Αντιμετώπιση Μικροβιαιμιών από Ενδαγγειακές Γραμμές. Γ. Σαρόγλου

Θεραπευτική Αντιμετώπιση Μικροβιαιμιών από Ενδαγγειακές Γραμμές. Γ. Σαρόγλου Θεραπευτική Αντιμετώπιση Μικροβιαιμιών από Ενδαγγειακές Γραμμές Γ. Σαρόγλου 26-11 11-2008 Dennis Maki et al, Lancet Infect Dis 2007;7:645-57 ΤΥΠΟΙ ΚΑΘΕΤΗΡΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΟΣ ΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΑΘΕΤΗΡΑΣ Περιφερικός

Διαβάστε περισσότερα

18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011

18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011 18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011 Καθηγητής Γεώργιος N. Νταλέκος Δ/ντής Παθολογικής Κλινικής και Ερευνητικού Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικά κορτικοστεροειδή και ανοσοκατασταλτικά. Dr Σέρασλη Ευαγγελία Β Πνευμονολογική Κλινική ΓΝ<Γ.Παπανικολάου>

Συστηματικά κορτικοστεροειδή και ανοσοκατασταλτικά. Dr Σέρασλη Ευαγγελία Β Πνευμονολογική Κλινική ΓΝ<Γ.Παπανικολάου> Συστηματικά κορτικοστεροειδή και ανοσοκατασταλτικά Dr Σέρασλη Ευαγγελία Β Πνευμονολογική Κλινική ΓΝ Σημεία κλειδιά κορτικοστεροειδή: παραγωγή από φλοιό επινεφριδίων υπό την επίδραση της

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ & ΜΕΙΩΣΗ ΚΟΣΤΟΥΣ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΜΕΘ. ΟΙ ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΑΝΤΙΜΙΚΡΟΒΙΑΚΟΥ ΧΑΛΚΟΥ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ & ΜΕΙΩΣΗ ΚΟΣΤΟΥΣ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΜΕΘ. ΟΙ ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΑΝΤΙΜΙΚΡΟΒΙΑΚΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ & ΜΕΙΩΣΗ ΚΟΣΤΟΥΣ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΜΕΘ. ΟΙ ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΑΝΤΙΜΙΚΡΟΒΙΑΚΟΥ ΧΑΛΚΟΥ Π. Ευσταθίου 3, Ε.Κουσκούνη 1, Σ.Παπανικολάου 2, Κ. Καραγιώργου 3, Ζ.Μανωλίδου 3, Μ.

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

Uroswords II Καρκίνος κύστης T1 High Grade: Η κυστεκτοµή είναι απαραίτητη; ιαιτητής:. Μητρόπουλος Οι µονοµάχοι: Β. Τζώρτζης Κ.

Uroswords II Καρκίνος κύστης T1 High Grade: Η κυστεκτοµή είναι απαραίτητη; ιαιτητής:. Μητρόπουλος Οι µονοµάχοι: Β. Τζώρτζης Κ. Uroswords II Καρκίνος κύστης T1 High Grade: Η κυστεκτοµή είναι απαραίτητη; ιαιτητής:. Μητρόπουλος Οι µονοµάχοι: Β. Τζώρτζης Κ. Χατζηµουρατίδης Ερώτηση 1 Κυστεκτοµή ή συντηρητική αγωγή; Η νόσος αντιµετωπίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΣΕ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ( Υπεύθυνος: Γ Πετρίκκος, Συνεργάτες: M Σουλή, Δ Πλαχούρας )

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΣΕ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ( Υπεύθυνος: Γ Πετρίκκος, Συνεργάτες: M Σουλή, Δ Πλαχούρας ) ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΣΕ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ( Υπεύθυνος: Γ Πετρίκκος, Συνεργάτες: M Σουλ, Δ Πλαχούρας ) Οι λοιμώξεις του ουροποιητικού συστματος είναι από τις πλέον συχνές βακτηριακές λοιμώξεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 2/2013 (7-13 Ιανουαρίου 2013)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 2/2013 (7-13 Ιανουαρίου 2013) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 2/2013 (7-13 Ιανουαρίου 2013) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2012-2013 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ στη θεραπεία της Ψωρίασης. Γιώργος Χρ. Χαϊδεμένος, MD, PhD Θεσσαλονίκη

ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ στη θεραπεία της Ψωρίασης. Γιώργος Χρ. Χαϊδεμένος, MD, PhD Θεσσαλονίκη ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ στη θεραπεία της Ψωρίασης Γιώργος Χρ. Χαϊδεμένος, MD, PhD Θεσσαλονίκη Πορταριά Βόλου ΕΔΑΕ, Ιαν, 2012 Αποτελεσματικότητα Βιολογικών Παραγόντων: μετά από 20 μέρες Μετά

Διαβάστε περισσότερα

Νοσοκοµειακή Οµάδα Επειγόντων: Όθων Φραϊδάκης Αναισθησιολόγος ΤΕΠ Πανεπιστηµιακού Νοσοκοµείου Ηρακλείου

Νοσοκοµειακή Οµάδα Επειγόντων: Όθων Φραϊδάκης Αναισθησιολόγος ΤΕΠ Πανεπιστηµιακού Νοσοκοµείου Ηρακλείου Νοσοκοµειακή Οµάδα Επειγόντων: Είναι µια λύση; Όθων Φραϊδάκης Αναισθησιολόγος ΤΕΠ Πανεπιστηµιακού Νοσοκοµείου Ηρακλείου Νοσοκοµειακή Οµάδα Επειγόντων η ανάγκη ΚΑΡΠΑ-Οµάδα αναζωογόνησης επιβίωση ενδονοσοκοµειακά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Εργαστήριο Μικροβιολογίας Διευθυντής: Καθηγητής A. Τσακρής Μικράς Ασίας 7, Γουδή Αθήνα 11 27 URL: http://www.uoa.gr Αριστέα Βελεγράκη, PhD, cbiol,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία της Δημόσιας Υγείας Α. Βανταράκης Εργαστήριο Υγιεινής, Ιατρική Σχολή,

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Μέτρα σχέσης Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Στο τέλος...(learning outcomes) Να γνωρίζετε τα κυριότερα μέτρα σχέσης που χρησιμοποιούνται για μετρήσουμε μια συσχέτηση μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΟΧΗ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ

ΕΠΟΧΗ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ 27 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής Υγείας ΕΠΟΧΗ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ Κοντογεώργη Ευαγγελία, Θωμοπουλος Θωμάς, Πετρίδου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΡΟΚΡΟΥΣΤΗΣ» για τη λήψη άμεσων μέτρων

«ΠΡΟΚΡΟΥΣΤΗΣ» για τη λήψη άμεσων μέτρων ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΟΚΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΑΠΟ ΠΟΛΥΑΝΘΕΚΤΙΚΑ Gram ΑΡΝΗΤΙΚΑ ΠΑΘΟΓΟΝΑ: για τη λήψη άμεσων μέτρων Χρ. Παπανικολάου Διοικητής Β Υ.Π.Ε Πειραιά κ Αιγαίου Βιοπαθολόγος Πειραιάς 19-10-2010 ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΗΨΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

ΛΗΨΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΛΗΨΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Βασιλική Κουλουρίδα Βιοπαθολόγος Συντ. δ/ντρια, ΓΠΝ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Λοίμωξη του διαβητικού ποδιού (DFI) Όλες οι δερματικές βλάβες, έλκη, είναι επιμολυσμένα

Διαβάστε περισσότερα

Σπήλιος Μανωλακόπουλος. Γαστρεντερολόγος Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ

Σπήλιος Μανωλακόπουλος. Γαστρεντερολόγος Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ Πότε και ποιους ασθενείς πρέπει κατά προτεραιότητα να θεραπεύσουµε,ώστε να επιτύχουµε την εξάλειψη των κλινικών επιπλοκών της νόσου (Καρκίνος & Κίρρωση) Σπήλιος Μανωλακόπουλος Γαστρεντερολόγος Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΑ ΟΡΘΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΩΝ

ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΑ ΟΡΘΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΩΝ ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΑ ΟΡΘΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΩΝ Διονυσία Κουτραφούρη Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Τα αντιβιοτικά είναι φυσικά παράγωγα μικροοργανισμών και δρουν εναντίον άλλων μικροοργανισμών (αντιβιοτικά).

Διαβάστε περισσότερα

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Πέτρος Καρακίτσος Καθηγητής Κυτταρολογίας Διευθυντής Εργαστηρίου Διαγνωστικής

Διαβάστε περισσότερα

Ενδοβρογχική φυματίωση: Ένα σπάνιο αίτιο χρόνιου βήχα

Ενδοβρογχική φυματίωση: Ένα σπάνιο αίτιο χρόνιου βήχα Ενδοβρογχική φυματίωση: Ένα σπάνιο αίτιο χρόνιου βήχα Γκιόκα Χ. Σπυράτος Δ. Γκιουλέκας Δ. Ιακωβίδης Δ. Κοντακιώτης Θ. Χλωρός Δ. Σιχλετίδης Λ. Πνευμονολογική Κλινική ΑΠΘ Παρουσίαση περιστατικού Ασθενής

Διαβάστε περισσότερα

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Ελάττωση θνησιμότητας κατά 33% 1. Αυξημένη υπόνοια 2. Αυξημένος αριθμός εξετάσεων 3. Προφύλαξη σε ασθενείς υψηλού κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΣΤΟ/ ZYMOΜΥΚΗΤΕΣ (YEASTS)

ΒΛΑΣΤΟ/ ZYMOΜΥΚΗΤΕΣ (YEASTS) ΒΛΑΣΤΟ/ ZYMOΜΥΚΗΤΕΣ (YEASTS) ΒΛΑΣΤΟΜΥΚΗΤΕΣ ΓΕΝΟΣ Candida C. albicans Cryptococcus Trichosporon Rhodotorula Geotrichum C. neoformans T. beigelli R. rubra G. candidum Candida glabrata ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΒΛΑΣΤΟ/ZYMOΜΥΚΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΩΝ

ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΟΥΡΟΛΟΙΜΩΞΕΩΝ Μαρία Σουλή Επ. Καθηγήτρια Παθολογίας-Λοιμώξεων Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο ΑΤΤΙΚΟΝ Γυναίκα 25 ετών προσέρχεται λόγω δυσουρίας και

Διαβάστε περισσότερα

STADYING CASES. Case Reports. Case Reports. Case reports Case-series studies Case-control studies. Περιγραφή ενδιαφέροντος περιστατικού

STADYING CASES. Case Reports. Case Reports. Case reports Case-series studies Case-control studies. Περιγραφή ενδιαφέροντος περιστατικού STADYING CASES Case reports Case-series studies Case-control studies Case Reports Περιγραφή ενδιαφέροντος περιστατικού Case Reports Ηλεπτοµερής παρουσίαση µιας περίπτωσης νοσήµατος η µικρής οµάδας οµοειδών

Διαβάστε περισσότερα

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ MD,MSc,FEBU ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β, ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Α.Ο.Ν.Α Θεωρίες προέλευσης της πολλαπλότητας των όγκων

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Πυελική μάζα Επιδημιολογία Η πυελική μάζα είναι ένα σχετικά συχνό κλινικό εύρημα. Σε αρκετές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτες αναλυτικής επιδημιολογίας στηδιερεύνησηεπιδημιών

Μελέτες αναλυτικής επιδημιολογίας στηδιερεύνησηεπιδημιών Μελέτες αναλυτικής επιδημιολογίας στηδιερεύνησηεπιδημιών Μελέτες ασθενών-μαρτύρων (case-control studies) Πρόγραμμα εκπαίδευσης στην επιδημιολογική επιτήρηση και διερεύνηση επιδημιών ΕΣΔΥ ΚΕΕΛΠΝΟ, 2010

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Prognostic groups in 1676 patients with T3 rectal cancer treated without preoperative

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοπαθής και δευτεροπαθής αντοχή του μυκοβακτηριδίου

Πρωτοπαθής και δευτεροπαθής αντοχή του μυκοβακτηριδίου Πρωτοπαθής και δευτεροπαθής αντοχή του μυκοβακτηριδίου Γιάννης Π. Κιουμής Μονάδα Αναπνευστικών Λοιμώξεων Πνευμονολογική Κλινική ΑΠΘ Γ. Ν. Θ. «Γ. Παπανικολάου» «H μεγαλύτερη συμφορά που μπορεί να συμβεί

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμοί νοσοκομειακών λοιμώξεων

Ορισμοί νοσοκομειακών λοιμώξεων Ορισμοί νοσοκομειακών λοιμώξεων Ιωαννίδου Ελένη Παθολόγος Εξειδικευόμενη Λοιμωξιολογίας Νοσοκομείο Ρεθύμνου Ουρολοιμώξεις Σηψαιμίες Λοιμώξεις συνδεόμενες με αγγειακούς καθετρες Ουρολοιμώξεις UTI-A συμπτωματικ

Διαβάστε περισσότερα

Μυκητιάσεις. Εμμανουήλ Ροηλίδης. 3η Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ. 28 Νοε 2012 Β' ΠΠ Μαθήματα

Μυκητιάσεις. Εμμανουήλ Ροηλίδης. 3η Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ. 28 Νοε 2012 Β' ΠΠ Μαθήματα Μυκητιάσεις Εμμανουήλ Ροηλίδης 3η Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ 1 Περιεχόμενα Είδη συστηματικών μυκητιάσεων Επιδημιολογία Διάγνωση Θεραπεία 2 Συστηματικές μυκητιάσεις Καντιντίαση Ασπεργίλλωση Κρυπτοκόκκωση Μουκορμύκωση

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για τη διάγνωση και τη διαχείριση παιδιών ηλικίας 2-24 μηνών με πρώτο επεισόδιο εμπύρετης ουρολοίμωξης

Κατευθυντήριες οδηγίες για τη διάγνωση και τη διαχείριση παιδιών ηλικίας 2-24 μηνών με πρώτο επεισόδιο εμπύρετης ουρολοίμωξης Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 3 83 ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ Κατευθυντήριες οδηγίες για τη διάγνωση και τη διαχείριση παιδιών ηλικίας 2-24 μηνών με πρώτο επεισόδιο εμπύρετης ουρολοίμωξης Επιμέλεια: Π. Καδιλτζόγλου,

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδόν σε όλες τις ιατρικές και νοσηλευτικές δραστηριότητες τα χέρια μπορούν να επιμολυνθούν Οι επιμολύνσεις με μικροοργανισμούς δεν είναι ορατές Τα

Σχεδόν σε όλες τις ιατρικές και νοσηλευτικές δραστηριότητες τα χέρια μπορούν να επιμολυνθούν Οι επιμολύνσεις με μικροοργανισμούς δεν είναι ορατές Τα ΥΓΙΕΙΝΗ ΧΕΡΙΩΝ Επαγγελματίες Υγείας και μακριά ή τεχνητά Νύχια Χρυσούλα Παναγιώτου Π.Ν.Λ - ΝΕΛ Γ.Ν. ΠΑΦΟΥ OI ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΑΙΤΙΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΔΑΚΤΥΛΑ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ MAΣ Μεταφορά μικροβίων Σχεδόν

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του άσθματος στα παιδιά.

Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του άσθματος στα παιδιά. Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του στα παιδιά. Φώτης Β. Κυρβασίλης Επίκουρος Καθηγητής Παιδιατρικής Πνευμονολογίας Γ Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ www.pd3.gr Η αντιμετώπιση του βρογχικού στα παιδιά κατευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Φώτιος Ν. Κοθώνας Γαστρεντερολόγος

Φώτιος Ν. Κοθώνας Γαστρεντερολόγος Φώτιος Ν. Κοθώνας Γαστρεντερολόγος Αιτιολογία πεπτικού έλκους Σχάση του βλεννογόνου που επεκτείνεται έως τη βλεννογόνια μυική στιβάδα Δύο κύριες αιτίες: -Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού -ΜΣΑΦ και ασπιρίνη

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Μάιος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Τομέας υγείας του παιδιού Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας «Όλα τα προγράμματα screening προκαλούν βλάβη, ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ

Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης. Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Εργαστηριακή Διάγνωση της HIV λοίμωξης Δρ. Μαρία Κοτσιανοπούλου Βιολόγος Υπεύθυνη Εργαστηριού Κέντρου Αναφοράς AIDS, ΕΣΔΥ Διάγνωση της HIV λοίμωξης Από το 1985 και μέχρι σήμερα η διαγνωστική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΜΥΚΗΤΩΝ ΠΟΥ ΑΠΟΙΚΙΖΟΥΝ ΤΟ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΙΚΟ ΣΩΛΗΝΑ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ, ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΣΕ ΜΕΘ)

ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΜΥΚΗΤΩΝ ΠΟΥ ΑΠΟΙΚΙΖΟΥΝ ΤΟ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΙΚΟ ΣΩΛΗΝΑ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ, ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΣΕ ΜΕΘ) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Γ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ: ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ Θ. ΜΑΥΡΟΥΔΗ ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ ΠΑΝΕΠ. ΕΤΟΣ 2006-2007 ΑΡΙΘΜ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Κατάκλιση ορίζεται η εξέλκωση του δέρματος εξαιτίας πίεσης σε διάφορες περιοχές του σώματος υπερκείμενες οστικών προεξοχών Συχνότητα εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ, ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ, ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ, ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ Φ. ΚΑΛΥΒΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ Παιδίατρος- Ιατρός Δημόσιας Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη και αντιμετώπιση ενδοκοιλιακών χειρουργικών λοιμώξεων Δρ. Αικατερίνη Μασγάλα Παθολόγος-Λοιμωξιολόγος Ορισμοί 1. Μη επιπεπλεγμένες ενδοκοιλιακές λοιμώξεις Συμμετοχή ενός μόνο οργάνου χωρίς στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΛΜΟΝΕΛΛΩΣΗ Ασθένεια που προκαλείται από τα είδη του γένους Salmonella,, Salmonella Προσβάλλει όλα τα ζωικά είδη και Χαρακτηρίζεται από ένα ή συνδυασμό από τα ακόλουθα τρία συμπτώματα: σηψαιμία,, οξεία

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Καλυβιανάκης Δημήτρης, Ουρολόγος Υπότροφος ΜΜΟΠ 27 30 Μαΐου 2010. Πορταριά Πήλιο Εισαγωγή (1) Λίγες

Διαβάστε περισσότερα

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013 Γαστροστομία Αθηνά Καπράλου,MD Γενικός Χειρουργός Δεκέμβριος, 2013 ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΓΑΣΤΡΟΣΤΟΜΙΑ Νευρολογικές παθήσεις Ογκολογικές παθήσεις Άλλες κλινικές καταστάσεις Α.Ε.Ε. Όγκοι ώτων Ανορεξία/ Άρνηση

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν. «ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.ΙΩΝΙΑΣ Εισαγωγή: γή Η συνηθέστερη των παθήσεων που προσβάλλει τους ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη

Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη Α' ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΦΡΟΔΙΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΕΡΜΑΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ "Ανδρέας Συγγρός" Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη ΜΑΡΙΑ ΚΩΣΤΑΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μονάδα Σπίλων και Μελανώματος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. Εκθεση χώρας - Κύπρος 2015. {COM(2015) 85 final}

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. Εκθεση χώρας - Κύπρος 2015. {COM(2015) 85 final} ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 26.2.2015 SWD(2015) 32 final ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Εκθεση χώρας - Κύπρος 2015 {COM(2015) 85 final} Το παρόν έγγραφο δεν συνιστά επίσημη θέση της Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

21/11/2012. Τρόποι μετάδοσης: Επίπτωση Νοσοκομειακών λοιμώξεων. Κόστος νοσοκομειακών λοιμώξεων: ΜΕΘ: Ενα επικίνδυνο μέρος!

21/11/2012. Τρόποι μετάδοσης: Επίπτωση Νοσοκομειακών λοιμώξεων. Κόστος νοσοκομειακών λοιμώξεων: ΜΕΘ: Ενα επικίνδυνο μέρος! Νοσοκομειακές Λοιμώξεις: Πρόληψη και Αντιμετώπιση Νεκρά τέσσερα νεογνά από λοίμωξη Τέσσερα νεογνά πέθαναν την τελευταία εβδομάδα, σύμφωνα με πληροφορίες, από ενδονοσοκομειακή λοίμωξη, από το εντεροβακτηρίδιο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ε. Παρασκάκης Επικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης Ορισμός Το άσθμα είναι μία χρόνια φλεγμονώδης

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

Λοιμώδης Διάρροια (( Υπεύθυνος: Γ Πετρίκκος, Συνεργάτης:Σ Τσιόδρας)

Λοιμώδης Διάρροια (( Υπεύθυνος: Γ Πετρίκκος, Συνεργάτης:Σ Τσιόδρας) Λοιμώδης Διάρροια (( Υπεύθυνος: Γ Πετρίκκος, Συνεργάτης:Σ Τσιόδρας) Ο όρος «διάρροια» αναφέρεται στη μεταβολή των κενώσεων του εντέρου, η οποία χαρακτηρίζεται από αύξηση του περιεχομένου των κενώσεων σε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΞΥΝΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ (ΧΑΠ)

ΠΑΡΟΞΥΝΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ (ΧΑΠ) Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΒΑΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΞΥΝΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ (ΧΑΠ) Ανδριάνα Ι Παπαϊωάννου 1, Κωνσταντίνος Μπαρτζιώκας 2, Σταματούλα Τσικρικά 1, Φωτεινή Καρακοντάκη

Διαβάστε περισσότερα

Μία Περίπτωση Σύντηξης/Διδυμίας Κάτω Τρίτου Γομφίου με Υπεράριθμο Τέταρτο Γομφίο

Μία Περίπτωση Σύντηξης/Διδυμίας Κάτω Τρίτου Γομφίου με Υπεράριθμο Τέταρτο Γομφίο Μία Περίπτωση Σύντηξης/Διδυμίας Κάτω Τρίτου Γομφίου με Υπεράριθμο Τέταρτο Γομφίο ΓΝΑΘΙΟΝ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ & ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΧΕΙΡ/ΚΗ www.gnathion.gr Μια ασυνήθης αναπτυξιακή διαταραχή των δοντιών είναι και η σύντηξη/διδυμία,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Φτάνοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ Ιωάννα Τζουλάκη Κώστας Τσιλίδης Ιωαννίδης: κεφάλαιο 2 Guyatt: κεφάλαιο 18 ΕΠΙςΤΗΜΟΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ Επιστήμη (θεωρία) Πράξη (φροντίδα υγείας) Γνωστικό μέρος Αιτιό-γνωση Διά-γνωση Πρό-γνωση

Διαβάστε περισσότερα