ΑΝΑΠΑΡΙΣΤΩΝΤΑΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΩΟΜΑ ΕΣ: ΟΙ ΑΛΛΟΙ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΕΚΑΧΡΟΝΩΝ ΕΛΛΗΝΟΚΥΠΡΙΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΝΑΠΑΡΙΣΤΩΝΤΑΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΩΟΜΑ ΕΣ: ΟΙ ΑΛΛΟΙ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΕΚΑΧΡΟΝΩΝ ΕΛΛΗΝΟΚΥΠΡΙΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ"

Transcript

1 Οι Αναπαραστάσεις Ελληνοκυπρίων Παιδιών για Εθνικές Εξωοµάδες ΑΝΑΠΑΡΙΣΤΩΝΤΑΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΩΟΜΑ ΕΣ: ΟΙ ΑΛΛΟΙ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΕΚΑΧΡΟΝΩΝ ΕΛΛΗΝΟΚΥΠΡΙΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ Σταυρούλα Φιλίππου Τµήµα Προδηµοτικής και Κατώτερης ηµοτικής εκπαίδευσης Frederick Institute of Technology ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην εργασία αυτή διερευνήθηκαν οι κοινωνικές αναπαραστάσεις δεκάχρονων Ελληνοκύπριων παιδιών για διάφορες εθνικές εξωοµάδες. Τα αποτελέσµατα κατέδειξαν τον άλλοτε θετικό ή αρνητικό, άλλοτε οµοιόµορφο ή συγκρουσιακό τρόπο µε τον οποίο τα παιδιά αναπαριστούσαν διάφορους λαούς. Αντιµέτωπα συχνά µε έλλειψη πληροφοριών, τα παιδιά επιστράτευαν γνωστικά εργαλεία όπως κάποιους «κανόνες» και το δίπολο «Έλληνες- Τούρκοι» ως µέτρο σύγκρισης σε σχέση µε τα οποίο αξιολογούνταν θετικά ή αρνητικά αντίστοιχα οι άλλοι λαοί. 1. Εισαγωγή Η έννοια της «ευρωπαϊκής διάστασης στην εκπαίδευση» χρησιµοποιείται όλο και περισσότερο τα τελευταία τριάντα χρόνια από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) και το Συµβούλιο της Ευρώπης για να υποδηλώσει το ενδιαφέρον τους στην εκπαίδευση των χωρών-µελών τους. Αποτελεί επίσης ένα πολυσυζητηµένο όρο στον ακαδηµαϊκό χώρο, µια και αγγίζει θέµατα ευρωπαϊκής ταυτότητας και πολιτότητας και της σχέση τους µε την εκπαίδευση. Η Κύπρος, µια χώρα στο «περιθώριο» Ευρώπης και µε έντονο ένα πολιτικό πρόβληµα που διαχωρίζει εδώ και δεκαετίες την κοινωνία της, προσπαθεί να ανταποκριθεί στα θέµατα αυτά ως µέλος της ΕΕ. Τα αποτελέσµατα που περιλαµβάνονται στην εργασία αυτή αποτελούν µέρος ευρύτερης έρευνας, πρώτος στόχος της οποίας ήταν η ανάπτυξη και εφαρµογή παρεµβατικού προγράµµατος µε τη χρήση αρχών ευρωπαϊκής διάστασης στα µαθήµατα της Ιστορίας και Γεωγραφίας της Ε τάξης του δηµοτικού σχολείου. Ένας δεύτερος στόχος ήταν η διάγνωση των εθνικών και ευρωπαϊκών ταυτοτήτων των δεκάχρονων Ελληνοκύπριων παιδιών του δείγµατος, καθώς και των σχετικών γεωγραφικών και ιστορικών τους γνώσεων, και η διερεύνηση της πιθανής επίδρασης του παρεµβατικού προγράµµατος στους τοµείς αυτούς. Προκειµένου να επιτευχθεί ο δεύτερος στόχος, αντλήθηκαν θεωρητικές έννοιες από το χώρο της κοινωνικής ψυχολογίας, ο οποίος είναι ιδιαίτερα δραστήριος στη µελέτη εθνικών/ευρωπαϊκών ταυτοτήτων τα τελευταία 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 905

2 Στ. Φιλίππου είκοσι χρόνια (c.f. Breakwell & Lyons, 1996). Η εργασία αυτή επικεντρώνεται στις κοινωνικές αναπαραστάσεις των παιδιών για ορισµένες εθνικές εξωοµάδες, ως σηµαντική πτυχή των εθνικών/ευρωπαϊκών τους ταυτοτήτων. 2. Θεωρητικό πλαίσιο Η Θεωρία των Κοινωνικών Αναπαραστάσεων (Μoscovici, 1973) τονίζει τη σηµασία των κατασκευών που οι άνθρωποι χρησιµοποιούν για να κατανοήσουν τον κόσµο και να δράσουν και περιλαµβάνει έναν τρόπο θέασης της επικοινωνίας και της καθηµερινότητας και των ανώνυµων γεγονότων που τις συναποτελούν. Η κεντρική της ιδέα είναι ότι «οι άνθρωποι µπορούν να κατανοήσουν τον κοινωνικό κόσµο µέσω εικόνων ή κοινωνικών αναπαραστάσεων που τα µέλη µιας οµάδας µοιράζονται» (Potter, 1996, σ. 121) και ότι η κοινή λογική είναι στην πραγµατικότητα «κατακάθι» προηγούµενης θεωρητικοποίησης για την ψυχολογία και τον εαυτό. Οι κοινωνικές αναπαραστάσεις σχηµατίζουν οργανωµένα συστήµατα αξιών, ιδεών και πρακτικών µέσα από την από κοινού τους πρόσβαση σε αυτές, τα άτοµα µπορούν να κατανοήσουν τη δοµή της κοινωνικής ζωής και να επικοινωνούν µε τους άλλους. Οι αναπαραστάσεις είναι κοινωνικές, όχι µόνο γιατί άτοµα και οµάδες συµβάλλουν σε αυτές, αλλά κυρίως γιατί σχηµατίζονται µέσα από διαδικασίες αλληλεπίδρασης και επικοινωνίας: το ατοµικό και το κοινωνικό επίπεδο έτσι γεφυρώνονται από τη θεωρία αυτή. Οι αναπαραστάσεις είναι επίσης κοινωνικές διότι µπορούν να χρησιµοποιηθούν για να ορίσουν µια οµάδα αποτελούµενη από άτοµα που µοιράζονται αναπαραστάσεις για διάφορες πτυχές του κόσµου. Για παράδειγµα, η ιδεολογία του εθνικισµού δηµιουργεί ένα σύστηµα κοινωνικών αναπαραστάσεων που αντιλαµβάνεται τον κόσµο ως πολυεθνικό, όπου η εθνική κοινωνική ταυτότητα και οµάδες γίνονται «φυσικές» κατηγορίες και όπου ο εθνικισµός είναι «κοινότοπος» (banal) (Billig, 1995). Τι γνωρίζουµε όµως για τους τρόπους µε τους οποίους τα παιδιά κατασκευάζουν τις εθνικές τους ταυτότητες, συµπεριλαµβανοµένων και των αναπαραστάσεών τους για διάφορες εθνικές οµάδες; Η ερευνητική ενασχόληση µε τους εθνικούς άλλους στράφηκε αρχικά προς τη µελέτη των στερεοτύπων και υπέδειξε ότι ταυτότητα και στερεότυπα σχηµατίζονται σε πολύ νεαρή ηλικία, ότι αυξάνονται ιδιαίτερα κατά την ηλικία των 6-8 χρονών, και ότι αφορούν αντιλήψεις των παιδιών τόσο για τη δική τους (εσωοµάδαingroup) όσο και για άλλες οµάδες (εξωοµάδες-outgroups). Η αρχική έρευνα στο θέµα όρισε τα στερεότυπα ως την επιλεκτική απόδοση χαρακτηριστικών και ιδιοτήτων µε οµάδες ανθρώπων µε αξιολογικό τρόπο και την υπερ-γενίκευσή τους, µε στόχο τη δυσφήµιση της εξωοµάδας ή την εξύµνηση της εσωοµάδας (Wetherell, 1996). Τα στερεότυπα θεωρήθηκαν έτσι αρχικά µία ελαττωµατική διαδικασία η οποία πήγαζε από ρατσισµό και επηρέαζε τη συµπεριφορά και τις αντιλήψεις των ατόµων (Klineberg, 1951). Αργότερα η έρευνα «αποενοχοποίησε» τα στερεότυπα υποστηρίζοντας ότι δεν αποτελούν 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 906

3 Οι Αναπαραστάσεις Ελληνοκυπρίων Παιδιών για Εθνικές Εξωοµάδες προϊόντα σφαλερών, προκατειληµµένων και ανεπαρκών αντιλήψεων, αλλά ότι υπηρετούν µια γνωστική λειτουργία, ότι δηλαδή βοηθούν τα άτοµα (και τα παιδιά) να απλοποιήσουν τον κόσµο τους µε το να µειώνουν την πολυπλοκότητα των πληροφοριών (Allport, 1954/1979). Ακολούθησε έρευνα, κυρίως από τις θεωρίες της κοινωνικής ταυτότητας και κοινωνικών αναπαραστάσεων, και γύρω από τους κοινωνικούς παράγοντες οι οποίοι συµβάλλουν στο σχηµατισµό της ταυτότητας και των στερεοτύπων. Τέτοια έρευνα φάνηκε να αποδέχεται µια θετική σχέση µεταξύ της γνώσης µε τις στάσεις προς εθνικές εξω- και εσωοµάδες (Johnson, Middleton & Tajfel, 1970; Middleton, Tajfel & Johnson, 1970), µε την υποκειµενική ταύτιση των παιδιών µε την εθνική τους εσωοµάδα (Bennett, Lyons, Sani & Barrett, 1999) και µε την ποικιλία που τα παιδιά αντιλαµβάνονταν να υπάρχει εντός της εσωοµάδας τους (Lyons κ.ά., 1997). Σύµφωνα µε τους Lambert και Klineberg (1967) καθώς και τους Johnson κ.ά. (1970), τα παιδιά στις έρευνές τους φαίνονταν να γνωρίζουν περισσότερα για τους λαούς προς τους οποίους ήταν θετικά, και λιγότερα για όσους αντιπαθούσαν όπως υποστηρίζουν οι Barrett και Short (1992), αυτά τα ευρήµατα υποδεικνύουν επίσης µια πιθανή σχέση µεταξύ γνώσης και στάσης κατά την πρόσκτηση εννοιών που έχουν σχέση µε την εθνικότητα. Για παράδειγµα, όσο περισσότερο Άγγλοι ένιωθαν τα παιδιά, τόση περισσότερη γεωγραφική γνώση της πατρίδας τους είχαν (Barrett, 2000) και η γεωγραφική γνώση των παιδιών συσχετιζόταν µε τα αισθήµατα του πόσο Άγγλοι και Βρεττανοί αισθάνονταν (όταν ελεγχόταν η επίδραση της ηλικίας) (Barrett & Whennell, 1998). Όσον αφορά τις συναισθηµατικές πτυχές της εθνικής ταυτότητας, τα παιδιά εκφράζουν τις προτιµήσεις τους για διάφορους λαούς παρόλη την έλλειψη γνώσεών τους: φαίνεται να συµφωνούν περισσότερο για το ποιες χώρες συµπαθούν ή αντιπαθούν παρά για πληροφορίες ή γεγονότα που τις αφορούν (Bennett κ.ά., 1998). Σχετικές έρευνες έδειξαν επίσης ότι τα παιδιά διαφορετικών ηλικιών ήταν σε διαφορετικό βαθµό αρνητικά προκατειληµµένα απέναντι σε άλλους λαούς σε ποικίλα κοινωνικά πλαίσια (Barrett & Short, 1992; Barrett, Day & Morris, 1990). Άγγλοι µαθητές, για παράδειγµα, συµπαθούσαν περισσότερους τους Γάλλους και Ισπανούς, λιγότερο τους Ιταλούς και ακόµη λιγότερο τους Γερµανούς (Barrett & Short, 1992; Bennett κ.ά., 1998), τους οποίους τα παιδιά συσχέτιζαν µε πόλεµο, όπλα, στρατό και επιθετικότητα (Barrett, Day & Morris, 1990). Επίσης, οι περιγραφές Άγγλων και Ισπανών µαθητών (5-11 χρονών), της εθνικής τους εσωοµάδας γίνονταν λιγότερο θετικές όσο µεγάλωναν, ενώ οι περιγραφές τους των Αµερικανών και Γερµανών γίνονταν πιο θετικές. Στην περίπτωση της Κύπρου, ελάχιστη έρευνα έχει γίνει µε παιδιά και ιδιαίτερα από την οπτική γωνία της κοινωνικής ψυχολογίας. Οι ελάχιστες διαθέσιµες έρευνες υποδεικνύουν τον αρνητικό και στερεότυπο τρόπο µε τον οποίο τα παιδιά αντιµετωπίζουν διάφορες εθνικές εξωοµάδες (Κουτσελίνη κ.ά., 2002), και ιδιαίτερα τους Τούρκους τους οποίους αντιλαµβάνονται ως εχθρούς (Spyrou, 2002). Ένα από τα συµπεράσµατα του Spyrou 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 907

4 Στ. Φιλίππου (2002) ήταν ότι ο κυρίαρχος άλλος έναντι του οποίου τα Ελληνοκύπρια παιδιά κατασκεύαζαν τις δικές τους εθνικές ταυτότητες ήταν οι Τούρκοι, τους οποίους µπορούσαν να απεικονίσουν µε λεπτοµερή τρόπο. Με τις µεθοδολογικές επιλογές της παρούσας εργασίας επιχειρείται να δοθεί «φωνή» στα παιδιά ώστε να εκφράσουν τις αναπαραστάσεις τους χρησιµοποιώντας ως ερευνητικό εργαλείο την «εθνική ιεράρχηση», η οποία έχει συχνά περιληφθεί σε έρευνες για τις διαοµαδικές σχέσεις, όχι όµως σε έρευνες µε παιδιά (Verkuyten & Kinket, 2000). 3. Μεθοδολογία Στην εργασία αυτή παρουσιάζονται δεδοµένα από ερωτηµατολόγια που δόθηκαν σε 140 δεκάχρονα παιδιά και από οµαδικές συνεντεύξεις εστιάσεως από δείγµα των παιδιών αυτών πριν την εφαρµογή του παρεµβατικού προγράµµατος ευρωπαϊκής διάστασης το εκέµβριο του 2000 σε 4 σχολεία της Λάρνακας. Σχολεία και παιδιά επιλέγηκαν µε βάση το ενδιαφέρον των δασκάλων τους να συµµετέχουν στην έρευνα. Τα παιδιά κάθε οµάδας κλήθηκαν να ανταποκριθούν σε ερωτήσεις αξιολόγησης και ιεράρχησης 13 εθνικών εξωοµάδων και να αιτιολογήσουν τις επιλογές τους. Οι εθνικές εξωοµάδες (Έλληνες, Άγγλοι, Γάλλοι, Αµερικάνοι, Ρώσοι, Ισραηλινοί, Ιάπωνες, Ελβετοί, Γερµανοί, Βούλγαροι, Άραβες, Τσιγγάνοι και Τούρκοι) επιλέγηκαν ώστε να αντικατοπτρίζουν τις οµάδες που αναφέρονταν στο επίσηµο αναλυτικό πρόγραµµα και εγχειρίδια Ιστορίας και Γεωγραφίας καθώς και στο παρεµβατικό πρόγραµµα. ύο ερωτήµατα διερευνούσαν τη γενική στάση των παιδιών απέναντι σε 6 εξωοµάδες και το βαθµό στον οποίο θα δέχονταν να µοιραστούν το θρανίο τους στην τάξη µε παιδί συγκεκριµένης εθνικότητας. Τα παιδιά µπορούσαν να κυκλώσουν πέντε βαθµίδες αρέσκειας, από το «καθόλου» (0) µέχρι το «πάρα πολύ» (4). Παρόµοια διαδικασία ακολουθήθηκε και στις συνεντεύξεις υπό µορφή έργων κατά τα οποία τα παιδιά (2 αγόρια και 2 κορίτσια) χειρίζονταν καρτέλες στις οποίες αναγράφονταν οι εθνικότητες και οι βαθµίδες, έτσι ώστε µέσα από τη συζήτησή τους να αποκαλύπτουν τον τρόπο µε τον οποίο αναπαριστούσαν την κάθε εθνικότητα. Η µεθοδολογική επιλογή ηµι-δοµηµένων οµαδικών συνεντεύξεων έγινε και πάλι µε βάση τη θεωρία των κοινωνικών αναπαραστάσεων, για την οποία στάσεις και κοινωνικές αναπαραστάσεις είναι στενά συνδεδεµένες: «οι πρώτες έχουν τις δεύτερες ως προϋπόθεση. Μπορούµε να είµαστε ευνοϊκοί ή όχι απέναντι σε κάτι, µόνο αφού το αντιληφθούµε και αξιολογήσουµε µε διαφορετικό τρόπο» (σσ ). Ο Moscovici (1988) απαντά µε αυτό τον τρόπο προκειµένου να διαχωρίσει τους δύο όρους σε όσους τους εξισώνουν, τονίζοντας ότι δεν µπορούµε να χρησιµοποιούµε το πρώτο χωρίς το δεύτερο. Η θεωρία αυτή τονίζει ακριβώς την εξάρτηση των αξιολογήσεων και στάσεων των ατόµων πάνω σε ευρέως διαδεδοµένες αναπαραστάσεις για το πώς λειτουργεί ο κόσµος, καθώς παράγονται µέσα από την κοινωνική αλληλεπίδραση και τα µέσα µαζικής ενηµέρωσης (Potter, 1996). Με άλλα λόγια, δεν υπάρχει άµεση σχέση µεταξύ στάσεων και της πραγµατικότητας ή των 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 908

5 Οι Αναπαραστάσεις Ελληνοκυπρίων Παιδιών για Εθνικές Εξωοµάδες ανθρώπων, αλλά οι πρώτες διαµεσολαβούνται µέσω των κοινωνικών αναπαραστάσεων ώστε να σχηµατιστούν εικόνες των δεύτερων. Μια σηµαντική συνέπεια αυτής της άποψης είναι ότι δεν µπορούν να υπάρχουν στάσεις απέναντι σε οµάδες ανθρώπων (π.χ. εθνικές) χωρίς κάποιου είδους γνώση, κάποια στοιχεία κοινωνικής αναπαράστασης που να τις υποβαστάζουν. Η πράξη της απόκτησης γνώσης δε λαµβάνει χώρα στο κενό, αλλά «υπάρχει και µπορεί να αναγνωριστεί µόνο από το αποτέλεσµά της, από το τι κατευθύνεται προς τους άλλους και διατηρείται. Οι νοητικές καταστάσεις που µοιράζονταικοινοποιούνται, δεν παραµένουν νοητικές καταστάσεις, γίνονται αντικείµενο επικοινωνίας, σχηµατίζονται, τείνουν να γίνονται ύλη, αντικείµενα» (Moscovici, 1988, σ.230). Σε αυτή την έρευνα, ενώ τα παιδιά συνοµιλούσαν και συζητούσαν για να επικοινωνήσουν τη γνώµη τους και να δικαιολογήσουν τις στάσεις τους απέναντι στις διάφορες εθνικές οµάδες, αποκάλυπταν και πώς τις αναπαριστούσαν. Τα ποσοτικά και ποιοτικά δεδοµένα αναλύθηκαν µε τη χρήση του στατιστικού πακέτου SPSS 10.0 και του πακέτου Atlas.ti αντίστοιχα. 4. Αποτελέσµατα Η ρητορική των παιδιών, όπως οικοδοµείται από την ανάλυση των ποσοτικών και ποιοτικών δεδοµένων, περιλάµβανε απόψεις, γνώσεις, ιδέες, στερεότυπα και στάσεις που φανέρωναν κάποια αναδυόµενα στοιχεία των κοινωνικών τους αναπαραστάσεων για τις εθνικές εξωοµάδες. Αξιολογώντας τους εθνικούς άλλους Προκειµένου να διαµορφωθεί µια γενικότερη άποψη των στοιχείων αυτών, εξετάστηκε πρώτα πώς τα παιδιά αξιολογούσαν τις εθνικές εξωοµάδες στο ερωτηµατολόγιο. Η αξιολόγηση των λαών από τα παιδιά υπέδειξε πόσο τους «άρεσε» κάθε εξωοµάδα: Πίνακας 1 Βαθµός στον οποίο εθνικές εξωοµάδες άρεσαν στα παιδιά Σειρά ήλωση Προ-τεστ ΜΟ ΤΑ 1 Έλληνες Γάλλοι Ελβετοί Γερµανοί Βούλγαροι Τούρκοι Οι Έλληνες ήταν ο λαός που τα παιδιά δήλωσαν ότι τους άρεσε περισσότερο, ακολουθούµενοι από τους Γάλλους. Οι Τούρκοι ήταν στο άλλο άκρο, αφού ήταν ο λαός 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 909

6 Στ. Φιλίππου για τον οποίο τα περισσότερα παιδιά δήλωσαν ότι δεν τους άρεσε καθόλου. Οι Βούλγαροι, Γερµανοί και Ελβετοί επίσης δεν ήταν ιδιαίτερα αρεστοί. Αυτή η σειρά προτίµησης παρέµεινε η ίδια ανάµεσα και στις 13 εθνικότητες που περιλάµβανε το δεύτερο σχετικό ερώτηµα, το οποίο ζητούσε από τα παιδιά να υποδείξουν το βαθµό στον οποίο θα ήθελαν να µοιραστούν το θρανίο τους στην τάξη µε ένα παιδί συγκεκριµένης εθνικότητας. Η σειρά όλων των λαών παρουσιάζεται στον πιο κάτω πίνακα από τον µεγαλύτερο στο µικρότερο µέσο όρο: Πίνακας 2 Βαθµός στον οποίο τα παιδιά ήταν διατεθειµένα να µοιραστούν το θρανίο τους µε ένα Σειρά ήλωση Προ-τεστ MΟ ΤΑ 1 Έλληνα Άγγλο Γάλλο Αµερικανό Ρώσο Ισραηλινό Ιάπωνα Ελβετό Γερµανό Βούλγαρο Τσιγγάνο Άραβα Τούρκο Οι απαντήσεις έδειξαν ότι οι Έλληνες ήταν ξεκάθαρα και επανειληµµένα η πιο αρεστή οµάδα στο δείγµα αυτή η προτίµηση ίσως υποδεικνύει «εύνοια για την εσωοµάδα» (ingroup favouritism), αφού τα παιδιά αργότερα αποκάλυψαν ότι ένιωθαν µέρος της συγκεκριµένης εθνικής οµάδας. Οι Τούρκοι ήταν και πάλι στην τελευταία θέση. Οι Άγγλοι, Γάλλοι, Αµερικάνοι και Ρώσοι ήταν οι επόµενοι πιο αρεστοί λαοί (µετά τους Έλληνες), ενώ οι Γερµανοί, Βούλγαροι, Τσιγγάνοι και Άραβες ήταν οι λιγότερο αρεστοί (πριν τους Τούρκους). Παρόλο που και οι Γερµανοί συσχετίζονταν από τα παιδιά αυτής της έρευνας µε όπλα και επιθετικότητα, οι Τούρκοι ήταν αυτοί που τοποθετούνταν πάντα στο τέλος της ιεράρχησης. Αυτό το εύρηµα φαίνεται να επιβεβαιώνει το «σύνδροµο του εχθρού» (enemy effect) που εντοπίστηκε µεταξύ Ελλήνων, Τούρκων και Άγγλων µαθητών από τους Buchanan-Barrow κ.ά. (1999): τα παιδιά έδειχναν µεγαλύτερη αρνητικότητα προς την εξωοµάδα που παραδοσιακά αναπαρίσταται ως ο «εχθρός» από τη δική τους εσωοµάδα. Αυτό φαίνεται και από τον πολύ µικρό µέσο όρο και τυπική απόκλιση για τους Τούρκους στους πιο πάνω πίνακες. 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 910

7 Οι Αναπαραστάσεις Ελληνοκυπρίων Παιδιών για Εθνικές Εξωοµάδες Γεωπολιτικές οµαδοποιήσεις των εθνικών εξωοµάδων Για να κατανοηθούν σε µεγαλύτερο βάθος οι στάσεις των παιδιών, καθώς και εάν τα παιδιά οµαδοποιούσαν συγκεκριµένες εθνικές οµάδες µεταξύ τους, τα ερωτήµατα αυτά υποβλήθηκαν σε παραγοντική ανάλυση. Για την εξαγωγή των κατηγοριών χρησιµοποιήθηκε η ανάλυση σε κύριες συνιστώσες, που ακολουθήθηκε από περιστροφή varimax. Επιπρόσθετα, υπολογίστηκε ο µέσος όρος για κάθε κατηγορία προκειµένου να διαφανεί ο τρόπος µε τον οποίο τα παιδιά ιεραρχούσαν τις πιθανές οµάδες λαών. Η παραγοντική ανάλυση επισήµανε πέντε παράγοντες, που περιλάµβαναν όλες τις δηλώσεις των δύο ερωτηµάτων και ερµήνευαν το 64.71% της διασποράς. Τα ποσοστά διασποράς που ερµήνευαν οι πέντε αυτοί παράγοντες ήταν 6.81%, 7.87%, 34.50%, 9.67% και 5.85% αντίστοιχα. Ο πιο κάτω πίνακας δείχνει τους πέντε παράγοντες µε τη σειρά που προκύπτει από το µέσο όρο για κάθε παράγοντα. Πίνακας 3 Οµαδοποιήσεις εθνικών εξωοµάδων Παράγοντες Εθνικές εξωοµάδες ΜΟ ΤΑ Έλληνες Έλληνες, Έλληνα Αγγλοσάξωνες Άγγλο, Αµερικάνο υτικοευρωπαίοι Γάλλους, Γάλλο, Γερµανοί, Γερµανό, Ελβετοί, Ελβετό Ανατολικοευρωπαίοι, Ασιάτες, Μέση Ανατολή Ρώσο, Ιάπωνα, Άραβα, Ισραηλινό, Βούλγαρο, Βούλγαροι, Τσιγγάνο Τούρκοι Τούρκοι, Τούρκο Ο πίνακας υποδεικνύει ότι τα παιδιά έτειναν να διαφοροποιούν τις εθνικές οµάδες µεταξύ τους και να τις «οµαδοποιούν» σε κατηγορίες οι οποίες ακολουθούσαν παραδοσιακάγεωπολιτικά και πολιτισµικά κριτήρια, µε τους Έλληνες, Αγγλο-Αµερικανούς και υτικοευρωπαίους να είναι περισσότερο αρεστοί και τους λαούς από την Aνατολική Ευρώπη, Ασία και Μέση Aνατολή να είναι λιγότερο αρεστοί. Ανάµεσα στους τελευταίους, οι Τούρκοι σχηµάτιζαν µια ξεχωριστή και ακόµη λιγότερο αρεστή οµάδα. Γιατί όµως προέκυπταν τέτοιες αξιολογήσεις και πώς αναπαριστούσαν τα παιδιά την κάθε οµάδα; Η ανάλυση των ποιοτικών δεδοµένων στόχευε ακριβώς στο να ρίξει φως σε αυτά τα ερωτήµατα. 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 911

8 Στ. Φιλίππου Κατανοώντας τις αναπαραστάσεις για τους εθνικούς άλλους Σε µία από τις πρώτες εξελικτικές και διεθνείς έρευνες των αντιλήψεων των παιδιών για τους λαούς «ξένων» εθνικοτήτων οι Lambert και Klineberg (1967) βρήκαν ότι οι αντιλήψεις αυτές περιλάµβαναν ποικίλα περιγραφικά χαρακτηριστικά που αφορούσαν την εµφάνιση, το ντύσιµο, τη γλώσσα, τις συνήθειες, το χαρακτήρα, τα πολιτικά και θρησκευτικά τους πιστεύω και υλική ιδιοκτησία. Στις συνεντεύξεις που έγιναν για αυτή την έρευνα, µέσω των συναισθηµατικών προσεγγίσεων των παιδιών προς τους λαούς, αναδύθηκαν κάποια περιγραφικά στοιχεία των αναπαραστάσεών τους, που περιλάµβαναν τέτοια χαρακτηριστικά και φανέρωναν από προκατάληψη µέχρι ενθουσιασµό. Παρόλη την περιορισµένη γνώση τους για αρκετούς λαούς, τα παιδιά εξέφραζαν τις απόψεις τους µε βεβαιότητα. Ευρήµατα προηγούµενων ερευνών ότι τα παιδιά φαίνονταν να γνωρίζουν περισσότερα για τους λαούς που συµπαθούσαν και λιγότερα για όσους αντιπαθούσαν (π.χ. των Lambert & Klineberg, 1967) δεν επιβεβαιώθηκαν στην εργασία αυτή. Αντίθετα, τα παιδιά µπορούσαν να παρέχουν περισσότερες πληροφορίες για τους Τούρκους, Γερµανούς και Τσιγγάνους, τους οποίους αξιολογούσαν αρνητικά, παρά για λαούς προς τους οποίους ήταν πιο θετικά, όπως τους Γάλλους και τους Άγγλους. Οι Johnson, Middleton και Tajfel (1970) επίσης βρήκαν ότι η σχέση µεταξύ στάσεων και γνώσης ήταν καµπυλόγραµµη: τα παιδιά γνώριζαν περισσότερα για τις χώρες που τους άρεσαν παρά για όσες δεν τους άρεσαν, αλλά ήξεραν τα λιγότερα για όσες χώρες είχαν ουδέτερα συναισθήµατα. Η ανάλυση των συνεντεύξεων ανέδειξε επίσης διάφορα αναπαραστασιακά στοιχεία για κάθε λαό. Παρόλο που η ανάλυση αυτή ήταν κυρίως περιγραφική (ένα χαρακτηριστικό της πρώιµης έρευνας για τα στερεότυπα κατά τις δεκαετίες του 20 και 30), θεωρήθηκε αναγκαία µια και η ποιοτική έρευνα στην Κύπρο για το θέµα αυτό είναι περιορισµένη. Η περιγραφή αυτή µπορεί να αποτελέσει µια βάση από την οποία µπορούµε να αρχίσουµε να κατανοούµε τις αναπαραστάσεις δεκάχρονων παιδιών, τις οποίες διακρίνω στη συνέχεια της εργασίας σε αµφιλεγόµενες-συγκρουσιακές και οµοιογενείς στηριζόµενη στη διάκριση του Μoscovici (1988) µεταξύ «ηγεµονικών», «χειραφετηµένων» και «πολεµικών» αναπαραστάσεων (c.f. Breakwell, 2001; Jost & Ignatow, 2001). Οι «πολεµικές» αναπαραστάσεις παράγονται µε κοινωνική σύγκρουση και δεν είναι από κοινού αποδεκτές από την κοινωνία, αλλά καθορίζονται από ανταγωνιστικές σχέσεις µεταξύ των µελών της. Με τις «ηγεµονικές» αναπαραστάσεις συµφωνούν όλα τα µέλη µιας δοµηµένης οµάδας και είναι οµοιόµορφες και πιεστικές (Breakwell, 2001). Σε ορισµένες περιπτώσεις λοιπόν, οι αναπαραστάσεις των παιδιών ήταν αµφιλεγόµενεςσυγκρουσιακές, δηλαδή περιλάµβαναν συγκρουόµενες απόψεις για τον ίδιο λαό. Σε άλλες περιπτώσεις οι απόψεις των παιδιών ήταν οµοιογενείς: δεν υπήρχαν διαφωνίες µεταξύ των παιδιών 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 912

9 Οι Αναπαραστάσεις Ελληνοκυπρίων Παιδιών για Εθνικές Εξωοµάδες Οι αναπαραστάσεις των Άγγλων, Ιαπώνων, Ρώσων, Βούλγαρων και Αµερικανών ήταν αµφιλεγόµενες, αφού τα παιδιά αναφέρονταν σε συγκρουόµενα αναπαραστασιακά στοιχεία. Οι διαφωνίες για τους εν λόγω λαούς πήγαζαν κυρίως από το διαφορετικό ρόλο που έχει σήµερα ο κάθε λαός σε σύγκριση µε το παρελθόν. Ιδιαίτερα για τους Άγγλους, τα παιδιά ήταν ενθουσιώδη για τον «καλό τους πολιτισµό» και αναφέρθηκαν στους µεγάλους αριθµούς Ελληνοκυπρίων µεταναστών (µεταξύ των οποίων και οι συγγενείς τους), καθώς και στη σηµασία των Άγγλων τουριστών για την οικονοµία της Κύπρου. Παρ όλα αυτά, σχεδόν όλες οι οµάδες έκαναν κάποια στιγµή αναφορά στο αποικιακό παρελθόν της Κύπρου: «έκαναν πόλεµο στην Κύπρο και µας κρατούσαν σε φυλακές το 59» και σε παραδείγµατα «προδοσίας» από τους Άγγλους κατά το Β Παγκόσµιο Πόλεµο: «µας είπαν να πολεµήσουµε την Ιταλία µαζί και να µας αφήσουν ελεύθερους και που ρίξαµε την Ιταλία στη θάλασσα, µας είπαν ψέµατα και µας σκλάβωσαν». Παρόλες αυτές τις αρνητικές απόψεις όµως, οι Άγγλοι ήταν από τους πιο συµπαθείς λαούς όταν αξιολογούνταν από τα παιδιά τόσο στο ερωτηµατολόγιο όσο και στις συνεντεύξεις. Στην περίπτωση των Ιαπώνων, τα παιδιά δεν µπορούσαν να παρέχουν πολλές πληροφορίες και τους χαρακτήρισαν «έξυπνους» και «επιστήµονες» µε σηµαντικές «εφευρέσεις» από τις οποίες επωφελούµαστε όλοι. Για παράδειγµα, «τα παραπάνω αυτοκίνητα είναι από τη χώρα τους που έρχονται». Τα παιδιά θεωρούσαν ότι οι Ιάπωνες «έχουν πολλά καλά στη χώρα τους», ότι είναι φιλικοί αλλά ότι είχαν ορισµένα άσχηµα έθιµα. εν τους άρεσε επίσης η εµφάνισή τους λόγω των µατιών (σχιστά) και της γλώσσας τους («τσι τσίο τσι»). Κάποια παιδιά τους παραλλήλισαν µε τους Τούρκους ως προς τη µεγάλη δύναµη που έχουν ως χώρα, χωρίς όµως να κάνουν συγκεκριµένη αναφορά στο Β Παγκόσµιο πόλεµο. Συγκρουόµενες απόψεις προέκυψαν επίσης για τους Ρώσους: κάποια παιδιά θεωρούσαν ότι έχουν «καλή ανατροφή», ενώ άλλα αναφέρθηκαν στους Ρώσους τουρίστες ως ανθρώπους που πηγαίνουν στα κλαµπ και δίνουν κακό παράδειγµα στους Κυπρίους ή που «όταν πηγαίνουν έξω κάνουν τρέλες». Κάποια παιδιά τους παραλλήλισαν µε τους Έλληνες διότι «µας βοηθούν σαν να είναι συµπατριώτες µας», «σαν την Ελλάδα». Άλλα παιδιά πίστευαν ότι «δεν είναι τόσο φίλοι µας» και µερικά τους συνέδεαν µε πόλεµο και σκοτωµούς (που ήταν τότε στις ειδήσεις). Οι Βούλγαροι προκάλεσαν σύγχυση. Οι θετικές εµπειρίες συγγενών των παιδιών που πήγαν στη Βουλγαρία για ιατρική περίθαλψη ή τουρισµό έρχονταν σε σύγκρουση µε εκείνες ατόµων που έπεσαν «θύµατα» κλοπής, εξύβρισης ή κακής συµπεριφοράς κατά την επίσκεψή τους. Για παράδειγµα, «έχει µιαν αγορά κατεβαίνεις κάτω πρέπει να έχεις τα χέρια σου έτσι [κοντά στο σώµα] να µη σου τα κόψουν, είδαν σε και φορείς δαχτυλίδι, εδώ, θα σου κόψουν το χέρι σου, ή εδώ ή εδώ...». Έτσι κάποιοι µαθητές ήταν πεπεισµένοι ότι «δεν είναι όλοι αλυπόλυτοι...δεν είναι όλοι ο Βούλγαροι το ίδιο Ας πούµε µπορεί ένας να µην είναι καλός, ένας άλλος όµως να είναι πολύ καλός» ενώ άλλοι µαθητές ότι «δεν είναι καλοί», «είναι σαν τους γύφτους» ή «µάγους». 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 913

10 Στ. Φιλίππου Η συζήτηση για τους Αµερικάνους επίσης κατέληξε σε ποικιλία πληροφοριών γι αυτούς. Υπήρχαν αναφορές γι αυτούς και τον πολιτισµό τους ως «καλοί», µε «καλές συνήθειες», φαγητό και γλώσσα ίδια µε αυτή των Άγγλων («αν και την προφέρουν λίγο διαφορετικά»). Τους θεωρούσαν διασκεδαστές και ψυχαγωγούς: «Είναι αστείοι, διασκεδάζουν...διασκεδάζουν τον άλλο, τον κάνουν να γελά, στα έργα που βλέπουµε». Η αναπαράσταση των παιδιών για τους Αµερικάνους περιλάµβανε το ότι είναι πλούσιοι και ζουν σε µια µεγάλη χώρα, παρόλο που για κάποια παιδιά αυτά ήταν λόγοι για να τους αντιπαθούν: «Επειδή είναι η πιο µεγάλη χώρα, κάνει ό,τι θέλει µε τις άλλες χώρες» ή «µπορεί να εκµεταλλευτεί». Τα παιδιά ανέφεραν επίσης ότι «έχουν τα περισσότερα όπλα»: «...νοµίζουν ότι είναι µε τη δύναµη που µιλούν και έχουν πολλά πολεµικά είδη» και «δεν είναι καλοί, κάνουν συνέχεια πολέµους». Μερικά παιδιά τους θεωρούσαν εν µέρει υπεύθυνους για το κυπριακό πρόβληµα: «δεν ξέρω, ίσως να έχω λίγο µίσος γι αυτούς, γιατί είναι εκείνοι που έκαναν την ΕΟΚΑ Β που έκαναν το πραξικόπηµα και µε το Πολυτεχνείο...οι Αµερικάνοι έβαλαν τους Έλληνες να κάνουν αυτό». Άλλοι χαρακτηρισµοί εναντίον τον Αµερικανών τους αναπαριστούσαν ως περήφανους, πεισµατάρηδες, εξυπνάκιες, εγωιστές και «ότι ξεπέρασαν τα όρια». Για τις εθνικές οµάδες που περιγράφηκαν πιο πάνω τα παιδιά δεν είχαν οµοιογενείς απόψεις. Για τους υπόλοιπους λαούς είχαν, παρόλο που για κάποιους οι απόψεις αυτές ήταν θετικές ενώ για άλλους αρνητικές. Για τους Γάλλους η αναπαράσταση ήταν οµοιογενής και θετική, αφού οι µαθητές ανέφεραν µόνο θετικές γνώσεις και στάσεις απέναντί τους. Η µόνη αµφιβολία των παιδιών ήταν η γαλλική γλώσσα, την οποία θεωρούσαν «λίγο δύσκολη» και «νεκατωµένη». Πέρα απ αυτό, τα παιδιά έκαναν αναφορά στον τουρισµό από τη Γαλλία στην Κύπρο, καθώς και στο καλό φαγητό, πολυάριθµα αξιοθέατα, φιλοξενία και ευγένεια των Γάλλων για να δικαιολογήσουν τις θετικές τους αξιολογήσεις. Παρόλο που οι αναφορές στους Ελβετούς ήταν επίσης θετικές, οι αναπαραστάσεις των παιδιών, όπως παραδέχονταν ήταν φτωχές: («εν ξέρουµε πολλά για τον τρόπο ζωής τους, γι αυτούς. εν έχουµε µάθει» και αναφέρθηκαν σε αυτή ως µια «ωραία» χώρα µε «πολλούς τουρίστες». Οι απόψεις των παιδιών για τους Ισραηλίτες ήταν απρόσµενα οµόφωνα θετικές, κυρίως επειδή τα παιδιά θεωρούσαν ότι «πιστεύουν στην ίδια θρησκεία µε µας». Αυτή η αντίληψη πήγαζε από τη γνώση τους ότι ο Χριστός είχε ζήσει στη χώρα τους και από τις επισκέψεις κάποιων παιδιών στους Αγίους Τόπους. Τα παιδιά είχαν επίσης θετικές εµπειρίες από συγγενείς που είχαν µεταβεί στο Ισραήλ για ιατρική περίθαλψη. Τέλος, τα παιδιά οικοδόµησαν οµοιογενείς αναπαραστάσεις για τους Γερµανούς, Τσιγγάνους, Άραβες και Τούρκους, αφού ήταν οµόφωνοι ως προς τις αρνητικές τους στάσεις απέναντι στις τέσσερις αυτές οµάδες. Οι Γερµανοί «είναι στους κακούς», είπαν οι µαθητές, λόγω όσων έκαναν κατά το Β Παγκόσµιο Πόλεµο, που περιλάµβανε το ότι «έκαναν πόλεµο εναντίον της Ελλάδας και της Κύπρου» και λόγω του ότι 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 914

11 Οι Αναπαραστάσεις Ελληνοκυπρίων Παιδιών για Εθνικές Εξωοµάδες «περηφανεύονται» για τη δύναµή τους «όπως τους Αµερικάνους». Με παρόµοιο τρόπο εκφράστηκαν µόνο αρνητικά τα παιδιά και εναντίον των Τσιγγάνων, µια οµάδα για την οποία µίλησαν πάρα πολύ. Τα παιδιά τους αντιλαµβάνονταν ως «µαζούτ» (δηλαδή βλάκες), «µαύρους», «φτωχούς» µε πολύ ανθυγιεινό τρόπο ζωής: «έρχονται µε µαύρα πόδια, επειδή όλη µέρα είναι µέσα στους δρόµους παίζουν µε γυµνά τα πόδια τους», «µπορεί να µυρίζουν να µην κάνουν µπάνιο», «έρχονται µε άσχηµα ρούχα, όχι όπως εµάς έτσι καλά», «µένουν σε τσαντίρια, δε µένουν σε σπίτια, που έχουν πάρα πολλές αρρώστιες» και γενικά δεν είναι καθαροί αφού «όπου βρίσκουν πηγαίνουν και κοιµούνται, τρώνε από µέσα στα...κάλαθο...τα αποφάγια µας». Σχολιάστηκε επίσης η συµπεριφορά τους. Τα παιδιά εξήγησαν ότι κλέβουν, παίρνουν ναρκωτικά, οι γυναίκες Τσιγγάνες καπνίζουν και ότι «έµαθαν να συµπεριφέρονται στους άλλους µε κακό σύστηµα». Οι Άραβες χαρακτηρίστηκαν επίσης «µαύροι» και «βρώµικοι». Η ρητορική των παιδιών για άλλους λαούς, όπως έχουν δείξει τα πιο πάνω παραδείγµατα, κάλυπταν ένα φάσµα απόψεων από λεκτική βία µέχρι «αφελείς» και υπεργενικευµένες εκτιµήσεις «καλοσύνης». Παρόλ αυτά, η σχέση µεταξύ θετικών και αρνητικών αναπαραστάσεων δεν ήταν ανάλογη µε τη θέση που έδιναν τα παιδιά στην αξιολόγηση και ιεράρχηση των οµάδων. Για παράδειγµα, παρόλο που οι αναπαραστάσεις για τους Άγγλους και τους Αµερικάνους περιλάµβαναν και αρνητικές πληροφορίες, η θέση τους σε σχέση µε τις άλλες εθνικότητες υποδείκνυε ότι ήταν πιο αρεστοί από τους Ελβετούς ή τους Ισραηλινούς, για τους οποίους τα παιδιά ανέφεραν µόνο θετικές πληροφορίες. Αυτό µπορεί να φαίνεται ως ασυµφωνία µεταξύ γνώσης και στάσης, µπορεί όµως να υποδεικνύει ακριβώς ότι στις κοινωνικές αναπαραστάσεις τα δύο είναι αλληλένδετα, µε πιο ισχυρή την εµφάνιση της στάσης µεταξύ των παιδιών. Μία άλλη εξήγηση, και σε συνάρτηση µε αυτό το εύρηµα, ήταν ότι κατά τη διάρκεια των συζητήσεών µας, τα παιδιά εξηγούσαν γιατί αντιπαθούσαν ή συµπαθούσαν κάθε εθνική εξωοµάδα. Οµαδοποίησα τις εξηγήσεις τους σε «κανόνες» τους οποίους τα παιδιά εφάρµοζαν για να καταλήξουν σε αποφάσεις και στους οποίους έδωσα τη µορφή συνεχών µεταξύ αντίθετων άκρων: οικειότηταανοικειότητα, οµοιότητα-ανοµοιότητα, οφέλη και πλεονεκτήµατα-απειλή και κίνδυνος, θετικά-αρνητικά χαρακτηριστικά. Τα παιδιά έτειναν να είναι πιο θετικά προς κάθε οµάδα όταν ένιωθαν ότι γνώριζαν περισσότερα γι αυτή, όταν αντιλαµβάνονταν την εξωοµάδα ως όµοια µε τη δική τους εσωοµάδα, όταν θεωρούσαν ότι µπορούσαν να αποκοµίσουν κάποια οφέλη από την εξωοµάδα (σε προσωπικό ή εθνικό επίπεδο) και όταν είχαν κάποια στερεοτυπική γνώση θετικών χαρακτηριστικών της συγκεκριµένης εξωοµάδας. Οι κανόνες αυτοί υπέδειξαν ότι οι αποφάσεις των παιδιών δεν ήταν τυχάρπαστες, ότι υπήρχε µια λογική πίσω από αυτές, ότι τα παιδιά αναλάµβαναν ενεργό ρόλο και «αυτόνοµη δράση» (agency) στην οικοδόµηση των αναπαραστάσεων αυτών και ότι επιστράτευαν γνωστικές στρατηγικές απλοποίησης των διαθέσιµων πληροφοριών και διευκόλυνσης της σκέψης τους (Philippou, 2004). 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 915

12 Στ. Φιλίππου Όταν ο «άλλος» είναι ο «αδελφός» και ο «εχθρός» Από τους τέσσερις κανόνες που αναφέρθηκαν πιο πάνω, ο πρώτος κανόνας δεν ίσχυε στην περίπτωση των Τούρκων, για τους οποίους τα παιδιά είχαν πολλές γνώσεις αλλά αξιολογούσαν αρνητικά κάνοντας αναφορά στο κυπριακό πρόβληµα: «µας έπιασαν τη µισή µας πατρίδα και µας εκβιάζουν...δεν µπορούµε να γυρίσουµε πίσω», «µας έπιασαν τις εκκλησίες τις έκαναν στάβλους», «έχουν άλλη πίστη», «είναι απολίτιστοι», «ήρθαν οι Τούρκοι όχι για ειρηνικούς αλλά για πολεµικούς σκοπούς, αντί µε άσπρα περιστέρια και µε αγάπη, ήρθαν µε µίσος και µε πόλεµο, µε φωτιές», «µισώ τους...παίζουν τους έξυπνους», «η Τουρκία πήρε Τούρκους έποικους στα κατεχόµενα και δεν γνώριζαν το µπάνιο, σκότωναν τους άλλους,...λήστευαν, έκαναν καταστροφές», «θα αντιµετωπίσουµε [µέσα στην ΕΕ] την Τουρκία και τους άλλους εχθρούς µας». Επίσης ο δεύτερος κανόνας έβρισκε ιδιαίτερη εφαρµογή στην περίπτωση των Ελλήνων, τους οποίους τα παιδιά αξιολογούσαν θετικά εξηγώντας ότι «είναι σαν κι εµάς», «είναι σαν να είµαστε αδέλφια». Έτσι οι Έλληνες τοποθετούνταν στο άλλο άκρο της ιεραρχίας. Τα παιδιά µίλησαν µε ενθουσιασµό, αφού η «ελληνικότητα» ορίστηκε µε φυσικούς όρους συγγένειας («αδέλφια») και δεσµών αίµατος («έχουµε το ίδιο αίµα»), καθώς και µε κοινά εθνοπολιτισµικά, θρησκευτικά και ιστορικά στοιχεία (Philippou, 2005). ιαφάνηκε λοιπόν ότι ο εικονικός πυρήνας της κοινωνικής αναπαράστασης σχηµάτιζε ένα διπολικό αντίθετο στα θετικά και αρνητικά άκρα του οποίου βρίσκονταν οι Έλληνες και οι Τούρκοι αντίστοιχα (Φιλίππου, 2003) εύρηµα το οποίο χρήζει περαιτέρω διερεύνησης. Ο εικονικός πυρήνας είναι σηµαντική έννοια για τη θεωρία των κοινωνικών αναπαραστάσεων και αναφέρεται σε «µια εικονική δοµή που αναπαράγει µια εννοιολογική δοµή µε ορατό τρόπο» (Moscovici, 1981 όπως αναφέρεται στο Lloyd & Duveen, 1992, σ. 22). Οι Lloyd και Duveen (1992) εντόπισαν ένα τέτοιο δίπολο στη µελέτη τους για το κοινωνικό φύλο στο προσχολικό περιβάλλον και υποστήριξαν ότι το δίπολο δύο αντίθετων φύλων µπορεί να λειτουργεί ως µηχανισµός απλοποίησης του κοινωνικού κόσµου. 5. Μελλοντικές ερευνητικές κατευθύνσεις Τα αποτελέσµατα και η συζήτησή τους πιο πάνω υποδεικνύουν αριθµό ερευνητικών κατευθύνσεων. Μελλοντική έρευνα θα µπορούσε να διερευνήσει κατά πόσο διαφοροποιούνται οι αναπαραστάσεις σε διάφορες ηλικίες. Τέτοια έρευνα -µερικά χρόνια µετά την ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ- θα παρείχε συγκριτικά δεδοµένα µε εκείνα της παρούσας έρευνας (που συλλέγηκαν το εκέµβριο του 2000) και θα έριχνε φως στον τρόπο µε τον οποίο τα παιδιά διαπραγµατεύονται το µεταβαλλόµενο κοινωνικό πλαίσιο. Για παράδειγµα, η έρευνα των Κουτσελίνη κ.ά. (2002) παρέχει χρήσιµα συγκριτικά δεδοµένα δυο χρόνια µετά την εργασία που παρουσιάζεται εδώ. Θεωρητικά εργαλεία από το χώρο της κοινωνικής και εξελικτικής ψυχολογίας θα επέτρεπαν περαιτέρω συγκρίσεις µε παρόµοιες µελέτες σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Θα ήταν ενδιαφέρον επίσης µελλοντική 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 916

13 Οι Αναπαραστάσεις Ελληνοκυπρίων Παιδιών για Εθνικές Εξωοµάδες έρευνα να περιλαµβάνει και τους Κύπριους, Ελληνοκύπριους, Τουρκοκύπριους, Αρµένιους, Λατίνους, Μαρωνίτες, πρόσφατους µετανάστες και Ευρωπαίους ως οµάδες, προκειµένου να εντοπιστούν οι δικές τους «θέσεις» στην ιεραρχία και τυχόν διαφοροποιήσεις. Τέτοια έρευνα θα συνέβαλλε στον εντοπισµό εκπαιδευτικών εργαλείων τα οποία να ενθαρρύνουν, για παράδειγµα, την αναγνώριση της ποικιλίας εντός των εσωκαι εξω-οµάδων (ingroup and outgroup variability), την κριτική ανάγνωση µορφών στερεοτύπων, προκατάληψης, ξενοφοβίας και ρατσισµού και την κινητοποίηση της ρητορικής των ανθρώπινων δικαιωµάτων και της δηµοκρατίας, στοιχεία τα οποία τα παιδιά άντλησαν από το παρεµβατικό πρόγραµµα µε ευρωπαϊκή διάσταση της ευρύτερης έρευνας (Philippou, 2006) για να επανεξετάσουν και διαφοροποιήσουν τις αναπαραστάσεις που παρουσιάστηκαν στην εργασία αυτή. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Allport, G. W. (1979). The nature of prejudice (25 th ed.). New York: Addison-Wesley Publishing Company. (Original work published in 1954) Barrett, M. (2000). Children s knowledge and feelings about countries and national groups: a brief review of the literature. Retrieved September 21, 2002, from web-site: Barrett, M. & Short, J. (1992). Images of European people in a group of 5-10-year-old English schoolchildren. British Journal of Developmental Psychology, 10 (4), Barrett, M. & Whennell, S. (1998, July). The relationship between national identity and geographical knowledge in English children. Poster presented at the XVth Biennial Meeting of the International Society for the Study of Behavioural Development (ISSBD). Switzerland: Berne. Barrett, M., Day, J. & Morris, E. (June, 1990). English children s conceptions of European people: a pilot study. Paper presented at the Conference on Perception and Cognitive Processes. Italy: Trieste. Bennett, M., Sani, F., Lyons, E. & Barrett, M. (1998). Children s subjective identification with the group and in-group favouritism. Developmental Psychology, 34 (5), ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 917

14 Στ. Φιλίππου Bennett, M., Lyons, E., Sani, F., & Barrett, M. (1999, August). Children s identification with the group and their acquisition of self-relevant knowledge. Poster presented at the 9 th European Conference on Developmental Psychology. Greece: Spetses. Billig, M. (1995). Banal nationalism. London: Sage Publications. Breakwell, G. M. (2001). Social representational constraints upon identity processes. In K. Deaux & G. Philogène (Eds.), Representations of the social (pp ). Oxford: Blackwell Publishers. Breakwell, G. M. & Lyons, E. (Eds.) (1996). Changing European identities; social psychological analyses of social change. Oxford: Butterworth- Heinemann. Buchanan-Barrow, E., Bayraktar, R., Papadopoulou, A. Short, J. Lyons, E. & Barrett, M. (September, 1999). Children s representations of foreigners. Paper presented at 9 th European Conference on Developmental Psychology. Greece: Spetses. Johnson, N. B., Middleton, M. R. & Tajfel, H. (1970). The relationship between children s preferences for and knowledge about other nations. British Journal of Social and Clinical Psychology, 9, Jost, J. T. & Ignatow, G. (2001). What we do and don t know about the functions of social representations. In K. Deaux & G. Philogene (Eds.), Representations of the social (pp ). Oxford: Blackwell Publishers. Klineberg, O. (1951). The scientific study of national stereotypes. International Social Science Bulletin (UNESCO), 3 (3), Kουτσελίνη, Μ., Νεοφύτου, Λ., Ταλιαδώρος, Γ. & Μυλωνάς, Γ. (2002). Προτιµήσεις και ετοιµότητα συνύπαρξης µε ξένους που ζουν σήµερα στην Κύπρο και µε ξένους γενικά: µια έρευνα των αντιλήψεων των Κυπρίων µαθητών της Στ τάξης του δηµοτικού. Στο Α. Γαγάτση, Λ. Κυριακίδη, Ν. Τσαγγαρίδου, Ε. Φτιάκα & Μ. Κουτσούλλη (Επ. Έκδ.), Πρακτικά του 7 ου Παγκύπριου Συνεδρίου τις Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου: η εκπαιδευτική έρευνα στην εποχή της παγκοσµιοποίησης, Τόµος A (σσ ).λευκωσία: Πανεπιστήµιο Κύπρου. Lambert, W. E. & Klineberg, O. (1967). Children s views of foreign peoples. New York: Meredith Publishing Company. Lloyd, B. & Duveen, G. (1992). Gender identities and education; the impact of starting school. London: Harvester Wheatsheaf. Lyons, E., Barrett, M., Bennett, M., Sani, F., Vila, I., Pena, A. G., Arcuri, L., Berti A. 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 918

15 Οι Αναπαραστάσεις Ελληνοκυπρίων Παιδιών για Εθνικές Εξωοµάδες E., Rosa, A. S. & Bombi, A. S. (1997, September). Intragroup homogeneity effects in the development of national identity: a cross-national study. Paper presented at the 8 th European Conference on Developmental Psychology. France: Rennes. Middleton, M. R., Tajfel, H. and Johnson, N. B. (1970). Cognitive and affective aspects of children s national attitudes. British Journal of Social and Clinical Psychology, 9, Moscovici, S. (1973). Forward. In C. Herzlich, Health and illness. London: Academic Press. Moscovici, S. (1988). Notes towards a description of social representations. European Journal of Social Psychology, 18, Φιλίππου, Σ. (2003, Μάϊος). Εξεικονίζοντας τον εθνικό εαυτό Ελληνοκύπριων παιδιών: διπολικότητα και ταυτότητα. Παρουσίαση στο Ετήσιο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχολογικής Εταιρείας. Ρόδος: Πανεπιστήµιο Αιγαίου. Philippou, S. (2004, October). Using rules to represent Others : pupils agency in their talk about national outgroups. Center for the Study of Childhood and Adolescence Conference on Childhoods in Cyprus: from children s point of view. Nicosia: Ledra Palace. Philippou S. (2005). Constructing national and European identities: the case of Greek- Cypriot children. Educational Studies, 31 (3), Philippou, S. (2006, April). Bipolarity and identity in Greek-Cypriot pupils representations of national others: a study of the impact of a primary school curricular intervention. Paper presented at the AERA Annual Conference USA: San Francisco. Potter, J. (1996). Attitudes, social representations and discursive psychology. In M. Wetherell (Ed.), Identities, groups and social issues (pp ). London: Sage publications. Spyrou, S. (2002). Images of the other : The Turk in Greek-Cypriot children s imaginations. Race, Ethnicity and Education, 5 (3), Verkuyten, M. & Kinket, B. (2000). Social distances in a multi ethnic society: the ethnic hierarchy among Dutch preadolescents. Social Psychology Quarterly, 63 (1), Wetherell, M. (1996). Group conflict and the social psychology of racism. In M. Wetherell (Ed.), Identities, groups and social issues (pp ). London: Sage publications. 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 919

16 Στ. Φιλίππου 9 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 920

Ακολουθεί η περιγραφή του δείγµατος και κατόπιν αναλύονται τα αποτελέσµατα για κάθε κατηγορία ανηλίκων και ενηλίκων χωριστά.

Ακολουθεί η περιγραφή του δείγµατος και κατόπιν αναλύονται τα αποτελέσµατα για κάθε κατηγορία ανηλίκων και ενηλίκων χωριστά. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Γενικό Λύκειο Βαλτινού Τρικάλων ως εµπλεκόµενο σχολείο στο ευρωπαϊκό πρόγραµµα Comenius Regio, που υλοποιείται µεταξύ φορέων και οργανισµών των Τρικάλων (Ελλάδα) και του

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982)

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982) 91 στόχους µας και εποµένως δεν µας προκαλείται διέγερση και ούτε έντονο συναίσθηµα («σε συµπαθώ, αλλά δεν είµαι ερωτευµένος µαζί σου»). Τέλος, υπάρχει και η περίπτωση του «µαζί δεν κάνουµε και χώρια δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ:Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική Πούλιου Χριστίνα(5543) Κορρέ Πελαγία(5480) Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ:Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική Πούλιου Χριστίνα(5543) Κορρέ Πελαγία(5480) Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ:Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική Πούλιου Χριστίνα(55) Κορρέ Πελαγία(580) Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Εαρινό εξάμηνο 0 Ρέθυμνο, 5/6/0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ:. Εισαγωγή.

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεση Ευρημάτων της Ανάλυσης των Αναλυτικών Προγραμμάτων που ισχύουν στις χώρες των εταίρων

Σύνθεση Ευρημάτων της Ανάλυσης των Αναλυτικών Προγραμμάτων που ισχύουν στις χώρες των εταίρων Perception, Attitude, Movement Identity Needs Action (PAM-INA) - 502077-LLP-1-2009-1-DE-COMENIUS-CMP WP3 Ανάλυση Σχολικών Προγραμμάτων Σύνθεση Ευρημάτων της Ανάλυσης των Αναλυτικών Προγραμμάτων που ισχύουν

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα Το κείμενο αυτό είναι ένα απόσπασμα από το Κεφάλαιο 16: Ποιοτικές ερμηνευτικές μέθοδοι έρευνας στη φυσική αγωγή (σελ.341-364) του βιβλίου «Για μία καλύτερη φυσική αγωγή» (Παπαιωάννου, Α., Θεοδωράκης Ι.,

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ονοματεπώνυμα Σπουδαστριών: Μποτονάκη Ειρήνη (5422), Καραλή Μαρία (5601) Μάθημα: Β06Σ03 Στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ. Το άρθρο αυτό έχει ως σκοπό την παράθεση των αποτελεσμάτων πάνω σε μια έρευνα με τίτλο, οι ιδέες των παιδιών σχετικά με το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΟΜΗΜΕΝΗΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗΣ (1)

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΟΜΗΜΕΝΗΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗΣ (1) ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΟΜΗΜΕΝΗΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗΣ (1) ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΟΜΗΜΕΝΗΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗΣ (2) ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΟΜΗΜΕΝΗΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗΣ (3) Ε: Για το προσωπικό αναφέρεστε; Και μία τελευταία ερώτηση. Από πόσα

Διαβάστε περισσότερα

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1.

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. 2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. : - :. : : ( /,, ) :...., -, -.,,... 1.,, 2,,,....,,,...,, 2008 1. 2. - : On Demand 1. 9 2. 9 2.1 9 2.2 11 2.3 14 3. 16 3.1 16 3.1.1 16 3.1.1. 16 3.1.1. 25 3.1.2 26

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

Όλα αυτά αποκτούν νόηµα µόνο µέσα από τη σύγκριση µε άλλες οµάδες.

Όλα αυτά αποκτούν νόηµα µόνο µέσα από τη σύγκριση µε άλλες οµάδες. ιοµαδικές Σχέσεις. Το παράδειγµα της ελάχιστης οµάδας. Και µόνο η γνώση ότι το άτοµο ανήκει σε µια οµάδα είναι ικανό να επηρεάσει τη συµπεριφορά του προς αυτήν. Η Θεωρία της κοινωνικής ταυτότητας. Τα άτοµα

Διαβάστε περισσότερα

Η ειρωνεία της αρµονίας Το παράδοξο των στρατηγικών µείωσης της ανισότητας : Μείωση της προκατάληψη έναντι συλλογικής δράσης

Η ειρωνεία της αρµονίας Το παράδοξο των στρατηγικών µείωσης της ανισότητας : Μείωση της προκατάληψη έναντι συλλογικής δράσης 85 στις περιπτώσεις δοµικού όσο και στις περιπτώσεις συµπτωµατικού µειονεκτήµατος, ενώ η προσλαµβανόµενη αδικία και αποτελεσµατικότητα προέβλεπε τη συλλογική δράση σε µεγαλύτερο βαθµό στις περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες

Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες ρ. Κλεοπάτρα Νικολοπούλου kleopatra@internet.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η εργασία αυτή εξετάζει τη χρήση υπολογιστών στο σπίτι από έφηβους µαθητές και µαθήτριες.

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση)

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) 18 Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο John Turner και οι συνεργάτες του (Turner, 1985, Turner et al. 1987), θεωρητικοί και ερευνητές

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τι πιστεύουν τα παιδιά για τους αλλοδαπούς: Μια έρευνα του Κέντρου Μελέτης της Παιδικής και Εφηβικής Ηλικίας.

Τι πιστεύουν τα παιδιά για τους αλλοδαπούς: Μια έρευνα του Κέντρου Μελέτης της Παιδικής και Εφηβικής Ηλικίας. 1 Τι πιστεύουν τα παιδιά για τους αλλοδαπούς: Μια έρευνα του Κέντρου Μελέτης της Παιδικής και Εφηβικής Ηλικίας. Από τον ρ Σπύρο Σπύρου* Το Κέντρο Μελέτης της Παιδικής και Εφηβικής Ηλικίας, ένας µη-κυβερνητικός,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Ανανέωση του αντικειµένου Η καλύτερη προσέγγιση θα πρέπει να επιτρέπει τον πειραµατισµό.

Διαβάστε περισσότερα

Λύκειο Αγίου Γεωργίου, Λάρνακα 2012-2013. Θέµα: ράσεις σχετικές µε το θέµα «Ισότητα των φύλων»

Λύκειο Αγίου Γεωργίου, Λάρνακα 2012-2013. Θέµα: ράσεις σχετικές µε το θέµα «Ισότητα των φύλων» Λύκειο Αγίου Γεωργίου, Λάρνακα 2012-2013 Θέµα: ράσεις σχετικές µε το θέµα «Ισότητα των φύλων» Αναφορικά µε το πιο πάνω θέµα, σας ενηµερώνουµε ότι το Λύκειο Αγίου Γεωργίου Λάρνακας οργανώνει τις εξής δράσεις:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Dr Marios Vryonides. Curriculum Vitae I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4

Dr Marios Vryonides. Curriculum Vitae I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4 Curriculum Vitae Dr Marios Vryonides I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION.... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4 IV. PRESENTATIONS IN CONFERENCES AND SEMINARS... 5 V. PUBLICATIONS.... 6-1 - I. PERSONAL DETAILS

Διαβάστε περισσότερα

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών Ανακοίνωση στο 7 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας, Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού

ΦΙΛΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΦΙΛΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΕΣ: 3.2. Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων και σχέσεων 3.3 Διαπολιτισμικότητα - Αποδοχή και Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία:

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Επιπτώσεις στη συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες και τις οικογένειές τους Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών vpavlop@psych.uoa.gr http://www.psych.uoa.gr/~vpavlop

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μάθηµα: Κοινωνική Ταυτότητα και ιοµαδικές Σχέσεις ιδάσκουσα: Αλεξάνδρα Χαντζή

ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μάθηµα: Κοινωνική Ταυτότητα και ιοµαδικές Σχέσεις ιδάσκουσα: Αλεξάνδρα Χαντζή 1 ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μάθηµα: Κοινωνική Ταυτότητα και ιοµαδικές Σχέσεις ιδάσκουσα: Αλεξάνδρα Χαντζή Εισαγωγή Πηγές: Dovidio, J. F., & Gaertner, S. L. (2010). Intergroup bias. In S. T. Fiske, D. T. Gilbert,

Διαβάστε περισσότερα

και ρατσιστές και εθνικιστές;

και ρατσιστές και εθνικιστές; και ρατσιστές και εθνικιστές; 1 Και ρατσιστές και εθνικιστές; Πως αντιµετωπίζουµε οι Έλληνες τη διαφορετικότητα των ανθρώπων και των φυλών; Θα προτιµούσαµε να µην δεχόταν η Ελλάδα οικονοµικούς µετανάστες;

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημολογικές πεποιθήσεις για τα μαθηματικά και επίδοση σε αριθμητικά έργα με το μηδέν

Επιστημολογικές πεποιθήσεις για τα μαθηματικά και επίδοση σε αριθμητικά έργα με το μηδέν Επιστημολογικές πεποιθήσεις για τα μαθηματικά και επίδοση σε αριθμητικά έργα με το μηδέν Σοφοκλέους Παρασκευή Πανεπιστήμιο Κύπρου & Φιλίππου Γιώργος Πανεπιστήμιο Κύπρου Περίληψη Σημαντικό μέρος της έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

Η αυθεντική ηγεσία και ο ρόλος της στις αλλαγές. Ονοματεπώνυμο: Μουμτζής Ευάγγελος- Δημήτριος Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Ολίβια Κυριακίδου

Η αυθεντική ηγεσία και ο ρόλος της στις αλλαγές. Ονοματεπώνυμο: Μουμτζής Ευάγγελος- Δημήτριος Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Ολίβια Κυριακίδου Η αυθεντική ηγεσία και ο ρόλος της στις αλλαγές Ονοματεπώνυμο: Μουμτζής Ευάγγελος- Δημήτριος Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Ολίβια Κυριακίδου Δεκέμβριος 2012 Στόχος Έρευνας Στόχος της έρευνας είναι να σκιαγραφηθούν

Διαβάστε περισσότερα

Βία και επιθετική συμπεριφορά από τους εφήβους.

Βία και επιθετική συμπεριφορά από τους εφήβους. Βία και επιθετική συμπεριφορά από τους εφήβους. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Πρόβλημα: Κατά την έρευνα αυτή θα εξεταστεί κατά το πόσο οι έφηβοι εκδηλώνονται με βίαιη κ επιθετική συμπεριφορά. Υπόθεση: Υποθέτω ότι οι έφηβοι

Διαβάστε περισσότερα

648 Πρακτικά Συνεδρίου - ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ

648 Πρακτικά Συνεδρίου - ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ 648 Πρακτικά Συνεδρίου - ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΥΝ ΟΙ ΜΑΘΗ- ΤΕΣ ΠΟΥ ΦΟΙΤΟΥΝ ΣΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ, ΚΑΝΟΝΤΑΣ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ, ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΦΥΛΟ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΟΥ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο Η ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ. 8.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο Η ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ. 8.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο Η ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ 8.1 Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό της έρευνάς µας θα ασχοληθούµε µε το συνεχώς αυξανόµενο πρόβληµα της µετανάστευσης. Η παράνοµη µετανάστευση αποτελεί µία ακόµη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΘΕΩΡΙΑ & ΠΡΑΞΗ στην εκπαιδευση Το έγγραφο αυτό παρέχει πληροφορίες και οδηγίες μορφοποίησης που θα σας βοηθήσουν να προετοιμάσετε καλύτερα την εργασία σας.... Αποστολή Εργασιών

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής.

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Τρεις κατηγορίες κοινωνικών καταστάσεων είναι για τον Tajfel

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007 1 / 13 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

O ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΕ ΕΝΑ ΚΟΥΤΙ

O ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΕ ΕΝΑ ΚΟΥΤΙ O ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΕ ΕΝΑ ΚΟΥΤΙ Σ αυτό το πακέτο etwinning οι µαθητές φτιάχνουν σε οµάδες µια ψηφιακή παρουσίαση - «ο Πολιτισµός σε ένα κουτί» - για τη χώρα του συνεργάτη τους. Οι µαθητές κάθε σχολείου θα συλλέξουν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνώντας τις Αντισημιτικές Συμπεριφορές στην Ελληνική Κοινή Γνώμη: Στοιχεία από μια Αντιπροσωπευτική Έρευνα:

Ερευνώντας τις Αντισημιτικές Συμπεριφορές στην Ελληνική Κοινή Γνώμη: Στοιχεία από μια Αντιπροσωπευτική Έρευνα: Ερευνώντας τις Αντισημιτικές Συμπεριφορές στην Ελληνική Κοινή Γνώμη: Στοιχεία από μια Αντιπροσωπευτική Έρευνα: Ηλίας Ντίνας elias.dinas@politics.ox.ac.uk Σπύρος Κοσμίδης spyros.kosmidis@politics.ox.ac.uk

Διαβάστε περισσότερα

Εθνική ταυτότητα μεταναστών και παλιννοστούντων μαθητών: Ψυχολογικοί και κοινωνικοί παράγοντες

Εθνική ταυτότητα μεταναστών και παλιννοστούντων μαθητών: Ψυχολογικοί και κοινωνικοί παράγοντες Εθνική ταυτότητα μεταναστών και παλιννοστούντων μαθητών: Ψυχολογικοί και κοινωνικοί παράγοντες Βασίλης Παυλόπουλος (vpavlop@psych.uoa.gr) Μαρίνα Ντάλλα (marinantalla@yahoo.gr) Φρόσω Μόττη-Στεφανίδη (frmotti@psych.uoa.gr)

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΙ Ι»

ΘΕΜΑ: «ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΙ Ι» ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΡΕΦΟΝΗΠΙΟΚΟΜΙΑΣ ΘΕΜΑ: «ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΙ Ι» Πτυχιακή εργασία της σπουδάστριας : Βασιλειάδη Μαρία Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ σ. 2 Α. ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ Ε ΟΜΕΝΩΝ 2

ΕΙΣΑΓΩΓΗ σ. 2 Α. ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ Ε ΟΜΕΝΩΝ 2 1 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ σ. 2 Α. ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ Ε ΟΜΕΝΩΝ 2 Β. ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ 1. Γενικά Έννοιες.. 2 2. Πρακτικός Οδηγός Ανάλυσης εδοµένων.. 4 α. Οδηγός Λύσεων στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στην θεµατική ενότητα : Η ανδρική και γυναικεία εµπειρία. ραστηριότητα 3 Μεγαλώνοντας σαν αγόρι- Μεγαλώνοντας σαν κορίτσι

Εργασία στην θεµατική ενότητα : Η ανδρική και γυναικεία εµπειρία. ραστηριότητα 3 Μεγαλώνοντας σαν αγόρι- Μεγαλώνοντας σαν κορίτσι Εργασία στην θεµατική ενότητα : Η ανδρική και γυναικεία εµπειρία ραστηριότητα 3 Μεγαλώνοντας σαν αγόρι- Μεγαλώνοντας σαν κορίτσι Εύη Πάτκου 1 ο Γυµνάσιο Πυλαίας Θεσσαλονίκη Ιανουάριος 2004 1 Εισαγωγή Τα

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής Ευθύνης για Παιδιά και Νέους Αθήνα, Ιούνιος 2015

Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής Ευθύνης για Παιδιά και Νέους Αθήνα, Ιούνιος 2015 Η Επίδραση της Επαφής και της Διαδραστικής Συνεργασίας με Νέους με Αναπηρίες στη Στάση των Μαθητών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης: Ένα Πιλοτικό Πρόγραμμα Παρέμβασης Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕ ΞΕΝΕΣ ΧΩΡΕΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ

ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕ ΞΕΝΕΣ ΧΩΡΕΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ Μάρω Παντελίδου - Μαλούτα* ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕ ΞΕΝΕΣ ΧΩΡΕΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ Η επιλογή της διερεύνησης των αντιλήψεων ενός δείγματος «μικρών εφήβων»* 1 για τις σχέσεις της Ελλάδας

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ 2 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ Μάθημα : «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ & ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από τους μαθητές του 2 ου Γυμνασίου Μυτιλήνης με την καθοδήγηση της

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοποίηση: Σύντομη θεωρητική εισαγωγή και υποδειγματικές εφαρμογές. Μαρία Καλλέρη και Άννα Σπύρτου

Τριγωνοποίηση: Σύντομη θεωρητική εισαγωγή και υποδειγματικές εφαρμογές. Μαρία Καλλέρη και Άννα Σπύρτου Τριγωνοποίηση: Σύντομη θεωρητική εισαγωγή και υποδειγματικές εφαρμογές Μαρία Καλλέρη και Άννα Σπύρτου 1 Ορισμός Μπορεί να οριστεί ως η χρήση δύο ή περισσοτέρων μεθόδων συλλογής δεδομένων Ονομάζεται και

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικές παρεµβάσεις για πρόληψη καπνίσµατος: Σχεδιασµός και αποτελέσµατα εφαρµογών. Μαρία Χασάνδρα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, Π.Θ.

Εκπαιδευτικές παρεµβάσεις για πρόληψη καπνίσµατος: Σχεδιασµός και αποτελέσµατα εφαρµογών. Μαρία Χασάνδρα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, Π.Θ. Εκπαιδευτικές παρεµβάσεις για πρόληψη καπνίσµατος: Σχεδιασµός και αποτελέσµατα εφαρµογών Μαρία Χασάνδρα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, Π.Θ. ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙ ΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙ ΕΙΑΣ Κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Κοινωνικής Ταυτότητας: Επιτεύγµατα του παρελθόντος, τρέχοντα προβλήµατα, και µελλοντικές προκλήσεις

Θεωρία Κοινωνικής Ταυτότητας: Επιτεύγµατα του παρελθόντος, τρέχοντα προβλήµατα, και µελλοντικές προκλήσεις 34 Περιπτώσεις 3 και 6 (ενδοοµαδική εύνοια) Η περίπτωση 6 αντιπροσωπεύει το βασικό θέµα της ευρύτερης προσέγγισης της Κοινωνικής Ταυτότητας. Όπως έχουµε επισηµάνει, η ενδοοµαδική εύνοια αποτελεί ένα τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα;

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; Σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Σκοπός αυτής της διερεύνησης ήταν να κάνουν κάποιες υποθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

«Διδάσκω και διερευνώ τη διδασκαλία μου σε μια πολυπολιτισμική τάξη»

«Διδάσκω και διερευνώ τη διδασκαλία μου σε μια πολυπολιτισμική τάξη» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Διδάσκω και διερευνώ τη διδασκαλία μου σε μια πολυπολιτισμική τάξη»

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ 2.1 Εισαγωγή Η έρευνα διεξήχθη κατά την χρονική περίοδο Φεβρουαρίου έως και Ιουνίου του 2003. Ο συνολικός αριθµός των ευρωπαίων πολιτών που απάντησε

Διαβάστε περισσότερα

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης 5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης Μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση για τις πιο αποτελεσματικές στρατηγικές και τεχνικές μάθησης για τους μαθητές όλων των ηλικιών ανοίγουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΥΨΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΑΤΑΝΟΜΗΣ ΤΩΝ ΑΠΑΝΩΝ

ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΥΨΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΑΤΑΝΟΜΗΣ ΤΩΝ ΑΠΑΝΩΝ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΥΨΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΑΤΑΝΟΜΗΣ ΤΩΝ ΑΠΑΝΩΝ ΤΟΥΡΚΟΚΥΠΡΙΩΝ ΣΤΙΣ ΕΛΕΥΘΕΡΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ (2 η έρευνα, Ιούνιος 2005) 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κατά το 2004 καταγράφηκαν 2,152.469 διελεύσεις Τ/Κυπρίων προς τις ελεύθερες

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία της θεωρίας της εξέλιξης στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση

Η διδασκαλία της θεωρίας της εξέλιξης στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση Η διδασκαλία της θεωρίας της εξέλιξης στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση Πανελλήνιο συνέδριο με θέμα: Βιολογικές και Φυσικές Επιστήμες στην Εκπαίδευση Αθήνα, 11-13/04/2008 Κώστας Καμπουράκης Εκπαιδευτήρια Γείτονα,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΟΦΥΛΟΦΙΛΟΦΙΛΙΑΣ. Ανάθεση: Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως Εκτέλεση: Κέντρο Ερευνών Cyprus College

ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΟΦΥΛΟΦΙΛΟΦΙΛΙΑΣ. Ανάθεση: Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως Εκτέλεση: Κέντρο Ερευνών Cyprus College ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΚΟΙΝΟΥ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΟΦΥΛΟΦΙΛΟΦΙΛΙΑΣ Ανάθεση: Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως Εκτέλεση: Κέντρο Ερευνών Cyprus College Ταυτότητα της Έρευνας Ανάθεση: Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως Θέμα: Αντιλήψεις

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική Έρευνα. Λογιστική Θεωρία και Έρευνα

Ποσοτική Έρευνα. Λογιστική Θεωρία και Έρευνα Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη Λογιστική & Χρηματοοικονομική Master of Science (MSc) in Accounting and Finance ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Λογιστική Θεωρία και Έρευνα Ερωτηματολόγια & Συνεντεύξεις Ποσοτική Έρευνα Βασικό χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

Οεαυτός και η κοινωνική γνώση. Η έννοια του εαυτού διαφέρει σηµαντικά από πολιτισµό σε πολιτισµό.

Οεαυτός και η κοινωνική γνώση. Η έννοια του εαυτού διαφέρει σηµαντικά από πολιτισµό σε πολιτισµό. Οεαυτός και η κοινωνική γνώση. Η έννοια του εαυτού διαφέρει σηµαντικά από πολιτισµό σε πολιτισµό. Οεαυτός στο χώρο: Σε ατοµοκεντρικούς πολιτισµούς θα περιµέναµε ότι οι άνθρωποι θα προσπαθούσαν να διατηρήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ

Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ Αγγελική Γενά agena@ppp.uoa.gr ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΕΤΟΙΜΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΕΝΤΑΞΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ ΣΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Α. ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Επίσταση Προσοχής Ομαδική & όχι

Διαβάστε περισσότερα

«Ολοήµερη εκπαίδευση. Η ευρωπαϊκή εµπειρία»

«Ολοήµερη εκπαίδευση. Η ευρωπαϊκή εµπειρία» «Ολοήµερη εκπαίδευση. Η ευρωπαϊκή εµπειρία» H έρευνα του Ο.Ο.Σ.Α. «PISA» (Programme for International Student Assesment, Πρόγραµµα ιεθνούς Αξιολόγησης Μαθητών) αναζωπύρωσε τη συζήτηση για τα προγράµµατα

Διαβάστε περισσότερα

Γιαννάκης Βασιλειάδης, Γιώργος Σαββίδης, Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Γιαννάκης Βασιλειάδης, Γιώργος Σαββίδης, Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αναγνωστικός Αλφαβητισµός σε Μαθητές Ε Τάξης ηµοτικού ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟΣ: ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΣΕ ΜΑΘΗΤΕΣ Ε ΤΑΞΗΣ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΣΕ ΣΥΝΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΜΗ ΣΥΝΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΟΥ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΣΤΑ ΝΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ 2007 ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥ CYPRUS COLLEGE ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ (µε αποτίµηση

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ

ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ HORST REICHENBACH HEAD EUROPEAN COMMISSION'S TASK FORCE FOR GREECE 16 th Roundtable with the Government of Greece Transforming uncertainty into stability, wisdom and growth

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Επιχειρηµατολογίας µε τη Χρήση του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή

Ανάπτυξη Επιχειρηµατολογίας µε τη Χρήση του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή ΠΙΛΟΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΜΑΘΗΣΙΑΚΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ Ανάπτυξη Επιχειρηµατολογίας µε τη Χρήση του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Γιαννάκης Βασιλειάδης Εκπαιδευτικός Υποψήφιος ιδάκτορας Ανάπτυξη Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ TIMSS 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS Τι είναι η Έρευνα TIMSS; Η Έρευνα Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα για τις απόψεις των μαθητών σε σχέση με το μικρόκλιμα μιας περιοχής Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής:

Έρευνα για τις απόψεις των μαθητών σε σχέση με το μικρόκλιμα μιας περιοχής Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: 1 Έρευνα για τις απόψεις των μαθητών σε σχέση με το μικρόκλιμα μιας περιοχής Ομάδα Μαθητών: Παναρέτου Κατερίνα, Παρεκκλησίτης Ορέστης, Ιωάννου Γιώργος Συντονιστής καθηγητής: Νικόλας Νικολάου Λύκειο Αγίου

Διαβάστε περισσότερα

, Ph.D. SYLLABUS 2009-2010

, Ph.D. SYLLABUS 2009-2010 ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ Γ. Κουλιεράκης, Ph.D. Ψυχολόγος της Υγείας SYLLABUS Ακαδηµαϊκό Έτος 2009-2010 ΒΑΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ M. Robin DiMatteo

Διαβάστε περισσότερα

«ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου

«ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου Πληθυσµιακή και Γλωσσική Ποικιλότητα «ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου στη Ρόδο: Το Παράδειγµα του Κατερίνα Καλογεροπούλου, Φώτης Κοτζαµάνης, Λιάνα Κουµνάκη, Αγάπη Μπίτσκη, Βασιλική Πίνδη, Πάνος Σιώρος, Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Ημερομηνία:.. Σχολείο:. Τάξη:. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Πρόλογος Αγαπητέ/ή μαθητή/τρια, Το ερωτηματολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες.

ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες. ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες. Αξιολόγηση µαθήµατος: γραπτές εξετάσεις. ιαπολιτισµική κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης 1 ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ιανουάριος Μάρτιος 2013 ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Μουσικού Σχολείου (Οκτώβριος 2015)

Αξιολόγηση του Μουσικού Σχολείου (Οκτώβριος 2015) Αξιολόγηση του Μουσικού Σχολείου (Οκτώβριος 2015) 1. Ταυτότητα της έρευνας Το Μουσικό Σχολείο (Μ.Σ.) λειτουργεί στην Κύπρο από το 2006. Η ίδρυσή του έγινε στα πλαίσια της Εκπαιδευτικής Μεταρρύθμισης, με

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΚΟΠΟΣ Το διδακτορικό πρόγραμμα στην Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση αποσκοπεί στην εμβάθυνση και κριτική

Διαβάστε περισσότερα

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση VPRC Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 1/2 Ανάθεση: ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Σκοπός της έρευνας: Η διερεύνηση των απόψεων μαθητών Γυμνασίου και Λυκείου σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Τάσεις στις επιλογές των μαθητών στα πλαίσια των συνθετικών εργασιών τους. Εκτίμηση του παράγοντα "Νέες τεχνολογίες"

Τάσεις στις επιλογές των μαθητών στα πλαίσια των συνθετικών εργασιών τους. Εκτίμηση του παράγοντα Νέες τεχνολογίες 1. Πρόλογος Τάσεις στις επιλογές των μαθητών στα πλαίσια των συνθετικών εργασιών τους. Εκτίμηση του παράγοντα "Νέες τεχνολογίες" Π. Ματζάκος, Α.-Μ. Σκουρτσή, Μ. Φιλιοπούλου Στην παρούσα εργασία, παρουσιάζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής λ ή Εμπιστοσύνηςύ. Ιούλιος 2012

Έρευνα Καταναλωτικής λ ή Εμπιστοσύνηςύ. Ιούλιος 2012 Έρευνα Καταναλωτικής λ ή Εμπιστοσύνηςύ 1 ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 19/4/2012 25/6/2012 ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ ΤΥΧΑΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση αποτελεσμάτων της πανελλαδικής ποσοτικής έρευνας VPRC Φεβρουάριος 2007 13106 / Διάγραμμα 1 Γενικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ.

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Είδαμε πως το 4.2% των μαθητών στο δείγμα μας δεν έχουν ελληνική καταγωγή. Θα μπορούσαμε να εξετάσουμε κάποια ειδικά χαρακτηριστικά αυτών των ξένων μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Μεταστροφή άποψης: Πριν και µετά τις ιαβουλεύσεις

Μεταστροφή άποψης: Πριν και µετά τις ιαβουλεύσεις Μεταστροφή άποψης: Πριν και µετά τις ιαβουλεύσεις Το παρόν έγγραφο παρουσιάζει κατηγορίες ποσοστών αναφορικά µε τις ερωτήσεις οι οποίες έδειξαν στατιστικά σηµαντικές διαφορές ως προς τη σύγκριση άποψη

Διαβάστε περισσότερα

WICHTIGER HINWEIS: Bitte fertigen Sie keine Kopien dieses Fragebogens an!

WICHTIGER HINWEIS: Bitte fertigen Sie keine Kopien dieses Fragebogens an! Test-Umfrage Αγαπητές μαθήτριες και αγαπητοί μαθητές, η γνώμη σας είναι σημαντική για εμάς! Θέλουμε να βελτιώσουμε το σχολείο μας. Για να βρούμε ποια είναι τα δυνατά σημεία του σχολείου μας και που θα

Διαβάστε περισσότερα

Παράλληλη κυκλοφορία του ευρώ: Εμπειρίες και αντιλήψεις

Παράλληλη κυκλοφορία του ευρώ: Εμπειρίες και αντιλήψεις Παράλληλη κυκλοφορία του ευρώ: Εμπειρίες και αντιλήψεις Τα κυριότερα ευρήµατα της έρευνας Η έρευνα αυτή έγινε την τρίτη βδοµάδα της παράλληλης εισαγωγής του ευρώ στην Κύπρο. Τα κυριότερα ευρήµατά της ήταν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2011-2012 ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» Διδάσκων: Κ. Χρήστου

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ Οκτώβριος Ιούλιος Οκτώβριος 1 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική Ψυχολογία / Γνωσιακή Επιστήµη Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης 1 ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ97 ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ιανουάριος Μάρτιος 2013 ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ ΤΥΧΑΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ενδυνάμωση σχέσεων και εποικοδομητική συνεργασία σχολείου-οικογένειας μέσα από το παιχνίδι. Δημόσιο Νηπιαγωγείο Λιοπετρίου

Ενδυνάμωση σχέσεων και εποικοδομητική συνεργασία σχολείου-οικογένειας μέσα από το παιχνίδι. Δημόσιο Νηπιαγωγείο Λιοπετρίου Ενδυνάμωση σχέσεων και εποικοδομητική συνεργασία σχολείου-οικογένειας μέσα από το παιχνίδι Δημόσιο Νηπιαγωγείο Λιοπετρίου Προφίλ του σχολείου Πολυδύναμο κέντρο Λιοπετρίου: 4 Δημόσια τμήματα (99 παιδιά)

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Γ. Μπάρμπας Ε. Γκιργκινούδη θεωρητικό πλαίσιο βασικός πυρήνας

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΤΙΚΗ. Οκτώβριος 2014

ΑΤΤΙΚΗ. Οκτώβριος 2014 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 09/07/2013 30/09/2013 ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ ΤΥΧΑΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ ΜΕΓΕΘΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα