O ρόλος των οστεοπρογονικών κυττάρων στην αρτηριακή υπέρταση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "O ρόλος των οστεοπρογονικών κυττάρων στην αρτηριακή υπέρταση"

Transcript

1 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1: 20-26, 2013 O ρόλος των οστεοπρογονικών κυττάρων στην αρτηριακή υπέρταση ανασκoπηση Μ. Αντωνίου 1 Μ. Ποικιλίδου 1 Μ. Γιαβροπούλου 2 Ε. Παπακωνσταντίνου 1 A. Λαζαρίδης 1 Περιληψη Η αρτηριακή σκληρία, που ορίζει τη βιολογική ηλικία των αγγείων και είναι η συνισταμένη της υποκείμενης αγγειακής ίνωσης και επασβέστωσης. Επιδημιολογικές και πειραματικές μελέτες έδειξαν παράλληλες αλλαγές στην αρτηριακή επασβέστωση και τη σκελετική επιμετάλλωση. Έτσι προτάθηκε η ύπαρξη του οστεο-αγγειακού άξονα. Παράγοντες που συμμετέχουν στον ά- ξονα αυτό επάγουν ή αναστέλλουν την οστική επιμετάλλωση, ενώ έχουν την αντίθετη επίδραση στις αγγειακές επασβεστώσεις. Τα οστεοπρογονικά κύτταρα είναι μεσεγχυματικά κύτταρα που βρίσκονται στα βαθύτερα στρώματα του περιοστέου και του μυελού των οστών και διαφοροποιούνται σε οστεοβλάστες. Τα κύτταρα αυτά αναγνωρίζονται στην περιφερική κυκλοφορία ως μονοκύτταρα που εκφράζουν οστεοκαλσίνη. Μελέτες έχουν δείξει αυξημένο αριθμό των κυττάρων σε πειραματικά μοντέλα αυξημένης αγγειακής επασβέστωσης. Η παρούσα ανασκόπηση περιγράφει τις ιδιότητες των αρχέγονων οστεοπρογονικών κύτταρων και τον ιδιαίτερο ρόλο τους στην αρτηριακή σκληρία και την υπέρταση. εισαγωγη 1 Διακεκριμένο Κέντρο Υπέρτασης, Α Παθολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 2 Εργαστήριο Μοριακής Ενδοκρινολογίας, Α Παθολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Oι μεσαίες και μεγάλες αρτηρίες με την πάροδο των ετών ε- πηρεάζονται από δύο διαφορετικές αλλά σχετιζόμενες νοσογόνες διαδικασίες: την αθηροσκλήρωση που χαρακτηρίζεται από συσσώρευση λιπιδίων, φλεγμονή, ίνωση και τοπικό σχηματισμό πλακών και την αρτηριοσκλήρυνση, δηλαδή τις σχετιζόμενες με την η- λικία και τα μεταβολικά νοσήματα δομικές αλλαγές στο αρτηριακό τοίχωμα που σχετίζονται με αυξημένη αρτηριακή σκληρία. Με την αύξηση της ηλικίας παρατηρείται επασβέστωση είτε στον έσω είτε στο μέσο χιτώνα του αρτηριακού τοιχώματος: η πρώτη σχετίζεται με την αθηροσκλήρωση ενώ η δεύτερη με την αρτηριοσκλήρυνση. Κυρίως η επασβέστωση του μέσου χιτώνα φαίνεται να αυξάνει την αρτηριακή σκληρία 1. Παράλληλα εκφυλιστικές αλλοιώσεις στις ελαστικές ίνες του αγγειακού τοιχώματος που προηγούνται της αρτηριακής σκληρίας καθιστούν τα αγγεία περισσότερο ευπαθή στην επασβέστωση, υποδεικνύοντας την ύπαρξη φαύλου κύκλου μεταξύ των δύο διαδικασιών 1,2. Λόγω της αγγειακής επασβέστωσης μέρος του ασβεστίου που προορίζεται θεωρητικά για τα οστά καταλήγει στα αγγεία. Ε- πομένως, συνδυάζονται η χαμηλή οστική πυκνότητα με την εναπό-

2 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1 21 θεση ασβεστίου στον έσω και το μέσο χιτώνα του αρτηριακού τοιχώματος, διαδικασία η οποία εμπλέκεται στην πρόκληση καρδιαγγειακών συμβαμάτων (δημιουρ γία αθηρωματικής πλάκας, επασβέστωσή της, ρήξη και τελικά θρόμβωση του αγγείου) 3. Η επασβέστωση των στεφανιαίων αγγείων έ- χει μέσω μελετών επισημανθεί ως υποκλινικός δείκτης στεφανιαίας νόσου που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την πρόβλεψη στεφανιαίων επεισοδίων 4. O σχηματισμός αθηρωματικής πλάκας στον εσωτερικό χιτώνα των αρτηριών, δηλαδή η αθηροσκλήρωση είναι ο παράγοντας κλειδί για την ανάπτυξη καρδιαγγειακής νόσου. Oι ευπαθείς σε ρήξη πλάκες χαρακτηρίζονται από λεπτή ινώδη επιφάνεια, διήθηση από μακροφάγα αλλά και από έ- να νεκρωτικό πυρήνα ο οποίος εκτός του ότι περιέχει επασβεστώσεις, προωθεί και την επασβέστωση ολόκληρης της πλάκας 5. O υπολογισμός της επασβέστωσης της αθηρωματικής πλάκας θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την εκτίμηση του καρ διαγγειακού κινδύνου με μεγαλύτερη ακρίβεια από το συνολικό φορτίο αυτής 6. Oι υπερτασικοί ασθενείς έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης αθηροσκληρωτικών επιπλοκών και καρδιαγγειακής νόσου. Έχει αποδειχθεί ότι σε αυτούς όπως και στους διαβητικούς ή τους νεφροπαθείς, η αγγειακή επασβέστωση είναι περισσότερο εκτεταμένη σε σύγκριση με τους νορμοτασικούς, ενώ ταυτόχρονα συσχετίζεται θετικά με το ύψος της αρτηριακής πίεσης. Ακόμη η ανθεκτική στη θεραπεία μεμονωμένη συστολική υπέρταση σχετίζεται στενά με την έκταση της αορτικής επασβέστωσης. Η συνεχιζόμενη επασβέστωση των αγγείων οδηγεί σε αύξηση της ΑΠ, η οποία με τη σειρά της επιδεινώνει την αρτηριακή εναπόθεση α- σβεστίου 7. συσχeτιση αγγειακhσ επασβeστωσησ και οστεοπoρωσησ Επιδημιολογικές και πειραματικές μελέτες έ- δειξαν παράλληλες αλλαγές στην αρτηριακή και τη σκελετική μεταλλοποίηση. Τα λιπίδια και οι κυτοκίνες φαίνεται να προωθούν την αγγειακή επασβέστωση αλλά να αναστέλλουν την οστική μεταλλοποίηση 8,9 ενώ παράγοντες όπως η παραθορμόνη και η Bone Morphogenic Protein 7 (BMP 7) προωθούν τη μεταλλοποίηση στο σκελετό και την καταστέλλουν στις αρτηρίες Η κλινική συσχέτιση της αορτικής επασβέστωσης με την οστεοπόρωση, συχνά ανεξαρτήτως ηλικίας, υποδεικνύει την ύ- παρξη σύνδεσης μεταξύ αγγειακού και οστικού μεταβολισμού Τρεις θεωρίες για τη συγκεκριμένη σύνδεση διατυπώνονται: 1) η αγγειακή επασβέστωση προωθεί την απώλεια οστού, 2) η απώλεια οστού προωθεί την αγγειακή επασβέστωση και 3) υπάρχει κοινό αιτιολογικό υπόβαθρο. Η πρώτη θεωρία δεν έχει διερευνηθεί αρκετά παρόλο που η απώλεια οστού μπορεί να προωθείται α- πό στενώσεις των αρτηριών που τροφοδοτούν τα οστά ή από τη συστηματική φλεγμονή που σχετίζεται με την αθηροσκλήρωση. Η δεύτερη θεωρία έ- χει περισσότερα υποστηρικτικά στοιχεία. Η οστική μεσοκυττάρια ουσία είναι πλούσια σε ρυθμιστικούς παράγοντες που είναι επίσης ενεργοί στα αγγεία όπως η οστεοποντίνη και παράγωγα του T- GF-β γονιδίου. Oι παράγοντες αυτοί αναστέλλουν την οστική απορρόφηση σε πειραματόζωα καθώς επίσης και την αγγειακή επασβέστωση 16,17. Η τρίτη θεωρία υποστηρίζεται από τους αρκετούς κοινούς παράγοντες κινδύνου που εμπλέκονται στις δύο διαδικασίες 14,15 : τη γήρανση, την έλλειψη οιστρογόνων, τις διαταραχές των βιταμινών D και Κ, τη δυσλιπιδαιμία, τον υπερπαραθυρεοειδισμό, τη χρόνια φλεγμονή,την υπερομοκυστεϊναιμία και το οξειδωτικό stress. Στη χρόνια νεφρική ανεπάρκεια ο συνδυασμός υπερφωσφαταιμίας, υπερπαραθυρεοειδισμού, αρτηριακής υπέρτασης και αθηροσκλήρωσης αναγνωρίζεται ως τέλειο υπόστρωμα για αγγειακή επασβέστωση και οστεοπενία 18;19. Πιθανοί συνεργικοί παράγοντες στην αλληλεπίδραση του μεταβολισμού οστών και αγγείων είναι ο FGF-23, ο φωσφόρος, η παραθορμόνη, η οστεοποντίνη και η βιταμίνη D 20. o ρoλοσ των οστεοπρογονικων κυτταρων στην αγγειακη επασβεστωση και την αρτηριακη σκληρια Η αγγειακή επασβέστωση σχετίζεται με τη μεταλλοποίηση των οστών και την οστεογένεση, δηλαδή τη δημιουργία οστού στο αγγειακό τοίχωμα από κύτταρα με οστεοβλαστική δραστηριότητα και την ανεπάρκεια των ανασταλτών της οστεοποίησης. Η προέλευση των κυττάρων που σχετίζονται με την επασβέστωση των αγγείων διερευνάται, ε- νώ φαίνεται να εμπλέκονται σε αυτή λεία μυϊκά κύτταρα, περικύτταρα και οστεοπρογονικά κύτταρα (Εικ. 1). Τα κύτταρα αυτά έχουν την ικανότητα να σχηματίζουν μεσοκυττάρια ουσία του οστίτη ι-

3 22 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1? Μονοκύτταρα Κυκλοφορούντα οστεοπρογονικά κύτταρα ΕΘ Κύτταρα προσομοιάζοντα με οστεοβλάστες Υδροξυαπατίτης ΟPN OPG OCN MGP ALP-2 Runx-2 Osterix MSX-2 BMP-2 Wnt notch-1 Νεοαγγειογένεση ΛΜΚΑ CVC Περικύτταρα Ινώδης χιτών ΛΜΚΑ: Λεία μυϊκά κύτταρα αγγείου ΕΘ: Eνδοθηλιακά κύτταρα Εικόνα 1. Τα λεία μυϊκά κύτταρα των αγγείων διαφοροποιούνται προς οστεοβλάστες με τη δράση ορισμένων παραγόντων όπως το BMP-2, η Wnt σηματοδότηση και η Notch σηματοδότηση. Τα αυτά κύτταρα με τον οστεοβλαστικό φαινότυπο χαρακτηρίζονται από αυξημένη έκφραση των μεταγραφικών παραγόντων Runx-2, osterix MSX-2 καθώς και από την αυξημένη έκφραση των ALP, OPN, OCN και OPG. Τα περικύτταρα, που βρίσκονται στο αγγειακό τοίχωμα ενεργοποιούνται και αυτά in situ για να αποκτήσουν έναν οστεοχονδρογενετικό φαινότυπο. ALP: αλκαλική φωσφατάση, OPN: οστεοποντίνη, OCN: οστεοκαλσίνη, OPG: οστεοπροτεγερίνη, BMP: μορφογενετική πρωτεΐνη των οστών, CVC: κύτταρα που προκαλούν επασβέστωση. στού και επασβεστωμένα οζίδια στο αγγειακό τοίχωμα, απομονώθηκαν δε από το μέσο χιτώνα ανθρώπινων και βοείων αρτηριών, ενώ η ικανότητά τους για αγγειακή επασβέστωση επιβεβαιώθηκε σε in vitro μελέτες 21,22. Προελευση και χαρακτηριστικα των οστεοπρογονικων κυτταρων Τα οστεοπρογονικά κύτταρα (OPCs) είναι μεσεγχυματικά κύτταρα που βρίσκονται στα βαθύτερα στρώματα του περιοστέου και του μυελού των οστών και διαφοροποιούνται σε οστεοβλάστες. Η διαφοροποίησή τους γίνεται υπό την επίδραση αυξητικών παραγόντων (Bone Morphogenetic Pro - teins = BMPs) ενώ η διαίρεσή τους πιθανώς να προωθείται από άλλους αυξητικούς παράγοντες ό- πως των Fibroblast growth factor (FGF), Platelet derived growth factor (PDGF) και του trans for - ming growth factor beta (TGF-β). Καθώς τα οστεοπρογονικά κύτταρα αρχίζουν να διαφοροποιούνται σε οστεοβλάστες, παράγουν μια σειρά πρωτεϊνών όπως η αλκαλική φωσφατάση, το κολλαγόνο, η οστεοκαλσίνη, η οστεοποντίνη και η οστεονεκτίνη. Μερικές από αυτές αποτελούν δομικά συστατικά των οστών (κολλαγόνο, οστεοποντίνη) ενώ άλλες συμμετέχουν στη μεταλλοποίηση των οστών και την ομοιόσταση του ασβεστίου (αλκαλική φωσφατάση, οστεονεκτίνη). Η παρουσία αυξημένων επιπέδων των συγκεκριμένων πρωτεϊνών στο αίμα συνδέεται με αυξημένη οστεοβλαστική δραστηριότητα. Τα οστεοπρογονικά κύτταρα σχηματίζουν in vitro επασβεστωμένα οζίδια και έχουν οστεογενετική ικανότητα 23,24. Όταν καλλιεργήθηκαν παρου-

4 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1 23 σία του TGF-β διαφοροποιήθηκαν σε ώριμα οστεοβλαστικά κύτταρα ικανά για μεταλλοποίηση 25. Η παρουσία των οστεοπρογονικών κυττάρων στην κυκλοφορία του αίματος αναδείχθηκε χρησιμοποιώντας βιοχημικούς δείκτες οστεογένεσης που αναγνωρίζονται με την κυτταρομετρία ροής. Ετσι λοιπόν τα OPCs αναγνωρίζονται στην περιφερική κυκλοφορία ως μονοκύτταρα (MNC) που εκφράζουν οστεοκαλσίνη (φέρουν υποδοχείς ο- στεοκαλσίνης OCN) MNC OCN+cells. 46% των OCN+ κυττάρων εκφράζουν αλκαλική φωσφατάση ενώ 37% εκφράζουν επίσης τον αιμο ποιη - τικό/ενδοθηλιακό δείκτη CD34 (γλυκοπρωτεΐνηυποδοχέας της κυτταρικής επιφάνειας των αιμοποιητικών κυττάρων του μυελού των οστών καθώς και των ενδοθηλιακών κυττάρων). Τα OCN+ περιλαμβάνουν 2 υποπληθυσμούς: τα μικρότερα, λιγότερο κοκκώδη που εκφράζουν επίσης τον CD34 και τα μεγαλύτερα, περισσότερο κοκκώδη που είναι CD34-. Η συγκέντρωση των OCN+ κυττάρων φαίνεται να αυξάνεται με την ηλικία 25. oστεοπρογονικα κυτταρα και αγγειακη επασβεστωση Πηγή οστεοπρογονικών κυττάρων στις θέσεις έκτοπης επασβέστωσης θεωρείται η εκτεταμένη νεοαγγείωση. Στα σημεία αυτά καταφθάνουν κυκλοφορούντα OPCs ή περικύτταρα. Κυτοκίνες (για παράδειγμα BMP-2, BMP-4) που απελευθερώνονται από τα ενδοθηλιακά κύτταρα προάγουν τη διαφοροποίηση των OPCs και την επασβέστωση in vivo και in vitro. Η έκφραση αυτών των κυτοκινών αυξάνεται σημαντικά σε φλεγμονώδες και μηχανικο stress (που από μόνα τους προάγουν την αγγειακή επασβέστωση σε συγκεκριμένες συνθήκες). Συγχρόνως αγγειογενετικοί παράγοντες επιδρούν στα οστεογενετικά κύτταρα π.χ. ο FGF-2 προάγει την αγγειογένεση, τη μίτωση στα μεσεγχυματικά κύτταρα και τους οστεοβλάστες, προκαλεί το σχηματισμό οστού in vivo καθώς και την ανα διαμόρφωση του οστού από οστεοκλάστες. Α- ξίζει να σημειωθεί πως σε σημεία έκτοπης επασβέστωσης σε αγγεία, βαλβίδες, σκελετικούς μυς απομονώθηκαν πρωτεΐνες όπως οστεοποντίνη και οστι κή σιαλοπρωτείνη, ο ρόλος των οποίων βρίσκεται υπό διερεύνηση 26. oστεοπρογονικα κυτταρα και αρτηριακη επασβεστωση-μελετεσ in vitro και σε ΠειραΜατοζωα Η συσχέτιση των κυκλοφορούντων OPCs με την αγγειακή επασβέστωση μελετήθηκε σε μοντέλα ποντικιών και σε ασθενείς με περιφερικη αρτηριακή νόσο. Συγκεκριμένα χρησιμοποιήθηκαν ποντίκια με έλλειψη οστεοπρωτεγερίνης (OPG) 27. Η οστεοπρωτεγερίνη αποτελεί γλυκοπρωτεΐνη η ο- ποία αναστέλλοντας την παραγωγή των οστεοκλαστών μειώνει την απορρόφηση του οστού και συμβάλλει στην αύξηση της οστικής πυκνότητας (B- MD). Τα ποντίκια με έλλειψη OPG χαρακτηρίζονται από πρώιμη εμφάνιση οστεοπόρωσης και ε- πασβέστωσης της αορτής. Η έρευνα έδειξε πως ο αριθμός των κυκλοφορούντων OCN+MNCs ήταν μεγαλύτερος τόσο στην αορτή των ποντικών με μεγαλύτερη τάση επασβέστωσης όσο και στους α- σθενείς με σοβαρότερη αορτική επασβέστωση. Το συμπέρασμα αυτό αποτελεί ένδειξη ότι τα κυκλοφορούντα OPCs συμβάλλουν στην αγγειακή επασβέστωση, δεδομένου ότι έχει ήδη αποδειχθεί η ικανότητά τους για μεταλλοποίηση τόσο in vitro όσο και όταν ενίονται σε ποντίκια 23. Σε άλλη μελέτη διερευνήθηκε η συσχέτιση μεταξύ της αορτικής επασβέστωσης, κυκλοφορούντων OCN+MNCs καθώς και της συγκέντρωσης των κυττοκινών που κινητοποιούν τα αρχέγονα κύτταρα. Συγκεκριμένα μετρήθηκε η συγκέντρωση του Stromal cell-derived factor a (SDF-1a), του Granulocyte Colony Stmulating Factor (GCSF) και του Stem cell factor (SCF) σε ποντίκια με αορτική επασβέστωση και σε ομάδα ασθενών με περιφερική αρτηριακή νόσο. Oι κυτοκίνες αυτές έχει αναφερθεί ότι προωθούν την απελευθέρωση αρχέγονων κυττάρων από τον μυελό των οστών στην περιφερική κυκλοφορία. Συγχρόνως ο SDF-1a φαίνεται να εξυπηρετεί τη συγκέντρωση αδιαφοροποίητων κυττάρων στις νοσούσες αρτηρίες αλλά και να σχετίζεται με την κυκλοφορία ενδοθηλιακών προγονικών κυττάρων. Η συγκέντρωση των κυτοκινών ήταν μεγαλύτερη σε ποντίκια με αορτική επασβέστωση αλλά και στους ασθενείς με σοβαρότερη αορτική επασβέστωση. Επίσης, τα επίπεδα SDF-1a, G-CSF και SCF συσχετίστηκαν με τον αριθμό των κυκλοφορούντων OCN+MNCS. Τα στοιχεία αυτά υποδεικνύουν πως οι κυκλοφορούντες κυτοκίνες διεγείρουν την απελευθέρωση ανώριμων οστεοπρογονικών κυττάρων από τον μυελό των οστών. Στις νοσούσες αρτηρίες αυτά τα

5 24 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1 OPCs φαίνεται να διαφοροποιούνται σε οστεοβλάστες συμβάλλοντας έτσι στη μεταλλοποίηση του αγγειακού τοιχώματος 24. oστεοπρογονικα κυτταρα και αρτηριακη επασβεστωση-μελετεσ σε ανθρωπουσ Καθότι οι γυναίκες με μετεμμηνοπαυσιακή ο- στεοπόρωση παρουσιάζουν αυξημένη έκτοπη αρτηριακή επασβέστωση αλλά και αυξημένο αριθμό κυκλοφορούντων OPCs αποτέλεσαν αντικείμενο σχετικής έρευνας 28. Μελετήθηκε η συσχέτιση του αριθμού των OPCs με την αορτική επασβέστωση και την αρτηριακή σκληρία. Τελικά, η συγκέντρωση των OPCs (που ορίστηκαν ως CD15-/αλκαλική φωσφατάση+ κύτταρα που συγχρόνως εκφράζουν ή όχι τον CD34) συσχετίσθηκε τόσο με την παρουσία όσο και τη σοβαρότητα της επασβέστωσης της κοιλιακής αορτής, ανεξαρτήτως της ηλικίας, της συγκέντρωσης της 25(OΗ)βιταμίνης D, του ασβεστίου και των υπολοίπων σχετιζόμενων παραγόντων. Παράλληλα οι ασθενείς με ελαττωμένα επίπεδα 25(OΗ) βιταμίνης D και αυξημένα επίπεδα OPCs έχουν μεγαλύτερη επασβέστωση της κοιλιακής αορτής 29. Στην ίδια κατηγορία ασθενών ο αυξημένος α- ριθμός OPCs στο πλάσμα σχετίζεται με αυξημένη αρτηριακή σκληρία (όπως αυτή εκφράζεται με την ταχύτητα του σφυγμικού κύματος-pulse Wave Velocity). Δηλαδή, η ευενδοτότητα του αρτηριακού τοιχώματος στις μετεμμηνοπαυσιακές οστεοπορωτικές γυναίκες δείχνει να επηρεάζεται εκτός από την ηλικία, την αρτηριακή πίεση και την καρδιακή συχνότητα και από τη συγκέντρωση των OPCs 30. Καθώς υπάρχουν ως φαίνεται ισχυρές ενδείξεις για το ρόλο των OPCs στη έκτοπη αρτηριακή επασβέστωση και κατ επέκταση στην αρτηριακή σκληρία, νεότερες μελέτες στρέφουν το ενδιαφέρον τους στην ανάδειξη παραγόντων που είτε προάγουν, είτε αναστέλλουν τη διαφοροποίηση και την ανάπτυξη των OPCs. Εξετάζεται λοιπόν η επίδραση της PTH, των οιστρογόνων, της προγεστερόνης, των θυρεοειδικών ορμονών, διουρητικών ό- πως της υδροχλωροθειαζίδης και της φουροσεμίδης, ακόμη και του καπνίσματος. Η παραθορμόνη αναστέλλει τον πολλαπλασιασμό και τη διαφοροποίηση των οστεοπρογονικών κυττάρων σε λειτουργικούς οστεοβλάστες 31,32. Η προγεστερόνη προωθεί τη διαφοροποίηση των OPCs ενώ η 17-βοιστραδιόλη (Ε2) ενισχύει τη φαινοτυπική τους έκφραση 33. Τα αυξημένα αλλά εντός φυσιολογικών ορίων επίπεδα ft4 σχετίζονται με αυξημένο αριθμό OPCs 34. Τα διουρητικά (υδροχλωροθειαζίδη και φουροσεμίδη), δεν φαίνονται να επηρεάζουν τη διαφοροποίηση των οστεοπρογονικών κυττάρων 35 ενώ το κάπνισμα την αναστέλλει 36. συμπερασματα Η αρτηριοσκλήρυνση εξαιτίας της συσχέτισής της με την αρτηριακή υπέρταση, τις καρδιαγγειακές παθήσεις και τη χρόνια νεφρική ανεπάρκεια βρίσκεται στο επίκεντρο του επιστημονικού ενδιαφέροντος. Η αποσαφήνιση της προέλευσης και του ρόλου των οστεοπρογονικών κυττάρων συμβάλλει σημαντικά στην κατανόηση της παθοφυσιολογίας της αρτηριοσκλήρυνσης και ανοίγει νέους ορίζοντες στην πρόληψη και την αντιμετώπιση των αγγειακών παθήσεων. Summary Antoniou M, Pikilidou M, Yavropoulou M, Papakonstantinou E, Lazaridis A. The role of osteoprogenitors in arterial hypertension. Arterial Hypertension 2013; 22: Arterial stiffness defines the true, biological vascular age and is the resultant of the underlying vascular fibrosis and calcification. Epidemiological and experimental studies have shown multiple parallel changes during arterial hypertension and bone mineralization. The existence of a bone-vascular axis was therefore proposed. Factors that contribute to this axis inhibit or induce bone mineralization, while have the opposite effect on vascular calcification. The osteo - progenitor cells are located in the inner layers of the periosteum and the bone marrow and are dif ferentiated to osteoblasts. These cells are recognized in the peripheral blood as mononuclear cells that express osteocalcin. Several studies have shown an increased number of these cells in experimental models of vascular calcification. The present review aims at describing the properties of osteoprogenitor cells and their special role in arterial stiffening and hyper tension. βιβλιογραφiα 1. Mackey RH, Venkitachalam L, Sutton-Tyrrell K. Calcifi - cations, arterial stiffness and atherosclerosis. Adv Cardiol 2007; 44:

6 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, Cecelja M, Jiang B, Bevan L, Frost ML, Spector TD, Cho - wienczyk PJ. Arterial stiffening relates to arterial cal - cification but not to noncalcified atheroma in women. A twin study. J Am Coll Cardiol 2011; 57: Berliner JA, Navab M, Fogelman AM, et al. Atherosclerosis: basic mechanisms. Oxidation, inflammation, and gene - tics. Circulation 1995; 91: Detrano R, Guerci AD, Carr JJ, et al. Coronary calcium as a predictor of coronary events in four racial or ethnic groups. N Engl J Med 2008; 358: Choi SH, An JH, Lim S, et al. Lower bone mineral density is associated with higher coronary calcification and coronary plaque burdens by multi detector row coro - nary computed tomography in pre- and postmeno - pausal women. Clin Endocrinol (Oxf) 2009; 71: Grundy SM. Coronary plaque as a replacement for age as a risk factor in global risk assessment. Am J Cardiol 2001; 88: 8E-11E. 7. Jensky NE, Criqui MH, Wright MC, Wassel CL, Brody SA, Allison MA. Blood pressure and vascular calcification. Hypertension 2010; 55: Parhami F, Morrow AD, Balucan J, et al. Lipid oxidation pro ducts have opposite effects on calcifying vascular cell and bone cell differentiation: a possible explanation for the paradox of arterial calcification in osteoporotic patients. Arterioscler Thromb Vasc Biol 1997; 17: Tintut Y, Morony S, Demer LL. Hyperlipidemia promotes osteoclastic potential of bone marrow cells ex vivo. Arterioscler Thromb Vasc Biol 2004; 24: e6-e Shao JS, Cheng SL, Pingsterhaus JM, Charlton - Kachigian N, Loewy AP, Towler DA. Msx 2 promoter cardio - vascular calcification by activating paracrine Wnt signals. J Clin Invest 2005; 115: Hruska KA, Mathew S, Davies MR, Lund RJ. Connections between vascular calcification and progression of chronic kidney disease: therapeutic alternatives. Kidney Int Suppl 2005; 68: S142-S Davies MR, Lund RJ, Mathew S. Hruska KA. Low turnover osteodystriphy and vascular calcification are amenable to skeletal anabolism in an animal model of chronic kidney disease and the metabolc syndrome. J Am Soc Nephrol 2005; 16: Hak AE, Pols HA, Van Hemert AM, Hofman A, Witterman JC. Progression of aortic calcification is associated with metacarpal bone loss during menopause: a populationbased longitudinal study. Arterioscler Thromb Vasc Biol 2000; 20: Farhart GN, Cauley JA, Matthews KA, et al. Volumetric BMD and vascular calcification in mid dle-aged women: the study of Women's Health Across the nation. J Bone Miner Res 2006; 21: Bagger YZ, Tanko L.B, Alexandersen P, Qin G, Chri s - tiansen C. Radiographic measure of aorta calcifi cation is a site specific predictor of bone loss and fracture risk at the hip. J Intern Med 2006; 259: Price PA, June HH, Buckley JR, Williamson MK. Osteo - protegerin inhibits artery calcification induced by warfarin and by vitamin D.Arterioscler Thromb Vasc Biol. 2001; 21: Price PA, Faus SA, Williamson MK. Biphosphonates alen drolate and ibandronate inhibit artery calci fi - cation at doses comparable to those that inhibit bone reso ption. Arterioscler Thromb Vasc Biol 2001; 21: London GM, Marty C, Marchais SJ, Guerin AP, Metivier F, de Vernejoul MC. Arterial calcifications and bone histomorphometry in end-stage renal disease. J Am Soc Nephrol 2004; 15: Neves KR, Graciolli FG, dos Reis LM, et al. Vascular calcification: contribution of parathyroid hormone in renal failure. Kidney Int 2007; 71: Demer LL, Y. Vascular calcification: pathobiology of a multifaceted disease. Circulation 2008; 117: Jakoby MG, Semenkovich CF. The role of osteo pro - genitors in vascular calcification. Curr Opin Nephrol Hypertens 2000; 9: Valdivielso JM. [Vascular calcification: types and me - chanisms]. Nefrologia 2011; 31: Pal SN, Rush C, Parr A, Van CA, Golledge J. Osteocalcin positive mononuclear cells are associated with the severity of aortic calcification. Atherosclerosis 2010; 210: Pal SN, Clancy P, Golledge J. Circulating concentrations of stem-cell-mobilizing cytokines are associated with levels of osteoprogenitor cells and aortic calcification severity. Circ J 2011; 75: Eghbali-Fatourechi GZ, Modder UI, Charatcharoenwit - thaya N. Characterization of circulating osteoblast lineage cells in humans. Bone 2007; 40: Collett GD, Canfield AE. Angiogenesis and pericytes in the initiation of ectopic calcification. Circ Res 2005; 96: Bucey N, Sarosi I, Dunstan CR, et al. OPG deficient mice deve lop early onset osteoporosis and arterial calcifi - cation. Genes and Dev 1998; 12: Pirro M, Leli C, Fabbriciani G, Manfredelli MR, et al. Association between circulating osteoprogenitor cell numbers and bone mineral density in postmenopausal osteoporosis. Osteoporos Int 2010; 21: Pirro M, Manfredelli MR, Schillaci G, et al. Association between circulating osteo blast progenitors and aortic calcifications in women with postmenopausal osteo - porosis. Nutr Metab Cardiovasc Dis Pirro M, Schillaci G, Mannarino MR, et al. Circulating im - mature osteoprogenitor cells and arterial stiffening in postmenopausal osteoporosis. Nutr Metab Car diovasc Dis 2011; 21: Bellows CG, Ishida H, Aubin JE, Heersche JN. Parathyroid hormone reversibly suppresses the differentiation of osteoprogenitor cells into functional osteoblasts. Endo - crinology 1990; 127: Modder UI, Roforth MM, Hoey K, et al. Effects of estrogen on osteoprogenitor cells and cytokines/bone-regulatory factors in postmenopausal women. Bone 2011; 49: Ishida Y, Heersche JN. Progesterone stimulates proli -

7 26 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1 feration and differentiation of osteoprogenitor cells in bone cell populations derived from adult female but not from adult male rats. Bone 1997; 20: Pirro M, Manfredelli MR, Scarponi AM, et al. Association between thyroid hormone levels, the number of circulating osteoprogenitor cells, and bone mineral density in euthyroid postmeno pausal women. Metabolism 2012; 61: Kim CH, Kim SW, Kim GS. Effects of hydrochloro thia - zide and furosemide diuretics on human bone mar row stromal osteoprogenitor cells. Metabolism 2000; 49: Liu XD, Zhu YK, Umino T, et al. Cigarette smoke inhibits osteo genic differentiation and proliferation of human osteo progenitor cells in monolayer and three-dimen sional col lagen gel culture. J Lab Clin Med 2001; 137:

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes Αλληλεπιδράσεις φυτο-οιστρογόνων της διατροφής με γονίδια που εμπλέκονται στον μεταβολισμό των οστών Ρωξάνη Τέντα Roxane Tenta Assistant Prof. in Human Physiology Interactions between diet-derived phytoestrogens

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιµος Π. Βανδώρος ΑΙΜΟΦΟΡΑ ΑΓΓΕΙΑ ΑΡΤΗΡΙΕΣ - ΦΛΕΒΕΣ - ΤΡΙΧΟΕΙ Η 1 ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ Μεγάλη και µικρή κυκλοφορία Σχηµατική

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικό τσιγάρο και Αγγειακή λειτουργία

Ηλεκτρονικό τσιγάρο και Αγγειακή λειτουργία Ηλεκτρονικό τσιγάρο και Αγγειακή λειτουργία Νικόλαος Ιωακειμίδης Καρδιολόγος Επιστημονικός Συνεργάτης Α Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική Ιπποκράτειο ΓΝΑ ΔΗΛΩΣΗ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ: ΔΗΛΩΝΩ ΥΠΕΥΘΥΝΑ ΟΤΙ ΔΕΝ ΕΧΩ

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1 και Οστικός Μεταβολισμός

Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1 και Οστικός Μεταβολισμός Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1 και Οστικός Μεταβολισμός Γραμματίκη Μαρία Ειδικευόμενη Ενδοκρινολογίας Τμήμα Ενδοκρινολογίας και Μεταβολισμού Διαβητολογικό Κέντρο Α Παθολογική Κλινική Γ.Ν.Θ. ΑΧΕΠΑ Αριστοτέλειο

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση του κνημοβραχιόνιου δείκτη, ΤcPO 2, δακτυλικών πιέσεων. Ιωάννα Ελευθεριάδου Επιστημονικός Συνεργάτης Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Λαϊκό

Μέτρηση του κνημοβραχιόνιου δείκτη, ΤcPO 2, δακτυλικών πιέσεων. Ιωάννα Ελευθεριάδου Επιστημονικός Συνεργάτης Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Λαϊκό Μέτρηση του κνημοβραχιόνιου δείκτη, ΤcPO 2, δακτυλικών πιέσεων Ιωάννα Ελευθεριάδου Επιστημονικός Συνεργάτης Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Λαϊκό Περιφερική αγγειοπάθεια και σακχαρώδης διαβήτης Μια από τις κύριες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΣΤΟΥΣ ΑΙΜΟΡΡΕΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΑΡΙΣΤΕΡΟΥ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ

ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΣΤΟΥΣ ΑΙΜΟΡΡΕΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΑΡΙΣΤΕΡΟΥ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΣΤΟΥΣ ΑΙΜΟΡΡΕΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΑΡΙΣΤΕΡΟΥ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ Κατράνας Σωτήριος¹, Αντωνιάδης Αντώνιος¹, Κελέκης Αναστάσιος ², Γιαννόγλου Γεώργιος¹!! ¹ Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρική γήρανση των οστών. Μηχανισμοί και προοπτικές

Κυτταρική γήρανση των οστών. Μηχανισμοί και προοπτικές Κυτταρική γήρανση των οστών. Μηχανισμοί και προοπτικές Μαρία Π. Γιαβροπούλου Ενδοκρινολόγος Τμήμα κλινικής και Μοριακής Ενδοκρινολογίας ΠΓΝΘ ΑΧΕΠΑ O ομιλητής (προσωπικά ή ως μέλος εργασιακής/ερευνητικής

Διαβάστε περισσότερα

Αρτηριακή Υπέρταση Λειτουργικός έλεγχος βλαβών οργάνων στόχων. Σταμάτης Μακρυγιάννης, Καρδιολόγος Επιμελητής Α Καρδιολογικής Κλινικής ΔΘΚΑ «ΥΓΕΙΑ»

Αρτηριακή Υπέρταση Λειτουργικός έλεγχος βλαβών οργάνων στόχων. Σταμάτης Μακρυγιάννης, Καρδιολόγος Επιμελητής Α Καρδιολογικής Κλινικής ΔΘΚΑ «ΥΓΕΙΑ» Αρτηριακή Υπέρταση Λειτουργικός έλεγχος βλαβών οργάνων στόχων Σταμάτης Μακρυγιάννης, Καρδιολόγος Επιμελητής Α Καρδιολογικής Κλινικής ΔΘΚΑ «ΥΓΕΙΑ» Τίτλος της εφημαρίδας St. Louis Post-Dispatch, 13 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι MK1118 ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΚΛΙΝΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΔΙΑΛΕΞΗ 4 ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΤΣΑΤΟΥ, PHD ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΙΤΙΕΣ ΘΝΗΤΟΤΗΤΑΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΘΑΝΑΤΩΝ 450,000 400,000 350,000 300,000 250,000 200,000 150,000 100,000

Διαβάστε περισσότερα

Aρτηριακή σκληρία και μακροζωία:

Aρτηριακή σκληρία και μακροζωία: Aρτηριακή σκληρία και μακροζωία: Δεδομένα από την μελέτη ΙΚΑΡΙΑ. Π. Πιέτρη, Χ. Βλαχόπουλος, Δ. Τερεντές-Πρίντζιος, Ν. Ιωακειμίδης, Ν. Αλεξόπουλος, Π. Ξαπλαντέρης, Κ. Αζναουρίδης, Μ. Abdelrasoul, Ι. Γουργούλη,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Κ. Παπαδοπούλου-Λεγμπέλου Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής- Παιδοκαρδιολογίας ΑΠΘ Νοσ. «Παπαγεωργίου» Δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων Η καρδιαγγειακή

Διαβάστε περισσότερα

Aιμοδυναμικές διαταραχές καρδιάς και νεφρών σε ασθενείς με μη ρυθμισμένη αρτηριακή υπέρταση

Aιμοδυναμικές διαταραχές καρδιάς και νεφρών σε ασθενείς με μη ρυθμισμένη αρτηριακή υπέρταση Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία 36 ο Πανελλήνιο (Διεθνές) Καρδιολογικό Συνέδριο Θεσσαλονίκη Aιμοδυναμικές διαταραχές καρδιάς και νεφρών σε ασθενείς με μη ρυθμισμένη αρτηριακή υπέρταση Κ.Κιντής, Κ.Τσιούφης,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι. ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΤΣΑΤΟΥ PhD

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι. ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΤΣΑΤΟΥ PhD ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΤΣΑΤΟΥ PhD ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΙΤΙΕΣ ΘΝΗΤΟΤΗΤΑΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΘΑΝΑΤΩΝ 450,000 400,000 350,000 300,000 250,000 200,000 150,000 100,000 50,000 0 ΑΝΔΡΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ HEART DISEASE & STROKE

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της βιταμίνης D στην διαχείριση του καρδιαγγειακού κινδύνου. Πηνελόπη Δουβόγιαννη Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος MSc, RD

Ο ρόλος της βιταμίνης D στην διαχείριση του καρδιαγγειακού κινδύνου. Πηνελόπη Δουβόγιαννη Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος MSc, RD Ο ρόλος της βιταμίνης D στην διαχείριση του καρδιαγγειακού κινδύνου Πηνελόπη Δουβόγιαννη Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος MSc, RD Βιταμίνη D Υγεία των οστών Κακοήθη νεοπλασματικά νοσήματα Διαβήτη τύπου

Διαβάστε περισσότερα

Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΤΤΙΚΟΝ, Αθήνα

Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΤΤΙΚΟΝ, Αθήνα Οι ανταγωνιστές του συστήματος ρενίνης-αγγειοτενσίνηςαλδοστερόνης βελτιώνουν τα επίπεδα του ενδοθηλιακού γλυκοκάλυκα και την αορτική σκληρία μετά από ένα έτος επιτυχούς αντιυπερτασικής αγωγής σε πρωτοδιαγνωσθέντες

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίμηση της χρησιμότητας του B12/CRP index ως απλός προγνωστικός παράγοντας στη διερεύνηση στεφανιαίας νόσου στο γενικό πληθυσμό.

Εκτίμηση της χρησιμότητας του B12/CRP index ως απλός προγνωστικός παράγοντας στη διερεύνηση στεφανιαίας νόσου στο γενικό πληθυσμό. Εκτίμηση της χρησιμότητας του B12/CRP index ως απλός προγνωστικός παράγοντας στη διερεύνηση στεφανιαίας νόσου στο γενικό πληθυσμό. Λαγός Ι, Τζ. Δαδούς, Σπυρομήτρος Γ¹, Μπισχινιώτης Θ², Σαββάτης Στ, Κανονίδης

Διαβάστε περισσότερα

Διαχωριστικό ανεύρυσµα µε ρήξη κόλπου Valsalva στην περικαρδιακή κοιλότητα σε ασθενή µε ρευµατοειδή αρθρίτιδα

Διαχωριστικό ανεύρυσµα µε ρήξη κόλπου Valsalva στην περικαρδιακή κοιλότητα σε ασθενή µε ρευµατοειδή αρθρίτιδα Διαχωριστικό ανεύρυσµα µε ρήξη κόλπου Valsalva στην περικαρδιακή κοιλότητα σε ασθενή µε ρευµατοειδή αρθρίτιδα Π. Κυριάκου, Α. Καραµανώλης, Π. Ρούµελης, Μ. Σωτηριάδου, Χ. Λαζαρίδης, Β. Βασιλικός Γ Πανεπιστηµιακή

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιότητα και αναγκαιότητα των νεότερων θεραπειών στην οστεοπόρωση

Αιτιότητα και αναγκαιότητα των νεότερων θεραπειών στην οστεοπόρωση Αιτιότητα και αναγκαιότητα των νεότερων θεραπειών στην οστεοπόρωση ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ Παναγιώτης Τρόντζας ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ-ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ, ΑΘΗΝΑ DEBATE στην οστεοπόρωση Η οστική ανακατασκευή (bone turnover) H ί π

Διαβάστε περισσότερα

Η στεφανιαία νόσος : πρώτη αιτία θανάτου στις Δυτικές Κοινωνίες

Η στεφανιαία νόσος : πρώτη αιτία θανάτου στις Δυτικές Κοινωνίες Η επίδραση του πολυμορφισμού 3872 Α>G του γονιδίου της C-αντιδρώσας πρωτεΐνης στους μηχανισμούς φλεγμονής και θρόμβωσης σε ασθενείς με σταθερή στεφανιαία νόσο Γ. Χατζής, Δ. Τούσουλης, Ν. Παπαγεωργίου,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ Dr. ΜΕΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, PhD ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ - ΑΓΓΕΙΟΛΟΓΟΣ Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Στρατιωτικός Ιατρός

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 2010 1 ΣΚΟΠΟΣ Η ανάλυση και μελέτη της μοριακής δομής των καρωτίδων αρτηριών με υπέρυθρη φασματοσκοπία. Η εξαγωγή συμπερασμάτων

Διαβάστε περισσότερα

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη;

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; Α.Μπουγας, Β.Τερπος, Δ.Γκολιδακης, Χ.Παπαδοπουλος, Χ.Κυρπιζιδης, ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδα Λιπιδίων Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Ιπποκράτειο Νοσοκομείο

Μονάδα Λιπιδίων Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Κωνσταντίνα Μασούρα, Κωνσταντίνος Αζναουρίδης, Χρήστος Πίτσαβος, Ιωάννης Σκούμας, Χαράλαμπος Βλαχόπουλος, Αικατερίνη Βελέντζα, Αικατερίνη Λιόντου, Κωνσταντίνος Ψαρρός, Χριστόδουλος Στεφανάδης, Δημήτρης

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό σύνδρομο και νόσος Alzheimer

Μεταβολικό σύνδρομο και νόσος Alzheimer Μεταβολικό σύνδρομο και νόσος Alzheimer Καλλιόπη Παζαΐτου -Παναγιώτου Ενδοκρινολόγος Τμήμα Ενδοκρινολογίας- Ενδοκρινικής Ογκολογίας ΑΝΘ «Θεαγένειο» Μεταβολικό σύνδρομο και νόσος Alzheimer Ορισμός μεταβολικού

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958. Περιεχόμενο

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958. Περιεχόμενο Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 3 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ Περιεχόμενο Συνδεση με τα προηγουμενα Πριν

Διαβάστε περισσότερα

Chronic Renal Failure with Chronic Coronary Artery Disease Χρόνια Νεφρική Ανεπάρκεια και Χρόνια Στεφανιαία Νόσος

Chronic Renal Failure with Chronic Coronary Artery Disease Χρόνια Νεφρική Ανεπάρκεια και Χρόνια Στεφανιαία Νόσος Chronic Renal Failure with Chronic Coronary Artery Disease Χρόνια Νεφρική Ανεπάρκεια και Χρόνια Στεφανιαία Νόσος I.Ν.Μπολέτης Νεφρολογική Κλινική & Μονάδα Μεταμόσχευσης Νεφρού, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ, ΓΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

οστεοαρθρίτιδα δεν προστατεύουν από την οστεοπόρωση Ομότιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ Πρόεδρος ΕΛΙΟΣ

οστεοαρθρίτιδα δεν προστατεύουν από την οστεοπόρωση Ομότιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ Πρόεδρος ΕΛΙΟΣ Το αυξημένο σωματικό βάρος και η οστεοαρθρίτιδα δεν προστατεύουν από την οστεοπόρωση Ελληνικά επιδημιολογικά δεδομένα Γ. Π. Λυρίτης Ομότιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ γ Πρόεδρος ΕΛΙΟΣ Οι ποιο συχνές παθήσεις του

Διαβάστε περισσότερα

Τα οστα αποτελούνται από το φλοιό και σπογγώδες οστό. Μεταξύ των δοκίδων του σπογγώδους οστού υπάρχει ο μυελός των οστών

Τα οστα αποτελούνται από το φλοιό και σπογγώδες οστό. Μεταξύ των δοκίδων του σπογγώδους οστού υπάρχει ο μυελός των οστών Οστεοπόρωση Τα οστα αποτελούνται από το φλοιό και σπογγώδες οστό Μεταξύ των δοκίδων του σπογγώδους οστού υπάρχει ο μυελός των οστών Φυσιολογικό οστό Οστεπορωτικό Οστεοπόρωση - Ορισμός Αύξηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρταση και όργανα-στόχος. Οι βλάβες, η διάγνωση, η θεραπεία: «ΑΡΤΗΡΙΕΣ»

Υπέρταση και όργανα-στόχος. Οι βλάβες, η διάγνωση, η θεραπεία: «ΑΡΤΗΡΙΕΣ» Υπέρταση και όργανα-στόχος. Οι βλάβες, η διάγνωση, η θεραπεία: «ΑΡΤΗΡΙΕΣ» Α. Πρωτογέρου Παθολόγος, Επιστημονικός Συνεργάτης Κέντρου Υπέρτασης, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής Ancient era Όργανα

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη αγγειακής λειτουργίας γυναικών σε πρώιμη εμμηνοπαυσιακή περίοδο - Κλινική σημασία και ρόλος

Μελέτη αγγειακής λειτουργίας γυναικών σε πρώιμη εμμηνοπαυσιακή περίοδο - Κλινική σημασία και ρόλος Μελέτη αγγειακής λειτουργίας γυναικών σε πρώιμη εμμηνοπαυσιακή περίοδο - Κλινική σημασία και ρόλος γενετικών πολυμορφισμών οιστρογονικών υποδοχέων Άρης Μπεχλιούλης, MD Ειδικευόμενος Καρδιολογίας Υποψήφιος

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίμηση της βιωσιμότητας του μυοκαρδίου: γιατί και πότε;

Εκτίμηση της βιωσιμότητας του μυοκαρδίου: γιατί και πότε; 1 ο Συνέδριο Καρδιαγγειακής Απεικόνισης - 14 Μαΐου 2016 - Αθήνα Εκτίμηση της βιωσιμότητας του μυοκαρδίου: γιατί και πότε; Νικόλαος Αλεξόπουλος, Καρδιολόγος Υπεύθυνος Μαγνητικής Τομογραφίας Καρδιάς Ευρωκλινική

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Από τη

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστημιο Θεσσαλιας Ιατρικη Σχολη

Πανεπιστημιο Θεσσαλιας Ιατρικη Σχολη Εισαγωγη στην Ορθοπαιδικη Κωνσταντινος Ν. ΜΑΛΙΖΟΣ Πανεπιστημιο Θεσσαλιας Ιατρικη Σχολη Εισαγωγη στην Ορθοπαιδικη Ορθοπαιδικη ή Ορθοπεδικη «παιδο-ορθωτικη» (Γ. Μπαμπινιωτης) Πανεπιστημιο Θεσσαλιας Ιατρικη

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ιωάννης µορφή κακοήθειας που αναπτύσεται από

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την birisioan Πέμπτη, 23 Φεβρουάριος :36 - Τελευταία Ενημέρωση Πέμπτη, 23 Φεβρουάριος :12

Συντάχθηκε απο τον/την birisioan Πέμπτη, 23 Φεβρουάριος :36 - Τελευταία Ενημέρωση Πέμπτη, 23 Φεβρουάριος :12 Οι παραθυρεοειδείς είναι συνήθως τέσσερις αδένες, με μέγεθος και εμφάνιση σαν μια φακή, που βρίσκονται συνήθως ανά δύο στην οπίσθια επιφάνεια κάθε λοβού του θυρεοειδή. Αυτοί είναι υπεύθυνοι για την παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος

Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Εργαστήριο Έρευνας Παθήσεων Μυοσκελετικού Συστήματος Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2012 2013 Νοσοκομείο ΚΑΤ, 17 Ιανουαρίου 2013 Παραθυρεοειδείς αδένες 1880 Ο Σουηδός φοιτητής

Διαβάστε περισσότερα

Yγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών. Στοιχεία διδασκόντων

Yγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών. Στοιχεία διδασκόντων Yγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών Χ. Καρατζαφέρη 2013-2014 Διάλεξη 1 Στοιχεία διδασκόντων Χ. Καρατζαφέρη PhD, Επίκουρη Καθηγήτρια ΣΕΦΑΑ Αιθ 23, γραφείο 24310-47015 Πλατφόρμα e-class Γ. Σακκάς PhD, Λέκτορας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΙ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝ ΥΝΟΣ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΙ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝ ΥΝΟΣ 1 ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΙ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝ ΥΝΟΣ Απόστολος. Αχείµαστος Αναπλ. Καθηγητής Παθολογίας ιευθυντής Γ Παθολογικής Κλινικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Νοσοκοµείο Σωτηρία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Επιδηµιολογικές µελέτες

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτογενής πρόληψη των καρδιαγγειακών IFG

Πρωτογενής πρόληψη των καρδιαγγειακών IFG Πρωτογενής πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων στον προ-διαβήτη. Έχει θέση; IFG Δρ Σταύρος Μπούσμπουλας Διευθυντής Γ Παθολογικής Κλινικής & Υπεύθυνος Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. Νίκαιας Πειραιά Προ-διαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

Γενετικοί δείκτες χαμηλής οστικής πυκνότητας σε άτομα με κυστική ίνωση

Γενετικοί δείκτες χαμηλής οστικής πυκνότητας σε άτομα με κυστική ίνωση Γενετική Γενετικοί δείκτες χαμηλής οστικής πυκνότητας σε άτομα με κυστική ίνωση Δρ Aleksandra Norek Βοηθός Τμήμα Ιατρικής Γενετικής Ινστιτούτο Υγείας Μητέρας και Παιδιού Βαρσοβία, Πολωνία Το μέσο προσδόκιμο

Διαβάστε περισσότερα

Αγγειακή επασβέστωση: Η συμμετοχή της στην αρτηριακή σκληρία, την υπέρταση και τον καρδιαγγειακό κίνδυνο

Αγγειακή επασβέστωση: Η συμμετοχή της στην αρτηριακή σκληρία, την υπέρταση και τον καρδιαγγειακό κίνδυνο Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1: 11-19, 2013 Αγγειακή επασβέστωση: Η συμμετοχή της στην αρτηριακή σκληρία, την υπέρταση και τον καρδιαγγειακό κίνδυνο ανασκoπηση Μ. Ποικιλίδου 1 Μ. Γιαβροπούλου 2 Ε. Παπακωνσταντίνου

Διαβάστε περισσότερα

Α. Κολυβήρας, Κ. Σταματελόπουλος, Ε. Μανιός, Φ. Μίχας, Γ. Γεωργιόπουλος, Ε. Κορομπόκη, Σ. Γεωργίου, Χ. Παπαμιχαήλ, Ν. Ζακόπουλος

Α. Κολυβήρας, Κ. Σταματελόπουλος, Ε. Μανιός, Φ. Μίχας, Γ. Γεωργιόπουλος, Ε. Κορομπόκη, Σ. Γεωργίου, Χ. Παπαμιχαήλ, Ν. Ζακόπουλος Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΜΕΤΑΒΟΛΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΘΗΡΩΜΑΤΙΚΗΣ ΠΛΑΚΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΡΤΗΡΙΑΚΟΥ ΤΟΙΧΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΚΑΡΩΤΙΔΑΣ. Α. Κολυβήρας, Κ. Σταματελόπουλος, Ε. Μανιός,

Διαβάστε περισσότερα

Καραβανάκη Κυριακή. Διαβητολογική Κλινική Β Παιδιατρικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών 2

Καραβανάκη Κυριακή. Διαβητολογική Κλινική Β Παιδιατρικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών 2 Τα υψηλότερα επίπεδα αδιπονεκτίνης, που παρατηρήθηκαν στα παιδιά και τους εφήβους με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 μπορεί να συνεισφέρουν στην χαμηλότερη οστική μάζα των ασθενών αυτών, μέσω διαφορετικής ενεργειακής

Διαβάστε περισσότερα

Τι μας λέει και τι δε μας λέει το ασβέστιο ορού;

Τι μας λέει και τι δε μας λέει το ασβέστιο ορού; Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών & Οξεοβασικής Ισορροπίας 10 ο Σεμινάριο Διαταραχές ύδατος και νατρίου 23 & 24 Σεπτεμβρίου 2016, ΚΟΜΟΤΗΝΗ Τι μας λέει και τι δε μας λέει το ασβέστιο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΑΒΗΤΙΚΗ ΝΕΥΡΟΠΑΘΕΙΑ ΤΟΥ ΑΥΤΟΝΟΜΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΝ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ ΚΙΝ ΥΝΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΤΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

Η ΙΑΒΗΤΙΚΗ ΝΕΥΡΟΠΑΘΕΙΑ ΤΟΥ ΑΥΤΟΝΟΜΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΝ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ ΚΙΝ ΥΝΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΤΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Η ΙΑΒΗΤΙΚΗ ΝΕΥΡΟΠΑΘΕΙΑ ΤΟΥ ΑΥΤΟΝΟΜΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΝ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ ΚΙΝ ΥΝΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΤΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Λεβισιανού Δ 1, Κουκούλη Μ.Π. 1, Φουφοπούλου Ε 1, Κωνσταντίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΣΤΙΚΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΣΤΙΚΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Λιποπρωτεΐνη (α): Νεότερα δεδομένα. Κ. Μακέδου. Ιατρός Βιοπαθολόγος

Λιποπρωτεΐνη (α): Νεότερα δεδομένα. Κ. Μακέδου. Ιατρός Βιοπαθολόγος Λιποπρωτεΐνη (α): Νεότερα δεδομένα Κ. Μακέδου Ιατρός Βιοπαθολόγος Ιστορικά στοιχεία Ταυτοποίηση Είναι λιποπρωτεΐνη που ανακαλύφθηκε από το Νορβηγό γενετιστή Berg το 1963. Ταυτοποιήθηκε το 1977 από τους

Διαβάστε περισσότερα

εξουδετερώσει πλήρως;

εξουδετερώσει πλήρως; Καρδιαγγειακός Κίνδυνος από την Υπέρταση Τον έχετε εξουδετερώσει πλήρως; «Aυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Φ. Μητροπούλου, Μ. Σαλούρου, Κ. Τούτουζας A Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο

Φ. Μητροπούλου, Μ. Σαλούρου, Κ. Τούτουζας A Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Φ. Μητροπούλου, Μ. Σαλούρου, Κ. Τούτουζας A Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο 20-40% of ischemic strokes due to carotid artery disease! European Cardiovascular Disease Statistics

Διαβάστε περισσότερα

Σ.ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ,Μ.ΜΑΡΚΕΤΟΥ,Φ.ΠΑΡΘΕΝΑΚΗΣ, Ε.ΖΑΧΑΡΗΣ,Κ.ΡΟΥΦΑΣ, Ι.ΚΟΝΤΑΡΑΚΗ, Δ.ΒΟΥΓΙΑ, Π.ΒΑΡΔΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΓΝΗ

Σ.ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ,Μ.ΜΑΡΚΕΤΟΥ,Φ.ΠΑΡΘΕΝΑΚΗΣ, Ε.ΖΑΧΑΡΗΣ,Κ.ΡΟΥΦΑΣ, Ι.ΚΟΝΤΑΡΑΚΗ, Δ.ΒΟΥΓΙΑ, Π.ΒΑΡΔΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΓΝΗ Επίπεδα MiR-21 και mir-133 σε μονοπύρηνα κύτταρα περιφερικού αίματος σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια με διατηρημένο κλάσμα εξωθήσεως. Σ.ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗΣ,Μ.ΜΑΡΚΕΤΟΥ,Φ.ΠΑΡΘΕΝΑΚΗΣ, Ε.ΖΑΧΑΡΗΣ,Κ.ΡΟΥΦΑΣ, Ι.ΚΟΝΤΑΡΑΚΗ,

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιαγγειακή νόσος και νόσος του Alzheimer: κοινοί µοριακοί µηχανισµοί

Καρδιαγγειακή νόσος και νόσος του Alzheimer: κοινοί µοριακοί µηχανισµοί Καρδιαγγειακή νόσος και νόσος του Alzheimer: κοινοί µοριακοί µηχανισµοί Αγγελική Χρόνη Ερευνήτρια Β Ινστιτούτο Βιολογίας, ΕΚΕΦΕ «ηµόκριτος» Ηµερίδα «ΗΣυµβολή των Ερευνητικών Κέντρων στην Έρευνα, την Τεχνολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟ + ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ = Α & Ω ΣΤΗΝ! ΑΠΛΕΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΕΣ (Βασική απεικονιστική μέθοδος) ΠΡΟΣΘΙΟΠΙΣΘΙΑ ΠΛΑΓΙΑ ΛΟΞΗ ΕΙΔΙΚΗ ΑΠΛΕΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΕΣ (Βασική

Διαβάστε περισσότερα

3. Με ποιο άλλο σύστημα είναι συνδεδεμένο το κυκλοφορικό σύστημα;

3. Με ποιο άλλο σύστημα είναι συνδεδεμένο το κυκλοφορικό σύστημα; ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» ΕΙΣΑΓΩΓΗ Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ 1. Ποιος είναι ο ρόλος του κυκλοφορικού συστήματος;...... 2. Το κυκλοφορικό σύστημα αποτελείται από: i 3.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ.

ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ. ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ. ΠΩΣ ΜΕΤΡΑΤΑΙ ΚΑΙ ΠΩΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΤΣΕΚΟΥΡΑ ΔΩΡΟΘΕΑ «ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ» ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ (ABI) Σφυροβραχιόνιος δείκτης=ankle-brachial Index (ABI) Ο λόγος της συστολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΟΥ ΑΥΞΗΤΙΚΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ ΤΩΝ ΙΝΟΒΛΑΣΤΩΝ 23 ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΩΤΕΪΝΗΣ ΚΛΩΘΟΥΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΚΒΑΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟ ΣΤΑΔΙΟΥ 1-5

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΟΥ ΑΥΞΗΤΙΚΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ ΤΩΝ ΙΝΟΒΛΑΣΤΩΝ 23 ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΩΤΕΪΝΗΣ ΚΛΩΘΟΥΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΚΒΑΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟ ΣΤΑΔΙΟΥ 1-5 ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΟΥ ΑΥΞΗΤΙΚΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ ΤΩΝ ΙΝΟΒΛΑΣΤΩΝ 23 ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΩΤΕΪΝΗΣ ΚΛΩΘΟΥΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΚΒΑΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟ ΣΤΑΔΙΟΥ 1-5 Ε.Μάνου1, Η.Θώδης2, Γ.Άρσος3, Σ.Παναγούτσος2, Δ.Κατσαμπούκας3, Δ.Παπαδοπούλου1,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΟΔΟΥ ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΣΑΚΧΑΡΩΝ-ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΑΛΜΥΡΟ ΝΕΡΟ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΟΝ ΣΔ -ΜΕΙΩΣΗ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Χ. Παπαδόπουλος, Κ. Τριανταφύλλου, Κ. Μπαλτούµας, I. Κυριάκου, Ν. Φραγκάκης, Β. Βασιλικός

Χ. Παπαδόπουλος, Κ. Τριανταφύλλου, Κ. Μπαλτούµας, I. Κυριάκου, Ν. Φραγκάκης, Β. Βασιλικός Τα επίπεδα του FGF23 και η παραµόρφωση του αριστερού κόλπου µπορούν µε αξιοπιστία να αναγνωρίσουν τους ασθενείς µε χρονία νεφρική ανεπάρκεια και ιστορικό κολπικής µαρµαρυγής Χ. Παπαδόπουλος, Κ. Τριανταφύλλου,

Διαβάστε περισσότερα

Παθοφυσιολογία της επούλωσης των ελκών στο διαβήτη και αιτίες αποτυχίας

Παθοφυσιολογία της επούλωσης των ελκών στο διαβήτη και αιτίες αποτυχίας Παθοφυσιολογία της επούλωσης των ελκών στο διαβήτη και αιτίες αποτυχίας Ιωάννα Ελευθεριάδου Επιστημονικός Συνεργάτης Διαβητολογικού Κέντρου ΓΝΑ Λαϊκό Σακχαρώδης διαβήτης και έλκη κάτω άκρων 25% των ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Ισχαιμική - λειτουργική ανεπάρκεια της μιτροειδούς βαλβίδος. Χαράλαμπος Ι. Καρβούνης.

Ισχαιμική - λειτουργική ανεπάρκεια της μιτροειδούς βαλβίδος. Χαράλαμπος Ι. Καρβούνης. Ισχαιμική - λειτουργική ανεπάρκεια της μιτροειδούς βαλβίδος. Χαράλαμπος Ι. Καρβούνης. Η ισχαιμική ανεπάρκεια της μιτροειδούς αποτελεί ένα σύνθετο πρόβλημα της σημερινής καρδιολογίας, τόσο από πλευράς κατανόησης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν Σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο ( ΣΑΥ) Συχνή διαταραχή (5%

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Καρδιά

Μεταβολικό Σύνδρομο και Καρδιά Μεταβολικό Σύνδρομο και Καρδιά Β. ΚΩΤΣΗΣ MD, Ph.D, FESH ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΘΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ-24ΩΡΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ Γ ΠΑΘOΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΠΘ ΓΝΘ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Διάγνωση του

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη καρδιοπαθειών στις γυναίκες ΜΟΥΣΙΑΜΑ ΤΕΡΕΖΑ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Β Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΡΡΙΚΟΣ ΝΤΥΝΑΝ HOSPITAL CENTER

Πρόληψη καρδιοπαθειών στις γυναίκες ΜΟΥΣΙΑΜΑ ΤΕΡΕΖΑ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Β Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΡΡΙΚΟΣ ΝΤΥΝΑΝ HOSPITAL CENTER Πρόληψη καρδιοπαθειών στις γυναίκες ΜΟΥΣΙΑΜΑ ΤΕΡΕΖΑ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Β Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΡΡΙΚΟΣ ΝΤΥΝΑΝ HOSPITAL CENTER Διαφορές γένους (gender) και φύλου (sex) Οι διαφορές στην υγεία των

Διαβάστε περισσότερα

Οστίτης Ιστός Dr. med. Λουκάς Κωνσταντίνου Ορθοπεδικός Χειρουργός Στήριξη Κίνηση Οστά εξειδικευµένος στηρικτικός-συνδετικός ιστός χαρακτηριστικά: σκληρήσύστασηκαι ακαµψία, λόγω παρουσίαςαλάτων ασβεστίουστην

Διαβάστε περισσότερα

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΥΘΜΙΣΗ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΟΛΟΣ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΟΥ Ca ++ Μυϊκή συστολή Συναπτική διαβίβαση Συσσώρευση αιμοπεταλίων Πήξη του αίματος

Διαβάστε περισσότερα

Φαρµακολογική αξιολόγηση της επίδρασης ελληνικών οινοποιητικών προϊόντων στο καρδιαγγειακό σύστηµα ασθενών µε στεφανιαία νόσο.

Φαρµακολογική αξιολόγηση της επίδρασης ελληνικών οινοποιητικών προϊόντων στο καρδιαγγειακό σύστηµα ασθενών µε στεφανιαία νόσο. Φαρµακολογική αξιολόγηση της επίδρασης ελληνικών οινοποιητικών προϊόντων στο καρδιαγγειακό σύστηµα ασθενών µε στεφανιαία νόσο. Iωάννα Ανδρεάδου Τοµέας Φαρµακευτικής Χηµείας, Τµήµα Φαρµακευτικής, ΕΚΠΑ,

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στατίνες και σακχαρώδης διαβήτης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Σακχαρώδης διαβήτης και καρδιαγγειακός κίνδυνος Μετα-ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΛΗΤΟΤΗΤΑ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΕΩΣ 24-ΩΡΟΥ ΚΑΙ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΣΤΟΧΩΝ ΣΕ ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΜΕΤΑΒΛΗΤΟΤΗΤΑ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΕΩΣ 24-ΩΡΟΥ ΚΑΙ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΣΤΟΧΩΝ ΣΕ ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΟΤΗΤΑ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΕΩΣ 24-ΩΡΟΥ ΚΑΙ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΣΤΟΧΩΝ ΣΕ ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Δ. Μυτάς, Σ. Πατσιάνης, Β. Κακιούζη, Γ. Μουστάκας, Ν. Μούσα, Δ. Αραβαντινός, Μ.Β. Παπαβασιλείου ΓΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

3.5.4 Ο αυξητικός παράγοντας BMP... 24 3.5.5 Ο αυξητικός παράγοντας FGF... 25 3.5.6 Αυξητικός παράγοντας PDGF (Platelet Derived Growth Factor)...

3.5.4 Ο αυξητικός παράγοντας BMP... 24 3.5.5 Ο αυξητικός παράγοντας FGF... 25 3.5.6 Αυξητικός παράγοντας PDGF (Platelet Derived Growth Factor)... Ευχαριστίες Θα ήθελα να ευχαριστήσω τον επιβλέποντα καθηγητή Κο Χριστόφορο Προβατίδη για την αμέριστη υποστήριξη που μου προσέφερε και τις πολύτιμες γνώσεις που μου μετέδωσε κατά την εκπόνηση της Μεταπτυχιακής

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμία και άνοια Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Επιδημιολογία άνοιας Υπολογίζεται ότι 24,3 εκατομμύρια άτομα στον

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία MD, PhD Medical School, King s College University of London Νεφραγγειακή νόσος Safian RD,NEJM,2001 Αιτίες στένωσης

Διαβάστε περισσότερα

Διαδερμική επεμβατική αντιμετώπιση ασθενών της τέταρτης ηλικίας

Διαδερμική επεμβατική αντιμετώπιση ασθενών της τέταρτης ηλικίας Διαδερμική επεμβατική αντιμετώπιση ασθενών της τέταρτης ηλικίας Ν. Τσιγαρίδας, Α. Ράμμος, Β. Μελαδίνης, Κ. Σταμάτης, Β. Τελάκη, Κ.Σιόγκας Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Χατζηκώστα, Καρδιολογική Κλινική, Ιωάννινα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ Κλινικές εφαρμογές 4 Αιμοδυναμική μελέτη Doppler 1. Αγγεία κοιλιάς 2. Περιφερικά αγγεία Κ. Χατζημιχαήλ Υπερηχοτομογραφία Μορφολογική μελέτη Αιμοδυναμική μελέτη Doppler

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση σε Κλινικούς Πληθυσμούς ΜΚ1118

Άσκηση σε Κλινικούς Πληθυσμούς ΜΚ1118 Άσκηση σε Κλινικούς Πληθυσμούς ΜΚ1118 Διάλεξη 6: Οστεοπόρωση, οστεοπενία και Άσκηση Υπεύθυνος Μαθήματος: ΑΘ. ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, PhD Διδάσκοντες: Α. Καλτσάτου,PhD 2016-2017 Διάλεξη6 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΣΎΝΔΕΣΗ ΜΕ ΤΑ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση µετά από µεταµόσχευση

Οστεοπόρωση µετά από µεταµόσχευση Οστεοπόρωση µετά από µεταµόσχευση ΜΠΑΤΑΚΟΙΑΣ Β.-ΑΒΡΑΜΙ ΗΣ Α. ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟΙ ΜΠΑΤΑΚΟΙΑΣ Β. ΑΒΡΑΜΙ ΗΣ Α. ενδοκρινολόγοι ΠΑΘΟΓΕΝΕΣΗ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΟΣΤΕΟ ΥΣΤΡΟΦΙΑΣ κατακράτηση φωσφόρου δευτεροπαθής υπερπαραθυρεοειδισµός

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση Βιβλιογραφική ενημέρωση

Οστεοπόρωση Βιβλιογραφική ενημέρωση 7Ο ΚΡΗΤΟ-ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ H ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Οστεοπόρωση Βιβλιογραφική ενημέρωση Αργυρώ Ρέπα Ρευματολόγος ΠΑΓΝΗ Λάρνακα 24/10/2015 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΧΕΣΗ. Κ. ΜΑΚΕΔΟΥ, Ιατρός Βιοπαθολόγος

ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΧΕΣΗ. Κ. ΜΑΚΕΔΟΥ, Ιατρός Βιοπαθολόγος ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΧΕΣΗ Κ. ΜΑΚΕΔΟΥ, Ιατρός Βιοπαθολόγος ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ Απόδοση λιπαρών οξέων μετά από υδρόλυση των τριγλυκεριδίων, σε περίοδο νηστείας, με σκοπό: Την παραγωγή ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Οι κλασικοί παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου εξηγούν εν μέρει την. αυξημένη συχνότητα των μακροαγγειοπαθητικών επιπλοκών στα άτομα με

Οι κλασικοί παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου εξηγούν εν μέρει την. αυξημένη συχνότητα των μακροαγγειοπαθητικών επιπλοκών στα άτομα με ΠΕΡΙΛΗΨΗ Οι κλασικοί παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου εξηγούν εν μέρει την αυξημένη συχνότητα των μακροαγγειοπαθητικών επιπλοκών στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 (ΣΔΤ2). Η απώλεια των ελαστικών

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοποντίνη στο υπερκείµενο των προκλητών πτυέλων σε ασθµατικούς καπνιστές: συσχετίσεις µε δείκτες φλεγµονής και αναδιαµόρφωσης των αεραγωγών

Οστεοποντίνη στο υπερκείµενο των προκλητών πτυέλων σε ασθµατικούς καπνιστές: συσχετίσεις µε δείκτες φλεγµονής και αναδιαµόρφωσης των αεραγωγών Οστεοποντίνη στο υπερκείµενο των προκλητών πτυέλων σε ασθµατικούς καπνιστές: συσχετίσεις µε δείκτες φλεγµονής και αναδιαµόρφωσης των αεραγωγών Γ. Χειλάς, Σ. Λουκίδης, Κ. Κωστίκας, D. Simoes, Κ. Κοντογιάννη,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του λιπώδους ιστού

Ο ρόλος του λιπώδους ιστού Ο ρόλος του λιπώδους ιστού Γιώργος Βαλσαμάκης Ενδοκρινολόγος Eπιστημονικός συνεργάτης Ενδοκρινολογικήs Μονάδαs Β Μαιευτικής και Γυναικολογικής κλινικής Αρεταίειο Νοσοκομείο Θέματα συζήτησης Α. Ο λιπώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου

Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου Οι δυσλιπιδαιμίες είναι παθολογικές καταστάσεις με διαταραχές των λιπιδίων του αίματος ποσοτικές αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Προεκλαμψία Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Ο έλεγχος για προεκλαμψία μεταξύ των εβδομάδων 11 έως 13+6 μπορεί να εντοπίσει κυήσεις υψηλού κινδύνου, επιτρέποντας τη θεραπεία με α σπιρίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Η οστεοπόρωση είναι μια πάθηση του σκελετού, η οποία χαρακτηρίζεται από χαμηλή οστική μάζα και καταστροφή της μικρό- αρχιτεκτονικής του οστίτη ιστού, με αποτέλεσμα την αύξηση της

Διαβάστε περισσότερα

Σύγκριση Λιποκινών μεταξύ παιδιών και εφήβων με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 με παχυσαρκία και φυσιολογικό δείκτη μάζας σώματος

Σύγκριση Λιποκινών μεταξύ παιδιών και εφήβων με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 με παχυσαρκία και φυσιολογικό δείκτη μάζας σώματος Σύγκριση Λιποκινών μεταξύ παιδιών και εφήβων με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 με παχυσαρκία και φυσιολογικό δείκτη μάζας σώματος Κ.Κώστα, Κ.Τσιρουκίδου, Μ.Παπαγιάννη, Α.Βαμβάκης, Ι.Τσανάκας Παιδοενδοκρινολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ

ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ Δρ. Παντελής Α. Σαραφίδης Α Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ. Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στόχοι αντιυπερτασικής αγωγής σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και Θεραπευτική προσέγγιση του ασθενή με Μεταβολική Οξέωση

Διαγνωστική και Θεραπευτική προσέγγιση του ασθενή με Μεταβολική Οξέωση Διαγνωστική και Θεραπευτική προσέγγιση του ασθενή με Μεταβολική Οξέωση Ευγενία Γκαλιαγκούση MD, PhD Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Διαγνωστική και Θεραπευτική

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίμηση της σχέσης λειτουργικής-βιολογικής και ανατομικής απεικόνισης στην καρωτιδική νόσο σε ασθενείς με σημαντικού βαθμού καρωτιδική στένωση.

Εκτίμηση της σχέσης λειτουργικής-βιολογικής και ανατομικής απεικόνισης στην καρωτιδική νόσο σε ασθενείς με σημαντικού βαθμού καρωτιδική στένωση. Εκτίμηση της σχέσης λειτουργικής-βιολογικής και ανατομικής απεικόνισης στην καρωτιδική νόσο σε ασθενείς με σημαντικού βαθμού καρωτιδική στένωση. Κ.Τούτουζας 1, Ι. Κουτάγιαρ 1, Γ. Μπενέτος 1, Ε. Αθανασιάδης

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΓΓΕΙΟΓΕΝΕΣΗΣ ΣΤΙΣ ΝΟΣΟΥΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΙΚΟΥ ΠΑΡΕΓΧΥΜΑΤΟΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΓΓΕΙΟΓΕΝΕΣΗΣ ΣΤΙΣ ΝΟΣΟΥΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΙΚΟΥ ΠΑΡΕΓΧΥΜΑΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΒΙΕ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ ΜΠΕΛΛΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΑΜ: 456 ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΒΑΡΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΠΑΠΑΔΑΚΗ-ΠΕΤΡΟΥ ΕΛΕΝΗ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΓΓΕΙΟΓΕΝΕΣΗΣ ΣΤΙΣ ΝΟΣΟΥΣ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ. Τι ονοµάζουµε βλάβη οργάνων - στόχων: Σε ποια όργανα µπορούµε να την αξιολογήσουµε και πως:

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ. Τι ονοµάζουµε βλάβη οργάνων - στόχων: Σε ποια όργανα µπορούµε να την αξιολογήσουµε και πως: Τι ονοµάζουµε βλάβη οργάνων - στόχων: Σε ποια όργανα µπορούµε να την αξιολογήσουµε και πως: Πως επηρεάζει τη διάγνωση αξιολόγηση της υπέρτασης: Πως επηρεάζει την θεραπεία της υπέρτασης: Χρήση στην καθηµερινή

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

gr

gr Σ τύπου ΙΙ και καρδιαγγειακή νόσος Οι διαβητικοί ασθενείς παρουσιάζουν τετραπλάσια αύξηση της συχνότητας καρδιαγγειακής νόσου απ ότι οι µη διαβητικοί ασθενείς Το 50% των νεοδιαγνωσµένων διαβητικών ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Υποψήφιος διδάκτορας: Καββαδάς Παναγιώτης. Έτος ολοκλήρωσης διδακτορικής διατριβής: 2010

Υποψήφιος διδάκτορας: Καββαδάς Παναγιώτης. Έτος ολοκλήρωσης διδακτορικής διατριβής: 2010 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Υποψήφιος διδάκτορας: Καββαδάς Παναγιώτης Έτος ολοκλήρωσης διδακτορικής διατριβής: 2010 Μελέτη τοπ ρόλοπ της ιντεγκρινοσπνδεόμενης κινάσης στην πνεπμονική ίνσση, Διδακτορική Διατριβή, Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Διάλεξη 5: Σακχαρώδης Διαβήτης και Άσκηση Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς, Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 5 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

Αξονική στεφανιογραφία σε ασθενείς μετά από αορτοστεφανιαία παράκαμψη

Αξονική στεφανιογραφία σε ασθενείς μετά από αορτοστεφανιαία παράκαμψη Αξονική στεφανιογραφία σε ασθενείς μετά από αορτοστεφανιαία παράκαμψη Φώτιος Λάσπας Ακτινοδιαγνώστης Τμήμα Αξονικού-Μαγνητικού Τομογράφου Νοσοκομείο «Υγεία» Εισαγωγή Η αορτοστεφανιαία παράκαμψη αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα