O ρόλος των οστεοπρογονικών κυττάρων στην αρτηριακή υπέρταση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "O ρόλος των οστεοπρογονικών κυττάρων στην αρτηριακή υπέρταση"

Transcript

1 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1: 20-26, 2013 O ρόλος των οστεοπρογονικών κυττάρων στην αρτηριακή υπέρταση ανασκoπηση Μ. Αντωνίου 1 Μ. Ποικιλίδου 1 Μ. Γιαβροπούλου 2 Ε. Παπακωνσταντίνου 1 A. Λαζαρίδης 1 Περιληψη Η αρτηριακή σκληρία, που ορίζει τη βιολογική ηλικία των αγγείων και είναι η συνισταμένη της υποκείμενης αγγειακής ίνωσης και επασβέστωσης. Επιδημιολογικές και πειραματικές μελέτες έδειξαν παράλληλες αλλαγές στην αρτηριακή επασβέστωση και τη σκελετική επιμετάλλωση. Έτσι προτάθηκε η ύπαρξη του οστεο-αγγειακού άξονα. Παράγοντες που συμμετέχουν στον ά- ξονα αυτό επάγουν ή αναστέλλουν την οστική επιμετάλλωση, ενώ έχουν την αντίθετη επίδραση στις αγγειακές επασβεστώσεις. Τα οστεοπρογονικά κύτταρα είναι μεσεγχυματικά κύτταρα που βρίσκονται στα βαθύτερα στρώματα του περιοστέου και του μυελού των οστών και διαφοροποιούνται σε οστεοβλάστες. Τα κύτταρα αυτά αναγνωρίζονται στην περιφερική κυκλοφορία ως μονοκύτταρα που εκφράζουν οστεοκαλσίνη. Μελέτες έχουν δείξει αυξημένο αριθμό των κυττάρων σε πειραματικά μοντέλα αυξημένης αγγειακής επασβέστωσης. Η παρούσα ανασκόπηση περιγράφει τις ιδιότητες των αρχέγονων οστεοπρογονικών κύτταρων και τον ιδιαίτερο ρόλο τους στην αρτηριακή σκληρία και την υπέρταση. εισαγωγη 1 Διακεκριμένο Κέντρο Υπέρτασης, Α Παθολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 2 Εργαστήριο Μοριακής Ενδοκρινολογίας, Α Παθολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Oι μεσαίες και μεγάλες αρτηρίες με την πάροδο των ετών ε- πηρεάζονται από δύο διαφορετικές αλλά σχετιζόμενες νοσογόνες διαδικασίες: την αθηροσκλήρωση που χαρακτηρίζεται από συσσώρευση λιπιδίων, φλεγμονή, ίνωση και τοπικό σχηματισμό πλακών και την αρτηριοσκλήρυνση, δηλαδή τις σχετιζόμενες με την η- λικία και τα μεταβολικά νοσήματα δομικές αλλαγές στο αρτηριακό τοίχωμα που σχετίζονται με αυξημένη αρτηριακή σκληρία. Με την αύξηση της ηλικίας παρατηρείται επασβέστωση είτε στον έσω είτε στο μέσο χιτώνα του αρτηριακού τοιχώματος: η πρώτη σχετίζεται με την αθηροσκλήρωση ενώ η δεύτερη με την αρτηριοσκλήρυνση. Κυρίως η επασβέστωση του μέσου χιτώνα φαίνεται να αυξάνει την αρτηριακή σκληρία 1. Παράλληλα εκφυλιστικές αλλοιώσεις στις ελαστικές ίνες του αγγειακού τοιχώματος που προηγούνται της αρτηριακής σκληρίας καθιστούν τα αγγεία περισσότερο ευπαθή στην επασβέστωση, υποδεικνύοντας την ύπαρξη φαύλου κύκλου μεταξύ των δύο διαδικασιών 1,2. Λόγω της αγγειακής επασβέστωσης μέρος του ασβεστίου που προορίζεται θεωρητικά για τα οστά καταλήγει στα αγγεία. Ε- πομένως, συνδυάζονται η χαμηλή οστική πυκνότητα με την εναπό-

2 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1 21 θεση ασβεστίου στον έσω και το μέσο χιτώνα του αρτηριακού τοιχώματος, διαδικασία η οποία εμπλέκεται στην πρόκληση καρδιαγγειακών συμβαμάτων (δημιουρ γία αθηρωματικής πλάκας, επασβέστωσή της, ρήξη και τελικά θρόμβωση του αγγείου) 3. Η επασβέστωση των στεφανιαίων αγγείων έ- χει μέσω μελετών επισημανθεί ως υποκλινικός δείκτης στεφανιαίας νόσου που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την πρόβλεψη στεφανιαίων επεισοδίων 4. O σχηματισμός αθηρωματικής πλάκας στον εσωτερικό χιτώνα των αρτηριών, δηλαδή η αθηροσκλήρωση είναι ο παράγοντας κλειδί για την ανάπτυξη καρδιαγγειακής νόσου. Oι ευπαθείς σε ρήξη πλάκες χαρακτηρίζονται από λεπτή ινώδη επιφάνεια, διήθηση από μακροφάγα αλλά και από έ- να νεκρωτικό πυρήνα ο οποίος εκτός του ότι περιέχει επασβεστώσεις, προωθεί και την επασβέστωση ολόκληρης της πλάκας 5. O υπολογισμός της επασβέστωσης της αθηρωματικής πλάκας θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την εκτίμηση του καρ διαγγειακού κινδύνου με μεγαλύτερη ακρίβεια από το συνολικό φορτίο αυτής 6. Oι υπερτασικοί ασθενείς έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης αθηροσκληρωτικών επιπλοκών και καρδιαγγειακής νόσου. Έχει αποδειχθεί ότι σε αυτούς όπως και στους διαβητικούς ή τους νεφροπαθείς, η αγγειακή επασβέστωση είναι περισσότερο εκτεταμένη σε σύγκριση με τους νορμοτασικούς, ενώ ταυτόχρονα συσχετίζεται θετικά με το ύψος της αρτηριακής πίεσης. Ακόμη η ανθεκτική στη θεραπεία μεμονωμένη συστολική υπέρταση σχετίζεται στενά με την έκταση της αορτικής επασβέστωσης. Η συνεχιζόμενη επασβέστωση των αγγείων οδηγεί σε αύξηση της ΑΠ, η οποία με τη σειρά της επιδεινώνει την αρτηριακή εναπόθεση α- σβεστίου 7. συσχeτιση αγγειακhσ επασβeστωσησ και οστεοπoρωσησ Επιδημιολογικές και πειραματικές μελέτες έ- δειξαν παράλληλες αλλαγές στην αρτηριακή και τη σκελετική μεταλλοποίηση. Τα λιπίδια και οι κυτοκίνες φαίνεται να προωθούν την αγγειακή επασβέστωση αλλά να αναστέλλουν την οστική μεταλλοποίηση 8,9 ενώ παράγοντες όπως η παραθορμόνη και η Bone Morphogenic Protein 7 (BMP 7) προωθούν τη μεταλλοποίηση στο σκελετό και την καταστέλλουν στις αρτηρίες Η κλινική συσχέτιση της αορτικής επασβέστωσης με την οστεοπόρωση, συχνά ανεξαρτήτως ηλικίας, υποδεικνύει την ύ- παρξη σύνδεσης μεταξύ αγγειακού και οστικού μεταβολισμού Τρεις θεωρίες για τη συγκεκριμένη σύνδεση διατυπώνονται: 1) η αγγειακή επασβέστωση προωθεί την απώλεια οστού, 2) η απώλεια οστού προωθεί την αγγειακή επασβέστωση και 3) υπάρχει κοινό αιτιολογικό υπόβαθρο. Η πρώτη θεωρία δεν έχει διερευνηθεί αρκετά παρόλο που η απώλεια οστού μπορεί να προωθείται α- πό στενώσεις των αρτηριών που τροφοδοτούν τα οστά ή από τη συστηματική φλεγμονή που σχετίζεται με την αθηροσκλήρωση. Η δεύτερη θεωρία έ- χει περισσότερα υποστηρικτικά στοιχεία. Η οστική μεσοκυττάρια ουσία είναι πλούσια σε ρυθμιστικούς παράγοντες που είναι επίσης ενεργοί στα αγγεία όπως η οστεοποντίνη και παράγωγα του T- GF-β γονιδίου. Oι παράγοντες αυτοί αναστέλλουν την οστική απορρόφηση σε πειραματόζωα καθώς επίσης και την αγγειακή επασβέστωση 16,17. Η τρίτη θεωρία υποστηρίζεται από τους αρκετούς κοινούς παράγοντες κινδύνου που εμπλέκονται στις δύο διαδικασίες 14,15 : τη γήρανση, την έλλειψη οιστρογόνων, τις διαταραχές των βιταμινών D και Κ, τη δυσλιπιδαιμία, τον υπερπαραθυρεοειδισμό, τη χρόνια φλεγμονή,την υπερομοκυστεϊναιμία και το οξειδωτικό stress. Στη χρόνια νεφρική ανεπάρκεια ο συνδυασμός υπερφωσφαταιμίας, υπερπαραθυρεοειδισμού, αρτηριακής υπέρτασης και αθηροσκλήρωσης αναγνωρίζεται ως τέλειο υπόστρωμα για αγγειακή επασβέστωση και οστεοπενία 18;19. Πιθανοί συνεργικοί παράγοντες στην αλληλεπίδραση του μεταβολισμού οστών και αγγείων είναι ο FGF-23, ο φωσφόρος, η παραθορμόνη, η οστεοποντίνη και η βιταμίνη D 20. o ρoλοσ των οστεοπρογονικων κυτταρων στην αγγειακη επασβεστωση και την αρτηριακη σκληρια Η αγγειακή επασβέστωση σχετίζεται με τη μεταλλοποίηση των οστών και την οστεογένεση, δηλαδή τη δημιουργία οστού στο αγγειακό τοίχωμα από κύτταρα με οστεοβλαστική δραστηριότητα και την ανεπάρκεια των ανασταλτών της οστεοποίησης. Η προέλευση των κυττάρων που σχετίζονται με την επασβέστωση των αγγείων διερευνάται, ε- νώ φαίνεται να εμπλέκονται σε αυτή λεία μυϊκά κύτταρα, περικύτταρα και οστεοπρογονικά κύτταρα (Εικ. 1). Τα κύτταρα αυτά έχουν την ικανότητα να σχηματίζουν μεσοκυττάρια ουσία του οστίτη ι-

3 22 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1? Μονοκύτταρα Κυκλοφορούντα οστεοπρογονικά κύτταρα ΕΘ Κύτταρα προσομοιάζοντα με οστεοβλάστες Υδροξυαπατίτης ΟPN OPG OCN MGP ALP-2 Runx-2 Osterix MSX-2 BMP-2 Wnt notch-1 Νεοαγγειογένεση ΛΜΚΑ CVC Περικύτταρα Ινώδης χιτών ΛΜΚΑ: Λεία μυϊκά κύτταρα αγγείου ΕΘ: Eνδοθηλιακά κύτταρα Εικόνα 1. Τα λεία μυϊκά κύτταρα των αγγείων διαφοροποιούνται προς οστεοβλάστες με τη δράση ορισμένων παραγόντων όπως το BMP-2, η Wnt σηματοδότηση και η Notch σηματοδότηση. Τα αυτά κύτταρα με τον οστεοβλαστικό φαινότυπο χαρακτηρίζονται από αυξημένη έκφραση των μεταγραφικών παραγόντων Runx-2, osterix MSX-2 καθώς και από την αυξημένη έκφραση των ALP, OPN, OCN και OPG. Τα περικύτταρα, που βρίσκονται στο αγγειακό τοίχωμα ενεργοποιούνται και αυτά in situ για να αποκτήσουν έναν οστεοχονδρογενετικό φαινότυπο. ALP: αλκαλική φωσφατάση, OPN: οστεοποντίνη, OCN: οστεοκαλσίνη, OPG: οστεοπροτεγερίνη, BMP: μορφογενετική πρωτεΐνη των οστών, CVC: κύτταρα που προκαλούν επασβέστωση. στού και επασβεστωμένα οζίδια στο αγγειακό τοίχωμα, απομονώθηκαν δε από το μέσο χιτώνα ανθρώπινων και βοείων αρτηριών, ενώ η ικανότητά τους για αγγειακή επασβέστωση επιβεβαιώθηκε σε in vitro μελέτες 21,22. Προελευση και χαρακτηριστικα των οστεοπρογονικων κυτταρων Τα οστεοπρογονικά κύτταρα (OPCs) είναι μεσεγχυματικά κύτταρα που βρίσκονται στα βαθύτερα στρώματα του περιοστέου και του μυελού των οστών και διαφοροποιούνται σε οστεοβλάστες. Η διαφοροποίησή τους γίνεται υπό την επίδραση αυξητικών παραγόντων (Bone Morphogenetic Pro - teins = BMPs) ενώ η διαίρεσή τους πιθανώς να προωθείται από άλλους αυξητικούς παράγοντες ό- πως των Fibroblast growth factor (FGF), Platelet derived growth factor (PDGF) και του trans for - ming growth factor beta (TGF-β). Καθώς τα οστεοπρογονικά κύτταρα αρχίζουν να διαφοροποιούνται σε οστεοβλάστες, παράγουν μια σειρά πρωτεϊνών όπως η αλκαλική φωσφατάση, το κολλαγόνο, η οστεοκαλσίνη, η οστεοποντίνη και η οστεονεκτίνη. Μερικές από αυτές αποτελούν δομικά συστατικά των οστών (κολλαγόνο, οστεοποντίνη) ενώ άλλες συμμετέχουν στη μεταλλοποίηση των οστών και την ομοιόσταση του ασβεστίου (αλκαλική φωσφατάση, οστεονεκτίνη). Η παρουσία αυξημένων επιπέδων των συγκεκριμένων πρωτεϊνών στο αίμα συνδέεται με αυξημένη οστεοβλαστική δραστηριότητα. Τα οστεοπρογονικά κύτταρα σχηματίζουν in vitro επασβεστωμένα οζίδια και έχουν οστεογενετική ικανότητα 23,24. Όταν καλλιεργήθηκαν παρου-

4 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1 23 σία του TGF-β διαφοροποιήθηκαν σε ώριμα οστεοβλαστικά κύτταρα ικανά για μεταλλοποίηση 25. Η παρουσία των οστεοπρογονικών κυττάρων στην κυκλοφορία του αίματος αναδείχθηκε χρησιμοποιώντας βιοχημικούς δείκτες οστεογένεσης που αναγνωρίζονται με την κυτταρομετρία ροής. Ετσι λοιπόν τα OPCs αναγνωρίζονται στην περιφερική κυκλοφορία ως μονοκύτταρα (MNC) που εκφράζουν οστεοκαλσίνη (φέρουν υποδοχείς ο- στεοκαλσίνης OCN) MNC OCN+cells. 46% των OCN+ κυττάρων εκφράζουν αλκαλική φωσφατάση ενώ 37% εκφράζουν επίσης τον αιμο ποιη - τικό/ενδοθηλιακό δείκτη CD34 (γλυκοπρωτεΐνηυποδοχέας της κυτταρικής επιφάνειας των αιμοποιητικών κυττάρων του μυελού των οστών καθώς και των ενδοθηλιακών κυττάρων). Τα OCN+ περιλαμβάνουν 2 υποπληθυσμούς: τα μικρότερα, λιγότερο κοκκώδη που εκφράζουν επίσης τον CD34 και τα μεγαλύτερα, περισσότερο κοκκώδη που είναι CD34-. Η συγκέντρωση των OCN+ κυττάρων φαίνεται να αυξάνεται με την ηλικία 25. oστεοπρογονικα κυτταρα και αγγειακη επασβεστωση Πηγή οστεοπρογονικών κυττάρων στις θέσεις έκτοπης επασβέστωσης θεωρείται η εκτεταμένη νεοαγγείωση. Στα σημεία αυτά καταφθάνουν κυκλοφορούντα OPCs ή περικύτταρα. Κυτοκίνες (για παράδειγμα BMP-2, BMP-4) που απελευθερώνονται από τα ενδοθηλιακά κύτταρα προάγουν τη διαφοροποίηση των OPCs και την επασβέστωση in vivo και in vitro. Η έκφραση αυτών των κυτοκινών αυξάνεται σημαντικά σε φλεγμονώδες και μηχανικο stress (που από μόνα τους προάγουν την αγγειακή επασβέστωση σε συγκεκριμένες συνθήκες). Συγχρόνως αγγειογενετικοί παράγοντες επιδρούν στα οστεογενετικά κύτταρα π.χ. ο FGF-2 προάγει την αγγειογένεση, τη μίτωση στα μεσεγχυματικά κύτταρα και τους οστεοβλάστες, προκαλεί το σχηματισμό οστού in vivo καθώς και την ανα διαμόρφωση του οστού από οστεοκλάστες. Α- ξίζει να σημειωθεί πως σε σημεία έκτοπης επασβέστωσης σε αγγεία, βαλβίδες, σκελετικούς μυς απομονώθηκαν πρωτεΐνες όπως οστεοποντίνη και οστι κή σιαλοπρωτείνη, ο ρόλος των οποίων βρίσκεται υπό διερεύνηση 26. oστεοπρογονικα κυτταρα και αρτηριακη επασβεστωση-μελετεσ in vitro και σε ΠειραΜατοζωα Η συσχέτιση των κυκλοφορούντων OPCs με την αγγειακή επασβέστωση μελετήθηκε σε μοντέλα ποντικιών και σε ασθενείς με περιφερικη αρτηριακή νόσο. Συγκεκριμένα χρησιμοποιήθηκαν ποντίκια με έλλειψη οστεοπρωτεγερίνης (OPG) 27. Η οστεοπρωτεγερίνη αποτελεί γλυκοπρωτεΐνη η ο- ποία αναστέλλοντας την παραγωγή των οστεοκλαστών μειώνει την απορρόφηση του οστού και συμβάλλει στην αύξηση της οστικής πυκνότητας (B- MD). Τα ποντίκια με έλλειψη OPG χαρακτηρίζονται από πρώιμη εμφάνιση οστεοπόρωσης και ε- πασβέστωσης της αορτής. Η έρευνα έδειξε πως ο αριθμός των κυκλοφορούντων OCN+MNCs ήταν μεγαλύτερος τόσο στην αορτή των ποντικών με μεγαλύτερη τάση επασβέστωσης όσο και στους α- σθενείς με σοβαρότερη αορτική επασβέστωση. Το συμπέρασμα αυτό αποτελεί ένδειξη ότι τα κυκλοφορούντα OPCs συμβάλλουν στην αγγειακή επασβέστωση, δεδομένου ότι έχει ήδη αποδειχθεί η ικανότητά τους για μεταλλοποίηση τόσο in vitro όσο και όταν ενίονται σε ποντίκια 23. Σε άλλη μελέτη διερευνήθηκε η συσχέτιση μεταξύ της αορτικής επασβέστωσης, κυκλοφορούντων OCN+MNCs καθώς και της συγκέντρωσης των κυττοκινών που κινητοποιούν τα αρχέγονα κύτταρα. Συγκεκριμένα μετρήθηκε η συγκέντρωση του Stromal cell-derived factor a (SDF-1a), του Granulocyte Colony Stmulating Factor (GCSF) και του Stem cell factor (SCF) σε ποντίκια με αορτική επασβέστωση και σε ομάδα ασθενών με περιφερική αρτηριακή νόσο. Oι κυτοκίνες αυτές έχει αναφερθεί ότι προωθούν την απελευθέρωση αρχέγονων κυττάρων από τον μυελό των οστών στην περιφερική κυκλοφορία. Συγχρόνως ο SDF-1a φαίνεται να εξυπηρετεί τη συγκέντρωση αδιαφοροποίητων κυττάρων στις νοσούσες αρτηρίες αλλά και να σχετίζεται με την κυκλοφορία ενδοθηλιακών προγονικών κυττάρων. Η συγκέντρωση των κυτοκινών ήταν μεγαλύτερη σε ποντίκια με αορτική επασβέστωση αλλά και στους ασθενείς με σοβαρότερη αορτική επασβέστωση. Επίσης, τα επίπεδα SDF-1a, G-CSF και SCF συσχετίστηκαν με τον αριθμό των κυκλοφορούντων OCN+MNCS. Τα στοιχεία αυτά υποδεικνύουν πως οι κυκλοφορούντες κυτοκίνες διεγείρουν την απελευθέρωση ανώριμων οστεοπρογονικών κυττάρων από τον μυελό των οστών. Στις νοσούσες αρτηρίες αυτά τα

5 24 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1 OPCs φαίνεται να διαφοροποιούνται σε οστεοβλάστες συμβάλλοντας έτσι στη μεταλλοποίηση του αγγειακού τοιχώματος 24. oστεοπρογονικα κυτταρα και αρτηριακη επασβεστωση-μελετεσ σε ανθρωπουσ Καθότι οι γυναίκες με μετεμμηνοπαυσιακή ο- στεοπόρωση παρουσιάζουν αυξημένη έκτοπη αρτηριακή επασβέστωση αλλά και αυξημένο αριθμό κυκλοφορούντων OPCs αποτέλεσαν αντικείμενο σχετικής έρευνας 28. Μελετήθηκε η συσχέτιση του αριθμού των OPCs με την αορτική επασβέστωση και την αρτηριακή σκληρία. Τελικά, η συγκέντρωση των OPCs (που ορίστηκαν ως CD15-/αλκαλική φωσφατάση+ κύτταρα που συγχρόνως εκφράζουν ή όχι τον CD34) συσχετίσθηκε τόσο με την παρουσία όσο και τη σοβαρότητα της επασβέστωσης της κοιλιακής αορτής, ανεξαρτήτως της ηλικίας, της συγκέντρωσης της 25(OΗ)βιταμίνης D, του ασβεστίου και των υπολοίπων σχετιζόμενων παραγόντων. Παράλληλα οι ασθενείς με ελαττωμένα επίπεδα 25(OΗ) βιταμίνης D και αυξημένα επίπεδα OPCs έχουν μεγαλύτερη επασβέστωση της κοιλιακής αορτής 29. Στην ίδια κατηγορία ασθενών ο αυξημένος α- ριθμός OPCs στο πλάσμα σχετίζεται με αυξημένη αρτηριακή σκληρία (όπως αυτή εκφράζεται με την ταχύτητα του σφυγμικού κύματος-pulse Wave Velocity). Δηλαδή, η ευενδοτότητα του αρτηριακού τοιχώματος στις μετεμμηνοπαυσιακές οστεοπορωτικές γυναίκες δείχνει να επηρεάζεται εκτός από την ηλικία, την αρτηριακή πίεση και την καρδιακή συχνότητα και από τη συγκέντρωση των OPCs 30. Καθώς υπάρχουν ως φαίνεται ισχυρές ενδείξεις για το ρόλο των OPCs στη έκτοπη αρτηριακή επασβέστωση και κατ επέκταση στην αρτηριακή σκληρία, νεότερες μελέτες στρέφουν το ενδιαφέρον τους στην ανάδειξη παραγόντων που είτε προάγουν, είτε αναστέλλουν τη διαφοροποίηση και την ανάπτυξη των OPCs. Εξετάζεται λοιπόν η επίδραση της PTH, των οιστρογόνων, της προγεστερόνης, των θυρεοειδικών ορμονών, διουρητικών ό- πως της υδροχλωροθειαζίδης και της φουροσεμίδης, ακόμη και του καπνίσματος. Η παραθορμόνη αναστέλλει τον πολλαπλασιασμό και τη διαφοροποίηση των οστεοπρογονικών κυττάρων σε λειτουργικούς οστεοβλάστες 31,32. Η προγεστερόνη προωθεί τη διαφοροποίηση των OPCs ενώ η 17-βοιστραδιόλη (Ε2) ενισχύει τη φαινοτυπική τους έκφραση 33. Τα αυξημένα αλλά εντός φυσιολογικών ορίων επίπεδα ft4 σχετίζονται με αυξημένο αριθμό OPCs 34. Τα διουρητικά (υδροχλωροθειαζίδη και φουροσεμίδη), δεν φαίνονται να επηρεάζουν τη διαφοροποίηση των οστεοπρογονικών κυττάρων 35 ενώ το κάπνισμα την αναστέλλει 36. συμπερασματα Η αρτηριοσκλήρυνση εξαιτίας της συσχέτισής της με την αρτηριακή υπέρταση, τις καρδιαγγειακές παθήσεις και τη χρόνια νεφρική ανεπάρκεια βρίσκεται στο επίκεντρο του επιστημονικού ενδιαφέροντος. Η αποσαφήνιση της προέλευσης και του ρόλου των οστεοπρογονικών κυττάρων συμβάλλει σημαντικά στην κατανόηση της παθοφυσιολογίας της αρτηριοσκλήρυνσης και ανοίγει νέους ορίζοντες στην πρόληψη και την αντιμετώπιση των αγγειακών παθήσεων. Summary Antoniou M, Pikilidou M, Yavropoulou M, Papakonstantinou E, Lazaridis A. The role of osteoprogenitors in arterial hypertension. Arterial Hypertension 2013; 22: Arterial stiffness defines the true, biological vascular age and is the resultant of the underlying vascular fibrosis and calcification. Epidemiological and experimental studies have shown multiple parallel changes during arterial hypertension and bone mineralization. The existence of a bone-vascular axis was therefore proposed. Factors that contribute to this axis inhibit or induce bone mineralization, while have the opposite effect on vascular calcification. The osteo - progenitor cells are located in the inner layers of the periosteum and the bone marrow and are dif ferentiated to osteoblasts. These cells are recognized in the peripheral blood as mononuclear cells that express osteocalcin. Several studies have shown an increased number of these cells in experimental models of vascular calcification. The present review aims at describing the properties of osteoprogenitor cells and their special role in arterial stiffening and hyper tension. βιβλιογραφiα 1. Mackey RH, Venkitachalam L, Sutton-Tyrrell K. Calcifi - cations, arterial stiffness and atherosclerosis. Adv Cardiol 2007; 44:

6 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, Cecelja M, Jiang B, Bevan L, Frost ML, Spector TD, Cho - wienczyk PJ. Arterial stiffening relates to arterial cal - cification but not to noncalcified atheroma in women. A twin study. J Am Coll Cardiol 2011; 57: Berliner JA, Navab M, Fogelman AM, et al. Atherosclerosis: basic mechanisms. Oxidation, inflammation, and gene - tics. Circulation 1995; 91: Detrano R, Guerci AD, Carr JJ, et al. Coronary calcium as a predictor of coronary events in four racial or ethnic groups. N Engl J Med 2008; 358: Choi SH, An JH, Lim S, et al. Lower bone mineral density is associated with higher coronary calcification and coronary plaque burdens by multi detector row coro - nary computed tomography in pre- and postmeno - pausal women. Clin Endocrinol (Oxf) 2009; 71: Grundy SM. Coronary plaque as a replacement for age as a risk factor in global risk assessment. Am J Cardiol 2001; 88: 8E-11E. 7. Jensky NE, Criqui MH, Wright MC, Wassel CL, Brody SA, Allison MA. Blood pressure and vascular calcification. Hypertension 2010; 55: Parhami F, Morrow AD, Balucan J, et al. Lipid oxidation pro ducts have opposite effects on calcifying vascular cell and bone cell differentiation: a possible explanation for the paradox of arterial calcification in osteoporotic patients. Arterioscler Thromb Vasc Biol 1997; 17: Tintut Y, Morony S, Demer LL. Hyperlipidemia promotes osteoclastic potential of bone marrow cells ex vivo. Arterioscler Thromb Vasc Biol 2004; 24: e6-e Shao JS, Cheng SL, Pingsterhaus JM, Charlton - Kachigian N, Loewy AP, Towler DA. Msx 2 promoter cardio - vascular calcification by activating paracrine Wnt signals. J Clin Invest 2005; 115: Hruska KA, Mathew S, Davies MR, Lund RJ. Connections between vascular calcification and progression of chronic kidney disease: therapeutic alternatives. Kidney Int Suppl 2005; 68: S142-S Davies MR, Lund RJ, Mathew S. Hruska KA. Low turnover osteodystriphy and vascular calcification are amenable to skeletal anabolism in an animal model of chronic kidney disease and the metabolc syndrome. J Am Soc Nephrol 2005; 16: Hak AE, Pols HA, Van Hemert AM, Hofman A, Witterman JC. Progression of aortic calcification is associated with metacarpal bone loss during menopause: a populationbased longitudinal study. Arterioscler Thromb Vasc Biol 2000; 20: Farhart GN, Cauley JA, Matthews KA, et al. Volumetric BMD and vascular calcification in mid dle-aged women: the study of Women's Health Across the nation. J Bone Miner Res 2006; 21: Bagger YZ, Tanko L.B, Alexandersen P, Qin G, Chri s - tiansen C. Radiographic measure of aorta calcifi cation is a site specific predictor of bone loss and fracture risk at the hip. J Intern Med 2006; 259: Price PA, June HH, Buckley JR, Williamson MK. Osteo - protegerin inhibits artery calcification induced by warfarin and by vitamin D.Arterioscler Thromb Vasc Biol. 2001; 21: Price PA, Faus SA, Williamson MK. Biphosphonates alen drolate and ibandronate inhibit artery calci fi - cation at doses comparable to those that inhibit bone reso ption. Arterioscler Thromb Vasc Biol 2001; 21: London GM, Marty C, Marchais SJ, Guerin AP, Metivier F, de Vernejoul MC. Arterial calcifications and bone histomorphometry in end-stage renal disease. J Am Soc Nephrol 2004; 15: Neves KR, Graciolli FG, dos Reis LM, et al. Vascular calcification: contribution of parathyroid hormone in renal failure. Kidney Int 2007; 71: Demer LL, Y. Vascular calcification: pathobiology of a multifaceted disease. Circulation 2008; 117: Jakoby MG, Semenkovich CF. The role of osteo pro - genitors in vascular calcification. Curr Opin Nephrol Hypertens 2000; 9: Valdivielso JM. [Vascular calcification: types and me - chanisms]. Nefrologia 2011; 31: Pal SN, Rush C, Parr A, Van CA, Golledge J. Osteocalcin positive mononuclear cells are associated with the severity of aortic calcification. Atherosclerosis 2010; 210: Pal SN, Clancy P, Golledge J. Circulating concentrations of stem-cell-mobilizing cytokines are associated with levels of osteoprogenitor cells and aortic calcification severity. Circ J 2011; 75: Eghbali-Fatourechi GZ, Modder UI, Charatcharoenwit - thaya N. Characterization of circulating osteoblast lineage cells in humans. Bone 2007; 40: Collett GD, Canfield AE. Angiogenesis and pericytes in the initiation of ectopic calcification. Circ Res 2005; 96: Bucey N, Sarosi I, Dunstan CR, et al. OPG deficient mice deve lop early onset osteoporosis and arterial calcifi - cation. Genes and Dev 1998; 12: Pirro M, Leli C, Fabbriciani G, Manfredelli MR, et al. Association between circulating osteoprogenitor cell numbers and bone mineral density in postmenopausal osteoporosis. Osteoporos Int 2010; 21: Pirro M, Manfredelli MR, Schillaci G, et al. Association between circulating osteo blast progenitors and aortic calcifications in women with postmenopausal osteo - porosis. Nutr Metab Cardiovasc Dis Pirro M, Schillaci G, Mannarino MR, et al. Circulating im - mature osteoprogenitor cells and arterial stiffening in postmenopausal osteoporosis. Nutr Metab Car diovasc Dis 2011; 21: Bellows CG, Ishida H, Aubin JE, Heersche JN. Parathyroid hormone reversibly suppresses the differentiation of osteoprogenitor cells into functional osteoblasts. Endo - crinology 1990; 127: Modder UI, Roforth MM, Hoey K, et al. Effects of estrogen on osteoprogenitor cells and cytokines/bone-regulatory factors in postmenopausal women. Bone 2011; 49: Ishida Y, Heersche JN. Progesterone stimulates proli -

7 26 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1 feration and differentiation of osteoprogenitor cells in bone cell populations derived from adult female but not from adult male rats. Bone 1997; 20: Pirro M, Manfredelli MR, Scarponi AM, et al. Association between thyroid hormone levels, the number of circulating osteoprogenitor cells, and bone mineral density in euthyroid postmeno pausal women. Metabolism 2012; 61: Kim CH, Kim SW, Kim GS. Effects of hydrochloro thia - zide and furosemide diuretics on human bone mar row stromal osteoprogenitor cells. Metabolism 2000; 49: Liu XD, Zhu YK, Umino T, et al. Cigarette smoke inhibits osteo genic differentiation and proliferation of human osteo progenitor cells in monolayer and three-dimen sional col lagen gel culture. J Lab Clin Med 2001; 137:

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes Αλληλεπιδράσεις φυτο-οιστρογόνων της διατροφής με γονίδια που εμπλέκονται στον μεταβολισμό των οστών Ρωξάνη Τέντα Roxane Tenta Assistant Prof. in Human Physiology Interactions between diet-derived phytoestrogens

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιµος Π. Βανδώρος ΑΙΜΟΦΟΡΑ ΑΓΓΕΙΑ ΑΡΤΗΡΙΕΣ - ΦΛΕΒΕΣ - ΤΡΙΧΟΕΙ Η 1 ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ Μεγάλη και µικρή κυκλοφορία Σχηµατική

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρική γήρανση των οστών. Μηχανισμοί και προοπτικές

Κυτταρική γήρανση των οστών. Μηχανισμοί και προοπτικές Κυτταρική γήρανση των οστών. Μηχανισμοί και προοπτικές Μαρία Π. Γιαβροπούλου Ενδοκρινολόγος Τμήμα κλινικής και Μοριακής Ενδοκρινολογίας ΠΓΝΘ ΑΧΕΠΑ O ομιλητής (προσωπικά ή ως μέλος εργασιακής/ερευνητικής

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 2010 1 ΣΚΟΠΟΣ Η ανάλυση και μελέτη της μοριακής δομής των καρωτίδων αρτηριών με υπέρυθρη φασματοσκοπία. Η εξαγωγή συμπερασμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ Dr. ΜΕΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, PhD ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ - ΑΓΓΕΙΟΛΟΓΟΣ Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Στρατιωτικός Ιατρός

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιότητα και αναγκαιότητα των νεότερων θεραπειών στην οστεοπόρωση

Αιτιότητα και αναγκαιότητα των νεότερων θεραπειών στην οστεοπόρωση Αιτιότητα και αναγκαιότητα των νεότερων θεραπειών στην οστεοπόρωση ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ Παναγιώτης Τρόντζας ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ-ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ, ΑΘΗΝΑ DEBATE στην οστεοπόρωση Η οστική ανακατασκευή (bone turnover) H ί π

Διαβάστε περισσότερα

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη;

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; Α.Μπουγας, Β.Τερπος, Δ.Γκολιδακης, Χ.Παπαδοπουλος, Χ.Κυρπιζιδης, ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ιωάννης µορφή κακοήθειας που αναπτύσεται από

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη αγγειακής λειτουργίας γυναικών σε πρώιμη εμμηνοπαυσιακή περίοδο - Κλινική σημασία και ρόλος

Μελέτη αγγειακής λειτουργίας γυναικών σε πρώιμη εμμηνοπαυσιακή περίοδο - Κλινική σημασία και ρόλος Μελέτη αγγειακής λειτουργίας γυναικών σε πρώιμη εμμηνοπαυσιακή περίοδο - Κλινική σημασία και ρόλος γενετικών πολυμορφισμών οιστρογονικών υποδοχέων Άρης Μπεχλιούλης, MD Ειδικευόμενος Καρδιολογίας Υποψήφιος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΙ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝ ΥΝΟΣ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΙ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝ ΥΝΟΣ 1 ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΙ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝ ΥΝΟΣ Απόστολος. Αχείµαστος Αναπλ. Καθηγητής Παθολογίας ιευθυντής Γ Παθολογικής Κλινικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Νοσοκοµείο Σωτηρία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Επιδηµιολογικές µελέτες

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστημιο Θεσσαλιας Ιατρικη Σχολη

Πανεπιστημιο Θεσσαλιας Ιατρικη Σχολη Εισαγωγη στην Ορθοπαιδικη Κωνσταντινος Ν. ΜΑΛΙΖΟΣ Πανεπιστημιο Θεσσαλιας Ιατρικη Σχολη Εισαγωγη στην Ορθοπαιδικη Ορθοπαιδικη ή Ορθοπεδικη «παιδο-ορθωτικη» (Γ. Μπαμπινιωτης) Πανεπιστημιο Θεσσαλιας Ιατρικη

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Από τη

Διαβάστε περισσότερα

οστεοαρθρίτιδα δεν προστατεύουν από την οστεοπόρωση Ομότιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ Πρόεδρος ΕΛΙΟΣ

οστεοαρθρίτιδα δεν προστατεύουν από την οστεοπόρωση Ομότιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ Πρόεδρος ΕΛΙΟΣ Το αυξημένο σωματικό βάρος και η οστεοαρθρίτιδα δεν προστατεύουν από την οστεοπόρωση Ελληνικά επιδημιολογικά δεδομένα Γ. Π. Λυρίτης Ομότιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ γ Πρόεδρος ΕΛΙΟΣ Οι ποιο συχνές παθήσεις του

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρταση και όργανα-στόχος. Οι βλάβες, η διάγνωση, η θεραπεία: «ΑΡΤΗΡΙΕΣ»

Υπέρταση και όργανα-στόχος. Οι βλάβες, η διάγνωση, η θεραπεία: «ΑΡΤΗΡΙΕΣ» Υπέρταση και όργανα-στόχος. Οι βλάβες, η διάγνωση, η θεραπεία: «ΑΡΤΗΡΙΕΣ» Α. Πρωτογέρου Παθολόγος, Επιστημονικός Συνεργάτης Κέντρου Υπέρτασης, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής Ancient era Όργανα

Διαβάστε περισσότερα

Αγγειακή επασβέστωση: Η συμμετοχή της στην αρτηριακή σκληρία, την υπέρταση και τον καρδιαγγειακό κίνδυνο

Αγγειακή επασβέστωση: Η συμμετοχή της στην αρτηριακή σκληρία, την υπέρταση και τον καρδιαγγειακό κίνδυνο Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 1: 11-19, 2013 Αγγειακή επασβέστωση: Η συμμετοχή της στην αρτηριακή σκληρία, την υπέρταση και τον καρδιαγγειακό κίνδυνο ανασκoπηση Μ. Ποικιλίδου 1 Μ. Γιαβροπούλου 2 Ε. Παπακωνσταντίνου

Διαβάστε περισσότερα

Γενετικοί δείκτες χαμηλής οστικής πυκνότητας σε άτομα με κυστική ίνωση

Γενετικοί δείκτες χαμηλής οστικής πυκνότητας σε άτομα με κυστική ίνωση Γενετική Γενετικοί δείκτες χαμηλής οστικής πυκνότητας σε άτομα με κυστική ίνωση Δρ Aleksandra Norek Βοηθός Τμήμα Ιατρικής Γενετικής Ινστιτούτο Υγείας Μητέρας και Παιδιού Βαρσοβία, Πολωνία Το μέσο προσδόκιμο

Διαβάστε περισσότερα

Φ. Μητροπούλου, Μ. Σαλούρου, Κ. Τούτουζας A Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο

Φ. Μητροπούλου, Μ. Σαλούρου, Κ. Τούτουζας A Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Φ. Μητροπούλου, Μ. Σαλούρου, Κ. Τούτουζας A Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο 20-40% of ischemic strokes due to carotid artery disease! European Cardiovascular Disease Statistics

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΣΤΙΚΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΣΤΙΚΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Τα οστα αποτελούνται από το φλοιό και σπογγώδες οστό. Μεταξύ των δοκίδων του σπογγώδους οστού υπάρχει ο μυελός των οστών

Τα οστα αποτελούνται από το φλοιό και σπογγώδες οστό. Μεταξύ των δοκίδων του σπογγώδους οστού υπάρχει ο μυελός των οστών Οστεοπόρωση Τα οστα αποτελούνται από το φλοιό και σπογγώδες οστό Μεταξύ των δοκίδων του σπογγώδους οστού υπάρχει ο μυελός των οστών Φυσιολογικό οστό Οστεπορωτικό Οστεοπόρωση - Ορισμός Αύξηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ.

ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ. ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ. ΠΩΣ ΜΕΤΡΑΤΑΙ ΚΑΙ ΠΩΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΤΣΕΚΟΥΡΑ ΔΩΡΟΘΕΑ «ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ» ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ (ABI) Σφυροβραχιόνιος δείκτης=ankle-brachial Index (ABI) Ο λόγος της συστολικής

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος

Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Εργαστήριο Έρευνας Παθήσεων Μυοσκελετικού Συστήματος Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2012 2013 Νοσοκομείο ΚΑΤ, 17 Ιανουαρίου 2013 Παραθυρεοειδείς αδένες 1880 Ο Σουηδός φοιτητής

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιαγγειακή νόσος και νόσος του Alzheimer: κοινοί µοριακοί µηχανισµοί

Καρδιαγγειακή νόσος και νόσος του Alzheimer: κοινοί µοριακοί µηχανισµοί Καρδιαγγειακή νόσος και νόσος του Alzheimer: κοινοί µοριακοί µηχανισµοί Αγγελική Χρόνη Ερευνήτρια Β Ινστιτούτο Βιολογίας, ΕΚΕΦΕ «ηµόκριτος» Ηµερίδα «ΗΣυµβολή των Ερευνητικών Κέντρων στην Έρευνα, την Τεχνολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Φαρµακολογική αξιολόγηση της επίδρασης ελληνικών οινοποιητικών προϊόντων στο καρδιαγγειακό σύστηµα ασθενών µε στεφανιαία νόσο.

Φαρµακολογική αξιολόγηση της επίδρασης ελληνικών οινοποιητικών προϊόντων στο καρδιαγγειακό σύστηµα ασθενών µε στεφανιαία νόσο. Φαρµακολογική αξιολόγηση της επίδρασης ελληνικών οινοποιητικών προϊόντων στο καρδιαγγειακό σύστηµα ασθενών µε στεφανιαία νόσο. Iωάννα Ανδρεάδου Τοµέας Φαρµακευτικής Χηµείας, Τµήµα Φαρµακευτικής, ΕΚΠΑ,

Διαβάστε περισσότερα

Οστίτης Ιστός Dr. med. Λουκάς Κωνσταντίνου Ορθοπεδικός Χειρουργός Στήριξη Κίνηση Οστά εξειδικευµένος στηρικτικός-συνδετικός ιστός χαρακτηριστικά: σκληρήσύστασηκαι ακαµψία, λόγω παρουσίαςαλάτων ασβεστίουστην

Διαβάστε περισσότερα

3.5.4 Ο αυξητικός παράγοντας BMP... 24 3.5.5 Ο αυξητικός παράγοντας FGF... 25 3.5.6 Αυξητικός παράγοντας PDGF (Platelet Derived Growth Factor)...

3.5.4 Ο αυξητικός παράγοντας BMP... 24 3.5.5 Ο αυξητικός παράγοντας FGF... 25 3.5.6 Αυξητικός παράγοντας PDGF (Platelet Derived Growth Factor)... Ευχαριστίες Θα ήθελα να ευχαριστήσω τον επιβλέποντα καθηγητή Κο Χριστόφορο Προβατίδη για την αμέριστη υποστήριξη που μου προσέφερε και τις πολύτιμες γνώσεις που μου μετέδωσε κατά την εκπόνηση της Μεταπτυχιακής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟ + ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ = Α & Ω ΣΤΗΝ! ΑΠΛΕΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΕΣ (Βασική απεικονιστική μέθοδος) ΠΡΟΣΘΙΟΠΙΣΘΙΑ ΠΛΑΓΙΑ ΛΟΞΗ ΕΙΔΙΚΗ ΑΠΛΕΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΕΣ (Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΥΘΜΙΣΗ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΟΛΟΣ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΟΥ Ca ++ Μυϊκή συστολή Συναπτική διαβίβαση Συσσώρευση αιμοπεταλίων Πήξη του αίματος

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Καρδιά

Μεταβολικό Σύνδρομο και Καρδιά Μεταβολικό Σύνδρομο και Καρδιά Β. ΚΩΤΣΗΣ MD, Ph.D, FESH ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΘΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ-24ΩΡΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ Γ ΠΑΘOΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΠΘ ΓΝΘ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Διάγνωση του

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία MD, PhD Medical School, King s College University of London Νεφραγγειακή νόσος Safian RD,NEJM,2001 Αιτίες στένωσης

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΟΔΟΥ ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΣΑΚΧΑΡΩΝ-ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΑΛΜΥΡΟ ΝΕΡΟ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΟΝ ΣΔ -ΜΕΙΩΣΗ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ Κλινικές εφαρμογές 4 Αιμοδυναμική μελέτη Doppler 1. Αγγεία κοιλιάς 2. Περιφερικά αγγεία Κ. Χατζημιχαήλ Υπερηχοτομογραφία Μορφολογική μελέτη Αιμοδυναμική μελέτη Doppler

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΓΓΕΙΟΓΕΝΕΣΗΣ ΣΤΙΣ ΝΟΣΟΥΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΙΚΟΥ ΠΑΡΕΓΧΥΜΑΤΟΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΓΓΕΙΟΓΕΝΕΣΗΣ ΣΤΙΣ ΝΟΣΟΥΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΙΚΟΥ ΠΑΡΕΓΧΥΜΑΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΒΙΕ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ ΜΠΕΛΛΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΑΜ: 456 ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΒΑΡΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΠΑΠΑΔΑΚΗ-ΠΕΤΡΟΥ ΕΛΕΝΗ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΓΓΕΙΟΓΕΝΕΣΗΣ ΣΤΙΣ ΝΟΣΟΥΣ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν Σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο ( ΣΑΥ) Συχνή διαταραχή (5%

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση - Παθοφυσιολογία - ιάγνωση - Παράγοντες κινδύνου. Πωλ Φαρατζιάν Κλινικός διαιτολόγος-διατροφολόγος Μονάδα διατροφής ανθρώπου ΓΠΑ

Οστεοπόρωση - Παθοφυσιολογία - ιάγνωση - Παράγοντες κινδύνου. Πωλ Φαρατζιάν Κλινικός διαιτολόγος-διατροφολόγος Μονάδα διατροφής ανθρώπου ΓΠΑ Οστεοπόρωση - Παθοφυσιολογία - ιάγνωση - Παράγοντες κινδύνου Πωλ Φαρατζιάν Κλινικός διαιτολόγος-διατροφολόγος Μονάδα διατροφής ανθρώπου ΓΠΑ Οστίτης Ιστός Η στερεότερη μορφή συνδετικού ιστού ΣΥΣΤΑΣΗ : -

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Αυτό σημαίνει ότι χρησιμοποιούμε μόνο ενέσιμα φάρμακα και μόνο στο σημείο που πάσχει. ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Ξεκίνησε στη λογική του γιατί να μη χορηγήσω ένα αντιφλεγμονώδες

Διαβάστε περισσότερα

Νόσος Parkinson-Νέοι ορίζοντες Ξηροµερήσιου Γεωργία Νευρολόγος-Μέλος ερευνητικής οµάδας Νευρογενετικής Αίτια της νόσου Parkinson Περιβαλλοντικοί παράγοντες Γενετικοί παράγοντες Γενετική βλάβη (παθογόνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Η οστεοπόρωση είναι μια πάθηση του σκελετού, η οποία χαρακτηρίζεται από χαμηλή οστική μάζα και καταστροφή της μικρό- αρχιτεκτονικής του οστίτη ιστού, με αποτέλεσμα την αύξηση της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ

ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ Μεταβολισμός της κορτιζόλης Η κορτιζόλη μεταβολίζεται στο ήπαρ. Στην συνέχεια οι μεταβολίτες συζευγνύνται με γλυκουρονιδικές και θειικές ομάδες, γίνονται υδατοδιαλυτά, εισέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Καρδιαγγειακά νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ

ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ Δρ. Παντελής Α. Σαραφίδης Α Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ. Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στόχοι αντιυπερτασικής αγωγής σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας-Εμβρυολογίας

Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας-Εμβρυολογίας Οστίτης Ιστός Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας-Εμβρυολογίας λ ί Οστά εξειδικευμένος στηρικτικός-συνδετικός ιστός χαρακτηριστικά: σκληρή σύσταση και ακαμψία, λόγω παρουσίας αλάτων ασβεστίου στην

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Μουκταρούδη Παθολογος Επιμελήτρια Β

Μαρία Μουκταρούδη Παθολογος Επιμελήτρια Β Μαρία Μουκταρούδη Παθολογος Επιμελήτρια Β Παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο Δίαιτα Κάπνισμα Οινόπνευμα Ελαττωμένη σωματική δραστηριότητα Υπέρταση Δυσλιπιδαιμία Παχυσαρκία Σακχαρώδης διαβήτης Υπερτροφία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΠΑΘΗΣΕΩΝ. Σπύρος Ασλανίδης Ρευµατολόγος Ιπποκράτειο ΓΝΘεσσαλονικης

ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΠΑΘΗΣΕΩΝ. Σπύρος Ασλανίδης Ρευµατολόγος Ιπποκράτειο ΓΝΘεσσαλονικης ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΠΑΘΗΣΕΩΝ Σπύρος Ασλανίδης Ρευµατολόγος Ιπποκράτειο ΓΝΘεσσαλονικης Η χρόνια νεφρική νόσος (ΧΝΝ) αναγνωρίζεται σαν σηµαντικό πρόβληµα δηµόσιας υγείας 11% του γενικού πληθυσµού

Διαβάστε περισσότερα

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Προεκλαμψία Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Ο έλεγχος για προεκλαμψία μεταξύ των εβδομάδων 11 έως 13+6 μπορεί να εντοπίσει κυήσεις υψηλού κινδύνου, επιτρέποντας τη θεραπεία με α σπιρίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Η αυξητική

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρακολούθηση αρκετών αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΓΙΑΓΚΙΝΗ ΧΗΜΙΚΟΥ Μελέτη των ιστολογικών και βιοχημικών αλλοιώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού.

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Σκούτας Δ, Καραγιάννη Δ, Σέκερη Ζ, Σιώμος Κ,Κοντόπουλος Μ, Λαζαρίδου

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση: από τη διάγνωση στη θεραπεία

Οστεοπόρωση: από τη διάγνωση στη θεραπεία Σελίδα 1 από 5 Οστεοπόρωση: από τη διάγνωση στη θεραπεία Γερμανός Ιερονυμάκης 1, Γιώργος Μίλεσης MSc 2 1 Τεχνολόγος ακτινολόγος, 2 Κλινικός Διαιτολόγος, MSc Εφαρμοσμένης Κλινικής Διατροφής Ένα από τα προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ SGOT 60 IU/l, SGPT 72 IU/l, γgt 92 IU/l, ALP κ.φ., CPK κ.φ., θυρεοειδική λειτουργία κ.φ. Παρουσίαση περιστατικού Άνδρας

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της αιμαφαίρεσης στην μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων. Παναγιώτης Τσιριγώτης

Ο ρόλος της αιμαφαίρεσης στην μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων. Παναγιώτης Τσιριγώτης Ο ρόλος της αιμαφαίρεσης στην μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Παναγιώτης Τσιριγώτης Αιμαφαίρεση και Μεταμόσχευση Λήψη του μοσχεύματος Αντιμετώπιση επιπλοκών Αντιμετώπιση νόσου του μοσχεύματος έναντι

Διαβάστε περισσότερα

Η ανδρική οστεοπόρωση: διαγνωστικές και θεραπευτικές προκλήσεις. Παρουσίαση Περιστατικών. Μάκρας Πολυζώης Ενδοκρινολόγος 251 Γεν. Νοσοκ.

Η ανδρική οστεοπόρωση: διαγνωστικές και θεραπευτικές προκλήσεις. Παρουσίαση Περιστατικών. Μάκρας Πολυζώης Ενδοκρινολόγος 251 Γεν. Νοσοκ. Η ανδρική οστεοπόρωση: διαγνωστικές και θεραπευτικές προκλήσεις Παρουσίαση Περιστατικών Μάκρας Πολυζώης Ενδοκρινολόγος 251 Γεν. Νοσοκ. Αεροπορίας Περιστατικό 1 Άρρεν ασθενής 41 ετών προσήλθε στο Ενδοκρινολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Νεφραγγειακή υπέρταση Επιδημιολογικά στοιχεία και διαγνωστική προσέγγιση

Νεφραγγειακή υπέρταση Επιδημιολογικά στοιχεία και διαγνωστική προσέγγιση Νεφραγγειακή υπέρταση Επιδημιολογικά στοιχεία και διαγνωστική προσέγγιση Βασίλης Κ. Λιακόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Νεφρολογίας Παν/μίου Θεσσαλίας Λάρισα, Νοέμβριος 2007 Στένωση νεφρικών αρτηριών: ένα

Διαβάστε περισσότερα

Ινσουλίνη και καρδιά. Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας Α.Π.Θ.

Ινσουλίνη και καρδιά. Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας Α.Π.Θ. Ινσουλίνη και καρδιά Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας Α.Π.Θ. Επίδραση ινσουλίνης στο ήπαρ, στους μυς και στον λιπώδη ιστό : Διατήρηση ευγλυκαιμίας Nature 2001;414:799 806 Ινσουλίνη? Λειτουργικότητα Μορφολογία Βιωσιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ. «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΜSc Εργαστήριο Ιατρικής της Άθλησης Α.Π.Θ. Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

Ο φυσιολογικός μυελός των οστών. Κατερίνα Ψαρρά Τμήμα Ανοσολογίας - Ιστοσυμβατότητας Γ.Ν.Α. "Ο Ευαγγελισμός"

Ο φυσιολογικός μυελός των οστών. Κατερίνα Ψαρρά Τμήμα Ανοσολογίας - Ιστοσυμβατότητας Γ.Ν.Α. Ο Ευαγγελισμός Ο φυσιολογικός μυελός των οστών Κατερίνα Ψαρρά Τμήμα Ανοσολογίας - Ιστοσυμβατότητας Γ.Ν.Α. "Ο Ευαγγελισμός" μυελός των οστών πολύπλοκος όλες οι κυτταρικές σειρές από αρχέγονο αδιαφοροποίητο κύτταρο μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Καρδιαγγειακά Επεισόδια : Πρώτη αιτία θανάτου στις αναπτυγµένες χώρες Πολλοί παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Αντιµετώπιση µετεµφραγµατικών ασθενών Αναστάσιος Λύρας Καρδιολόγος

Αντιµετώπιση µετεµφραγµατικών ασθενών Αναστάσιος Λύρας Καρδιολόγος ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΟΞΕΩΝ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΣΥΝΔΡΟΜΩΝ Αντιµετώπιση µετεµφραγµατικών ασθενών Αναστάσιος Λύρας Καρδιολόγος Δεν υπάρχει σύγκρουση συµφερόντων Αντιµετώπιση µετεµφραγµατικών ασθενών Σύνολο πληθυσµού µε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗΣ ΑΓΓΕΙΟΠΑΘΕΙΑΣ

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗΣ ΑΓΓΕΙΟΠΑΘΕΙΑΣ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗΣ ΑΓΓΕΙΟΠΑΘΕΙΑΣ Αθανάσιος Δ. Γιαννούκας Καθηγητής Αγγειοχειρουργικής Ιατρικού Τµήµατος Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας Δ/ντής Αγγειοχειρουργικής Κλινικής ΠΓΝ Λάρισας Δεν έχω αντίτιθεµενα συµφέροντα

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις. συνάντηση

Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις. συνάντηση Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις Τίτλος Reverse white coat effect Clinic and ambulatory blood pressure in acute stroke Αρτηριακή υπέρταση και νόσος των καρωτίδων Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία της μεταβολικής οξέωσης σε ΧΝΝ (πριν το τελικό στάδιο) με φρούτα και λαχανικά

Θεραπεία της μεταβολικής οξέωσης σε ΧΝΝ (πριν το τελικό στάδιο) με φρούτα και λαχανικά Θεραπεία της μεταβολικής οξέωσης σε ΧΝΝ (πριν το τελικό στάδιο) με φρούτα και λαχανικά Θεόδωρος Ελευθεριάδης Επίκουρος Καθηγητής Νεφρολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Υπάρχουν πειραματικά δεδομένα που τεκμηριώνουν

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 14 Μάρτιος 2014

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 14 Μάρτιος 2014 Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 14 Μάρτιος 2014 Οστεοπόρωση Ορισµός Οστεοπόρωση ονοµάζεται η κατάσταση στην οποία µειώνεται η οστική µάζα και διαταράσσεται η µικροαρχιτεκτονική του οστού. Αυτό έχει ως αποτέλεσµα

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Θωµόπουλος Καρδιολόγος 08/03/2012

Κ. Θωµόπουλος Καρδιολόγος 08/03/2012 Κ. Θωµόπουλος Καρδιολόγος 08/03/2012 Apnea ιακοπή ροής αέρα > 10 sec. Hypopnea Μείωση ροής αέρα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ

ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ(ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ) ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανισμοί πρόκλησης αθηροσκλήρωσης στην Υπέρταση. ΓΕΙΑ ΣΑΣ!!

Μηχανισμοί πρόκλησης αθηροσκλήρωσης στην Υπέρταση. ΓΕΙΑ ΣΑΣ!! Δ. Γ. Τσαγκαδόπουλος. Αν. Δ/ντής Καρδιολογίας Νοσ. «ΣΩΤΗΡΙΑ». Υπεύθυνος Αντιϋπερτασικού-Λιπιδολογικού Ιατρείου. Hypertension specialist of the ESH Μηχανισμοί πρόκλησης αθηροσκλήρωσης στην Υπέρταση. ΓΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

MΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΙΤΑ H διατροφή του ανθρώπου, από την εμφάνισή του μέχρι σήμερα, διαμορφώθηκε από την εξελικτική εμπειρία του και από πολλούς άλλους

MΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΙΤΑ H διατροφή του ανθρώπου, από την εμφάνισή του μέχρι σήμερα, διαμορφώθηκε από την εξελικτική εμπειρία του και από πολλούς άλλους MΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΙΤΑ H διατροφή του ανθρώπου, από την εμφάνισή του μέχρι σήμερα, διαμορφώθηκε από την εξελικτική εμπειρία του και από πολλούς άλλους παράγοντες όπως το περιβάλλον, οι συνήθειες ζωής, οι θρησκευτικές

Διαβάστε περισσότερα

Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ.

Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ. Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ. Τούσουλης* *A Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Ιπποκράτειο Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρόλος Ανοσοποιητικού Συστήματος Προστασία του οργανισμού έναντι εξωτερικών εισβολέων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.)

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.) ΥΠΕΡΤΑΣΗ Η καρδιά προωθεί το αίμα στον οργανισμό μέσω των αρτηριών, με αποτέλεσμα οι αρτηρίες να βρίσκονται υπό πίεση. Η πίεση αυξάνει όταν είμαστε αναστατωμένοι, όταν τρομάζουμε, όταν καταβάλουμε κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ 24o ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ, ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, EUROMEDICA

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερική Αρτηριοπάθεια : Φαρμακευτική αντιμετώπιση το 2011

Περιφερική Αρτηριοπάθεια : Φαρμακευτική αντιμετώπιση το 2011 1 7 ο Ετήσιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης Θεσσαλονίκη - Macedonia Palace, 10-12 Μαρτίου 2011 Στρογγυλό Τραπέζι της Εταιρείας Λιπιδιολογίας Αθηροσκλήρωσης και Αγγειακής Νόσου Περιφερική Αρτηριοπάθεια : Φαρμακευτική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ»

ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ» 11 0 Πανελλήνιο Συνέδριο Υπέρτασης ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ» Α. Κασιακόγιας, Κ. Τσιούφης, Κ. Θωμόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Ι. Μ. Ε. Θ. Α. Χρόνια Φλεβική Νόσος. Χειμερινό Σχολείο 2013 2014. Καλάβρυτα,1 2 Νοεμβρίου 2013. Από Αστέριο Ν. Κατσαμούρη

Ι. Μ. Ε. Θ. Α. Χρόνια Φλεβική Νόσος. Χειμερινό Σχολείο 2013 2014. Καλάβρυτα,1 2 Νοεμβρίου 2013. Από Αστέριο Ν. Κατσαμούρη Ι. Μ. Ε. Θ. Α. Χειμερινό Σχολείο 2013 2014 Χρόνια Φλεβική Νόσος Από Αστέριο Ν. Κατσαμούρη Καλάβρυτα,1 2 Νοεμβρίου 2013 Χρόνια Φλεβική Νόσος Κιρσοί Οίδημα Υπέρχρωση δέρματος στα σφυρά Έκζεμα Ατροφικές υπομελαγχρωστικές

Διαβάστε περισσότερα

Β ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, Γ. Ν. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. Οι παθήσεις του θυρεοειδούς που προκαλούν οστεοπόρωση είναι ο ενεργός και ο υ-

Β ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, Γ. Ν. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. Οι παθήσεις του θυρεοειδούς που προκαλούν οστεοπόρωση είναι ο ενεργός και ο υ- ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΚΑΙ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Χ. ΖΗΔΡΟΥ, Α. ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ Β ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, Γ. Ν. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Οι παθήσεις του θυρεοειδούς που προκαλούν οστεοπόρωση είναι ο ενεργός και ο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΑΣ Επιστημονική Ένωση Καρδιαγγειακής Απεικόνισης Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Κάρμεν Τασιοπούλου. Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ

YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Κάρμεν Τασιοπούλου. Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Κάρμεν Τασιοπούλου Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ Παχυσαρκία: Τάσεις Η παχυσαρκία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ

ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ, ΣΚΟΠΟΣ Η αρτηριακή υπέρταση αποτελεί ένα γνωστό παράγοντα κινδύνου για στεφανιαία νόσο. Η αποδεκτή τιμή της αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ 27 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής της Υγείας Σπάρτη και Μονεμβασιά 2015 ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ Καλογήρου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρταση και Διατροφή

Υπέρταση και Διατροφή Υπέρταση και Διατροφή Αντώνης Ζαμπέλας Μονάδα Διατροφής του Ανθρώπου Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Συχνότητα εμφάνισης της υπέρτασης στην Ελλάδα. Μελέτη Αττικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ Παθοφυσιολογία, Διάγνωση και Αντιμετώπιση Alexander Kofinas, MD Director Kofinas Perinatal Associate Professor Clinical Obstetrics and Gynecology Cornell University, College of Medicine

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων. αντιπηκτικών

Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων. αντιπηκτικών Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων αντιπηκτικών Στέλιος Τζέης MD, PhD, FESC Επιμελητής A - Καρδιολογική Κλινική Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΥΠΕΡ νεότερων αντιπηκτικών γιατί. Προβλέψιμη φαρμακοκινητική /

Διαβάστε περισσότερα