Αξιολόγηση της περιφερικής και κεντρικής αρτηριακής πίεσης σε παιδιά, εφήβους και νέους ενήλικες: Δεδομένα και προβληματισμοί*

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αξιολόγηση της περιφερικής και κεντρικής αρτηριακής πίεσης σε παιδιά, εφήβους και νέους ενήλικες: Δεδομένα και προβληματισμοί*"

Transcript

1 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 3: , 2013 ανασκoπηση Αξιολόγηση της περιφερικής και κεντρικής αρτηριακής πίεσης σε παιδιά, εφήβους και νέους ενήλικες: Δεδομένα και προβληματισμοί* Α. Ντινέρη Α. Κόλλιας Α. Αχείμαστος Γ.Σ. Στεργίου Περιληψη Η διαπίστωση πως η αρτηριακή πίεση (ΑΠ) μεταβάλλεται κατά μήκος του αρτηριακού δέντρου λόγω του φαινομένου ενίσχυσης της διαφορικής πίεσης, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι οι κεντρικές πιέσεις μπορούν σήμερα να εκτιμηθούν μη επεμβατικά και σχετίζονται καλύτερα με τις βλάβες οργάνων-στόχων και τα καρδιαγγειακά επεισόδια από όσο η ΑΠ στη βραχιόνιο αρτηρία, κατέστησαν τους δείκτες κεντρικής αιμοδυναμικής ιδιαίτερα ελκυστικούς για την έρευνα και την κλινική πράξη. Η εκτίμηση των κεντρικών πιέσεων φαίνεται να έχει μεγάλη σημασία στην αξιολόγηση της μεμονωμένης συστολικής υπέρτασης σε παιδιά και εφήβους. Η τελευταία αποτελεί τον συχνότερο φαινότυπο υπέρτασης στους νεαρούς ενήλικες, με διαφορετικούς, όμως, παθοφυσιολογικούς μηχανισμούς συγκριτικά με τους ηλικιωμένους. Ενώ στους ηλικιωμένους η μεμονωμένη συστολική υπέρταση οφείλεται σε αυξημένη αρτηριακή σκλήρυνση και συνδέεται με υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο, στους εφήβους και τους νεαρούς ενήλικες μπορεί να σχετίζεται με αυξημένη ενίσχυση της διαφορικής πίεσης λόγω των ελαστικών ι- διοτήτων του αρτηριακού δέντρου, με συνέπεια υψηλή βραχιόνιο ΑΠ και φυσιολογική κεντρική αορτική ΑΠ. Η προγνωστική σημασία του φαινομένου αυτού είναι αβέβαιη και στις κατευθυντήριες οδηγίες 2013 της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Υπέρτασης διατυπώνεται επιφυλακτικότητα για την ενδεδειγμένη αντιμετώπισή της. Σκοπός της παρούσας ανασκόπησης είναι η παρουσίαση των δεδομένων και η συζήτηση των προβλημάτων σχετικά με την εκτίμηση των κεντρικών πιέσεων στα παιδιά και εφήβους. εισαγωγh Κέντρο Υπέρτασης, STRIDE Hellas-7, Γ Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, ΝΝΘΑ Σωτηρία, Αθήνα Η καρδιαγγειακή νόσος αποτελεί στις μέρες μας την κύρια αιτία θανάτου παγκοσμίως με την αρτηριακή υπέρταση να θεωρείται μείζων τροποποιήσιμος παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου. Η αξιολόγηση της αρτηριακής πίεσης παραδοσιακά βασίζεται σε κλασικές μετρήσεις στο επίπεδο της βραχιονίου αρτηρίας. Τις τελευταίες δεκαετίες, ωστόσο, έχει γίνει σαφές ότι η κλασική περιφερική μέτρηση δεν παρέχει ακριβή εικόνα της αρτηριακής πίεσης κεντρικότερα στο αρτηριακό δέντρο. Πιο συγκεκριμένα, έχει διαπιστωθεί ότι λόγω του φυσιολογικού φαινομένου * Το ερευνητικό πρωτόκολλο της μελέτης αυτής ενισχύθηκε οικονομικά από την Ελληνική Εταιρεία Υπέρτασης.

2 178 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 3 ενίσχυσης της διαφορικής πίεσης (pulse pressure amplification) που λαμβάνει χώρα κατά την πορεία διάδοσης του σφυγμικού κύματος από την καρδιά προς τις περιφερικές αρτηρίες, η συστολική αρτηριακή πίεση είναι υψηλότερη στη βραχιόνιο αρτηρία σε σύγκριση με την αορτή. 1 Μάλιστα, η θεωρία ότι η κεντρική αρτηριακή πίεση αντανακλά καλύτερα το φορτίο πίεσης στην καρδιά και στα μεγάλα αγγεία επιβεβαιώθηκε από μελέτες σε ενήλικες που δείχνουν καλύτερη προγνωστική α- ξία της κεντρικής έναντι της περιφερικής αρτηριακής πίεσης για την καρδιαγγειακή νοσηρότητα και τη θνητότητα. 2-4 Νεότερες μη επεμβατικές τεχνικές μέτρησής της καθιστούν όλο και πιο διαθέσιμη την αξιολόγησή της στην κλινική πράξη προκειμένου να εκτιμηθεί ορθότερα ο συνολικός καρδιαγγειακός κίνδυνος. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει, επίσης, το γεγονός ότι η επίπτωση της αρτηριακής υπέρτασης στα παιδιά και εφήβους παρουσιάζει αύξηση τις τελευταίες δύο δεκαετίες, 5 η οποία αποδίδεται κυρίως στην ε- πιδημιολογική έκρηξη της παιδικής παχυσαρκίας. Μάλιστα, στις περισσότερες περιπτώσεις η υπέρταση παιδιών και εφήβων αντιπροσωπεύει περιπτώσεις πρώιμης εγκατάστασης ιδιοπαθούς υπέρτασης. 6 Μακροχρόνιες μελέτες, επίσης, έχουν δείξει ότι η ιδιοπαθής υπέρταση των ενηλίκων έχει τις ρίζες της στην παιδική και εφηβική ηλικία (tracking). 6-9 Εντούτοις, ακόμα δεν υπάρχουν σαφή δεδομένα που να συσχετίζουν τα επίπεδα της αρτηριακής πίεσης με τον καρδιαγγειακό κίνδυνο στα παιδιά, και συνεπώς οι τρέχουσες αντιλήψεις για τη διάγνωση και αντιμετώπιση της υπέρτασης στην ηλικία αυτή βασίζονται κυρίως σε παραδοχές και επεκτάσεις από γνώσεις που έχουν αποκτηθεί σε μελέτες σε ενήλικες. Έτσι, σύμφωνα με τις ισχύουσες διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες, η μέτρηση της περιφερικής αρτηριακής πίεσης θα πρέπει να αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι κάθε κλινικής ε- ξέτασης ρουτίνας σε όλα τα παιδιά ηλικίας άνω των 3 ετών, και η αξιολόγηση των τιμών αρτηριακής πίεσης που προκύπτουν από την κάθε μέθοδο αξιολόγησης (μετρήσεις στο ιατρείο, το σπίτι, ή με 24ωρη καταγραφή) να γίνεται βάσει πινάκων εκατοστιαίων θέσεων ανάλογα με το φύλο, την ηλικία και το ύψος, οι οποίοι βασίζονται σε συγχρονικές μελέτες κατανομής. 6,10-12 Αναφορικά με την κεντρική αρτηριακή πίεση στα παιδιά, δεν υπάρχουν δεδομένα για τις φυσιολογικές τιμές, την ακρίβεια των μεθόδων εκτίμησής της και κυρίως για την κλινική της σημασία στην αξιολόγηση του καρδιαγγειακού κινδύνου. Το γεγονός αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά από παρατηρήσεις που υποστηρίζουν ότι λόγω των ελαστικών ιδιοτήτων του αρτηριακού δέντρου στην παιδική-εφηβική ηλικία η ενίσχυση του κεντρικού σφυγμικού κύματος είναι αυξημένη με συνέπεια μεγαλύτερη διαφωνία μεταξύ περιφερικής (βραχιονίου) και κεντρικής (αορτικής) αρτηριακής πίεσης συγκριτικά με ενήλικες. Υπάρχουν, μάλιστα, α- ναφορές για νεαρούς ενήλικες οι οποίοι παρουσιάζουν μεμονωμένη συστολική υπέρταση σε περιφερικές μετρήσεις της αρτηριακής πίεσης, ενώ οι τιμές της κεντρικής αρτηριακής πίεσης είναι φυσιολογικές ( spurious hypertension ). 13 Στις τελευταίες κατευθυντήριες οδηγίες εκφράστηκε για πρώτη φορά διστακτικότητα όσον αφορά την αναγκαιότητα φαρμακευτικής παρέμβασης σε νέα άτομα με μεμονωμένη αύξηση της περιφερικής συστολικής πίεσης λόγω της έλλειψης δεδομένων Σκοπός της παρούσας ανασκόπησης είναι να συνοψίσει τις διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με την παθοφυσιολογία, τις μεθόδους και τεχνικές α- ξιολόγησης καθώς και την κλινική σημασία της κεντρικής αρτηριακής πίεσης, με ιδιαίτερη έμφαση στην παιδική και εφηβική ηλικία. Φυσιολογια κεντρικησ Πιεσησ και καθοριστικοι Παραγοντεσ Η αρτηριακή πίεση αποτελεί ένα δυναμικό φαινόμενο καθ' ότι είναι συνέπεια ενός περιοδικά ταλαντούμενου σφυγμικού κύματος που δημιουργείται κατά την καρδιακή συστολή από την εξώθηση αίματος από την αριστερή κοιλία μέσα στην α- ορτή για να οδεύσει στη συνέχεια κατά μήκος του αρτηριακού συστήματος προς την περιφέρεια. 1 To σφυγμικό αυτό κύμα πίεσης μπορεί να υποστεί α- νακλάσεις σε διάφορα σημεία της αγγειακής κοίτης (π.χ. σημεία διακλάδωσης) αναλόγως της δομής και των ιδιοτήτων των αρτηριών (ελαστικότητα, αγγειοκινητικός τόνος). 1 Τα πολλαπλά ανα - κλώ μενα κύματα τελικά συνδυάζονται σε ένα μονήρες παλίνδρομο ανακλώμενο κύμα, το οποίο προστίθεται στο αρχικό-κεντρικό εξωθούμενο κύμα για να σχηματιστεί η τελική μορφή του σφυγμικού κύματος πίεσης. 1 Η πίεση προσαύξησης (augmentation pressure) αναφέρεται στο τμήμα της διαφορικής πίεσης το οποίο οφείλεται στην προσθήκη του ανακλώμενου κύματος πάνω στο πρωτογενές, εξωθούμενο κύμα. 1 Ως μέτρο αυτής της ε- νίσχυσης που προσφέρει το ανακλώμενο στο πρω-

3 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, τογενές κύμα χρησιμοποιείται ο «δείκτης προσαύξησης» πίεσης (augmentation index [AI] = πίεση προσαύξησης/διαφορική πίεση) ο οποίος μπορεί να ποσοτικοποιηθεί με τεχνικές ανάλυσης του σφυγμικού κύματος. 1 Η χρονική στιγμή κατά την ο- ποία τα δύο κύματα συναντώνται, καθώς και η έ- νταση του ανακλώμενου κύματος, αποτελούν τις κύριες παραμέτρους που θα επηρεάσουν τελικά το επίπεδο της κεντρικής αρτηριακής πίεσης. Να σημειωθεί ότι η ενίσχυση του πίεσης σφυγμικού κύματος στην ουσία συνίσταται περισσότερο σε αλλαγή της μορφολογίας της κυματομορφής, και όχι τόσο σε αμιγή αύξηση της συνολικής έντασης του κύματος. 1 Με μαθηματικούς όρους, η ενίσχυση του σφυγμικού κύματος (ενίσχυση διαφορικής πίεσης) υπολογίζεται ως ο λόγος της διαφορικής πίεσης μεταξύ ενός κεντρικού (αορτή) και ενός περιφερικού (βραχιόνιος αρτηρία) σημείου του αρτηριακού δέντρου. 1 Μελέτες έχουν δείξει ότι η ηλικία, και πιο συγκεκριμένα η αρτηριακή γήρανση, αποτελεί τον σημαντικότερο καθοριστικό παράγοντα της ενίσχυσης της διαφορικής πίεσης. 1 Πιο συγκεκριμένα, είναι γνωστό ότι οι ηλικιωμένοι παρουσιάζουν χαμηλότερη ενίσχυση λόγω αυξημένης αρτηριακής σκλήρυνσης και πρώιμης επιστροφής των ανακλώμενων κυμάτων, οι δε νεότεροι έχουν υψηλότερη ενίσχυση ως αποτέλεσμα των ελαστικών ιδιοτήτων του αρτηριακού δέντρου και της μειωμένης αρτηριακής σκλήρυνσης. 1 Μάλιστα, στην τελευταία ηλικιακή κατηγορία, η διαφορά μεταξύ της περιφερικής και κεντρικής αρτηριακής πίεσης μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 30 mmhg. 1 Επιπλέον, πληθυσμιακά δεδομένα από άτομα ηλικίας ετών (μελέτη Anglo-Cardiff Collaborative Trial [ACCT]) έδειξαν ότι ο λόγος της βραχιονίου προς την αορτική αρτηριακή πίεση μειώνεται με την ηλικία. 17 Επίσης, η ίδια καθώς και άλλες μελέτες έ- δειξαν ότι οι παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου όπως η υπέρταση, ο σακχαρώδης διαβήτης, η υπερλιπιδαιμία, το κάπνισμα αλλά και η εγκατεστημένη στεφανιαία νόσος επηρεάζουν τη σχέση αυτή μειώνοντας την ενίσχυση της διαφορικής πίεσης. Επίσης, το γυναικείο φύλο έχει συνδεθεί με χαμηλότερη ενίσχυση, κυρίως λόγω ανθρωπομετρικών χαρακτηριστικών (μικρότερο ύψος). 1,18 Ε- πιπλέον, η χαμηλότερη καρδιακή συχνότητα συσχετίζεται με υψηλότερη ενίσχυση, λόγω της παράτασης της φάσης καρδιακής εξώθησης που συνεπάγεται και του πρωιμότερου συγχρονισμού των δυο κυμάτων κατά τη φάση της συστολής. 1 Τέλος, πρέπει να τονιστεί ότι πλειάδα άλλων φυσιολογικών, παθολογικών, διατροφικών και φαρμακευτικών παραμέτρων επιδρούν στη διαμόρφωση της ε- νίσχυσης της διαφορικής πίεσης. 19 Ως εκ τούτου είναι αναγκαία η διεξαγωγή περισσότερων μελετών ώστε να σχηματιστεί μια ακριβέστερη και πιο ολοκληρωμένη εικόνα για το θέμα αυτό. αξιολoγηση κεντρικησ Πιεσησ Η κεντρική αρτηριακή πίεση αναφέρεται συνήθως στην αρτηριακή πίεση που προσδιορίζεται σε αρτηρίες εγγύς της καρδιάς, δηλαδή στην αορτή και τις καρωτίδες, αγγεία τα οποία παρουσιάζουν σχεδόν παρόμοιες τιμές αρτηριακής πίεσης. 19 Oι διαθέσιμες τεχνικές αξιολόγησης της κεντρικής πίεσης διακρίνονται σε επεμβατικές και σε μη ε- πεμβατικές. Oι επεμβατικές τεχνικές αποτελούν τη μέθοδο αναφοράς λόγω του ότι παρέχουν την δυνατότητα άμεσης «μέτρησης», μέσω αιμοδυναμικού καθετηριασμού, και όχι έμμεσου «υπολογισμού» της κεντρικής αρτηριακής πίεσης. 1,19 Ωστόσο, χαρακτηρίζονται από σημαντικές τεχνικές δυσκολίες και υψηλό κόστος, 4 στοιχεία τα οποία περιορίζουν την ευρεία χρησιμοποίησή τους στην κλινική πράξη, οπότε βρίσκουν εφαρμογή κυρίως για τις μελέτες αξιοπιστίας των μη επεμβατικών τεχνικών. Μη επεμβατικές τεχνικές, οι οποίες παρέχουν δυνατότητα υπολογισμού και όχι άμεσης μέτρησης της κεντρικής αρτηριακής πίεσης, φαίνεται να έ- χουν φέρει την επανάσταση στην ευρύτερη εφαρμογή της αξιολόγησης της κεντρικής αρτηριακής πίεσης στην έρευνα και την καθημερινή κλινική πράξη. Η εκτίμηση των κυματομορφών της πίεσης μπορεί να γίνει είτε με άμεση, μη επεμβατική, καταγραφή στην κοινή καρωτίδα, είτε με καταγραφή στην κερκιδική αρτηρία και χρησιμοποίηση μαθηματικών συναρτήσεων μεταφοράς-μετασχηματισμού για την έμμεση εκτίμηση της κυματομορφής της αορτικής πίεσης. 4,19 Για την καταγραφή της κυματομορφής της κεντρικής πίεσης στην καρωτίδα μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε η τεχνική της τονομετρίας (applanation tonometry: καταγραφή των μηχανικών δυνάμεων που ασκούνται από το αρτηριακό τοίχωμα σε ένα μορφομετατροπέα-αισθητήρα, με δεδομένο ό- τι οι δυνάμεις αυτές είναι ανάλογες της εσωτερικής πίεσης της αρτηρίας), είτε η τεχνική της υπερηχογραφικής καταγραφής της μεταβολής της αρτηριακής διαμέτρου (echo-tracking: καταγραφή των

4 180 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 3 κυματομορφών μεταβολής της αρτηριακής διαμέτρου οι οποίες απορρέουν από τη διακύμανση της αρτηριακής πίεσης εντός του αγγείου). 4,19 Για την βαθμονόμηση χρησιμοποιείται η μη επεμβατική μέτρηση της μέσης και της διαστολικής αρτηριακής πίεσης στη βραχιόνιο αρτηρία, βάσει της παραδοχής ότι δεν υπάρχει διαφορά στις προαναφερθείσες πιέσεις μεταξύ αορτής και βραχιονίου αρτηρίας. 4 Αναφορικά με την καταγραφή της κυματομορφής πίεσης στην κερκιδική αρτηρία, η βαθμονόμηση στηρίζεται στην (μη επεμβατική συνήθως) μέτρηση της αρτηριακής πίεσης της βραχιονίου, βάσει της παραδοχής ότι δεν υπάρχει διαφορά μεταξύ αρτηριακής πίεσης στη βραχιόνιο και την κερκιδική αρτηρία, και τελικά η κυματομορφή της αορτικής πίεσης εκτιμάται από τη χρησιμοποίηση συναρτήσεων μεταφοράς-μετασχηματισμού. 4 Oι εν λόγω συναρτήσεις έχουν προκύψει και επαληθευτεί κατά τη διάρκεια επεμβατικών καταγραφών, ωστόσο παραμένει αμφίβολο αν μπορούν να εφαρμοστούν αξιόπιστα σε όλους τους ασθενείς, σε όλες τις ηλικίες και σε όλες τις συνθήκες. 1,4 Ως εκ τούτου, χρειάζεται μεγάλη προσοχή στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων, αφενός λόγω της χρησιμοποίησης των συναρτήσεων μεταφοράς, αφετέρου λόγω των σφαλμάτων εισόδου που μπορούν να προκύψουν από την μη επεμβατική καταγραφή της κυματομορφής πίεσης της κερκιδικής αρτηρίας, τη μη επεμβατική μέτρηση της βραχιονίου αρτηριακής πίεσης για τη βαθμονόμηση και των παραδοχών που υιοθετούνται για την εξαγωγή συμπερασμάτων. 1,4,19 Τελευταία, ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει η χρήση συσκευών που εκτιμούν την κεντρική πίεση με μετρήσεις στη βραχιόνιο αρτηρία με ταλαντωσιμετρική μέθοδο. Συγκεκριμένα, με τη χρήση περιχειρίδας βραχίονα καταγράφεται η κυματομορφή στη βραχιόνιο και στη συνέχεια με τη χρήση συναρτήσεων μεταφοράς-μετασχηματισμού υπολογίζεται η αορτική πίεση. Μάλιστα είναι διαθέσιμη και συσκευή 24ωρης καταγραφής κεντρικής και περιφερικής πίεσης με ταλαντωσιμετρική μέθοδο (Mobil-O-Graph), 20 γεγονός ιδιαίτερα σημαντικό καθότι έχει αναγνωριστεί τελευταία ότι η ενίσχυση της διαφορικής πίεσης παρουσιάζει κιρκάδια διακύμανση που σχετίζεται με αλλαγές στην καρδιακή συχνότητα, στις ανακλάσεις των κυμάτων και τις ελαστικές ιδιότητες του τοιχώματος των αρτηριών. 21 Η αξιοπιστία των παραπάνω μεθόδων εκτίμησης της κεντρικής πίεσης δεν έχει ακόμα επαληθευτεί συγκριτικά με τις επεμβατικές ενδοαορτικές μετρήσεις στα παιδιά. Ωστόσο, πρόσφατα δεδομένα από μελέτες σύγκρισης των αποτελεσμάτων με διαφορετικές μη επεμβατικές τεχνικές σε παιδιά, έδειξαν στενή συμφωνία μεταξύ τους, παρέχοντας μια ένδειξη ότι ενδεχομένως παρέχουν αξιόπιστη εκτίμηση της κεντρικής αρτηριακής πίεσης και σ αυτήν την ηλικία. κλινικη σημασια κεντρικησ Πιεσησ Δεδομένα πρόσφατων μελετών δείχνουν ότι η κεντρική πίεση σχετίζεται στενότερα απ όσο η περιφερική με τη βλάβη οργάνων-στόχων και, κυρίως, προβλέπει καλύτερα τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. 1-4,21-30 Από πλευράς φυσιολογίας είναι λογικό ότι οι υψηλότερες κεντρικές πιέσεις σχετίζονται με αυξημένο μεταφορτίο και ενεργειακές α- παιτήσεις της αριστερής κοιλίας. Πράγματι, σε μελέτη 535 ατόμων (62% με υ- πέρταση), η κεντρική διαφορική πίεση σχετιζόταν ισχυρότερα με τον υπερηχογραφικό δείκτη μάζας αριστερής κοιλίας, το πάχος έσω-μέσου χιτώνα των κοινών καρωτίδων και την ταχύτητα σφυγμικού κύματος συγκριτικά με την περιφερική διαφορική πίεση. 27 Επιπλέον, σε μελέτη 826 ατόμων (57% με υπέρταση), οι παράμετροι καρδιακής δομής καθώς και οι δείκτες δυσλειτουργίας της αριστερής κοιλίας σχετίζονταν με δείκτες κεντρικής αιμοδυναμικής και κυρίως με την κεντρική συστολική πίεση. 29 Όσον αφορά τις προοπτικές μελέτες, πριν α- πό μια δεκαετία οι Safar και συνεργάτες έδειξαν ότι σε ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίου η κεντρική (καρωτιδική) διαφορική πίεση, και κυρίως η εξαφάνιση της ενίσχυσης της διαφορικής πίεσης, αποτελούσαν τους ισχυρότερους προγνωστικούς παράγοντες για θνητότητα οποιασδήποτε αιτιολογίας. 30 Σε πρόσφατη μετα-ανάλυση 11 προοπτικών μελετών (5.648 ασθενείς με μέση διάρκεια παρακολούθησης 45 μήνες), οι δείκτες κεντρικής αιμοδυναμικής (κεντρική συστολική πίεση, κεντρική διαφορική πίεση και δείκτης προσαύξησης) παρουσίασαν ανεξάρτητη προγνωστική αξία για την καρδιαγγειακή νοσηρότητα και τη θνητότητα. Η κεντρική διαφορική πίεση, μάλιστα, είχε οριακά καλύτερη προγνωστική αξία συγκριτικά με την περιφερική διαφορική πίεση (p=0.057). 2 Μεγάλη σημασία έχει, επίσης, η αναγνώριση του γεγονότος ότι η αποτελεσματικότητα των α-

5 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, ντιυπερτασικών φαρμάκων μπορεί να διαφέρει παρά τη συγκρίσιμη δράση τους στη μείωση της περιφερικής αρτηριακής πίεσης. 1,28,31 Πέρα από τις αναμενόμενες επιδράσεις στη μείωση των περιφερικών αντιστάσεων ή/και της καρδιακής παροχής, κάποια από τα διαθέσιμα φάρμακα έχουν πρόσθετη επίδραση στην κεντρική αιμοδυναμική που σχετίζεται με την τροποποίηση των ελαστικών ιδιοτήτων των αρτηριών και των ανακλάσεων των κυμάτων. 1,31 Συγκεκριμένα, τα νεότερα αντιυπερτασικά, όπως οι αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτασίνης, οι αποκλειστές των υποδοχέων της αγγειοτασίνης και οι αποκλειστές των διαύλων ασβεστίου, προκαλούν αύξηση της ενίσχυσης της διαφορικής πίεσης μέσω αγγειοδιαστολής και μείωσης των ανακλάσεων των κυμάτων. 1,31 Μάλιστα, μερικές από αυτές τις επιδράσεις τους εξηγούν εν μέρει τα ευνοϊκότερα αποτελέσματα που παρουσίασε η κατηγορία των αναστολέων του μετατρεπτικού ενζύμου και των αποκλειστών διαύλων ασβεστίου συγκριτικά με τους β-αποκλειστές όσον αφορά τη θνητότητα στη υπομελέτη CAFE της μελέτης ASCOT28 και τη δομή της αριστεράς κοιλίας στη μελέτη REASON. 32 Με βάση τα παραπάνω δεδομένα, η προοπτική χρησιμοποίησης των κεντρικών πιέσεων για την αξιολόγηση και διαστρωμάτωση του καρδιαγγειακού κινδύνου στην κλινική πράξη φαίνεται ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα και ελκυστική. κεντρικη Πιεση στη μεμονωμενη συστολικη υπερταση Παιδιων και εφηβων Η υπέρταση στα παιδιά και τους εφήβους α- ποτελεί μια σχετικά παραγνωρισμένη νοσολογική οντότητα. Σήμερα είναι γνωστό ότι, όχι μόνο δεν είναι σπάνια, αλλά επιπλέον η επίπτωσή της αυξάνεται στο πληθυσμό των παιδιών και των εφήβων, αποδιδόμενη κυρίως στις επιδημικές διαστάσεις που έχει λάβει η παιδική και εφηβική παχυσαρκία, αλλά και σε άλλες αλλαγές που έχουν συντελεστεί στον σύγχρονο τρόπο ζωής των παιδιών (μειωμένη σωματική δραστηριότητα, αυξημένος χρόνος στην τηλεόραση και τον ηλεκτρονικό υ- πολογιστή, κλπ) Επιπλέον, έχει αναγνωριστεί ότι στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται για πρώιμη εγκατάσταση πρωτοπαθούς (ιδιοπαθούς) υπέρτασης. Η γνώση ότι η αρτηριακή γήρανση θεωρείται ο κύριος παράγοντας που σχετίζεται με χαμηλή ε- νίσχυση διαφορικής πίεσης 1,17,37 έχει καταστήσει ι- διαίτερα ενδιαφέρουσα τη μελέτη των κεντρικών αιμοδυναμικών παραμέτρων στα παιδιά και τους εφήβους. Η αυξημένη ενίσχυση της διαφορικής πίεσης που παρατηρείται σε μικρότερες ηλικίες ο- δηγεί σε περιπτώσεις σημαντικής διαφωνίας μεταξύ κεντρικής και περιφερικής αρτηριακής πίεσης. Το φαινόμενο της «ψευδούς συστολικής υπέρτασης» (spurious hypertension) αναφέρεται σε περιπτώσεις νέων ατόμων με υψηλή περιφερική συστολική αρτηριακή πίεση και φυσιολογική κεντρική πίεση. O όρος αυτός χρησιμοποιήθηκε πρώτη φορά από τους O Rourke και συνεργάτες για να περιγράψει ψηλούς, νεαρούς άνδρες με ελαστική α- ορτή που είχαν υψηλή περιφερική αρτηριακή πίεση αλλά χαμηλή κεντρική πίεση, 38 διαφορά η ο- ποία αποδίδεται σε μεγάλη ενίσχυση της διαφορικής πίεσης. Η ύπαρξη του φαινομένου αυτού επιβεβαιώθηκε και σε μεταγενέστερη μελέτη από τους Mahmud και συνεργάτες οι οποίοι παρατήρησαν το φαινόμενο κυρίως σε νεαρούς άνδρες, υ- γιείς, αθλητικά δραστήριους, υψηλούς και μη καπνιστές. 39 Αργότερα, οι McEniery και συνεργάτες δεν διαπίστωσαν διαφορά στην ενίσχυση διαφορικής πίεσης μεταξύ ατόμων με «ψευδή συστολική υ- πέρταση» και ατόμων με φυσιολογική αρτηριακή πίεση, όπως επίσης δεν παρατήρησαν συσχέτιση με την καπνιστική συνήθεια και την άσκηση.40 Φάνηκε όμως ότι τα άτομα με «ψευδή συστολική υ- πέρταση» ήταν πιθανότερο να είναι άνδρες, με μεγαλύτερο ύψος, σωματικό βάρος και δείκτη μάζας σώματος. 40 Τελικά, συμπέραναν ότι η «ψευδής συστολική υπέρταση» στους νέους ίσως δεν είναι μια καλοήθης κατάσταση καθώς οι κεντρικές πιέσεις, αν και εντός φυσιολογικών ορίων, ήταν πιο υψηλές σε σχέση με τα νορμοτασικά άτομα. 40 Πιο πρόσφατα, οι Hulsen και συνεργάτες σε μελέτη μεγάλου πληθυσμιακού δείγματος νεαρών ατόμων παρατήρησαν ότι η «ψευδής συστολική υπέρταση» α- φορούσε κυρίως νεαρούς άνδρες και, εκτός από το σωματικό βάρος και το δείκτη μάζας σώματος, κανένας άλλος παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου δεν διέφερε μεταξύ της ομάδας των ατόμων με «ψευδή συστολική υπέρταση» και εκείνης των νορμοτασικών ή των υπερτασικών. 41 Επίσης, διαπιστώθηκε ότι οι νεαροί άνδρες με «ψευδή συστολική υπέρταση» παρουσίαζαν υψηλότερη περιφερική και κεντρική συστολική πίεση, υψηλότερη διαστολική, διαφορική και μέση αρτηριακή πίεση, καθώς και υψηλότερη ενίσχυση διαφορικής πίεσης, σε σχέση με τους νορμοτασικούς. 41 Μάλιστα, όταν

6 182 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 3 οι ίδιοι μελετητές υπολόγισαν τον 20ετή κίνδυνο για στεφανιαία νόσο (Framingham risk score) με βάση τη διαστολική αρτηριακή πίεση φάνηκε ότι τα άτομα με «ψευδή συστολική υπέρταση» βρίσκονταν σε ενδιάμεσο κίνδυνο σε σχέση με τους νορμοτασικούς και τους υπερτασικούς. 41 Αν και η διαφορά αυτή δεν ήταν στατιστικά σημαντική σε σχέση με τους νορμοτασικούς, το εύρημα αυτό μπορεί να υποδηλώνει ότι βρίσκονται σε υψηλότερο κίνδυνο να αναπτύξουν υπέρταση και στεφανιαία νόσο στη μετέπειτα ζωή τους. 41 Η αξιολόγηση της μεμονωμένης συστολικής υ- πέρτασης, η οποία αποτελεί τον συχνότερο φαινότυπο αυξημένης αρτηριακής πίεσης στις νεαρές η- λικίες (κυρίως στους άνδρες) 16,42 αλλά και στους ηλικιωμένους άνω των 60 ετών, 16,43 αποκτά επίσης ξεχωριστή σημασία με βάση την αξιολόγηση της ε- νίσχυσης της διαφορικής πίεσης. Πιο συγκεκριμένα, η εν λόγω κατάσταση στους ηλικιωμένους συνδέεται με αυξημένη αρτηριακή σκλήρυνση, αυξημένες ανακλάσεις κυμάτων με πρώιμη επιστροφή των ανακλώμενων κυμάτων και χαμηλότερη ενίσχυση της διαφορικής πίεσης, 16,44 και ως εκ τούτου χρειάζεται θεραπευτική αντιμετώπιση. Η συσχέτισή της με αυξημένη επίπτωση καρδιαγγειακών ε- πεισοδίων σε μη θεραπευόμενους ηλικιωμένους α- σθενείς με μεμονωμένη συστολική υπέρταση, καθώς και το σημαντικό όφελος από την παρέμβαση με αντιυπερτασική αγωγή έχει επιβεβαιωθεί από μεγάλες μακροχρόνιες μελέτες. 15,45-47 Αντίθετα, στους εφήβους και τους νεαρούς ενήλικες, ο υποκείμενος παθογενετικός μηχανισμός της μεμονωμένης συστολικής υπέρτασης είναι εντελώς διαφορετικός και η διαφορική πίεση της βραχιονίου δεν αποτελεί έγκυρο δείκτη καρδιαγγειακού κινδύνου, κυρίως λόγω της αυξημένης ενίσχυσης της διαφορικής πίεσης. 16,48 Έτσι, οι πρόσφατες κατευθυντήριες οδηγίες του 2013 αναφέρουν για πρώτη φορά τον όρο της περιφερικής (βραχιονίου) αρτηριακής πίεσης στις νεαρές ηλικίες και εκφράζουν διστακτικότητα όσον αφορά τη χρησιμότητα φαρμακευτικής παρέμβασης πέραν των αλλαγών στο τρόπο ζωής σε νεαρά άτομα με μεμονωμένη περιφερική συστολική υπέρταση, κυρίως λόγω έλλειψης δεδομένων. 14 Βέβαια, τα άτομα αυτά δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως «φυσιολογικός» πληθυσμός, αλλά μάλλον αντιπροσωπεύουν έναν ενδιάμεσο φαινότυπο, αφού τις περισσότερες φορές παρουσιάζουν υψηλότερη διαστολική αρτηριακή πίεση και υψηλότερη συστολική κεντρική πίεση σε σχέση με νορμοτασικά άτομα ίδιας ηλικίας. 1,14,16 Από τα παραπάνω γίνεται σαφές ότι τα άτομα αυτά θα πρέπει να παρακολουθούνται στενά με εφαρμογή μη φαρμακολογικών μέτρων για το ενδεχόμενο εξέλιξης σε ιδιοπαθή υπέρταση. συμπερασματα - ΠροοΠτικεσ Oι κεντρικές αρτηριακές πιέσεις αναμένεται να διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο τα επόμενα χρόνια στην αξιολόγηση του καρδιαγγειακού κινδύνου καθώς φαίνεται να σχετίζονται ισχυρότερα με τη βλάβη οργάνων-στόχων και να προβλέπουν καλύτερα τα καρδιαγγειακά επεισόδια συγκριτικά με την περιφερική αρτηριακή πίεση. Αρκετά ενδιαφέροντα είναι μάλιστα τα δεδομένα για τη διαφορετική φαρμακολογική ανταπόκριση που παρουσιάζουν στις διάφορες κατηγορίες αντιυπερτασικών φαρμάκων, η οποία, αν κατανοηθεί καλύτερα, ίσως οδηγήσει σε καταλληλότερες και αποτελεσματικότερες θεραπευτικές παρεμβάσεις. Ιδιαίτερα επιβοηθητικό είναι, επίσης, το γεγονός της συνεχούς βελτίωσης των τεχνικών μη επεμβατικής εκτίμησης των κεντρικών αιμοδυναμικών παραμέτρων. Αναφορικά με τα παιδιά και τους εφήβους, οι διαθέσιμες γνώσεις για τη σημασία των κεντρικών πιέσεων είναι ελάχιστες. Εντούτοις, το επιστημονικό ενδιαφέρον για αυτήν την ηλικία είναι έντονο καθώς οι νεαροί ενήλικες, λόγω των ι- διαίτερων ελαστικών ιδιοτήτων των αρτηριών τους, παρουσιάζουν μεγαλύτερη αναντιστοιχία μεταξύ των τιμών της κεντρικής και περιφερικής αρτηριακής πίεσης και αυτό φαίνεται να στερεί από την τελευταία μεγάλο μέρος της προγνωστικής της αξίας. Τυπικό παράδειγμα τέτοιας αναντιστοιχίας αποτελεί το φαινόμενο της μεμονωμένης συστολικής υπέρτασης η οποία αποτελεί τον συχνότερο φαινότυπο αυξημένης αρτηριακής πίεσης στις νεαρές ηλικίες. Η οντότητα αυτή παραμένει, εν πολλοίς, ανεξερεύνητη και ίσως αντιπροσωπεύει ενδιάμεσο φαινότυπο καρδιαγγειακού κινδύνου που ενδεχομένως χρήζει θεραπευτικής παρέμβασης. Επίσης, η έλλειψη δεδομένων για τις φυσιολογικές τιμές των δεικτών κεντρικής πίεσης στην εν λόγω ηλικία επιτείνει τη σύγχυση που επικρατεί για το θέμα αυτό. Ως εκ τούτου, είναι απαραίτητη η διεξαγωγή έρευνας ώστε να διαλευκανθούν οι σύνθετοι παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί διαμόρφωσης της κεντρικής αρτηριακής πίεσης στα παιδιά και τους εφήβους, να αναδειχθούν αξιόπιστες μέθοδοι αξιολόγησής της και να τεκμηριωθεί η κλινική σημασία της και η ενδεδειγμένη αντιμετώπιση.

7 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, Summary Ntineri A, Kollias A, Achimastos A, Stergiou G.S. Assessment of peripheral and central blood pressure in children, adolescents and young adults: Evidence and research questions. Arterial Hypertension 2013; 22: The knowledge that the blood pressure (BP) varies along the arterial tree due to pulse pressure amplification, together with the fact that the central (aortic) pressure can be estimated non-invasively and is more strongly associated with target-organ damage and cardiovascular events than brachial BP, have rendered the central hemodynamic indices attractive tools in clinical research and practice. The evaluation of central BP appears to be crucial in the case of the isolated systolic hypertension in children and adoles cents. The latter is the most common hypertension phenotype in the young individuals and associated with different pathophysiological mechanisms than in the elderly. Isolated systolic hypertension in the elderly is attributed to increased arterial stiffness and is associated with high cardiovascular risk, whereas in adolescents and young adults it might be associated with increased pulse pressure amplification due to the elastic properties of the arterial tree and is chara cterized by elevated brachial BP and normal central BP ( spurious systolic hypertension ). The prognostic significance of the latter phenomenon is unknown and in the 2013 guidelines of the European Society of Hyper tension uncertainty was expressed on the opti mal management of such cases. The present review aims to present the current evidence and the research questions regarding the central BP evaluation in children and adolescents. βιβλιογραφια 1. Avolio AP, Van Bortel LM, Boutouyrie P, et al. Role of pulse pressure amplification in arterial hypertension: experts' opinion and review of the data. Hypertension 2009; 54: Vlachopoulos C, Aznaouridis K, O Rourke MF, Safar ME, Baou K, Stefanadis C. Prediction of cardiovascular events and all-cause mortality with central haemo - dynamics: A systematic review and meta-analysis. Eur Heart J 2010, 31: Roman MJ, Devereux RB, Kizer JR, et al. Central pressure more strongly relates to vascular disease and outcome than does brachial pressure: the Strong Heart Study. Hypertension 2007; 50: Protogerou AD, Papaioannou TG, Blacher J, Papamichael CM, Lekakis JP, Safar ME. Central blood pressures: do we need them in the management of cardiovascular disease? Is it a feasible therapeutic target? J Hypertens 2007; 25: Din-Dzietham R, Liu Y, Bielo MV, Shamsa F. High blood pressure trends in children and adolescents in national surveys, 1963 to Circulation 2007; 116: Lurbe E, Cifkova R, Cruickshank JK, et al. European So - ciety of Hypertension. Management of high blood pres - sure in children and adolescents: recommendations of the European Society of Hypertension. J Hypertens 2009; 27: Chen X, Wang Y. Tracking of blood pressure from child - hood to adulthood: a systematic review and meta-re - gres sion analysis. Circulation 2008; 117: Kollias A, Pantsiotou K, Karpettas N, Roussias L, Stergiou GS. Tracking of blood pressure from childhood to ado - les cence in a Greek cohort. Eur J Public Health 2012; 22: Bao W, Threefoot SA, Srinivasan SR, Berenson GS. Es sential hypertension predicted by tracking of elevated blood pressure from childhood to adulthood: the Bogalusa Heart Study. Am J Hypertens 1995; 8: Karpettas N, Kollias A, Vazeou A, Stergiou GS. Office, ambulatory and home blood pressure measurement in children and adolescents. Expert Rev Cardiovasc Ther 2010; 8: Karpettas N, Nasothimiou E, Kollias A, Vazeou A, Stergiou GS. Ambulatory and home blood pressure monitoring in children and adolescents: diagnosis of hypertension and assessment of target-organ damage. Hypertens Res 2013; 36: Stergiou GS, Karpettas N, Panagiotakos DB, Vazeou A. Comparison of office, ambulatory and home blood pressure in children and adolescents on the basis of normalcy tables. J Hum Hypertens 2011; 25: Krzesinski JM, Saint-Remy A. Spurious systolic hyper - tension in youth: what does it really mean in clinical practice? J Hypertens 2006; 24: Mancia G, Fagard R, Narkiewicz K, et al. Task Force Mem - bers: 2013 ESH/ESC Guidelines for the manage ment of arterial hypertension: The Task Force for the mana - gement of arterial hypertension of the European Society of Hypertension (ESH) and of the European Society of Cardiology (ESC). J Hypertens 2013; 31: O Rourke MF, Adji A. Guidelines on guidelines: focus on isolated systolic hypertension in youth. J Hypertens 2013; 31: Protogerou AD, Blacher J, Safar ME. Isolated systolic hypertension: 'to treat or not to treat' and the role of central haemodynamics. J Hypertens 2013; 31: McEniery CM, Yasmin, Hall IR, Qasem A, Wilkinson IB, Cockcroft JR. Normal vascular aging: differential effects on wave reflection and pulse wave velocity. The Anglo- Cardiff Collaborative Trial (ACCT). J Am Coll Cardiol 2005; 46: Gatzka CD, Kingwell BA, Cameron JD, et al. ANBO2

8 184 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 3 investigators. Gender differences in the timing of arterial wave reflection beyond differences in body height. Australian Comparative Outcome Trial of Angio tensin- Converting Enzyme Inhibitor- and Diuretic-Based Treatment of Hypertension in the Elderly. J Hypertens 2001; 19: Papaioannou TG, Moris D, Protogerou A, Stefanadis C. Central blood pressure: Non-invasive methods and technology for its estimation. Arch Hellen Med 2011; 28: Protogerou AD, Argyris A, Nasothimiou E, et al. Feasibility and reproducibility of noninvasive 24-h ambulatory aortic blood pressure monitoring with a brachial cuff-based oscillometric device. Am J Hypertens 2012; 25: Protogerou AD, Smulyan H, Safar ME. Closer to nonin - vasive out-of-office aortic blood pressure assess ment: a time to think and act. Hypertension 2011; 58: Agabiti-Rosei E, Mancia G, O Rourke MF, et al. Central blood pressure measurements and antihypertensive therapy. A consensus document. Hypertension 2007; 50: Boutouyrie P, Bussy C, Hayoz D, et al. Local pulse pressure and regression of arterial wall hypertrophy during longterm antihypertensive treatment. Circulation 2000; 101: Boutouyrie P, Bussy C, Lacolley P, Girerd X, Laloux B, Laurent S. Association between local pulse pressure, mean blood pressure, and large-artery remodeling. Circulation 1999; 100: Roman MJ, Ganau A, Saba PS, Pini R, Pickering T, Dever - aux R. Impact of arterial stiffening on left ventri cular structure. Hypertension 2000; 36: Jankowski P, Kawecka-Jaszcz K, Czarnecka D, et al. Aortic Blood Pressure and Survival Study Group. Pulsatile but not steady component of blood pressure predicts cardio - vascular events in coronary patients. Hyper tension 2008; 51: Neisius U, Bilo G, Taurino C, et al. Association of central and peripheral pulse pressure with intermediate cardio - vascular phenotypes. J Hypertens 2012; 30: Williams B, Lacy PS, Thom SM, et al. Differential impact of blood pressure-lowering drugs on central aortic pressure and clinical outcomes: principal results of the Conduit Artery Function Evaluation (CAFE) study. Circulation 2006; 113: Zhang Y, Li Y, Ding FH, Sheng CS, Huang QF, Wang JG. Car - diac structure and function in relation to central blood pres - sure components in Chinese. J Hypertens 2011; 29: Safar ME, Blacher J, Pannier B, et al. Central pulse pres - s ure and mortality in end-stage renal disease. Hyper - tension 2002; 39: Protogerou AD, Stergiou GS, Vlachopoulos C, Blacher J, Achimastos A. The effect of antihypertensive drugs on central blood pressure beyond peripheral blood pres - sure. Part II: Evidence for specific class-effects of antihypertensive drugs on pressure amplification. Curr Pharm Des 2009; 15: de Luca N, Asmar RG, London GM, O Rourke MF, Safar ME. REASON Project Investigators. Selective re duction of cardiac mass and central blood pressure on low-dose combination perindopril/indapamide in hyper tensive subjects. J Hypertens 2004; 22: Muntner P, He J, Cutler JA, Wildman RP, Whelton PK. Trends in blood pressure among children and adoles - cents. JAMA 2004; 291: Kollias A, Antonodimitrakis P, Grammatikos E, Chatzi - antonakis N, Grammatikos EE, Stergiou GS. Trends in high blood pressure prevalence in Greek adolescents. J Hum Hypertens 2009; 23: Kollias A, Skliros E, Stergiou GS, Leotsakos N, Saridi M, Garifallos D. Obesity and associated cardiovascular risk factors among schoolchildren in Greece: a crosssectional study and review of the literature. J Pediatr Endocrinol Metab 2011; 24: Torrance B, McGuire KA, Lewanczuk R, McGavock J. Overweight, physical activity and high blood pressure in children: a review of the literature. Vasc Health Risk Manag 2007; 3: Segers P, Mahieu D, Kips J, et al. On behalf of the Asklepios investigators. Amplification of the pressure pulse in the upper limb in healthy, middle-aged men and women. Hypertension 2009; 54: O'Rourke MF, Vlachopoulos C, Graham RM. Spurious systolic hypertension in youth. Vasc Med 2000; 5: Mahmud A, Feely J. Spurious systolic hypertension of youth: fit young men with elastic arteries. Am J Hyper - tens 2003; 16: McEniery CM, Yasmin, Wallace S, et al. ENIGMA Study Investigators. Increased stroke volume and aortic stif - fness contribute to isolated systolic hypertension in young adults. Hypertension 2005; 46: Hulsen HT, Nijdam ME, Bos WJ, et al. Spurious systolic hypertension in young adults; prevalence of high bra - chial systolic blood pressure and low central pres sure and its determinants. J Hypertens 2006; 24: Grebla RC, Rodriguez CJ, Borrell LN, Pickering TG. Prevalence and determinants of isolated systolic hyper - tension among young adults: the US Natio - nal Health And Nutrition Examination Survey. J Hyper tens 2010; 28: Franklin SS, Milagros JJ, Wong ND, L Italien GJ, Lapuerta P. Predominance of isolated systolic hypertension among middle-aged and elderly US hypertensives: ana lysis based on National Health and Nutrition Exa mination Survey (NHANES III). Hypertension 2001; 37: Wallace SM, Yasmin, McEniery CM, et al. Isolated systolic hypertension is characterized by increased aortic stif - fness and endothelial dysfunction. Hypertension 2007; 50: SHEP Cooperative Research Group. Prevention of stroke by antihypertensive drug treatment in older persons

9 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, with isolated systolic hypertension. Final results of the Systolic Hypertension in the Elderly Program (SHEP). JAMA 1991; 265: Staessen JA, Fagard R, Thijs L, et al. Randomised doubleblind comparison of placebo and active treatment for older patients with isolated systolic hypertension. The Systolic Hypertension in Europe (Syst-Eur) Trial Investigators. Lancet 1997; 350: Liu L, Wang JG, Gong L, Liu G, Staessen JA. Comparison of active treatment and placebo in older Chinese patients with isolated systolic hypertension. Systolic Hypertension in China (Syst-China) Collaborative Group. J Hypertens 1998; 16: Wilkinson IB, Franklin SS, Hall IR, Tyrrell S, Cockcroft JR. Pres - sure amplification explains why pulse pressure is unre lated to risk in young subjects. Hypertension 2001; 38:

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΙ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝ ΥΝΟΣ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΙ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝ ΥΝΟΣ 1 ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΙ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝ ΥΝΟΣ Απόστολος. Αχείµαστος Αναπλ. Καθηγητής Παθολογίας ιευθυντής Γ Παθολογικής Κλινικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Νοσοκοµείο Σωτηρία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Επιδηµιολογικές µελέτες

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία της αρτηριακής υπέρτασης: ο ρόλος της Μεσογειακής Δίαιτας

Επιδημιολογία της αρτηριακής υπέρτασης: ο ρόλος της Μεσογειακής Δίαιτας Επιδημιολογία της αρτηριακής υπέρτασης: ο ρόλος της Μεσογειακής Δίαιτας Δημοσθένης Β. Παναγιωτάκος, DrMedSci, FESC Αναπλ. Καθηγητής Βιοστατιστικής & Επιδημιολογίας Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Η υπέρταση ως

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Πώς ρυθμίζεται η πίεση στον οργανισμό μας, με ποιο μηχανισμό;

Πώς ρυθμίζεται η πίεση στον οργανισμό μας, με ποιο μηχανισμό; Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση των διαστημάτων μεταξύ των συνεδριών αιμοκάθαρσης στο κύμα ανάκλασης και την αρτηριακή σκληρία σε χρονίως αιμοκαθαιρόμενους ασθενείς

Επίδραση των διαστημάτων μεταξύ των συνεδριών αιμοκάθαρσης στο κύμα ανάκλασης και την αρτηριακή σκληρία σε χρονίως αιμοκαθαιρόμενους ασθενείς Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 2: 141-151, 2013 πρωτoτυπη εργασια Επίδραση των διαστημάτων μεταξύ των συνεδριών αιμοκάθαρσης στο κύμα ανάκλασης και την αρτηριακή σκληρία σε χρονίως αιμοκαθαιρόμενους ασθενείς

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική σημασία της αρτηριακής σκληρίας

Κλινική σημασία της αρτηριακής σκληρίας Σεμινάριο Ομάδων Εργασίας ΕΚΕ, Φεβρουάριος 2010 Ομάδα Εργασίας Αορτής και Περιφερικών Αγγείων Κλινική σημασία της αρτηριακής σκληρίας Νικόλαος Αλεξόπουλος, Καρδιολόγος Σισμανόγλειο ΓΝΑ Γιατί μας ενδιαφέρει

Διαβάστε περισσότερα

Κεντρικές αρτηριακές πιέσεις Μέθοδοι και τεχνολογίες για τη μη επεμβατική εκτίμησή τους

Κεντρικές αρτηριακές πιέσεις Μέθοδοι και τεχνολογίες για τη μη επεμβατική εκτίμησή τους ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ REVIEW ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2011, 28(3):351-364 Κεντρικές αρτηριακές πιέσεις Μέθοδοι και τεχνολογίες για τη μη επεμβατική εκτίμησή τους Η υπέρταση αποτελεί έναν από τους βασικότερους παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΚΤΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ

ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΚΤΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΚΤΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΠΕΤΡΟΣ Γ. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ 7 ον ΙΚΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ 12/02/11 ΩΚΚ Μετρήσεις της αρτηριακής πίεσης Μέτρηση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ»

ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ» 11 0 Πανελλήνιο Συνέδριο Υπέρτασης ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ» Α. Κασιακόγιας, Κ. Τσιούφης, Κ. Θωμόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ Κλινικές εφαρμογές 4 Αιμοδυναμική μελέτη Doppler 1. Αγγεία κοιλιάς 2. Περιφερικά αγγεία Κ. Χατζημιχαήλ Υπερηχοτομογραφία Μορφολογική μελέτη Αιμοδυναμική μελέτη Doppler

Διαβάστε περισσότερα

Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος

Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας ΓΝΑ Ιπποκράτειο Υπεύθυνος Μονάδας Υπέρτασης Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία Νόσος Σχέση με τη ΣΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΦΡΑΓΓΕΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ

ΝΕΦΡΑΓΓΕΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΝΕΦΡΑΓΓΕΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΠΕΤΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης ΑΙΤΙΑ ΣΤΕΝΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ Αθηρωμάτωση (75%-90%) Ινομυική δυσπλασία (10-15%) Διαχωρισμός

Διαβάστε περισσότερα

πρωτoτυπη εργασια Τμήμα Νεφρολογίας και Υπέρτασης, Α Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ., Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ, Θεσσαλονίκη Αρτηριακή Υπέρταση, 21, 1-3: 71-80, 2012

πρωτoτυπη εργασια Τμήμα Νεφρολογίας και Υπέρτασης, Α Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ., Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ, Θεσσαλονίκη Αρτηριακή Υπέρταση, 21, 1-3: 71-80, 2012 Αρτηριακή Υπέρταση, 21, 1-3: 71-80, 2012 πρωτoτυπη εργασια Η αιμοκάθαρση μειώνει το κύμα ανάκλασης, αλλά όχι την ταχύτητα του σφυγμικού κύματος στην αορτή και τη βραχιόνιο αρτηρία, σε ασθενείς με χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική Έρευνα Συσχετίσεις Μεταξύ Αρτηριακής Πίεσης και Πάχους Έσω-Μέσου Χιτώνα των Καρωτίδων σε Παιδιά και Εφήβους: Ο Ρόλος της Παχυσαρκίας

Κλινική Έρευνα Συσχετίσεις Μεταξύ Αρτηριακής Πίεσης και Πάχους Έσω-Μέσου Χιτώνα των Καρωτίδων σε Παιδιά και Εφήβους: Ο Ρόλος της Παχυσαρκίας Κλινική Έρευνα Συσχετίσεις Μεταξύ Αρτηριακής Πίεσης και Πάχους Έσω-Μέσου Χιτώνα των Καρωτίδων σε Παιδιά και Εφήβους: Ο Ρόλος της Παχυσαρκίας Στέλλα Σταμπουλή 1,2, Βασίλειος Κώτσης 2, Χριστίνα Καραγιάννη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs Π. Τσατραφύλλιας, Δ. Θεοδωράκης, Ευδοξία Μπουτμπάρα, Δήμητρα Κεσίδου, Θ. Γεωργιάδης, Σ. Παραστατίδης, Γεωργία Θεοδωροπούλου,

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις 267 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις Χ. Βέρρας 1, Α. Μελιδώνης 2 1 Τμήμα Γενικής Ιατρικής και 2 Α Παθολογική Κλινική &

Διαβάστε περισσότερα

YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Κάρμεν Τασιοπούλου. Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ

YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Κάρμεν Τασιοπούλου. Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Κάρμεν Τασιοπούλου Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ Παχυσαρκία: Τάσεις Η παχυσαρκία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος

Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος Χαράλαμπος Γ. Πλατής (Διοικητής Πρόεδρος ΔΣ ΓΝ Σύρου) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΟΜΑΔΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Θεσσαλονίκη, 18-20 Φεβρουαρίου 2010 1 Εργασιακό stress

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ.

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. 14 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Κ. ΤΣΙΟΥΦΗΣ, Α. ΜΑΝΩΛΗΣ, Ι. ΖΑΡΙΦΗΣ, Ε. ΚΑΛΛΙΣΤΡΑΤΟΣ, Β. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ, Α. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Παναγιώτης Κόκκορης Ενδοκρινολόγος- ιαβητολόγος Επιµελητής Ενδοκρινολογικής Κλινικής του 251 Γενικού Νοσοκοµείου Αεροπορίας ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Η παχυσαρκία είναι µια πολύ συνηθισµένη κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρταση στα παιδιά και τους εφήβους Διάγνωση, διερεύνηση και αντιμετώπιση Κείμενο συμφωνίας της Ελληνικής Εταιρείας Υπέρτασης

Υπέρταση στα παιδιά και τους εφήβους Διάγνωση, διερεύνηση και αντιμετώπιση Κείμενο συμφωνίας της Ελληνικής Εταιρείας Υπέρτασης SPECIAL ARTICLE ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2012, 29(1):116-127 Υπέρταση στα παιδιά και τους εφήβους Διάγνωση, διερεύνηση και αντιμετώπιση Κείμενο συμφωνίας της Ελληνικής Εταιρείας Υπέρτασης Η υπέρταση στα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ Ι. Ιωαννίδης Παθολόγος Υπεύθυνος ιαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Γ.Ν.Ν.Ιωνίας«Αγία Όλγα» Προδιαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιμετώπιση της Υπέρτασης της Διεθνούς Εταιρείας Υπέρτασης και της Αμερικανικής Εταιρείας Υπέρτασης ISH/ASH

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιμετώπιση της Υπέρτασης της Διεθνούς Εταιρείας Υπέρτασης και της Αμερικανικής Εταιρείας Υπέρτασης ISH/ASH 196 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιμετώπιση της Υπέρτασης της Διεθνούς Εταιρείας Υπέρτασης και της Αμερικανικής Εταιρείας Υπέρτασης ISH/ASH Σ. Αντωνόπουλος, Π. Μιστυλής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα ά ς ό ς. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Ιούνιος 2011 Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική δυσλειτουργία έ ς ή ς έ. ό. ί ς ός ί ς ί ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική

Διαβάστε περισσότερα

παράκαμψη κατά Roux-en-Y σε 4 ασθενείς με κρανιοφαρυγγίωμα

παράκαμψη κατά Roux-en-Y σε 4 ασθενείς με κρανιοφαρυγγίωμα παράκαμψη κατά Roux-en-Y 1 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 2 ΓΝΑ «ΛΑΪΚΟ», Αθήνα, 3 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 4Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 5 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris,

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Νόσος στελέχους: Διαδερμική ή χειρουργική αντιμετώπιση

Νόσος στελέχους: Διαδερμική ή χειρουργική αντιμετώπιση Νόσος στελέχους: Διαδερμική ή χειρουργική αντιμετώπιση Λ. Κ. Μιχάλης Καθηγητής Καρδιολογίας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Πανελλήνιο Καρδιολογικό Συνέδριο Αθήνα, 30 Οκτωβρίου 2008 Από πού αντλούνται οι γνώσεις

Διαβάστε περισσότερα

20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. β-αποκλειστές: Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ

20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. β-αποκλειστές: Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ 20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ β-αποκλειστές: ποιο φάρμακο σε ποιον άρρωστο; Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ Υπέρταση Γενικά οι β 1 -εκλεκτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου»

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Αντιυπερτασικά & σεξ Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Υπέραταση & ED Η Υπέρταση αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για ED Feldman et al. J Urol

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Η αρτηριακή σκληρία ως παθοφυσιολογικός και προγνωστικός παράγοντας. στεφανιαίας νόσου σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο

Η αρτηριακή σκληρία ως παθοφυσιολογικός και προγνωστικός παράγοντας. στεφανιαίας νόσου σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο Η αρτηριακή σκληρία ως παθοφυσιολογικός και προγνωστικός παράγοντας στεφανιαίας νόσου σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο Ε. Κολλάρη, Μ. Γραμματίκη, Χ. Κουμαράς, E. Παπαδοπούλου, Ε. Γκαλιαγκούση, Α. Καραγιάννης

Διαβάστε περισσότερα

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ SGOT 60 IU/l, SGPT 72 IU/l, γgt 92 IU/l, ALP κ.φ., CPK κ.φ., θυρεοειδική λειτουργία κ.φ. Παρουσίαση περιστατικού Άνδρας

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό Σύνδρομο Παχυσαρκία Υπερλιπιδιαμία Υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό

Διαβάστε περισσότερα

«Νέες οδηγίες διάγνωσης & θεραπείες αρτηριακής υπέρτασης» Μανώλης Σ Καλλίστρατος,MD,PhD,FESC Hypertension Specialist of ESH

«Νέες οδηγίες διάγνωσης & θεραπείες αρτηριακής υπέρτασης» Μανώλης Σ Καλλίστρατος,MD,PhD,FESC Hypertension Specialist of ESH «Νέες οδηγίες διάγνωσης & θεραπείες αρτηριακής υπέρτασης» Μανώλης Σ Καλλίστρατος,MD,PhD,FESC Hypertension Specialist of ESH Καρδιολογική Κλινική Γ.Ν. Ασκληπιείο Βούλας Διαγνωστική προσέγγιση Μέτρηση της

Διαβάστε περισσότερα

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Καρδιαγγειακά Επεισόδια : Πρώτη αιτία θανάτου στις αναπτυγµένες χώρες Πολλοί παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Ποια είναι: Θερμοκρασία. Αρτηριακός σφυγμός. Αναπνοή. Αρτηριακή πίεση

Ποια είναι: Θερμοκρασία. Αρτηριακός σφυγμός. Αναπνοή. Αρτηριακή πίεση ΖΩΤΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ 1 Θερμοκρασία Ποια είναι: Αρτηριακός σφυγμός Αναπνοή Αρτηριακή πίεση 2 Θερμοκρασία σώματος Ορισμός: Είναι το αποτέλεσμα του ισοζυγίου μεταξύ παραγόμενης και αποβαλλόμενης θερμότητας. Ρυθμίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Καρδιαγγειακά νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015

Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015 Πρότυπο Κέντρο Καρδιάς και Αγγείων Athens Heart Center Διευθυντής: Καθηγητής Χριστόδουλος. Στεφανάδης Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015 Καρδιολογική Κλινική Ι. Γιαλάφος Δ/ντης Κ. Αθανασόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Ο αποκλεισμός του άξονα ρενίνης ως βάση της συνδυαστικής θεραπείας

Ο αποκλεισμός του άξονα ρενίνης ως βάση της συνδυαστικής θεραπείας Ο αποκλεισμός του άξονα ρενίνης ως βάση της συνδυαστικής θεραπείας Ευστράτιος Βαρσαμής Διευθυντής Β' Παθολογικής Κλινικής, Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο «Αγία Όλγα» Αγγειοτασινογόνο Χυμάση Αγγειοτασίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ. Λουκία Καλογεράκη ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γενικού Νοσοκοµείου Χανίων

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ. Λουκία Καλογεράκη ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γενικού Νοσοκοµείου Χανίων ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ Λουκία Καλογεράκη ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γενικού Νοσοκοµείου Χανίων Τι είναι αρτηριακή πίεση Κάθε φορά που η καρδιά µας χτυπάει, αντλεί αίµα και το στέλνει στο υπόλοιπο σώµα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ευεργετικά ωφέλη της θεραπείας µε ανταγωνιστές της αλδοστερόνης 30%

Διαβάστε περισσότερα

Υπερηχογραφία Αγγείων Βασικές αρχές

Υπερηχογραφία Αγγείων Βασικές αρχές Υπερηχογραφία Αγγείων Βασικές αρχές Δημ. Καρδούλας M.Sc, Ph.D Ιατρικό Τμήμα Πανεπιστημίου Κρήτης Ευρωκλινική Αθηνών Σάββατο 15 Φεβρουαρίου 2014 Βασικές Αρχές Φυσικής Οργανολογία των Υπερήχων Αιμοδυναμική

Διαβάστε περισσότερα

www.cirse.org Περιφερική Αγγειοπάθεια Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

www.cirse.org Περιφερική Αγγειοπάθεια Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Περιφερική Αγγειοπάθεια Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική www.cirse.org Cardiovascular and Interventional Radiological Society of Europe Cardiovascular and Interventional

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρταση και Όργανα Στόχος: Εγκέφαλος Οι Βλάβες, η Διάγνωση, η Θεραπεία

Υπέρταση και Όργανα Στόχος: Εγκέφαλος Οι Βλάβες, η Διάγνωση, η Θεραπεία Υπέρταση και Όργανα Στόχος: Εγκέφαλος Οι Βλάβες, η Διάγνωση, η Θεραπεία Βέμμος Κ., Παθολόγος Μονάδα Οξέων Αγγειακών Εγκεφαλικών Επεισοδίων Θεραπευτική Κλινική, Πανεπιστημίου Αθηνών Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα»

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιά. Καρδιά. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Άσκηση και αρτηριακή πίεση. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία. Πασχάλης Βασίλης, Ph.D.

Καρδιά. Καρδιά. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Άσκηση και αρτηριακή πίεση. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία. Πασχάλης Βασίλης, Ph.D. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία Μεταβολικές ασθένειες και άσκηση Άσκηση και αρτηριακή πίεση Πασχάλης Βασίλης, Ph.D. Καρδιά Καρδιά Η καρδιά είναι ένα μυϊκό όργανο

Διαβάστε περισσότερα

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία 12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0 Στρογγυλό Τραπέζι: Συγγενείς καρδιοπάθειες ενηλίκων- πνευµονική υπέρταση ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία Κωνσταντίνος Θωµαϊδης, Γ.Ν. «Γ.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα καρδιακής αποκατάστασης και δευτερογενής πρόληψη σε ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο

Προγράμματα καρδιακής αποκατάστασης και δευτερογενής πρόληψη σε ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο _ΑΡΘΡΟ ΣΥΝΤΑΞΗΣ_ Προγράμματα καρδιακής αποκατάστασης και δευτερογενής πρόληψη σε ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο Η καρδιαγγειακή νόσος αποτελεί μια από τις κύριες αιτίες αναπηρίας και θνητότητας παγκοσμίως.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ Γεωργία Γ. Πίτσιου,, MD, PhD Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας ΑΠΘ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ Ανταγωνιστές

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : Επιλογή θέματος Unsolicited review γενικό μέρος

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογιστική Ανάλυση Αρτηριακών Κυματομορφών Πίεσης

Υπολογιστική Ανάλυση Αρτηριακών Κυματομορφών Πίεσης ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Διπλωματική Εργασία Υπολογιστική Ανάλυση Αρτηριακών Κυματομορφών Πίεσης Μίχας Δημήτριος Επιβλέποντες Καθηγητές: Ρόβας Δημήτριος, Επίκουρος Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΚΑΡΔΙΟΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ

ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΚΑΡΔΙΟΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ Εταιρεία Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου για Αγγειακά Νοσήματα (Ε.Μ.Πα.Κ.Α.Ν.) ISSN: 2241-1739 ΕΠ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΚΑΡΔΙΟΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ιθεώρηση Κ αρδιοµεταβολικών ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ αραγόντωνκινδυνου ινδύνου Τεύχος 16 Μάϊος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Burwell et al, Am J Med 1956 SLEEP BREATHING DISORDERS ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικός Παθολόγος. Εξωραϊστικός Επιμορφωτικός Φιλανθρωπικός & Αθλητικός Σύλλογος Άνω Βριλησσίων «Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος»

Ειδικός Παθολόγος. Εξωραϊστικός Επιμορφωτικός Φιλανθρωπικός & Αθλητικός Σύλλογος Άνω Βριλησσίων «Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος» Δημήτριος Γ. Τζαμουράνης Ειδικός Παθολόγος Επιστ. Συνεργάτης Κέντρου Υπέρτασης Νοσ. Σωτηρία Η αρτηριακή πίεση μετράται συνήθως στη βραχιόνιο αρτηρία. (Λοιπές θέσεις: κερκιδική, κάτω άκρα, κεντρική ΑΠ).

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ Παθοφυσιολογία, Διάγνωση και Αντιμετώπιση Alexander Kofinas, MD Director Kofinas Perinatal Associate Professor Clinical Obstetrics and Gynecology Cornell University, College of Medicine

Διαβάστε περισσότερα

Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο. Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού

Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο. Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Επιδημία Παχυσαρκίας Source: IASOWebsite 2013 Αν δεν πάρουμε σύντομα αποτελεσματικά μέτρα,

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους

Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους Αδαµαντία Α. Πολυδώρου Εδικ. Καρδιολόγος 251 Γ.Ν.Αεροπορίας Τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια σύµφωνα µε την µελέτη Rochester αυξάνουν µε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ Σύνοψη των Συστάσεων της εύτερης Κοινής Συµβουλευτικής Οµάδας Ευρωπαϊκών και άλλων Εταιρειών* για την Πρόληψη της Στεφανιαίας Νόσου * Ευρωπαϊκή Καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Θεοφάνης Παύλου Αρ. Φοιτ. Ταυτότητας: 2010207299 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ ΑΜΠΡΑΧΙΜ ΣΑΡΑ-ΕΛΕΝΗ & ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΤΕΙΘ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: κ. ΚΑΡΑΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ ΣΑΒΒΑΤΩ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2009 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΔΙΑΣ Το καρδιαγγειακό

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ. Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ. Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc Εξειδικευμένες ασκήσεις προσαρμοσμένες στον τύπο της σκολίωσης Τρισδιάστατη αυτοδιόρθωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Είναι ουσιώδες να γνωρίζει κανείς με ποιούς τρόπους η ΑΠ διατηρείται φυσιολογική ώστε να κατανοήσει

Διαβάστε περισσότερα

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Χριστιάνα Γ. Παυλίδου D.U., MSc Κλινικός ιατροφολόγος ιαιτολόγος Επιστηµονικός σύµβουλος ΠΑΙ ΕΙΑΤΡΟΦΗ by Epode Παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα Το

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία Αρτηριακής Υπέρτασης και καρδιαγγειακή προστασία σε ηλικιωμένους. Αδαμοπούλου Ευδοκία Καρδιολόγος Ιατρείο Υπέρτασης ΤΖΑΝΕΙΟ Νοσ.

Θεραπεία Αρτηριακής Υπέρτασης και καρδιαγγειακή προστασία σε ηλικιωμένους. Αδαμοπούλου Ευδοκία Καρδιολόγος Ιατρείο Υπέρτασης ΤΖΑΝΕΙΟ Νοσ. Θεραπεία Αρτηριακής Υπέρτασης και καρδιαγγειακή προστασία σε ηλικιωμένους Αδαμοπούλου Ευδοκία Καρδιολόγος Ιατρείο Υπέρτασης ΤΖΑΝΕΙΟ Νοσ. Πειραιά Οι ηλικιωμένοι ασθενείς αποτελούν μια πληθυσμιακή ομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Κατανοώντας τον σηµαντικό ρόλο της LDLc στην πρόληψη των καρδιαγγειακών συµβαµάτων Ανασκόπηση βιβλιογραφίας

Κατανοώντας τον σηµαντικό ρόλο της LDLc στην πρόληψη των καρδιαγγειακών συµβαµάτων Ανασκόπηση βιβλιογραφίας Κατανοώντας τον σηµαντικό ρόλο της LDLc στην πρόληψη των καρδιαγγειακών συµβαµάτων Ανασκόπηση βιβλιογραφίας ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ Ι. ΚΑΡΒΟΥΝΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Δήλωση σύγκρουσης συµφερόντων Οι παρουσιάσεις

Διαβάστε περισσότερα

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία»

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» Μερόπη Κοντογιάννη Επίκουρη Καθηγήτρια Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ρ ήμ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Μεσογειακή δίαιτα

Διαβάστε περισσότερα

15 λεπτη προετοιμασία φοιτητή για τη στυτική δυσλειτουργία

15 λεπτη προετοιμασία φοιτητή για τη στυτική δυσλειτουργία 15 λεπτη προετοιμασία φοιτητή για τη στυτική δυσλειτουργία Ας ξεκαθαρίσουμε κάποια πράγματα για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε καλύτερα την ανδρολογία. ΟΡΙΣΜΟΊ Τί είναι η στυτική δυσλειτουργία ; Στυτική

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Tο φύσημα Ορισμός Γενικά . Έτσι λοιπόν υπάρχουν και φυσιολογικά φυσήματα που παράγονται από τη φυσιολογική λειτουργία της καρδιάς.

Tο φύσημα Ορισμός Γενικά . Έτσι λοιπόν υπάρχουν και φυσιολογικά φυσήματα που παράγονται από τη φυσιολογική λειτουργία της καρδιάς. Tο φύσημα Ορισμός Φύσημα είναι το ακροαστικό εύρημα «ο θόρυβος» που ακούει ο γιατρός με το στηθοσκόπιό του -το ακουστικό- όταν το τοποθετεί στο θώρακα ενός ασθενούς. Γενικά Το φύσημα παράγεται από τη ροή

Διαβάστε περισσότερα

Kαρδιαγγειακά Nοσήματα και Ðαράγοντες Kινδύνου

Kαρδιαγγειακά Nοσήματα και Ðαράγοντες Kινδύνου Κλινική Προληπτικής Ιατρικής & ιατροφής ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τ.Θ. 2208, Ηράκλειο 71 003, Κρήτη - Τηλ. 2810-394758, email: kliniki.diatrofis@med.uoc.gr Kαρδιαγγειακά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΕΚΒΑΣΗ ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ. ΚΑΤΑΓΡΑΦΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΟΕΜ ΣΤΟ Ν. ΡΟΔΟΠΗΣ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΕΚΒΑΣΗ ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ. ΚΑΤΑΓΡΑΦΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΟΕΜ ΣΤΟ Ν. ΡΟΔΟΠΗΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΕΚΒΑΣΗ ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ. ΚΑΤΑΓΡΑΦΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΟΕΜ ΣΤΟ Ν. ΡΟΔΟΠΗΣ Α. Γκότσης, Ι. Κερασίδου, Α. Γκαγκάλης, Α. Ρησγγίτς, Α. Κουτσογιάννη, Λ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΟΡΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΡΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Προς τα εµπρός ανεπάρκεια: αδυναµία προώθησης του αίµατος στη συστηµατική κυκλοφορία Προς τα πίσω ανεπάρκεια: αύξηση του όγκου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ-ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ-ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΧΑΣΑΠΗ ΧΡΥΣΑΝΘΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ Ν.Μ ΝΑΥΠΛΙΟΥ MASTER IN PUBLIC HEALTH(ESDY ATHENS) ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ ΠΜΣ ΔΙΕΘΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ-ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ ΥΓΕΙΑΣ (ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ) ΚΑΠΝΙΣΜΑ-ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΤΑΣΗ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΥΡΙΑ ΣΗΜΕΙΑ Η υπέρταση είναι ένας από τους σημαντικότερους και τους συχνότερους παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο τόσο για εγκεφαλικό επεισόδιο όσο και για

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάρια ομάδων εργασίας

Σεμινάρια ομάδων εργασίας Σεμινάρια ομάδων εργασίας ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΞΙΑΣ ΚΑΡ ΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΛΟΓΩ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΡΥΟΦΥΛΛΗΣ ΩΝΑΣΕΙΟ ΚΑΡ ΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Πνευμονική Υπέρταση Πνευμονική Υπέρταση είναι η παθολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΥΝ-ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΕΣ

ΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΥΝ-ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΕΣ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΣΥΝ-ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΕΣ 11-12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Ξενοδοχείο CARAVEL ΑΘΗΝΑ Πρόεδρος: Κ. Τσιούφης Συν-πρόεδρος: R. Schmieder Ευρωπαϊκή Εταιρεία Υπέρτασης Ελληνική Εταιρεία

Διαβάστε περισσότερα

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ.

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. Η σηµασία των κονδυλωµάτων ως πρόβληµα υγείας Επίπτωση:

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010)

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Καραγιάννη Δ. 1, Μπάμπα Α. 2, Σουμανίδησ τ. 2, Ρίζοσ Π 2., Μπαλτζήσ Δ. 3, κούτασ Δ., ΚοτςαμίδηΙ.

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα εµφάνισης της υπέρτασης στην Ελλάδα. Μελέτη Αττικής. Άντρες 38% 0% 10% 20% 30% 40%

Συχνότητα εµφάνισης της υπέρτασης στην Ελλάδα. Μελέτη Αττικής. Άντρες 38% 0% 10% 20% 30% 40% Υπέρταση και ιατροφή Η υπέρταση είναι µια πάθηση, που αποκαλείται σιωπηλός δολοφόνος, γιατί συχνά δεν εµφανίζει συµπτώµατα. Η 17 η Μαΐου έχει ορισθεί ως Παγκόσµια Ηµέρα Υπέρτασης, και είναι µια ευκαιρία

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο άπνοιας και διαβήτης

Σύνδρομο άπνοιας και διαβήτης Σύνδρομο άπνοιας και διαβήτης Νίκη Κατσίκη, Μαρία Ρογκώτη, Ιωσήφ Πετρίδης Διαβητολογικό Ιατρείο, Α Παθολογική Κλινική Νοσοκομείο Άγιος Δημήτριος Θεσσαλονίκη Σύνδρομο άπνοιας ύπνου (ΣΑΥ) Είναι μια διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Ελένη Αθανασιάδου, Κωνσταντίνος Παλέτας, Μαρία Σαρηγιάννη, Πασχάλης Πάσχος, Ελένη Μπεκιάρη, Απόστολος Τσάπας Β Παθολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗN ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΜΕΘ

ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗN ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΜΕΘ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ανάλυση βασικών αιμοδυναμικών παραμέτρων 1 ΘΩΜΑΣ ΜΑΡΙΝΟΣ ΣΟΦΙΑ ΚΡΟΝΤΖΟΥ ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗN ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΜΕΘ Βασικές διαγνωστικές και θεραπευτικές προσεγγίσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΚΑΛΥΜΜΕΝΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΕ ΠΑΘΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΠΝΙΣΤΕΣ

Ο ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΚΑΛΥΜΜΕΝΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΕ ΠΑΘΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΠΝΙΣΤΕΣ Ο ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΚΑΛΥΜΜΕΝΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΕ ΠΑΘΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΠΝΙΣΤΕΣ Κ. ΘΩΜΟΠΟΥΛΟΣ 1, Δ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ 2, Ο. ΠΑΠΑΖΑΧΟΥ 1, Α. ΜΠΡΑΤΣΑΣ 1, Μ. ΔΑΣΚΑΛΑΚΗ 2, Σ. ΜΑΣΙΑΣ 1, Β. ΒΟΤΤΕΑΣ 2, Θ. ΜΑΚΡΗΣ 1 1 ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013

Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013 Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013 17.00-18.00 Έναρξη Συνεδρίου - Χαιρετισμοί 18.00-18.30 ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ Η παραδοσιακή μας διατροφή : Το χτες ως πρότυπο για το αύριο 18.30-19.45 ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ ΤΡΑΠΕΖΙ Κοιλιοκάκη

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Ποια στοιχεία σχετικά με την κατάσταση της υγείας του ασθενή μας δίνει η δοκιμασία κόπωσης; Η δοκιμασία κόπωσης σε τάπητα χρησιμοποιείται κυρίως ως αναίμακτη

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Ph.D., Λέκτορας, ΤΕΦΑΑ Σερρών ΑΠΘ Καρατράντου Κωνσταντίνα, MSc, Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ - ΠΘ Ιπποκράτης

Διαβάστε περισσότερα