Αξιολόγηση της περιφερικής και κεντρικής αρτηριακής πίεσης σε παιδιά, εφήβους και νέους ενήλικες: Δεδομένα και προβληματισμοί*

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αξιολόγηση της περιφερικής και κεντρικής αρτηριακής πίεσης σε παιδιά, εφήβους και νέους ενήλικες: Δεδομένα και προβληματισμοί*"

Transcript

1 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 3: , 2013 ανασκoπηση Αξιολόγηση της περιφερικής και κεντρικής αρτηριακής πίεσης σε παιδιά, εφήβους και νέους ενήλικες: Δεδομένα και προβληματισμοί* Α. Ντινέρη Α. Κόλλιας Α. Αχείμαστος Γ.Σ. Στεργίου Περιληψη Η διαπίστωση πως η αρτηριακή πίεση (ΑΠ) μεταβάλλεται κατά μήκος του αρτηριακού δέντρου λόγω του φαινομένου ενίσχυσης της διαφορικής πίεσης, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι οι κεντρικές πιέσεις μπορούν σήμερα να εκτιμηθούν μη επεμβατικά και σχετίζονται καλύτερα με τις βλάβες οργάνων-στόχων και τα καρδιαγγειακά επεισόδια από όσο η ΑΠ στη βραχιόνιο αρτηρία, κατέστησαν τους δείκτες κεντρικής αιμοδυναμικής ιδιαίτερα ελκυστικούς για την έρευνα και την κλινική πράξη. Η εκτίμηση των κεντρικών πιέσεων φαίνεται να έχει μεγάλη σημασία στην αξιολόγηση της μεμονωμένης συστολικής υπέρτασης σε παιδιά και εφήβους. Η τελευταία αποτελεί τον συχνότερο φαινότυπο υπέρτασης στους νεαρούς ενήλικες, με διαφορετικούς, όμως, παθοφυσιολογικούς μηχανισμούς συγκριτικά με τους ηλικιωμένους. Ενώ στους ηλικιωμένους η μεμονωμένη συστολική υπέρταση οφείλεται σε αυξημένη αρτηριακή σκλήρυνση και συνδέεται με υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο, στους εφήβους και τους νεαρούς ενήλικες μπορεί να σχετίζεται με αυξημένη ενίσχυση της διαφορικής πίεσης λόγω των ελαστικών ι- διοτήτων του αρτηριακού δέντρου, με συνέπεια υψηλή βραχιόνιο ΑΠ και φυσιολογική κεντρική αορτική ΑΠ. Η προγνωστική σημασία του φαινομένου αυτού είναι αβέβαιη και στις κατευθυντήριες οδηγίες 2013 της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Υπέρτασης διατυπώνεται επιφυλακτικότητα για την ενδεδειγμένη αντιμετώπισή της. Σκοπός της παρούσας ανασκόπησης είναι η παρουσίαση των δεδομένων και η συζήτηση των προβλημάτων σχετικά με την εκτίμηση των κεντρικών πιέσεων στα παιδιά και εφήβους. εισαγωγh Κέντρο Υπέρτασης, STRIDE Hellas-7, Γ Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, ΝΝΘΑ Σωτηρία, Αθήνα Η καρδιαγγειακή νόσος αποτελεί στις μέρες μας την κύρια αιτία θανάτου παγκοσμίως με την αρτηριακή υπέρταση να θεωρείται μείζων τροποποιήσιμος παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου. Η αξιολόγηση της αρτηριακής πίεσης παραδοσιακά βασίζεται σε κλασικές μετρήσεις στο επίπεδο της βραχιονίου αρτηρίας. Τις τελευταίες δεκαετίες, ωστόσο, έχει γίνει σαφές ότι η κλασική περιφερική μέτρηση δεν παρέχει ακριβή εικόνα της αρτηριακής πίεσης κεντρικότερα στο αρτηριακό δέντρο. Πιο συγκεκριμένα, έχει διαπιστωθεί ότι λόγω του φυσιολογικού φαινομένου * Το ερευνητικό πρωτόκολλο της μελέτης αυτής ενισχύθηκε οικονομικά από την Ελληνική Εταιρεία Υπέρτασης.

2 178 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 3 ενίσχυσης της διαφορικής πίεσης (pulse pressure amplification) που λαμβάνει χώρα κατά την πορεία διάδοσης του σφυγμικού κύματος από την καρδιά προς τις περιφερικές αρτηρίες, η συστολική αρτηριακή πίεση είναι υψηλότερη στη βραχιόνιο αρτηρία σε σύγκριση με την αορτή. 1 Μάλιστα, η θεωρία ότι η κεντρική αρτηριακή πίεση αντανακλά καλύτερα το φορτίο πίεσης στην καρδιά και στα μεγάλα αγγεία επιβεβαιώθηκε από μελέτες σε ενήλικες που δείχνουν καλύτερη προγνωστική α- ξία της κεντρικής έναντι της περιφερικής αρτηριακής πίεσης για την καρδιαγγειακή νοσηρότητα και τη θνητότητα. 2-4 Νεότερες μη επεμβατικές τεχνικές μέτρησής της καθιστούν όλο και πιο διαθέσιμη την αξιολόγησή της στην κλινική πράξη προκειμένου να εκτιμηθεί ορθότερα ο συνολικός καρδιαγγειακός κίνδυνος. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει, επίσης, το γεγονός ότι η επίπτωση της αρτηριακής υπέρτασης στα παιδιά και εφήβους παρουσιάζει αύξηση τις τελευταίες δύο δεκαετίες, 5 η οποία αποδίδεται κυρίως στην ε- πιδημιολογική έκρηξη της παιδικής παχυσαρκίας. Μάλιστα, στις περισσότερες περιπτώσεις η υπέρταση παιδιών και εφήβων αντιπροσωπεύει περιπτώσεις πρώιμης εγκατάστασης ιδιοπαθούς υπέρτασης. 6 Μακροχρόνιες μελέτες, επίσης, έχουν δείξει ότι η ιδιοπαθής υπέρταση των ενηλίκων έχει τις ρίζες της στην παιδική και εφηβική ηλικία (tracking). 6-9 Εντούτοις, ακόμα δεν υπάρχουν σαφή δεδομένα που να συσχετίζουν τα επίπεδα της αρτηριακής πίεσης με τον καρδιαγγειακό κίνδυνο στα παιδιά, και συνεπώς οι τρέχουσες αντιλήψεις για τη διάγνωση και αντιμετώπιση της υπέρτασης στην ηλικία αυτή βασίζονται κυρίως σε παραδοχές και επεκτάσεις από γνώσεις που έχουν αποκτηθεί σε μελέτες σε ενήλικες. Έτσι, σύμφωνα με τις ισχύουσες διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες, η μέτρηση της περιφερικής αρτηριακής πίεσης θα πρέπει να αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι κάθε κλινικής ε- ξέτασης ρουτίνας σε όλα τα παιδιά ηλικίας άνω των 3 ετών, και η αξιολόγηση των τιμών αρτηριακής πίεσης που προκύπτουν από την κάθε μέθοδο αξιολόγησης (μετρήσεις στο ιατρείο, το σπίτι, ή με 24ωρη καταγραφή) να γίνεται βάσει πινάκων εκατοστιαίων θέσεων ανάλογα με το φύλο, την ηλικία και το ύψος, οι οποίοι βασίζονται σε συγχρονικές μελέτες κατανομής. 6,10-12 Αναφορικά με την κεντρική αρτηριακή πίεση στα παιδιά, δεν υπάρχουν δεδομένα για τις φυσιολογικές τιμές, την ακρίβεια των μεθόδων εκτίμησής της και κυρίως για την κλινική της σημασία στην αξιολόγηση του καρδιαγγειακού κινδύνου. Το γεγονός αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά από παρατηρήσεις που υποστηρίζουν ότι λόγω των ελαστικών ιδιοτήτων του αρτηριακού δέντρου στην παιδική-εφηβική ηλικία η ενίσχυση του κεντρικού σφυγμικού κύματος είναι αυξημένη με συνέπεια μεγαλύτερη διαφωνία μεταξύ περιφερικής (βραχιονίου) και κεντρικής (αορτικής) αρτηριακής πίεσης συγκριτικά με ενήλικες. Υπάρχουν, μάλιστα, α- ναφορές για νεαρούς ενήλικες οι οποίοι παρουσιάζουν μεμονωμένη συστολική υπέρταση σε περιφερικές μετρήσεις της αρτηριακής πίεσης, ενώ οι τιμές της κεντρικής αρτηριακής πίεσης είναι φυσιολογικές ( spurious hypertension ). 13 Στις τελευταίες κατευθυντήριες οδηγίες εκφράστηκε για πρώτη φορά διστακτικότητα όσον αφορά την αναγκαιότητα φαρμακευτικής παρέμβασης σε νέα άτομα με μεμονωμένη αύξηση της περιφερικής συστολικής πίεσης λόγω της έλλειψης δεδομένων Σκοπός της παρούσας ανασκόπησης είναι να συνοψίσει τις διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με την παθοφυσιολογία, τις μεθόδους και τεχνικές α- ξιολόγησης καθώς και την κλινική σημασία της κεντρικής αρτηριακής πίεσης, με ιδιαίτερη έμφαση στην παιδική και εφηβική ηλικία. Φυσιολογια κεντρικησ Πιεσησ και καθοριστικοι Παραγοντεσ Η αρτηριακή πίεση αποτελεί ένα δυναμικό φαινόμενο καθ' ότι είναι συνέπεια ενός περιοδικά ταλαντούμενου σφυγμικού κύματος που δημιουργείται κατά την καρδιακή συστολή από την εξώθηση αίματος από την αριστερή κοιλία μέσα στην α- ορτή για να οδεύσει στη συνέχεια κατά μήκος του αρτηριακού συστήματος προς την περιφέρεια. 1 To σφυγμικό αυτό κύμα πίεσης μπορεί να υποστεί α- νακλάσεις σε διάφορα σημεία της αγγειακής κοίτης (π.χ. σημεία διακλάδωσης) αναλόγως της δομής και των ιδιοτήτων των αρτηριών (ελαστικότητα, αγγειοκινητικός τόνος). 1 Τα πολλαπλά ανα - κλώ μενα κύματα τελικά συνδυάζονται σε ένα μονήρες παλίνδρομο ανακλώμενο κύμα, το οποίο προστίθεται στο αρχικό-κεντρικό εξωθούμενο κύμα για να σχηματιστεί η τελική μορφή του σφυγμικού κύματος πίεσης. 1 Η πίεση προσαύξησης (augmentation pressure) αναφέρεται στο τμήμα της διαφορικής πίεσης το οποίο οφείλεται στην προσθήκη του ανακλώμενου κύματος πάνω στο πρωτογενές, εξωθούμενο κύμα. 1 Ως μέτρο αυτής της ε- νίσχυσης που προσφέρει το ανακλώμενο στο πρω-

3 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, τογενές κύμα χρησιμοποιείται ο «δείκτης προσαύξησης» πίεσης (augmentation index [AI] = πίεση προσαύξησης/διαφορική πίεση) ο οποίος μπορεί να ποσοτικοποιηθεί με τεχνικές ανάλυσης του σφυγμικού κύματος. 1 Η χρονική στιγμή κατά την ο- ποία τα δύο κύματα συναντώνται, καθώς και η έ- νταση του ανακλώμενου κύματος, αποτελούν τις κύριες παραμέτρους που θα επηρεάσουν τελικά το επίπεδο της κεντρικής αρτηριακής πίεσης. Να σημειωθεί ότι η ενίσχυση του πίεσης σφυγμικού κύματος στην ουσία συνίσταται περισσότερο σε αλλαγή της μορφολογίας της κυματομορφής, και όχι τόσο σε αμιγή αύξηση της συνολικής έντασης του κύματος. 1 Με μαθηματικούς όρους, η ενίσχυση του σφυγμικού κύματος (ενίσχυση διαφορικής πίεσης) υπολογίζεται ως ο λόγος της διαφορικής πίεσης μεταξύ ενός κεντρικού (αορτή) και ενός περιφερικού (βραχιόνιος αρτηρία) σημείου του αρτηριακού δέντρου. 1 Μελέτες έχουν δείξει ότι η ηλικία, και πιο συγκεκριμένα η αρτηριακή γήρανση, αποτελεί τον σημαντικότερο καθοριστικό παράγοντα της ενίσχυσης της διαφορικής πίεσης. 1 Πιο συγκεκριμένα, είναι γνωστό ότι οι ηλικιωμένοι παρουσιάζουν χαμηλότερη ενίσχυση λόγω αυξημένης αρτηριακής σκλήρυνσης και πρώιμης επιστροφής των ανακλώμενων κυμάτων, οι δε νεότεροι έχουν υψηλότερη ενίσχυση ως αποτέλεσμα των ελαστικών ιδιοτήτων του αρτηριακού δέντρου και της μειωμένης αρτηριακής σκλήρυνσης. 1 Μάλιστα, στην τελευταία ηλικιακή κατηγορία, η διαφορά μεταξύ της περιφερικής και κεντρικής αρτηριακής πίεσης μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 30 mmhg. 1 Επιπλέον, πληθυσμιακά δεδομένα από άτομα ηλικίας ετών (μελέτη Anglo-Cardiff Collaborative Trial [ACCT]) έδειξαν ότι ο λόγος της βραχιονίου προς την αορτική αρτηριακή πίεση μειώνεται με την ηλικία. 17 Επίσης, η ίδια καθώς και άλλες μελέτες έ- δειξαν ότι οι παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου όπως η υπέρταση, ο σακχαρώδης διαβήτης, η υπερλιπιδαιμία, το κάπνισμα αλλά και η εγκατεστημένη στεφανιαία νόσος επηρεάζουν τη σχέση αυτή μειώνοντας την ενίσχυση της διαφορικής πίεσης. Επίσης, το γυναικείο φύλο έχει συνδεθεί με χαμηλότερη ενίσχυση, κυρίως λόγω ανθρωπομετρικών χαρακτηριστικών (μικρότερο ύψος). 1,18 Ε- πιπλέον, η χαμηλότερη καρδιακή συχνότητα συσχετίζεται με υψηλότερη ενίσχυση, λόγω της παράτασης της φάσης καρδιακής εξώθησης που συνεπάγεται και του πρωιμότερου συγχρονισμού των δυο κυμάτων κατά τη φάση της συστολής. 1 Τέλος, πρέπει να τονιστεί ότι πλειάδα άλλων φυσιολογικών, παθολογικών, διατροφικών και φαρμακευτικών παραμέτρων επιδρούν στη διαμόρφωση της ε- νίσχυσης της διαφορικής πίεσης. 19 Ως εκ τούτου είναι αναγκαία η διεξαγωγή περισσότερων μελετών ώστε να σχηματιστεί μια ακριβέστερη και πιο ολοκληρωμένη εικόνα για το θέμα αυτό. αξιολoγηση κεντρικησ Πιεσησ Η κεντρική αρτηριακή πίεση αναφέρεται συνήθως στην αρτηριακή πίεση που προσδιορίζεται σε αρτηρίες εγγύς της καρδιάς, δηλαδή στην αορτή και τις καρωτίδες, αγγεία τα οποία παρουσιάζουν σχεδόν παρόμοιες τιμές αρτηριακής πίεσης. 19 Oι διαθέσιμες τεχνικές αξιολόγησης της κεντρικής πίεσης διακρίνονται σε επεμβατικές και σε μη ε- πεμβατικές. Oι επεμβατικές τεχνικές αποτελούν τη μέθοδο αναφοράς λόγω του ότι παρέχουν την δυνατότητα άμεσης «μέτρησης», μέσω αιμοδυναμικού καθετηριασμού, και όχι έμμεσου «υπολογισμού» της κεντρικής αρτηριακής πίεσης. 1,19 Ωστόσο, χαρακτηρίζονται από σημαντικές τεχνικές δυσκολίες και υψηλό κόστος, 4 στοιχεία τα οποία περιορίζουν την ευρεία χρησιμοποίησή τους στην κλινική πράξη, οπότε βρίσκουν εφαρμογή κυρίως για τις μελέτες αξιοπιστίας των μη επεμβατικών τεχνικών. Μη επεμβατικές τεχνικές, οι οποίες παρέχουν δυνατότητα υπολογισμού και όχι άμεσης μέτρησης της κεντρικής αρτηριακής πίεσης, φαίνεται να έ- χουν φέρει την επανάσταση στην ευρύτερη εφαρμογή της αξιολόγησης της κεντρικής αρτηριακής πίεσης στην έρευνα και την καθημερινή κλινική πράξη. Η εκτίμηση των κυματομορφών της πίεσης μπορεί να γίνει είτε με άμεση, μη επεμβατική, καταγραφή στην κοινή καρωτίδα, είτε με καταγραφή στην κερκιδική αρτηρία και χρησιμοποίηση μαθηματικών συναρτήσεων μεταφοράς-μετασχηματισμού για την έμμεση εκτίμηση της κυματομορφής της αορτικής πίεσης. 4,19 Για την καταγραφή της κυματομορφής της κεντρικής πίεσης στην καρωτίδα μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε η τεχνική της τονομετρίας (applanation tonometry: καταγραφή των μηχανικών δυνάμεων που ασκούνται από το αρτηριακό τοίχωμα σε ένα μορφομετατροπέα-αισθητήρα, με δεδομένο ό- τι οι δυνάμεις αυτές είναι ανάλογες της εσωτερικής πίεσης της αρτηρίας), είτε η τεχνική της υπερηχογραφικής καταγραφής της μεταβολής της αρτηριακής διαμέτρου (echo-tracking: καταγραφή των

4 180 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 3 κυματομορφών μεταβολής της αρτηριακής διαμέτρου οι οποίες απορρέουν από τη διακύμανση της αρτηριακής πίεσης εντός του αγγείου). 4,19 Για την βαθμονόμηση χρησιμοποιείται η μη επεμβατική μέτρηση της μέσης και της διαστολικής αρτηριακής πίεσης στη βραχιόνιο αρτηρία, βάσει της παραδοχής ότι δεν υπάρχει διαφορά στις προαναφερθείσες πιέσεις μεταξύ αορτής και βραχιονίου αρτηρίας. 4 Αναφορικά με την καταγραφή της κυματομορφής πίεσης στην κερκιδική αρτηρία, η βαθμονόμηση στηρίζεται στην (μη επεμβατική συνήθως) μέτρηση της αρτηριακής πίεσης της βραχιονίου, βάσει της παραδοχής ότι δεν υπάρχει διαφορά μεταξύ αρτηριακής πίεσης στη βραχιόνιο και την κερκιδική αρτηρία, και τελικά η κυματομορφή της αορτικής πίεσης εκτιμάται από τη χρησιμοποίηση συναρτήσεων μεταφοράς-μετασχηματισμού. 4 Oι εν λόγω συναρτήσεις έχουν προκύψει και επαληθευτεί κατά τη διάρκεια επεμβατικών καταγραφών, ωστόσο παραμένει αμφίβολο αν μπορούν να εφαρμοστούν αξιόπιστα σε όλους τους ασθενείς, σε όλες τις ηλικίες και σε όλες τις συνθήκες. 1,4 Ως εκ τούτου, χρειάζεται μεγάλη προσοχή στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων, αφενός λόγω της χρησιμοποίησης των συναρτήσεων μεταφοράς, αφετέρου λόγω των σφαλμάτων εισόδου που μπορούν να προκύψουν από την μη επεμβατική καταγραφή της κυματομορφής πίεσης της κερκιδικής αρτηρίας, τη μη επεμβατική μέτρηση της βραχιονίου αρτηριακής πίεσης για τη βαθμονόμηση και των παραδοχών που υιοθετούνται για την εξαγωγή συμπερασμάτων. 1,4,19 Τελευταία, ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει η χρήση συσκευών που εκτιμούν την κεντρική πίεση με μετρήσεις στη βραχιόνιο αρτηρία με ταλαντωσιμετρική μέθοδο. Συγκεκριμένα, με τη χρήση περιχειρίδας βραχίονα καταγράφεται η κυματομορφή στη βραχιόνιο και στη συνέχεια με τη χρήση συναρτήσεων μεταφοράς-μετασχηματισμού υπολογίζεται η αορτική πίεση. Μάλιστα είναι διαθέσιμη και συσκευή 24ωρης καταγραφής κεντρικής και περιφερικής πίεσης με ταλαντωσιμετρική μέθοδο (Mobil-O-Graph), 20 γεγονός ιδιαίτερα σημαντικό καθότι έχει αναγνωριστεί τελευταία ότι η ενίσχυση της διαφορικής πίεσης παρουσιάζει κιρκάδια διακύμανση που σχετίζεται με αλλαγές στην καρδιακή συχνότητα, στις ανακλάσεις των κυμάτων και τις ελαστικές ιδιότητες του τοιχώματος των αρτηριών. 21 Η αξιοπιστία των παραπάνω μεθόδων εκτίμησης της κεντρικής πίεσης δεν έχει ακόμα επαληθευτεί συγκριτικά με τις επεμβατικές ενδοαορτικές μετρήσεις στα παιδιά. Ωστόσο, πρόσφατα δεδομένα από μελέτες σύγκρισης των αποτελεσμάτων με διαφορετικές μη επεμβατικές τεχνικές σε παιδιά, έδειξαν στενή συμφωνία μεταξύ τους, παρέχοντας μια ένδειξη ότι ενδεχομένως παρέχουν αξιόπιστη εκτίμηση της κεντρικής αρτηριακής πίεσης και σ αυτήν την ηλικία. κλινικη σημασια κεντρικησ Πιεσησ Δεδομένα πρόσφατων μελετών δείχνουν ότι η κεντρική πίεση σχετίζεται στενότερα απ όσο η περιφερική με τη βλάβη οργάνων-στόχων και, κυρίως, προβλέπει καλύτερα τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. 1-4,21-30 Από πλευράς φυσιολογίας είναι λογικό ότι οι υψηλότερες κεντρικές πιέσεις σχετίζονται με αυξημένο μεταφορτίο και ενεργειακές α- παιτήσεις της αριστερής κοιλίας. Πράγματι, σε μελέτη 535 ατόμων (62% με υ- πέρταση), η κεντρική διαφορική πίεση σχετιζόταν ισχυρότερα με τον υπερηχογραφικό δείκτη μάζας αριστερής κοιλίας, το πάχος έσω-μέσου χιτώνα των κοινών καρωτίδων και την ταχύτητα σφυγμικού κύματος συγκριτικά με την περιφερική διαφορική πίεση. 27 Επιπλέον, σε μελέτη 826 ατόμων (57% με υπέρταση), οι παράμετροι καρδιακής δομής καθώς και οι δείκτες δυσλειτουργίας της αριστερής κοιλίας σχετίζονταν με δείκτες κεντρικής αιμοδυναμικής και κυρίως με την κεντρική συστολική πίεση. 29 Όσον αφορά τις προοπτικές μελέτες, πριν α- πό μια δεκαετία οι Safar και συνεργάτες έδειξαν ότι σε ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίου η κεντρική (καρωτιδική) διαφορική πίεση, και κυρίως η εξαφάνιση της ενίσχυσης της διαφορικής πίεσης, αποτελούσαν τους ισχυρότερους προγνωστικούς παράγοντες για θνητότητα οποιασδήποτε αιτιολογίας. 30 Σε πρόσφατη μετα-ανάλυση 11 προοπτικών μελετών (5.648 ασθενείς με μέση διάρκεια παρακολούθησης 45 μήνες), οι δείκτες κεντρικής αιμοδυναμικής (κεντρική συστολική πίεση, κεντρική διαφορική πίεση και δείκτης προσαύξησης) παρουσίασαν ανεξάρτητη προγνωστική αξία για την καρδιαγγειακή νοσηρότητα και τη θνητότητα. Η κεντρική διαφορική πίεση, μάλιστα, είχε οριακά καλύτερη προγνωστική αξία συγκριτικά με την περιφερική διαφορική πίεση (p=0.057). 2 Μεγάλη σημασία έχει, επίσης, η αναγνώριση του γεγονότος ότι η αποτελεσματικότητα των α-

5 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, ντιυπερτασικών φαρμάκων μπορεί να διαφέρει παρά τη συγκρίσιμη δράση τους στη μείωση της περιφερικής αρτηριακής πίεσης. 1,28,31 Πέρα από τις αναμενόμενες επιδράσεις στη μείωση των περιφερικών αντιστάσεων ή/και της καρδιακής παροχής, κάποια από τα διαθέσιμα φάρμακα έχουν πρόσθετη επίδραση στην κεντρική αιμοδυναμική που σχετίζεται με την τροποποίηση των ελαστικών ιδιοτήτων των αρτηριών και των ανακλάσεων των κυμάτων. 1,31 Συγκεκριμένα, τα νεότερα αντιυπερτασικά, όπως οι αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτασίνης, οι αποκλειστές των υποδοχέων της αγγειοτασίνης και οι αποκλειστές των διαύλων ασβεστίου, προκαλούν αύξηση της ενίσχυσης της διαφορικής πίεσης μέσω αγγειοδιαστολής και μείωσης των ανακλάσεων των κυμάτων. 1,31 Μάλιστα, μερικές από αυτές τις επιδράσεις τους εξηγούν εν μέρει τα ευνοϊκότερα αποτελέσματα που παρουσίασε η κατηγορία των αναστολέων του μετατρεπτικού ενζύμου και των αποκλειστών διαύλων ασβεστίου συγκριτικά με τους β-αποκλειστές όσον αφορά τη θνητότητα στη υπομελέτη CAFE της μελέτης ASCOT28 και τη δομή της αριστεράς κοιλίας στη μελέτη REASON. 32 Με βάση τα παραπάνω δεδομένα, η προοπτική χρησιμοποίησης των κεντρικών πιέσεων για την αξιολόγηση και διαστρωμάτωση του καρδιαγγειακού κινδύνου στην κλινική πράξη φαίνεται ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα και ελκυστική. κεντρικη Πιεση στη μεμονωμενη συστολικη υπερταση Παιδιων και εφηβων Η υπέρταση στα παιδιά και τους εφήβους α- ποτελεί μια σχετικά παραγνωρισμένη νοσολογική οντότητα. Σήμερα είναι γνωστό ότι, όχι μόνο δεν είναι σπάνια, αλλά επιπλέον η επίπτωσή της αυξάνεται στο πληθυσμό των παιδιών και των εφήβων, αποδιδόμενη κυρίως στις επιδημικές διαστάσεις που έχει λάβει η παιδική και εφηβική παχυσαρκία, αλλά και σε άλλες αλλαγές που έχουν συντελεστεί στον σύγχρονο τρόπο ζωής των παιδιών (μειωμένη σωματική δραστηριότητα, αυξημένος χρόνος στην τηλεόραση και τον ηλεκτρονικό υ- πολογιστή, κλπ) Επιπλέον, έχει αναγνωριστεί ότι στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται για πρώιμη εγκατάσταση πρωτοπαθούς (ιδιοπαθούς) υπέρτασης. Η γνώση ότι η αρτηριακή γήρανση θεωρείται ο κύριος παράγοντας που σχετίζεται με χαμηλή ε- νίσχυση διαφορικής πίεσης 1,17,37 έχει καταστήσει ι- διαίτερα ενδιαφέρουσα τη μελέτη των κεντρικών αιμοδυναμικών παραμέτρων στα παιδιά και τους εφήβους. Η αυξημένη ενίσχυση της διαφορικής πίεσης που παρατηρείται σε μικρότερες ηλικίες ο- δηγεί σε περιπτώσεις σημαντικής διαφωνίας μεταξύ κεντρικής και περιφερικής αρτηριακής πίεσης. Το φαινόμενο της «ψευδούς συστολικής υπέρτασης» (spurious hypertension) αναφέρεται σε περιπτώσεις νέων ατόμων με υψηλή περιφερική συστολική αρτηριακή πίεση και φυσιολογική κεντρική πίεση. O όρος αυτός χρησιμοποιήθηκε πρώτη φορά από τους O Rourke και συνεργάτες για να περιγράψει ψηλούς, νεαρούς άνδρες με ελαστική α- ορτή που είχαν υψηλή περιφερική αρτηριακή πίεση αλλά χαμηλή κεντρική πίεση, 38 διαφορά η ο- ποία αποδίδεται σε μεγάλη ενίσχυση της διαφορικής πίεσης. Η ύπαρξη του φαινομένου αυτού επιβεβαιώθηκε και σε μεταγενέστερη μελέτη από τους Mahmud και συνεργάτες οι οποίοι παρατήρησαν το φαινόμενο κυρίως σε νεαρούς άνδρες, υ- γιείς, αθλητικά δραστήριους, υψηλούς και μη καπνιστές. 39 Αργότερα, οι McEniery και συνεργάτες δεν διαπίστωσαν διαφορά στην ενίσχυση διαφορικής πίεσης μεταξύ ατόμων με «ψευδή συστολική υ- πέρταση» και ατόμων με φυσιολογική αρτηριακή πίεση, όπως επίσης δεν παρατήρησαν συσχέτιση με την καπνιστική συνήθεια και την άσκηση.40 Φάνηκε όμως ότι τα άτομα με «ψευδή συστολική υ- πέρταση» ήταν πιθανότερο να είναι άνδρες, με μεγαλύτερο ύψος, σωματικό βάρος και δείκτη μάζας σώματος. 40 Τελικά, συμπέραναν ότι η «ψευδής συστολική υπέρταση» στους νέους ίσως δεν είναι μια καλοήθης κατάσταση καθώς οι κεντρικές πιέσεις, αν και εντός φυσιολογικών ορίων, ήταν πιο υψηλές σε σχέση με τα νορμοτασικά άτομα. 40 Πιο πρόσφατα, οι Hulsen και συνεργάτες σε μελέτη μεγάλου πληθυσμιακού δείγματος νεαρών ατόμων παρατήρησαν ότι η «ψευδής συστολική υπέρταση» α- φορούσε κυρίως νεαρούς άνδρες και, εκτός από το σωματικό βάρος και το δείκτη μάζας σώματος, κανένας άλλος παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου δεν διέφερε μεταξύ της ομάδας των ατόμων με «ψευδή συστολική υπέρταση» και εκείνης των νορμοτασικών ή των υπερτασικών. 41 Επίσης, διαπιστώθηκε ότι οι νεαροί άνδρες με «ψευδή συστολική υπέρταση» παρουσίαζαν υψηλότερη περιφερική και κεντρική συστολική πίεση, υψηλότερη διαστολική, διαφορική και μέση αρτηριακή πίεση, καθώς και υψηλότερη ενίσχυση διαφορικής πίεσης, σε σχέση με τους νορμοτασικούς. 41 Μάλιστα, όταν

6 182 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 3 οι ίδιοι μελετητές υπολόγισαν τον 20ετή κίνδυνο για στεφανιαία νόσο (Framingham risk score) με βάση τη διαστολική αρτηριακή πίεση φάνηκε ότι τα άτομα με «ψευδή συστολική υπέρταση» βρίσκονταν σε ενδιάμεσο κίνδυνο σε σχέση με τους νορμοτασικούς και τους υπερτασικούς. 41 Αν και η διαφορά αυτή δεν ήταν στατιστικά σημαντική σε σχέση με τους νορμοτασικούς, το εύρημα αυτό μπορεί να υποδηλώνει ότι βρίσκονται σε υψηλότερο κίνδυνο να αναπτύξουν υπέρταση και στεφανιαία νόσο στη μετέπειτα ζωή τους. 41 Η αξιολόγηση της μεμονωμένης συστολικής υ- πέρτασης, η οποία αποτελεί τον συχνότερο φαινότυπο αυξημένης αρτηριακής πίεσης στις νεαρές η- λικίες (κυρίως στους άνδρες) 16,42 αλλά και στους ηλικιωμένους άνω των 60 ετών, 16,43 αποκτά επίσης ξεχωριστή σημασία με βάση την αξιολόγηση της ε- νίσχυσης της διαφορικής πίεσης. Πιο συγκεκριμένα, η εν λόγω κατάσταση στους ηλικιωμένους συνδέεται με αυξημένη αρτηριακή σκλήρυνση, αυξημένες ανακλάσεις κυμάτων με πρώιμη επιστροφή των ανακλώμενων κυμάτων και χαμηλότερη ενίσχυση της διαφορικής πίεσης, 16,44 και ως εκ τούτου χρειάζεται θεραπευτική αντιμετώπιση. Η συσχέτισή της με αυξημένη επίπτωση καρδιαγγειακών ε- πεισοδίων σε μη θεραπευόμενους ηλικιωμένους α- σθενείς με μεμονωμένη συστολική υπέρταση, καθώς και το σημαντικό όφελος από την παρέμβαση με αντιυπερτασική αγωγή έχει επιβεβαιωθεί από μεγάλες μακροχρόνιες μελέτες. 15,45-47 Αντίθετα, στους εφήβους και τους νεαρούς ενήλικες, ο υποκείμενος παθογενετικός μηχανισμός της μεμονωμένης συστολικής υπέρτασης είναι εντελώς διαφορετικός και η διαφορική πίεση της βραχιονίου δεν αποτελεί έγκυρο δείκτη καρδιαγγειακού κινδύνου, κυρίως λόγω της αυξημένης ενίσχυσης της διαφορικής πίεσης. 16,48 Έτσι, οι πρόσφατες κατευθυντήριες οδηγίες του 2013 αναφέρουν για πρώτη φορά τον όρο της περιφερικής (βραχιονίου) αρτηριακής πίεσης στις νεαρές ηλικίες και εκφράζουν διστακτικότητα όσον αφορά τη χρησιμότητα φαρμακευτικής παρέμβασης πέραν των αλλαγών στο τρόπο ζωής σε νεαρά άτομα με μεμονωμένη περιφερική συστολική υπέρταση, κυρίως λόγω έλλειψης δεδομένων. 14 Βέβαια, τα άτομα αυτά δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως «φυσιολογικός» πληθυσμός, αλλά μάλλον αντιπροσωπεύουν έναν ενδιάμεσο φαινότυπο, αφού τις περισσότερες φορές παρουσιάζουν υψηλότερη διαστολική αρτηριακή πίεση και υψηλότερη συστολική κεντρική πίεση σε σχέση με νορμοτασικά άτομα ίδιας ηλικίας. 1,14,16 Από τα παραπάνω γίνεται σαφές ότι τα άτομα αυτά θα πρέπει να παρακολουθούνται στενά με εφαρμογή μη φαρμακολογικών μέτρων για το ενδεχόμενο εξέλιξης σε ιδιοπαθή υπέρταση. συμπερασματα - ΠροοΠτικεσ Oι κεντρικές αρτηριακές πιέσεις αναμένεται να διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο τα επόμενα χρόνια στην αξιολόγηση του καρδιαγγειακού κινδύνου καθώς φαίνεται να σχετίζονται ισχυρότερα με τη βλάβη οργάνων-στόχων και να προβλέπουν καλύτερα τα καρδιαγγειακά επεισόδια συγκριτικά με την περιφερική αρτηριακή πίεση. Αρκετά ενδιαφέροντα είναι μάλιστα τα δεδομένα για τη διαφορετική φαρμακολογική ανταπόκριση που παρουσιάζουν στις διάφορες κατηγορίες αντιυπερτασικών φαρμάκων, η οποία, αν κατανοηθεί καλύτερα, ίσως οδηγήσει σε καταλληλότερες και αποτελεσματικότερες θεραπευτικές παρεμβάσεις. Ιδιαίτερα επιβοηθητικό είναι, επίσης, το γεγονός της συνεχούς βελτίωσης των τεχνικών μη επεμβατικής εκτίμησης των κεντρικών αιμοδυναμικών παραμέτρων. Αναφορικά με τα παιδιά και τους εφήβους, οι διαθέσιμες γνώσεις για τη σημασία των κεντρικών πιέσεων είναι ελάχιστες. Εντούτοις, το επιστημονικό ενδιαφέρον για αυτήν την ηλικία είναι έντονο καθώς οι νεαροί ενήλικες, λόγω των ι- διαίτερων ελαστικών ιδιοτήτων των αρτηριών τους, παρουσιάζουν μεγαλύτερη αναντιστοιχία μεταξύ των τιμών της κεντρικής και περιφερικής αρτηριακής πίεσης και αυτό φαίνεται να στερεί από την τελευταία μεγάλο μέρος της προγνωστικής της αξίας. Τυπικό παράδειγμα τέτοιας αναντιστοιχίας αποτελεί το φαινόμενο της μεμονωμένης συστολικής υπέρτασης η οποία αποτελεί τον συχνότερο φαινότυπο αυξημένης αρτηριακής πίεσης στις νεαρές ηλικίες. Η οντότητα αυτή παραμένει, εν πολλοίς, ανεξερεύνητη και ίσως αντιπροσωπεύει ενδιάμεσο φαινότυπο καρδιαγγειακού κινδύνου που ενδεχομένως χρήζει θεραπευτικής παρέμβασης. Επίσης, η έλλειψη δεδομένων για τις φυσιολογικές τιμές των δεικτών κεντρικής πίεσης στην εν λόγω ηλικία επιτείνει τη σύγχυση που επικρατεί για το θέμα αυτό. Ως εκ τούτου, είναι απαραίτητη η διεξαγωγή έρευνας ώστε να διαλευκανθούν οι σύνθετοι παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί διαμόρφωσης της κεντρικής αρτηριακής πίεσης στα παιδιά και τους εφήβους, να αναδειχθούν αξιόπιστες μέθοδοι αξιολόγησής της και να τεκμηριωθεί η κλινική σημασία της και η ενδεδειγμένη αντιμετώπιση.

7 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, Summary Ntineri A, Kollias A, Achimastos A, Stergiou G.S. Assessment of peripheral and central blood pressure in children, adolescents and young adults: Evidence and research questions. Arterial Hypertension 2013; 22: The knowledge that the blood pressure (BP) varies along the arterial tree due to pulse pressure amplification, together with the fact that the central (aortic) pressure can be estimated non-invasively and is more strongly associated with target-organ damage and cardiovascular events than brachial BP, have rendered the central hemodynamic indices attractive tools in clinical research and practice. The evaluation of central BP appears to be crucial in the case of the isolated systolic hypertension in children and adoles cents. The latter is the most common hypertension phenotype in the young individuals and associated with different pathophysiological mechanisms than in the elderly. Isolated systolic hypertension in the elderly is attributed to increased arterial stiffness and is associated with high cardiovascular risk, whereas in adolescents and young adults it might be associated with increased pulse pressure amplification due to the elastic properties of the arterial tree and is chara cterized by elevated brachial BP and normal central BP ( spurious systolic hypertension ). The prognostic significance of the latter phenomenon is unknown and in the 2013 guidelines of the European Society of Hyper tension uncertainty was expressed on the opti mal management of such cases. The present review aims to present the current evidence and the research questions regarding the central BP evaluation in children and adolescents. βιβλιογραφια 1. Avolio AP, Van Bortel LM, Boutouyrie P, et al. Role of pulse pressure amplification in arterial hypertension: experts' opinion and review of the data. Hypertension 2009; 54: Vlachopoulos C, Aznaouridis K, O Rourke MF, Safar ME, Baou K, Stefanadis C. Prediction of cardiovascular events and all-cause mortality with central haemo - dynamics: A systematic review and meta-analysis. Eur Heart J 2010, 31: Roman MJ, Devereux RB, Kizer JR, et al. Central pressure more strongly relates to vascular disease and outcome than does brachial pressure: the Strong Heart Study. Hypertension 2007; 50: Protogerou AD, Papaioannou TG, Blacher J, Papamichael CM, Lekakis JP, Safar ME. Central blood pressures: do we need them in the management of cardiovascular disease? Is it a feasible therapeutic target? J Hypertens 2007; 25: Din-Dzietham R, Liu Y, Bielo MV, Shamsa F. High blood pressure trends in children and adolescents in national surveys, 1963 to Circulation 2007; 116: Lurbe E, Cifkova R, Cruickshank JK, et al. European So - ciety of Hypertension. Management of high blood pres - sure in children and adolescents: recommendations of the European Society of Hypertension. J Hypertens 2009; 27: Chen X, Wang Y. Tracking of blood pressure from child - hood to adulthood: a systematic review and meta-re - gres sion analysis. Circulation 2008; 117: Kollias A, Pantsiotou K, Karpettas N, Roussias L, Stergiou GS. Tracking of blood pressure from childhood to ado - les cence in a Greek cohort. Eur J Public Health 2012; 22: Bao W, Threefoot SA, Srinivasan SR, Berenson GS. Es sential hypertension predicted by tracking of elevated blood pressure from childhood to adulthood: the Bogalusa Heart Study. Am J Hypertens 1995; 8: Karpettas N, Kollias A, Vazeou A, Stergiou GS. Office, ambulatory and home blood pressure measurement in children and adolescents. Expert Rev Cardiovasc Ther 2010; 8: Karpettas N, Nasothimiou E, Kollias A, Vazeou A, Stergiou GS. Ambulatory and home blood pressure monitoring in children and adolescents: diagnosis of hypertension and assessment of target-organ damage. Hypertens Res 2013; 36: Stergiou GS, Karpettas N, Panagiotakos DB, Vazeou A. Comparison of office, ambulatory and home blood pressure in children and adolescents on the basis of normalcy tables. J Hum Hypertens 2011; 25: Krzesinski JM, Saint-Remy A. Spurious systolic hyper - tension in youth: what does it really mean in clinical practice? J Hypertens 2006; 24: Mancia G, Fagard R, Narkiewicz K, et al. Task Force Mem - bers: 2013 ESH/ESC Guidelines for the manage ment of arterial hypertension: The Task Force for the mana - gement of arterial hypertension of the European Society of Hypertension (ESH) and of the European Society of Cardiology (ESC). J Hypertens 2013; 31: O Rourke MF, Adji A. Guidelines on guidelines: focus on isolated systolic hypertension in youth. J Hypertens 2013; 31: Protogerou AD, Blacher J, Safar ME. Isolated systolic hypertension: 'to treat or not to treat' and the role of central haemodynamics. J Hypertens 2013; 31: McEniery CM, Yasmin, Hall IR, Qasem A, Wilkinson IB, Cockcroft JR. Normal vascular aging: differential effects on wave reflection and pulse wave velocity. The Anglo- Cardiff Collaborative Trial (ACCT). J Am Coll Cardiol 2005; 46: Gatzka CD, Kingwell BA, Cameron JD, et al. ANBO2

8 184 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 3 investigators. Gender differences in the timing of arterial wave reflection beyond differences in body height. Australian Comparative Outcome Trial of Angio tensin- Converting Enzyme Inhibitor- and Diuretic-Based Treatment of Hypertension in the Elderly. J Hypertens 2001; 19: Papaioannou TG, Moris D, Protogerou A, Stefanadis C. Central blood pressure: Non-invasive methods and technology for its estimation. Arch Hellen Med 2011; 28: Protogerou AD, Argyris A, Nasothimiou E, et al. Feasibility and reproducibility of noninvasive 24-h ambulatory aortic blood pressure monitoring with a brachial cuff-based oscillometric device. Am J Hypertens 2012; 25: Protogerou AD, Smulyan H, Safar ME. Closer to nonin - vasive out-of-office aortic blood pressure assess ment: a time to think and act. Hypertension 2011; 58: Agabiti-Rosei E, Mancia G, O Rourke MF, et al. Central blood pressure measurements and antihypertensive therapy. A consensus document. Hypertension 2007; 50: Boutouyrie P, Bussy C, Hayoz D, et al. Local pulse pressure and regression of arterial wall hypertrophy during longterm antihypertensive treatment. Circulation 2000; 101: Boutouyrie P, Bussy C, Lacolley P, Girerd X, Laloux B, Laurent S. Association between local pulse pressure, mean blood pressure, and large-artery remodeling. Circulation 1999; 100: Roman MJ, Ganau A, Saba PS, Pini R, Pickering T, Dever - aux R. Impact of arterial stiffening on left ventri cular structure. Hypertension 2000; 36: Jankowski P, Kawecka-Jaszcz K, Czarnecka D, et al. Aortic Blood Pressure and Survival Study Group. Pulsatile but not steady component of blood pressure predicts cardio - vascular events in coronary patients. Hyper tension 2008; 51: Neisius U, Bilo G, Taurino C, et al. Association of central and peripheral pulse pressure with intermediate cardio - vascular phenotypes. J Hypertens 2012; 30: Williams B, Lacy PS, Thom SM, et al. Differential impact of blood pressure-lowering drugs on central aortic pressure and clinical outcomes: principal results of the Conduit Artery Function Evaluation (CAFE) study. Circulation 2006; 113: Zhang Y, Li Y, Ding FH, Sheng CS, Huang QF, Wang JG. Car - diac structure and function in relation to central blood pres - sure components in Chinese. J Hypertens 2011; 29: Safar ME, Blacher J, Pannier B, et al. Central pulse pres - s ure and mortality in end-stage renal disease. Hyper - tension 2002; 39: Protogerou AD, Stergiou GS, Vlachopoulos C, Blacher J, Achimastos A. The effect of antihypertensive drugs on central blood pressure beyond peripheral blood pres - sure. Part II: Evidence for specific class-effects of antihypertensive drugs on pressure amplification. Curr Pharm Des 2009; 15: de Luca N, Asmar RG, London GM, O Rourke MF, Safar ME. REASON Project Investigators. Selective re duction of cardiac mass and central blood pressure on low-dose combination perindopril/indapamide in hyper tensive subjects. J Hypertens 2004; 22: Muntner P, He J, Cutler JA, Wildman RP, Whelton PK. Trends in blood pressure among children and adoles - cents. JAMA 2004; 291: Kollias A, Antonodimitrakis P, Grammatikos E, Chatzi - antonakis N, Grammatikos EE, Stergiou GS. Trends in high blood pressure prevalence in Greek adolescents. J Hum Hypertens 2009; 23: Kollias A, Skliros E, Stergiou GS, Leotsakos N, Saridi M, Garifallos D. Obesity and associated cardiovascular risk factors among schoolchildren in Greece: a crosssectional study and review of the literature. J Pediatr Endocrinol Metab 2011; 24: Torrance B, McGuire KA, Lewanczuk R, McGavock J. Overweight, physical activity and high blood pressure in children: a review of the literature. Vasc Health Risk Manag 2007; 3: Segers P, Mahieu D, Kips J, et al. On behalf of the Asklepios investigators. Amplification of the pressure pulse in the upper limb in healthy, middle-aged men and women. Hypertension 2009; 54: O'Rourke MF, Vlachopoulos C, Graham RM. Spurious systolic hypertension in youth. Vasc Med 2000; 5: Mahmud A, Feely J. Spurious systolic hypertension of youth: fit young men with elastic arteries. Am J Hyper - tens 2003; 16: McEniery CM, Yasmin, Wallace S, et al. ENIGMA Study Investigators. Increased stroke volume and aortic stif - fness contribute to isolated systolic hypertension in young adults. Hypertension 2005; 46: Hulsen HT, Nijdam ME, Bos WJ, et al. Spurious systolic hypertension in young adults; prevalence of high bra - chial systolic blood pressure and low central pres sure and its determinants. J Hypertens 2006; 24: Grebla RC, Rodriguez CJ, Borrell LN, Pickering TG. Prevalence and determinants of isolated systolic hyper - tension among young adults: the US Natio - nal Health And Nutrition Examination Survey. J Hyper tens 2010; 28: Franklin SS, Milagros JJ, Wong ND, L Italien GJ, Lapuerta P. Predominance of isolated systolic hypertension among middle-aged and elderly US hypertensives: ana lysis based on National Health and Nutrition Exa mination Survey (NHANES III). Hypertension 2001; 37: Wallace SM, Yasmin, McEniery CM, et al. Isolated systolic hypertension is characterized by increased aortic stif - fness and endothelial dysfunction. Hypertension 2007; 50: SHEP Cooperative Research Group. Prevention of stroke by antihypertensive drug treatment in older persons

9 Αρτηριακή Υπέρταση, 22, with isolated systolic hypertension. Final results of the Systolic Hypertension in the Elderly Program (SHEP). JAMA 1991; 265: Staessen JA, Fagard R, Thijs L, et al. Randomised doubleblind comparison of placebo and active treatment for older patients with isolated systolic hypertension. The Systolic Hypertension in Europe (Syst-Eur) Trial Investigators. Lancet 1997; 350: Liu L, Wang JG, Gong L, Liu G, Staessen JA. Comparison of active treatment and placebo in older Chinese patients with isolated systolic hypertension. Systolic Hypertension in China (Syst-China) Collaborative Group. J Hypertens 1998; 16: Wilkinson IB, Franklin SS, Hall IR, Tyrrell S, Cockcroft JR. Pres - sure amplification explains why pulse pressure is unre lated to risk in young subjects. Hypertension 2001; 38:

Υπέρταση και όργανα-στόχος. Οι βλάβες, η διάγνωση, η θεραπεία: «ΑΡΤΗΡΙΕΣ»

Υπέρταση και όργανα-στόχος. Οι βλάβες, η διάγνωση, η θεραπεία: «ΑΡΤΗΡΙΕΣ» Υπέρταση και όργανα-στόχος. Οι βλάβες, η διάγνωση, η θεραπεία: «ΑΡΤΗΡΙΕΣ» Α. Πρωτογέρου Παθολόγος, Επιστημονικός Συνεργάτης Κέντρου Υπέρτασης, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής Ancient era Όργανα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΙ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝ ΥΝΟΣ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΙ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝ ΥΝΟΣ 1 ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΙ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝ ΥΝΟΣ Απόστολος. Αχείµαστος Αναπλ. Καθηγητής Παθολογίας ιευθυντής Γ Παθολογικής Κλινικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Νοσοκοµείο Σωτηρία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Επιδηµιολογικές µελέτες

Διαβάστε περισσότερα

Αρτηριακή Υπέρταση. V Kotsis 2011 Ιατρείο Υπέρτασης-24ωρης καταγραφής ΑΠ, Γ Παθολογική Πανεπιστηµιακή Κλινική, Νοσ. Παπαγεωργίου

Αρτηριακή Υπέρταση. V Kotsis 2011 Ιατρείο Υπέρτασης-24ωρης καταγραφής ΑΠ, Γ Παθολογική Πανεπιστηµιακή Κλινική, Νοσ. Παπαγεωργίου Αρτηριακή Υπέρταση V Kotsis 2011 Ιατρείο Υπέρτασης-24ωρης καταγραφής ΑΠ, Γ Παθολογική Πανεπιστηµιακή Κλινική, Νοσ. Παπαγεωργίου V Kotsis 2008 Ιατρείο Υπέρτασης-24ωρης καταγραφής ΑΠ, Γ Παθολογική Πανεπιστηµιακή

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση και Αξιολόγηση της Αρτηριακής Υπέρτασης στο. Ευθυµία Νασοθύµιου MD, MSc Παθολόγος, Επιστηµονικός Συνεργάτης. Σπίτι

Μέτρηση και Αξιολόγηση της Αρτηριακής Υπέρτασης στο. Ευθυµία Νασοθύµιου MD, MSc Παθολόγος, Επιστηµονικός Συνεργάτης. Σπίτι Μέτρηση και Αξιολόγηση της Αρτηριακής Υπέρτασης στο Ευθυµία Νασοθύµιου MD, MSc Παθολόγος, Επιστηµονικός Συνεργάτης Σπίτι Κέντρο Υπέρτασης, Γ Πανεπιστηµιακή Παθολογική Κλινική, ΝΝΘΑ Η Σωτηρία, Αθήνα Γιατί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ.

ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ. ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ. ΠΩΣ ΜΕΤΡΑΤΑΙ ΚΑΙ ΠΩΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΤΣΕΚΟΥΡΑ ΔΩΡΟΘΕΑ «ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ» ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ (ABI) Σφυροβραχιόνιος δείκτης=ankle-brachial Index (ABI) Ο λόγος της συστολικής

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Υπέρταση Υπερχοληστερολαιμία Χρόνια Κατάθλιψη Φαρμακοληψία Ελένη-Μαρία Παπατέστα, Iατρός Επιστημονική Συνεργάτις Ελληνικού Ιδρύματος

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρταση. Είναι η πίεσή σας καλά ρυθμισμένη;

Υπέρταση. Είναι η πίεσή σας καλά ρυθμισμένη; Υπέρταση 180 100 Είναι η πίεσή σας καλά ρυθμισμένη; "Aυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή

Διαβάστε περισσότερα

Η επίδραση των αντιυπερτασικών φαρμάκων στο φαινόμενο της «ενίσχυσης της πίεσης παλμού» * Μέρος 1 ο : Φυσιολογία Παθοφυσιολογία Νιτρώδη

Η επίδραση των αντιυπερτασικών φαρμάκων στο φαινόμενο της «ενίσχυσης της πίεσης παλμού» * Μέρος 1 ο : Φυσιολογία Παθοφυσιολογία Νιτρώδη Αρτηριακή Υπέρταση, 21, 1-3: 11-20, 2012 ανασκoπηση Η επίδραση των αντιυπερτασικών φαρμάκων στο φαινόμενο της «ενίσχυσης της πίεσης παλμού» * Μέρος 1 ο : Φυσιολογία Παθοφυσιολογία Νιτρώδη Δ. Βραχάτης 1

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις. συνάντηση

Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις. συνάντηση Ομιλίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια-επιστημονικές συναντήσεις Τίτλος Reverse white coat effect Clinic and ambulatory blood pressure in acute stroke Αρτηριακή υπέρταση και νόσος των καρωτίδων Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ Dr. ΜΕΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, PhD ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ - ΑΓΓΕΙΟΛΟΓΟΣ Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Στρατιωτικός Ιατρός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ

ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ, ΣΚΟΠΟΣ Η αρτηριακή υπέρταση αποτελεί ένα γνωστό παράγοντα κινδύνου για στεφανιαία νόσο. Η αποδεκτή τιμή της αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Καρδιά

Μεταβολικό Σύνδρομο και Καρδιά Μεταβολικό Σύνδρομο και Καρδιά Β. ΚΩΤΣΗΣ MD, Ph.D, FESH ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΘΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ-24ΩΡΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ Γ ΠΑΘOΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΠΘ ΓΝΘ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Διάγνωση του

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα:

Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα: Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Ζαφειρίδης Ανδρέας, Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρηρωτής

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία MD, PhD Medical School, King s College University of London Νεφραγγειακή νόσος Safian RD,NEJM,2001 Αιτίες στένωσης

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΑΣ Επιστημονική Ένωση Καρδιαγγειακής Απεικόνισης Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία της αρτηριακής υπέρτασης: ο ρόλος της Μεσογειακής Δίαιτας

Επιδημιολογία της αρτηριακής υπέρτασης: ο ρόλος της Μεσογειακής Δίαιτας Επιδημιολογία της αρτηριακής υπέρτασης: ο ρόλος της Μεσογειακής Δίαιτας Δημοσθένης Β. Παναγιωτάκος, DrMedSci, FESC Αναπλ. Καθηγητής Βιοστατιστικής & Επιδημιολογίας Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Η υπέρταση ως

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.)

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.) ΥΠΕΡΤΑΣΗ Η καρδιά προωθεί το αίμα στον οργανισμό μέσω των αρτηριών, με αποτέλεσμα οι αρτηρίες να βρίσκονται υπό πίεση. Η πίεση αυξάνει όταν είμαστε αναστατωμένοι, όταν τρομάζουμε, όταν καταβάλουμε κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ

ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Β. ΚΩΤΣΗΣ MD, Ph.D, FESH ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ-24ΩΡΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ, Hypertension Excellence Centre of the European

Διαβάστε περισσότερα

Η Σημασία της Συνεχούς Μέτρησης της Αρτηριακής Πίεσης στην Αξιολόγηση των Οργάνων Στόχων

Η Σημασία της Συνεχούς Μέτρησης της Αρτηριακής Πίεσης στην Αξιολόγηση των Οργάνων Στόχων Η Σημασία της Συνεχούς Μέτρησης της Αρτηριακής Πίεσης στην Αξιολόγηση των Οργάνων Στόχων Β. ΚΩΤΣΗΣ MD, Ph.D, FESH ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΘΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ-24ΩΡΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας LDL-C : μείζων παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου Μετα-ανάλυση 61 προοπτικών μελετών παρατήρησης σε υγιείς ενήλικες (n=892.237) Lancet

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικο Σεμινα ριο: Υπε ρταση και βλα βη οργα νων στο χων - Αρτηριακη σκλη ρυνση

Εκπαιδευτικο Σεμινα ριο: Υπε ρταση και βλα βη οργα νων στο χων - Αρτηριακη σκλη ρυνση Αθανάσιος Πρωτογέρου Εργαστήριο Καρδιαγγειακής Έρευνας & Υπερτασικό Κέντρο, 1 η Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, ΓΝΑ «Λαϊκό» Ιατρική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εκπαιδευτικο Σεμινα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΚΤΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ

ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΚΤΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΚΤΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΠΕΤΡΟΣ Γ. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ 7 ον ΙΚΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ 12/02/11 ΩΚΚ Μετρήσεις της αρτηριακής πίεσης Μέτρηση

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση των διαστημάτων μεταξύ των συνεδριών αιμοκάθαρσης στο κύμα ανάκλασης και την αρτηριακή σκληρία σε χρονίως αιμοκαθαιρόμενους ασθενείς

Επίδραση των διαστημάτων μεταξύ των συνεδριών αιμοκάθαρσης στο κύμα ανάκλασης και την αρτηριακή σκληρία σε χρονίως αιμοκαθαιρόμενους ασθενείς Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 2: 141-151, 2013 πρωτoτυπη εργασια Επίδραση των διαστημάτων μεταξύ των συνεδριών αιμοκάθαρσης στο κύμα ανάκλασης και την αρτηριακή σκληρία σε χρονίως αιμοκαθαιρόμενους ασθενείς

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική σημασία της αρτηριακής σκληρίας

Κλινική σημασία της αρτηριακής σκληρίας Σεμινάριο Ομάδων Εργασίας ΕΚΕ, Φεβρουάριος 2010 Ομάδα Εργασίας Αορτής και Περιφερικών Αγγείων Κλινική σημασία της αρτηριακής σκληρίας Νικόλαος Αλεξόπουλος, Καρδιολόγος Σισμανόγλειο ΓΝΑ Γιατί μας ενδιαφέρει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΣΚΛΗΡΙΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΣΚΛΗΡΙΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΣΚΛΗΡΙΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Σπυρίδωνας Μαντζανίκας 1, Μαρία Αγαπίου 1, Ελένη Τριανταφυλλίδη 2, Χαρίλαος Κούτης 3, Ιωάννης Λεκάκης 4 1 RN, Γ.Ν. Αθηνών «Ιπποκράτειο» 2

Διαβάστε περισσότερα

Η επίδραση των αντιυπερτασικών φαρμάκων στην αρτηριακή σκληρία και την κεντρική αιμοδυναμική

Η επίδραση των αντιυπερτασικών φαρμάκων στην αρτηριακή σκληρία και την κεντρική αιμοδυναμική Αρτηριακή Υπέρταση, 22, 3: 193-203, 2013 ανασκoπηση Η επίδραση των αντιυπερτασικών φαρμάκων στην αρτηριακή σκληρία και την κεντρική αιμοδυναμική Θ. Γκιουρτζής 1 Α. Δημακοπούλου 1 Κ. Αβρανάς 1 Κ. Ιμπριάλος

Διαβάστε περισσότερα

Πώς ρυθμίζεται η πίεση στον οργανισμό μας, με ποιο μηχανισμό;

Πώς ρυθμίζεται η πίεση στον οργανισμό μας, με ποιο μηχανισμό; Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

Κεντρικές αρτηριακές πιέσεις Μέθοδοι και τεχνολογίες για τη μη επεμβατική εκτίμησή τους

Κεντρικές αρτηριακές πιέσεις Μέθοδοι και τεχνολογίες για τη μη επεμβατική εκτίμησή τους ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ REVIEW ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2011, 28(3):351-364 Κεντρικές αρτηριακές πιέσεις Μέθοδοι και τεχνολογίες για τη μη επεμβατική εκτίμησή τους Η υπέρταση αποτελεί έναν από τους βασικότερους παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΟΥΣ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ. Τηλέμαχος Α. Τσίτσιος Νεφρολογικό τμήμα ΓΝ Κομοτηνής

ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΟΥΣ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ. Τηλέμαχος Α. Τσίτσιος Νεφρολογικό τμήμα ΓΝ Κομοτηνής ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΟΥΣ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ Τηλέμαχος Α. Τσίτσιος Νεφρολογικό τμήμα ΓΝ Κομοτηνής Αύξηση του πληθυσμού ηλικίας >65 ετών JNCV, Arch Intern Med 1993 Ηλικιακή κατανομή των υπερτασικών στον πληθυσμό των ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ 9 Μεταβολικό Σύνδρομο Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα Εισαγωγή Το Μεταβολικό Σύνδρομο (ΜΣ) αποτελεί ένα οργανικό σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από την

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αθανάσιος Καπετανόπουλος Καπετανόπουλος, FACC, FESC, FSCAI Επεμβατικός Καρδιολόγος, EUROMEDICA, Γενική Κλινική Θεσσαλονίκης Συχνότητα συνδυασμένης

Διαβάστε περισσότερα

Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος

Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία νόσος Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας ΓΝΑ Ιπποκράτειο Υπεύθυνος Μονάδας Υπέρτασης Στυτική δυσλειτουργία και Στεφανιαία Νόσος Σχέση με τη ΣΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ. «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΜSc Εργαστήριο Ιατρικής της Άθλησης Α.Π.Θ. Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης και υπέρταση

Σακχαρώδης Διαβήτης και υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης και υπέρταση Β. ΚΩΤΣΗΣ MD, Ph.D, FESH ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ-24ΩΡΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ European Society Hypertension Center of Excellence Γ ΠΑΘOΛΟΓΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ»

ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ» 11 0 Πανελλήνιο Συνέδριο Υπέρτασης ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ» Α. Κασιακόγιας, Κ. Τσιούφης, Κ. Θωμόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη;

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; Α.Μπουγας, Β.Τερπος, Δ.Γκολιδακης, Χ.Παπαδοπουλος, Χ.Κυρπιζιδης, ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ Κλινικές εφαρμογές 4 Αιμοδυναμική μελέτη Doppler 1. Αγγεία κοιλιάς 2. Περιφερικά αγγεία Κ. Χατζημιχαήλ Υπερηχοτομογραφία Μορφολογική μελέτη Αιμοδυναμική μελέτη Doppler

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική Έρευνα Συσχετίσεις Μεταξύ Αρτηριακής Πίεσης και Πάχους Έσω-Μέσου Χιτώνα των Καρωτίδων σε Παιδιά και Εφήβους: Ο Ρόλος της Παχυσαρκίας

Κλινική Έρευνα Συσχετίσεις Μεταξύ Αρτηριακής Πίεσης και Πάχους Έσω-Μέσου Χιτώνα των Καρωτίδων σε Παιδιά και Εφήβους: Ο Ρόλος της Παχυσαρκίας Κλινική Έρευνα Συσχετίσεις Μεταξύ Αρτηριακής Πίεσης και Πάχους Έσω-Μέσου Χιτώνα των Καρωτίδων σε Παιδιά και Εφήβους: Ο Ρόλος της Παχυσαρκίας Στέλλα Σταμπουλή 1,2, Βασίλειος Κώτσης 2, Χριστίνα Καραγιάννη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ Αρτηριακή Υπέρταση είναι η επίμονη αύξηση της αρτηριακής πίεσης πάνω από τα φυσιολογικά όρια και ενώ το άτομο βρίσκεται σε ηρεμία, συστολική πάνω από 150 mmhg και διαστολική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs Π. Τσατραφύλλιας, Δ. Θεοδωράκης, Ευδοξία Μπουτμπάρα, Δήμητρα Κεσίδου, Θ. Γεωργιάδης, Σ. Παραστατίδης, Γεωργία Θεοδωροπούλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ.

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. 14 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Κ. ΤΣΙΟΥΦΗΣ, Α. ΜΑΝΩΛΗΣ, Ι. ΖΑΡΙΦΗΣ, Ε. ΚΑΛΛΙΣΤΡΑΤΟΣ, Β. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ, Α. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Σπυρομήτρος Γ. Λαγός Ι. Μπαλτούμας Κ. Κυπαρρίση Χ. Μαλλιάρα Μ. ΓΝ Κατερίνης, Καρδιολογική κλινική.

Σπυρομήτρος Γ. Λαγός Ι. Μπαλτούμας Κ. Κυπαρρίση Χ. Μαλλιάρα Μ. ΓΝ Κατερίνης, Καρδιολογική κλινική. Η χρησιμότητα του TDI TEI INDEX στην εκτίμηση της λειτουργικότητας της αριστεράς κοιλίας σε χρόνια αιμοκαθαιρόμενους ασθενείς. Συγκριτική μελέτη πριν και μετά την αιμοκάθαρση. Σπυρομήτρος Γ. Λαγός Ι. Μπαλτούμας

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΦΡΑΓΓΕΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ

ΝΕΦΡΑΓΓΕΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΝΕΦΡΑΓΓΕΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΠΕΤΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης ΑΙΤΙΑ ΣΤΕΝΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ Αθηρωμάτωση (75%-90%) Ινομυική δυσπλασία (10-15%) Διαχωρισμός

Διαβάστε περισσότερα

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Ελάττωση θνησιμότητας κατά 33% 1. Αυξημένη υπόνοια 2. Αυξημένος αριθμός εξετάσεων 3. Προφύλαξη σε ασθενείς υψηλού κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ.

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ. Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ. Καφαντάρης Ι., Μεϊμέτη Ε., Δόνου Α., Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

πρωτoτυπη εργασια Τμήμα Νεφρολογίας και Υπέρτασης, Α Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ., Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ, Θεσσαλονίκη Αρτηριακή Υπέρταση, 21, 1-3: 71-80, 2012

πρωτoτυπη εργασια Τμήμα Νεφρολογίας και Υπέρτασης, Α Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ., Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ, Θεσσαλονίκη Αρτηριακή Υπέρταση, 21, 1-3: 71-80, 2012 Αρτηριακή Υπέρταση, 21, 1-3: 71-80, 2012 πρωτoτυπη εργασια Η αιμοκάθαρση μειώνει το κύμα ανάκλασης, αλλά όχι την ταχύτητα του σφυγμικού κύματος στην αορτή και τη βραχιόνιο αρτηρία, σε ασθενείς με χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις 267 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις Χ. Βέρρας 1, Α. Μελιδώνης 2 1 Τμήμα Γενικής Ιατρικής και 2 Α Παθολογική Κλινική &

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ.

Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ. Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ. Τούσουλης* *A Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Ιπποκράτειο Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Κάρμεν Τασιοπούλου. Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ

YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Κάρμεν Τασιοπούλου. Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Κάρμεν Τασιοπούλου Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ Παχυσαρκία: Τάσεις Η παχυσαρκία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση νόσων αρτηριών κάτω άκρων Μ. Γ. Περούλης MD, MSc, PhD Επικ. Επιµελητής Αγγειοχειρουργικής Πανεπιστηµιακού Γενικού Νοσοκοµείου Ιωαννίνων

Αντιμετώπιση νόσων αρτηριών κάτω άκρων Μ. Γ. Περούλης MD, MSc, PhD Επικ. Επιµελητής Αγγειοχειρουργικής Πανεπιστηµιακού Γενικού Νοσοκοµείου Ιωαννίνων Περιφερικά αγγεία Ενδιαφέροντα περιστατικά Αντιμετώπιση νόσων αρτηριών κάτω άκρων Μ. Γ. Περούλης MD, MSc, PhD Επικ. Επιµελητής Αγγειοχειρουργικής Πανεπιστηµιακού Γενικού Νοσοκοµείου Ιωαννίνων Η Περιφερική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ

ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΜΩΝ ΣΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ Δρ. Παντελής Α. Σαραφίδης Α Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ. Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στόχοι αντιυπερτασικής αγωγής σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος

Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος Χαράλαμπος Γ. Πλατής (Διοικητής Πρόεδρος ΔΣ ΓΝ Σύρου) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΟΜΑΔΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Θεσσαλονίκη, 18-20 Φεβρουαρίου 2010 1 Εργασιακό stress

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Φαρµακολογική αξιολόγηση της επίδρασης ελληνικών οινοποιητικών προϊόντων στο καρδιαγγειακό σύστηµα ασθενών µε στεφανιαία νόσο.

Φαρµακολογική αξιολόγηση της επίδρασης ελληνικών οινοποιητικών προϊόντων στο καρδιαγγειακό σύστηµα ασθενών µε στεφανιαία νόσο. Φαρµακολογική αξιολόγηση της επίδρασης ελληνικών οινοποιητικών προϊόντων στο καρδιαγγειακό σύστηµα ασθενών µε στεφανιαία νόσο. Iωάννα Ανδρεάδου Τοµέας Φαρµακευτικής Χηµείας, Τµήµα Φαρµακευτικής, ΕΚΠΑ,

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Θωµόπουλος Καρδιολόγος 08/03/2012

Κ. Θωµόπουλος Καρδιολόγος 08/03/2012 Κ. Θωµόπουλος Καρδιολόγος 08/03/2012 Apnea ιακοπή ροής αέρα > 10 sec. Hypopnea Μείωση ροής αέρα

Διαβάστε περισσότερα

παράκαμψη κατά Roux-en-Y σε 4 ασθενείς με κρανιοφαρυγγίωμα

παράκαμψη κατά Roux-en-Y σε 4 ασθενείς με κρανιοφαρυγγίωμα παράκαμψη κατά Roux-en-Y 1 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 2 ΓΝΑ «ΛΑΪΚΟ», Αθήνα, 3 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 4Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 5 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris,

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιμετώπιση της Υπέρτασης της Διεθνούς Εταιρείας Υπέρτασης και της Αμερικανικής Εταιρείας Υπέρτασης ISH/ASH

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιμετώπιση της Υπέρτασης της Διεθνούς Εταιρείας Υπέρτασης και της Αμερικανικής Εταιρείας Υπέρτασης ISH/ASH 196 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιμετώπιση της Υπέρτασης της Διεθνούς Εταιρείας Υπέρτασης και της Αμερικανικής Εταιρείας Υπέρτασης ISH/ASH Σ. Αντωνόπουλος, Π. Μιστυλής

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βιοϊατρική Τεχνολογία και Ανάλυση Ιατρικών Σημάτων

Εισαγωγή στη Βιοϊατρική Τεχνολογία και Ανάλυση Ιατρικών Σημάτων Εισαγωγή στη Βιοϊατρική Τεχνολογία και Ανάλυση Ιατρικών Σημάτων Πίεση Αίματος Εργαστήριο Βιοϊατρικής Τεχνολογίας 1 Το Κυκλοφορικό Σύστημα Μηχανισμός μεταφοράς ουσιών στο ανθρώπινο σώμα Σύστημα κοιλοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Παναγιώτης Κόκκορης Ενδοκρινολόγος- ιαβητολόγος Επιµελητής Ενδοκρινολογικής Κλινικής του 251 Γενικού Νοσοκοµείου Αεροπορίας ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Η παχυσαρκία είναι µια πολύ συνηθισµένη κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Παλέτας. Μη Φαρµακευτικές Παρεµβάσεις στην υπέρταση. Παχυσαρκία και Υπέρταση. Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ

Κώστας Παλέτας. Μη Φαρµακευτικές Παρεµβάσεις στην υπέρταση. Παχυσαρκία και Υπέρταση. Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Μη Φαρµακευτικές Παρεµβάσεις στην υπέρταση Παχυσαρκία και Υπέρταση Κώστας Παλέτας Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ ιευθυντής Γ Παθολογικής Κλινικής ΑΠΘ Νοσοκοµείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης Ταξινόµηση Αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Κωνσταντινίδου Ελίζα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ραφαέλα Χριστοδούλου Α.Φ.Τ.: 2010335637 Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ NO CONFLICT OF INTEREST ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η πνευµονική υπέρταση είναι µια νοσολογική οντότητα που περιλαµβάνει µια ετερογενή οµάδα παθήσεων που χαρακτηρίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ 24o ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ, ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, EUROMEDICA

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

καταγραφή της αρτηριακής πίεσης

καταγραφή της αρτηριακής πίεσης 24ωρη καταγραφή της αρτηριακής πίεσης Β. ΚΩΤΣΗΣ MD, PhD Clinical Hypertension Specialist ESH ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ-24 24ΩΡΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ Γ ΠΑΘOΛΟΓΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αρρυθμιολογικά προβλήματα ασθενών με βαλβιδοπάθεια Γ. ΚΟΥΡΓΙΑΝΝΙΔΗΣ ΑΡΡΥΘΜΙΟΛΟΓΟΣ 251 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ

Αρρυθμιολογικά προβλήματα ασθενών με βαλβιδοπάθεια Γ. ΚΟΥΡΓΙΑΝΝΙΔΗΣ ΑΡΡΥΘΜΙΟΛΟΓΟΣ 251 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Αρρυθμιολογικά προβλήματα ασθενών με βαλβιδοπάθεια Γ. ΚΟΥΡΓΙΑΝΝΙΔΗΣ ΑΡΡΥΘΜΙΟΛΟΓΟΣ 251 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ 1.ΚΛΙΝΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ 2.ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΓΕΝΕΣΗΣ ΑΡΡΥΘΜΙΩΝ 3.ΑΟΡΤΙΚΗ/ΜΙΤΡΟΕΙΔΗΣ ΒΑΛΒΙΔΑ 1.ΥΠΕΡΚΟΙΛΙΑΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ Ι. Ιωαννίδης Παθολόγος Υπεύθυνος ιαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Γ.Ν.Ν.Ιωνίας«Αγία Όλγα» Προδιαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ. Φανή Παπουλίδου Νεφρολόγος ΓΝ Καβάλας

ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ. Φανή Παπουλίδου Νεφρολόγος ΓΝ Καβάλας ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ Φανή Παπουλίδου Νεφρολόγος ΓΝ Καβάλας 1 δισεκατομμύριο άτομα έχουν υπέρταση 1,56 δισεκατομμύρια άτομα θα έχουν υπέρταση το 2025 639 εκ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΛΟΛΑΚΑ ΜΑΡΙΑ ΔΙΕΥΘ. ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΓΕΝ. ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΡΓΟΥΣ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΛΟΛΑΚΑ ΜΑΡΙΑ ΔΙΕΥΘ. ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΓΕΝ. ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΡΓΟΥΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΛΟΛΑΚΑ ΜΑΡΙΑ ΔΙΕΥΘ. ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΓΕΝ. ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΡΓΟΥΣ ΟΡΙΣΜΟΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΟΡΙΖΕΤΑΙ ΩΣ Η ΑΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΕΙΝΟ(>140/90) ΠΟΥ ΘΕΤΕΙ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ ΣΕ ΑΥΞΗΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου»

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Αντιυπερτασικά & σεξ Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Υπέραταση & ED Η Υπέρταση αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για ED Feldman et al. J Urol

Διαβάστε περισσότερα

Γ.Βαλσαμάκης1,2, Ε.Λ.Κυριαζή2, Ε.Καπάνταης3, Γ.Μαστοράκος2

Γ.Βαλσαμάκης1,2, Ε.Λ.Κυριαζή2, Ε.Καπάνταης3, Γ.Μαστοράκος2 Γ.Βαλσαμάκης1,2, Ε.Λ.Κυριαζή2, Ε.Καπάνταης3, Γ.Μαστοράκος2 1Ιδιωτικό ιατρείο Παχυσαρκίας, Βριλήσσια 2Ενδοκρινολογική Μονάδα, Β Πανεπιστημιακή,Μαιευτική-Γυναικολογική κλινική, Αρεταίειο Νοσοκομείο, ΕΚΠΑ.

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονος τρόπος αντιμετώπισης της υπέρτασης

Σύγχρονος τρόπος αντιμετώπισης της υπέρτασης Σύγχρονος τρόπος αντιμετώπισης της υπέρτασης Αθανάσιος Μανώλης Υπεύθυνος Αντιυπερτασιακού Ιατρείου Τζάνειου Νοσοκομείου, Επίκ. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Βοστόνης, Αναπλ. Καθηγητής Καρδιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρταση στα παιδιά και τους εφήβους Διάγνωση, διερεύνηση και αντιμετώπιση Κείμενο συμφωνίας της Ελληνικής Εταιρείας Υπέρτασης

Υπέρταση στα παιδιά και τους εφήβους Διάγνωση, διερεύνηση και αντιμετώπιση Κείμενο συμφωνίας της Ελληνικής Εταιρείας Υπέρτασης SPECIAL ARTICLE ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2012, 29(1):116-127 Υπέρταση στα παιδιά και τους εφήβους Διάγνωση, διερεύνηση και αντιμετώπιση Κείμενο συμφωνίας της Ελληνικής Εταιρείας Υπέρτασης Η υπέρταση στα

Διαβάστε περισσότερα

«Νέες οδηγίες διάγνωσης & θεραπείες αρτηριακής υπέρτασης» Μανώλης Σ Καλλίστρατος,MD,PhD,FESC Hypertension Specialist of ESH

«Νέες οδηγίες διάγνωσης & θεραπείες αρτηριακής υπέρτασης» Μανώλης Σ Καλλίστρατος,MD,PhD,FESC Hypertension Specialist of ESH «Νέες οδηγίες διάγνωσης & θεραπείες αρτηριακής υπέρτασης» Μανώλης Σ Καλλίστρατος,MD,PhD,FESC Hypertension Specialist of ESH Καρδιολογική Κλινική Γ.Ν. Ασκληπιείο Βούλας Διαγνωστική προσέγγιση Μέτρηση της

Διαβάστε περισσότερα

Η αρτηριακή σκληρία ως παθοφυσιολογικός και προγνωστικός παράγοντας. στεφανιαίας νόσου σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο

Η αρτηριακή σκληρία ως παθοφυσιολογικός και προγνωστικός παράγοντας. στεφανιαίας νόσου σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο Η αρτηριακή σκληρία ως παθοφυσιολογικός και προγνωστικός παράγοντας στεφανιαίας νόσου σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο Ε. Κολλάρη, Μ. Γραμματίκη, Χ. Κουμαράς, E. Παπαδοπούλου, Ε. Γκαλιαγκούση, Α. Καραγιάννης

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση συνεχών μεταβλητών. Γεωργία Σαλαντή. Λέκτορας Εργαστήριο υγιεινής και Επιδημιολογίας

Ανάλυση συνεχών μεταβλητών. Γεωργία Σαλαντή. Λέκτορας Εργαστήριο υγιεινής και Επιδημιολογίας Συσχέτιση Παλινδρόμηση Ανάλυση συνεχών μεταβλητών Γεωργία Σαλαντή Λέκτορας Εργαστήριο υγιεινής και Επιδημιολογίας Περιεχόμενα Συσχέτιση μεταξύ δύο συνεχών μεταβλητών Παλινδρόμηση μεταξύ Μίας συνεχούς μεταβλητής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΣΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΡΕΟΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΣΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΡΕΟΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΙΑ Διαφάνεια 1 ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΣΗ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΡΕΟΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ Αρχείο Γραμματικόπουλου Κων/νου, MD, Ph.D. Καταγραφές με ψηφιακά ρεοκαρδιογραφικά συστήματα niccomo monitor και

Διαβάστε περισσότερα