Ποιες οικονομικές αρχές βρίσκονται πίσω από την ζήτηση Θεωρία Συμπεριφοράς του. Καταναλωτή. Θεωρία της Απόλυτης. Θεωρία της Τακτικής Ωφέλειας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ποιες οικονομικές αρχές βρίσκονται πίσω από την ζήτηση Θεωρία Συμπεριφοράς του. Καταναλωτή. Θεωρία της Απόλυτης. Θεωρία της Τακτικής Ωφέλειας"

Transcript

1

2 Ποιες οικονομικές αρχές βρίσκονται ; πίσω από την ζήτηση Θεωρία Συμπεριφοράς του Καταναλωτή Θεωρία της Τακτικής Ωφέλειας Θεωρία της Απόλυτης Ωφέλειας Θεωρία των Επιλογών

3 Θεωρία των επιλογών Οικουμενικό Σύνολο π.χ. S = { a, b, c, d, e, f} (Το σύνολο των επιλογών) Εφικτό Σύνολο Μη Εφικτό Σύνολο π.χ. A = { abc,, } A = { def,, } ισχύει A S A S A A = S A A = Α και Α Γνήσια υποσύνολα Α και Α ξένα υποσύνολα

4 Η επιλογή γίνεται μεταξύ των στοιχείων του Α Η επιλογή προϋποθέτει διάταξη κατά σειρά προτίμησης Όταν κάθε στοιχείο του εφικτού συνόλου κατέχει μια και μοναδική θέση στη σειρά προτίμησης Γνήσια (Ισχυρή) ιάταξη π.χ. a P b, a P c, b P c Αξίωμα Ορθολογικότητας Επιλογή του 1ου στην διάταξη. Από το σύνολο των διαθέσιμων λύσεων, ο άνθρωπος επιλέγει πάντα την καλύτερη δυνατή.

5 Η έννοια της αδιαφορίας Παράδειγμα A = { abcyz,,,,, } όπου όμως P y y P z P z a b y c z ιάταξη που επιτρέπει παρουσία αδιαφοριάς ονομάζεται Μη Γνήσια ιάταξη = { a } { b y} { c z} 1, = 2, = 3, Το εφικτό σύνολο διαιρείται σε Υποσύνολα αδιαφορίας 1 Ρ Ι 2 2 Ρ Ι 3 1 Ρ Ι 3 (επαγόμενη γνήσια διάταξη) Η επιλογή στοιχείων σε ένα υποσύνολο αδιαφορίας γίνεται με τυχαίο τρόπο

6 Προϋποθέσεις συνεπούς διάταξης και ορθολογικής επιλογής Συνέπεια Αν a P b ποτέ b P a Μεταβατικότητα Αν a P b και b P c a P c

7

8 Οι επιλογές του καταναλωτή Υποθέσεις: ύο αγαθά (π.χ. ΧκαιΥ) Οι ποσότητες των αγαθών είναι τελείως διαιρετές Υ A A, B, C έσμες Αγαθών (Στοιχεία του Οικουμενικού Συνόλου) B C Χώρος Αγαθών (Οικουμενικό Σύνολο) Χ Στόχος του καταναλωτή Η επιλογή μιας δέσμης στο χώρο των αγαθών

9 Αξιώματα συμπεριφοράς του καταναλωτή Ορθολογική Επιλογή Προϋποθέτει κατάταξη με Συνέπεια όλων των δεσμών Συνάρτηση Προτιμήσεων Η κατάταξη αυτή ονομάζεται συνάρτηση προτιμήσεων. Ο καταναλωτής έχει πλήρη γνώση της συνάρτησης που αντιπροσωπεύει τις προτιμήσεις του (συνάρτηση προτιμήσεων)

10 Σχέσεις προτίμησης Αν συγκρίνουμε δύο διαφορετικούς καταναλωτικούς συνδυασμούς, a και b τότε ο καταναλωτής μπορεί να τους κατατάξει ως προς την επιθυμητότητα τους και να δηλώσει: ισχυρή προτίμηση: ο a είναι προτιμότερος από τον b. ασθενή προτίμηση: ο a είναι τουλάχιστον το ίδιο προτιμώμενος με τον b. αδιαφορία: ο a είναι ακριβώς το ίδιο προτιμώμενος με τον b. a a a Τα σύμβολα που χρησιμοποιούμε για να δηλώσουμε τις σχέσεις είναι: f f ~ b b b Ο καταναλωτής προτιμάει ισχυρώς τον a από τον b Ο καταναλωτής προτιμάει ασθενώς τον a από τον b Ο καταναλωτής είναι αδιάφορος μεταξύ του a και του b

11 Σχέσεις προτίμησης Οι σχέσεις αυτές συνδέονται μεταξύ τους: afb και bf a τ ότε a ~ b afb αλλά ξέρουμε ότι δεν ισ χύει a~ b τότε afb afb και όχι b~ a τότ ε afb

12 Χαρακτηριστικά της συνάρτησης προτιμήσεων (αξιώματα) (1) Το αξίωμα της Πληρότητας (ή Σύγκρισης ή Πλήρους ιάταξης) Ανάμεσα σε δύο δέσμες A και B ο καταναλωτής δηλώνει πάντα με βεβαιότητα αν ΑfΒ ή Βf Α ή και τα δύο οπότε Α~ Β (2) Το αξίωμα της Μεταβατικότητας αν ΑfΒ και Β fγ τότε Α fγ αν ΑfΒ και Β fγ τότε Α fγ αν Α~ Β και Β ~ Γ τότε Α ~ Γ (3) Το αξίωμα του Μη Κορεσμού Ο καταναλωτής προτιμά πάντα το περισσότερο από το λιγότερο. Μεταξύ δύο δεσμών Α και Β που περιέχουν ίδια ποσότητα του Χ αλλά η Β περιέχει περισσότερο Υ τότε Β f Α. Ονομάζεται και μονοτονικότητα των προτιμήσεων.

13 Καμπύλες αδιαφορίας Καμπύλη αδιαφορίας = Γραφική απεικόνιση ενός υποσυνόλου αδιαφορίας Υ Υ A Β Γεωμετρικός τόπος των σημείων του χώρου των αγαθών τα οποία είναι εξίσου ελκυστικά για τον καταναλωτή Α~ Β Χ Χάρτης Καμπυλών Αδιαφορίας Το σχήμα τους αντιπροσωπεύει τις προτιμήσεις του συγκεκριμένου καταναλωτή Χ

14 Καμπύλες αδιαφορίας Υ Υ Β Γ Α Α Γ fβf Α Χ Για οποιοδήποτε σημείο Δ πάνω από την καμπύλη αδιαφορίας θα ισχύει Δ f Α Χ

15 Παράδειγμα Υ Καταναλωτής 1 Υ Καταναλωτής 2 10 A 10 A 5 Β 5 Β 3 6 Χ 3 9 Χ Ο καταναλωτής 2 σε σύγκριση με τον 1 προτιμά περισσότερο το αγαθό Υ σε σχέση με το Χ αφού είναι διατεθειμένος να θυσιάσει περισσότερο από το Χ από ότι ο καταναλωτής 1 προκειμένου να αποκτήσει την ίδια ποσότητα Υ.

16 Ιδιότητες των καμπυλών αδιαφορίας (1) Πυκνές παντού Από κάθε σημείο του χώρου των αγαθών περνά οπωσδήποτε μία και μόνο καμπύλη αδιαφορίας (πληρότητα και διαιρετότητα) (2) Έχουν Αρνητική κλίση Υ G D 2 3 Β 1 C Α F E Β f Α D f Α A f F Α f C E f A A f G 4 Η καμπύλη αδιαφορίας που περνάει από το Α περνάει αναγκαστικά από Χ τις περιοχές 2 και 4

17 (3) εν τέμνονται Υ Επιλέγονται Α και Β έτσι ώστε Β f Α A B C U 1 Α και C στην U 1 B και C στην U 2 Μεταβατικότητα Α ~ C B ~ C Α ~ Β (4) Υψηλότερη καμπύλη αντιπροσωπεύει δέσμες αγαθών που είναι προτιμότερες Υ U 2 Χ Άτοπο B Β f Α Κάθε σημείο της U2 f U1 A U 1 U 2 Χ

18 (5) Είναι κυρτές προς την αρχή των αξόνων εχόμαστε ότι οι μέσοι όροι είναι προτιμότεροι από τα ακραία σημεία. ηλαδή, για δύο συνδυασμούς Α( 1, 1 ) και Β( 2, 2 ) που βρίσκονται στην ίδια καμπύλη αδιαφορίας ο συνδυασμός 2+ 2, 2+ 2 είναι σαφώς προτιμότερος ή εξίσου καλός. ( ) Α Γ Α + +, 2 2 Α Β Α Β Γ Β Β Α Γ Β

19 (5) Είναι κυρτές προς την αρχή των αξόνων εχόμαστε ότι κάθε συντελεστή στάθμισης t θα ορίζει ένα σημείο πάνω στην ευθεία ΑΒ έτσι ώστε: Αν, ~, τότε t + 1 t, t + 1 t f, ( ) ( ) ( ) ( ) Α Α ( t 1 t, t 1 t B ) Γ Α + ( ) Β Α + ( ) Γ ( B ) ( ) Α Α Β Β Α Β Α Α Α Επομένως δεχόμαστε ότι το σύνολο των συνδυασμών που είναι ασθενώς προτιμότεροι των Α, Β είναιένακυρτό σύνολο. Β Β Α Γ Β

20 (5) Είναι κυρτές προς την αρχή των αξόνων Παραδείγματα μη κυρτών προτιμήσεων: Υ Υ U U Χ Χ Η υπόθεση της κυρτότητας μπορεί να επεκταθεί στην υπόθεση της αυστηρής κυρτότητας. Σε αυτή την περίπτωση οι προτιμήσεις δεν μπορούν να έχουν επίπεδα τμήματα. Οι προτιμήσεις για τέλεια υποκατάστατα αγαθά είναι κυρτές όχι αυστηρά κυρτές. Υ U Χ

21 Οριακός Λόγος Υποκατάστασης (MRS) Ο ρυθμός με τον οποίο πραγματοποιείται η υποκατάσταση των δύο αγαθών σε μια συγκεκριμένη καμπύλη αδιαφορίας Υ Υ 1 Υ 2 Υ 3 A B C U 0 Χ MRS A B B C, = Δ Δ MRS MRS U 0,, = =

22 Όταν η μορφή της συνάρτησης ωφέλειας είναι γνωστή Υ MRS, = d d U 0 A Β Η κλίση της καμπύλης αδιαφορίας σε συγκεκριμένο σημείο U 0 Χ Νόμος του φθίνοντος Οριακού Λόγου Υποκατάστασης Όσο μειώνεται το Υ και γίνεται περισσότερο σπάνιο ο καταναλωτής απαιτεί όλο και μεγαλύτερες ποσότητες του Χ προκειμένουναεγκαταλείψειτηνίδιαποσότηταυ Οι καμπύλες αδιαφορίας έχουν αρνητική κλίση και είναι κυρτές προς την αρχή των αξόνων

23 Ειδικές μορφές καμπυλών αδιαφορίας Τέλεια Υποκατάστατα ύο αγαθά είναι τέλεια υποκατάστατα αν ο καταναλωτής είναι διατεθειμένος να υποκαθιστά το ένα με το άλλο σε μια σταθερή αναλογία π.χ. 1:1. Μόνο ο αριθμός των ζευγών των μονάδων των δύο αυτών αγαθών καθορίζει τη σειρά προτίμησης των συνδυασμών. Υ MRS Χ,Υ = Σταθερό Χ

24 Ειδικές μορφές καμπυλών αδιαφορίας Τέλεια συμπληρωματικά ύο αγαθά είναι τέλεια συμπληρωματικά όταν καταναλώνονται πάντοτε μαζί σε σταθερές αναλογίες. Υ MRS Χ,Υ = MRS Χ,Υ = 0 Χ

25 Ειδικές μορφές καμπυλών αδιαφορίας Ανεπιθύμητα αγαθά Ένα αγαθό το οποίο δεν αρέσει στον καταναλωτή. Υ Υ = ηχορύπανση Χ = διασκέδαση MRS Χ,Υ >0 Χ

26 Ειδικές μορφές καμπυλών αδιαφορίας Ουδέτερα αγαθά Ένα αγαθό Υ για το οποίο δεν ενδιαφέρεται ο καταναλωτής. Υ MRS Χ,Υ = Χ

27 Ειδικές μορφές καμπυλών αδιαφορίας ιακριτά αγαθά Ένα αγαθό είναι απείρως διαιρετό αν μπορεί να αποκτηθεί σε οποιαδήποτε δυνατή ποσότητα π.χ. το νερό ή το τυρί. Ένα αγαθό είναι διακριτό αν είναι διαθέσιμο σε ακέραιες ποσότητες π.χ. αεροπλάνο, πλοία ή ψυγεία. Βενζίνη Οι «καμπύλες» αδιαφορίας είναι σύνολα διακριτών σημείων Αυτοκίνητο

28 Ειδικές μορφές καμπυλών αδιαφορίας Κορεσμός Υπάρχει ένας συνδυασμός αγαθών που για τον καταναλωτή είναι άριστος και προτιμάται έναντι οποιοδήποτε άλλου συνδυασμού. Όσο πλησιάζει το σημείο αυτό ευδαιμονίας ή κορεσμού τόσο βελτιώνει την θέση του. 1 Καλύτερο Καλύτερο Καλύτερο Σημείο κορεσμού (ευδαιμονίας) Καλύτερο Καλύτερο 1

29 Η έννοια της τακτικής ωφέλειας Μοναδικό εργαλείο ανάλυσης της συμπεριφοράς του καταναλωτή ο χάρτης καμπυλών αδιαφορίας Υ Μόνη απαραίτητη υπόθεση η διάταξη των προτιμήσεων Το μέγεθος ωφελιμότητας που προκύπτει από μια δέσμη αγαθών δεν είναι μετρήσιμο U 1 U 2 U 3 είκτες U 1 U 2 Χ U 3 Προσδιορίζουν διάταξη Οποιαδήποτε σειρά αριθμών που διατηρεί την συγκεκριμένη διάταξη μπορεί να αντιπροσωπεύει τον συγκεκριμένο χάρτη

30 Συνάρτηση ωφέλειας Υπόθεση: Ο χάρτης καμπυλών αδιαφορίας μπορεί να παρασταθεί γραφικά από μια συνάρτηση ( ) U = U,,..., n U 1 2 Στην περίπτωση 2 αγαθών (, ) = U Μια συνάρτηση ωφέλειας είναι ένας τρόπος να δώσουμε έναν αριθμό σε κάθε δυνατό συνδυασμό κατανάλωσης, έτσι ώστε οι μεγαλύτεροι αριθμοί να αντιπροσωπεύουν προτιμότερους συνδυασμούς. ηλαδή: ( A, A) f ( B, B) αν και μόνο αν U( A, A) > U( B, B) (, ) ~ (, ) αν και μόνο αν U(, ) = U(, ) A A B B A A B B

31 Συνάρτηση ωφέλειας Αυτό που μας ενδιαφέρει είναι πως η ωφέλεια κατατάσσει τους συνδυασμούς αγαθών. Το μέγεθος της διαφοράς στην ωφέλεια δεν μας ενδιαφέρει. π.χ. αν U( A,y A ) = 6 και U( B,y B ) = 2, τότε, ο συνδυασμός ( A,y A ) προτιμάται του ( B,y B ), αλλά το ( A,y A ) δεν προτιμάται τρεις φορές περισσότερο του ( B,y B ).

32 Παράδειγμα Έστω η συνάρτηση ωφέλειας Υποθέστε ότι για τρεις συνδυασμούς Α, Β, Γ ισχύει: ( 2,3) f ( 4,1 ) ~ ( 2, 2) Τα επίπεδα ωφέλειας θα είναι U = ( ) ( ) ( ) U 2,3 = 6 > U 4,1 = U 2, 2 = 4

33 Παράδειγμα Υ (2,3) (2,2) (4,1) p U 6 U 4 Χ

34 Παράδειγμα: Τρισδιάστατη αναπαράσταση Ωφέλεια U(2,3) = 6 U(2,2) = 4 U(4,1) = 4 Υ Χ

35 Παράδειγμα: Τρισδιάστατη αναπαράσταση Ωφέλεια U 6 U 4 Οι ανώτερες καμπύλες περιλαμβάνουν προτιμώμενους συνδυασμούς. Υ Χ

36 Παράδειγμα Υ Η σύγκριση περισσότερων συνδυασμών θα δημιουργήσει ένα μεγαλύτερο σύνολο καμπυλών αδιαφορίας και θα συμβάλλει στην καλύτερη περιγραφή των προτιμήσεων του καταναλωτή. U 6 U 4 U 2 Χ

37 Παράδειγμα: Τρισδιάστατη απεικόνιση Ωφέλεια Υ U 6 U 5 U 4 U 3 U 2 U 1 Χ

38 Παράδειγμα Η σύγκριση όλων των δυνατών συνδυασμών καταναλωτικών αγαθών δίνει το πλήρες σύνολο των καμπυλών αδιαφορίας του καταναλωτή, με το αποδιδόμενο στην κάθε μία επίπεδο ωφέλειας. Το πλήρες αυτό σύνολο των καμπυλών αδιαφορίας αντιπροσωπεύει πλήρως τις προτιμήσεις του καταναλωτή.

39 Παράδειγμα Υ Χ

40 Παράδειγμα Υ Χ

41 Παράδειγμα Υ Χ

42 Παράδειγμα Υ Χ

43 Παράδειγμα Υ Χ

44 Παράδειγμα Υ Χ

45 Παράδειγμα Χ

46 Παράδειγμα Χ

47 Παράδειγμα Χ

48 Παράδειγμα Χ

49 Παράδειγμα Χ

50 Παράδειγμα Χ

51 Παράδειγμα Χ

52 Παράδειγμα Χ

53 Παράδειγμα Χ

54 Παράδειγμα Χ

55 Συνάρτηση ωφέλειας και καμπύλες αδιαφορίας Το σύνολο όλων των καμπυλών αδιαφορίας για μια δεδομένη προτίμηση αποτελεί το χάρτη αδιαφορίας. Ένας χάρτης αδιαφορίας είναι ισοδύναμος με μια συνάρτηση ωφέλειας. Το ένα αντιστοιχεί στο άλλο.

56 Ιδιότητες της Συνάρτησης Ωφέλειας (1) Συνεπήςπροςτηνδιάταξηπροτιμήσεων αν {, } f {, } U(, ) > U(, ) (2) Γνησίως αύξουσα U U = U > = U > 0 0 (Ιδιότητα μη κορεσμού) (3) Οιονεί κοίλη Οι καμπύλες αδιαφορίας κυρτές προς την αρχή των αξόνων (4) Συνεχής και διπλά παραγωγίσιμη

57 (5) Κάθε μονοτονικός μετασχηματισμός της συνάρτησης ωφέλειας αντιπροσωπεύει τις ίδιες προτιμήσεις του καταναλωτή Μετασχηματισμός Μονοτονικός Αντικατάσταση μιας σειράς αριθμών με μια άλλη ιατήρηση της διάταξης Ένας μονοτονικός μετασχηματισμός παρίσταται με μια συνάρτηση έτσι ώστε να ισχύει ο μετασχηματισμός u > u f u > f u π.χ. 5 ( ) = 2, ( ) = + 22, ( ) = f u u f u u f u u ( ) ( ) Μια μονοτονική συνάρτηση έχει θετικό ρυθμό μεταβολής δηλ. θετική κλίση. df 0 du > f ( u)

58 (5) Κάθε μονοτονικός μετασχηματισμός της συνάρτησης ωφέλειας αντιπροσωπεύει τις ίδιες προτιμήσεις του καταναλωτή (, ) f (, ) αν και μόνο αν U(, ) > U(, ) A A B B A A B B Εφόσον f(u) μονοτονικός μετασχηματισμός της U, τότε εάν: U U f U, f U, ( A, A) > ( B, B) ( ) > ( ) f ( ) και ( ) Αφού όμως: ( ) ( ( )) A A B B ( ) > ( ( )),, f U, f U, A A B B A A B B Έπεται ότι η συνάρτηση f(u) απεικονίζει τις προτιμήσεις κατά τον ίδιοτρόποόπωςκαιηαρχικήσυνάρτησηωφέλειαςu. Περισσότερες από μια συναρτήσεις αντιπροσωπεύουν τις προτιμήσεις του καταναλωτή ΟΟ.Λ.Υ. είναι ανεξάρτητος από την συνάρτηση που επιλέγεται

59 Εναλλακτικός τρόπος υπολογισμού του MRS U U du = d + d Όταν U=U 0 0 U = d + U d d d U = U MRS, U = U

60 Παράδειγμα U = 10 Υ 4 2 Α Β A B MRS, Δ Δ 2 = = = = 2 Δ 1 0 U Δ U = Χ ΑπότοσημείοΑστοΒο καταναλωτής είναι διατεθειμένος να προσφέρει κατά μέσο όρο 2 μονάδες Υγιακάθε1 μονάδα Χ.

61 Παράδειγμα (συνέχεια) 4 U = 10 = MRS, d = = d d 0 U d U = 40 MRS = 4, 2 4 MRS = = MRS = = 1 2 A, 2 Β, 2

62 Παράδειγμα Συνάρτηση U = 10 Μονοτονικός Μετασχηματισμός V = U + U = MRS, U 10 = = = U 10 MRS V , = = = 2 V

63 Παραδείγματα συναρτήσεων ωφέλειας Τέλεια υποκατάστατα: U(,y) = a+by y y = 5 + y = 9 + y = U(,y) = +y Η κλίση της γραμμής a/b δίνει την αναλογία υποκατάστασης μεταξύ των αγαθών.

64 Παραδείγματα συναρτήσεων ωφέλειας Τέλεια συμπληρωματικά: U{,y} = min{,y} y 45 o min{,y} = 8 min{,y} = 5 min{,y} = Όλες είναι ορθογώνιες με κατακόρυφες σε μια ακτίνα από την αρχή.

65 Παραδείγματα συναρτήσεων ωφέλειας Οιωνεί γραμμικές προτιμήσεις: U(,y) = V()+y y Κάθε καμπύλη είναι ένα κάθετα μετατοπισμένο αντίγραφο των άλλων.

66 Παραδείγματα συναρτήσεων ωφέλειας Προτιμήσεις Cobb-Douglas: U(,y) = a y b a>0,b>0 y Όλες οι καμπύλες είναι υπερβολές, ασύμπτωτες με τον άξονα, αλλά ποτέ εφαπτόμενες με αυτόν.

67 Οριακή ωφέλεια Η οριακή ωφέλεια του αγαθού i είναι ο λόγος της αλλαγής της συνολικής ωφέλειας καθώς αλλάζει η ποσότητα του καταναλωθέντος αγαθού i : U MUi = π.χ. αν U(,y) = 1/2 y 2 i U 1 MU = = y 2 i U MUy = = 2 y y Το μέγεθος της οριακής ωφέλειας εξαρτάται από το μέγεθος της ωφέλειας επομένως δεν παραμένει σταθερό σε μονοτονικούς μετασχηματισμούς της συνάρτησης χρησιμότητας.

68 Οριακή ωφέλεια και οριακός λόγος υποκατάστασης Έστω μια καμπύλη αδιαφορίας με συνάρτηση ωφέλειας U(,y) = k όπου k μια σταθερά. Με ολική διαφοροποίηση της ταυτότητας έχουμε: U U U d + dy = 0 y dy d = MU MRSy= U, MU y Ο λόγος των οριακών ωφελειών είναι ανεξάρτητος από τον μονοτονικό μετασχηματισμό της συνάρτησης ωφέλειας που επιλέγεται να χρησιμοποιηθεί. π.χ. αν U(,y) = y MU = y MUy y = MRSy, = y

69 Οριακή ωφέλεια και οριακός λόγος υποκατάστασης Παράδειγμα: y 8 6 U(,y) = y MRS = - y/ MRS (1,8) = - 8/1 = - 8 MRS (6,6) = - 6/6 = U = 36 U = 8

70 Σύγχρονη θεωρία της ζήτησης Με ποιον τρόπο η θεωρία των καμπυλών αδιαφορίας μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην ανάλυση και περιγραφή της ζήτησης του καταναλωτή για ένα συγκεκριμένο αγαθό Στόχος του καταναλωτή Μεγιστοποίηση της ωφέλειας Τοποθέτηση σε όσο το δυνατό υψηλότερη καμπύλη αδιαφορίας Περιορισμοί Εισόδημα Τιμές

71 Το βασικό πρόβλημα Μεγιστοποίηση της ωφέλειας του καταναλωτή κάτω από τον περιορισμό του εισοδήματός του και των τιμών των αγαθών (που δεν μπορεί να επηρεάσει) Ηλύση Το σημείο ισορροπίας του καταναλωτή: Ποια αγαθά και σε ποιες ποσότητες

72 Η Γραμμή Καταναλωτικών υνατοτήτων (ή εισοδηματικός περιορισμός) Γραφική απεικόνιση των περιορισμών που αντιμετωπίζει ο καταναλωτής: Ο γεωμετρικός τόπος των σημείων που αντιπροσωπεύουν δέσμες αγαθών για την αγορά των οποίων ο καταναλωτής πρέπει να δαπανήσει ολόκληρο το εισόδημά του Υ P = P P P P =Τιμή του Χ P =Τιμή του Υ =Εισόδημα = P+ P P Χ

73 Ιδιότητες της Γραμμής Καταναλωτικών υνατοτήτων (1) Κάθε σημείο της ΓΚ ικανοποιεί την ισότητα = P+ P (2) ιαιρεί τον χώρο των αγαθών σε εφικτό και μη εφικτό σύνολο Υ P εφικτό μη εφικτό Περιγράφει τον ΘεμελιώδηΝόμοτης Ανεπάρκειας όπως γίνεται αντιληπτός από τον καταναλωτή P Χ

74 (3) Για την κατασκευή της ΓΚ αρκεί να γνωρίζουμε P P Το εισόδημα του καταναλωτή σε όρους αγαθού Χ Το εισόδημα του καταναλωτή σε όρους αγαθού Υ (4) Απόλυτη κλίση της ΓΚ P P P P = P P Πόσες μονάδες Υ μπορεί ο καταναλωτής να ανταλλάξει με μια μονάδα Χ στην αγορά. Όροι ανταλλαγής που επιβάλει η αγορά (5) Μεταβολή στο εισόδημα Χάρτης ΓΚ

75 Γραμμή καταναλωτικών δυνατοτήτων για 3 αγαθά Για 3 αγαθά ο εισοδηματικός περιορισμός είναι: Z = P + P + PZ Z P Z Εφικτό σύνολο P P

76 Μεταβολές της γραμμής καταναλωτικών δυνατοτήτων Αύξηση εισοδήματος: Υ Νέες προσιτές καταναλωτικές επιλογές Αρχικό σύνολο καταναλωτικών δυνατοτήτων ΗαρχικήΓΚ καιη νέα ΓΚ είναι παράλληλες (ίδια κλίση). Χ

77 Μεταβολές της γραμμής καταναλωτικών δυνατοτήτων Μείωση της τιμής p σε p : p Νέες προσιτές καταναλωτικές επιλογές Αρχικό σύνολο καταναλωτικών δυνατοτήτων p p

78 Φόροι, επιδοτήσεις και επιβολή δελτίου στην ΓΚ Φόρος επί της ποσότητας: Ο καταναλωτής πληρώνει ποσό t για κάθε μονάδα αγαθού που αγοράζει. ( ) P + t + P = Ισοδύναμο με αύξηση της τιμής του αγαθού. p P + t P

79 Φόροι, επιδοτήσεις και επιβολή δελτίου στην ΓΚ Φόροςεπίτηςαξίας: Ο καταναλωτής πληρώνει ένα ποσοστό επί τοις εκατό t για την αξία των προϊόντων που αγοράζει. ( ) 1 + t P + P = Ισοδύναμο με αύξηση της τιμής του αγαθού. Αν είναι ενιαίος φόρος (σεόλατααγαθά) τότε: ( 1 ) ( 1 ) p + t P + + t P = P + P = 1 + t + t P ( ) 1 p ( ) 1+ t P P + t P ( ) 1 P

80 Φόροι, επιδοτήσεις και επιβολή δελτίου στην ΓΚ Επιδότηση επί της ποσότητας: Ο καταναλωτής επιδοτείται με ένα ποσό s ανά μονάδα προϊόντος που αγοράζει. ( ) Ισοδύναμο με μείωση της τιμής του αγαθού. Επιδότηση επί της αξίας: P s + P = Ισοδύναμο με μείωση της τιμής του αγαθού. ( ) 1 s P+ P= p P P s P ( 1 s)

81 Φόροι, επιδοτήσεις και επιβολή δελτίου στην ΓΚ Εφάπαξ σταθερού ποσού φόρος: Το κράτος αφαιρεί ένα σταθερό χρηματικό ποσό τ απότοεισόδημα. P+ P= τ Εφάπαξ σταθερού ποσού επιδότηση : + σ p p τ P P+ P= + σ τ P P + σ P

82 Φόροι, επιδοτήσεις και επιβολή δελτίου στην ΓΚ Επιβολή δελτίου: Το κράτος επιβάλει περιορισμό στην κατανάλωση έτσι ώστε να μην υπερβαίνει μια ορισμένη ποσότητα Χ 1. p Σύνολο καταναλωτικών δυνατοτήτων Χ 1 P

83 Φόροι, επιδοτήσεις και επιβολή δελτίου στην ΓΚ Συνδυασμοί φόρων, επιδοτήσεων και δελτίων: π.χ. Κατανάλωση με τιμή P μέχρι την ποσότητα Χ 1 και μετά επιβολή φόρου t επί της ποσότητας. p κλίση P P Σύνολο καταναλωτικών δυνατοτήτων κλίση P + t P Χ 1 P

84 Συνθήκες μεγιστοποίησης της ωφέλειας (διαγραμματική προσέγγιση) Ιδιότητα μη κορεσμού Μεγιστοποίηση Ωφέλειας Επιλογή δέσμης (Χ,Υ) επί της ΓΚ Επιλογή της δέσμης (Χ,Υ) επί της ΓΚ που βρίσκεται στην υψηλότερη δυνατή Καμπύλη Αδιαφορίας Υ Σημείο Ισορροπίας ΗκλίσητηςΚΑ= Κλίση της ΓΚ Χ MRS, = P P

85 Υ Β Α C (Α) MRS, = Ο τρόπος με τον οποίο ο καταναλωτής επιθυμεί να ανταλλάσσει τα δύο αγαθά είναι ίδιος με αυτόν που του επιτρέπει η αγορά P P Χ MRS (Β), P < π.χ. P ο καταναλωτής επιθυμεί να ανταλλάσσει 1Χ με6υ P MRS, = 6 2 P = Στην αγορά μπορεί να ανταλλάσσει 1Χ με2υ Το Β δεν είναι σημείο ισορροπίας αφού ανταλλάσσοντας Υ με Χ αυξάνει την ωφέλεια του.

86 Συνθήκες μεγιστοποίησης της ωφέλειας (τρισδιάστατη διαγραμματική προσέγγιση) y

87 Συνθήκες μεγιστοποίησης της ωφέλειας (τρισδιάστατη διαγραμματική προσέγγιση) Ωφέλεια y

88 Συνθήκες μεγιστοποίησης της ωφέλειας (τρισδιάστατη διαγραμματική προσέγγιση) Ωφέλεια y

89 Συνθήκες μεγιστοποίησης της ωφέλειας (τρισδιάστατη διαγραμματική προσέγγιση) Ωφέλεια y

90 Συνθήκες μεγιστοποίησης της ωφέλειας (τρισδιάστατη διαγραμματική προσέγγιση) Ωφέλεια y

91 Συνθήκες μεγιστοποίησης της ωφέλειας (τρισδιάστατη διαγραμματική προσέγγιση) Ωφέλεια y

92 Συνθήκες μεγιστοποίησης της ωφέλειας (τρισδιάστατη διαγραμματική προσέγγιση) Ωφέλεια y

93 Συνθήκες μεγιστοποίησης της ωφέλειας (τρισδιάστατη διαγραμματική προσέγγιση) Ωφέλεια Οκαλύτεροςαπό τους προσιτούς συνδυασμούς Προσιτός συνδυασμός, αλλά όχι ο καλύτερος δυνατός y

94 Συνθήκες μεγιστοποίησης της ωφέλειας (τρισδιάστατη διαγραμματική προσέγγιση) Ωφέλεια y

95 Συνθήκες μεγιστοποίησης της ωφέλειας (τρισδιάστατη διαγραμματική προσέγγιση) Ωφέλεια y

96 Συνθήκες μεγιστοποίησης της ωφέλειας (τρισδιάστατη διαγραμματική προσέγγιση) y Ωφέλεια

97 Συνθήκες μεγιστοποίησης της ωφέλειας (τρισδιάστατη διαγραμματική προσέγγιση) y Ωφέλεια

98 Συνθήκες μεγιστοποίησης της ωφέλειας (τρισδιάστατη διαγραμματική προσέγγιση) y Προτιμότεροι συνδυασμοί Προσιτοί συνδυασμοί

99 Συνθήκες μεγιστοποίησης της ωφέλειας (τρισδιάστατη διαγραμματική προσέγγιση) y Προτιμότεροι συνδυασμοί Προσιτοί συνδυασμοί

100 Συνθήκες μεγιστοποίησης της ωφέλειας To (*,y*) είναι ο προτιμότερος προσιτός συνδυασμός. Είναι δηλαδή μια άριστη επιλογή. Στο σημείο άριστης επιλογής η γραμμή καταναλωτικών δυνατοτήτων είναι εφαπτόμενη της καμπύλης αδιαφορίας. y y* *

101 Συνθήκες μεγιστοποίησης της ωφέλειας Εάν *>0, y*>0 ο ζητούμενος συνδυασμός είναι εσωτερικός (εσωτερικό άριστο). Στο άριστο σημείο εξαντλούνται οι οικονομικές δυνατότητες του καταναλωτή. y y* *

102 Συνθήκες μεγιστοποίησης της ωφέλειας Στο σημείο άριστου συνδυασμού α) p *+p y y*= b) H κλίση της γραμμής του εισοδηματικού περιορισμού, -p /p y, και η κλίση της καμπύλης αδιαφορίας στο σημείο (*,y*), είναι ίσες.

103 Συνθήκες μεγιστοποίησης της ωφέλειας (μαθηματική προσέγγιση) Μεγιστοποίηση Συνάρτησης με Περιορισμό Μεγιστοποίηση Περιορισμός ( ) = f,,..., n 1 2 a 1 1+ a a n n = Z Μεγιστοποίηση της συνάρτησης Lagrange (,,..., ) λ (... ) L= f a + a + + a Z 1 2 n n n άγνωστοι,,...,, λ 1 2 n Πολλαπλασιαστής Lagrange

104 Συνθήκες 1ης τάξης L L L f = λa1 = 1 1 f = λa2 = n f = λan = n n+1 εξισώσεις n+1 άγνωστοι L = ( a a a n n Z) = 0 λ

105 Συνθήκες 2ης τάξης L L L L n 1 λ L L L L n 2 λ L L L L... 2 n 1 n 2 n n λ L L L... 0 λ 1 λ 2 λ n Οι οριοθετημένες κύριες ελάσσονες εναλλάσσονται σε πρόσημα αρχίζοντας από το (-) Η f είναι οιονεί κοίλη

106 Το πρόβλημα μεγιστοποίησης της ωφέλειας του καταναλωτή Μεγιστοποίηση Περιορισμός U (, ) = U P+ P= ( ) λ ( ) L= U P + P, (1) (2) (3) Συνθήκες 1ης τάξης L U = P 0 U P λ = = λ L U = λp = 0 U = λp (4) (5) L = ( P + P ) = 0 P + P = λ U U MRS =, P P = (6) P P

107 Συνθήκες 2ης τάξης Οι καμπύλες αδιαφορίας είναι κυρτές προς την αρχή των αξόνων τουλάχιστον στο σημείο ισορροπίας Η συνάρτηση ωφέλειας είναι οιονεί κοίλη U (4) U = λp λ = P U (5) U = λp λ = P Η ωφέλεια του τελευταίου ευρώ όταν δαπανάται για την αγορά του Χ Η ωφέλεια του τελευταίου ευρώ όταν δαπανάται για την αγορά του Υ λ η Οριακή Ωφέλεια του Εισοδήματος

108 (4) U = λp (5) U = λp (6) P + P = Σύστημα 3 εξισώσεων με 3 αγνώστους (Χ,Υ και λ) Λύση (,, ) (,, ) ( P, P, ) * * = P P * * = P P λ = λ * * Συνάρτηση Ζήτησης του Χ Συνάρτηση Ζήτησης του Υ Συνάρτηση Οριακής Ωφέλειας Εισοδήματος * * ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) U = U, = U P, P,, P, P, = G P, P, Έμμεση Συνάρτηση Ωφέλειας

109 Παράδειγμα 1 Συνάρτηση Ωφέλειας U = (1) (2) (3) ( ) L= λ P + P L λp = 0 L λp = 0 L = + = λ ( P P ) 0 = P P P = P P P + =

110 Παράδειγμα 1 (συνέχεια) P P + P = P = = 2P 2P Συναρτήσεις Ζήτησης U 2P = 2 = = = 2P 2P 4P P Έμμεση Συνάρτηση Ωφέλειας

111 Παράδειγμα 1 (συνέχεια) Αν P = 80 P = 60 = = = = = U = = 1200 Υ Α Χ

112 Παράδειγμα 2 (, ) a b Αν U y = y U a 1 τότε MU = = a y U a b 1 MUy = = b y y και ο οριακός λόγος υποκατάστασης είναι MRS a 1 b MU a y ay y, = = = a b 1 MUy b y b b

113 Παράδειγμα 2 (συνέχεια) Αλλά στο (*,y*): MRS, = y py * ay p * b = bp * y = * py apy Το άριστο σημείο εξαντλεί τον εισοδηματικό περιορισμό επομένως: a * = * a + b p b y = a + b p p p + py = * * y bp p + p = y * * y apy

114 Παράδειγμα 2 (συνέχεια) y y * b = a + b p y * a = a + b p

115 Λύση Γωνίας: Μια ειδική περίπτωση ισορροπίας Όταν * = 0 ή όταν y* = 0, τότε η ζήτηση (*, y*) αποτελεί μια «γωνιακή» λύση (corner solution) στο πρόβλημα της μεγιστοποίησης της ωφέλειας. Τέλεια υποκατάστατα: * y = y p y ΟΛΥ = -1 κλίση = p p με p > p y y * =0

116 Λύση Γωνίας: Μια ειδική περίπτωση ισορροπίας Τέλεια υποκατάστατα: y ΟΛΥ = -1 κλίση = p p με p < p y y * y =0 * = p

117 Λύση Γωνίας: Μια ειδική περίπτωση ισορροπίας Τέλεια υποκατάστατα: y * y = p y ΟΛΥ = -1 κλίση = p p = 1 με p = p y y * = p

118 Λύση Γωνίας: Μια ειδική περίπτωση ισορροπίας Μη κυρτές προτιμήσεις: y H«λύση εφαπτομένης» δεν είναι η καλύτερη προσιτή λύση Ο καλύτερος προσιτός συνδυασμός

119 Τεθλασμένες λύσεις: Μια ειδική περίπτωση ισορροπίας Τέλεια συμπληρωματικά: U, y = min{ a, by} ( ) y Ο καλύτερος προσιτός συνδυασμός y = a b y* * Ποια θα είναι τα *, y*;

120 Τεθλασμένες λύσεις: Μια ειδική περίπτωση ισορροπίας Τέλεια συμπληρωματικά: Στο σημείο ισορροπίας θα είναι * a * y = b * * p + py = y * a * p + py = b * b = bp + p a * y = bp y a + p a y

121 Η σημασία της κυρτότητας της καμπύλης αδιαφορίας Περιπτώσεις μη κυρτών Κ.Α. με αρνητική κλίση Υ Υ Χ Χ Οδηγούν σε λύσεις γωνίας ή σε πολλαπλές λύσεις

122 Συγκριτική Στατική Ανάλυση της Ισορροπίας του Καταναλωτή Πως μεταβάλλεται το σημείο ισορροπίας και κατά συνέπεια οι ζητούμενες ποσότητες των Χ και Υ όταν μεταβάλλεται μια ή περισσότερες από τις παραμέτρους (Τιμές και Εισόδημα)

123 Μεταβολή του εισοδήματος και των τιμών κατά το ίδιο ποσοστό Υ Τα σημεία P P δεν μεταβάλλονται P εν μεταβάλλεται το σημείο ισορροπίας P Χ

124 Η εξίσωση P+ P= δεν μεταβάλλεται Οι συναρτήσεις ζήτησης δεν μεταβάλλονται Οι συναρτήσεις ζήτησης είναι ομογενείς μηδενικού βαθμού Ο καταναλωτής αποφασίζει με βάση το πραγματικό του εισόδημα και όχι το χρηματικό Ο καταναλωτής δεν πάσχει από ψευδαίσθηση του χρήματος Η συμπεριφορά του καταναλωτή επηρεάζεται από τις σχετικές τιμές (αγαθών και εργασίας) και όχι από τις απόλυτες

125 Ομογενείς Συναρτήσεις Συναρτήσεις Ομογενείς Μη Ομογενείς ( ) f 1, 2,..., n Ομογενής βαθμού r αν f ( t, t,..., t ) = t r f (,,..., ) 1 2 n 1 2 n

126 Στην περίπτωση των συναρτήσεων ζήτησης r= 0 0 (,, ) = (,, ) tp tp t t P P 0 (,, ) = (,, ) tp tp t t P P Θεώρημα Euler Αν ( ) f 1, 2,..., n Ομογενής βαθμού r f f f = r f,,..., 1 2 n n ( ) n

127 Ιδιότητες ελαστικοτήτων Εφαρμόζοντας το θεώρημα Euler στη συνάρτηση ζήτησης Ζήτηση Χ Ζήτηση Υ P + P + = 0 ( P, P, ) = 0 P P P + P + = 0 ( P, P, ) = 0 P P P P + + = 0 P P P P + + = 0 P P ε + ε + ε =, P, P, 0 ε + ε + ε =, P, P, 0

128 P+ P= ( ) P + P = = 1 P + P = 1 P 1 + P = S ε ε, + S, = 1 ( ) P + P = = P P 0 P P + P + + P = P P P P P P + 0 P 0 P + + = P P 0

129 + ε + P =, P ε, 0 P P P P P P P + ε, P + ε, 0 P = S ε + S ε = S, P, P S ε + S ε = S, P, P

130 Παράδειγμα Συνάρτηση ωφέλειας U = Συνθήκη ισορροπίας (1) MRS, = P P ή U U = P P = P P = 4 P P ή = P 4P Συνθήκη ισορροπίας (2) P P + P 4 = P P P + P = P 4 P + P = = Συνάρτηση ζήτησης Χ 5 P 4 = Συνάρτηση ζήτησης Υ 5 P

131 Παράδειγμα (συνέχεια) Συνάρτηση ζήτησης Χ = 5 P ή = 5 P Το Χ δεν εξαρτάται από το Ρ Υ Ο καταναλωτής αφιερώνει σταθερό μέρος του εισοδήματος του (1/5) γιατηναγοράτουχ Συνάρτηση ζήτησης Υ 4 = 5 Το Υ δεν εξαρτάται από το Ρ Χ Ο καταναλωτής αφιερώνει σταθερό μέρος του εισοδήματος του (4/5) γιατηναγοράτουυ P ή 4 = 5 P

132 Παράδειγμα (συνέχεια) P P P =, ε P P = P 5 =, P P P ε = 0 = P P P =, ε P P = P 5 4 = P P P =, ε 0 = =, ε 5P 1 = P 5 = =, ε 5P 4 = P 5 4 =

133 0,,, = + + P P ε ε ε Παράδειγμα (συνέχεια) = + + P P 0,,, = + + P P ε ε ε = + + P P 1,, = + S S ε ε P P S S = = + = P P S S S = +,, ε ε P 5S = = P P S S S = +,, ε ε P S = =

134 Μεταβολή στο εισόδημα του καταναλωτή Υ 3 P 2 P 1 P Εισοδηματική Καμπύλη Κατανάλωσης (Καμπύλη Εισοδήματος Κατανάλωσης) Γεωμετρικός τόπος σημείων ισορροπίας P 1 P 2 P 3 Χ 3 Χ Καμπύλη Engel Ι

135 Χαρακτηριστικά εισοδηματικών καμπυλών κατανάλωσης Το σχήμα και η θέση της ΕΚΚ εξαρτάται από τον χάρτη καμπυλών αδιαφορίας και το επίπεδο των σταθερών λόγων τιμών. Για κάθε χάρτη αδιαφορίας υπάρχει ολόκληρη οικογένεια ΕΚΚ (αντιστοιχούν σε διαφορετικό λόγο τιμών). Οι ΕΚΚ ξεκινούν από την αρχή των αξόνων. Μία ΕΚΚ τέμνει κάθε μία από τις καμπύλες αδιαφορίας σε ένα μόνο σημείο. ΕΚΚ που αντλούνται από τον ίδιο χάρτη αδιαφορίας δεν τέμνονται. Υ Χ

136 Μορφές καμπυλών Engel Δ > > Δ Όταν 0 ( ε, 0) Δ < < Δ Όταν 0( ε, 0) Δ = = Δ Όταν 0 ( ε, 0) Χ πολυτελές Χ κανονικό αγαθό Χ κατώτερο αγαθό Χ ουδέτερο αγαθό Όταν ε, > 1 πολυτελείας Όταν ε, < 1 αναγκαίο Α. αναγκαίο κατώτερο ουδέτερο Όλατααγαθάδενμπορεί να είναι κατώτερα (Αξίωμα μη κορεσμού) Ι

137 Μορφές καμπυλών Engel: Μερικά παραδείγματα Προτιμήσεις Cobb-Douglas: * a ( p, py, ) = a + b p U (, y) = a y b b y * ( p, py, ) = a+ b p y * * = a * + b p ( ) ( a ) y* y b = a + b p y

138 Μορφές καμπυλών Engel: Μερικά παραδείγματα Τέλεια συμπληρωματικά: U(, y) = min{ a, by} b * ( p, py, ) = bp + p a y a y * ( p, py, ) = bp + p a y * * = bp b + ap y y* y * = bp a + ap y

139 Μορφές καμπυλών Engel: Μερικά παραδείγματα Τέλεια υποκατάστατα: Uy (, ) = + y * p ( p, p, ) < p y y = * 0, / p εάν, p εάν > p p y = < * 1 p p y (, y, ) * y p p y* 0, εάν py > p = / p, εάν p < p y y * y = 0 p y < p * * = 0 y* y = * 1 p y

140 Μορφές καμπυλών Engel: Μερικά παραδείγματα Οι καμπύλες Engel είναι ευθείες μόνο εάν οι προτιμήσεις του καταναλωτή είναι ομοθετικές. Οι προτιμήσεις του καταναλωτή είναι ομοθετικές εάν και μόνο εάν: για κάθε κ>0., y f, y k, ky f k, ky ( ) ( ) ( ) ( ) Σε αυτήν την περίπτωση η καμπύλη εισοδήματος κατανάλωσης είναι ευθεία διερχόμενη από την αρχή των αξόνων. Αυτό συνεπάγεται ότι και οι καμπύλες Engel είναι ευθείες γραμμές.

141 Μορφές καμπυλών Engel: Μερικά παραδείγματα Μη ομοθετικές προτιμήσεις: οιωνεί γραμμικές προτιμήσεις. Uy (, ) = f + y y ( ) y* * * *

142 Μεταβολή στην τιμή ενός αγαθού Υ P Καμπύλη Κατανάλωσης ως προς την Τιμή Υ 3 Υ 2 Υ 1 Χ 1 Χ 2 Χ 3 P 1 P 2 P 3 Χ P 1 P 2 P 3 P Καμπύλη Ζήτησης Χ 1 Χ 2 Χ 3 Χ

143 Ιδιότητες της Καμπύλης Κατανάλωσης Τιμής Υ P Α Β P 0, A ΗΚ.Κ.Τ. βρίσκεται πάντα κάτω από την ΑΒ y 1 Όταν η Κ.Κ.Τ. έχει αρνητική κλίση P, απάνη για Υ 0 P 1 P 2 P 3 Χ απάνη για Χ ε, P > 1 Όταν η Κ.Κ.Τ. έχει θετική κλίση ε <, 1 P Όταν η Κ.Κ.Τ. έχει μηδενική κλίση ε, P = 1

144 Μεταβολή στην τιμή ενός αγαθού: Παραδείγματα Τέλεια συμπληρωματικά Uy (, ) = min{,} y ( p, p, ) = y ( p, p, ) = * * y y y /p y p + p y p y * = p + p y * = p + p y *

145 Μεταβολή στην τιμή ενός αγαθού: Παραδείγματα Τέλεια υποκατάστατα (, ) Uy y = + y * y y p = p * * 0 y p ( ) < > = y y y p p p p p p p εάν, / εάν 0,,, * y p p > y p p = y p p <

146 Η θεωρία συμπεριφοράς του καταναλωτή αποδεικνύει ότι η καμπύλη ζήτησης έχει αρνητική κλίση; Υ P Καμπύλη Ζήτησης με Θετική κλίση P 1 P 2 P 3 Χ Η θεωρία συμπεριφοράς του καταναλωτή δεν αποκλείει καμπύλη ζήτησης με θετική κλίση - Πόσο πιθανή είναι η εκδοχή αυτή; Αγαθό Giffen -Κάτω από ποιες προϋποθέσεις μπορεί να συμβεί αυτό ; Κατώτερο αγαθό, έλλειψη υποκατάστατων, η δαπάνη για το αγαθό αποτελεί μεγάλο μέρος του εισοδήματος.

147 Αποκαλυφθείσα προτίμηση Ας υποθέσουμε ότι παρατηρούμε τις ζητήσεις (καταναλωτικές επιλογές) ενός καταναλωτή για διαφορετικά εισοδήματα. Αυτό μας αποκαλύπτει κάποιες πληροφορίες για τις προτιμήσεις του καταναλωτή. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τις πληροφορίες αυτές για να: οκιμάσουμε την υπόθεση ότι, μεταξύ των διαθέσιμων συνδυασμών, ένας καταναλωτής επιλέγει τον καλύτερο δυνατό. Ανακαλύψουμε τις προτιμήσεις του καταναλωτή. Υποθέσεις για τις προτιμήσεις: δεν αλλάζουν ενώ συλλέγονται τα σχετικά με την επιλογή στοιχεία Ο προτιμότερος προσιτός είναι αυστηρά κυρτές συνδυασμός είναι μοναδικός είναι μονοτονικές

148 Αποκαλυφθείσα προτίμηση Άμεση αποκάλυψη προτίμησης: Έστω ( 1,y 1 ) ο συνδυασμός που αγοράστηκε σε τιμές (p,p y ) με εισόδημα Ι. Έστω και ένα άλλος τυχαίος εφικτός συνδυασμός ( 2,y 2 ). Θα ισχύει: p+ py = 1 y 1 p + py 2 y 2 p+ py p + py 1 y 1 2 y 2 Αν ικανοποιείται η παραπάνω ανισότητα τότε λέμε ότι ο συνδυασμός ( 1,y 1 ) έχει άμεσα αποκαλυφθεί προτιμότερος του ( 2,y 2 ). ηλαδή: ( 1,y 1 ) f ( 2,y 2 )

149 Αποκαλυφθείσα προτίμηση Έμμεση αποκάλυψη προτίμησης: Έστω ( 1,y 1 ) ο συνδυασμός που αγοράστηκε σε τιμές (p,p y ) με εισόδημα Ι 1. Έστω και ένα άλλος τυχαίος εφικτός συνδυασμός ( 2,y 2 ). Θα ισχύει: ( 1,y 1 ) f ( 2,y 2 ) Έστω ( 2,y 2 ) ο συνδυασμός που αγοράστηκε σε τιμές (p,p y ) με εισόδημα Ι 2. Έστω και ένα άλλος τυχαίος εφικτός συνδυασμός ( 3,y 3 ). Θα ισχύει: ( 2,y 2 ) f ( 3,y 3 ) Λόγω της μεταβατικότητας μπορούμε να γράψουμε: ( 1,y 1 ) f ( 3,y 3 ) Τότε λέμε ότι ο συνδυασμός ( 1,y 1 ) έχει έμμεσα αποκαλυφθεί προτιμότερος του ( 3,y 3 ).

150 Το ασθενές αξίωμα αποκαλυφθείσας προτίμησης (WARP) Αν ο συνδυασμός ( 1,y 1 ) έχει άμεσα αποκαλυφθεί προτιμότερος του ( 2,y 2 ) και οι δύο συνδυασμοί δεν ταυτίζονται, τότε αποκλείεται ο ( 2,y 2 ) να έχει αποκαλυφθεί άμεσα προτιμότερος του ( 1,y 1 ). ηλαδή, αν ο συνδυασμός ( 1,y 1 ) επιλέγεται σε τιμές (p,p y ) και ο συνδυασμός ( 2,y 2 ) επιλέγεται σε τιμές (p,p y ), τότε αν: p+ py p + py 1 y 1 2 y 2 δεν πρέπει να ισχύει η περίπτωση ότι: p ' + p ' y p ' + p ' y 2 y 2 1 y 1

151 Το ασθενές αξίωμα αποκαλυφθείσας προτίμησης (WARP) Στοιχεία επιλογής, που παραβιάζουν το WARP δεν είναι οικονομικώς ορθολογικά. Tο WARP είναι μια αναγκαία συνθήκη για να εξηγήσουμε τις παρατηρούμενες επιλογές από ορθολογική οικονομικά άποψη. Παραβίαση του WARP: Ικανοποίηση του WARP: y y ( 1,y 1 ) ( 2,y 2 ) ( 1,y 1 ) ( 2,y 2 )

152 Έλεγχος του WARP Ένας καταναλωτής κάνει τις ακόλουθες επιλογές: Σε τιμές (p,p y )=( 2, 2), η επιλογήήταν( 1,y 1 ) = (10,1). Σε τιμές (p,p y )=( 2, 1), η επιλογήήταν( 2,y 2 ) = (5,5). Σε τιμές (p,p y ) =( 1, 2), η επιλογήήταν( 3,y 3 ) = (5,4). Παραβιάζεται το WARP από τα στοιχεία αυτά; Επιλογές Τιμές (10, 1) (5, 5) (5, 4) ( 2, 2) ( 2, 1) ( 1, 2)

153 Έλεγχος του WARP Με κόκκινο είναι το κόστος των επιλεγμένων συνδυασμών. Οι αριθμοί σε κύκλο αντιπροσωπεύουν προσιτούς συνδυασμούς που δεν επελέγησαν. Παραβίαση του WARP: Ο συνδυασμός (10,1) αποκαλύπτεται άμεσα προτιμότερος του (5,4), αλλά ο (5,4) αποκαλύπτεται άμεσα προτιμότερος του (10,1). Επιλογές Τιμές (10, 1) (5, 5) (5, 4) ( 2, 2) ( 2, 1) ( 1, 2)

154 Το ισχυρό αξίωμα αποκαλυφθείσας προτίμησης (SARP) Αν ο συνδυασμός ( 1,y 1 ) έχει αποκαλυφθεί προτιμότερος του ( 2,y 2 )(άμεσα ή έμμεσα) και οι δύο συνδυασμοί δεν ταυτίζονται, τότε αποκλείεται ο ( 2,y 2 ) να έχει αποκαλυφθεί είτε άμεσα είτε έμμεσα προτιμότερος του ( 1,y 1 ). Ποια στοιχεία επιλογής θα ικανοποιούσαν το WARP και θα παραβίαζαν το SARP;

155 Έλεγχος SARP Έστω τα ακόλουθα στοιχεία: A: (p,p y,p z )=(1,3,10) και ( 1,y 1,z 1 ) = (3,1,4) B: (p,p y,p z )=(4,3,6) και ( 2,y 2,z 2 ) = (2,5,3) C: (p,p y,p z ) = (1,1,5) και ( 3,y 3,z 3 ) = (4,4,3) Επιλογές Τιμές A B C A B C

156 Έλεγχος SARP Με κόκκινο είναι το κόστος των επιλεγμένων συνδυασμών. Οι αριθμοί σε κύκλο αντιπροσωπεύουν προσιτούς συνδυασμούς που δεν επελέγησαν. Άρα: A f C, B f A, C f B Βάσει της μεταβατικότητας όμως: A f B, C f A, B f C Τα τετράγωνα αντιπροσωπεύουν συνδυασμούς που αποκαλύπτονται έμμεσα προτιμότεροι. Επιλογές Τιμές A B C A B C

157 Έλεγχος SARP Τα στοιχεία δεν παραβιάζουν το WARP αλλά υπάρχουν 3 παραβιάσεις του SARP. Το SARP είναι αναγκαία και ικανή συνθήκη για να εξηγήσουμε τις παρατηρούμενες επιλογές από ορθολογική οικονομικά άποψη Επιλογές Τιμές A B C A B C

158 Ανάκτηση καμπυλών αδιαφορίας Ας υποθέσουμε ότι παρατηρούμε: A: (p 1,p y1 ) = ( 1, 1) και ( 1,y 1 ) = (15,15) B: (p 2,p y2 ) = ( 2, 1) και ( 2,y 2 ) = (10,20) C: (p 3,p y3 ) = ( 1, 2) και ( 3,y 3 ) = (20,10) D: (p 4,p y4 ) = ( 2, 5) και ( 4,y 4 ) = (30,12) E: (p 5,p y5 ) = ( 5, 2) και ( 5,y 5 ) = (12,30) Πού βρίσκεται η καμπύλη αδιαφορίας, η οποία περιλαμβάνει το συνδυασμό A = (15,15); WARP και SARP δεν παραβιάζονται. A B C D E A B C D E

159 Ανάκτηση καμπυλών αδιαφορίας y Ισχύει ότι A f B, A f C και Ε f Α, D f A E B A C D

160 Ανάκτηση καμπυλών αδιαφορίας y A: (p 1,p y1 )=(1,1); ( 1,y 1 )=(15,15). Ο A αποκαλύπτεται άμεσα προτιμότερος κάθε άλλου συνδυασμού A

161 Ανάκτηση καμπυλών αδιαφορίας y A f B B A

162 Ανάκτηση καμπυλών αδιαφορίας y B Ο B αποκαλύπτεται άμεσα προτιμότερος κάθε άλλου συνδυασμού

163 Ανάκτηση καμπυλών αδιαφορίας y B Έτσι, ο A αποκαλύπτεται τώρα προτιμότερος κάθε άλλου συνδυασμού στην ένωση. A

164 Ανάκτηση καμπυλών αδιαφορίας y B A Ομοίως, ο A αποκαλύπτεται προτιμότερος κάθε άλλου συνδυασμού στην ένωση με το C. Άρα η καμπύλη αδιαφορίας, που περιλαμβάνει τον A θα βρίσκεται πάνω απότοσκιασμένοσύνολο C

165 Ανάκτηση καμπυλών αδιαφορίας y E Τι συμβαίνει όμως με τους συνδυασμούς E και D που είναι προτιμότεροι του A; B A A C D

166 Ανάκτηση καμπυλών αδιαφορίας Ξέρουμε ότι D f A y Οι συνδυασμοί αποκαλύπτονται προτιμότεροι του A A D

167 Ανάκτηση καμπυλών αδιαφορίας Ξέρουμε ότι E f A y E Οι συνδυασμοί αποκαλύπτονται προτιμότεροι του A A

168 Ανάκτηση καμπυλών αδιαφορίας y E B A Οι συνδυασμοί αποκαλύπτονται σαφώς προτιμότεροι του A C D

169 Ανάκτηση καμπυλών αδιαφορίας y A

170 Ανάκτηση καμπυλών αδιαφορίας y Ηπεριοχή, στην οποία πρέπει να βρίσκεται η καμπύλη αδιαφορίας που περιλαμβάνει το συνδυασμό A A

171 Μερικές ασκήσεις Όταν οι τιμές είναι (p,p y )=(1,2) ένας καταναλωτής ζητά ( 1,y 1 )=(1,2) και όταν οι τιμές είναι (p,p y ) =(2,1) ζητά ( 1,y 1 )=(2,1). Είναι αυτή η συμπεριφορά συνεπής προς το μοντέλο του οικονομικά ορθολογικού καταναλωτή; Επιλογές Τιμές (1, 2) (2, 1) ( 1, 2) 5 4 ( 2, 1) 4 5

172 Μερικές ασκήσεις Όταν οι τιμές είναι (p,p y )=(2,1) ένας καταναλωτής ζητά ( 1,y 1 )=(1,2) και όταν οι τιμές είναι (p,p y ) =(1,2) ζητά ( 1,y 1 )=(2,1). Είναι αυτή η συμπεριφορά συνεπής προς το μοντέλο του οικονομικά ορθολογικού καταναλωτή; Επιλογές Τιμές (1, 2) (2, 1) ( 2, 1) 4 5 ( 1, 2) 5 4

173 Αριθμοδείκτες Πως μπορούμε να ξέρουμε αν επιδεινώνεται ή βελτιώνεται η κατάσταση των καταναλωτών όταν αλλάζουν οι τιμές; ύο βασικά είδη δεικτών: είκτες τιμών και είκτες ποσότητας Κάθε δείκτης συγκρίνει δαπάνες σε μια περίοδο βάσης και σε μια τρέχουσα περίοδο, αποτυπώνοντας το λόγο των δαπανών αυτών. Έστω ότι στο χρόνο t οι τιμές είναι (p t,p yt ) και ο καταναλωτής επιλέγει ( t,y t ). Στο έτος βάσης b οι τιμές είναι (p b,p yb ) και ο καταναλωτής επιλέγει ( b,y b ). Πως μεταβλήθηκε η κατανάλωση;

174 Αριθμοδείκτες ποσότητας Ένας δείκτης ποσότητας είναι ο σταθμικός μέσος όρος των ζητούμενων ποσοτήτων π.χ. w wy t t y q = b b w + wy y Οι σταθμίσεις (w,w y ) μπορεί να είναι οι τιμές της περιόδου βάσης (p b,p yb ) ή οι τιμές της τρέχουσας περιόδου (p t,p yt ). +

175 Αριθμοδείκτες ποσότητας Αν (w,w y )=(p b,p yb ) τότε έχουμε τον δείκτη Laspeyres: L p + p y b t b t y q = b b b b p + py y Αν (w,w y )=(p t,p yt ) τότε έχουμε τον δείκτη Paasche: P p + p y t t t t y q = t b t b p + py y

176 Αριθμοδείκτες ποσότητας Πως μπορούμε να ξέρουμε αν βελτιώθηκε η θέση του καταναλωτή με τους δείκτες ποσότητας; Αν: P p + p y = > t t t t y q t b t b p + py y p + p y > p + p y t t t t t b t b y y Ο καταναλωτής είναι σε καλύτερη θέση στην τρέχουσα περίοδο από την περίοδο βάσης. 1

177 Αριθμοδείκτες ποσότητας Αν: L p + p y = < b t b t y q b b b b p + py y 1 p + p y < p + p y b t b t b b b b y y Ο καταναλωτής ήταν σε καλύτερη θέση στην περίοδο βάσης από την τρέχουσα περίοδο.

178 Αριθμοδείκτες τιμών Ένας δείκτης τιμών είναι ο σταθμικός μέσος όρος τιμών π.χ. p w + p w t t y y p = b b p w + py wy Οι σταθμίσεις (w,w y ) μπορεί να είναι οι ποσότητες της περιόδου βάσης ( b,y b ) ή οι ποσότητες της τρέχουσας περιόδου ( t, t ).

179 Αριθμοδείκτες τιμών Αν (w,w y )=( b,y b ) τότε έχουμε τον δείκτη Laspeyres: L p + p y t b t b y p = b b b b p + py y Αν (w,w y )=(y t,y t ) τότε έχουμε τον δείκτη Paasche: P p + p y t t t t y p = b t b t p + py y

180 Αριθμοδείκτες τιμών Πως μπορούμε να ξέρουμε αν βελτιώθηκε η θέση του καταναλωτή με τους δείκτες τιμών; Αν Μ είναι ένας δείκτης δαπανών: P p + p y M = p p y t t t t y b b b b + y p + p y p + p y t t t t t t t t y y p = > M = b t b t b b b b p + py y p + py y p + p y > p + p y b b b b b t b t y y Ο καταναλωτής είναι σε καλύτερη θέση στην περίοδο βάσης από την τρέχουσα περίοδο.

181 Αριθμοδείκτες τιμών Αν : L p + p y p + p y t b t b t t t t y y p = < M = b b b b b b b b p + py y p + py y p + p y < p + p y t b t b t t t t y y Ο καταναλωτής είναι σε καλύτερη θέση στην τρέχουσα περίοδο από την περίοδο βάσης.

182 Τιμαριθμοποίηση Ορισμένες φορές, χρησιμοποιούμε τις αλλαγές στους δείκτες τιμών για να προσαρμόσουμε τους μισθούς ή τις απολαβές. Αυτό λέγεται «τιμαριθμοποίηση». «Πλήρη τιμαριθμοποίηση» έχουμε όταν οι μισθοί ή οι απολαβές παρακολουθούν τον πληθωρισμό. Μια συνηθισμένη πρόταση είναι να τιμαριθμοποιήσουμε πλήρως τις απολαβές της κοινωνικής ασφάλισης για να διατηρήσουμε την «αγοραστική δύναμη» των ηλικιωμένων.

183 Τιμαριθμοποίηση y y b y t Εισοδηματικός περιορισμός περιόδου βάσης b Επιλογή περιόδου βάσης Εισοδηματικός περιορισμός τρέχουσας περιόδου μετά την τιμαριθμοποίηση t Εισοδηματικός περιορισμός τρέχουσας Περιόδου πριν από την τιμαριθμοποίηση Επιλογή τρέχουσας περιόδου μετά την τιμαριθμοποίηση

184 Εφαρμογή: Επιδότηση σε είδος ή επιδότηση σε χρήμα. Το παράδειγμα των κουπονιών διατροφής Το πρόγραμμα κουπονιών διατροφής έχει σκοπό να ενισχύσει τις οικογένειες χαμηλού εισοδήματος. Τα κουπόνια μπορούν να παραχωρούνται δωρεάν ή σε πολύ χαμηλή τιμή Για να είναι το πρόγραμμα των κουπονιών αποδοτικό θα πρέπει οι κάτοχοι να μην μπορούν να πουλήσουν ούτε τα κουπόνια ούτε τα τρόφιμα που αγοράζουν με αυτά Ερώτημα: Ποια μορφή επιδότησης είναι προτιμότερη, σε είδος (κουπόνια) ή σεχρήμα(ίσης αξίας). Σε ποια περίπτωση ο καταναλωτής βρίσκεται σε υψηλότερο επίπεδο ικανοποίησης (υψηλότερη καμπύλη αδιαφορίας)

185 1 η περίπτωση Χρήμα C AO=Συνολικό εισόδημα καταναλωτή ΟΒ=Συνολική ποσότητα τροφίμων αν δαπανήσει όλο το εισόδημα AF=Ποσότητα τροφίμων που παίρνει δωρεάν με κουπόνια CD= Η νέαγκ αναντίεπιδότησηςσεκουπόνια υπήρχε επιδότηση σε χρήμα Η ύπαρξη κουπονιών συνεπάγεται: A F E 2 AFC= Μη εφικτή περιοχή Γραμμή Καταναλωτικών υνατοτήτων= AFD E 1 U 2 U 1 O 1 2 Β D Τρόφιμα

186 2 η περίπτωση Χρήμα C G E 2 = Μη εφικτή ισορροπία F= Εφικτή ισορροπία GH= Απαιτούμενη δαπάνη για να επιτύχει ο καταναλωτής U 3 με επιδότηση σε χρήμα E 2 A F U 2 U 3 E 1 U 1 O 1 2 Β H D Τρόφιμα

187 Αποτέλεσμα Εισοδήματος και Υποκατάστασης Αποτέλεσμα μεταβολής της τιμής Αποτέλεσμα Υποκατάστασης Μεταβολή στην τιμή ενός αγαθού έχει σαν αποτέλεσμα την μεταβολή στις σχετικές τιμές. Υ Ο καταναλωτής υποκαθιστά πάντα το ακριβότερο με το φθηνότερο αγαθό Αποτέλεσμα Εισοδήματος Μεταβολή στην τιμή ενός αγαθού έχει σαν αποτέλεσμα την μεταβολή στο πραγματικό εισόδημα του καταναλωτή Η ζήτηση για ένα αγαθό μεταβάλλεται στην ίδια κατεύθυνση (κανονικό αγαθό) ή στην αντίθετη (κατώτερο αγαθό). Υ Χ Χ

188 Ο τρόπος με τον οποίο διαχωρίζεται το αποτέλεσμα τιμής σε αποτέλεσμα υποκατάστασης και εισοδήματος εξαρτάται από τον ορισμό της μεταβολής του πραγματικού εισοδήματος Απαιτούμενη μεταβολή στο χρηματικό εισόδημα έτσι ώστε ο καταναλωτής να μπορεί να αγοράσει την αρχική δέσμη αγαθών ιαφορά κόστους Το χρηματικό εισόδημα που απαιτείται για να επαναφέρει τον καταναλωτή στο αρχικό επίπεδο ευημερίας (αρχική καμπύλη αδιαφορίας) Αντισταθμιστική μεταβολή Το χρηματικό εισόδημα που απαιτείται για να μεταφέρει τον καταναλωτή στο νέο επίπεδο ευημερίας (καμπύλη αδιαφορίας) χωρίς μεταβολή της τιμής Ισοδύναμη μεταβολή

189 Μέθοδος διαφοράς κόστους Υ A AB = p + p 1 y 1 = ( ) 1 p p Δ =Δp 1 = 1+ y 1 A C p p Α Α διαφορά κόστους = p 1 Χ 1 Χ 2 αποτέλεσμα μεταβολής της τιμής Χ 1 Χ 3 αποτέλεσμα υποκατάστασης (, ) (, ) Δ = s 3 p 1 p A E 2 Χ 3 Χ 2 αποτέλεσμα εισοδήματος (, ) (, ) n 2 p 3 p Δ = E 1 E 3 U B 2 C U 1 U 3 C

190 Ταυτότητα Slutsky Τα προηγούμενα μπορούν να εκφραστούν αλγεβρικά και μέσα από την εξής ταυτότητα: Συνολική μεταβολή στην ζήτηση Αποτέλεσμα υποκατάστασης Αποτέλεσμα εισοδήματος Δ =Δ +Δ s n Η ταυτότητα Slutsky χρησιμεύει στον προσδιορισμό του προσήμου του συνολικού αποτελέσματος.

191 Ταυτότητα Slutsky Το αποτέλεσμα υποκατάστασης πρέπει να είναι πάντα αρνητικό Αν το αγαθό είναι κανονικό τότε μια αύξηση της τιμής συνεπάγεται μείωση της αγοραστικής δύναμης και άρα για ένα κανονικό αγαθό συνεπάγεται μείωση της ζήτησης Δ =Δ +Δ s n ( ) ( ) ( ) Για ένα κατώτερο αγαθό το αποτέλεσμα εισοδήματος θα είναι s n θετικό επομένως: Δ =Δ +Δ (;) ( ) ( + ) Η ταυτότητα Slutsky δείχνει ότι θα μπορούσαμε να έχουμε θετική μεταβολή στην ζήτηση (αγαθό Giffen) αλλά θα πρέπει αυτό να είναι ένα κατώτερο αγαθό. Συμπέρασμα: ένα αγαθό Giffen πρέπει να είναι κατώτερο αγαθό αλλά ένα κατώτερο αγαθό δεν είναι κατ ανάγκη αγαθό Giffen.

192 Υ Κατώτερο αγαθό Αποτέλεσμα υποκατάστασης > Αποτέλεσμα εισοδήματος Καμπύλη Ζήτησης με αρνητική κλίση A A E 1 E 2 E 3 U 2 U 3 U B C C

193 Υ Κατώτερο αγαθό Αποτέλεσμα υποκατάστασης < Αποτέλεσμα εισοδήματος Καμπύλη Ζήτησης με θετική κλίση A E 2 Αγαθό Giffen U 2 A E 1 E 3 U 3 U B 1 C C

194 Ταυτότητα Slutsky εκφρασμένη με ρυθμούς μεταβολής m Δ = Δ s m Δ Δ Δ = Δp Δp Δp Αν ορίσουμε και διαιρέσουμε με Δp έχουμε: Όμως Δ = Δp άρα: Ο ρυθμός μεταβολής της ζήτησης καθώς μεταβάλλεται η τιμή, διατηρώντας το εισόδημα σταθερό Ο ρυθμός μεταβολής της ζήτησης όταν μεταβάλλεται η τιμή, ενώ προσαρμόζουμε το εισόδημα έτσι ώστε ο αρχικός συνδυασμός αγαθών να είναι μόλις εφικτός Ο ρυθμός μεταβολής της ζήτησης όταν διατηρούμε σταθερές τις τιμές και προσαρμόζουμε το εισόδημα n s m Δ Δ Δ = Δp Δp Δ (, ) (, ) p p Δp (, ) (, ) p p

195 Νόμος της Ζήτησης Η θεωρία του καταναλωτή δεν περιορίζει το πώς μεταβάλλεται η ζήτηση όταν μεταβάλλεται η τιμή ή το πώς μεταβάλλεται η ζήτηση όταν μεταβάλλεται το εισόδημα. Περιορίζει όμως το πως αλληλεπιδρούν τα είδη αυτά των μεταβολών: Νόμος της ζήτησης: αν η ζήτηση ενός αγαθού αυξάνεται όταν αυξάνεται το εισόδημα, τότε η ζήτηση του αγαθού αυτού θα πρέπει να μειώνεται όταν αυξάνεται η τιμή του. Αυτό προκύπτει από την εξίσωση Slutsky: Αν η ζήτηση ενός αγαθού αυξάνεται όταν αυξάνεται το εισόδημα Κανονικό αγαθό s n Δ =Δ +Δ < 0 p

196 Παραδείγματα Τέλεια συμπληρωματικά: Uy (, ) = min{,} y y /p y Δ Δ =Δ +Δ s n s Δ = 0 Δ =Δ n /p /p

197 Παραδείγματα Τέλεια υποκατάστατα: Uy (, ) = + y y Δ =Δ +Δ s n n Δ = 0 Δ =Δ s Δ

198 Μέθοδος αντισταθμιστικής μεταβολής εισοδήματος Υ A Α Α αντισταθμιστική μεταβολή Χ 1 Χ 2 αποτέλεσμα μεταβολής της τιμής Χ 1 Χ 3 αποτέλεσμα υποκατάστασης Χ 3 Χ 2 αποτέλεσμα εισοδήματος A E 1 E 2 E 3 U 2 U B 2 C C

199 Μέθοδος αντισταθμιστικής μεταβολής εισοδήματος Ο καταναλωτής είναι αδιάφορος μεταξύ Ε 1 και Ε 3 επομένως κανένας συνδυασμός δεν μπορεί να έχει αποκαλυφθεί προτιμότερος από τον άλλο. ηλαδή δεν μπορεί να ισχύει: Άρα θα ισχύει: p + p y p + py 1 y 1 2 y 2 p + p y p + p y 1 y 1 2 y 2 ( )( ) ( )( p ) p y y py p y Εφόσον όμως μεταβάλλεται μόνο η τιμή του : ( )( p ) p p + p y > p + py 1 y 1 2 y 2 p + p y > p + p y 1 y 1 2 y Αρνητικό αποτέλεσμα υποκατάστασης.

200 Μέθοδοςισοδύναμηςμεταβολήςεισοδήματος A Υ Α Α ισοδύναμη μεταβολή A Χ 1 Χ 2 αποτέλεσμα μεταβολής της τιμής Χ 1 Χ 3 αποτέλεσμα εισοδήματος Χ 3 Χ 2 αποτέλεσμα υποκατάστασης E 3 E 1 E 2 Β U 2 U B 2 C

201 Μέθοδοςισοδύναμηςμεταβολήςεισοδήματος Ο καταναλωτής είναι αδιάφορος μεταξύ Ε 2 και Ε 3 επομένως κανένας συνδυασμός δεν μπορεί να έχει αποκαλυφθεί προτιμότερος από τον άλλο. ηλαδή δεν μπορεί να ισχύει: Άρα θα ισχύει: p + p y p + py 2 y 2 3 y 3 p + p y p + p y 2 y 2 3 y 3 ( )( ) ( )( p ) p y y py p y Εφόσον όμως μεταβάλλεται μόνο η τιμή του : p + p y > p + py 2 y 2 3 y 3 p + p y > p + p y ( )( p ) p 2 y 2 3 y Αρνητικό αποτέλεσμα υποκατάστασης.

202 Όταν η μεταβολή στην τιμή είναι πεπερασμένη οι τρεις μέθοδοι δίνουν διαφορετικά αποτελέσματα. Στο όριο (απειροελάχιστη μεταβολή) τα αποτελέσματα συμπίπτουν.

203 Παράδειγμα Έστω η συνάρτηση ωφέλειας U = Ποιες είναι οι ποσότητες Χ και Υ με τις οποίες ο καταναλωτής μεγιστοποιεί την ωφέλεια του αν P = 10, P = 2.5, = 1000 Από την επίλυση του προβλήματος της μεγιστοποίησης της ωφέλειας με περιορισμό (1) (2) P U 10 MRS, = = = = 4 P U 2.5 = P+ P ΗσχέσηΥ και Χ σε οποιοδήποτε σημείο ισορροπίας με δεδομένες τιμές αλλά μεταβλητό εισόδημα Εισοδηματική Καμπύλη Κατανάλωσης

204 Παράδειγμα (συνέχεια) Υ 3 P 2 P 1 P = 4 Γιαναβρούμετοσυγκεκριμένο σημείο ισορροπίας πρέπει να λάβουμε υπόψη και το εισόδημα. = P + P 1000 = ( ) 1000 = P 1 P 2 P 3 Χ = =

205 Παράδειγμα (συνέχεια) Ποιες είναι οι συναρτήσεις ζήτησης του Χ και του Υ Στην περίπτωση αυτή δεν δίνουμε στις τιμές και το εισόδημα τις συγκεκριμένες τιμές (10, 2.5 και 1000). Χρησιμοποιούμε μόνο την συγκεκριμένη μορφή της συνάρτησης ωφέλειας. MRS (1), = P P U U = = P P = P P Καμπύλη Κατανάλωσης Τιμής

206 Παράδειγμα (συνέχεια) (2) = P + P = 2 P P = P + P = 2P P Συνάρτηση Ζήτησης του Χ = 2P Συνάρτηση Ζήτησης του Υ = 2 P = P 2 Η ζήτηση του Χ δεν εξαρτάται από την τιμή του Υ Ο καταναλωτής αφιερώνει το ½ του εισοδήματός του στο Χ. Ηζητούμενη ποσότητα εξαρτάται από την τιμή του Χ

207 Παράδειγμα (συνέχεια) Αν στην συνάρτηση ζήτησης κρατήσουμε ως άγνωστο μόνο την τιμή του Χ = = P P Καμπύλη Ζήτησης Αν στην συνάρτηση ζήτησης κρατήσουμε ως άγνωστο μόνο το Εισόδημα 2 = = Καμπύλη Engel

208 Υ Ανάλυση της μεταβολής της τιμής του Χ από 10 σε 5 σε Αποτέλεσμα Υποκατάστασης και Εισοδήματος με τη μέθοδο της ιαφοράς Κόστους Με την μέθοδο της ιαφοράς κόστους αφαιρείται εισόδημα και η νέα ΓΚ είναι η ΑΒ 400 Ζητούμενο: η ποσότητα Γ Στο Ε 3 ισχύει Το εισόδημα που απαιτείται για την αγορά του Ε 3 = Α 200 E 1 50 Γ E 3 E 2 Επειδή Ε 1 και Ε 3 βρίσκονται στην ίδια ΓΚ απαιτούν το ίδιο = 750 εισόδημα = 750 (1) 100 Β 200 Επίσης στο Ε 3 P 5 MRS = = = 2 (2) P 2.5 U 2 =20000 U 3 =11250 U 1 =10000 ( 1) & (2) = 75 = 150 Απ. Υποκατάστασης = 75-50=25 Απ. Εισοδήματος = =25 Εισόδημα στο ΑΒ = 750 ιαφορά κόστους =250 A = = 300 B = = 150 U3 = = 11250

209 Υ 400 Α Ανάλυση της μεταβολής της τιμής του Χ από 10 σε 5 σε Αποτέλεσμα Υποκατάστασης και Εισοδήματος με τη μέθοδο της Αντισταθμιστικής Μεταβολής P P = 10 = 2.5 = 1000 P P = 5 = 2.5 = 1000 = 2 P 1000 = 2 5 = 100 Συνολικό Αποτέλεσμα Τιμής = =50 Με την μέθοδο της αντισταθμιστικής μεταβολής αφαιρείται εισόδημα και η νέα ΓΚ είναι η ΑΒ 200 E 1 E 3 E 2 Ζητούμενο: η ποσότητα Γ U 2 =20000 (1) (2) Στο Ε 3 ισχύει U = =10000 U P MRS = = U P U 1 = = = Γ 100 Β 200 (1) & (2) Απ. Υποκατάστασης = =20.71 = = Απ. Εισοδήματος = =29.29 Εισόδημα στο ΑΒ A = = Αντισταθμιστική Μεταβολή Εισοδήματος =293 B = = 141.4

210 Υ Α Ανάλυση της μεταβολής της τιμής του Χ από 10 σε 5 σε Αποτέλεσμα Υποκατάστασης και Εισοδήματος με τη μέθοδο της Ισοδύναμης Μεταβολής E 1 E 3 P P E 2 = 10 = 2.5 = = 5 = 2.5 = Γ 100 Β 200 P P 2 2 = 2P U 1 =10000 = 100 U 2 =20000 Συνολικό Αποτέλεσμα Τιμής = =50 Με την μέθοδο της Ισοδύναμης μεταβολής προστίθεται εισόδημα και η νέα ΓΚ είναι η ΑΒ Ζητούμενο: η ποσότητα Γ (1) (2) Στο Ε 3 ισχύει U = = U P MRS = = U P = = 4 (1) & (2) Απ. Υποκατάστασης = =29.29 = = Απ. Εισοδήματος = =20.71 Εισόδημα στο ΑΒ A = = Ισοδύναμη Μεταβολή Εισοδήματος =414 B = = 141.4

211 Αντισταθμιστική Μεταβολή Απ. Υποκατάστασης=20.71 Απ. Εισοδήματος=29.29 Αντισταθμιστική Μεταβολή Εισοδήματος=293 Ισοδύναμη μεταβολή Απ. Υποκατάστασης=29.29 Απ. Εισοδήματος=20.71 Ισοδύναμη Μεταβολή Εισοδήματος=414 Διαφορά κόστους Απ. Υποκατάστασης=25 Απ. Εισοδήματος=25 Διαφορά κόστους=250

212 Πλεόνασμα Καταναλωτή P Αποτίμηση της 1ης μονάδας. Η ωφελιμότητα από την κατανάλωση της 1ης μονάδας εκφρασμένη σε αξία Αποτίμηση της 2ης μονάδας. Αποτίμηση της 3ης μονάδας. Αποτίμηση της 4ης μονάδας. Αποτίμηση της 5ης μονάδας. απάνη για την αγορά 5 μονάδων Ωφελιμότητα για την οποία δεν πληρώνει ο καταναλωτής Q Πλεόνασμα καταναλωτή: Η διαφορά μεταξύ της ωφελιμότητας που απολαμβάνει ο καταναλωτής (εκφρασμένη σε αξία) και της αξίας του αγαθού στην αγορά.

Προσφορά Εργασίας Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας ( Χ,Α συνάρτηση χρησιμότητας U(X,A)

Προσφορά Εργασίας Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας ( Χ,Α συνάρτηση χρησιμότητας U(X,A) Προσφορά Εργασίας - Έστω ότι υπάρχουν δύο αγαθά Α και Χ στην οικονομία. Το αγαθό Α παριστάνει τα διάφορα καταναλωτικά αγαθά. Το αγαθό Χ παριστάνει τον ελεύθερο χρόνο. Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

ΘΕΩΡΙΑ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Ένθετο Κεφάλαιο ΘΕΩΡΙΑ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Μικροοικονομική Ε. Σαρτζετάκης 1 Καταναλωτική συμπεριφορά Σκοπός αυτής της διάλεξης είναι να εξετάσουμε τον τρόπο με τον οποίο οι καταναλωτές

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 3. Προτιµήσεις. Ορθολογισµός στην οικονοµική. Σχέσεις προτιµήσεων

Διάλεξη 3. Προτιµήσεις. Ορθολογισµός στην οικονοµική. Σχέσεις προτιµήσεων Ορθολογισµός στην οικονοµική Διάλεξη 3 Προτιµήσεις!1 Υπόθεση συµπεριφοράς: Ένας λήπτης αποφάσεων επιλέγει πάντοτε τον πλέον προτιµώµενο συνδυασµό από το σύνολο των εναλλακτικών συνδυασµών που έχει στη

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονοµική Θεωρία

Μικροοικονοµική Θεωρία Μικροοικονοµική Θεωρία Θεωρία Χρησιµότητας και Προτιµήσεων. Καταναλωτικές Προτιµήσεις: Βασικά Αξιώµατα. Συνολική και οριακή χρησιµότητα Καµπύλη αδιαφορίας ή ισοϋψής καµπύλη χρησιµότητας. Ιστορική Αναδροµή

Διαβάστε περισσότερα

2 ο SET ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

2 ο SET ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ 2 ο SET ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Σημείωση: Κάποιες από τις παρακάτω ασκήσεις θα λυθούν στην 6 η και 7 η διάλεξη του μαθήματος (στις ημερομηνίες που αναγράφονται στο πρόγραμμα) και οι υπόλοιπες θα αποτελέσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ-ΜΑΘΗΜΑ ΠΕΜΠΤΟ-ΕΚΤΟ ΕΚΤΟ ΘΕΩΡΙΑ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ-ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Ακαδηµαϊκό Έτος 2011-2012 ΕΠΙΧ Μικροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Θεωρία Χρησιµότητας και Συµπεριφοράς του Καταναλωτή

ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Θεωρία Χρησιµότητας και Συµπεριφοράς του Καταναλωτή ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Θεωρία Χρησιµότητας και Συµπεριφοράς του Καταναλωτή Εισαγωγή: Όπως γνωρίζουµε, το οικονοµικό πρόβληµα εστιάζεται στην αποτελεσµατική κατανοµή των ανεπαρκών οικονοµικών πόρων στις εναλλακτικές

Διαβάστε περισσότερα

4. Σωστό ή Λάθος (εξηγείστε): Κάποια καταναλωτικά προϊόντα είναι αγαθά επιθυμητά για κάποιες ποσότητες και κακά ανεπιθύμητα για άλλες.

4. Σωστό ή Λάθος (εξηγείστε): Κάποια καταναλωτικά προϊόντα είναι αγαθά επιθυμητά για κάποιες ποσότητες και κακά ανεπιθύμητα για άλλες. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2014-2015 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Μάθημα: Μικροοικονομική Ανάλυση της Κατανάλωσης και της Παραγωγής Πρώτο πακέτο ασκήσεων και λύσεων 1. Σωστό ή Λάθος (εξηγείστε):

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονοµική Θεωρία

Μικροοικονοµική Θεωρία Μικροοικονοµική Θεωρία Ειδικά Θέµατα της Θεωρίας της Συµπεριφοράς του Καταναλωτή Το Συνολικό Αποτέλεσµα. Το Αποτέλεσµα Υποκατάστασης. Το Εισοδηµατικό Αποτέλεσµα. Κανονικά Αγαθά. Κατώτερα Αγαθά. Παράδοξο

Διαβάστε περισσότερα

Αποτέλεσμα Υποκατάστασης και Αποτέλεσμα Εισοδήματος

Αποτέλεσμα Υποκατάστασης και Αποτέλεσμα Εισοδήματος Αποτέλεσμα Υποκατάστασης και Αποτέλεσμα Εισοδήματος (Επιπτώσεις Μεταβολής της Τιμής στη Ζητούμενη Ποσότητα) () Διαγραμματική Παρουσίαση Α. Επιπτώσεις Μεταβολής της Τιμής στα Κανονικά Αγαθά M x / p (Π)

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική - Μικροοικονομική

Μακροοικονομική - Μικροοικονομική Μακροοικονομική Μικροοικονομική Η Μακροοικονομική είναι ο κλάδος της Οικονομικής Επιστήμης που ασχολείται με τη μελέτη του οικονομικού συστήματος στο σύνολό του ή μεγάλων επιμέρους τομέων του Η Μικροοικονομική

Διαβάστε περισσότερα

Άριστες κατά Pareto Κατανομές

Άριστες κατά Pareto Κατανομές Άριστες κατά Pareto Κατανομές - Ορισμός. Μια κατανομή x = (x, x ) = (( 1, )( 1, )) ονομάζεται άριστη κατά Pareto αν δεν υπάρχει άλλη κατανομή x = ( x, x ) τέτοια ώστε: U j( x j) U j( xj) για κάθε καταναλωτή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 2 ο : Η Ζήτηση των Αγαθών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Η ελαστικότητα ζήτησης για το αγαθό "Κ" είναι ίση με 2. Αυτό σημαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5 Νίκολσον (κεφ. 6,7,8,14 από Varian) Τα αποτελέσματα εισοδήματος και υποκατάστασης

Κεφάλαιο 5 Νίκολσον (κεφ. 6,7,8,14 από Varian) Τα αποτελέσματα εισοδήματος και υποκατάστασης Συναρτήσεις ζήτησης Κεφάλαιο 5 Νίκολσον (κεφ. 6784 από Varian) Τα αποτελέσματα εισοδήματος και υποκατάστασης Τα άριστα επίπεδα των 2 n ως συναρτήσεις όλων των τιμών και του εισοδήματος n συναρτήσεις ζήτησης

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικό Πρόβλημα &

Οικονομικό Πρόβλημα & Οικονομικό Πρόβλημα & Οικονομική Επιστήμη Ανεπάρκεια Σπανιότητα Οικονομική επιστήμη Πως κατανέμονται οι διαθέσιμοι πόροι για την ικανοποίηση των αναγκών Περιορισμένοι Εργασία Κεφάλαιο Απεριόριστες Πρώτες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά. Διάλεξη 12. Υπερβάλλον βάρος: Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός

Γενικά. Διάλεξη 12. Υπερβάλλον βάρος: Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός Γενικά Διάλεξη Φορολογία και αποτελεσματικότητα ν η φορολογία από μηδέν που είναι τώρα αυξηθεί στο 0% π.χ., αυτό πως επηρεάζει την ευημερία του καταναλωτή; Σίγουρα η κατανάλωση θα μεταβληθεί λόγω της αύξησης

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων

Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων - Στο υπόδειγμα ertrand, οι επιχειρήσεις, παράγουν ένα ομοιογενές αγαθό, οπότε η τιμή είναι η μοναδική μεταβλητή που ενδιαφέρει τους καταναλωτές και οι καταναλωτές

Διαβάστε περισσότερα

1 ου πακέτου. Βαθµός πακέτου

1 ου πακέτου. Βαθµός πακέτου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδηµαϊκό έτος 2011-2012 Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Χειµώνας-Άνοιξη Μάθηµα: ηµόσια Οικονοµική ιδασκαλία: Βασίλης Θ. Ράπανος Γεωργία Καπλάνογλου Μετά και το 4 ο πακέτο, πρέπει να στείλετε

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγική διαδικασία. Τεχνολογία

Παραγωγική διαδικασία. Τεχνολογία Σκοπός: Η μελέτη της σχέσης εισροών και εκροών Συντελεστές παραγωγής (Εισροές) Παραγωγική διαδικασία Παραγόμενο Προϊόν (Εκροές) Κεφαλαιουχικά αγαθά Εργασία Γή Επιχειρηματικές ή διοικητικές ικανότητες κλπ

Διαβάστε περισσότερα

H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της

H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της (1) Ελαστικότητα της Ζήτησης 1A. Ελαστικότητα της Ζήτησης ως προς την Τιμή - Γιαναμετρήσουμετηνευαισθησίατηςζητούμενηςποσότητας( ) στις μεταβολές της τιμής (), μπορούμε

Διαβάστε περισσότερα

10. Η επιδίωξη της μέγιστης χρησιμότητας αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της συμπεριφοράς του καταναλωτή στη ζήτηση αγαθών.

10. Η επιδίωξη της μέγιστης χρησιμότητας αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της συμπεριφοράς του καταναλωτή στη ζήτηση αγαθών. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : Η ΖΗΤΗΣΗ Να σημειώσετε το σωστό ή το λάθος στο τέλος των προτάσεων: 1. Όταν η ζήτηση ενός αγαθού είναι ελαστική, η συνολική δαπάνη των καταναλωτών για το αγαθό αυτό μειώνεται καθώς αυξάνεται

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Ανταγωνιστική Ισορροπία και Αποτελεσματικές κατά Pareto Κατανομές σε Ανταλλακτική Οικονομία

Γενική Ανταγωνιστική Ισορροπία και Αποτελεσματικές κατά Pareto Κατανομές σε Ανταλλακτική Οικονομία Γενική Ανταγωνιστική Ισορροπία και Αποτελεσματικές κατά Pareto Κατανομές σε Ανταλλακτική Οικονομία Βασικές Υποθέσεις (i) Οι αγορές όλων των αγαθών είναι τέλεια ανταγωνιστικές. Οι καταναλωτές και οι επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ευχαριστίες... 16 Δύο λόγια από την συγγραφέα... 17

Ευχαριστίες... 16 Δύο λόγια από την συγγραφέα... 17 Περιεχόμενα Ευχαριστίες... 16 Δύο λόγια από την συγγραφέα... 17 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Το σύνολο των πραγματικών αριθμών... 19 1.1 Σύνολα αριθμών... 19 1.2 Αλγεβρική δομή του R... 20 1.2.1 Ιδιότητες πρόσθεσης...

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 2 ο : Η Ζήτηση των Αγαθών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Οι τιμές των αγαθών προσδιορίζονται στην αγορά από την αλληλεπίδραση της ζήτησης και της προσφοράς.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΟΡΩΝ

Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΟΡΩΝ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΟΡΩΝ Άντε πάλι.. Για να δούμε πόσες φορές θα κάνουμε αυτή τη δουλειά Κεφάλαιο 2 Οικονομικά των Επιχειρήσεων Ε.Σ.Σαρτζετάκης 1 Εισαγωγή? Η λειτουργία των αγορών προσδιορίζεται από δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ I

ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ I ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ I Τέσσερα σηµαντικά στοιχεία: Το εισόδηµα του καταναλωτή Οι τιµές των αγαθών Οι ροτιµήσεις των καταναλωτών Η υ όθεση ότι ο καταναλωτής λαµβάνει α οφάσεις ου µεγιστο οιούν

Διαβάστε περισσότερα

Προσφορά και Ζήτηση Υπηρεσιών Υγείας

Προσφορά και Ζήτηση Υπηρεσιών Υγείας Προσφορά και Ζήτηση Υπηρεσιών Υγείας ΤΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Τι θα παραχθεί Πως θα παραχθεί Σε τι ποσότητα Μέθοδοι και διαδικασίες παραγωγής Μελέτες για τον προσδιορισμό των αναγκών Προσδιορισμός Αναγκών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΘΕΩΡΙΑ ΖΗΤΗΣΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΘΕΩΡΙΑ ΖΗΤΗΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΘΕΩΡΙΑ ΖΗΤΗΣΗΣ Οι τιµές Στην οικονοµία οι τιµές παίζουν βασικό ρόλο. Κατανέµουν τους παραγωγικούς πόρους στις τοµείς όπου υπάρχει µεγαλύτερη ζήτηση µε το πιο αποτελεσµατικό τρόπο. Αυτό το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

2.10. Τιμή και ποσότητα ισορροπίας

2.10. Τιμή και ποσότητα ισορροπίας .. Τιμή και ποσότητα ισορροπίας ίδαμε ότι η βασική επιδίωξη των επιχειρήσεων είναι η επίτευξη του μέγιστου κέρδους με την πώληση όσο το δυνατόν μεγαλύτερων ποσοτήτων ενός αγαθού στη μεγαλύτερη δυνατή τιμή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΝΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΝΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΝΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Βάλτε σε κύκλο το σωστό γράμμα: 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. 1. Ταυτόχρονη αύξηση της ζήτησης και της προσφοράς μπορεί να μη μεταβάλλει την ποσότητα ισορροπίας. Σ Λ Α. 2. Έστω δύο αγαθά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ 100 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΠΡΟΣ ΕΠΙΛΥΣΗ Vol. 1 ΑΘΗΝΑ ΜΑΪΟΣ 2013 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ - ΣΥΝΤΑΞΗ 1 ΤΟΜΟΣ 1 ΜIΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ 1) Εάν ο οριακός λόγος υποκατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN 3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HESHER-OHIN Υπάρχουν δύο συντελεστές παραγωγής, το κεφάλαιο και η εργασία τους οποίους χρησιμοποιεί η επιχείρηση για να παράγει προϊόν Y μέσω μιας συνάρτησης παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Α.1. Κάθε οικονομία παράγει πάντοτε τους συνδυασμούς των προϊόντων που βρίσκονται πάνω στην καμπύλη των παραγωγικών της δυνατοτήτων.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Α.1. Κάθε οικονομία παράγει πάντοτε τους συνδυασμούς των προϊόντων που βρίσκονται πάνω στην καμπύλη των παραγωγικών της δυνατοτήτων. ΟΜΑΔΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1 μέχρι και Α.5 να γράψετε τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα του την ένδειξη: Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή ή Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη. Α.1.

Διαβάστε περισσότερα

Α2. Α3. ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑ Β1 28 29 Η

Α2. Α3. ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑ Β1 28 29 Η ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΑΠ ΔΕΟ 34 Ν. ΠΑΝΤΕΛΗ ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ & ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΑΘΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 1 ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΑΠ ΔΕΟ 34 ΚΟΣΤΗ Ν.

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Στις παρακάτω 10 ερωτήσεις, να γράψετε τον αριθμό της κάθε ερώτησης στην εργασία σας και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Η κάθε σωστή απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονομική. Ενότητα 3: Ο καταναλωτής επιλέγει να μεγιστοποιήσει τη χρησιμότητά του. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη)

Μικροοικονομική. Ενότητα 3: Ο καταναλωτής επιλέγει να μεγιστοποιήσει τη χρησιμότητά του. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Μικροοικονομική Ενότητα 3: Ο καταναλωτής επιλέγει να μεγιστοποιήσει τη χρησιμότητά του Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Notes. Notes. Notes. Notes

Notes. Notes. Notes. Notes Θεωρία Καταναλωτή-Προτιμήσεις Κώστας Ρουμανιάς Ο.Π.Α. Τμήμα Δ. Ε. Ο. Σ. 3 Οκτωβρίου 2012 Κώστας Ρουμανιάς (Δ.Ε.Ο.Σ.) Θεωρία Καταναλωτή-Προτιμήσεις 3 Οκτωβρίου 2012 1 / 19 Προτιμήσεις καταναλωτών Θέλουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΖΗΤΗΣΗ, ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΙΣΣΟΡΟΠΙΑ ΑΓΟΡΑΣ

ΖΗΤΗΣΗ, ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΙΣΣΟΡΟΠΙΑ ΑΓΟΡΑΣ 1 ΚΦΑΛΑΙΟ 6 ΖΗΤΗΣΗ, ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΙΣΣΟΡΟΠΙΑ ΑΓΟΡΑΣ Οι καµπύλες ζήτησης και προσφοράς είναι αναγκαίες για να προσδιορίσουν την τιµή στην αγορά. Η εξοµοίωσή τους καθορίζει την τιµή και τη ποσότητα ισορροπίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΕΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ

ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΕΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΕΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ Φροντιστήριο Μ.Ε. «ΑΙΧΜΗ» Κ.Καρτάλη 8 Βόλος Τηλ. 43598 ΠΊΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΈΝΩΝ 3. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ... 5 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ...

Διαβάστε περισσότερα

6. Το Υπόδειγμα των Επικαλυπτόμενων Γενεών: Ανταλλαγή I

6. Το Υπόδειγμα των Επικαλυπτόμενων Γενεών: Ανταλλαγή I 6. Το Υπόδειγμα τν Επικαλυπτόμενν Γενεών: Ανταλλαγή I 6.. Ερτήσεις Σχολιάστε την εγκυρότητα τν παρακάτ προτάσεν. Αν πιστεύετε ότι μια πρόταση είναι σστή κάτ από ορισμένες προϋποθέσεις τότε να αναφέρετε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΜΕΡΟΣ Α Θεωρία Ζήτησης Ενός Αγαθού - Ανάλυση Συμπεριφοράς Καταναλωτή

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΜΕΡΟΣ Α Θεωρία Ζήτησης Ενός Αγαθού - Ανάλυση Συμπεριφοράς Καταναλωτή ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α Θεωρία Ζήτησης Ενός Αγαθού - Ανάλυση Συμπεριφοράς Καταναλωτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έννοια και Στόχοι της Μικροοικονομικής Θεωρίας 1. Γενικά...27 2. Το Πρόβλημα της Επιλογής...29 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Θεωρία

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά - Ορισμός: Η αγορά ενός αγαθού είναι η διαδικασία (θεσμικό πλαίσιο) μέσω της οποίας έρχονται σε επικοινωνία οι αγοραστές και οι πωλητές του συγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 5 ο : Ο Προσδιορισμός των Τιμών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ασκήσεις 1. Οι συναρτήσεις ζήτησης και προσφοράς ενός αγαθού είναι: =20-2P και S =5+3P αντίστοιχα.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α

ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Για τις προτάσεις από Α1 µέχρι και A5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό τη λέξη Σωστό,

Διαβάστε περισσότερα

5 ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΔΥΟ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ

5 ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΔΥΟ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ 48 49 5 ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΔΥΟ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ 5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΟΡΙΣΜΟΣ: Κάθε συνάρτηση : A B με Α R n και Β R ονομάζεται πραγματική συνάρτηση n μεταβλητών ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: Ι Αν Α R n και Β R n τότε έχουμε διανυσματική συνάρτηση

Διαβάστε περισσότερα

Με δεδομένες τις επιλογές της επιχείρησης (δυνατούς συνδυασμούς συντελεστών) με ποιον τρόπο θα επιλέξει την άριστη.

Με δεδομένες τις επιλογές της επιχείρησης (δυνατούς συνδυασμούς συντελεστών) με ποιον τρόπο θα επιλέξει την άριστη. Με δεδομένες τις επιλογές της επιχείρησης (δυνατούς συνδυασμούς συντελεστών) με ποιον τρόπο θα επιλέξει την άριστη. Είδη κόστους Άμεσο Κόστος απάνες για αγορά ή μίσθωση ΣΠ Έμμεσο Κόστος Τεκμαιρόμενο κόστος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ. Κεφάλαιο 2. Οικονοµικά των Επιχειρήσεων Ε.Σ.Σαρτζετάκης 2

Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ. Κεφάλαιο 2. Οικονοµικά των Επιχειρήσεων Ε.Σ.Σαρτζετάκης 2 Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΟΡΩΝ Άντε πάλι.. Για να δούµε πόσες φορές θα κάνουµε αυτή τη δουλειά Κεφάλαιο 2 Οικονοµικά των Επιχειρήσεων Ε.Σ.Σαρτζετάκης 1 Εισαγωγή! Η λειτουργία των αγορών προσδιορίζεται από δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Εξεταστική περίοδος Φεβρουαρίου Η εξέταση αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα Τρίτο -Ασκήσεις Μικροοικονοµικής (Ζήτηση)

Μάθηµα Τρίτο -Ασκήσεις Μικροοικονοµικής (Ζήτηση) Μάθηµα Τρίτο -Ασκήσεις Μικροοικονοµικής (Ζήτηση) Όταν σχεδιάζουµε την ατοµική καµπύλη ζήτησης ενός αγαθού, ποιο από τα παρακάτω δε διατηρείται σταθερό: Α. Το ατοµικό χρηµατικό εισόδηµα Β Οι τιµές των άλλων

Διαβάστε περισσότερα

Βαθμός 1 ου πακέτου. Βαθμός 2 ου πακέτου

Βαθμός 1 ου πακέτου. Βαθμός 2 ου πακέτου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2013-2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Βασίλης Ράπανος Γεωργία Καπλάνογλου Μετά και το 4 ο πακέτο, πρέπει να στείλετε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Σημείωμα του επιμελητή 21. Πρόλογος 23. 1 Η αγορά 31. 2 Εισοδηματικός περιορισμός 55. 3 Προτιμήσεις 71

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Σημείωμα του επιμελητή 21. Πρόλογος 23. 1 Η αγορά 31. 2 Εισοδηματικός περιορισμός 55. 3 Προτιμήσεις 71 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σημείωμα του επιμελητή 21 Πρόλογος 23 1 Η αγορά 31 Κατασκευή ενός υποδείγματος 31 Αριστοποίηση και ισορροπία 33 Η καμπύλη ζήτησης 34 Η καμπύλη προσφοράς 37 Ισορροπία αγοράς 38 Συγκριτική στατική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Α.1. Όταν η Κ.Π.Δ. είναι γραμμική τότε το κόστος ευκαιρίας είναι πάντοτε σταθερό και ίσο με τη μονάδα.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Α.1. Όταν η Κ.Π.Δ. είναι γραμμική τότε το κόστος ευκαιρίας είναι πάντοτε σταθερό και ίσο με τη μονάδα. ΟΜΑΔΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1 μέχρι και Α.5 να γράψετε τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα του την ένδειξη: Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή ή Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη. Α.1.

Διαβάστε περισσότερα

Για τις προτάσεις από Α1 µέχρι και Α5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι

Για τις προτάσεις από Α1 µέχρι και Α5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Για τις προτάσεις από Α1 µέχρι και Α5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Ελαστικότητα και Εφαρμογές Ελαστικότητα... μας επιτρέπει να αναλύσουμε την προσφορά και τη ζήτηση σε βάθος. αποτελεί μια μέτρηση για τον τρόπο με τον οποίο πόσοι παραγωγοί

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονομία. 1 ο εξάμηνο

Μικροοικονομία. 1 ο εξάμηνο Μικροοικονομία 1 ο εξάμηνο ΘΕΩΡΙΑ ΚΟΣΤΟΥΣ Συνολικό Κόστος (TC): Το χρηματικό ποσό που απαιτείται για την απόκτηση όλων των εισροών. Συνολικό Σταθερό Κόστος (TFC ή πάγια έξοδα): Το χρηματικό ποσό που δαπανά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Β. Να εξετάσετε αν ισχύουν οι υποθέσεις του Θ.Μ.Τ. για την συνάρτηση στο διάστημα [ 1,1] τέτοιο, ώστε: C στο σημείο (,f( ))

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Β. Να εξετάσετε αν ισχύουν οι υποθέσεις του Θ.Μ.Τ. για την συνάρτηση στο διάστημα [ 1,1] τέτοιο, ώστε: C στο σημείο (,f( )) ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο: ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 6: ΘΕΩΡΗΜΑ ΜΕΣΗΣ ΤΙΜΗΣ ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΟΥ (Θ.Μ.Τ.) [Θεώρημα Μέσης Τιμής Διαφορικού Λογισμού του κεφ..5 Μέρος Β του σχολικού βιβλίου]. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ Παράδειγμα. ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. ΜΕΡΟΣ 1ο ΑΛΓΕΒΡΑ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. ΜΕΡΟΣ 1ο ΑΛΓΕΒΡΑ 1. Τι καλείται μεταβλητή; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΕΡΟΣ 1ο ΑΛΓΕΒΡΑ Μεταβλητή είναι ένα γράμμα (π.χ., y, t, ) που το χρησιμοποιούμε για να παραστήσουμε ένα οποιοδήποτε στοιχείο ενός συνόλου..

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 2008

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 2008 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Για τις προτάσεις από Α.1 µέχρι και Α.5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Πληθυσμός Δείγμα Δείγμα Δείγμα Ο ρόλος της Οικονομετρίας Οικονομική Θεωρία Διατύπωση της

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΡΙΝΑ ΣΕΙΡΑ: 1 η ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 22/01/2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΡΙΝΑ ΣΕΙΡΑ: 1 η ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 22/01/2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΡΙΝΑ ΣΕΙΡΑ: 1 η ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 22/01/2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ Α Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1 μέχρι και Α.5 να γράψετε τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Σπουδών: Διοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ 34 Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική

Πρόγραμμα Σπουδών: Διοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ 34 Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: Διοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ 34 Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική Γραπτή Εργασία # 4 (Δημόσια Οικονομική) Ακαδ. Έτος: 2006-7 Οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

2. Σε ένα κλάδο που υπάρχει μονοπώλιο, το βάρος από την επιβολή ενός φόρου μετακυλύεται ολόκληρο στους καταναλωτές.

2. Σε ένα κλάδο που υπάρχει μονοπώλιο, το βάρος από την επιβολή ενός φόρου μετακυλύεται ολόκληρο στους καταναλωτές. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2011-2012 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξεταστική περίοδος Ιουλίου Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Βασίλης Θ. Ράπανος Η εξέταση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4: Διαφορικός Λογισμός

Κεφάλαιο 4: Διαφορικός Λογισμός ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Κεφάλαιο 4: Διαφορικός Λογισμός Μονοτονία Συνάρτησης Tζουβάλης Αθανάσιος Κεφάλαιο 4: Διαφορικός Λογισμός Περιεχόμενα Μονοτονία συνάρτησης... Λυμένα παραδείγματα...

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΕΣ, ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΓΟΡΩΝ Κεφάλαιο 7 Οικονοµικά της ευηµερίας! Τα οικονοµικά της ευηµερίας εξετάζουν τους τρόπους µε τους οποίους η κατανοµή των πόρων επηρεάζει την ευηµερία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΟΘ : ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2013

ΑΟΘ : ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2013 12 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΟΘ : ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2013 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ο (µε 2ο, 3ο και 4ο) ΗΜΕΡΗΣΙΑ 9/2000 ΗΜΕΡΗΣΙΑ 6/2000 ΕΣΜΕΣ 2000 ΕΣΜΕΣ 1998 28. ίνονται οι συναρτήσεις ζήτησης και προσφοράς

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι. Δημόπουλος Τμήμα Διοίκησης Μονάδων Υγείας και Πρόνοιας -ΤΕΙ Καλαμάτας ΚΑΠΟΙΟΙ ΒΑΣΙΚΟΙ ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΝΟΙΕΣ Ν = {1,2,3,...} το σύνολο των φυσικών αριθμών Ζ = {0, ±1, ±2, ±3,..

Διαβάστε περισσότερα

Λύσεις των θεμάτων ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Λύσεις των θεμάτων ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑ ΙΟΥΝΙΟΥ 4 Λύσεις των θεμάτων Έκδοση η

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Θετικής & Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Β ΜΕΡΟΣ (ΑΝΑΛΥΣΗ) ΚΕΦ 1 ο : Όριο Συνέχεια Συνάρτησης

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Θετικής & Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Β ΜΕΡΟΣ (ΑΝΑΛΥΣΗ) ΚΕΦ 1 ο : Όριο Συνέχεια Συνάρτησης ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Θετικής & Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Β ΜΕΡΟΣ (ΑΝΑΛΥΣΗ) ΚΕΦ ο : Όριο Συνέχεια Συνάρτησης Φυλλάδιο Φυλλάδι555 4 ο ο.α) ΕΝΝΟΙΑ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ - ΓΡΑΦΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ.α) ΕΝΝΟΙΑ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ - ΓΡΑΦΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Τμήμα Τραπεζικής και Χρηματοοικονομικής Διοικητικής Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα «Χρηματοοικονομική Ανάλυση για Στελέχη» Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ ΟΡΙΣΜΟΣ ΕΦΑΠΤΟΜΕΝΗΣ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ ΟΡΙΣΜΟΣ ΕΦΑΠΤΟΜΕΝΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ. Mια συνάρτηση λέμε ότι είναι παραγωγίσιμη σε ένα σημείο του πεδίου ορισμού ( της, αν υπάρει το lim και είναι πραγματικός αριθμός. Το όριο αυτό λέγεται παράγωγος της στο και συμβολίζεται

Διαβάστε περισσότερα

1. Με βάση τον κανόνα της ψηφοφορίας με απλή πλειοψηφία, η ποσότητα του δημόσιου αγαθού που θα παρασχεθεί είναι η κοινωνικά αποτελεσματική ποσότητα.

1. Με βάση τον κανόνα της ψηφοφορίας με απλή πλειοψηφία, η ποσότητα του δημόσιου αγαθού που θα παρασχεθεί είναι η κοινωνικά αποτελεσματική ποσότητα. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2013-2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξεταστική περίοδος Ιουλίου Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Η εξέταση αποτελείται από δύο

Διαβάστε περισσότερα

45 Γ. 0 10 Β Χ 2. Η τεχνολογία βελτιώθηκε στην παραγωγή: β) Του Υ µόνο

45 Γ. 0 10 Β Χ 2. Η τεχνολογία βελτιώθηκε στην παραγωγή: β) Του Υ µόνο 3 Ασκήσεις πολλαπλής επιλογής στην 1 η ενότητα: Παραγωγικές δυνατότητες Χρησιµότητα Ζήτηση 1. Στην Οικονοµική επιστήµη ως οικονοµικό πρόβληµα χαρακτηρίζουµε: α) Την έλλειψη χρηµάτων που αντιµετωπίζει µια

Διαβάστε περισσότερα

Η Γεωμετρία της Αντιστροφής Η βασική θεωρία. Αντιστροφή

Η Γεωμετρία της Αντιστροφής Η βασική θεωρία. Αντιστροφή Αντιστροφή Υποθέτουμε ότι υπάρχει ένας κανόνας ο οποίος επιτρέπει την μετάβαση από ένα σχήμα σε ένα άλλο, με τέτοιο τρόπο ώστε το δεύτερο σχήμα να είναι τελείως ορισμένο όταν το πρώτο είναι δοσμένο και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ. Ερώτηση 1. Αν το x o δεν ανήκει στο πεδίο ορισμού μιας συνάρτησης f, έχει νόημα να μιλάμε για παράγωγο της f. στο x = x o?

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ. Ερώτηση 1. Αν το x o δεν ανήκει στο πεδίο ορισμού μιας συνάρτησης f, έχει νόημα να μιλάμε για παράγωγο της f. στο x = x o? ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Ερώτηση 1 Αν το x o δεν ανήκει στο πεδίο ορισμού μιας συνάρτησης f, έχει νόημα να μιλάμε για παράγωγο της f στο x = x o? Δεν έχει νόημα Ερώτηση 2 Αν μία συνάρτηση f είναι συνεχής στο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας, δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση, τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 00 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α A. Έστω μια συνάρτηση ορισμένη σε ένα διάστημα. Αν F είναι μια παράγουσα της στο, τότε να αποδείξετε ότι:

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 3 Οι ιδιότητες των αριθμών... 37 3.1 Αριθμητικά σύνολα... 37 3.2 Ιδιότητες... 37 3.3 Περισσότερες ιδιότητες...

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 3 Οι ιδιότητες των αριθμών... 37 3.1 Αριθμητικά σύνολα... 37 3.2 Ιδιότητες... 37 3.3 Περισσότερες ιδιότητες... Περιεχόμενα Πρόλογος... 5 Κεφάλαιο Βασικές αριθμητικές πράξεις... 5. Τέσσερις πράξεις... 5. Σύστημα πραγματικών αριθμών... 5. Γραφική αναπαράσταση πραγματικών αριθμών... 6.4 Οι ιδιότητες της πρόσθεσης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ 2014 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ 2014 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ 4 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α. Έστω μια συνάρτηση f ορισμένη σε ένα διάστημα Δ. Αν Η f είναι συνεχής στο Δ και f = για κάθε εσωτερικό σημείο του Δ τότε να αποδείξετε

Διαβάστε περισσότερα

Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της

Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της προσφοράς προσδιορίζει την τιμή και την ποσότητα ισορροπίας

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3 ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ. 3.1 Η έννοια της παραγώγου. y = f(x) f(x 0 ), = f(x 0 + x) f(x 0 )

Κεφάλαιο 3 ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ. 3.1 Η έννοια της παραγώγου. y = f(x) f(x 0 ), = f(x 0 + x) f(x 0 ) Κεφάλαιο 3 ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ 3.1 Η έννοια της παραγώγου Εστω y = f(x) µία συνάρτηση, που συνδέει τις µεταβλητές ποσότητες x και y. Ενα ερώτηµα που µπορεί να προκύψει καθώς µελετούµε τις δύο αυτές ποσοτήτες είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΝΑΜΗ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ (Παράδειγμα: ΜΟΝΟΠΩΛΙΟ)

ΔΥΝΑΜΗ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ (Παράδειγμα: ΜΟΝΟΠΩΛΙΟ) Θεωρήματα Οικονομικών της Ευημερίας (1) Οι ανταγωνιστικές αγορές συντονίζουν τις αποφάσεις των καταναλωτών και των παραγωγών εξασφαλίζοντας Pareto αποτελεσματικές κατανομές των παραγωγικών πόρων και των

Διαβάστε περισσότερα

f f x f x = x x x f x f x0 x

f f x f x = x x x f x f x0 x 1 Παράγωγος 1. για να βρω την παράγωγο της f σε διάστηµα χρησιµοποιώ βασικές παραγώγους και κανόνες παραγωγισης. για να βρω την παράγωγο σε σηµείο αλλαγής τύπου η σε άκρο διαστήµατος δουλεύω µε ορισµό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παντελής Μπουμπούλης, M.Sc., Ph.D. σελ. 2 math-gr.blogspot.com, bouboulis.mysch.gr

Παντελής Μπουμπούλης, M.Sc., Ph.D. σελ. 2 math-gr.blogspot.com, bouboulis.mysch.gr VI Ολοκληρώματα Παντελής Μπουμπούλης, MSc, PhD σελ mth-grlogspotcom, ououlismyschgr ΜΕΡΟΣ Αρχική Συνάρτηση Ορισμός Έστω f μια συνάρτηση ορισμένη σε ένα διάστημα Δ Αρχική συνάρτηση ή παράγουσα της στο Δ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΑΣΤΙΚOΤΗΤΑ ΤΗΤΑ ΖΗΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡOΣΦ ΣΦOΡΑΣ. Ελαστικότητα... Κεφάλαιο 5

ΕΛΑΣΤΙΚOΤΗΤΑ ΤΗΤΑ ΖΗΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡOΣΦ ΣΦOΡΑΣ. Ελαστικότητα... Κεφάλαιο 5 ΕΛΑΣΤΙΚOΤΗΤΑ ΤΗΤΑ ΖΗΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡOΣΦ ΣΦOΡΑΣ Κεφάλαιο 5 Ελαστικότητα...... µετρά τον βαθµό αντίδρασης των καταναλωτών και των παραγωγών στις αλλαγές στις συνθήκες της αγοράς...... µας επιτρέπει να αναλύουµε

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Μαθηματικά (Φυλλάδιο 1 ο )

Γενικά Μαθηματικά (Φυλλάδιο 1 ο ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Γενικά Μαθηματικά (Φυλλάδιο 1 ο ) Επιμέλεια Φυλλαδίου : Δρ. Σ. Σκλάβος Περιλαμβάνει: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΙΑΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΠΑΡΑΓΩΓΙΣΗ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΩΝ ΜΙΑΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΓΑ ΙΚΟΙ. 3. Για κάθε z 1, z 2 C ισχύει z1 + z2 = z1 + z2. 4. Για κάθε z C ισχύει z z 2 z. 5. Για κάθε µιγαδικό z ισχύει: 6.

ΜΙΓΑ ΙΚΟΙ. 3. Για κάθε z 1, z 2 C ισχύει z1 + z2 = z1 + z2. 4. Για κάθε z C ισχύει z z 2 z. 5. Για κάθε µιγαδικό z ισχύει: 6. ΜΙΓΑ ΙΚΟΙ 1 Για κάθε z 1, z 2 C ισχύει z1 z2 z1 z2 1 2 Για κάθε z 1, z 2 C ισχύει z1 z2 z1 z2 3 Για κάθε z 1, z 2 C ισχύει z1 + z2 = z1 + z2 4 Για κάθε z C ισχύει z z 2 z 5 Για κάθε µιγαδικό z ισχύει:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΘΕΣΜΟΣ

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΘΕΣΜΟΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α Α1. α. Η µεγάλη εξειδίκευση των ανθρώπων σε µια δραστηριότητα που συχνά είναι πολύ περιορισµένη, µετατρέπει την εργασία σε ανιαρή απασχόληση. Σ β. Οι ανάγκες ως σύνολο δεν είναι απεριόριστες

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Γνώσεις Μαθηματικών Α - Β Λυκείου

Βασικές Γνώσεις Μαθηματικών Α - Β Λυκείου Βασικές Γνώσεις Μαθηματικών Α - Β Λυκείου Αριθμοί 1. ΑΡΙΘΜΟΙ Σύνολο Φυσικών αριθμών: Σύνολο Ακέραιων αριθμών: Σύνολο Ρητών αριθμών: ακέραιοι με Άρρητοι αριθμοί: είναι οι μη ρητοί π.χ. Το σύνολο Πραγματικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2013 2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2013 2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2013 2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Βασίλης Θ. Ράπανος Γεωργία Καπλάνογλου 1 ο Πακέτο Ασκήσεων. Απαντήσεις Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

Θεώρημα Βolzano. Κατηγορία 1 η. 11.1 Δίνεται η συνάρτηση:

Θεώρημα Βolzano. Κατηγορία 1 η. 11.1 Δίνεται η συνάρτηση: Κατηγορία η Θεώρημα Βolzano Τρόπος αντιμετώπισης:. Όταν μας ζητούν να εξετάσουμε αν ισχύει το θεώρημα Bolzano για μια συνάρτηση f σε ένα διάστημα [, ] τότε: Εξετάζουμε την συνέχεια της f στο [, ] (αν η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ Α

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ Α ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ Α Για τις προτάσεις από Α1 μέχρι και Α5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα σε κάθε αριθμό τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, και

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά του Τουρισμού και του Πολιτισμού 2

Οικονομικά του Τουρισμού και του Πολιτισμού 2 Οικονομικά του Τουρισμού και του Πολιτισμού 2 Υπεύθυνοι μαθήματος Κ αθηγητής Μιχαήλ Ζ ουμπουλάκης Επίκουρος Καθηγητής Θεόδωρος Μεταξάς 1 Ο κλάδος παραγωγής τουριστικών προϊόντων Δραστηριότητες που παράγουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΖΗΤΗΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ 1 Δίνεται ο παρακάτω πίνακας : Α. Να σχεδιάσετε την καμπύλη ζήτησης Β. Να βρεθεί η εξίσωση ζήτησης Γ.

ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΖΗΤΗΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ 1 Δίνεται ο παρακάτω πίνακας : Α. Να σχεδιάσετε την καμπύλη ζήτησης Β. Να βρεθεί η εξίσωση ζήτησης Γ. ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΖΗΤΗΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ 1 Δίνεται ο παρακάτω πίνακας : ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΙ P Α 24 80 Β 35 64 Γ 45 50 Δ 55 36 Ε 60 29 Ζ 70 14 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 0 10 20 30 40 50 60 70 80 Α. Να σχεδιάσετε την καμπύλη

Διαβάστε περισσότερα