ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ"

Transcript

1 Α. ΕΜΒΑΛΩΤΗΣ Α. ΚΑΤΣΗΣ Γ. ΣΙΔΕΡΙΔΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Α ΕΚΔΟΣΗ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2006

2 Α. Εμβαλωτής: Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Α. Κατσής: Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου Πελοποννήσου Γ. Σιδερίδης Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστημίου Κρήτης Τα DataSets είναι διαθέσιμα στη θέση: Όπου στο βιβλίο αναφέρεται ο όρος SPSS αφορά στο εγκεκριμένο λογισμικό SPSS Inc [www.spss.com,

3 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1. EΙΣΑΓΩΓΗ Η έννοια της μεταβλητής Κλίμακες Μέτρησης Γραφική παρουσίαση των δεδομένων- ευρημάτων Παρατηρήσεις αναφορικά με τις γραφικές 17 παραστάσεις των δεδομένων (διαγράμματα) 2. ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ Συντελεστής συσχέτισης Pearson r Η προϋπόθεση της γραμμικότητας Η προϋπόθεση της κανονικής κατανομής Υπολογισμός και ερμηνεία του συντελεστή 30 συσχέτισης Pearson r 2.5 Μερικές παρατηρήσεις για τον συντελεστή 34 συσχέτισης 2.6 Μη-παραμετρικοί συντελεστές συσχέτισης ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗΣ Υπολογισμός της γραμμής παλινδρόμησης με τη 42 χρήση του SPSS 3.2 Εφαρμογή της προβλεπτικής εξίσωσης ΕΛΕΓΧΟΣ ΜΕΣΟΥ ΟΡΟΥ Εισαγωγή Στατιστική Μεθοδολογία Έλεγχος για το μέσο όρο ενός πληθυσμού Το σκεπτικό του ελέγχου Το κριτήριο ελέγχου Εξαγωγή συμπερασμάτων Σχόλια για τον έλεγχο του μέσου όρου ενός 56 πληθυσμού 4.4 Εφαρμογές του ελέγχου για το μέσο όρο ενός 56 πληθυσμού 4.5 Έλεγχος για τη σύγκριση μέσων όρων δύο πληθυσμών Ανεξάρτητα δείγματα Εφαρμογές για ανεξάρτητα δείγματα 62

4 4.5.2 Εξαρτημένα δείγματα: Κριτήριο ελέγχου και 67 εφαρμογή 4.6 Σχόλια για τον έλεγχο μεταξύ των μέσων όρων δύο 69 πληθυσμών 5. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ Εισαγωγή Μεθοδολογία ANOVA Το σκεπτικό για τη διαδικασία ANOVA Post hoc κριτήρια Σχόλια για την ANOVA Εφαρμογή της ANOVA ΤΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ x Εφαρμογή του x Τυπολόγιο ανάγνωσης ενδείξεων για τους πίνακες 87 του SPSS 7. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ Έλεγχος κανονικότητας Επιλογή κριτηρίου ελέγχου Σύγκριση της ίδιας μεταβλητής σε δύο δείγματα Σύγκριση της ίδιας μεταβλητής σε περισσότερα από 93 δύο δείγματα Σύγκριση δύο μεταβλητών στο ίδιο δείγμα 94 8 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 97

5 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Στη σύγχρονη κοινωνική & εκπαιδευτική έρευνα η Στατιστική είναι ένα σημαντικότατο εργαλείο για κάθε ερευνητή που ασχολείται με την (ποσοτική κυρίως) ανάλυση δεδομένων. Το κείμενο αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης και φιλόδοξης προσπάθειας των συγγραφέων η οποία πρόκειται να ολοκληρωθεί μετά την πιλοτική εφαρμογή του συγκριμένου κειμένου. Το βιβλίο απευθύνεται σε φοιτητές, αλλά και ερευνητές που κάνουν χρήση των εφαρμογών της Στατιστικής στο χώρο κυρίως των Κοινωνικών Επιστημών & των Επιστημών της Αγωγής. Στόχος είναι η παρουσίαση και ανάλυση των κυριότερων εφαρμογών της Στατιστικής Μεθοδολογίας με έμφαση στα παρακάτω σημεία: (α) επεξήγηση της θεωρίας με παραδείγματα από το χώρο των Κοινωνικών Επιστημών και των Επιστημών της Αγωγής, (β) επιλογή και παρουσίαση του κατάλληλου κάθε φορά στατιστικού κριτηρίου και (γ) ερμηνεία των αποτελεσμάτων. Ένας τομέας στον οποίο δόθηκε ιδιαίτερη προσοχή ήταν η (περιορισμένη) χρήση μαθηματικών εννοιών και όρων. Εκτιμήθηκε ότι για τη μελέτη και αξιοποίηση του σχετικού υλικού δεν θα πρέπει να θεωρείται ως προϋπόθεση η σε βάθος προσέγγιση μαθηματικών εννοιών. Για το σκοπό αυτό καταβλήθηκε προσπάθεια να περιοριστούν στο ελάχιστο οι αναφορές στη μαθηματική ορολογία και τυπολογία, ενώ παρουσιάζονται τα σημαντικότερα και απολύτως απαραίτητα μαθηματικά εργαλεία με τρόπο όσο γίνεται πιο κατανοητό. Ο αναγνώστης δεν χρειάζεται να επιμείνει στην (πλήρη) κατανόηση ενός μαθηματικού τύπου, αν αυτό του δημιουργεί πρόβλημα, αλλά στην ποιοτική διάσταση της μεθόδου και των αποτελεσμάτων της. Από την άλλη πλευρά όμως, αυτή η προσπάθεια "απο-μαθηματικοποίησης", δε σημαίνει ότι το κείμενο δεν είναι έγκυρο και δεν απαιτείται σοβαρή και συστηματική προσπάθεια για την κατανόησή του. Ας σημειωθεί ότι η σειρά με την οποία εμφανίζονται οι συγγραφείς είναι αλφαβητική.

6

7 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ -7-

8 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1. Η έννοια της μεταβλητής Η έρευνα στις Κοινωνικές Επιστήμες και ειδικότερα στις Επιστήμες της Αγωγής, βασίζεται στη μελέτη παραγόντωνχαρακτηριστικών που συμμετέχουν στα υπό διερεύνηση φαινόμενα. Ονομάζουμε αυτούς τους παράγοντες μεταβλητές (variables). Γενικώς μεταβλητή είναι κάθε τι το οποίο επιδέχεται περισσότερες από μία τιμές. Η σχολική επίδοση είναι μια κλασική μεταβλητή που χρησιμοποιείται στην εκπαιδευτική έρευνα. Δέχεται περισσότερες από μία τιμές, οι οποίες μάλιστα δεν χρειάζεται να είναι κατ ανάγκη αριθμητικές. Στην περίπτωση που οι τιμές μιας μεταβλητής είναι αριθμοί (όπως στην περίπτωση του βάρους ή της ηλικίας επί παραδείγματι) η μεταβλητή ονομάζεται αριθμητική. Οι τιμές της μεταβλητής μπορεί επίσης να αναφέρονται σε κάποια ιδιότητα, όπως στην περίπτωση της μεταβλητής του φύλου (αγόρι, κορίτσι). Στην κοινωνική έρευνα έχουν προταθεί και καθιερωθεί μια σειρά ταξινομικών συστημάτων, τα οποία διακρίνουν τύπους μεταβλητών. Η συνηθέστερη ταξινόμηση ορίζει ποιοτικές (qualitative) και ποσοτικές (quantitative) μεταβλητές. Ποιοτικές μεταβλητές (qualitative variables) ονομάζονται όσες μεταβάλλονται σε είδος, όπως το φύλο, το θρήσκευμα, η εθνικότητα, η οικογενειακή κατάσταση, κ.τ.ό. Σημειώνεται ότι οι τιμές των ποιοτικών μεταβλητών θα πρέπει να συγκροτούν ευδιάκριτες και μη επικαλυπτόμενες κατηγορίες. Έτσι, στη μεταβλητή με την ενδεικτική περιγραφή πολιτική τοποθέτηση (θα πρέπει να) ανήκουν σαφώς προσδιορισμένες τιμές. Οι γενικές διατυπώσεις προοδευτικός, κεντρώος και συντηρητικός ως τιμές στην παραπάνω μεταβλητή -εάν δεν περιγραφούν/οριστούν με ακρίβεια- δημιουργούν συνθήκες ανασφάλειας ως προς την εγκυρότητα των σχετικών μετρήσεων. Ποσοτικές μεταβλητές (quantitative variables) ονομάζονται όσες μεταβάλλονται ποσοτικά, όπως το βάρος, η ηλικία, το εισόδημα (όταν αποτυπώνεται αριθμητικά), κ.τ.ό. Ιδιαίτερη σημασία έχει η επιλογή της καταλληλότερης μονάδας μέτρησης, προκειμένου να είναι συγκρίσιμες οι επιμέρους τιμές. Έτσι λοιπόν η θερμοκρασία σε μια μέτρηση θα πρέπει να αποτυπώνεται για το σύνολο των μετρήσεων σε μια και μόνο κλίμακα (κλίμακα Celsius, κλίμακα Kelvin ή κλίμακα Fahrenheit), η οποία καλό θα ήταν μάλιστα να επιλεγεί πριν την έναρξη των μετρήσεων. Οι ποσοτικές μεταβλητές διακρίνονται σε συνεχείς (continuous) και διακριτές (discrete). Η συνεχής (ποσοτική) μεταβλητή επιδέχεται όλες τις τιμές ενός εύρους τιμών, με ελάχιστο κάτω όριο την ελάχιστη τιμή και ανώτατο πάνω όριο τη μέγιστη τιμή ενός συνόλου πραγματικών αριθμών (real numbers). Παράδειγμα συνεχούς ποσοτικής μεταβλητής είναι το βάρος ενός υποκειμένου, το οποίο δέχεται -8-

9 τιμές από το εύρος τιμών μέτρησης βάρους. Έτσι οι τιμές μπορεί να είναι 67.2 (Kgr), 67.3 (Kgr), 67.4 (Kgr), κ.τ.ό. Οι διακριτές (ποσοτικές) μεταβλητές επιδέχονται επιλεγμένες τιμές, οι οποίες πρέπει να είναι ακέραιοι αριθμοί. Παράδειγμα διακριτής μεταβλητής είναι η σύνθεση της οικογένειας, όταν η αποτύπωση αναφέρεται στον αριθμό των προσώπων που την αποτελούν. Έτσι, τιμές της παραπάνω μεταβλητής μπορεί να είναι 3 άτομα, 4 άτομα, 5 άτομα, κ.τ.ό, αλλά ποτέ 2.5 άτομα. Ένας άλλος τύπος διάκρισης και ταξινόμησης των μεταβλητών αναφέρεται σε ανεξάρτητες (independent) και εξαρτημένες (dependent). Η συγκεκριμένη τυπολογία συναντάται συχνά στην εκπόνηση ερευνητικών σχεδίων και ιδιαίτερα στην ενότητα της διατύπωσης ερευνητικών υποθέσεων. Ανεξάρτητη μεταβλητή ονομάζεται η μεταβλητή η οποία επηρεάζει αιτιωδώς μια ή περισσότερες εξαρτημένες μεταβλητές. Σε ορισμένες (στατιστικές) αναλύσεις η ανεξάρτητη μεταβλητή ορίζεται και ως προβλεπτικός παράγοντας (predictor variable), με την έννοια ότι προβλέπει την τιμή της (εξαρτημένης) μεταβλητής που επηρεάζει. Εξαρτημένη μεταβλητή ονομάζεται η μεταβλητή της οποίας οι τιμές εξαρτώνται από τις μεταβολές της ανεξάρτητης μεταβλητής. Σε ορισμένες (στατιστικές) αναλύσεις η εξαρτημένη μεταβλητή ορίζεται και ως αποτέλεσμα (outcome/response variable). Συμπληρωματικά της παραπάνω ταξινόμησης στις αναλύσεις εντοπίζουμε μεταβλητές ελέγχου (control), αλλότριες (extraneous) μεταβλητές, κατασταλτικές (suppressor) μεταβλητές και παρεμβαλλόμενες (intervening) μεταβλητές. Μεταβλητές ελέγχου ονομάζονται όσες μεταβλητές ουδετεροποιούνται από τον ερευνητή, ή των οποίων η δραστική επιρροή περιορίζεται από τον ερευνητή, προκειμένου να μετρηθεί η επίδραση της ανεξάρτητης στην εξαρτημένη μεταβλητή. Αλλότριες μεταβλητές ονομάζονται όσες (ανεξάρτητες) μεταβλητές δεν απασχολούν τον ερευνητή, παρότι ενδέχεται να επηρεάζουν την εξαρτημένη μεταβλητή. Κατασταλτικές μεταβλητές ονομάζονται όσες (ανεξάρτητες) μεταβλητές παρεμβαίνουν τόσο δραστικά στη σχέση ανεξάρτητης εξαρτημένης μεταβλητής ώστε να περιορίζεται η εμβέλεια της ανεξάρτητης μεταβλητής. Παρεμβαλλόμενες μεταβλητές ονομάζονται όσες μεταβλητές παρεμβάλλονται κατά τη διάρκεια της έρευνας και ενδεχομένως η επίδρασή τους δεν είχε προβλεφθεί ή δεν είναι δυνατό να περιοριστεί ή να ακυρωθεί. -9-

10 Διάγραμμα 1-10-

11 1.2. Κλίμακες μέτρησης Η έναρξη της συστηματικής συζήτησης για τις κλίμακες μέτρησης ορίζεται με αναφορά στις εργασίες του Stevens (1946). Οι ταξινομήσεις αναφορικά με τις μετρήσεις που προκύπτουν στο ερευνητικό πεδίο οργανώνονται σε δύο τύπους, ανάλογα με τον τύπο της μεταβλητής που διερευνάται. Η βασική διάκριση γίνεται ανάμεσα σε ποσοτικές & ποιοτικές μετρήσεις. Οι ποσοτικές μετρήσεις προκύπτουν από την επεξεργασία των ποσοτικών (quantitative) μεταβλητών, ενώ οι ποιοτικές μετρήσεις προκύπτουν από την επεξεργασία των ποιοτικών (qualitative) μεταβλητών. Στη μέτρηση ποιοτικών μεταβλητών εντοπίζουμε κατηγορικές ή ονομαστικές (nominal) και διατακτικές ή ιεραρχικές (ordinal) κλίμακες μέτρησης, ενώ στις ποσοτικές μεταβλητές εντοπίζουμε κλίμακες ίσων διαστημάτων (interval) και κλίμακες αναλογίας (ratio). Διάγραμμα 2 Η ονομαστική κλίμακα εφαρμόζεται όταν επιχειρείται απλή ταξινόμηση χαρακτηριστικών. Το σύνολο τιμών δεν έχει κάποια ιδιότητα και η σημασία του αναγνωρίζεται μόνο στο πλήθος των (διακριτών) τιμών. Παραδείγματα ονομαστικής κλίμακας αναγνωρίζονται στη μεταβλητή του φύλου ή της οικογενειακής κατάστασης ενός υποκειμένου. Οφείλει να επισημάνει κανείς ότι στις μετρήσεις που προκύπτουν με χρήση ονομαστικής κλίμακας απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στην εκτίμηση των μέτρων θέσεως και διασποράς 1. 1 Βλ. σχετική ενότητα -11-

12 Η διατακτική κλίμακα εφαρμόζεται όταν οι τιμές της μεταβλητής αναπτύσσονται κατά τέτοιο τρόπο ώστε να είναι δυνατή η ανίχνευση κάποιας σχέσης διάταξης. Για παράδειγμα, η σειρά τερματισμού σε κάποιο αγώνισμα ή η αξιολόγηση των κινηματογραφικών ταινιών της εβδομάδας είναι περιπτώσεις εφαρμογής διατακτικής κλίμακας. Στον έλεγχο διατακτικής κλίμακας ίσες διαφορές μεταξύ των τιμών της μεταβλητής δεν συνεπάγονται και ίσες διαφορές για το χαρακτηριστικό που συνοδεύει τη μεταβλητή. Για παράδειγμα, η διαφορά στο χρόνο μεταξύ του πρώτου και του δεύτερου αθλητή σε έναν (μαραθώνιο) αγώνα δρόμου μπορεί να είναι 2 δευτερόλεπτα, ενώ η διαφορά του δεύτερου από τον τρίτο 30 λεπτά(!) Με βάση αυτή την κλιμάκωση το μέγεθος της διαφοράς δεν έχει σημασία, ενώ εξετάζεται μόνο η σειρά (πρώτος, δεύτερος, τρίτος, κλπ.). Στις μετρήσεις που προκύπτουν με χρήση διατακτικής κλίμακας, ορισμένα μέτρα θέσης μπορούν να χρησιμοποιηθούν με προσοχή ως δείκτες τάσης. Στην κλίμακα ίσων διαστημάτων οι τιμές της μεταβλητής που επιδέχονται όχι μόνο σχέση διάταξης, αλλά και ίσες διαφορές μεταξύ των τιμών, συνεπάγονται και ίσες διαφορές του χαρακτηριστικού που μετράει η μεταβλητή. Παράδειγμα εφαρμογής κλίμακας διαστήματος έχουμε στην περίπτωση ελέγχου θερμοκρασιακών μετρήσεων. Η διαφορά ανάμεσα στους 10 ο C και 20 ο C (10 ο C) στη στήλη του θερμομέτρου, είναι ίση με τη διαφορά ανάμεσα στους 80 ο C και 90 ο C (10 ο C). Ιδιαίτερο γνώρισμα των μεταβλητών διαστήματος είναι ότι η αρχική τιμή ορίζεται αυθαίρετα. Αυτό επιτρέπει σε κάθε γραμμικό μετασχηματισμό της μορφής y=a+bx (όπου x η αρχική τιμή, y η μετασχηματισμένη b μια θετική και a κάποια τυχαία σταθερά) να διατηρεί τις ιδιότητες της κλίμακας (Τσάντας, κ.ά. 1999:1-28) 2. Η κλίμακα αναλογίας εφαρμόζεται όταν οι τιμές της μεταβλητής αντιστοιχούν αναλογικά στην ποσότητα του χαρακτηριστικού της μεταβλητής που μετρούν. Στην περίπτωση αυτή η αρχική τιμή (το μηδέν επί παραδείγματι), ορίζεται με σαφήνεια και καθιστά την αφετηρία βαθμονόμησης (και βαθμολόγησης) των μεταβολών στις τιμές. Κλίμακες αναλογίας επιτρέπουν μετασχηματισμούς της μορφής y=bx (Τσάντας, κ.ά 1999: 1-28). Παραδείγματα τέτοιων μετασχηματισμών είναι οι μετατροπές δραχμών σε (1 = 340,750 δραχμές) 2 Μελετήστε το κεφάλαιο της ανάλυσης παλινδρόμησης σε αυτές τις σημειώσεις για την επεξήγηση αυτής της συνάρτησης. -12-

13 1.3. Γραφική παρουσίαση των δεδομένων ευρημάτων Από τις κρισιμότερες ενέργειες-αποφάσεις του ερευνητή που ενδιαφέρεται να παρουσιάσει ευρήματα κατανομών (και όχι μόνο), είναι η περιεκτική και αντιπροσωπευτική (γραφιστική) απόδοσή τους με τη βοήθεια κατάλληλων (γραφικών) παραστάσεων. Μια γραφική παράσταση οφείλει να είναι: (α) παραστατική, διευκολύνοντας την αναγνώριση και κατανόηση των βασικών χαρακτηριστικών της εξεταζόμενης μεταβλητής, (β) σαφής, αποφεύγοντας τις συγχύσεις ανάμεσα στις τιμές των μεταβλητών και (γ) ακριβής, ώστε να αποφεύγονται οι (οπτικές συνήθως) πλάνες. Οι συνηθέστερες γραφικές παραστάσεις είναι το ιστόγραμμα συχνοτήτων (histogram), το πολύγωνο συχνοτήτων (frequency polygon), η καμπύλη συχνοτήτων (frequency curve), το ραβδόγραμμα (bar chart), το κυκλικό διάγραμμα (pie chart) και το θηκόγραμμα (boxplot), ενώ σπανιότερες το διάγραμμα μίσχου φύλλων (stem and leaf diagram) και το σημειόγραμμα (dot diagram). - Το ιστόγραμμα (histogram) Πρόκειται για τη συνηθέστερη επιλογή γραφικής παράστασης ποσοτικών μεταβλητών. Οι τιμές της μεταβλητής διατάσσονται (συνήθως) στον οριζόντιο άξονα κατ αύξουσα σειρά με αφετηρία την αρχή των αξόνων. Το ύψος κάθε στήλης αντιστοιχεί στη συχνότητα κάθε τιμής 3 και δίνεται πάντοτε σημασία στην καταλληλότητα της κλίμακας μέτρησης στους άξονες αναφοράς 4 (βλ. ενδεικτικά και /interactivate/activities /histogram/). 0,3 0,25 0,2 0,15 0,1 0, Εικόνα 1: Ιστόγραμμα 3 Εάν πρόκειται για ομαδοποιημένη κατανομή αναφέρεται το εύρος τιμών. 4 Σε πολλές περιπτώσεις το βήμα (scale) επιλέγεται από τον ερευνητή μετά την επεξεργασία των δεδομένων και την παραγωγή του σχετικού πίνακα συχνοτήτων. -13-

14 - Το πολύγωνο συχνοτήτων (frequency polygon) Το πολύγωνο συχνοτήτων σχηματίζεται συνδέοντας την κεντρική τιμή κάθε στήλης με ευθύγραμμα τμήματα. Το βασικό χαρακτηριστικό του είναι ότι το εμβαδόν της περιοχής που περικλείεται από την πολυγωνική γραμμή και τον οριζόντιο άξονα x, ισούται με το σύνολο των συχνοτήτων. 0,3 0,25 0,2 0,15 0,1 0, Εικόνα 2: Πολύγωνο (σχετικών) συχνοτήτων - Η καμπύλη συχνοτήτων (frequency curve) Η καμπύλη συχνοτήτων παράγεται ως γραφική παράσταση της θεωρητικής κατανομής των συχνοτήτων 5 και μπορεί να εξαχθεί από το πολύγωνο συχνοτήτων. Οι συνηθέστερες (και γνωστότερες) κατανομές είναι η ομοιόμορφη κατανομή (rectangular distribution), η κανονική κατανομή (normal distribution), η κατανομή student και η F κατανομή. Ιδιαίτερη αναφορά χρειάζεται να γίνει στην κανονική κατανομή (ή κατανομή Gauss) η οποία θεωρείται από τις σημαντικότερες στην ανάλυση ερευνητικών δεδομένων λόγω της συμμετρίας και της ευρείας χρήσης της. Η κανονική κατανομή αξιοποιείται κυρίως προκειμένου να αναλυθούν μετρήσεις, οι οποίες αναπτύσσονται σε ένα συμμετρικό ιστόγραμμα σε σχήμα καμπάνας. Εικόνες 3 & 4: Ιστόγραμμα και καμπύλη κανονικής κατανομής 5 Οι θεωρητικές κατανομές συχνοτήτων διακρίνονται σε συνεχείς (κανονική, εκθετική, student, Χ 2, κ.λπ.) και ασυνεχείς (διωνυμική, γεωμετρική, υπεργεωμετρική, ομοιόμορφη, κ.λπ). -14-

15 - Το ραβδόγραμμα (bar chart) Το ραβδόγραμμα επιτρέπει τη γραφική απεικόνιση ποιοτικών μεταβλητών. Η συνηθέστερη πρακτική είναι η τοποθέτηση στον οριζόντιο άξονα (x) των κατηγοριών της μεταβλητής και η ανάπτυξη ράβδων με ύψος ανάλογο της συχνότητας για κάθε κατηγορία. Συχνά το ραβδόγραμμα αξιοποιείται από τους ερευνητές προκειμένου να συγκρίνουν ομάδες περιπτώσεων (Norusis 2002: ). Μια διασκευή του ραβδογράμματος είναι το διάγραμμα Pareto (Pareto s chart), το οποίο εμφανίζει τις κατηγορίες της ποιοτικής μεταβλητής σε φθίνουσα σειρά (βλ. ενδεικτικά και /nceskids/graphing/bar_pie_data.asp?charttype=bar). - Το κυκλικό διάγραμμα (pie chart) Πρόκειται για μια εναλλακτική (του ραβδογράμματος) γραφική απεικόνιση κατηγορικών δεδομένων και βασίζεται στην απλή παραδοχή ότι κάθε κύκλος μπορεί να διαιρεθεί σε 360 τμήματα (360 μοίρες). Για τη δημιουργία του, η συχνότητα κάθε τιμής πολλαπλασιάζεται επί 3.6 (όση και η γωνία που αντιστοιχεί στο 1% του κυκλικού δίσκου), με αποτέλεσμα το γινόμενο να αντιστοιχεί στη γωνία του αντίστοιχου τμήματος στο κυκλικό διάγραμμα. Κατ αυτό τον τρόπο η απεικόνιση της (σχετικής) συχνότητας 34 είναι η γωνία με άνοιγμα 34 x 3.6 = μοίρες. Η χρήση των κυκλικών διαγραμμάτων προτείνεται όταν (α) οι τιμές της μεταβλητής αθροίζουν σε σταθερό άθροισμα (το 100% των σχετικών συχνοτήτων), (β) όταν οι κατηγορίες αναπτύσσονται κατά τρόπο αισθητά διαφορετικό 6 και (γ) όταν ο αριθμός των επιμέρους κατηγοριών δεν είναι ιδιαίτερα μεγάλος 7. (βλ.ενδεικτικάhttp://nces.ed.gov/nceskids/graphing/bar_pie_dat a.asp?charttype=pie,http://www.shodor.org/interactivate/activi ties/piechart/index.html ). 6 Ένα κυκλικό διάγραμμα το οποίο εμφανίζει οκτώ τομείς (κατηγορίες) με την ίδια συχνότητα δεν είναι παραστατικό. 7 Ένα κυκλικό διάγραμμα με πολλούς τομείς δεν είναι (επίσης) παραστατικό. -15-

16 Εικόνα 5: Κυκλικό διάγραμμα - Το θηκόγραμμα (boxplot) Η συνήθης εφαρμογή του θηκογράμματος είναι ο σχεδιασμός του προκειμένου να συγκριθούν κατανομές. Για κάθε κατανομή δημιουργείται με τη βοήθεια πέντε στατιστικών στοιχείων θέσεως (ελάχιστο, μέγιστο, 1 ο -2 ο & 3 ο τεταρτημόριο) ένα ορθογώνιο πλαίσιο, το μήκος του οποίου αντιστοιχεί στο ενδοτεταρτημοριακό εύρος της μεταβλητής. Στα άκρα κάθε (ορθογώνιου) πλαισίου (βλ. Εικόνα 6) αναπτύσσονται γραμμές (απολήξεις 8 ), οι οποίες συνδέουν τις μέγιστες και ελάχιστες τιμές της μεταβλητής 9. Με τη βοήθεια του θηκογράμματος ο ερευνητής έχει άμεσα τις πρώτες ενδείξεις αναφορικά με τη συμμετρία της κατανομής. 8 Στη σχετική βιβλιογραφία το boxplot αναφέρεται και ως διάγραμμα πλαισίου απολήξεων. 9 Εκτός από τις έκκεντρες (outlier) ή τις ακραίες (extreme) τιμές -16-

17 Εικόνα 6: Θηκόγραμμα 1.4 Παρατηρήσεις αναφορικά με τις γραφικές παρουσιάσεις των δεδομένων (διαγράμματα) Τα διαγράμματα παρέχουν την οπτικοποίηση 11 των δεδομένων ενός πίνακα. Πίνακας και διάγραμμα θα πρέπει να συμφωνούν (ως προς τις τιμές) απόλυτα. 2. Κάθε διάγραμμα θα πρέπει να είναι πλήρες. Θα πρέπει δηλαδή ο αναγνώστης μελετώντας το διάγραμμα να ενημερώνεται πλήρως για το περιεχόμενό του γραφήματος, χωρίς να χρειάζεται να δοθούν σχετικές διευκρινίσεις. 3. Κάθε διάγραμμα θα πρέπει να συνοδεύεται από: a. αρίθμηση b. τίτλο (κατανοητό και πλήρη) c. πηγή (όταν τα δεδομένα δεν είναι εμπειρικά). 10 Για μια ενδιαφέρουσα και αναλυτική σχετική συζήτηση βλ. Κατσίλλης, Ι. (1997). Περιγραφική Στατιστική: Εφαρμοσμένη στις κοινωνικές επιστήμες και την εκπαίδευση, με έμφαση στην ανάλυση με υπολογιστές. Αθήνα: Gutenberg. Και Κατσίλλης, Ι. (1998). Οι μικροϋπολογιστές στις κοινωνικές επιστήμες: επιστημονική εμπειρική έρευνα και στατιστικές αναλύσεις. Αθήνα: Gutenberg. 11 Η οπτικοποίηση των δεδομένων έχει απασχολήσει τους ερευνητές ορισμένοι εκ των οποίων έχουν επισημάνει την ιδιαίτερη προσοχή που οφείλει να έχει ο ερευνητής προκειμένου να αποφευχθούν οπτικές πλάνες -17-

18 -18-

19 2 ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ -19-

20 2. ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ Υπάρχει σχέση 12 (και αν ναι, ποια) μεταξύ διαβάσματος και επίδοσης, ευφυΐας και επαγγελματικής αποκατάστασης; Σε σχετικές ερευνητικές ερωτήσεις καλείται να απαντήσει συχνά η έρευνα στις Κοινωνικές Επιστήμες και τις Επιστήμες της Αγωγής. Προκειμένου να απαντηθούν τα ερωτήματα χρειαζόμαστε αξιόπιστα στατιστικά εργαλεία, με τα οποία θα αξιολογηθούν τα ερωτήματα και θα επιχειρηθεί να δοθούν πειστικές απαντήσεις. Ας υποθέσουμε ότι η ερευνητική μας υπόθεση αφορά στις διαφορές μεταξύ αγοριών και κοριτσιών αναφορικά με την επίδοση τους στην ανάγνωση. Σε σχετική μέτρηση διαπιστώθηκε ότι τα αγόρια έχουν μέσο όρο 5 ενώ τα κορίτσια 7. Είμαστε βέβαιοι ότι τα κορίτσια έχουν καλύτερη επίδοση από τα αγόρια; Ενδεχομένως οι περισσότεροι να ισχυριστούν ναι, άλλοι όμως μπορεί να είναι περισσότερο επιφυλακτικοί. Αν το άριστα δεν είναι το 10 αλλά το 20; Θα υπάρχουν περισσότεροι που θα απαντήσουν όχι ; Αν το άριστα είναι το 50; Προκειμένου να δοθεί απάντηση στα παραπάνω ερωτήματα η στατιστική παρέχει στους ερευνητές αντικειμενικά κριτήρια, επιτρέποντας να απαντήσουν με τρόπο κατηγορηματικό στο αν οι διαφορές που παρατηρήθηκαν δεν είναι τυχαίες (random) -δηλαδή δεν οφείλονται σε τυχαίους παράγοντες αλλά σε συστηματικούς που αξίζει να μελετηθούν- ή αντίθετα οφείλονται σε τυχαίους παράγοντες και δεν επιδέχονται περαιτέρω ανάλυση. Για τον καθορισμό αυτής της τυχαιότητας απαιτείται η χρήση πιθανοτήτων. Χωρίς να μπούμε σε μαθηματικές αναλύσεις, αναφέρουμε ότι στη στατιστική κάτι θεωρείται τυχαίο όταν είναι αρκετά συνηθισμένο, συμβαίνει δηλαδή αρκετές φορές, τουλάχιστον στο 5% των περιπτώσεων. Αντιθέτως, όταν συμβαίνει λιγότερες από 5 στις 100 φορές, τότε θεωρούμε ότι το συγκεκριμένο αποτέλεσμα δε συμβαίνει κατά τύχη, είναι σπάνιο και αξίζει να συζητηθεί. Είναι φανερό ότι επιλογές-αποφάσεις του τύπου μη τυχαίο τυχαίο (ή αντιστοίχως σπάνιο συνηθισμένο ), δημιουργούν άλλα προβλήματα. Για παράδειγμα κάτι που συμβαίνει 4 φορές στις 100 είναι μη τυχαίο (σπάνιο), ενώ κάτι που συμβαίνει 5 φορές στις 100 δεν είναι; Ουσιαστικά κάθε ερευνητής αποφασίζει για το επίπεδο τυχαιότητας που ταιριάζει στο πρόβλημα που μελετά. Τα τυπικά επίπεδα τυχαιότητας που χρησιμοποιούνται (συνήθως) είναι το 10%, το 5%, το 1% και το 1. Επομένως, στο παραπάνω παράδειγμα που εξετάζουμε αν υπάρχουν ουσιαστικές διαφορές επίδοσης μεταξύ αγοριών και κοριτσιών, ο στατιστικός δείκτης που θα χρησιμοποιηθεί πρέπει να σχετίζεται με μια πιθανότητα εμφάνισης του συγκεκριμένου αποτελέσματος, η οποία να συγκρίνεται με το 5% (εκτός και αν οι ερευνητές έχουν αποφασίσει να ορίσουν πιο αυστηρό 12 Σε αυτό το κεφάλαιο χρησιμοποιούμε τους όρους «σχέση» και «συνάφεια» σαν να είναι ταυτόσημοι. -20-

21 κριτήριο). Μόνο αν η πιθανότητα είναι μικρότερη του 5% έχουμε στατιστικά σημαντικό εύρημα, το οποίο (υπο)δηλώνει μη-τυχαίες διαφορές και άρα διαπιστώνεται σχέση μεταξύ φύλου και επίδοσης. Σε αντίθετη περίπτωση θεωρούμε ότι δεν υπάρχει στατιστικά σημαντική σχέση. Η υπόθεση της μη στατιστικά σημαντικής σχέσης ονομάζεται και αρχική ή μηδενική υπόθεση (Η 0 ), ενώ η υπόθεση της στατιστικά σημαντικής σχέσης ονομάζεται και εναλλακτική ή ερευνητική υπόθεση ή και υπόθεση εργασίας (Η 1, ή Η Α, ή Η ε ). Η διατύπωση των υποθέσεων είναι απαραίτητη για την απεικόνιση των μεταβλητών και την επιλογή των κριτηρίων στατιστικού ελέγχου Συντελεστής συσχέτισης Pearson r Ο συντελεστής συσχέτισης Pearson r είναι ο κατάλληλος (παραμετρικός) στατιστικός δείκτης προκειμένου να αξιολογηθεί αν υπάρχει συνάφεια μεταξύ δύο μεταβλητών (π.χ., ωρών διαβάσματος και επίδοσης). Με τον όρο παραμετρικός αναφερόμαστε σε μια σειρά στατιστικών δεικτών που ικανοποιούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Αν αυτές οι προϋποθέσεις απουσιάζουν, τότε γίνεται χρήση μη-παραμετρικών στατιστικών δεικτών, οι οποίοι δεν επηρεάζονται από την τήρηση ή καταπάτηση των προϋποθέσεων. Για τον συντελεστή συσχέτισης Pearson r οι προϋποθέσεις αυτές είναι: (α) οι μεταβλητές πρέπει να είναι συνεχείς σε κλίμακα ίσων διαστημάτων και να κατανέμονται κανονικά & (β) να υπάρχει γραμμική σχέση μεταξύ των δύο μεταβλητών. Αυτό που απαιτείται για την ανίχνευση των σχέσεων, είναι να υπάρχει αναλογική σχέση μεταξύ των δύο μεταβλητών για όλα τα επίπεδά τους. Δηλαδή, όσο μεγαλώνει η μία να μεγαλώνει και η άλλη και το αντίθετο. Οι προϋποθέσεις αυτές γίνονται κατανοητές στη συνέχεια με τη χρήση του διαγράμματος σκεδασμού και με σχετικές αναλύσεις κανονικότητας. Το διάγραμμα σκεδασμού είναι ένα πάρα πολύ χρήσιμο διάγραμμα, το οποίο απεικονίζει το είδος και (κατά προσέγγιση), το μέγεθος της σχέσης των δύο μεταβλητών που μελετά ο ερευνητής. Μπορεί να χαρακτηρισθεί και ως μια φωτογραφία της υπό μελέτη σχέσης. Στο διάγραμμα αυτό, κάθε μια από τις δύο μεταβλητές απεικονίζεται σε έναν από τους δύο άξονες (σε ποιον άξονα δεν έχει σημασία για την ανάλυση της συσχέτισης) και μέσα στο σχήμα κάθε κουκίδα αποτελεί μια παρατήρηση (ένα άτομο), η οποία είναι συνάρτηση των τιμών που έχει το άτομο για (στις) δύο μεταβλητές (πρόκειται για το σημείο τομής αν χαράξουμε παράλληλες γραμμές από την μια τιμή προς τον ένα άξονα και από την άλλη τιμή προς τον άλλο άξονα). -21-

22 Ας δούμε ένα παράδειγμα: Υποθέσεις (μηδενική και εναλλακτική): Η 0 : ΔΕΝ υπάρχει σχέση μεταξύ ωρών διαβάσματος και επίδοσης Η ε : Υπάρχει σχέση μεταξύ ωρών διαβάσματος και επίδοσης Αν υποθέσουμε ότι έχουμε 10 μαθητές, για τους οποίους έχουμε τα εξής δεδομένα: Πίνακας 1:Δεδομένα από υποθετική μελέτη για τη σχέση ωρών διαβάσματος και επίδοσης Συμμετέχοντες Ώρες Διαβάσματος Επίδοση Η δημιουργία του διαγράμματος σκεδασμού (διασποράς) (scatterplot) για την οπτική απεικόνιση του είδους και του μεγέθους της σχέσης στο SPSS έχει ως εξής: Από το μενού Graphs του SPSS επιλέξτε Scatter/Dot. Στη συνέχεια κάντε κλικ στο Define, έχοντας επιλεγμένο το Simple Scatter. Εικόνα 7: Επιλογές για τη δημιουργία απλού διαγράμματος σκεδασμού. Στη συνέχεια επιλέξτε τις μεταβλητές που θα τοποθετηθούν στον οριζόντιο και τον κάθετο άξονα. Τοποθετείστε τις Ώρες Μελέτης -22-

23 (Study) στον οριζόντιο άξονα και την Επίδοση (Grades) στον κάθετο άξονα 13. Στη συνέχεια επιλέξτε ΟΚ. Εικόνα 8: Επιλογή των μεταβλητών σε άξονες για τη δημιουργία απλού διαγράμματος σκεδασμού. Οι Εικόνες 9α & 9β δείχνουν το διάγραμμα σκεδασμού όπως προκύπτει από το SPSS για τη σχέση μεταξύ ωρών μελέτης και επίδοσης. Όπως φαίνεται στις εικόνες 9α & 9β, όσο περισσότερες ώρες διάβασε κάποιος/α, τόσο μεγαλύτερο βαθμό πήρε (με κάποιες διακυμάνσεις). Για την ακρίβεια, όποτε το σχήμα με τις παρατηρήσεις στο διάγραμμα σκεδασμού έχει την κατεύθυνση από αριστερά και κάτω προς τα δεξιά και πάνω, τότε υπάρχει θετική σχέση μεταξύ των δύο μεταβλητών (Εικόνα 10). Όταν το σχήμα έχει κατεύθυνση από αριστερά και πάνω προς τα δεξιά και κάτω, τότε έχουμε αρνητική σχέση (βλέπε Εικόνα 11), ενώ όποτε μας είναι δύσκολο να εντοπίσουμε οπτικά κάποια κατεύθυνση (όπως η περίπτωση να είναι οι παρατηρήσεις διάσπαρτες στο χώρο) τότε έχουμε μηδενική σχέση (Εικόνα 12). 13 Στην περίπτωση της απλής συσχέτισης δεν έχει ιδιαίτερη σημασία το ποια μεταβλητή θα τοποθετηθεί σε ποιoν άξονα αφού η σχέση Α Β είναι ίδια με την Β Α. -23-

24 Εικόνα 9α:Διάγραμμα σκεδασμού για τη σχέση ωρών διαβάσματος και επίδοσης. απομακρυσμένη τιμή (outlier) (παραποιεί το μέγεθος του συντελεστή συσχέτισης) Με 0 ώρες μελέτης η επίδοσή του ήταν 6 Εικόνα 9β:Διάγραμμα σκεδασμού για τη σχέση ωρών διαβάσματος και επίδοσης. -24-

25 Εικόνα 10:Διάγραμμα σκεδασμού για την ύπαρξη θετικής σχέσης μεταξύ 2 μεταβλητών. Εικόνα 11:Διάγραμμα σκεδασμού για την ύπαρξη αρνητικής σχέσης μεταξύ 2 μεταβλητών. -25-

26 Εικόνα 12:Διάγραμμα σκεδασμού για την απουσία σχέσης μεταξύ 2 μεταβλητών H προϋπόθεση της γραμμικότητας Όπως αναφέρθηκε, προκειμένου να υπολογιστεί ο συντελεστής συσχέτισης θα πρέπει να ισχύει η προϋπόθεση της γραμμικότητας. Με βάση αυτή την προϋπόθεση, θα πρέπει το μοντέλο της ευθείας γραμμής να ταιριάζει καλύτερα στα δεδομένα. Με άλλα λόγια, αν τραβήξουμε μια ευθεία γραμμή στα δεδομένα της Εικόνας 9, θα δούμε ότι τα περισσότερα από αυτά είναι πάνω, ή πολύ κοντά στη γραμμή. Επομένως φαίνεται και οπτικά ότι υπάρχει αναλογική (γραμμική) σχέση μεταξύ των δύο μεταβλητών. Μια από τις περιπτώσεις μη ύπαρξης γραμμικής σχέσης αναφέρεται στη σχέση μεταξύ άγχους και επίδοσης. Με βάση σχετικές θεωρίες (π.χ., Yerkes & Dowdson, 1908) χαμηλά επίπεδα άγχους σχετίζονται με χαμηλές επιδόσεις, μεσαία επίπεδα άγχους μπορεί να σχετίζονται με εξαιρετικές επιδόσεις (επειδή μπορεί να παρέχουν ιδανικά επίπεδα ενεργοποίησης), ενώ πολύ υψηλά επίπεδα άγχους είναι καταστροφικά για την επίδοση (εξαιτίας της ανικανότητας του ατόμου να αυτό-ρυθμίσει τη συμπεριφορά του και τα συναισθήματά του). Αυτό το είδος σχέσης φαίνεται να εκφράζεται καλύτερα με την ύπαρξη καμπυλόγραμμης σχέσης, όπου η σχέση άγχους και επίδοσης είναι γραμμική ως ένα σημείο. Στη συνέχεια, αύξηση των επιπέδων άγχους συνδυάζεται με μείωση της επίδοσης (βλέπε Εικόνα 13). -26-

27 Εικόνα 13: Διάγραμμα σκεδασμού που εκφράζει την υποθετική σχέση μεταξύ άγχους και επίδοσης. Όπως φαίνεται στην Εικόνα 13, υπάρχουν κάποια ιδανικά επίπεδα άγχους (περίπου στο μέσο του οριζόντιου άξονα) στα οποία επιτυγχάνονται οι υψηλότερες επιδόσεις. Αντίθετα, όταν ξεπεραστούν αυτά τα επίπεδα, τότε η επίδοση μειώνεται δραματικά. Η απουσία της προϋπόθεσης της γραμμικότητας γίνεται φανερή στην Εικόνα 14, όπου είναι σχεδόν αδύνατο να τραβήξουμε μια ευθεία γραμμή η οποία να ταιριάζει στα περισσότερα δεδομένα. Βλέπουμε ότι η πρώτη γραμμή ταιριάζει στο πρώτο μισό των παρατηρήσεων, ενώ η δεύτερη γραμμή στο δεύτερο μισό. Αν λοιπόν εφαρμόζαμε την πρώτη ευθεία γραμμή θα βγάζαμε το συμπέρασμα της θετικής συνάφειας, ενώ με τη δεύτερη το συμπέρασμα της αρνητικής. Επειδή λοιπόν η σχέση των δύο μεταβλητών αρχίζει να διαφοροποιείται (από θετική προς αρνητική) μετά από κάποιο επίπεδο της μιας μεταβλητής (μεσαία επίπεδα άγχους), δεν είναι κατάλληλη η εφαρμογή του συντελεστή συσχέτισης Pearson ο οποίος απαιτεί την ευθύγραμμη σχέση μεταξύ των δύο μεταβλητών. Η παραπάνω καμπυλόγραμμη σχέση δεν είναι η μοναδική. Η διερεύνηση μη γραμμικών σχέσεων δεν θα μας απασχολήσει. Για όσους ενδιαφέρονται περισσότερο, το SPSS μπορεί πολύ εύκολα να μοντελοποιήσει μια σειρά μη γραμμικών σχέσεων όπως δεύτερη και τρίτη δύναμη, εκθετικές, κλπ. Αυτή η σειρά αναλύσεων ανήκει στο μενού Regression-Curve Estimation. Εναλλακτικά, οι σχέσεις αυτές μπορούν να μοντελοποιηθούν απευθείας στο διάγραμμα σκεδασμού (fit functions). -27-

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ και ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ και ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Θεσσαλονίκης Τμήμα Πληροφορικής Εργαστήριο «Θεωρία Πιθανοτήτων και Στατιστική» ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ και ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ Περιεχόμενα 1. Συσχέτιση μεταξύ δύο ποσοτικών

Διαβάστε περισσότερα

Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων. Παράδειγμα

Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων. Παράδειγμα Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων Παράδειγμα Με πίνακες Με διαγράμματα Ονομαστικά δεδομένα Εδώ τα περιγραφικά μέτρα (μέσος, διάμεσος κλπ ) δεν έχουν νόημα Πήραμε ένα δείγμα από 25 άτομα και τα ρωτήσαμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΚΑΙ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ» Τριανταφυλλίδου Ιωάννα Μαθηματικός

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΚΑΙ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ» Τριανταφυλλίδου Ιωάννα Μαθηματικός ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΚΑΙ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΜΕ ΤΟ SPSS To SPSS θα: - Κάνει πολύπλοκη στατιστική ανάλυση σε δευτερόλεπτα -

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική & Ποιοτική Ανάλυση εδομένων Βασικές Έννοιες. Παιδαγωγικό Τμήμα ημοτικής Εκπαίδευσης ημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Αλεξανδρούπολη 2013-2014

Ποσοτική & Ποιοτική Ανάλυση εδομένων Βασικές Έννοιες. Παιδαγωγικό Τμήμα ημοτικής Εκπαίδευσης ημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Αλεξανδρούπολη 2013-2014 Ποσοτική & Ποιοτική Ανάλυση εδομένων Βασικές Έννοιες Παιδαγωγικό Τμήμα ημοτικής Εκπαίδευσης ημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Αλεξανδρούπολη 2013-2014 Περιγραφική και Επαγωγική Στατιστική Η περιγραφική στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Πληθυσμός Δείγμα Δείγμα Δείγμα Ο ρόλος της Οικονομετρίας Οικονομική Θεωρία Διατύπωση της

Διαβάστε περισσότερα

iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος

iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος xi 1 Αντικείμενα των Πιθανοτήτων και της Στατιστικής 1 1.1 Πιθανοτικά Πρότυπα και Αντικείμενο των Πιθανοτήτων, 1 1.2 Αντικείμενο της Στατιστικής, 3 1.3 Ο Ρόλος των Πιθανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης 1. Ο κλάδος της περιγραφικής Στατιστικής: α. Ασχολείται με την επεξεργασία των δεδομένων και την ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική έρευνα Οργάνωση & Παρουσίαση Δεδομένων (Εργαστήριο SPSS) Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

Εκπαιδευτική έρευνα Οργάνωση & Παρουσίαση Δεδομένων (Εργαστήριο SPSS) Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Εκπαιδευτική έρευνα Οργάνωση & Παρουσίαση Δεδομένων (Εργαστήριο SPSS) Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Σύνολα Δεδομένων - Είδη Ποσοτικής Έρευνας: Παράλογες Ιδέες Γονέων (Δειγματοληπτική)

Διαβάστε περισσότερα

Κεφ. Ιο ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ

Κεφ. Ιο ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος 75 Κεφ. Ιο ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ 1.1. Τυχαία γεγονότα ή ενδεχόμενα 17 1.2. Πειράματα τύχης - Δειγματικός χώρος 18 1.3. Πράξεις με ενδεχόμενα 20 1.3.1. Ενδεχόμενα ασυμβίβαστα

Διαβάστε περισσότερα

Συσχέτιση μεταξύ δύο συνόλων δεδομένων

Συσχέτιση μεταξύ δύο συνόλων δεδομένων Διαγράμματα διασποράς (scattergrams) Συσχέτιση μεταξύ δύο συνόλων δεδομένων Η οπτική απεικόνιση δύο συνόλων δεδομένων μπορεί να αποκαλύψει με παραστατικό τρόπο πιθανές τάσεις και μεταξύ τους συσχετίσεις,

Διαβάστε περισσότερα

----------Εισαγωγή στη Χρήση του SPSS for Windows ------------- Σελίδα: 0------------

----------Εισαγωγή στη Χρήση του SPSS for Windows ------------- Σελίδα: 0------------ ----------Εισαγωγή στη Χρήση του SPSS for Windows ------------- Σελίδα: 0------------ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο 8.1 Συντελεστές συσχέτισης: 8.1.1 Συσχέτιση Pearson, και ρ του Spearman 8.1.2 Υπολογισµός του συντελεστή

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός του κεφαλαίου είναι η κατανόηση των βασικών στοιχείων μιας στατιστικής έρευνας.

Σκοπός του κεφαλαίου είναι η κατανόηση των βασικών στοιχείων μιας στατιστικής έρευνας. 7 ο ΜΑΘΗΜΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Σκοπός Σκοπός του κεφαλαίου είναι η κατανόηση των βασικών στοιχείων μιας στατιστικής έρευνας. Προσδοκώμενα αποτελέσματα Όταν θα έχετε ολοκληρώσει τη μελέτη αυτού του κεφαλαίου

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 16 Απλή Γραμμική Παλινδρόμηση και Συσχέτιση

Κεφάλαιο 16 Απλή Γραμμική Παλινδρόμηση και Συσχέτιση Κεφάλαιο 16 Απλή Γραμμική Παλινδρόμηση και Συσχέτιση Copyright 2009 Cengage Learning 16.1 Ανάλυση Παλινδρόμησης Σκοπός του προβλήματος είναι η ανάλυση της σχέσης μεταξύ συνεχών μεταβλητών. Η ανάλυση παλινδρόμησης

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R, Επίκουρος Καθηγητής, Τομέας Μαθηματικών, Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Περιεχόμενα Εισαγωγή στο

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Ι (ΨΥΧ-1202) ιάλεξη 4

Στατιστική Ι (ΨΥΧ-1202) ιάλεξη 4 (ΨΥΧ-1202) Λεωνίδας Α. Ζαμπετάκης Β.Sc., M.Env.Eng., M.Ind.Eng., D.Eng. Εmail: statisticsuoc@gmail.com ιαλέξεις: ftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/zampetakis/ ιάλεξη 4 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Ρέθυμνο,

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική & Ποιοτική Ανάλυση εδοµένων Βασικές Έννοιες. Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Αλεξανδρούπολη 2014-2015

Ποσοτική & Ποιοτική Ανάλυση εδοµένων Βασικές Έννοιες. Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Αλεξανδρούπολη 2014-2015 Ποσοτική & Ποιοτική Ανάλυση εδοµένων Βασικές Έννοιες Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Αλεξανδρούπολη 2014-2015 Περιγραφική και Επαγωγική Στατιστική Η περιγραφική στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

Προϋποθέσεις : ! Και οι δύο µεταβλητές να κατανέµονται κανονικά και να έχουν επιλεγεί τυχαία.

Προϋποθέσεις : ! Και οι δύο µεταβλητές να κατανέµονται κανονικά και να έχουν επιλεγεί τυχαία. . ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ. Υπολογισµός συντελεστών συσχέτισης Προκειµένου να ελέγξουµε την ύπαρξη γραµµικής σχέσης µεταξύ δύο ποσοτικών µεταβλητών, χρησιµοποιούµε συνήθως τον παραµετρικό συντελεστή συσχέτισης

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος µαθήµατος: ΒΙΟΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ. 1. Απλή γραµµική παλινδρόµηση. 1.2 Παράδειγµα 6 (συνέχεια)

Στόχος µαθήµατος: ΒΙΟΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ. 1. Απλή γραµµική παλινδρόµηση. 1.2 Παράδειγµα 6 (συνέχεια) ΠΜΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ, ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΑΚ. ΕΤΟΣ 2006-2007, 3ο εξάµηνο ΒΙΟΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΙΙ. Απλή γραµµική παλινδρόµηση Παράδειγµα 6: Χρόνος παράδοσης φορτίου ΜΑΘΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 1 Βασικές έννοιες

Διάλεξη 1 Βασικές έννοιες Εργαστήριο SPSS Ψ-4201 (ΕΡΓ) Λεωνίδας Α. Ζαμπετάκης Β.Sc., M.Env.Eng., M.Ind.Eng., D.Eng. Εmail: statisticsuoc@gmail.com Διαλέξεις αναρτημένες στο: Διαλέξεις: ftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/zampetakis/ Διάλεξη

Διαβάστε περισσότερα

Πίσω στα βασικά: Βασικές αρχές στατιστικής για κοινωνιολογικές έρευνες

Πίσω στα βασικά: Βασικές αρχές στατιστικής για κοινωνιολογικές έρευνες Σχετικές πληροφορίες: http://dlib.ionio.gr/~spver/seminars/statistics/ Πίσω στα βασικά: Βασικές αρχές στατιστικής για κοινωνιολογικές έρευνες Σπύρος Βερονίκης Τμήμα Αρχειονομίας - Βιβλιοθηκονομίας Θεματικές

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Στατιστική

Εισαγωγή στη Στατιστική Εισαγωγή στη Στατιστική Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο στην ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Δημήτρης Φουσκάκης, Επίκουρος Καθηγητής, Τομέας Μαθηματικών, Σχολή Εφαρμοσμένων

Διαβάστε περισσότερα

Βιοστατιστική ΒΙΟ-309

Βιοστατιστική ΒΙΟ-309 Βιοστατιστική ΒΙΟ-309 Χειμερινό Εξάμηνο Ακαδ. Έτος 2015-2016 Ντίνα Λύκα lika@biology.uoc.gr 1. Εισαγωγή Εισαγωγικές έννοιες Μεταβλητότητα : ύπαρξη διαφορών μεταξύ ομοειδών μετρήσεων Μεταβλητή: ένα χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

Kruskal-Wallis H... 176

Kruskal-Wallis H... 176 Περιεχόμενα KΕΦΑΛΑΙΟ 1: Περιγραφή, παρουσίαση και σύνοψη δεδομένων................. 15 1.1 Τύποι μεταβλητών..................................................... 16 1.2 Κλίμακες μέτρησης....................................................

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Κεφάλαιο 2

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Κεφάλαιο 2 013 [Κεφάλαιο ] ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Κεφάλαιο Μάθημα Εαρινού Εξάμηνου 01-013 M.E. OE0300 Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης [Οικονομετρία 01-013] Μαρί-Νοέλ

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές ασκήσεις ΔΙΠ 50

Ενδεικτικές ασκήσεις ΔΙΠ 50 Ενδεικτικές ασκήσεις ΔΙΠ 50 Άσκηση 1 (άσκηση 1 1 ης εργασίας 2009-10) Σε ένα ράφι μιας βιβλιοθήκης τοποθετούνται με τυχαία σειρά 11 διαφορετικά βιβλία τεσσάρων θεματικών ενοτήτων. Πιο συγκεκριμένα, υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Για το Θέμα 1 στα Μαθηματικά Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου

Για το Θέμα 1 στα Μαθηματικά Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου Για το Θέμα 1 στα Μαθηματικά Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου Διαφορικός Λογισμός 1. Ισχύει f (g())) ) f ( = f (g())g () όπου f,g παραγωγίσιµες συναρτήσεις 2. Αν µια συνάρτηση f είναι παραγωγίσιµη σε ένα διάστηµα

Διαβάστε περισσότερα

H ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ (PEARSON s r)

H ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ (PEARSON s r) 5 H ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ (PEARSON s r) Περίληψη Σκοπός του κεφαλαίου είναι η εφαρμογή της ανάλυσης συσχέτισης (Pearson r) μέσω του PASW. H ανάλυση συσχέτισης Pearson r χρησιμοποιείται για να εξεταστεί η

Διαβάστε περισσότερα

Σ Τ Α Τ Ι Σ Τ Ι Κ Η 2. 1. Β Α Σ Ι Κ Ε Σ Ε Ν Ν Ο Ι Ε Σ.

Σ Τ Α Τ Ι Σ Τ Ι Κ Η 2. 1. Β Α Σ Ι Κ Ε Σ Ε Ν Ν Ο Ι Ε Σ. Σ Τ Α Τ Ι Σ Τ Ι Κ Η Στατιστική έρευνα : Πρόκειται για ένα σύνολο αρχών και μεθοδολογιών με αντικείμενο : 1) το σχεδιασμό της διαδικασίας συλλογής δεδομένων. Κλάδος της στατιστικής που ασχολείται : Σχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

----------Εισαγωγή στη Χρήση του SPSS for Windows ------------- Σελίδα: 0------------

----------Εισαγωγή στη Χρήση του SPSS for Windows ------------- Σελίδα: 0------------ ----------Εισαγωγή στη Χρήση του SPSS for Windows ------------- Σελίδα: 0------------ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο 9.1 ηµιουργία µοντέλων πρόβλεψης 9.2 Απλή Γραµµική Παλινδρόµηση 9.3 Αναλυτικά για το ιάγραµµα ιασποράς

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Έλεγχοι Υποθέσεων

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Έλεγχοι Υποθέσεων Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Έλεγχοι Υποθέσεων Ένα Ερευνητικό Παράδειγμα Σκοπός της έρευνας ήταν να διαπιστωθεί εάν ο τρόπος αντίδρασης μιας γυναίκας απέναντι σε φαινόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΣΧΥΣ ΕΝΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ. (Power of a Test) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21

Η ΙΣΧΥΣ ΕΝΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ. (Power of a Test) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 21 Η ΙΣΧΥΣ ΕΝΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ (Power of a Test) Όπως είδαμε προηγουμένως, στον Στατιστικό Έλεγχο Υποθέσεων, ορίζουμε δύο είδη πιθανών λαθών (κινδύνων) που μπορεί να συμβούν όταν παίρνουμε αποφάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΘΕΩΡΙΑΣ-ΑΠΛΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ PASW 18 Δρ. Κουνετάς Η Κωνσταντίνος Ακαδημαϊκό Έτος 2011 2012 ΕΠΙΧ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ

ΟΜΑΔΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ Όταν το πλήθος των παρατηρήσεων είναι μεγάλο, είναι απαραίτητο οι παρατηρήσεις να ταξινομηθούν σε μικρό πλήθος ομάδων που ονομάζονται κλάσεις (class intervals). Η ομαδοποίηση αυτή γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Βασικές έννοιες

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Βασικές έννοιες ΕΙΣΑΓΩΓΗ Βασικές έννοιες Σε ένα ερωτηματολόγιο έχουμε ένα σύνολο ερωτήσεων. Μπορούμε να πούμε ότι σε κάθε ερώτηση αντιστοιχεί μία μεταβλητή. Αν θεωρήσουμε μια ερώτηση, τα άτομα δίνουν κάποιες απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ελλιπή δεδομένα. Εδώ έχουμε 1275. Στον πίνακα που ακολουθεί δίνεται η κατά ηλικία κατανομή 1275 ατόμων

Ελλιπή δεδομένα. Εδώ έχουμε 1275. Στον πίνακα που ακολουθεί δίνεται η κατά ηλικία κατανομή 1275 ατόμων Ελλιπή δεδομένα Στον πίνακα που ακολουθεί δίνεται η κατά ηλικία κατανομή 75 ατόμων Εδώ έχουμε δ 75,0 75 5 Ηλικία Συχνότητες f 5-4 70 5-34 50 35-44 30 45-54 465 55-64 335 Δεν δήλωσαν 5 Σύνολο 75 Μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Επιχειρήσεων Ι

Στατιστική Επιχειρήσεων Ι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Στατιστική Επιχειρήσεων Ι Ενότητα 7: Παρουσίαση δεδομένων-περιγραφική στατιστική Μιλτιάδης Χαλικιάς, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ Βασίλης Δ. Ανδριτσάνος Δρ. Αγρονόμος - Τοπογράφος Μηχανικός ΑΠΘ Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΙ Αθήνας 3ο εξάμηνο http://eclass.teiath.gr Παρουσιάσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (SPSS)

ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (SPSS) ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (SPSS) Έλεγχος Υποθέσεων για τους Μέσους - Εξαρτημένα Δείγματα (Paired samples t-test) Το κριτήριο Paired samples t-test χρησιμοποιείται όταν θέλουμε να συγκρίνουμε

Διαβάστε περισσότερα

2. ΧΡΗΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΠΑΚΕΤΩΝ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ

2. ΧΡΗΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΠΑΚΕΤΩΝ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ 2. ΧΡΗΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΠΑΚΕΤΩΝ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ Η χρησιμοποίηση των τεχνικών της παλινδρόμησης για την επίλυση πρακτικών προβλημάτων έχει διευκολύνει εξαιρετικά από την χρήση διαφόρων στατιστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΟ 13 ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ 3 η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΑ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΟ 13 ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ 3 η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΟ 13 ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ 3 η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ 1 ο Τα δεδομένα της στήλης Grade (Αρχείο Excel, Φύλλο Ask1) αναφέρονται στη βαθμολογία 63 φοιτητών που έλαβαν μέρος σε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΑΝΟΥΡΓΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΔΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόλογος... v

Περιεχόμενα. Πρόλογος... v Περιεχόμενα Πρόλογος... v 1 Χρήση της έκδοσης 10 του SPSS για Windows και καταχώριση δεδομένων... 1 2 Περιγραφή μεταβλητών: πίνακες και γραφήματα... 19 3 Περιγραφή μεταβλητών αριθμητικά: μέσοι όροι, διακύμανση,

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Διασποράς Ανάλυση Διασποράς διακύμανση κατά παράγοντες διακύμανση σφάλματος Παράδειγμα 1: Ισομεγέθη δείγματα

Ανάλυση Διασποράς Ανάλυση Διασποράς διακύμανση κατά παράγοντες διακύμανση σφάλματος Παράδειγμα 1: Ισομεγέθη δείγματα Ανάλυση Διασποράς Έστω ότι μας δίνονται δείγματα που προέρχονται από άγνωστους πληθυσμούς. Πόσο διαφέρουν οι μέσες τιμές τους; Με άλλα λόγια: πόσο πιθανό είναι να προέρχονται από πληθυσμούς με την ίδια

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μ ΑΪΟΥ 2002 2004 Δ ΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ Π ΕΡΙΛΗΨΗ: Η μελέτη αυτή έχει σκοπό να παρουσιάσει και να ερμηνεύσει τα ευρήματα που προέκυψαν από τη στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία- ISO 9001 Σαπφούς 3, 81100 Μυτιλήνη (1ος Όροφος) 2251054739 (09:00-14:30) academy@aigaion.org civilacademy.ucoz.org «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή 1. Γενικά... 25 2. Έννοια και Είδη Μεταβλητών... 26 3. Κλίμακες Μέτρησης Μεταβλητών... 29 3.1 Ονομαστική κλίμακα... 30 3.2. Τακτική κλίμακα... 31 3.3 Κλίμακα ισοδιαστημάτων... 34 3.4

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ

ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Θεσσαλονίκης Τμήμα Πληροφορικής Εργαστήριο «Θεωρία Πιθανοτήτων και Στατιστική» ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Περιεχόμενα 1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ...

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κανονική Κατανομή. Παιδαγωγικό Τμήμα ημοτικής Εκπαίδευσης ημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Αλεξανδρούπολη

Εισαγωγή στην Κανονική Κατανομή. Παιδαγωγικό Τμήμα ημοτικής Εκπαίδευσης ημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Αλεξανδρούπολη Εισαγωγή στην Κανονική Κατανομή Παιδαγωγικό Τμήμα ημοτικής Εκπαίδευσης ημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Αλεξανδρούπολη Ένα πρόβλημα Πρόβλημα: Ένας μαθητής είχε επίδοση στο τεστ Μαθηματικών 18 και στο τεστ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ. Κεφάλαιο 16. Απλή Γραμμική Παλινδρόμηση και Συσχέτιση

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ. Κεφάλαιο 16. Απλή Γραμμική Παλινδρόμηση και Συσχέτιση ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΤΡΑΣ Εργαστήριο Λήψης Αποφάσεων & Επιχειρησιακού Προγραμματισμού Καθηγητής Ι. Μητρόπουλος ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική είναι το σύνολο των μεθόδων και θεωριών που εφαρμόζονται σε αριθμητικά δεδομένα προκειμένου να ληφθεί κάποια απόφαση σε συνθήκες

Στατιστική είναι το σύνολο των μεθόδων και θεωριών που εφαρμόζονται σε αριθμητικά δεδομένα προκειμένου να ληφθεί κάποια απόφαση σε συνθήκες Ορισμός Στατιστική είναι το σύνολο των μεθόδων και θεωριών που εφαρμόζονται σε αριθμητικά δεδομένα προκειμένου να ληφθεί κάποια απόφαση σε συνθήκες αβεβαιότητας. Βασικές έννοιες Η μελέτη ενός πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Παλινδρόμησης. Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ

Μοντέλα Παλινδρόμησης. Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ Μοντέλα Παλινδρόμησης Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ Εισαγωγή (1) Σε αρκετές περιπτώσεις επίλυσης προβλημάτων ενδιαφέρει η ταυτόχρονη μελέτη δύο ή περισσότερων μεταβλητών, για να προσδιορίσουμε με ποιο

Διαβάστε περισσότερα

2. ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΟΥ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ (Backward Elimination Procedure) Στην στατιστική βιβλιογραφία υπάρχουν πολλές μέθοδοι για

2. ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΟΥ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ (Backward Elimination Procedure) Στην στατιστική βιβλιογραφία υπάρχουν πολλές μέθοδοι για 2. ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΟΥ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ (Backward Elimination Procedure) Στην στατιστική βιβλιογραφία υπάρχουν πολλές μέθοδοι για τον καθορισμό του καλύτερου υποσυνόλου από ένα σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ - ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ

ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ - ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Η/Υ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ - ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ 2o ΜΑΘΗΜΑ Ι ΑΣΚΩΝ: ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Email: gvasil@math.auth.gr Ιστοσελίδες Μαθήματος: users.auth.gr/gvasil

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Υδατικών Πόρων

Διαχείριση Υδατικών Πόρων Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Διαχείριση Υδατικών Πόρων Γ.. Τσακίρης Μάθημα 3 ο Λεκάνη απορροής Υπάρχουσα κατάσταση Σενάριο 1: Μέσες υδρολογικές συνθήκες Σενάριο : Δυσμενείς υδρολογικές συνθήκες Μελλοντική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ - ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ

ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ - ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Η/Υ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ - ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ 1o ΜΑΘΗΜΑ Ι ΑΣΚΩΝ: ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Email: gvasil@math.auth.gr Ιστοσελίδες Μαθήματος: users.auth.gr/gvasil

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙΙ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙΙ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙΙ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΕΝΟΤΗΤΕΣ 1. ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ 2. ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΟΥ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ 3. ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΗΣ ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΘΗΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ

ΟΜΑΔΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ 9 ο ΜΑΘΗΜΑ ΟΜΑΔΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ Πότε κάνουμε ομαδοποίηση των παρατηρήσεων; Όταν το πλήθος των τιμών μιας μεταβλητής είναι αρκετά μεγάλο κάνουμε ομαδοποίηση των παρατηρήσεων. Αυτό συμβαίνει είτε

Διαβάστε περισσότερα

ν ν = 6. όταν είναι πραγµατικός αριθµός.

ν ν = 6. όταν είναι πραγµατικός αριθµός. Συνάρτηση: ΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ λέγεται µια διαδικασία µε την οποία κάθε στοιχείο ενός συνόλου Α αντιστοιχίζεται σε ένα ακριβώς στοιχείο κάποιου άλλου συνόλου Β. Γνησίως αύξουσα: σε ένα διάστηµα του πεδίου

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφική Στατιστική. Ακαδ. Έτος 2012-2013 1 ο εξάμηνο. Κ. Πολίτης

Περιγραφική Στατιστική. Ακαδ. Έτος 2012-2013 1 ο εξάμηνο. Κ. Πολίτης Περιγραφική Στατιστική Ακαδ. Έτος 2012-2013 1 ο εξάμηνο Κ. Πολίτης 1 2 Η στατιστική ασχολείται με τη συλλογή, οργάνωση, παρουσίαση και ανάλυση πληροφοριών. Οι πληροφορίες αυτές, πολύ συχνά αριθμητικές,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (SPSS)

ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (SPSS) ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (SPSS) Έλεγχος Υποθέσεων για την Μέση Τιμή ενός Δείγματος (One Sample t-test) Το κριτήριο One sample t-test χρησιμοποιείται όταν θέλουμε να συγκρίνουμε τον αριθμητικό

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία αποτελεσμάτων Ανάλυση διακύμανσης κατά ένα παράγοντα

Ερμηνεία αποτελεσμάτων Ανάλυση διακύμανσης κατά ένα παράγοντα Ερμηνεία αποτελεσμάτων Ανάλυση διακύμανσης κατά ένα παράγοντα Αρχείο δεδομένων school.sav Στον πίνακα Descriptives, μας δίνονται για την Επίδοση ως προς τις πέντε διαφορετικές μεθόδους διδασκαλίας, το

Διαβάστε περισσότερα

ΟΚΙΜΑΣΙΕΣ χ 2 (CHI-SQUARE)

ΟΚΙΜΑΣΙΕΣ χ 2 (CHI-SQUARE) ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ χ (CI-SQUARE) ΟΚΙΜΑΣΙΕΣ χ (CI-SQUARE). Εισαγωγή Οι στατιστικές δοκιμασίες που μελετήσαμε μέχρι τώρα ονομάζονται παραμετρικές (paramtrc) διότι χαρακτηρίζονται από υποθέσεις σχετικές είτε για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ονοματεπώνυμα Σπουδαστριών: Μποτονάκη Ειρήνη (5422), Καραλή Μαρία (5601) Μάθημα: Β06Σ03 Στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

Α) Αν η διάμεσος δ του δείγματος Α είναι αρνητική, να βρεθεί το εύρος R του δείγματος.

Α) Αν η διάμεσος δ του δείγματος Α είναι αρνητική, να βρεθεί το εύρος R του δείγματος. ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Άσκηση 1 (Προτάθηκε από Χρήστο Κανάβη) Έστω CV 0.4 όπου CV ο συντελεστής μεταβολής, και η τυπική απόκλιση s = 0. ενός δείγματος που έχει την ίδια

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμητική εύρεση ριζών μη γραμμικών εξισώσεων

Αριθμητική εύρεση ριζών μη γραμμικών εξισώσεων Αριθμητική εύρεση ριζών μη γραμμικών εξισώσεων Με τον όρο μη γραμμικές εξισώσεις εννοούμε εξισώσεις της μορφής: f( ) 0 που προέρχονται από συναρτήσεις f () που είναι μη γραμμικές ως προς. Περιέχουν δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΠΡΟΛΟΓΟΣ... vii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... ix ΓΕΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... xv. Κεφάλαιο 1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΠΡΟΛΟΓΟΣ... vii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... ix ΓΕΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... xv. Κεφάλαιο 1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... vii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... ix ΓΕΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... xv Κεφάλαιο 1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ 1.1 Πίνακες, κατανομές, ιστογράμματα... 1 1.2 Πυκνότητα πιθανότητας, καμπύλη συχνοτήτων... 5 1.3

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ και ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ-13 Ποσοτικές Μέθοδοι Ακαδημαϊκό Έτος: 2010-11 Τρίτη Γραπτή Εργασία στη Στατιστική Γενικές οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

3. ΣΕΙΡΙΑΚΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ

3. ΣΕΙΡΙΑΚΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ 3. ΣΕΙΡΙΑΚΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ Πρόβλημα: Ένας ραδιοφωνικός σταθμός ενδιαφέρεται να κάνει μια ανάλυση για τους πελάτες του που διαφημίζονται σ αυτόν για να εξετάσει την ποσοστιαία μεταβολή των πωλήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 o Εξισώσεις - Ανισώσεις

Κεφάλαιο 1 o Εξισώσεις - Ανισώσεις 2 ΕΡΩΤΗΣΕΙΙΣ ΘΕΩΡΙΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΛΗ ΤΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΜΕΡΟΣ Α -- ΑΛΓΕΒΡΑ Κεφάλαιο 1 o Εξισώσεις - Ανισώσεις Α. 1 1 1. Τι ονομάζεται Αριθμητική και τι Αλγεβρική παράσταση; Ονομάζεται Αριθμητική παράσταση μια παράσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ & ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ - Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ & ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ - Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ & ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ - Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ A A. Αν οι συναρτήσεις f, g είναι παραγωγίσιμες στο, να αποδείξετε ότι f g f g,. Μονάδες 7 Α. Σε ένα πείραμα με ισοπίθανα αποτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

Επαγωγική Στατιστική. Εισαγωγή Βασικές έννοιες

Επαγωγική Στατιστική. Εισαγωγή Βασικές έννοιες Επαγωγική Στατιστική Εισαγωγή Βασικές έννοιες Επαγωγική Στατιστική Πως μπορούμε να συγκρίνουμε μεταβλητές μεταξύ τους? Διαφορά συγκρίνοντας το μέσο μιας μεταβλητής (λόγος ή διάστημα) στις ομάδες πχ. t-test

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua. Μέρος Β /Στατιστική Μέρος Β Στατιστική Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.gr/gpapadopoulos) Από τις Πιθανότητες στη Στατιστική Στα προηγούμενα, στο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝ ΡΟΜΗΣΗ

ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝ ΡΟΜΗΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΠΑΛΙΝ ΡΟΜΗΣΗ ιαφάνειες για το µάθηµα Information Management ΑθανάσιοςΝ. Σταµούλης 1 ΠΗΓΗ Κονδύλης Ε. (1999) Στατιστικές τεχνικές διοίκησης επιχειρήσεων, Interbooks 2 1 Γραµµική παλινδρόµηση Είναι

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Ι. Ενότητα 2: Στατιστικά Μέτρα Διασποράς Ασυμμετρίας - Κυρτώσεως. Δρ. Γεώργιος Κοντέος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Γρεβενών

Στατιστική Ι. Ενότητα 2: Στατιστικά Μέτρα Διασποράς Ασυμμετρίας - Κυρτώσεως. Δρ. Γεώργιος Κοντέος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Γρεβενών Στατιστική Ι Ενότητα 2: Στατιστικά Μέτρα Διασποράς Ασυμμετρίας - Κυρτώσεως Δρ. Γεώργιος Κοντέος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Γρεβενών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία Ελέγχου Μηδενικών Υποθέσεων

Διαδικασία Ελέγχου Μηδενικών Υποθέσεων Διαδικασία Ελέγχου Μηδενικών Υποθέσεων Πέτρος Ρούσσος, Τμήμα Ψυχολογίας, ΕΚΠΑ Η λογική της διαδικασίας Ο σάκος περιέχει έναν μεγάλο αλλά άγνωστο αριθμό (αρκετές χιλιάδες) λευκών και μαύρων βόλων: 1 Το

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική. Βασικές έννοιες

Στατιστική. Βασικές έννοιες Στατιστική Βασικές έννοιες Τι είναι Στατιστική; ή μήπως είναι: Στατιστική είναι ο κλάδος των εφαρμοσμένων επιστημών, η οποία βασίζεται σ ένα σύνολο αρχών και μεθοδολογιών που έχουν σκοπό: Το σχεδιασμό

Διαβάστε περισσότερα

έρευνας και στατιστική» παραμετρικές συγκρίσεις»

έρευνας και στατιστική» παραμετρικές συγκρίσεις» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ «Μεθοδολογία έρευνας και στατιστική» Μάθημα μεταπτυχιακού κύκλου σπουδών Διάλεξη: «Μη παραμετρικές συγκρίσεις» ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Δρ. Αθανάσιος

Διαβάστε περισσότερα

ΆΣΚΗΣΗ 1 Η διάμεσος τιμή της ηλικίας των Ελλήνων το 1990 ήταν 30 έτη. Το 2001, η διάμεσος τιμή ήταν 33,1 (Πηγή:Ε.Σ.Υ.Ε.).

ΆΣΚΗΣΗ 1 Η διάμεσος τιμή της ηλικίας των Ελλήνων το 1990 ήταν 30 έτη. Το 2001, η διάμεσος τιμή ήταν 33,1 (Πηγή:Ε.Σ.Υ.Ε.). ΛΥΜΕΝΕΣ ΣΚΗΣΕΙΣ ΆΣΚΗΣΗ 1 Η διάμεσος τιμή της ηλικίας των Ελλήνων το 1990 ήταν 30 έτη. Το 2001, η διάμεσος τιμή ήταν 33,1 (Πηγή:Ε.Σ.Υ.Ε.). a. Τι μπορεί να συνέβη όταν η διάμεσος αυξήθηκε; Το γεγονός ότι

Διαβάστε περισσότερα

Η βιτρίνα των καταστημάτων ως εργαλείο δημοσίων σχέσεων. Ονοματεπώνυμο: Ειρήνη Πορτάλιου Σειρά: 8 η Επιβλέπουσα: Αν. Καθηγήτρια : Βεντούρα Ζωή

Η βιτρίνα των καταστημάτων ως εργαλείο δημοσίων σχέσεων. Ονοματεπώνυμο: Ειρήνη Πορτάλιου Σειρά: 8 η Επιβλέπουσα: Αν. Καθηγήτρια : Βεντούρα Ζωή Η βιτρίνα των καταστημάτων ως εργαλείο δημοσίων σχέσεων Ονοματεπώνυμο: Ειρήνη Πορτάλιου Σειρά: 8 η Επιβλέπουσα: Αν. Καθηγήτρια : Βεντούρα Ζωή Δεκέμβριος 2011 Στόχος Έρευνας H βιτρίνα των καταστημάτων αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

4 Πιθανότητες και Στοιχεία Στατιστικής για Μηχανικούς

4 Πιθανότητες και Στοιχεία Στατιστικής για Μηχανικούς Πρόλογος Ο μηχανικός πρέπει να συνεχίσει να βελτιώνει την ποιότητα της δουλειάς του εάν επιθυμεί να είναι ανταγωνιστικός στην αγορά της χώρας του και γενικότερα της Ευρώπης. Μία σημαντική αναλογία σε αυτήν

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Ι (ΨΥΧ-1202) Διάλεξη 7. Στατιστικός έλεγχος υποθέσεων

Στατιστική Ι (ΨΥΧ-1202) Διάλεξη 7. Στατιστικός έλεγχος υποθέσεων (ΨΥΧ-1202) Λεωνίδας Α. Ζαμπετάκης Β.Sc., M.Env.Eng., M.Ind.Eng., D.Eng. Εmail: statisticsuoc@gmail.com Διαλέξεις: ftp://ftp.soc.uoc.gr/psycho/zampetakis/ Διάλεξη 7 Στατιστικός έλεγχος υποθέσεων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : καταγραφή δεδομένων Το πιο πρακτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ. Κεφάλαιο 10. Εισαγωγή στην εκτιμητική

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ. Κεφάλαιο 10. Εισαγωγή στην εκτιμητική ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΤΡΑΣ Εργαστήριο Λήψης Αποφάσεων & Επιχειρησιακού Προγραμματισμού Καθηγητής Ι. Μητρόπουλος ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Κεφάλαιο 4 Αριθμητικές Μέθοδοι Περιγραφικής Στατιστικής

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Κεφάλαιο 4 Αριθμητικές Μέθοδοι Περιγραφικής Στατιστικής ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΤΡΑΣ Εργαστήριο Λήψης Αποφάσεων & Επιχειρησιακού Προγραμματισμού Καθηγητής Ι. Μητρόπουλος ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. ΜΕΡΟΣ 1ο ΑΛΓΕΒΡΑ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. ΜΕΡΟΣ 1ο ΑΛΓΕΒΡΑ 1. Τι καλείται μεταβλητή; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΕΡΟΣ 1ο ΑΛΓΕΒΡΑ Μεταβλητή είναι ένα γράμμα (π.χ., y, t, ) που το χρησιμοποιούμε για να παραστήσουμε ένα οποιοδήποτε στοιχείο ενός συνόλου..

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο ΤΥΧΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΥΧΑΙΟΤΗΤΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο ΤΥΧΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΥΧΑΙΟΤΗΤΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο ΤΥΧΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΥΧΑΙΟΤΗΤΑΣ 3.1 Τυχαίοι αριθμοί Στην προσομοίωση διακριτών γεγονότων γίνεται χρήση ακολουθίας τυχαίων αριθμών στις περιπτώσεις που απαιτείται η δημιουργία στοχαστικών

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Παλαιγεωργίου Γιώργος Τμήμα Μηχανικών Η/Υ, Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Ιανουάριος 2011 Ψυχομετρία Η κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ και ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ-13 Ποσοτικές Μέθοδοι Ακαδημαϊκό Έτος: 2006-07 Τρίτη Γραπτή Εργασία στη Στατιστική Γενικές οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

3.4.2 Ο Συντελεστής Συσχέτισης τ Του Kendall

3.4.2 Ο Συντελεστής Συσχέτισης τ Του Kendall 3..2 Ο Συντελεστής Συσχέτισης τ Του Kendall Ο συντελεστής συχέτισης τ του Kendall μοιάζει με τον συντελεστή ρ του Spearman ως προς το ότι υπολογίζεται με βάση την τάξη μεγέθους των παρατηρήσεων και όχι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ 80 ΝΙΚΑΙΑ ΝΕΑΠΟΛΗ ΤΗΛΕΦΩΝΟ 0965897 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΒΡΟΥΤΣΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΜΠΟΥΡΝΟΥΤΣΟΥ ΚΩΝ/ΝΑ ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ Η έννοια του μιγαδικού

Διαβάστε περισσότερα

Οι δείκτες διασποράς. Ένα παράδειγµα εργασίας

Οι δείκτες διασποράς. Ένα παράδειγµα εργασίας Κεφάλαιο 5 Οι δείκτες διασποράς 1 Ένα παράδειγµα εργασίας Ένας καθηγητής µαθηµατικών έδωσε σε δύο τµήµατα µιας τάξης του σχολείου του το ίδιο τεστ. Η επίδοση των µαθητών του κάθε τµήµατος (όπως µετρήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ-ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Να γράψετε στο τετράδιο σας τον πίνακα των τιμών της μεταβλητής Χ σωστά συμπληρωμένο.

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ-ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Να γράψετε στο τετράδιο σας τον πίνακα των τιμών της μεταβλητής Χ σωστά συμπληρωμένο. ΘΕΜΑ (ΙΟΥΝΙΟΣ 000) ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ-ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Να γράψετε στο τετράδιο σας τον πίνακα των τιμών της μεταβλητής Χ σωστά συμπληρωμένο. Τιμές Μεταβλητής Συχνότητα σχετική Σχετική Αθροιστική f % f N 0

Διαβάστε περισσότερα

Από το Γυμνάσιο στο Λύκειο... 7. 3. Δειγματικός χώρος Ενδεχόμενα... 42 Εύρεση δειγματικού χώρου... 46

Από το Γυμνάσιο στο Λύκειο... 7. 3. Δειγματικός χώρος Ενδεχόμενα... 42 Εύρεση δειγματικού χώρου... 46 ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Από το Γυμνάσιο στο Λύκειο................................................ 7 1. Το Λεξιλόγιο της Λογικής.............................................. 11. Σύνολα..............................................................

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτικές Μέθοδοι., Εισηγητής: Ν.Κυρίτσης, MBA, Ph.D. Candidate,, e-mail: kyritsis@ist.edu.gr

Ποσοτικές Μέθοδοι., Εισηγητής: Ν.Κυρίτσης, MBA, Ph.D. Candidate,, e-mail: kyritsis@ist.edu.gr Ποσοτικές Μέθοδοι Εισηγητής: Ν.Κυρίτσης MBA Ph.D. Candidate e-mail: kyritsis@ist.edu.gr Εισαγωγή στη Στατιστική Διδακτικοί Στόχοι Μέτρα Σχετικής Διασποράς Κατανομές Πιθανοτήτων Η Κανονική Κατανομή Η Τυποποιημένες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ & ΟΜΑ ΟΠΟΙΗΣΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΩΝ. 4.1 Κατανοµή γραπτού µέσου όρου ετήσιων πληθυσµών

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ & ΟΜΑ ΟΠΟΙΗΣΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΩΝ. 4.1 Κατανοµή γραπτού µέσου όρου ετήσιων πληθυσµών ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ & ΟΜΑ ΟΠΟΙΗΣΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΩΝ Εισαγωγή Στο κεφάλαιο 4 υπολογίζονται τα κυριότερα στατιστικά µέτρα θέσης και µεταβλητότητας, κατασκευάζονται ιστογράµµατα συχνοτήτων και θηκογράµµατα για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ Ε ΟΜΕΝΩΝ. 2. Περιγραφική Στατιστική

ΑΝΑΛΥΣΗ Ε ΟΜΕΝΩΝ. 2. Περιγραφική Στατιστική ΑΝΑΛΥΣΗ Ε ΟΜΕΝΩΝ 2. Περιγραφική Στατιστική Βασικά είδη στατιστικής ανάλυσης 1. Περιγραφική στατιστική: περιγραφή του συνόλου των δεδοµένων (δείγµατος) 2. Συµπερασµατολογία: Παραγωγή συµπερασµάτων για τα

Διαβάστε περισσότερα

Κατανομή συχνοτήτων. Μέτρα κεντρικής τάσης. Μέτρα διασποράς. Σφάλματα μέτρησης. Εγκυρότητα. Ακρίβεια

Κατανομή συχνοτήτων. Μέτρα κεντρικής τάσης. Μέτρα διασποράς. Σφάλματα μέτρησης. Εγκυρότητα. Ακρίβεια Ενότητα 2α: Τρόποι παρουσίασης επιδημιολογικών δεδομένων Εγκυρότητα, ακρίβεια Ροβίθης Μιχαήλ 2006 Τρόποι παρουσίασης επιδημιολογικών δεδομένων Κατανομή συχνοτήτων Μέτρα κεντρικής τάσης Μέτρα διασποράς

Διαβάστε περισσότερα

T-tests One Way Anova

T-tests One Way Anova William S. Gosset Student s t Sir Ronald Fisher T-tests One Way Anova ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Νίκος Ζουρμπάνος Ρούσσος, Π.Λ., & Τσαούσης, Γ. (2002). Στατιστική εφαρμοσμένη στις κοινωνικές επιστήμες. Αθήνα: Ελληνικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 3-4 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Βασικά Εργαλεία και Μέθοδοι για τον Έλεγχο της Ποιότητας [ΔΙΠ 5] 3η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Προσοχή: Οι απαντήσεις των ασκήσεων πρέπει να φθάσουν

Διαβάστε περισσότερα