7. ОСЦИЛОСКОП 7.1. ПРИНЦИП НА РАБОТА

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "7. ОСЦИЛОСКОП 7.1. ПРИНЦИП НА РАБОТА"

Transcript

1 7. ОСЦИЛОСКОП Осцилоскопот е мерен инструмент со кој може визуелно да се набљудуваат бранови облици на разни електрични големини. Со него може да се мерат нивните карактеристични параметри, па дури привремено или трајно да се чуваат измерените податоци. Потребата од вакви повеќенаменски мерни уреди е неопходна во современата практика. Од овие причини осцилоскопот претставува незаменлив инструмент. Влезната големина за осцилоскопот е електричниот напон. Но, со помош на осцилоскопот може да се набљудуваат или да се мерат и други електрични и неелектрични големини, доколку претходно се преобразат со соодветен преобразувач во напон. Во основниот режим на работа на екранот од осцилоскопот се добива слика на брановиот облик на влезната електрична големина. Всушност, на екранот од осцилоскопот приказот на влезната големина е со светлечка крива, позната како осцилограм. Осцилограмот се исцртува со млаз од електрони на екранот. Електронскиот млаз се генерира, се фокусира и се забрзува кон флуоросцентниот екран во катодната електронска цевка. Практично, единствен подвижен систем на осцилоскопот е млазот од електрони. Ова значи дека резултатот од набљудувањето или мерењето со осцилоскопот практички се добива без инерција ПРИНЦИП НА РАБОТА Основен склоп на осцилоскопот е катодната електронска цевка. Нејзините составни делови и шематскиот приказ се дадени на сл Катодната електронска цевка е херметички затворен стаклен сад со специјален облик. Внатре, во вакуум, се сместени соодветни електроди. Електродите имаат за цел да создаваат, да формираат и да управуваат со електронскиот млаз кој треба да го опишува осцилограмот. Сл Катодна електронска цевка Екранот на катодната цевка (Е) е со рамна или сферична површина, прекриена од внатрешната страна со луминисцентен материјал. Во моментот на судир на електронскиот сноп со екранот, кинетичката енергија на електроните се претвора во светлосна. На екранот од катодната цевка се јавува светла точка. Електронскиот млаз се создава од катодата (К). Катодата е метален цилиндар од специјален материјал во чија внатрешност се наоѓа електричен грејач. Овој грејач, всушност, е грејно влакно приклучено на соодветно напојување. При проток на струја низ грејното влакно, тоа ја загрева и катодата на температура при која од катодата се емитираат електони. Електроните емитирани од катодата треба да се контролираат, забрзаат и да се насочат кон екранот. За контрола на емитирањето на електроните од катодата се користи електродата (W), позната под името Венелтов цилиндар. Венелтовиот цилиндар е на негативен потенцијал во однос на катодата. Овој потенцијал може да се регулира со потенциометар кој се наоѓа на челната страна од осцилоскопот. Со менување на потенцијалот на Венелтовиот цилиндар се регулира интензитетот на зракот од електрони, а со тоа и интензитетот на светлосниот зрак. Колку Венелтовиот цилиндар е на понизок негативен потенцијал, толку млазот електрони ќе биде поинтензивен. Електродата (А 1 ) служи за фокусирање на електронскиот млаз. За оваа цел таа треба да биде на позитивен потенцијал (од 300 до 500 V). За забрзување на млазот служи анодата (А ) која се приклучува на позитивен потенцијал (од до 5 kv). ПОГЛАВЈЕ 7 1

2 Потенцијалите на анодите се во однос на катодата, а нивните вредности зависат од големината на катодната цевка. Анодата за фокусирање А 1, заедно со анодата за забрзување на млазот А, формираат електронска леќа со која на рамнината на екранот се фокусира електронскиот млаз. Познато е дека при премин на зракот од средина во која постои една брзина на електроните во средина со друга брзина, доаѓа до прекршување на зракот од електрони. Забрзувањето на електроните зависи од потенцијалот на електродите. На сл. 7. е даден шематски приказ на патеката од млазот електрони. За да се добие фокусиран сноп, треба да се обликува електричното поле низ кое минуваат електроните. Формирањето на електричното поле е со соодветен облик на анодите и со соодветна потенцијална разлика меѓу нив. На тој начин на екранот од катодната цевка удира фокусиран сноп во една точка. Сл. 7.. Шематски приказ на патеката од млазот електрони Анодата А се наоѓа на повисок потенцијал од анодата А 1. Правецот на електричното поле е од анодата со повисок кон анодата со понизок потенцијал. Силата која што дејствува на млазот електрони има правец на тангентата на линијата на полето, а смерот е спротивен од смерот на електричното поле. Фокусираниот сноп електрони дополнително се забрзува со анодата А 3. Таа се наоѓа на потенцијал повисок од потенцијалот на А. Анодата А 3, всушност, е слој од графит нанесен на внатрешниот конусен дел од катодната цевка близу до екранот. За да се добие осцилограм на испитуваниот напон, тој напон треба да се доведе на двојката хоризонтално поставени електроди y y. Овие електроди служат за вертикален отклон на млазот. Истовремено, со тоа на двојката вертикално поставени електроди x x, кои служат за хоризонтален отклон на млазот, треба да се доведе напон кој расте праволиниски во функција од времето. Напонот потребен за хоризонтален отклон на млазот е познат како временска база, а неговиот бранов облик како пилест напон. Само на ваков начин ќе се добие временски график на испитуваната појава. Имено, во ваков случај на млазот електрони истовремено ќе дејствуваат и испитуваниот напон и електричното поле меѓу x-електродите кои ќе го отклонуваат млазот хоризонтално. На сл. 7.3 е даден графички приказ на добивање осцилограм на напон со синусен бранов облик. Сл Графички приказ на добивање осцилограм на напон со синусен бранов облик ПОГЛАВЈЕ 7

3 Напонот што го испитуваме е доведен на y-отклонските електроди, а линиско зависниот напон на x- отклонските електроди. Со бројките од 1 до 4 и од 1 до 4 се означени точките од кривите на двата напона во соодветни моменти од времето. Може да се забележи дека при исти периоди на двата напона, на екранот ќе се добие неподвижна слика на една периода од испитуваниот напон. Доколку напонот за хоризонтален отклон е со периода која е n-пати поголема од периодата на напонот чиј облик го испитуваме, а n е цел број, на екранот ќе се појават n периоди од испитуваниот напон. Осцилограмот што се добива на екранот се прима како неподвижен, независно од тоа што процесот на произведување на осцилограмот е периодично прекинуван. Тоа е поради инертноста на нашето око и поради продолженото светење на светлосниот траг на екранот (перзистенција) и по прекинот. Катодната електронска цевка има мала напонска чувствителност. Тоа значи дека само доволно високи напони доведени на отклонските електроди ќе направат забележителен отклон на млазот. Со цел со осцилоскопот да може да испитуваме бранови облици и на многу пониски напони, неопходно е претходно да се засилат. Тоа подразбира дека и напонот што се испитува и напонот потребен за хоризонтален отклон (временската база) треба да се засилат со соодветни мерни засилувачи. На сл. 7.4 е дадена блок-шема на осцилоскоп со најнеопходните составни блокови. Сл Општа блок-структура на осцилоскоп Со вклучување на осцилоскопот на неопходното напојување се загрева катодата на катодната електронска цевка. Млазот електрони емитиран од катодата се фокусира и насочува кон екранот. При тоа тој минува меѓу електродите за хоризонтален (x x) и вертикален (y y) отклон. На електродите за хоризонтален отклон треба да се доведе напон кој е линеарно зависен од времето. Поради недоволната напонска чувствителност пилестиот напон за хоризонтален отклон, кој се добива во блокот означен како временска база се засилува во блокот: X-засилувач. Напонот чиј бранов облик сакаме да го добиеме на екранот од осцилоскопот треба да се доведе на електродите за вертикален отклон. Поради недоволната напонска чувствителност тој треба да се засили. За таа цел служи Y-засилувачот. При испитување на напоните кои имаат голема еднонасочна компонента, осцилоскопот треба да има можност да ја издвои само наизменичната компонента од тој напон. За таа цел испитуваниот напон се доведува на Y-засилувачот преку раздвоен кондензатор. За да може да се набљудуваат и да се мерат напоните во пошироко напонско подрачје пред Y-засилувачот постои блокот: делител-атенуатор. Со овој блок се овозможува ниските напони да се засилат, а повисоките да се ослабат. X и Y-засилувачите треба да се одликуваат со голема влезна импеданса. Само така при мерење со осцилоскопот нема да се оптоварува мерното коло. Исто така, со цел да може непречено да се набљудуваат и да се мерат напонски сигнали за различни фреквенции, овие засилувачи треба да се за широко фреквентно подрачје, да имаат добра линеарност и мали фреквентни и фазни грешки. Блокот на временската база треба да обезбеди напон за хоризонтално поместување на електронскиот млаз. Овој напон има пилест бранов облик (сл. 7.5) и се карактеризира со: амплитуда U m, време потребно млазот да се отклони од лево на десно T a и време за враќање на млазот на почетокот T b. ПОГЛАВЈЕ 7 3

4 Сл Бранов облик на напонот за хоризонтален отклон При враќање на млазот, за да не се гледа повратниот светлосен траг на екранот, истовремено во интервалот Т b на Венелтовиот цилиндар се доведува импулс со негативен поларитет спрема катодата. На овој начин само во тој интервал доаѓа до целосно гасење на млазот. За да се добие стабилен осцилограм, напонот чиј бранов облик сакаме да го добиеме, треба да биде синхронизиран со напонот од временската база. Ова значи дека тие треба да имаат иста периода или, пак, нивните периоди да се разликуваат за цел број пати. За оваа цел временската база е изведена така да може едноставно да се менува нејзината периода. Сепак, и покрај тоа може да се случи да не постои целосна синхронизација. Тогаш ќе дојде до произволно поместување на осцилограмот по хоризонтален правец. За да се одбегне ова, во осцилоскопот е вграден блок за синхронизација. Овој блок управува со временската база, на тој начин што генерира импулси за синхронизација кои овозможуваат синхронизиран почеток на напонот кој го мериме и напонот од временската база. За формирање импулси за синхронизација постојат неколку начини. Ако се искористи влезниот сигнал по неговото засилување во Y-засилувачот, синхронизацијата е позната како внатрешна (INT). Доколку за синхронизација се користи некој познат напон од надворешен извор, синхронизацијата е надворешна (EXT). Синхронизацијата може да биде и со напон од мрежата. Во тој случај се означува со (50 Hz). Со осцилоскопот може да се набљудуваат некои напонски сигнали кои имаат краткотрајни непериодични бранови облици, односно разни преодни појави. Во таков случај периодичниот пилест напон на временската база не е соодветен, па се користи специјална, таканаречена чекачка временска база (тригер). Чекачката временска база се вклучува само кога постои сигнал на Y-влезот. По завршувањето на одот на светлосниот траг за отклон од лево на десно и обратниот од, за враќање на трагот, временската база останува во состојба на повторно чекање сигнал. Таа се активира само кога почнува преодната појава која сакаме да ја набљудуваме. Тогаш таа го активира склопот за хоризонтално поместување на електронскиот сноп. По поминувањето на снопот преку екранот, снопот се враќа во почетната точка, а од временската база веќе не се генерира пилест напон. На сл. 7.6 е дадена илустрација на преодна појава и нејзино совпаѓање со чекачката база. Сл Временско совпаѓање на преодната појава и чекачката (тригер) база ПОГЛАВЈЕ 7 4

5 Во практиката осцилоскопот може да работи и во X-Y режим. Во овој режим се исклучува временската база. Место пилестиот напон од временската база, преку X-атенуатор се доведува друг надворешен напон. Во овој режим осцилограмот што ќе се добие на екранот не е во функција од времето, туку го дава односот меѓу напоните доведени на X и Y влезовите. На општата блок шема (сл. 7.4), е даден и блокот за напојување. Овој блок треба да обезбеди соодветни стабилизирани напони потребни за електродите на катодната цевка, како и напони за напојување на другите блокови. 7.. МЕРЕЊЕ СО ОСЦИЛОСКОП Напонот чиј бранов облик сакаме да го добиеме на екранот се доведедува преку мерна сонда на Y- влезот (сл. 11.7). Мерната сонда со влезот на осцилоскопот е поврзана со коаксијален кабел преку BNC конектор. Значи, едниот пол на влезот е поврзан на маса (куќиштето на осцилоскопот). Куќиштето на осцилоскопот преку кабелот за приклучок на осцилоскопот на мрежното напојување е заземјено. Истото важи и за X-влезот. Тоа значи дека при мерење напони од извори чиј еден крај е заземјен, треба да се внимава за да не дојде до куса врска. На мерната сонда најчесто постои преклопка со две положби. Со оваа преклопка доведениот напон на сондата може директно да се проследи или пак да се ослаби за 10 пати. Слабеењето на сондата е познато како фактор k s. Сондата со соодветен коаксијален кабел е приклучена на колото: влезен одбирач. Всушност, во ова коло со одреден преклопник може да одбереме една од следниве три позиции: AC, GND или DC. Положбата AC (наизменична струја) се употребува кога испитуваме или мериме наизменични напони или кога напонскиот сигнал покрај наизменичната компонента содржи и еднонасочна, а нашата цел е да ја одделиме само наизменичната компонента. Во овој режим испитуваниот напон се доведува преку кондензатор кој не ја пропушта еднонасочната компонента на напонот. Сл Блок-шема на Y-влезот Положбата DC (еднонасочна струја) се употребува кога испитуваме или мериме еднонасочни напони. Во овој режим на екранот ќе се добие комплетен осцилограм на напонот доколку тој има и еднонасочна и наизменична компонента. Положбата GND (маса или заземјување) се употребува за да го доведеме светлосниот траг во почетна положба. Имено, кога одбирачот е во оваа положба, со помош на соодветен потенциометар, кој се наоѓа на челната плоча од осцилоскопот, може да се поместува светлата линија на екранот по вертикален правец. На предната страна од екранот е поставена проѕирна плоча со нацртана мрежа (скала) од хоризонтални и вертикални линии. Пред мерењето, светлосниот траг го поставуваме така што ќе се поклопува со одредена хоризонтална линија од мрежата на екранот. На тој начин при мерењето вредностите на амплитудите на мерениот напон се определуваат во однос на таа почетна линија. Вообичаено, пред мерењето светлосната линија ја нагодуваме да се поклопи со средната хоризонтална линија од мрежата на екранот (нулто ниво). Во ваков случај при мерење еднонасочни напони, ако на мерната сонда е доведен позитивниот пол, отклонот на млазот ќе биде над нултото ниво. Нормално, при негативен поларитет, отклонот ќе биде под нултото ниво. Ако светлосната линија, пред мерењето, ја поместиме така што да се поклопи со најдолната (или најгорната) линија од мрежата на екранот, тогаш може да се мерат многу повисоки напони. Во ваков случај отклонот на светлосниот траг, во зависност од мерениот напон, може да ја опфати мрежата од целиот екран. Влезниот ослабувач (атенуатор) се состои од повеќекратен делител на напон. Овој делител се нагодува со преклопка која се наоѓа на челната плоча од осцилоскопот. Всушност, со овој делител се ПОГЛАВЈЕ 7 5

6 нагодува вертикалната осетливост на осцилоскопот. Секоја позиција од преклопката покажува колку волти одговараат на вертикален поделок од мрежата на осцилоскопот. Така, на пример, ако на Y- влезот од осцилоскопот е приклучен напон со амплитуда од 50 mv, а атенуаторот е поставен на 10 mv/поделок (ознаката кај осцилоскопите е: V/DIV), јасно дека на екранот ќе се добие амплитуда од 5 поделоци, односно: mv 10 5 DIV 50 mv DIV = Основната предност на осцилоскопот над другите мерни инструменти е таа што со осцилоскопот може да го видиме брановиот облик на напонот доведен на Y-влезот. Јасно е дека за таа цел треба истовремено на X-влезот да е вклучена временската база. На сл. 7.8 дадена е блок-шема на X-влез од осцилоскоп. Сл Блок-шема на X-влез од осцилоскоп За да се добие осцилограмот на брановиот облик на напонот доведен на Y-влезот, на електродите за хоризонтален отклон на млазот треба да се доведе пилест напон од временската база. Тоа значи дека преклопката P треба да биде во положбата како на сл Другата положба од оваа преклопка се користи тогаш кога на екранот од осцилоскопот сакаме да добиеме X Y осцилограм. Со повеќекратната преклопка што се наоѓа на челната плоча од осцилоскопот може во широки граници да се менува косината на пилестиот напон од генераторот на временската база. На секоја положба од оваа преклопка соодветствува точно определен број временски единици за еден хоризонтален поделок. Така, на пример, ако преклопката е во положба ms/поделок (ознаката за косината на пилестиот напон кај осцилоскопите е: TIME/DIV), тоа значи дека секој хоризонтален поделок има вредност од ms. Кај осцилоскопите една од положбите на оваа преклопка е означена со X Y. Во таа положба е исклучена временската база, а осцилоскопот може да работи во XY-режим. Пример 1: Мерење параметри на наизменичен периодичен напон На Y-влезот од осцилоскопот преку мерната сонда е доведен наизменичен напон. За да го добиеме осцилограмот, влезниот одбирач треба да се постави во положба AC. На екранот е добиен осцилограмот даден на сл Овој осцилограм е добиен при: слабеење на сондата к с = 1; вертикална осетливост к Ѕ = 5 V/DIV, а временската база била 5 ms/div. ПОГЛАВЈЕ 7 6

7 Сл Бранов облик добиен на екран од осцилоскоп Од осцилограмот гледаме дека испитуваниот напон е синусен. Од осцилограмот гледаме дека бројот на вертикалните поделоци од врв до врв на осцилограмот n Y = 8. Тоа значи дека може да ја определиме двојната амплитуда U PP на овој синусен напон: V U PP = ks ky ny = 1 5 8DIV = 40V. DIV Јасно е дека максималната вредност на овој напон е: U pp U max = = 0V, а бидејќи се работи за синусен бранов облик, ефективната вредност на овој напон е: max 0 U = U = = 14,18V. 1,41 Од осцилограмот може да се определи и фреквенцијата на овој напон. Имено, од осцилограмот одредуваме колку хоризонтални поделоци припаѓаат на една цела периода од испитуваниот напон. Во овој пример (сл. 7.9) бројот на хоризонталните поделоци за една периода n X = 4, што значи дека периодата на осцилограмот е: T = n x TIME DIV = 4DIV 5 ms DIV = 0ms = 0,0s а фреквенцијата f е: 1 1 f = = = 50Hz. T 0,0 Забелешка: Пред мерењето параметри на наизменичен напон, влезниот одбирач го поставуваме на GND. Во оваа положба, со потенциометарот за вертикално поместување на млазот (се наоѓа на челната плоча од осцилоскопот), светлосниот траг го местиме така да се поклопува со средната хоризонтална црта од мрежата на екранот. На овој начин лесно утврдуваме дали позитивните и негативните полупериоди од наизменичниот напон се еднакви или не. Исто така со помош на потенциометарот кој се наоѓа на челната страна на осцилоскопот може целиот осцилограм да се ПОГЛАВЈЕ 7 7

8 поместува по хоризонтален правец. На овој начин полесно може да се види колку хоризонтални поделоци соодветствуваат на една периода. Пример : Мерење комбиниран напон Напонот кој го анализираме покрај еднонасочна може да содржи и наизменична компонента. Ако влезниот одбирач од осцилоскопот го поставиме во режим DC, на екранот од осцилоскопот ќе се добие осцилограмот на комбинираниот напон. При тоа, со цел да може да го измериме еднонасочниот дел од напонот, претходно треба влезниот одбирач да се постави во положба GND и со потенциометарот за поместување на светлосниот траг по вертикала да се поклопи светлосниот траг со линија од мрежата на екранот која ќе ни претставува референтно ниво од 0V. На сл е даден како пример еден осцилограм на комбиниран напон, добиен во DC режим. U min =1V,U max =0V, U pp = U max U min = 5 V, T = 4 5 = 0 ms f = 50 Hz Сл Мерење комбиниран напон На ист начин како и кај претходниот пример, може да ги одредиме следниве карактеристични параметри на овој напон: U max, U min и U PP на наизменичната компонента, како и нејзината фреквенција. Доколку еднонасочната компонента од напонот е многу поголема од наизменичната, тешко би можеле коректно да ги измериме карактеристичните параметри само на наизменичната компонента. Имено, поради големата вредност на еднонасочната компонента, за да се добие комплетниот осцилограм на екранот, мора да се избере соодветна вредност к Ѕ. Но, ова к Ѕ ќе биде несоодветно за малата амплитуда на наизменичната компонента. Во таков случај, доколку го употребиме режимот AC и соодветно к Ѕ, на екранот ќе го добиеме осцилограмот само на наизменичната компонента. При тоа, постапувајќи како и во претходниот пример, едноставно ќе дојдеме до сите потребни параметри на наизменичната компонента. ПОГЛАВЈЕ 7 8

9 Пример 3: Мерење струја Брановиот облик и параметрите на струјата во некое електрично коло може да се добие на екранот од осцилоскопот. За ова е потребно претходно струјата да се преобрази во напон. За таа цел, наједноставно е во колото каде што тече струјата да се поврзе мерен отпорник со точно позната вредност. Вообичаено се одбираат мерни отпорници со мала отпорност. Секако дека мерниот отпорник треба да биде со моќност најмалку двојно поголема од струјата на квадрат која протекува низ него. Y-влезот од осцилоскопот го поврзуваме на познатиот отпорник. Осцилограмот на екранот е на падот на напонот на мерниот отпорник. При чисто омска отпорност на мерниот отпорник, осцилограмот е ист со брановиот облик на струјата. Параметрите на мерената струја едноставно ќе ги определиме според Омовиот закон (I = U/R). На сл. 7.11, е прикажано поврзување на осцилоскопот при мерење струја преку мерен отпорник со вредност R N. Пример 4: Осцилограм на преодни појави Сл Мерење струја со осцилоскоп На сл. 7.1 е даден осцилограм на преодна појава, снимен при исклучување на коло со индуктивитет. Бидејќи се работи за преодна појава, за да се добие овој осцилограм користена е чекачка база (тригер). Сл Осцилограм на преодна појава ПОГЛАВЈЕ 7 9

10 Од осцилограмот на сл. 7.1 може да ги одредиме вредностите на амплитудите, придушувањето и периодата на преодната појава. Пример 5: Мерење во X-Y режим На сл е дадено колото со кое може да се сними карактеристиката I = f (U) на една полупроводничка диода. За оваа цел се користи осцилоскопот во X-Y режим. Сл Принципско коло за снимање I-U карактеристика на диода Податокот за напонот на диодата се носи во X-влезот, а податокот за струјата низ диодата (пад на напон на познат отпорник) се носи на Y-влезот. Како резултат на екранот од осцилоскопот се добива осцилограмот кој ја прикажува карактеристиката на диодата I = f (U). На сл е прикажана I U карактеристиката на силициумска диода снимена со осцилоскоп. Вертикалната и хоризонтсалната осетливост изнесуваат 500 mv/div. Вредноста за напонот по оската x изнесува 0,5 V/поделок, а вредноста за струјата по оската y се одредува во зависност од вредноста на отпорноста R N. За R N = 100 Ω; 1 V 10 ma. Сл I-U карактеристика на диода снимена со осцилоскоп ПОГЛАВЈЕ 7 10

11 7.3. МЕРЕЊЕ БРЗИ ПОЈАВИ Влезниот (Y) -засилувач на еден осцилоскоп не е со идеалена амплитудно-фреквентна карактеристика. Тој ги проследува влезните сигнали во одредено фреквентно подрачје, почнувајќи од еднонасочни сигнали (f=fd=0) па се до сигнали со некој конечна горна гранична фреквенција (f=f g ). На сл дадена е обопштена амплитудно-фреквентна карактеристика на ваков засилувач. A=U 0/U i O db -3 db 0 log f f g Сл Амплитудно-фреквентна карактеристика на Y-засилувач Горната гранична фреквенција на засилувачот е одредена од квалитетот на засилувачот и се дефинира со критериумот на максимално дозволено слабеење од 3dB. Ако засилувањето при ниски фреквенции го означиме со 0 db и тоа засилување изнесува 100%, намаленото засилување за 3 db ќе изнесува 70,7%. Еквивалентното коло на засилувачот може да се претстави како на сл. 7.16, каде што со R и C се претставени влијателните параметри на засилувачот, а со релацијата (7.1) е дадена зависноста на граничната фреквенција. R U i i C U 0 Сл Еквивалентно коло на Y-засилувачот 1 f g = πrc (7.1) Ако еквивалентното коло на засилувачот го екситираме со идеален напонски скок, одѕивот ќе биде експоненцијален. Мрежата е акумулациона. Енергетската состојба на кондензаторот зависи од струјата во колото, па изразите за електричното оптоварување на кондензаторот како и напонот на неговите краеви може да се напишат во облик: Q C ( t) = idt ПОГЛАВЈЕ 7 11

12 1 U o ( t) = idt (7.) C Физичкото значење на овие релации е дека без оглед на тоа дали кондензаторот се празни или полни, потребно е конечно време на процесот (доколку не се работи за бесконечно голема струја). Со оглед на тоа дека практички ова не е можно, тоа значи дека не постои ни можност напонот на кондензаторот моментно да се измени. Значи, може да се заклучи дека промената на напонот на кондензаторот може да биде само континуална. Следи дека ако на RC мрежата доведеме идеален напонски скок и при претпоставка дека кондензаторот C пред моментот t=0 бил празен, напонот на излезот мора да биде нула во моментот t=0. + o = o o U U (0 ) = U (0 ) (7.3) Се гледа дека влезниот напон на почетокот се појавува како напон на отпорникот R, што значи дека почетната струја во колото има вредност U i /R. Влезниот напон има константна вредност, кондензаторот се полни и напонот на него експоненцијално расте: t U = τ o( t) Ui 1 e (7.4) Може да се заклучи дека конечната вредност на f g е причина за грешки при динамички мерења со осцилоскопот. Имено, ако идеален напонски скок (време на воспоставување, пораст t r =0) се доведе на влезот од осцилоскоп, на екранот сигналот ќе биде со експоненцијален одѕив со мерливо време t r. Покажаното време на воспоставување зависи од горната гранична фреквенција на осцилоскопот. На сл.7.17 прикажан е експоненцијалниот одѕив при побуда од идеален напонски влез. U i U o влезен сигнал U i 90% одзив U o 10% t t 1 t Сл Експоненцијален одѕив при побуда со идеален напонски скок Иако теоретски излезниот напон ја достигнува вредноста на влезниот после бесконечно долго време, во практиката може да се земе времето на пораст како време кое минува од моментот во кој амплитудата на сигналот има вредност 10%, па до моментот кога таа ќе нарасте до 90% од вредноста на сигналот во стационарен режим. t r ( %) ( 10% ) = t 90 t1 (7.5) Вредноста на напоните U и U 1 за t односно t 1, согласно со релацијата (7.4) ќе бидат: ПОГЛАВЈЕ 7 1

13 U U i 1 e t = RC t 1 U = RC 1 U i 1 e (7.6) Решавајќи ги равенките (7.6) по t се добива: U i U t = RC ln U U U t1 ln U i i i 1 = RC (7.7) па со замена на релациите (7.7) во (7.5) за времето на пораст се добива: 1 1 t r = t t1 = RC ln RC ln =, RC (7.8) 0,1 0,9 Со замена на RC од релацијата (7.1) во (7.8) се добива: t, r f g = = 0,350 (7.9) π Кога се мери време на пораст или време на пад на некој импулсен сигнал, треба резултатот од мерењето да се корегира. Измереното време на пораст t rm зависи од времето на пораст и на другите компоненти во мерното коло, како на пр. t р на генераторот употребен во колото, на каблите, спојните конектори, атенуаторите. Доколку нивните вредности се занемарливи во однос на времето на пораст на осцилоскопот, резултатот ќе зависи само од времето на пораст на осцилоскопот. Врската на измереното време на пораст е дадена со релацијата (7.10), а релацијата е позната како правило КОРЕН НА СУМАТА ОД КВАДРАТИТЕ: t rm rgen rkab rosc = t + t + t (7.10) Значи, корегираното време на пораст ќе изнесува: t r rm rosc = t t (7.11) Потребата од корекција може да ја увидиме од следниов пример: Нека времето на пораст на некој сигнал изнесува t r = 10ns. Ако ова време на пораст е измерено со осцилоскоп кој има гранична фреквенција со f g = 10MHz, без корекција ќе се добие резултат со грешка од 64%. Имено, осцилоскоп f g = 10MHz согласно со (7.9) има t rosc = 35ns, па имајќи ја предвид релацијата (7.10) следи дека измерената вредност ќе биде t rm r rosc 4 = t + t = 36, ns, што значи дека грешката изнесува ПОГЛАВЈЕ 7 13

14 trm tr g = 100 % = 64%. Значи, резултатот добиен со мерење t rm = 36, 4ns треба да се корегира. t r Согласно со релацијата (7.11), резултатот ќе биде: 7.4. ДИГИТАЛНИ ОСЦИЛОСКОПИ tr = trm trosc = 10ns. Дигиталните осцилоскопи, за разлика од аналогните се нова генерација моќни инструменти кои битно ги подобруваат и олеснуваат постапките на мерења. Со нив освен приказ на осцилограми се врши и обработка на сигналот. Дигиталните осцилоскопи при мерење: периода или фреквенција, фазна разлика, ефективна или врвна вредност на некој периодичен сигнал, време на пораст односно пад на импулсен сигнал, резултатот го пресметуваат и директно го даваат и во форма на бројчан запис. Со нив може да се вршат и дополнителни обработки на мерениот сигнал, како на пример пресметување и приказ на неговата минимална, максимална и средна вредност. Исто така со нив е можно да се прави спектрална анализа, интегрирање на сигналот, брза Фуриева трансформација... Работата на овој тип осцилоскопи се заснивана на AD конверзија на влезниот аналоген сигнал, меморирање на истиот и негова обработка со моќни микропроцесори. По одредените математички операции врз сигналот податоците се конвертираат со DA преобразувачи и како аналогни се доведуваат за приказ на екранот. На екранот освен осцилограмот на сигналот резултатите од мерењата се прикажуваат во алфа нумерички запис со што резултатите од мерењата се објективизираат. ПОГЛАВЈЕ 7 14

2. КАРАКТЕРИСТИКИ НА МЕРНИТЕ УРЕДИ

2. КАРАКТЕРИСТИКИ НА МЕРНИТЕ УРЕДИ . КАРАКТЕРИСТИКИ НА МЕРНИТЕ УРЕДИ Современата мерна техника располага со големо количество разнородни мерни уреди. Одделните видови мерни уреди имаат различни специфични својства, но и некои заеднички

Διαβάστε περισσότερα

8. МЕРНИ МОСТОВИ И КОМПЕНЗАТОРИ

8. МЕРНИ МОСТОВИ И КОМПЕНЗАТОРИ 8. МЕРНИ МОСТОВИ И КОМПЕНЗАТОРИ Мерните мостови и компензаторите спаѓаат во посредните мерни постапки. Мерењата со мерните мостови и компензаторите се остваруваат со затворени мерни процеси засновани врз

Διαβάστε περισσότερα

а) Определување кружна фреквенција на слободни пригушени осцилации ωd ωn = ω б) Определување периода на слободни пригушени осцилации

а) Определување кружна фреквенција на слободни пригушени осцилации ωd ωn = ω б) Определување периода на слободни пригушени осцилации Динамика и стабилност на конструкции Задача 5.7 За дадената армирано бетонска конструкција од задачата 5. и пресметаните динамички карактеристики: кружна фреквенција и периода на слободните непригушени

Διαβάστε περισσότερα

10. МЕРНИ СИСТЕМИ И ПРЕНОС НА МЕРНИ ПОДАТОЦИ

10. МЕРНИ СИСТЕМИ И ПРЕНОС НА МЕРНИ ПОДАТОЦИ 10. МЕРНИ СИСТЕМИ И ПРЕНОС НА МЕРНИ ПОДАТОЦИ При следење на разни технолошки процеси и управување со истите, неопходно е да се вршат мерења на повеќе мерни места истовремено. Најчесто е потребно мерните

Διαβάστε περισσότερα

46. РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА април III година. (решенија на задачите)

46. РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА април III година. (решенија на задачите) 46. РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 3 април 3 III година (решенија на задачите) Задача. Хеликоптер спасува планинар во опасност, спуштајќи јаже со должина 5, и маса 8, kg до планинарот. Планинарот испраќа

Διαβάστε περισσότερα

Регулација на фреквенција и активни моќности во ЕЕС

Регулација на фреквенција и активни моќности во ЕЕС 8 Регулација на фреквенција и активни моќности во ЕЕС 8.1. Паралелна работа на синхроните генератори Современите електроенергетски системи го напојуваат голем број на синхрони генератори кои работат паралелно.

Διαβάστε περισσότερα

МОДЕЛИРАЊЕ НА DC/DC КОНВЕРТОРИ ЗА УПРАВУВАЊЕ НА ЕДНОНАСОЧНИ МОТОРИ СО КОМПЈУТЕРСКА СИМУЛАЦИЈА COMPUTER SIMULATION AND MODELING OF DC/DC CONVERTERS

МОДЕЛИРАЊЕ НА DC/DC КОНВЕРТОРИ ЗА УПРАВУВАЊЕ НА ЕДНОНАСОЧНИ МОТОРИ СО КОМПЈУТЕРСКА СИМУЛАЦИЈА COMPUTER SIMULATION AND MODELING OF DC/DC CONVERTERS МОДЕЛИРАЊЕ НА DC/DC КОНВЕРТОРИ ЗА УПРАВУВАЊЕ НА ЕДНОНАСОЧНИ МОТОРИ СО КОМПЈУТЕРСКА СИМУЛАЦИЈА Гоце СТЕФАНОВ 1, Влатко ЧИНГОСКИ 2, Елена СТЕФАНОВА 3 1 Електротехнички факултет Радовиш, УГД Штип, gce.stefnv@ugd.edu.mk

Διαβάστε περισσότερα

М-р Јасмина Буневска ОСНОВИ НА ПАТНОТО ИНЖЕНЕРСТВО

М-р Јасмина Буневска ОСНОВИ НА ПАТНОТО ИНЖЕНЕРСТВО УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КЛИМЕНТ ОХРИДСКИ - БИТОЛА ТЕХНИЧКИ ФАКУЛТЕТ - БИТОЛА - Отсек за сообраќај и транспорт - ДОДИПЛОМСКИ СТУДИИ - ECTS М-р Јасмина Буневска ОСНОВИ НА ПАТНОТО ИНЖЕНЕРСТВО ПРИЛОГ ЗАДАЧИ ОД ОПРЕДЕЛУВАЊЕ

Διαβάστε περισσότερα

37. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 основни училишта 18 мај VII одделение (решенија на задачите)

37. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 основни училишта 18 мај VII одделение (решенија на задачите) 37. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 03 основни училишта 8 мај 03 VII одделение (решенија на задачите) Задача. Во еден пакет хартија која вообичаено се користи за печатење, фотокопирање и сл. има N = 500

Διαβάστε περισσότερα

Анализа на преодниот период на прекинувачите кај Н топологија на сериски резонантен конвертор при работа со уред за индукционо загревање

Анализа на преодниот период на прекинувачите кај Н топологија на сериски резонантен конвертор при работа со уред за индукционо загревање 7. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 2 4 октомври 2011 Гоце Стефанов Василија Шарац Дејан Милчевски Електротехнички факултет - Радовиш Љупчо Караџинов ФЕИТ - Скопје Анализа на преодниот период на прекинувачите кај Н топологија

Διαβάστε περισσότερα

45 РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2012 II година (решенија на задачите)

45 РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2012 II година (решенија на задачите) 45 РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 1 II година (решенија на задачите) 1 Координатите на два точкасти полнежи q 1 = + 3 µ C и q = 4µ C, поставени во xy рамнината се: x 1 = 3, 5cm; y 1 =, 5cm и x = cm; y

Διαβάστε περισσότερα

4.3 Мерен претворувач и мерен сигнал.

4.3 Мерен претворувач и мерен сигнал. 4.3 Мерен претворувач и мерен сигнал. 1 2 Претворањето на процесната величина во мерен сигнал се изведува со помош на мерен претворувач. Може да се каже дека улогата на претворувачот е претворање на енергијата

Διαβάστε περισσότερα

ПОДОБРУВАЊЕ НА КАРАКТЕРИСТИКИТЕ НА ИСПИТНА СТАНИЦА ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ЕНЕРГЕТСКИ ТРАНСФОРМАТОРИ

ПОДОБРУВАЊЕ НА КАРАКТЕРИСТИКИТЕ НА ИСПИТНА СТАНИЦА ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ЕНЕРГЕТСКИ ТРАНСФОРМАТОРИ 8. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 22 24 септември Љубомир Николоски Крсте Најденкоски Михаил Дигаловски Факултет за електротехника и информациски технологии, Скопје Зоран Трипуноски Раде Кончар - Скопје ПОДОБРУВАЊЕ

Διαβάστε περισσότερα

МЕТОДИ ЗА ДИГИТАЛНО ДИРЕКТНО ФАЗНО УПРАВУВАЊЕ НА СЕРИСКИ РЕЗОНАНТНИ ЕНЕРГЕТСКИ КОНВЕРТОРИ

МЕТОДИ ЗА ДИГИТАЛНО ДИРЕКТНО ФАЗНО УПРАВУВАЊЕ НА СЕРИСКИ РЕЗОНАНТНИ ЕНЕРГЕТСКИ КОНВЕРТОРИ 8. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 22 24 септември Љупчо Караџинов Факултет за електротехника и информациски технологии, Универзитет Светите Кирил и Методиј Скопје Гоце Стефанов Факултет за електротехника Радовиш,Универзитет

Διαβάστε περισσότερα

45 РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2012 III година (решенија на задачите)

45 РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2012 III година (решенија на задачите) 45 РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА III година (решенија на задачите Рамнострана стаклена призма чиј агол при врвот е = 6 поставена е во положба на минимална девијација за жолтата светлина Светлината паѓа

Διαβάστε περισσότερα

Проф. д-р Ѓорѓи Тромбев ГРАДЕЖНА ФИЗИКА. Влажен воздух 3/22/2014

Проф. д-р Ѓорѓи Тромбев ГРАДЕЖНА ФИЗИКА. Влажен воздух 3/22/2014 Проф. д-р Ѓорѓи Тромбев ГРАДЕЖНА ФИЗИКА Влажен воздух 1 1 Влажен воздух Влажен воздух смеша од сув воздух и водена пареа Водената пареа во влажниот воздух е претежно во прегреана состојба идеален гас.

Διαβάστε περισσότερα

Предизвици во моделирање

Предизвици во моделирање Предизвици во моделирање МОРА да постои компатибилност на јазлите од мрежата на КЕ на спојот на две површини Предизвици во моделирање Предизвици во моделирање Предизвици во моделирање Предизвици во моделирање

Διαβάστε περισσότερα

ЗАДАЧИ ЗА УВЕЖБУВАЊЕ НА ТЕМАТА ГЕОМЕТРИСКИ ТЕЛА 8 ОДД.

ЗАДАЧИ ЗА УВЕЖБУВАЊЕ НА ТЕМАТА ГЕОМЕТРИСКИ ТЕЛА 8 ОДД. ЗАДАЧИ ЗА УВЕЖБУВАЊЕ НА ТЕМАТА ГЕОМЕТРИСКИ ТЕЛА 8 ОДД. ВО ПРЕЗЕНТАЦИЈАТА ЌЕ ПРОСЛЕДИТЕ ЗАДАЧИ ЗА ПРЕСМЕТУВАЊЕ ПЛОШТИНА И ВОЛУМЕН НА ГЕОМЕТРИСКИТЕ ТЕЛА КОИ ГИ ИЗУЧУВАМЕ ВО ОСНОВНОТО ОБРАЗОВАНИЕ. СИТЕ ЗАДАЧИ

Διαβάστε περισσότερα

МОДЕЛИРАЊЕ НА ПРЕОДНИ ПРОЦЕСИ ПРИ КОМУТАЦИИ СО MATLAB/Simulink

МОДЕЛИРАЊЕ НА ПРЕОДНИ ПРОЦЕСИ ПРИ КОМУТАЦИИ СО MATLAB/Simulink 6. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 4-6 октомври 2009 Александра Крколева Јовица Вулетиќ Јорданчо Ангелов Ристо Ачковски Факултет за електротехника и информациски технологии Скопје МОДЕЛИРАЊЕ НА ПРЕОДНИ ПРОЦЕСИ ПРИ КОМУТАЦИИ

Διαβάστε περισσότερα

шифра: Филигран Истражувачки труд на тема: Анализа на мала хидроцентрала Брајчино 2

шифра: Филигран Истражувачки труд на тема: Анализа на мала хидроцентрала Брајчино 2 шифра: Филигран Истражувачки труд на тема: Анализа на мала хидроцентрала Брајчино 2 Битола, 2016 Содржина 1. Вовед... 2 2. Поделба на хидроцентрали... 3 2.1. Поделба на хидроцентрали според инсталирана

Διαβάστε περισσότερα

Решенија на задачите за I година LII РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА ЗА УЧЕНИЦИТЕ ОД СРЕДНИТЕ УЧИЛИШТА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА 16 мај 2009.

Решенија на задачите за I година LII РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА ЗА УЧЕНИЦИТЕ ОД СРЕДНИТЕ УЧИЛИШТА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА 16 мај 2009. LII РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА ЗА УЧЕНИЦИТЕ ОД СРЕДНИТЕ УЧИЛИШТА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА 16 мај 009 I година Задача 1. Топче се пушта да паѓа без почетна брзина од некоја висина над површината на земјата.

Διαβάστε περισσότερα

56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 Скопје, 11 мај IV година (решенија на задачите)

56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 Скопје, 11 мај IV година (решенија на задачите) 56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 03 Скопје, мај 03 IV година (решенија на задачите) Задача. Птица со маса 500 лета во хоризонтален правец и не внимавајќи удира во вертикално поставена прачка на растојание

Διαβάστε περισσότερα

СТУДИЈА НА РЕАЛЕН СЛУЧАЈ НА ВЛИЈАНИЕТО НА ДИСПЕРЗИРАНОТО ПРОИЗВОДСТВО ВРЗ СН ДИСТРИБУТИВНА МРЕЖА

СТУДИЈА НА РЕАЛЕН СЛУЧАЈ НА ВЛИЈАНИЕТО НА ДИСПЕРЗИРАНОТО ПРОИЗВОДСТВО ВРЗ СН ДИСТРИБУТИВНА МРЕЖА 6. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 4-6 октомври 2009 Методија Атанасовски Љупчо Трпезановски Технички Факултет, Битола СТУДИЈА НА РЕАЛЕН СЛУЧАЈ НА ВЛИЈАНИЕТО НА ДИСПЕРЗИРАНОТО ПРОИЗВОДСТВО ВРЗ СН ДИСТРИБУТИВНА МРЕЖА

Διαβάστε περισσότερα

Од точката С повлечени се тангенти кон кружницата. Одреди ја големината на AOB=?

Од точката С повлечени се тангенти кон кружницата. Одреди ја големината на AOB=? Задачи за вежби тест плоштина на многуаголник 8 одд На што е еднаков збирот на внатрешните агли кај n-аголник? 1. Одреди ја плоштината на паралелограмот, според податоците дадени на цртежот 2. 3. 4. P=?

Διαβάστε περισσότερα

56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 Скопје, 11 мај I година (решенија на задачите)

56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 Скопје, 11 мај I година (решенија на задачите) 56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 03 Скопје, мај 03 I година (решенија на задачите) Задача. Експресен воз го поминал растојанието помеѓу две соседни станици, кое изнесува, 5 km, за време од 5 min. Во

Διαβάστε περισσότερα

Во трудот се истражува зависноста на загубите во хрватскиот електроенергетски систем од

Во трудот се истражува зависноста на загубите во хрватскиот електроенергетски систем од 8. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 22 24 септември Стипе Ќурлин Антун Андриќ ХОПС ОПТИМИЗАЦИЈА НА ЗАГУБИТЕ НА ПРЕНОСНАТА МРЕЖА ОД АСПЕКТ НА КРИТЕРИУМОТ НА МИНИМАЛНИ ЗАГУБИ НА АКТИВНА МОЌНОСТ СО ПРОМЕНА НА АГОЛОТ НА

Διαβάστε περισσότερα

ЗАШТЕДА НА ЕНЕРГИЈА СО ВЕНТИЛАТОРИТЕ ВО ЦЕНТРАЛНИОТ СИСТЕМ ЗА ЗАТОПЛУВАЊЕ ТОПЛИФИКАЦИЈА-ИСТОК - СКОПЈЕ

ЗАШТЕДА НА ЕНЕРГИЈА СО ВЕНТИЛАТОРИТЕ ВО ЦЕНТРАЛНИОТ СИСТЕМ ЗА ЗАТОПЛУВАЊЕ ТОПЛИФИКАЦИЈА-ИСТОК - СКОПЈЕ 6. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 4-6 октомври 2009 Иле Георгиев Македонски Телеком а.д. Скопје ЗАШТЕДА НА ЕНЕРГИЈА СО ВЕНТИЛАТОРИТЕ ВО ЦЕНТРАЛНИОТ СИСТЕМ ЗА ЗАТОПЛУВАЊЕ ТОПЛИФИКАЦИЈА-ИСТОК - СКОПЈЕ КУСА СОДРЖИНА Во

Διαβάστε περισσότερα

Резиме на основните поими. најчесто образуван помеѓу електричен спроводник од

Резиме на основните поими. најчесто образуван помеѓу електричен спроводник од 1. Вовед во електрохемиските техники 1 Резиме на основните поими Електрохемија е интердисциплинарна наука што ја проучува врската помеѓу електричните и хемиските феномени. Хемиски (редокс) реакции предизвикани

Διαβάστε περισσότερα

ШЕМИ ЗА РАСПОРЕДУВАЊЕ НА ПРОСТИТЕ БРОЕВИ

ШЕМИ ЗА РАСПОРЕДУВАЊЕ НА ПРОСТИТЕ БРОЕВИ МАТЕМАТИЧКИ ОМНИБУС, (07), 9 9 ШЕМИ ЗА РАСПОРЕДУВАЊЕ НА ПРОСТИТЕ БРОЕВИ Весна Целакоска-Јорданова Секој природен број поголем од што е делив самo со и сам со себе се вика прост број. Запишани во низа,

Διαβάστε περισσότερα

УНИВЕРЗИТЕТ ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ - ШТИП

УНИВЕРЗИТЕТ ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ - ШТИП УНИВЕРЗИТЕТ ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ - ШТИП ФАКУЛТЕТ ЗА ПРИРОДНИ И ТЕХНИЧКИ НАУКИ КАТЕДРА ЗА ГЕОЛОГИЈА И ГЕОФИЗИКА МАГИСТЕРСКИ ТРУД КОРЕЛАЦИЈА ПОМЕЃУ РЕАЛНАТА ГЕОЛОШКА СРЕДИНА И ГЕОЕЛЕКТРИЧНИОТ МОДЕЛ Ментор: Проф.

Διαβάστε περισσότερα

ИНТЕРПРЕТАЦИЈА на NMR спектри. Асс. д-р Јасмина Петреска Станоева

ИНТЕРПРЕТАЦИЈА на NMR спектри. Асс. д-р Јасмина Петреска Станоева ИНТЕРПРЕТАЦИЈА на NMR спектри Асс. д-р Јасмина Петреска Станоева Нуклеарно магнетна резонанца Нуклеарно магнетна резонанца техника на молекулска спектроскопија дава информација за бројот и видот на атомите

Διαβάστε περισσότερα

БРЗ ДИЗАЈН НА ПРОТОТИП НА УПРАВУВАЧ И ИЗРАБОТКА НА ДИНАМИЧКИ МОДЕЛ ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ХАРДВЕР ВО ЈАМКА НА БРЗИНСКИ СЕРВОМЕХАНИЗАМ

БРЗ ДИЗАЈН НА ПРОТОТИП НА УПРАВУВАЧ И ИЗРАБОТКА НА ДИНАМИЧКИ МОДЕЛ ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ХАРДВЕР ВО ЈАМКА НА БРЗИНСКИ СЕРВОМЕХАНИЗАМ УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КЛИМЕНТ ОХРИДСКИ ТЕХНИЧКИ ФАКУЛТЕТ БИТОЛА Електротехнички отсек Александар Јуруковски БРЗ ДИЗАЈН НА ПРОТОТИП НА УПРАВУВАЧ И ИЗРАБОТКА НА ДИНАМИЧКИ МОДЕЛ ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ХАРДВЕР ВО ЈАМКА

Διαβάστε περισσότερα

Безжични мерни системи 1

Безжични мерни системи 1 6. Безжични мерни системи Безжичниот пренос е единствениот можен начин на пренос во системи каде што објектот се движи или се наоѓа на големо растојание од центарот за мерење. Постојат три типа на мерни

Διαβάστε περισσότερα

ПЕТТО СОВЕТУВАЊЕ. Охрид, 7 9 октомври 2007 СОВРЕМЕН СТАТИЧКИ ВОЗБУДЕН СИСТЕМ ЗА СИНХРОН ГЕНЕРАТОР СО ДИГИТАЛЕН РЕГУЛАТОР НА НАПОН

ПЕТТО СОВЕТУВАЊЕ. Охрид, 7 9 октомври 2007 СОВРЕМЕН СТАТИЧКИ ВОЗБУДЕН СИСТЕМ ЗА СИНХРОН ГЕНЕРАТОР СО ДИГИТАЛЕН РЕГУЛАТОР НА НАПОН ПЕТТО СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 7 9 октомври 007 Борчо Костов АД Електрани на Македонија - Скопје СОВРЕМЕН СТАТИЧКИ ВОЗБУДЕН СИСТЕМ ЗА СИНХРОН ГЕНЕРАТОР СО ДИГИТАЛЕН РЕГУЛАТОР НА НАПОН КУСА СОДРЖИНА Паралелно

Διαβάστε περισσότερα

БРЗ ДИЗАЈН НА ПРОТОТИП НА УПРАВУВАЧ И ИЗРАБОТКА НА ДИНАМИЧКИ МОДЕЛ ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ХАРДВЕР ВО ЈАМКА НА БРЗИНСКИ СЕРВОМЕХАНИЗАМ

БРЗ ДИЗАЈН НА ПРОТОТИП НА УПРАВУВАЧ И ИЗРАБОТКА НА ДИНАМИЧКИ МОДЕЛ ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ХАРДВЕР ВО ЈАМКА НА БРЗИНСКИ СЕРВОМЕХАНИЗАМ УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КЛИМЕНТ ОХРИДСКИ БИТОЛА ТЕХНИЧКИ ФАКУЛТЕТ ЕЛЕКТРОТЕХНИЧКИ ОТСЕК МАГИСТЕРСКИ ТРУД БРЗ ДИЗАЈН НА ПРОТОТИП НА УПРАВУВАЧ И ИЗРАБОТКА НА ДИНАМИЧКИ МОДЕЛ ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ХАРДВЕР ВО ЈАМКА НА БРЗИНСКИ

Διαβάστε περισσότερα

TEHNIKA NA VISOK NAPON 1 predavawa 2012 g.

TEHNIKA NA VISOK NAPON 1 predavawa 2012 g. FAKULTET ZA ELEKTROTEHNIKA I INFORMACISKI TEHNOLOGII SKOPJE PROF. D-R QUBOMIR NIKOLOSKI TEHNIKA NA VISOK NAPON 1 predavawa 2012 g. ФЕИТ: Техника на висок напон 1, предавања 2012г. 1 1. ОПШТО ЗА ТЕХНИКАТА

Διαβάστε περισσότερα

Мерна опрема за мерење на бучава и вибрации пренесени на човечко тело

Мерна опрема за мерење на бучава и вибрации пренесени на човечко тело Мерна опрема за мерење на бучава и вибрации пренесени на човечко тело Златко Николовски дипл.ел.инж Логинг Електроникс Агенда 1. Кои сме и што работиме 2. Опрема за мерење на бучава 2.1 Мерни преносни

Διαβάστε περισσότερα

ИЗБОР НА ЕНЕРГЕТСКИ ТРАНСФОРМАТОР ЗА МЕТАЛНА КОМПАКТНА ТРАФОСТАНИЦА

ИЗБОР НА ЕНЕРГЕТСКИ ТРАНСФОРМАТОР ЗА МЕТАЛНА КОМПАКТНА ТРАФОСТАНИЦА 8. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 22 24 септември Михаил Дигаловски Крсте Најденкоски Факултет за електротехника и информациски технологии, Скопје Тане Петров Бучим ДООЕЛ - Радовиш ИЗБОР НА ЕНЕРГЕТСКИ ТРАНСФОРМАТОР

Διαβάστε περισσότερα

КОМПЕНЗАЦИЈА НА РЕАКТИВНАТА ЕНЕРГИЈА КАЈ ИНДУСТРИСКИ ПОТРОШУВАЧИ И ТЕХНИЧКИ-ЕКОНОМСКИТЕ ПРИДОБИВКИ ОД НЕА

КОМПЕНЗАЦИЈА НА РЕАКТИВНАТА ЕНЕРГИЈА КАЈ ИНДУСТРИСКИ ПОТРОШУВАЧИ И ТЕХНИЧКИ-ЕКОНОМСКИТЕ ПРИДОБИВКИ ОД НЕА 7. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 2 4 октомври 2011 Слободан Биљарски,,Елма инг,, Берово Ванчо Сивевски,,Бомекс Рефрактори,, Пехчево Александар Ласков,,Факултет за електротехника и информациски технологии,, Скопје

Διαβάστε περισσότερα

Секундарните еталони се споредуваат (еталонираат) со примарните, а потоа служат за проверка (споредба или калибрирање) на работните еталони.

Секундарните еталони се споредуваат (еталонираат) со примарните, а потоа служат за проверка (споредба или калибрирање) на работните еталони. ЕТАЛОНИ општ дел Тоа се мерни средства (уреди) наменети за верифицирање на мерните единици. За да се измери некоја големина потребно е да се направи нејзина споредба со усвоена мерна единица за таа големина.

Διαβάστε περισσότερα

Квантна теорија: Увод и принципи

Квантна теорија: Увод и принципи 243 Квантна теорија: Увод и принципи 8 Во ова поглавје се воведуваат некои од основните принципи на квантната механика. Првин се дава преглед на експерименталните резултати што довеле до надминување на

Διαβάστε περισσότερα

Водич за аудиториски вежби по предметот Биофизика

Водич за аудиториски вежби по предметот Биофизика Универзитет Св. Кирил и Методиј Скопје Медицински Факултет Доцент Др. Томислав Станковски Асист. Мр. Душко Лукарски, спец.мед.нук.физ Водич за аудиториски вежби по предметот Биофизика Магистри по фармација

Διαβάστε περισσότερα

Ветерна енергија 3.1 Вовед

Ветерна енергија 3.1 Вовед 3 Ветерна енергија 3.1 Вовед Енергијата на ветерот е една од првите форми на енергија која ја користел човекот. Уште старите Египќани ја користеле за задвижување на своите бродови и ветерни мелници. Ваквиот

Διαβάστε περισσότερα

Примена на Matlab за оптимизација на режимите на работа на ЕЕС

Примена на Matlab за оптимизација на режимите на работа на ЕЕС 6. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 4-6 октомври 2009 Мирко Тодоровски Ристо Ачковски Јовица Вулетиќ Факултет за електротехника и информациски технологии, Скопје Примена на Matlab за оптимизација на режимите на работа

Διαβάστε περισσότερα

ЗБИРКА ОДБРАНИ РЕШЕНИ ЗАДАЧИ ПО ФИЗИКА

ЗБИРКА ОДБРАНИ РЕШЕНИ ЗАДАЧИ ПО ФИЗИКА УНИВЕРЗИТЕТ "СВ КИРИЛ И МЕТОДИЈ" СКОПЈЕ ФАКУЛТЕТ ЗА ЕЛЕКТРОТЕХНИКА И ИНФОРМАЦИСКИ ТЕХНОЛОГИИ Верка Георгиева Христина Спасевска Маргарита Гиновска Ласко Баснарков Лихнида Стојановска-Георгиевска ЗБИРКА

Διαβάστε περισσότερα

Доц. д-р Наташа Ристовска

Доц. д-р Наташа Ристовска Доц. д-р Наташа Ристовска Класификација според структура на скелет Алифатични Циклични Ароматични Бензеноидни Хетероциклични (Повторете ги хетероцикличните соединенија на азот, петчлени и шестчлени прстени,

Διαβάστε περισσότερα

Универзитет Св. Кирил и Методиј -Скопје Факултет за електротехника и информациски технологии

Универзитет Св. Кирил и Методиј -Скопје Факултет за електротехника и информациски технологии Универзитет Св. Кирил и Методиј -Скопје Факултет за електротехника и информациски технологии А. Крколева, Р. Ачковски Упатство за работа со Excel Скопје, октомври 2008 г. ВОВЕД ВО EXCEL 1. Стартување на

Διαβάστε περισσότερα

ВЛИЈАНИЕ НА ВИСОКОНАПОНСКИ ВОДОВИ ВРЗ ЗАЗЕМЈУВАЧКИОТ СИСТЕМ НА КАТОДНАТА ЗАШТИТА НА ЦЕВКОВОДИТЕ

ВЛИЈАНИЕ НА ВИСОКОНАПОНСКИ ВОДОВИ ВРЗ ЗАЗЕМЈУВАЧКИОТ СИСТЕМ НА КАТОДНАТА ЗАШТИТА НА ЦЕВКОВОДИТЕ ПЕТТО СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 7 9 октомври 007 Владимир Талевски, дипл. ел. инж. ГА-МА А.Д. Систем оператор за пренос на природен гас Скопје Проф. д-р Мито Златаноски, дипл. ел. инж. Софија Николова, дипл. ел.

Διαβάστε περισσότερα

ПРИЛОГ 5.Б: УПРАВУВАЊЕ СО СПЕКТАРОТ НА ЛОКАЛНАТА ЈАМКА СОДРЖИНА

ПРИЛОГ 5.Б: УПРАВУВАЊЕ СО СПЕКТАРОТ НА ЛОКАЛНАТА ЈАМКА СОДРЖИНА ПРИЛОГ 5.Б: СОДРЖИНА 1 Вовед... 2 2. Техники применливи на претплатничкиот кабел... 2 2.1 Услуги во основниот (говорен) опсег... 2 2.2 xdsl техники... 4 2.3 SDSL/HDSL група... 4 2.4 ADSL група... 5 2.5

Διαβάστε περισσότερα

MEHANIKA NA FLUIDI. IV semestar, 6 ECTS Вонр. проф. d-r Zoran Markov. 4-Mar-15 1

MEHANIKA NA FLUIDI. IV semestar, 6 ECTS Вонр. проф. d-r Zoran Markov. 4-Mar-15 1 MEHANIKA NA FLUIDI IV semestar, 6 ECTS Вонр. проф. d-r Zoran Markov 1 СОДРЖИНА 1. Вовед во механиката на флуидите 2. Статика на флуидите 3. Кинематика на струењата 4. Динамика на идеален флуид 5. Некои

Διαβάστε περισσότερα

АНАЛИТИЧКИ МЕТОД ЗА ПРЕСМЕТКА НА ДОВЕРЛИВОСТA НА ДИСТРИБУТИВНИTE СИСТЕМИ

АНАЛИТИЧКИ МЕТОД ЗА ПРЕСМЕТКА НА ДОВЕРЛИВОСТA НА ДИСТРИБУТИВНИTE СИСТЕМИ ЧЕТВРТО СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 6 9 септември 004 д-р Ристо Ачковски, дипл ел инж Електротехнички факултет, Скопје Сашо Салтировски, дипл ел инж АД Електростопанство на Македонија, Скопје АНАЛИТИЧКИ МЕТОД ЗА

Διαβάστε περισσότερα

ХЕМИСКА КИНЕТИКА. на хемиските реакции

ХЕМИСКА КИНЕТИКА. на хемиските реакции ХЕМИСКА КИНЕТИКА Наука која ја проучува брзината Наука која ја проучува брзината на хемиските реакции Познато: ЗАКОН ЗА ДЕЈСТВО НА МАСИ Guldberg-Vage-ов закон При константна температура (T=const) брзината

Διαβάστε περισσότερα

БИОФИЗИКА Електрични поjави. Доцент Др. Томислав Станковски

БИОФИЗИКА Електрични поjави. Доцент Др. Томислав Станковски БИОФИЗИКА Електрични поjави Доцент Др. Томислав Станковски За интерна употреба за потребите на предметот Биофизика Катедра за Медицинска Физика Медицински Факултет Универзитет Св. Кирил и Методиj, Скопjе

Διαβάστε περισσότερα

ИНСТРУМЕНТАЛНИ МЕТОДИ ЗА АНАЛИЗА

ИНСТРУМЕНТАЛНИ МЕТОДИ ЗА АНАЛИЗА ИНСТРУМЕНТАЛНИ МЕТОДИ ЗА АНАЛИЗА интерна скрипта за студентите од УГД Штип Рубин Гулабоски Виолета Иванова Петропулос Универзитет Гоце Делчев-Штип, Штип, 2014 година 1 Вовед Инструменталните методи за

Διαβάστε περισσότερα

Развоj на систем за следење на точка на максимална мо`кност

Развоj на систем за следење на точка на максимална мо`кност Универзитет Св. Климент Охридски Технички факултет-битола Магистерски труд Развоj на систем за следење на точка на максимална мо`кност Изработил: Благоj Гегов Октомври 2014 УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КЛИМЕНТ ОХРИДСКИ

Διαβάστε περισσότερα

У Н И В Е Р З И Т Е Т С В. К И Р И Л И М Е Т О Д И Ј В О С К О П Ј Е

У Н И В Е Р З И Т Е Т С В. К И Р И Л И М Е Т О Д И Ј В О С К О П Ј Е У Н И В Е Р З И Т Е Т С В. К И Р И Л И М Е Т О Д И Ј В О С К О П Ј Е А Р Х И Т Е К Т О Н С К И Ф А К У Л Т Е Т П Р И Н Ц И П И Н А С Т А Т И К А Т А Вонр. проф. д-р Ана Тромбева-Гаврилоска Вонр. проф.

Διαβάστε περισσότερα

Прирачник за наставниците по физика PhET Physics Education Technology Project

Прирачник за наставниците по физика PhET Physics Education Technology Project Прирачник за наставниците по физика PhET Physics Education Technology Project Доц. Д-р Оливер Зајков, Асс. М-р Боце Митревски Обработка: ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, Скопје Содржина Вовед... 3 За практичната

Διαβάστε περισσότερα

нумеричка анализа и симулација на преминување на возило преку вертикална препрека на пат

нумеричка анализа и симулација на преминување на возило преку вертикална препрека на пат нумеричка анализа и симулација на преминување на возило преку вертикална препрека на пат Елениор Николов, Митко Богданоски Катедра за воена логистика Воена академија Скопје, Р. Македонија elenior.nikolov@ugd.edu.mk

Διαβάστε περισσότερα

ДРВОТО КАКО МАТЕРИЈАЛ ЗА

ДРВОТО КАКО МАТЕРИЈАЛ ЗА ГРАДЕЖЕН ФАКУЛТЕТ-СКОПЈЕ Катедра за бетонски и дрвени конструкции ДРВОТО КАКО МАТЕРИЈАЛ ЗА ГРАДЕЖНИ КОНСТРУКЦИИ Доцент д-р Тони Аранѓеловски ОСНОВИ НА ДРВЕНИ КОНСТРУКЦИИ СТРУКТУРА НА ДРВОТО Дрвото е биолошки,

Διαβάστε περισσότερα

ИСКОРИСТУВАЊЕ НА ЕНЕРГИЈАТА НА ВЕТРОТ ВО ЗЕМЈОДЕЛСТВОТО. Проф. д-р Влатко Стоилков

ИСКОРИСТУВАЊЕ НА ЕНЕРГИЈАТА НА ВЕТРОТ ВО ЗЕМЈОДЕЛСТВОТО. Проф. д-р Влатко Стоилков ИСКОРИСТУВАЊЕ НА ЕНЕРГИЈАТА НА ВЕТРОТ ВО ЗЕМЈОДЕЛСТВОТО Проф. д-р Влатко Стоилков 1 Содржина 1. Вовед 4 1.1. Потреба од пристап кон електрична енергија 5 1.2. Главни проблеми во руралните средини 5 1.3.

Διαβάστε περισσότερα

РЕШЕНИЈА Државен натпревар 2017 ТЕОРИСКИ ПРОБЛЕМИ. K c. K c,2

РЕШЕНИЈА Државен натпревар 2017 ТЕОРИСКИ ПРОБЛЕМИ. K c. K c,2 РЕШЕНИЈА Државен натпревар 07 ЗА КОМИСИЈАТА Вкупно поени:_50 од теор: 5 од експ: 5_ Прегледал: М. Буклески, В. Ивановски ТЕОРИСКИ ПРОБЛЕМИ (Запишете го начинот на решавање и одговорот на предвиденото место

Διαβάστε περισσότερα

АНАЛИЗА НА АТМОСФЕРСКИ ПРЕНАПОНИ ВО ТС АЕРОДРОМ СО ПРОГРАМОТ EMTP

АНАЛИЗА НА АТМОСФЕРСКИ ПРЕНАПОНИ ВО ТС АЕРОДРОМ СО ПРОГРАМОТ EMTP ПЕТТО СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 7 9 октомври 2007 Дарко Котевски, дипл.ел.инж. А.Д. Табак осигурување, Скопје проф. др. Ристо Ачковски Факултет за Eлектротехника и Информациски Технологии, Скопје АНАЛИЗА НА АТМОСФЕРСКИ

Διαβάστε περισσότερα

7.1 Деформациони карактеристики на материјалите

7.1 Деформациони карактеристики на материјалите 7. Механички особини Механичките особини на материјалите ја карактеризираат нивната способност да се спротистават на деформациите и разрушувањата предизвикани од дејството на надворешните сили, односно

Διαβάστε περισσότερα

ЛАМБЕРТОВА ФУНКЦИЈА ГРАФИК, ПРЕСМЕТКИ И ПРИМЕНА. Емилија Целакоска 1 1. ВОВЕД

ЛАМБЕРТОВА ФУНКЦИЈА ГРАФИК, ПРЕСМЕТКИ И ПРИМЕНА. Емилија Целакоска 1 1. ВОВЕД МАТЕМАТИЧКИ ОМНИБУС, 1 (2017), 33 43 ЛАМБЕРТОВА ФУНКЦИЈА ГРАФИК, ПРЕСМЕТКИ И ПРИМЕНА Емилија Целакоска 1 1. ВОВЕД Математичарите поретко слушнале за Јохан Хајнрих Ламберт (1728 1777) бидејќи неговиот придонес

Διαβάστε περισσότερα

6. СОВЕТУВАЊЕ. Охрид, 4-6 октомври 2009

6. СОВЕТУВАЊЕ. Охрид, 4-6 октомври 2009 6. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 4-6 октомври 009 м-р Методија Атанасовски Технички Факултет, Битола д-р Рубин Талески Факултет за Електротехника и Информациски Технологии, Скопје ИСТРАЖУВАЊЕ НА ЕФИКАСНОСТА НА МАРГИНАЛНИТЕ

Διαβάστε περισσότερα

Технички Факултет Битола. Талевски Николче

Технички Факултет Битола. Талевски Николче Универзитет Св. Климент Охридски - Битола Технички Факултет Битола Талевски Николче МЕТОДИ ЗА ОПРЕДЕЛУВАЊЕ НА ЕЛЕКТРОМАГНЕТНИТЕ КАРАКТЕРИСТИКИ И ПАРАМЕТРИТЕ НА АСИНХРОН МОТОР СО КАФЕЗЕН РОТОР, ВГРАДЕН

Διαβάστε περισσότερα

СИСТЕМ СО ТОПЛИНСКИ УРЕД КОЈ КОРИСТИ ОБНОВЛИВИ ИЗВОРИ НА ЕНЕРГИЈА

СИСТЕМ СО ТОПЛИНСКИ УРЕД КОЈ КОРИСТИ ОБНОВЛИВИ ИЗВОРИ НА ЕНЕРГИЈА 8. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 22 24 септември Никола Петковски Верка Георгиева Факултет за електротехника и информациски технологии - Скопје СИСТЕМ СО ТОПЛИНСКИ УРЕД КОЈ КОРИСТИ ОБНОВЛИВИ ИЗВОРИ НА ЕНЕРГИЈА КУСА

Διαβάστε περισσότερα

DEMOLITION OF BUILDINGS AND OTHER OBJECTS WITH EXPLOSIVES AND OTHER NONEXPLOSIVES MATERIALS

DEMOLITION OF BUILDINGS AND OTHER OBJECTS WITH EXPLOSIVES AND OTHER NONEXPLOSIVES MATERIALS Ристо Дамбов * РУШЕЊЕ НА ЗГРАДИ И ДРУГИ ГРАДЕЖНИ ОБЈЕКТИ СО ПОМОШ НА ЕКСПЛОЗИВНИ И НЕЕКСПЛОЗИВНИ МАТЕРИИ РЕЗИМЕ Во трудот се преставени основните параметри и начини за рушење на стари згради. Ќе се прикажат

Διαβάστε περισσότερα

МЕХАНИКА 1 МЕХАНИКА 1

МЕХАНИКА 1 МЕХАНИКА 1 диј е ИКА Универзитет Св. Кирил и Методиј Универзитет Машински Св. факултет Кирил -и Скопје Методиј во Скопје Машински факултет 3М21ОМ01 ТЕХНИЧКА МЕХАНИКА професор: доц. д-р Виктор Гаврилоски 1. ВОВЕДНИ

Διαβάστε περισσότερα

БИОФИЗИКА Биомеханика. Доцент Др. Томислав Станковски

БИОФИЗИКА Биомеханика. Доцент Др. Томислав Станковски БИОФИЗИКА Биомеханика Доцент Др. Томислав Станковски За интерна употреба за потребите на предметот Биофизика Катедра за Медицинска Физика Медицински Факултет Универзитет Св. Кирил и Методиj, Скопjе Септември

Διαβάστε περισσότερα

5. ТЕХНИЧКИ И ТЕХНОЛОШКИ КАРАКТЕРИСТИКИ НА ОБРАБОТКАТА СО РЕЖЕЊЕ -1

5. ТЕХНИЧКИ И ТЕХНОЛОШКИ КАРАКТЕРИСТИКИ НА ОБРАБОТКАТА СО РЕЖЕЊЕ -1 5. ТЕХНИЧКИ И ТЕХНОЛОШКИ КАРАКТЕРИСТИКИ НА ОБРАБОТКАТА СО РЕЖЕЊЕ -1 5.1. ОБРАБОТУВАЧКИ СИСТЕМ И ПРОЦЕС ЗА ОБРАБОТКА СО РЕЖЕЊЕ 5.1.1. ОБРАБОТУВАЧКИ СИСТЕМ ЗА РЕЖЕЊЕ Обработувачкиот систем или системот за

Διαβάστε περισσότερα

БИОФИЗИКА Оптика. Доцент Др. Томислав Станковски

БИОФИЗИКА Оптика. Доцент Др. Томислав Станковски БИОФИЗИКА Оптика Доцент Др. Томислав Станковски За интерна употреба за потребите на предметот Биофизика Катедра за Медицинска Физика Медицински Факултет Универзитет Св. Кирил и Методиj, Скопjе Септември

Διαβάστε περισσότερα

Анализа на мрежите на ЈИЕ во поглед на вкупниот преносен капацитет

Анализа на мрежите на ЈИЕ во поглед на вкупниот преносен капацитет 6. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 4-6 октомври 2009 Мирко Тодоровски Ристо Ачковски Факултет за електротехника и информациски технологии, Скопје Анализа на мрежите на ЈИЕ во поглед на вкупниот преносен капацитет КУСА

Διαβάστε περισσότερα

II. Структура на атом, хемиски врски и енергетски ленти

II. Структура на атом, хемиски врски и енергетски ленти II. Структура на атом, хемиски врски и енергетски ленти II. Структура на атом, хемиски врски и енергетски ленти 1. Структура на атом 2. Јони 3. Термодинамика 3.1 Темодинамичка стабилност 3.2 Влијание на

Διαβάστε περισσότερα

Избор на димензии и конфигурација на мрежестиот заземјувач во ТС 220/6 Антеа Албанија

Избор на димензии и конфигурација на мрежестиот заземјувач во ТС 220/6 Антеа Албанија 6. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 4-6 октомври 2009 Ристо Ачковски, Мирко Тодоровски, Факултет за електротехника и информациски технологии Скопје Живко Богдановски ТИМЕЛПРОЕКТ Скопје Избор на димензии и конфигурација

Διαβάστε περισσότερα

1. ОПШТИ ПОИМИ ЗА ТУРБОПУМПИТЕ ДЕФИНИЦИЈА 1.2 ПОДЕЛБА, ОСНОВНИ ШЕМИ И ПРИНЦИП НА РАБОТА ИСТОРИСКИ РАЗВОЈ НА ПУМПИТЕ 7

1. ОПШТИ ПОИМИ ЗА ТУРБОПУМПИТЕ ДЕФИНИЦИЈА 1.2 ПОДЕЛБА, ОСНОВНИ ШЕМИ И ПРИНЦИП НА РАБОТА ИСТОРИСКИ РАЗВОЈ НА ПУМПИТЕ 7 . ОПШТИ ПОИМИ ЗА ТУРБОПУМПИТЕ. ДЕФИНИЦИЈА. ПОДЕЛБА, ОСНОВНИ ШЕМИ И ПРИНЦИП НА РАБОТА.3 ИСТОРИСКИ РАЗВОЈ НА ПУМПИТЕ 7. ТЕОРЕТСКИ ОСНОВИ. КАРАКТЕРИСТИКИ НА СТРУЕЊЕТО НИЗ ТУРБОПУМПИТЕ. ЕНЕРГИЈА НА СТРУЕЊЕ

Διαβάστε περισσότερα

МОДЕЛИРАЊЕ СО СТРУКТУРНИ РАВЕНКИ И ПРИМЕНА

МОДЕЛИРАЊЕ СО СТРУКТУРНИ РАВЕНКИ И ПРИМЕНА УНИВЕРЗИТЕТ ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ ШТИП ФАКУЛТЕТ ЗА ИНФОРМАТИКА ПРИМЕНЕТА МАТЕМАТИКА Штип ВАСИЛКА ВИТАНОВА МОДЕЛИРАЊЕ СО СТРУКТУРНИ РАВЕНКИ И ПРИМЕНА МАГИСТЕРСКИ ТРУД Штип, 14 UNIVERSITY "GOCE DELCEV" - STIP FACULTY

Διαβάστε περισσότερα

Положај сваке тачке кружне плоче је одређен са поларним координатама r и ϕ.

Положај сваке тачке кружне плоче је одређен са поларним координатама r и ϕ. VI Савијање кружних плоча Положај сваке тачке кружне плоче је одређен са поларним координатама и ϕ слика 61 Диференцијална једначина савијања кружне плоче је: ( ϕ) 1 1 w 1 w 1 w Z, + + + + ϕ ϕ K Пресечне

Διαβάστε περισσότερα

Деформабилни каркатеристики на бетонот

Деформабилни каркатеристики на бетонот УКИМ Градежен Факултет, Скопје Деформабилни каркатеристики на бетонот проф. д-р Тони Аранѓеловски Деформабилни карактеристики на бетонот Содржина: Деформации на бетонот под влијание на краткотрајни натоварувања

Διαβάστε περισσότερα

ИМПЛЕМЕНТАЦИЈА НА НОВ СИСТЕМ ЗА НЕПРЕКИНАТО НАПОЈУВАЊЕ ВО МЕПСО

ИМПЛЕМЕНТАЦИЈА НА НОВ СИСТЕМ ЗА НЕПРЕКИНАТО НАПОЈУВАЊЕ ВО МЕПСО 8. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 22 24 септември Зоран Митиќ Биљана Каева-Котевска Стефко Јаневски АД МЕПСО-Скопје ИМПЛЕМЕНТАЦИЈА НА НОВ СИСТЕМ ЗА НЕПРЕКИНАТО НАПОЈУВАЊЕ ВО МЕПСО КУСА СОДРЖИНА Еден од најважните приоритети

Διαβάστε περισσότερα

ЛУШПИ МЕМБРАНСКА ТЕОРИЈА

ЛУШПИ МЕМБРАНСКА ТЕОРИЈА Вежби ЛУШПИ МЕМБРАНСКА ТЕОРИЈА РОТАЦИОНИ ЛУШПИ ТОВАРЕНИ СО РОТАЦИОНО СИМЕТРИЧЕН ТОВАР ОСНОВНИ ВИДОВИ РОТАЦИОНИ ЛУШПИ ЗАТВОРЕНИ ЛУШПИ ОТВОРЕНИ ЛУШПИ КОМБИНИРАНИ - СФЕРНИ - КОНУСНИ -ЦИЛИНДРИЧНИ - СФЕРНИ

Διαβάστε περισσότερα

ОБУКА ЗА ЕНЕРГЕТСКИ КОНТРОЛОРИ

ОБУКА ЗА ЕНЕРГЕТСКИ КОНТРОЛОРИ CeProSARD ISO 9001:2008 ISO 14001:2004 ОБУКА ЗА ЕНЕРГЕТСКИ КОНТРОЛОРИ Скопје, Март - Мај 2014 5 Изработка на извештај Предавач: Алекса Томовски, дипл. маш. инж. 5.1 Изработка на извештај за спроведената

Διαβάστε περισσότερα

ГРАДЕЖНА ФИЗИКА Размена на топлина. проф. д-р Мери Цветковска

ГРАДЕЖНА ФИЗИКА Размена на топлина. проф. д-р Мери Цветковска ГРАДЕЖНА ФИЗИКА Размена на топлина Енергетска ефикасност Енергетски Обука за енергетски карактеристики контролори на згради Зошто се воведува??? Што се постигнува??? Намалена енергетска интензивност Загадување

Διαβάστε περισσότερα

Анализа на профитабилноста на банките во Македонија

Анализа на профитабилноста на банките во Македонија Надица Илоска Анализа на профитабилноста на банките во Македонија АПСТРАКТ Целта на овој труд е да се истражат факторите кои влијаат на профитабилноста на банките, најпрво теоретски, а потоа да се направи

Διαβάστε περισσότερα

Практикум по Општа и неорганска хемија

Практикум по Општа и неорганска хемија Универзитет Св. Кирил и Методиј - Скопје Фармацевтски факултет, Скопје Институт за применета хемија и фармацевтски анализи Практикум по Општа и неорганска хемија студиска програма Лабораториски биоинжинер

Διαβάστε περισσότερα

DRAFT ЗАДАЧИ ЗА ВЕЖБАЊЕ АКСИЈАЛНО НАПРЕГАЊЕ

DRAFT ЗАДАЧИ ЗА ВЕЖБАЊЕ АКСИЈАЛНО НАПРЕГАЊЕ Градежен факултет Скопје Катедра за Техничка механика и јакост на материјалите Предмет: Јакост на материјалите http://ktmjm.gf.ukim.edu.mk 27.11.2008 ЗАДАЧИ ЗА ВЕЖБАЊЕ АКСИЈАЛНО НАПРЕГАЊЕ 1. Апсолутно

Διαβάστε περισσότερα

ПРИМЕНА НА СОФТВЕР СО ОТВОРЕН КОД ЗА МОДЕЛСКИ БАЗИРАНО ДИЗАЈНИРАЊЕ НА МЕХАТРОНИЧКИ СИСТЕМИ. Доцент д-р Гордана Јаневска

ПРИМЕНА НА СОФТВЕР СО ОТВОРЕН КОД ЗА МОДЕЛСКИ БАЗИРАНО ДИЗАЈНИРАЊЕ НА МЕХАТРОНИЧКИ СИСТЕМИ. Доцент д-р Гордана Јаневска ПРИМЕНА НА СОФТВЕР СО ОТВОРЕН КОД ЗА МОДЕЛСКИ БАЗИРАНО ДИЗАЈНИРАЊЕ НА МЕХАТРОНИЧКИ СИСТЕМИ AПСТРАКТ Доцент д-р Гордана Јаневска Технички факултет Битола, Универзитет Св.Климент Охридски - Битола Ул.Иво

Διαβάστε περισσότερα

Практикум по неорганска хемија, применета во фармација

Практикум по неорганска хемија, применета во фармација Универзитет Св. Кирил и Методиј - Скопје Фармацевтски факултет, Скопје Институт за применета хемија и фармацевтски анализи Практикум по неорганска хемија, применета во фармација студиска програма Магистер

Διαβάστε περισσότερα

БИОФИЗИКА Биоакустика. Доцент Др. Томислав Станковски

БИОФИЗИКА Биоакустика. Доцент Др. Томислав Станковски БИОФИЗИКА Биоакустика Доцент Др. Томислав Станковски За интерна употреба за потребите на предметот Биофизика Катедра за Медицинска Физика Медицински Факултет Универзитет Св. Кирил и Методиj, Скопjе Ноември

Διαβάστε περισσότερα

ГРАДЕЖЕН ФАКУЛТЕТ. Проф. д-р Светлана Петковска - Ончевска Асист. м-р Коце Тодоров

ГРАДЕЖЕН ФАКУЛТЕТ. Проф. д-р Светлана Петковска - Ончевска Асист. м-р Коце Тодоров УНИВЕРЗИТЕТ СВ.КИРИЛ И МЕТОДИЈ ГРАДЕЖЕН ФАКУЛТЕТ Проф. д-р Светлана Петковска - Ончевска Асист. м-р Коце Тодоров СКОПJЕ, 202. ПРЕДГОВОР Предавањата по ГРАДЕЖНИ МАТЕРИЈАЛИ се наменети за студентите на Градежниот

Διαβάστε περισσότερα

Физичка хемија за фармацевти

Физичка хемија за фармацевти Добредојдовте на наставата по предметот Физичка хемија за фармацевти Проф.д-р Зоран Кавраковски Проф.д-р Руменка Петковска Доц.д-р Наталија Наков zoka@ff.ukim.edu.mk mk rupe@ff.ukim.edu.mk natalijan@ff.ukim.edu.mk

Διαβάστε περισσότερα

Душан Чакмаков. Веројатност

Душан Чакмаков. Веројатност Душан Чакмаков Веројатност Интерна скрипта, Машински факултет Скопје, 04 ii Содржина. Вовед.... Случајни настани и веројатност... 5.. Простор на случајни настани... 5.. Аксиоми на веројатност... 9.3. Класичен

Διαβάστε περισσότερα

Биомолекули: Јаглехидрати

Биомолекули: Јаглехидрати Биомолекули: Јаглехидрати Класификација на моносхариди, Fisher-oви проекции, D и L шеќери, Конфигурација на алдози и кетози, Циклична структура на моносахаридите: пиранози и фуранози, Реакции на моносахариди,

Διαβάστε περισσότερα

БИОФИЗИКА Термодинамика. Доцент Др. Томислав Станковски

БИОФИЗИКА Термодинамика. Доцент Др. Томислав Станковски БИОФИЗИКА Термодинамика Доцент Др. Томислав Станковски За интерна употреба за потребите на предметот Биофизика Катедра за Медицинска Физика Медицински Факултет Универзитет Св. Кирил и Методиj, Скопjе Септември

Διαβάστε περισσότερα

Изомерија. Видови на изомерија

Изомерија. Видови на изомерија Изомерија Видови на изомерија Изомерија Изомери се соединенија кои имаат иста молекулска формула, а различни својства (физички и/или хемиски). Различните својства се должат на различната молекулска структура.

Διαβάστε περισσότερα

Предавање 3. ПРОИЗВОДНИ ТЕХНОЛОГИИ Обработка со симнување материјал (режење) Машински факултет-скопје 2.4. ПРОЦЕСИ ВО ПРОИЗВОДНОТО ОПКРУЖУВАЊЕ

Предавање 3. ПРОИЗВОДНИ ТЕХНОЛОГИИ Обработка со симнување материјал (режење) Машински факултет-скопје 2.4. ПРОЦЕСИ ВО ПРОИЗВОДНОТО ОПКРУЖУВАЊЕ Предавање 3 ПРОИЗВОДНИ ТЕХНОЛОГИИ Обработка со симнување материјал (режење) Машински факултет-скопје 2.4. ПРОЦЕСИ ВО ПРОИЗВОДНОТО ОПКРУЖУВАЊЕ Во структурата на индустриските системи на различни нивоа се

Διαβάστε περισσότερα

XXV РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО МАТЕМАТИКА

XXV РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО МАТЕМАТИКА XXV РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО МАТЕМАТИКА за учениците од основното образование 31.03.007 година IV одделение 1. Во полињата на дадената лента допиши природни броеви во празните полиња, така што производот

Διαβάστε περισσότερα

МИКРОЕКОНОМСКИ И МАКРОЕКОНОМСКИ ДЕТЕРМИНАНТИ НА ПРОФИТАБИЛНОСТА НА ОСИГУРИТЕЛНИОТ СЕКТОР СЛУЧАЈОТ НА МАКЕДОНИЈА Тања Дрвошанова- Елисковска

МИКРОЕКОНОМСКИ И МАКРОЕКОНОМСКИ ДЕТЕРМИНАНТИ НА ПРОФИТАБИЛНОСТА НА ОСИГУРИТЕЛНИОТ СЕКТОР СЛУЧАЈОТ НА МАКЕДОНИЈА Тања Дрвошанова- Елисковска МИКРОЕКОНОМСКИ И МАКРОЕКОНОМСКИ ДЕТЕРМИНАНТИ НА ПРОФИТАБИЛНОСТА НА ОСИГУРИТЕЛНИОТ СЕКТОР СЛУЧАЈОТ НА МАКЕДОНИЈА Тања Дрвошанова- Елисковска 8 / 2 9 / 2 0 1 3 Апстракт Целта на овој труд е запознавање со

Διαβάστε περισσότερα

Бесмртноста на душата кај Платон (II)

Бесмртноста на душата кај Платон (II) Бесмртноста на душата кај Платон (II) Стефан Пановски Студент на институтот за класични студии noxdiaboli@yahoo.com 1. За деловите на душата За да зборуваме за бесмртноста на душата, најнапред мора да

Διαβάστε περισσότερα

Ракавици и сандали. Владимир Стојановски-Дерлиев

Ракавици и сандали. Владимир Стојановски-Дерлиев Ракавици и сандали Владимир Стојановски-Дерлиев Сл. 30 Златна ракавица,, лок. Горна Порта-Охридска крепост, гроб 132, почеток на V век пред Христа Техниката во која се изработувани и овие предмети исто

Διαβάστε περισσότερα