20 Βιομηχανική Οργάνωση και Πολιτική Ανταγωνισμού

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "20 Βιομηχανική Οργάνωση και Πολιτική Ανταγωνισμού"

Transcript

1 Εισαγωγή Το βιβλίο Βιομηχανική Οργάνωση και Πολιτική Ανταγωνισμού συνδυάζει τις βασικές θεωρητικές αρχές των οικονομικών σε αγορές με ή χωρίς στρατηγική αλληλεπίδραση μεταξύ των επιχειρή σεων και τον τρόπο εφαρμογής τους στην άσκηση Πολιτικής Ανταγωνισμού. Στο Μέρος Α εξετάζονται οι βασικές αρχές της μικροοικονομικής (Baic Principle of Microeconomic) και παρουσιάζεται η θεωρία της βιομηχανικής οργάνωσης (Theory of Indutrial Organization), καθώς και ο τρόπος με τον οποίο αυτή εφαρμόζεται στην Πολιτική Ανταγωνισμού για συμπαιγνίες (Colluion ) μεταξύ επιχειρήσεων και κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης μιας ή περισσότερων επιχειρήσεων της αγοράς (Abue of Dominant or Collective Dominant Poition ). Οι βασικές αρχές της μικροοικονομικής καλύπτουν τις θεωρίες της ζήτησης και προσφοράς, της ισορροπίας της αγοράς, της παραγωγής, του κόστους, της τέλειας ανταγωνιστικής αγοράς (Perfect Competitive Market ) και του μονοπωλίου (Monopoly ). Οι συγκεκριμένες αρχές είναι απαραίτητες για την κατανόηση σημαντικών θεμάτων που αναλύονται στο πλαίσιο της θεωρίας της βιομηχανικής οργάνωσης. Οι τέλεια ανταγωνιστικές και μονοπωλιακές αγορές χαρακτηρίζονται από την απουσία της στρατηγικής αλληλε πίδρασης των επιχειρήσεων. Ο τέλειος ανταγωνισμός αποτελείται από πολλές επιχειρήσεις που είναι λήπτες τιμών, δηλαδή δέχονται την τιμή της αγοράς και βάσει αυτής προσφέρουν το παραγόμενο προϊόν. Ο τέλειος ανταγωνισμός είναι μια αγορά που δεν υπάρχει στην πραγματικότητα. Καμία αγορά δεν είναι τέλεια ανταγωνιστική αγορά. Όμως, είναι μια σημαντική αγορά διότι χρησιμοποιείται ως μέτρο σύγκρισης με τις ολιγοπωλιακές αγορές και τη μονοπωλιακή αγορά. Το μονοπώλιο βρίσκεται στο αντίθετο άκρο του τέλειου ανταγωνισμού. Αποτελείται από μια επιχείρηση στην αγορά, η οποία, ως αγορά, υπάρχει στην πραγματικότητα, ιδιαίτερα με τον χαρακτήρα του φυσικού μονοπωλίου (Natural Monopoly ). Μπορεί επίσης να υπάρχει έμμεσα, όταν μια επιχείρηση με σημαντική οικονομική ισχύ στην αγορά συμπεριφέρεται μονοπωλιακά ή σχεδόν μονοπωλιακά ή όταν μια ομάδα επιχειρήσεων ή όλες οι επιχειρήσεις της αγοράς μεγιστοποιούν τα από κοινού κέρδη τους, επιλέγοντας ως συμπαιγνιακή τη μονοπωλιακή τιμή. Η θεωρία της βιομηχανικής οργάνωσης εξετάζει τη στρατηγική συμπεριφορά επιχειρήσεων σε αγορές με ολιγοπωλιακή δομή. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζουμε διάφορες ολιγοπωλιακές αγορές και μέσω αυτών αναλύου με τη συμπεριφορά των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται σε αυτές ή δύναται να δραστηριοποι ηθούν στο μέλλον. Κύριες ολιγοπωλιακές αγορές που αναλύονται, μεταξύ άλλων, είναι οι ατελώς ανταγωνιστικές αγορές ομοιογενών προϊόντων a la Cournot & Bertrand, η αγορά Ηγέτη- Ακόλουθου (Stackelberg αγορές), οι αγορές της από κοινού μεγιστοποίησης κερδών κατά Chamberlin, οι οριζόντια, κάθετα και χωροταξικά διαφοροποιημένες αγορές, οι

2 0 Βιομηχανική Οργάνωση και Πολιτική Ανταγωνισμού μονοπωλιακά ανταγωνιστικές αγορές (Monopolitic Competitive Market) και οι τέλεια διεκδικούμενες αγορές (Perfect Contetable Market). Επίσης, εξετάζεται η οικονομική ισχύς (Market Power ) των επιχειρήσεων της αγοράς και ο ρόλος των συνεργειών (Synergie), ενώ οριοθετείται ο ρόλος της διαφήμισης (Advertiement) και της Έρευνας & Ανάπτυξης (Reearch & Development ) στη στρατηγική συμπεριφορά των επιχειρήσεων. Παρουσιάζεται η νέα εμπειρική βιομηχανική οργάνωση (New Empirical Indutrial Organization ), τόσο σε θεωρητικό όσο και σε εμπειρικό επίπεδο, και η ανάλυση του Williamon σχετικά με τις θετικές και αρνητικές επιδράσεις μιας συγκέντρωσης στον ανταγωνισμό. Η στρατηγική αλληλεπίδραση των επιχειρήσεων στις αγορές αποτελεί το βασικό θέμα ανάλυσης της πολιτικής ανταγωνισμού. Η τελευταία εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο οι επιχειρήσεις ανταγωνίζονται στις αγορές και επιχειρεί, μέσω της ενδυνάμωσης του ελεύθερου ανταγωνισμού σε αυτές, να αυξήσει ή τουλάχιστον να διατηρήσει το πλεόνασμα των καταναλωτών σε υψηλά επίπεδα. Το Μέρος Α ολοκληρώνεται με την εξέταση των βασικών αρχών της θεωρίας παιγνίων (Game Theory ). Κύριο σημείο ανάλυσης είναι η ισορροπία κατά Nah (Nah Equilibrium ), τόσο σε στατικό και δυναμικό περιβάλλον όσο και υπό πλήρης με τέλεια ή ελλιπή πληροφόρηση εκ μέρους των επιχειρήσεων. Ειδικότερα, εξετάζονται παίγνια με ταυτόχρονες και διαδοχικές κινήσεις υπό κοινή γνώση, περιορισμένων και απείρως επαναλαμβανόμενων περιόδων παίγνια και μέσω αυτών οριοθετείται η τέλεια ανά υποπαίγνιο ισορροπία κατά Nah. Κατά την εξέταση των δυναμικών παιγνίων γίνεται σαφής διάκριση μεταξύ του ρόλου που κατέχουν οι αξιόπιστες απειλές στην τελειότητα ανά υποπαίγνιο και πώς η εν λόγω ισορροπία ενισχύεται με τη χρήση λογικών εκτιμήσεων που οδηγούν στη διαδοχική ισορροπία. Στο Μέρος Α επικεντρώνουμε το ενδιαφέρον μας σε θέματα συμπαιγνιακής συμπεριφοράς και κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης από μια επιχείρηση με οικονομική ισχύ στην αγορά. Στο Μέρος Β μελετάμε, μεταξύ άλλων, την πολιτική ανταγωνισμού σε θέματα συγκεντρώσεων (Concentration ). Ειδικότερα, το Μέρος Β επικεντρώνεται στη θεωρητική προσέγγιση των συγκεντρώσεων. Βασικός σκοπός του εν λόγω μέρους είναι η ανάλυση των συγκεντρώσεων στην κερδοφορία των εμπλεκόμενων επιχειρήσεων σε αυτή και στην ευημερία των καταναλωτών (Conumer Surplu ). Ενδιαφερόμαστε για συγκεντρώσεις είτε σε οριζόντιο επίπεδο (Horizontal Merger), όπου δύο ή περισσότερες επιχειρήσεις συγχωνεύ ονται ή μία ή περισσότερες επιχειρήσεις εξαγοράζονται από άλλη ή άλλες επιχειρήσεις της ίδιας αγοράς προϊόντος (συγκεντρώσεις άμεσων ανταγωνιστών), είτε σε κάθετο επίπεδο (Vertical Merger ), όπου επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε αγορές διαφορετικής οικονομικής βαθμίδας προχωρούν σε συνεννόηση μέρους ή του συνόλου των επιχειρηματικών τους δραστηριοτήτων, με σκοπό την από κοινού μεγιστοποίηση των κερδών τους (κάθετες συγκεντρώσεις ). Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη φύση του προϊόντος. Έτσι, γίνεται σαφής διαχωρισμός σε ομοιογενή (Homogeneou) και διαφοροποιημένα προϊόντα (Differentiated Product ) και στον ρόλο που διαδραματίζουν στα αντιανταγωνιστικά αποτελέσματα των συγκεντρώ σεων στον ανταγωνισμό. Επίσης, διαχωρίζονται οι επιδράσεις των συγκε-

3 Εισαγωγή 1 ντρώσεων στο πλεόνασμα των καταναλωτών και στη συνολική κοινωνική ευημερία (Total Social Welfare ), η οποία αποτελείται από το πλεόνασμα των καταναλωτών και επιχειρήσεων (Producer Surplu ). Στο Κεφάλαιο Β.1 παρουσιάζουμε τα βασικά κίνητρα συγκεντρώσεων, την υπόθεση Hubri και άλλες μεθοδολογικές προσεγγίσεις εξέτασης συγκεντρώσεων που εμφανίστηκαν στη βιβλιογραφία μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του Από το Κεφάλαιο Β. έως το Κεφάλαιο Β.5 παρουσιάζουμε την ολιγοπωλιακή θεωρία και πολιτική ανταγωνισμού συγκεντρώσεων. Στο Κεφάλαιο Β. αναλύουμε υποδείγματα ορι ζόντιων συγκεντρώσεων με ομοιογενή προϊόντα στην κερδοφορία των επιχειρήσεων που συμμετέχουν σε αυτές. Στο Κεφάλαιο Β.3 συνεχίζουμε την ίδια ανάλυση σε αγορές με διαφοροποιημένα προϊόντα, ενώ στο Κεφάλαιο Β.4 εξετάζουμε κάθετες συγκεντρώσεις, τόσο σε αγορές με ομοιογενή όσο και με διαφοροποιημένα προϊόντα. Στο Κεφάλαιο Β.5 η ανάλυσή μας επικεντρώνεται στις αντιανταγωνιστικές επιδράσεις (Anticompetitive Effect) των οριζόντιων και κάθετων συγκε ντρώσεων. Στις Ενότητες Β.5.1 και Β.5. αναλύουμε τις επιδράσεις συγκεντρώσεων στη συνολική κοινωνική ευημερία και στο πλεόνασμα των καταναλωτών αντίστοιχα σε αγορές ομοιογενών προϊόντων, ενώ στις Ενότητες Β.5.3 και Β.5.4 αναλύουμε τις επιδράσεις συγκεντρώσεων στη συνολική κοινωνική ευημερία και στο πλεόνασμα των καταναλωτών αντίστοιχα σε αγορές διαφοροποιημένων προϊόντων. Το Μέρος Γ αποτελείται από τα Κεφάλαια Γ.1 και Γ.. Στο Κεφάλαιο Γ.1 παρουσιάζουμε το Δίκαιο Ανταγωνισμού για συγκεν τρώσεις (Merger Law ), ενώ στο Κεφάλαιο Γ. παρουσιάζουμε τον Έλεγχο Συγκεντρώσεων (Merger Control). Το Δίκαιο Ανταγωνισμού για συγκεντρώσεις οριοθετεί το νομικό πλαίσιο της έννοιας και των προϋποθέσεων αξιολό γησης/ελέγχου συγκεντρώσεων. Παρουσιάζουμε το Δίκαιο Ανταγωνι σμού τόσο για οριζόντιες όσο και για μη οριζόντιες συγκεντρώσεις (Non Horizontal Merger). Η ανάλυση των μη οριζόντιων συγκεντρώσεων συμπεριλαμβάνει, εκτός από τις κάθετες συγκεντρώσεις, τις διαγώνιες συγκεντρώσεις (Conglomerate Merger ), όπου οι επιχειρήσεις που συμμετέχουν σε αυτές δραστηριοποιούνται σε διαφορετικές αγορές προϊόντος. Η ανάλυση των κάθετων και διαγώνιων συγκεντρώσεων επικεντρώνεται στην επίδρασή τους στο πλεόνασμα των καταναλωτών. Ο κύριος σκοπός του ελέγχου συγκεντρώσεων είναι να αποτρέψει συγκεντρώσεις που μειώνουν την αποτελεσ ματικότητα της αγοράς ή να επιτρέψει συγκεντρώσεις με ή χωρίς προϋποθέσεις, οι οποίες τουλάχιστον δεν μειώνουν την κοινωνική ευημερία. Η επίδραση των συγκεντρώσεων στην κοινωνική ευημερία εξαρτάται από τον ορισμό που προσδίδει η Επιτροπή Ανταγωνισμού στην τελευταία. Παρόλο που οι οικονομολόγοι θεωρούν ότι η έν νοια της κοινωνικής ευημερίας, εκτός από το πλεόνασμα των καταναλωτών, θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνει και τα κέρδη των εμπλεκόμενων ή μη επιχειρήσεων στη συγκέντρωση, η Επιτροπή Ανταγωνισμού ενδιαφέρεται πρωτίστως για την επίδραση των συγκεντρώσεων στην ευημερία (πλεόνασμα) των καταναλωτών. Κατά τον έλεγχο συγκεντρώσεων σημαντικό ρόλο κατέχει η δυνατότητα που έχει ένας υποθετικός μονοπωλητής να αυξήσει την τιμή του προϊόντος του μετά την ολοκλήρωση της συγκέντρωσης. Έτσι, στο Κεφάλαιο Γ. αναλύουμε τη μεθοδολογία της αυξητικής πίεσης των τιμών (Upward Pricing Preure ) και τον δείκτη ακαθάριστης αυ-

4 Βιομηχανική Οργάνωση και Πολιτική Ανταγωνισμού ξητικής πίεσης των τιμών (Gro Upward Pricing Preure ), βάσει των οποίων προσδιορίζεται ποσοτικά το μέγεθος της αύξησης της τιμής του προϊόντος, σε συνδυασμό με την εμφάνιση λειτουργικών συνεργειών ως αποτέλεσμα της πραγματοποίησης της συγκέντρωσης. Η συγκεκριμένη μεθοδολογία αναλύεται επίσης για τις περιπτώσεις εκείνες όπου η εξαγορά ενός ποσοστού του μετοχικού κεφαλαίου μιας επιχείρησης δεν υποχρεώνει την επιχείρηση που κάνει την εξαγορά να τη γνωστοποιήσει στην Επιτροπή Ανταγωνισμού (Minority Shareholding with or without Interlocking Directorie), ενώ χρησιμοποιείται και για την εκτίμηση των συντονισμένων επιδράσεων μειοψηφικών συμμετοχών και παρουσία διευθυντικών στελεχών στο μετοχικό κεφάλαιο και το διοικητικό συμβούλιο ανταγωνιστικών επιχειρήσεων. Στο Μέρος Δ αναλύουμε τις έννοιες της σχετικής και γεωγραφικής αγοράς προϊόντος (Relevant and Geographic Product Market), οι οποίες αποτελούν σημαντικό παράγοντα της Πολιτικής Ανταγωνισμού. Η οριοθέτησή τους (Delineation) συμβάλλει ουσιωδώς στην εξέταση των αντιανταγω νιστικών επιδράσεων των συγκεντρώσεων, συμπράξεων και καταχρη στικών πρακτικών. Ο σωστός προσδιορισμός της σχετικής και γεωγραφικής αγοράς προϊόντος προσδιορίζει σε μεγάλο βαθμό το αντιανταγωνιστικό αποτέλεσμα. Στενότερη οριοθέτησή της μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της οικονομικής ισχύς των ελεγχόμενων επιχειρήσεων στην αντιανταγω νιστική πρακτική ή απαγόρευση μιας συγκέντρωσης. Αντιθέτως, ευρύτερη οριοθέτησή της μπορεί να οδηγήσει σε μη ύπαρξη αρνη τι κών επιδράσεων στον ανταγωνισμό, ως αποτέλεσμα της εξέτασης της αντιανταγω νιστικής πρακτικής και του ελέγχου μιας συγκέντρωσης. Η οριοθέτηση της σχετικής και γεωγραφικής αγοράς προϊόντος βασίζεται στην εξέταση τόσο ποιοτικών όσο και ποσοτικών στοιχείων. Τα ποιοτικά στοιχεία, σε πολλές, αν όχι στις περισσότερες, περιπτώσεις, αποτελούν τα μόνα διαθέσιμα στοιχεία που χρησιμοποιούνται στην οριοθέτηση των εν λόγω αγορών κατά την εξέταση των αντιανταγωνιστικών πρακτικών και συγκεντρώσεων. Η χρήση των ποσοτικών στοιχείων, όταν αυτά είναι διαθέσιμα, οδηγεί σε καλύτερη οριοθέτηση της σχετικής και γεωγραφικής αγοράς προϊόντος. Η εξέταση της δυνατότητας ενός υποθετικού μονοπωλητή να επιβάλλει μια μικρή αλλά μη αναστρέψιμη αύξηση της τιμής του προϊόντος του (SSNIP tet ) αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο στην οριοθέτηση τόσο της σχετικής όσο και της γεωγραφικής αγοράς προϊόντος, όταν τα ποσοτικά στοιχεία είναι διαθέσιμα και η τιμή του προϊόντος αποτελεί τη βασική στρατηγική μεταβλητή των επιχειρήσεων της αγοράς. Επιπροσθέτως, τα συμπεράσματα στα οποία οδηγούμαστε από τη χρήση του SSNIP τεστ βοηθούν τον αναλυτή στην εξακρίβωση αν η(οι) επιχείρηση(εις) υπό εξέταση κατέχει(ουν) μονοπωλιακή δύναμη στην αγορά προϊόντος όπου δραστηριοποιείται(ούνται). Στο Κεφάλαιο Δ.1 παρουσιάζουμε τις έννοιες και τους ορισμούς της σχετικής και γεω γραφικής αγοράς προϊόντος που επικρατούν σε ενωσιακό επίπεδο και στις ΗΠΑ. Στο Κεφάλαιο Δ. εξετάζουμε τους βασικούς περιορισμούς κατά την οριοθέτησή τους, τόσο από πλευράς ζήτησης και προσφοράς όσο και από πλευράς δυνητικού ανταγωνι σμού. Στο Κεφάλαιο Δ.3 αναλύουμε με μαθηματικά εργαλεία τη χρήση του SSNIP τεστ κατά την οριοθέτηση της σχετικής αγοράς προϊόντος. Παρουσιάζουμε επικυρωμένη έκ-

5 Εισαγωγή 3 δοση της βιβλιογραφίας σχετικά με το εν λόγω τεστ, συνδέοντάς το με αποτελέσματα υποδειγμάτων του Μέρους Β. Στο Κεφάλαιο Δ.4 αναλύουμε με τον ίδιο τρόπο τη χρήση του SSNIP τεστ κατά την οριοθέτηση της γεωγραφικής αγοράς προϊόντος. Χρησιμοποιούμε σχετικά παραδείγματα για την καλύτερη κατανόησή του κατά την εφαρμογή του τεστ στην πράξη. Τέλος, εκτός από το SSNIP τεστ, παρουσιάζουμε και άλλους τρόπους οριοθέτησης της σχετικής και γεωγραφικής αγοράς προϊόντος, όπως η χρήση του συντελεστή συσχέτισης, η μέθοδος της συνολοκλήρωσης σε panel στοιχεία και χρονοσειρές στοιχείων, η χρήση οικονομετρικών υποδειγμάτων και άλλων μεθόδων που έχουν προταθεί στη βιβλιογραφία. Το βιβλίο ολοκληρώνεται με τα Παραρτήματα 1 και. Τα δύο παραρτήματα αναφέρονται σε κατευθύνσεις και κανόνες ανταγωνισμού σε ενωσιακό επίπεδο, που τυχαίνουν εφαρμογής και σε εθνικό επίπεδο. Στο Παράρτημα 1 παρουσιάζονται α) οι κατευθυντήριες γραμμές για τους κάθετους περιορισμούς (Π.1.1.) και β) οι κατευθύνσεις σχετικά με τις προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ανταγωνισμού κατά τον έλεγχο της εφαρμογής του άρθρου 10 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) σε καταχρηστικές συμπεριφορές αποκλεισμού που υιοθετούν δεσπόζουσες επιχειρήσεις της αγοράς (Π.1..). Στο Παράρτημα παρουσιάζονται οι κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ανταγωνισμού σχετικά με την αξιολόγηση οριζόντιων και μη οριζόντιων συγκεντρώσεων επιχειρήσεων.

6

7 ΜΕΡΟΣ Α Στρατηγική αλληλεπίδρασης και πολιτική ανταγωνισμού Το Μέρος Α περιλαμβάνει τρία κεφάλαια: το Κεφάλαιο Α.1 πραγματεύεται με τις βασικές αρχές της μικροοικονομικής, στο Κεφάλαιο Α. παρουσιάζεται η θεωρία της βιομηχανικής οργάνωσης και η πολιτική ανταγωνισμού σχετικά με τις συμπράξεις επιχειρήσεων και την καταχρηστική εκμετάλλευση της δεσπόζουσας θέσης μίας ή ενός συνόλου επιχειρήσεων, ενώ στο Κεφάλαιο Α.3 επιχειρείται μια εισαγωγή στη θεωρία παιγνίων. Η κατανόηση του Μέρους Α αποτελεί προαπαιτούμενο για την άμεση σύνδεση του αναγνώστη με τα άλλα μέρη του ανά χείρας βιβλίου. Οι βασικές αρχές μικροοικονομικής συντελούν στην καλύτερη κατανόηση της θεωρίας της βιομηχανικής οργάνωσης, ενώ η τελευταία αποτελεί θεμέλιο της πολιτικής ανταγωνισμού συμπράξεων και καταχρηστικής εκμετάλλευσης δεσπόζουσας θέσης μίας ή περισσότερων επιχειρήσεων. Η εισαγωγή στη θεωρία παιγνίων βοηθάει στην επεξεργασία των υποδειγμάτων που παρουσιάζονται στο Μέρος Β, το οποίο συνδέεται άμεσα με τα Μέρη Γ και Δ. Έτσι, γίνεται απόλυτα κατανοητό ότι το Μέρος Α αποτελεί κομβικό σημείο της ανάλυσης που επιχειρείται στο ανά χείρας βιβλίο, ενώ συνδέεται άμεσα με το Παράρτημα 1, που ασχολείται με θέματα πολιτικής ανταγωνισμού σε ενωσιακό επίπεδο.

8 6 Βιομηχανική Οργάνωση και Πολιτική Ανταγωνισμού ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α.1 Βασικές αρχές μικροοικονομικής Α.1.1 Θεωρία ζήτησης και προσφοράς Α Θεωρία ζήτησης Η έννοια της συνάρτησης ζήτησης χωρίζεται σε αυτήν της αγοραίας και ατομικής συνάρτησης ζήτησης. Η αγοραία συνάρτηση ζήτησης δείχνει τη σχέση της αγοραίας τιμής και ποσότητας του προϊόντος που είναι διατεθειμένοι να αγοράσουν οι καταναλωτές σε συγκεκριμένη τιμή. Η ατομική συνάρτηση ζήτησης δείχνει την ίδια σχέση για έναν καταναλωτή και ένα προϊόν της αγοράς. Και στις δύο περιπτώσεις, η ποσότητα είναι η εξαρτημένη μεταβλητή και η τιμή είναι η ανεξάρτητη μεταβλητή της συνάρτησης ζήτησης. Π.χ., μια γραμμική συνάρτηση ζήτησης έχει τη μορφή: QP ( ) a bp (1) Το a είναι η σταθερά της συνάρτησης ζήτησης και δείχνει την ποσότητα προϊόντος που αγοράζουν οι καταναλωτές για τιμή P 0 Διαγραμματικά, η σταθερά είναι η τομή της συνάρτησης ζήτησης με τον κάθετο άξονα. 1 Το b είναι ο συντελεστής προσδιορισμού της συνάρτησης ζήτησης. Διαφορετικά, είναι η κλίση ή η πρώτη παράγωγος της συνάρτησης ζήτησης. Διαγραμματικά, είναι η κλίση της γωνίας που σχηματίζει η συνάρτηση ζήτησης με τον οριζόντιο άξονα ( Δ Q ). Αν b 0, 0, τότε η συνάρτηση ζήτησης παρουσιάζει θετική, αρνητική κλίση αντίστοιχα. ΔP Η αγοραία συνάρτηση ζήτησης προέρχεται από το οριζόντιο άθροισμα των ατομικών συναρτήσεων ζήτησης των καταναλωτών της αγοράς. Έτσι, αν η ατομική καμπύλη ζήτησης του προϊόντος 1 σε σχέση με το προϊόν είναι q 1 q 1 ( pi 1, ) q 1 ( p 1, p ), ό- που η ζήτησή του εξαρτάται τόσο από την τιμή του όσο και από την τιμή του προϊόντος, 3 τότε η αγοραία συνάρτηση ζήτησης είναι: 1. Η διαγραμματική παρουσίαση της συνάρτησης ζήτησης προϋποθέτει την ποσότητα στον κάθετο άξονα και την τιμή στον οριζόντια άξονα. Όμως, αυτό που συνηθίζεται είναι να παρουσιάζουμε την τιμή στον κάθετο άξονα και την ποσότητα στον οριζόντιο άξονα (αντίστροφη συνάρτηση ζήτησης). Επομένως, το ορθότερο είναι να πούμε ότι η σταθερά a της συνάρτησης ζήτησης είναι η τομή της καμπύλης ζήτησης με τον οριζόντιο άξονα.. Υποθέτουμε ότι οι επιχειρήσεις είναι λήπτες τιμών. 3. Για λόγους απλότητας δεν χρησιμοποιούμε άλλους παράγοντες, όπως το εισόδημα, που επηρεάζουν τη ζήτηση του προϊόντος 1.

9 A.1 Βασικές αρχές μικροοικονομικής 7 n QP ( ) q( p, p) () i 1 i i j A Π.χ., αν η ζήτηση του καταναλωτή Α είναι q 1 4 και του καταναλωτή Β είναι B A A q1 6, τότε η συνολική ζήτηση της αγοράς για το προϊόν 1 είναι QP q1 q1 ( ) 10. Στο Διάγραμμα 1 απεικονίζονται οι ατομικές καμπύλες ζήτησης των καταναλωτών Α και Β και η αγοραία καμπύλη ζήτησης, η οποία προκύπτει από την οριζόντια άθροιση των ατομικών καμπυλών ζήτησης. Η κλίση της καμπύλης ζήτησης του Α καταναλωτή είναι πιο απότομη σε σχέση με την κλίση της καμπύλης ζήτησης του Β καταναλωτή, ενώ η αγοραία καμπύλη ζήτησης αθροίζει τις ζητούμενες ποσότητες των δύο καταναλωτών, δεδομένης της τιμής της αγοράς. Άρα, Α Β Q q1 q1. Διάγραμμα 1. Οριζόντιο άθροισμα ατομικών καμπυλών ζήτησης Βάσει της αντίστροφης συνάρτησης ζήτησης, η ζητούμενη ποσότητα του προϊόντος δεν εξαρτάται από την τιμή του. Αντιθέτως, η τιμή του προϊόντος είναι συνάρτηση της ζητούμενης ποσότητας. Η ποσότητα του προϊόντος προκύπτει από την αντιστροφή της συνάρτησης ζήτησης ως προς την τιμή. Έτσι, από τη σχέση (1), λύνουμε τη συνάρτηση ζήτησης ως προς την τιμή και λαμβάνουμε την αντίστροφη συνάρτηση ζήτησης της σχέσης (3): a 1 p Q b b (3) Όπως αναφέρουμε στην Ενότητα Α , η σταθερά της αντίστροφης συνάρτησης a ζήτησης αποτελεί την τιμή της μηδενικής ζήτησης Q b 0, δεδομένου ότι για a a P, Q a b a a 0. b b Η χρησιμότητα της αντίστροφης συνάρτησης ζήτησης είναι σημαντική, κυρίως όταν έχουμε να λύσουμε υποδείγματα όπου οι συναρτήσεις τους εκφράζονται ως συναρτήσεις του Q. Π.χ., οι συναρτήσεις κόστους εκφράζονται συνήθως ως συναρτήσεις του Q. Αν η ζήτηση ενός προϊόντος είναι Q P 6 P και η τιμή του προϊόντος μεταβάλλε-

10 8 Βιομηχανική Οργάνωση και Πολιτική Ανταγωνισμού ται για ένα χρονικό διάστημα από P 1 σε P και P 3, τότε η γραμμική καμπύλη ζήτησης για το συγκεκριμένο προϊόν απεικονίζεται στο Διάγραμμα. 4 Διάγραμμα. Γραμμική καμπύλη ζήτησης Η καμπύλη ζήτησης του Διαγράμματος ακολουθεί τον νόμο της ζήτησης (αρνητική κλίση). Η αντίστροφη σχέση μεταξύ της ζητούμενης ποσότητας και της τιμής του προϊόντος, ceteri paribu, ονομάζεται νόμος της ζήτησης. Παρατηρούμε ότι όσο αυξάνεται η τιμή του προϊόντος, τόσο μειώνεται η ζητούμενη ποσότητά του. Ο νόμος της ζήτησης δεν ικανοποιείται για όλα τα προϊόντα. Όπως αναφέραμε και προηγουμένως, αν η κλίση της συνάρτησης ζήτησης είναι θετική, τότε η συνάρτηση ζήτησης έχει θετική κλίση. Ένα χαρακτηριστικό προϊόν με θετική κλίση είναι το προϊόν Gifffen. 5 Για το εν λόγω προϊόν, το εισοδηματικό αποτέλεσμα είναι ισχυρό και οι μεταβολές τιμών και ποσοτήτων κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. 6 Με την έννοια ceteri paribu εννοούμε ότι όλοι οι άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν τη συνάρτηση ζήτησης, εκτός της τιμής, παραμένουν σταθεροί. Έτσι, απομονώνουμε την επίδραση της τιμής στη ζητούμενη ποσότητα του προϊόντος. Θα πρέπει να αναφερθεί εδώ ότι με την έννοια ceteri paribu δεν θεωρούμε ότι οι άλλοι παράγοντες δεν επηρεάζουν τη ζητούμενη ποσότητα, αλλά κατά την ανάλυσή μας παραμένουν σταθεροί. 7 Έτσι, σημαντικά συστατικά της συνάρτησης ζήτησης και της αντίστροφης συνάρτησης ζήτησης είναι η τιμή και η ποσότητα του προϊόντος. Αν γνωρίζουμε την τιμή, τότε μπορούμε να προβλέψουμε την ποσότητα του προϊόντος που αγοράζεται από τον καταναλωτή. Για αυτή την ποσότητα προϊόντος η προθυμία πληρωμής του καταναλωτή, 4. Π.χ., για P 1, Q 1 4, για P, Q και για P 3, Q Βλ. σχετικά Nicholon (008), Τόμος Α, σελ Το εισοδηματικό αποτέλεσμα είναι οι επιπτώσεις της μεταβολής του εισοδήματος στις επιλογές των καταναλωτών. 7. Βλ. σχετικά Nicholon (008), Τόμος Α, σελ. 3.

11 A.1 Βασικές αρχές μικροοικονομικής 9 δηλαδή η μέγιστη τιμή που είναι πρόθυμος να πληρώσει ο καταναλωτής για το προϊόν, είναι μεγαλύτερη ή ίση με την τιμή του προϊόντος. Η σχέση τιμής και ζητούμενης ποσότητας του προϊόντος δεν χρησιμεύει μόνο στην κατασκευή της καμπύλης ζήτησης. Μπορούμε να υπολογίσουμε τα συνολικά έσοδα (TR), το μέσο έσοδο (AR), το οριακό έσοδο (MR) και την ελαστικότητα ζήτησης. 8 Τα συνολικά έσοδα είναι το γινόμενο της τιμής επί της ποσότητας. Τα συνολικά έσοδα μιας επιχείρησης προκύπτουν από την πώληση των προϊόντων σε μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Όσο το συνολικό έσοδο αυξάνεται καθώς αυξάνεται το προϊόν, τόσο το οριακό έσοδο αυξάνεται. Για TR 0 καθώς Q 0, MR 0, ενώ για TR < 0 καθώς Q < 0, MR 0. Ο Πίνακας 1 παρουσιάζει ένα αριθμητικό παράδειγμα μιας επιχείρησης με συνάρτηση ζήτησης Q P 6 P. Βρίσκουμε την αντίστροφη συνάρτηση ζήτησης λύνο- 9 ντας ως προς P: P Q 3 0,5 Q. Το μέσο έσοδο δείχνει το έσοδο για κάθε πωλούμενη μονάδα προϊόντος (ανά μονάδα προϊόντος) και υπολογίζεται διαιρώντας το συνολικό έσοδο με τη ζητούμενη ποσότητα. Το οριακό έσοδο δείχνει το πρόσθετο έσοδο που προκύπτει από την πώληση της τελευταίας μονάδας προϊόντος και υπολογίζεται ως η μεταβολή στο συνολικό έσοδο από την αύξηση της ζητούμενης μονάδας κατά μία μονάδα. Διαφορετικά, το οριακό έσοδο είναι η πρώτη παράγωγος της συνάρτησης συνολικού εσόδου ως προς την ποσότητα παραγωγής. Με μαθηματικούς όρους: d 3Q 0,5Q dtr Q dp Q Q P Q MR Q P Q 3 Q (4) dq dq dq dq όπου 3 0,5 τα συνολικά έσοδα. TR Q P Q Q Q Q TR Q 3Q 0,5Q AR Q 3 0,5 Q P Q. Q Q Το μέσο έσοδο είναι Πίνακας 1. Ζήτηση και έσοδα μονοπωλιακής επιχείρησης P(Q) Q TR(Q) AR(Q) MR(Q) 0 0,5 1 1,5, ,5 4 4,5 4, ,5 1 1,5, Σχετικά με τον υπολογισμό της ελαστικότητας ζήτησης, βλ. Ενότητα Α Θεωρούμε υποθετικά ότι η αγορά αποτελείται από μία επιχείρηση.

12 30 Βιομηχανική Οργάνωση και Πολιτική Ανταγωνισμού Α.1.1. Πλεόνασμα καταναλωτή Από την καμπύλη ζήτησης μπορούμε επίσης να προσδιορίσουμε το πλεόνασμα του καταναλωτή, δηλαδή τη διαφορά μεταξύ της τιμής και της προθυμίας για πληρωμή του καταναλωτή. Από το Διάγραμμα παρατηρούμε ότι η μέγιστη προθυμία προς πληρωμή του καταναλωτή είναι η τιμή 3. Αν η τιμή του προϊόντος είναι, τότε το πλεόνασμα του καταναλωτή είναι 1. Διαισθητικά, αν ο καταναλωτής είχε 3 ευρώ προς κατανάλωση και αγόρασε το προϊόν με ευρώ, τότε το 1 ευρώ που του περίσσεψε αποτελεί το πλεόνασμά του. Διαγραμματικά, με το εμβαδόν του ορθογωνίου τριγώνου 3Α, δηλαδή το εμβαδόν κάτω από την καμπύλη ζήτησης και πάνω από την τιμή ευρώ, υπολογίζουμε το πλεόνασμα του καταναλωτή (CS Ε ½*[(3-)*] 1). 10 Αν η τιμή του προϊόντος μειωθεί κατά 1 ευρώ, τότε το πλεόνασμα του καταναλωτή θα αυξηθεί. Διαγραμματικά, υπολογίζεται από το εμβαδόν του ορθογωνίου τριγώνου 31Β, δηλαδή CS 1 Ε ½*[(3-1)*4] 8. Παρατηρούμε ότι η σχέση τιμής και πλεονάσματος καταναλωτή είναι αντίστροφη. Αν η τιμή του προϊόντος είναι 3 ευρώ, τότε το πλεόνασμα του καταναλωτή μηδενίζεται διότι ο καταναλωτής πληρώνει το μέγιστο που επιθυμεί να πληρώσει για να αγοράσει το προϊόν. Για τιμή μεγαλύτερη των 3 ευρώ δεν υπάρχει αγορά για το προϊόν. Η απώλεια του καταναλωτή έπειτα από μια αύξηση της τιμής του προϊόντος μπορεί να υπολογιστεί με τη χρήση των ολοκληρωμάτων. Π.χ., ας υποθέσουμε ότι η συνάρτηση ζήτησης ενός προϊόντος είναι: qi p i (5) Αν η τιμή του προϊόντος αυξηθεί από 1 ευρώ σε 4 ευρώ, η απώλεια του καταναλωτή είναι: 11 1 CS 8 p dp 4 np ΑΠΩ i i i 1 4 n 4 4 n 1 4 1,39 5,55 (6) Α Θεωρία προσφοράς και πλεόνασμα παραγωγού Η αγοραία καμπύλη προσφοράς δείχνει, ceteri paribu, τη σχέση της τιμής ενός αγαθού και της προσφερόμενης ποσότητας σε μια ορισμένη χρονική περίοδο. 1 Αν συμβο- 10. Η διαφορά 3- αποτελεί το ύψος του τριγώνου και το τη βάση του. Σε οικονομικούς όρους, το ύψος του τριγώνου προσδιορίζει τη διαφορά της μέγιστης τιμής που είναι πρόθυμος να πληρώσει ο καταναλωτής με την τιμή που πραγματικά πληρώνει για το προϊόν. Η βάση αποτελεί τη ζητούμενη ποσότητα για την τιμή που πραγματικά πληρώνει ο καταναλωτής για το προϊόν. 11. Βλ. σχετικά Nicholon (008), Τόμος Α, σελ.. 1. Σε βραχυχρόνια περίοδο. Άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν την αγοραία προσφορά είναι, μεταξύ άλλων, η εργασία, οι μισθοί, η τεχνολογία κ.λπ.

13 A.1 Βασικές αρχές μικροοικονομικής 31 λίσουμε την αγοραία καμπύλη προσφοράς με Q, σε συναρτησιακή μορφή έχει ως εξής: (7) Q P γ δp Όπως στην καμπύλη ζήτησης, έτσι και στην καμπύλη προσφοράς το γ είναι η σταθερά της συνάρτησης που δείχνει την προσφερόμενη ποσότητα για P 0 ή την τομή της καμπύλης με τον οριζόντιο άξονα. Το δ είναι ο συντελεστής προσδιορισμού ή η κλίση της καμπύλης προσφοράς και υπολογίζεται με την πρώτη παράγωγο της συνάρτησης προσφοράς ως προς P. Η ατομική καμπύλη προσφοράς ενός προϊόντος για μια επιχείρηση που είναι λήπτης τιμών δείχνει το πόσο πρέπει να παράγει η επιχείρηση σε διαφορετικές τιμές του προϊόντος. Αν q q p i είναι η ατομική καμπύλη προσφοράς, τότε η αγοραία καμπύλη προσφοράς που προέρχεται από το οριζόντιο άθροισμα των ατομικών καμπυλών προσφοράς της αγοράς είναι η εξής: n S Q P q p i i i 1 i i (8) Αν η συνάρτηση προσφοράς ενός προϊόντος είναι Q P P και η τιμή του προϊόντος μεταβάλλεται για ένα χρονικό διάστημα από P 1 σε P και P 3, τότε η γραμμική καμπύλη προσφοράς για το συγκεκριμένο προϊόν είναι για P 1, Q 1 3,, για Q 4 και για 3 Q 3 5 (Διάγραμμα 3). P, P, Διάγραμμα 3. Γραμμική καμπύλη προσφοράς Η καμπύλη προσφοράς του Διαγράμματος 3 ακολουθεί τον νόμο της προσφοράς (θετική κλίση). Η θετική σχέση μεταξύ της προσφερόμενης ποσότητας και της τιμής του προϊόντος, ceteri paribu, ονομάζεται νόμος της προσφοράς. Παρατηρούμε ότι όσο αυξάνεται η τιμή του προϊόντος, τόσο αυξάνεται η προσφερόμενη ποσότητά του από τις επιχειρήσεις της αγοράς. Οποιαδήποτε ποσότητα είναι πάνω και αριστερά της καμπύλης προσφοράς είναι επιθυμητή από τις επιχειρήσεις της αγοράς, αφού έτσι προ-

14 3 Βιομηχανική Οργάνωση και Πολιτική Ανταγωνισμού σφέρουν την ίδια ποσότητα σε υψηλότερη τιμή. Αντιθέτως, οποιαδήποτε ποσότητα είναι κάτω και δεξιά της καμπύλης προσφοράς δεν είναι επιθυμητή από τις επιχειρήσεις, διότι έτσι προσφέρουν ίδια ποσότητα σε χαμηλότερη τιμή από την ελάχιστη τιμή που είναι διατεθειμένες να δεχτούν και η οποία καλύπτει το κόστος τους, το οποίο βρίσκεται πάνω στην καμπύλη προσφοράς. Το παρακάτω παράδειγμα δείχνει πώς κατασκευάζουμε μια αγοραία καμπύλη προσφοράς από τις ατομικές καμπύλες προσφοράς των επιχειρήσεων της αγοράς. Υποθέτουμε δύο επιχειρήσεις που προσφέρουν τα κάτωθι προϊόντα για τις αντίστοιχες τιμές της αγοράς (βλ. και Διάγραμμα 4): Τιμή Q Επιχείρηση 1 Q Επιχείρηση Q Αγοράς Διάγραμμα 4. Βραχυχρόνια αγοραία καμπύλη προσφοράς Ο ορισμός της βραχυχρόνιας καμπύλης προσφοράς συνήθως χρησιμοποιεί τις έννοιες του κόστους. 13 Ειδικότερα, η καμπύλη προσφοράς είναι το ανερχόμενο τμήμα της βραχυχρόνιας καμπύλης του οριακού κόστους (SRMC) 14 (Διάγραμμα 5). 13. Βλ. σχετικά Ενότητα Α Για άλλους συγγραφείς, η καμπύλη προσφοράς είναι το τμήμα της καμπύλης του οριακού κόστους που βρίσκεται πάνω από την καμπύλη μέσου κόστους σε βραχυχρόνια περίοδο (SRAC). Βλ. Παλαιολόγος (009), σελ Σχετικά με τον προσδιορισμό της βραχυχρόνιας καμπύλης προσφοράς, βλ. και Ενότητα Α.1.5..

15 A.1 Βασικές αρχές μικροοικονομικής 33 Διάγραμμα 5. Βραχυχρόνια καμπύλη προσφοράς μιας ανταγωνιστικής επιχείρησης Το βραχυχρόνιο οριακό κόστος απεικονίζεται από την καμπύλη SRMC. Οι καμπύλες μέσου και μέσου μεταβλητού βραχυχρόνιου κόστους είναι οι SRAC και SRAVC αντίστοιχα. Για μια επιχείρηση που είναι λήπτης τιμών (ανταγωνιστική επιχείρηση), η καμπύλη ζήτησης είναι μια ευθεία γραμμή παράλληλη του οριζόντιου άξονα των προσφερόμενων ποσοτήτων και ισούται με την καμπύλη του οριακού εσόδου (P(Q) 1,*,3 MR). 15 Η επιχείρηση μεγιστοποιεί τα κέρδη της όταν η τιμή του προϊόντος είναι p * και η προσφερόμενη ποσότητα q * (σημείο Η). Η επιχείρηση μπορεί να προσφέρει το προϊόν της σε υψηλότερη τιμή (p 3 ), αλλά δεν κάνει μέγιστα κέρδη διότι η αύξηση του οριακού κόστους είναι μεγαλύτερη από τα έσοδα (οριακά) που προκύπτουν από την πώληση q 3 (σημείο Θ). Αν η επιχείρηση προσφέρει το προϊόν της σε χαμηλότερη τιμή (p 1 ) στο σημείο Ζ, τότε για κάθε παραγόμενη μονάδα κάνει ζημιά, έχει μειωμένα κέρδη ίσα με την κάθετη γραμμή ΒΓ, αλλά συνεχίζει τη λειτουργία της δεδομένου ότι το κόστος από την παύση της λειτουργίας της (ζημιά ανά παραγόμενη μονάδα συν σταθερό κόστος) είναι μεγαλύτερο από το κόστος συνέχισης της λειτουργίας της (ζημιά ανά παραγόμενη μονάδα). Αν η τιμή της αγοράς είναι p χαμηλή, τότε η επιχείρηση δεν προσφέρει προϊόν διότι το κόστος είναι πάρα πολύ υψηλό. Εκτός από τη ζημιά ανά παραγόμενη μονάδα, η επιχείρηση πρέπει να καλύψει και το σύνολο του σταθερού κόστους. Διαγραμματικά, η ζημιά της επιχείρησης είναι η περιοχή p 0 p χαμηλή ΔΕ ή η κάθετη γραμμή ΔΕ. Διαφορετικά, αν η επιχείρηση προσφέρει προϊόν q χαμηλή, εκτός από το συνολικό σταθερό κόστος πρέπει να υποστεί τη ζημιά ανά παραγόμενο προϊόν που προκύπτει από το γινόμενο (AVC χαμηλή p χαμηλή )*q χαμηλή. Επομένως, για τιμές χαμηλότερες του μέσου μεταβλητού κόστους σε βραχυχρόνια περίοδο η επιχείρηση δεν παράγει (αρνητικά κέρδη). Όμως, για τιμές που καλύπτουν το συνολικό κόστος της επιχείρησης σε βραχυχρόνια περίοδο (μεταβλητό και σταθερό κόστος), όπως είναι η τιμή p 1, η επιχείρηση συνεχίζει να λειτουργεί γιατί, παρόλο που κάνει μειωμένα κέρδη, κατορθώνει να αντισταθμίσει το σταθερό κόστος. 15. Βλ. σχετικά Ενότητα Α

16 34 Βιομηχανική Οργάνωση και Πολιτική Ανταγωνισμού Ειδικότερα, στο σημείο Α η επιχείρηση έχει μηδενικά κέρδη. Στο σημείο αυτό η καμπύλη του βραχυχρόνιου οριακού κόστους τέμνει από κάτω προς τα πάνω την καμπύλη του βραχυχρόνιου μέσου μεταβλητού κόστους. Η τιμή p 0 ονομάζεται τιμή διακοπής ή προσωρινού κλεισίματος της επιχείρησης, 16 διότι κάτω από τη συγκεκριμένη τιμή η επιχείρηση έχει μηδενική παραγωγή. Για τιμή p 0 και προσφερόμενη ποσότητα q 0, η επιχείρηση έχει μηδενικά κέρδη. Έτσι, η βραχυχρόνια καμπύλη προσφοράς της επιχείρησης είναι η κάθετη γραμμή για τιμές που είναι χαμηλότερες από το ελάχιστο επίπεδο του μέσου μεταβλητού κόστους, ενώ συμπίπτει με την καμπύλη του βραχυχρόνιου οριακού κόστους για τιμές υψηλότερες του εν λόγω επιπέδου (δηλαδή από το σημείο Α και πάνω του τμήματος της βραχυχρόνιας καμπύλης οριακού κόστους). Η ανταγωνιστική επιχείρηση μεγιστοποιεί τα κέρδη της στο ανερχόμενο τμήμα της καμπύλης οριακού κόστους. 17 Στο κατερχόμενο τμήμα αυτής οποιαδήποτε αύξηση του προϊόντος αυξάνει περισσότερο τα έσοδα από το κόστος. Αν το τμήμα της καμπύλης αυτής βρίσκεται πάνω από την καμπύλη μέσου κόστους, τότε η επιχείρηση κάνει κέρδη ανά παραγόμενη μονάδα, ενώ κάνει ζημιά αν το τμήμα της βρίσκεται κάτω από την καμπύλη μέσου κόστους. Το πλεόνασμα της επιχείρησης (ή το πλεόνασμα του παραγωγού) δίνεται από το εμβαδόν της περιοχής κάτω από την τιμή και πάνω από την καμπύλη προσφοράς. Π.χ., στο Διάγραμμα 5 αν η τιμή αυξηθεί από p 1 σε p *, το πλεόνασμα της επιχείρησης είναι PS 1-*, το εμβαδόν της περιοχής p * ΗΑΙ. Αντίστοιχα, αν η τιμή αυξηθεί από p * σε p 3, το πλεόνασμα της επιχείρησης είναι PS *-3, δηλαδή το εμβαδόν της περιοχής p 3 ΘΑΙ. Μαθηματικά, το πλεόνασμα της επιχείρησης από μια αύξηση της τιμής από p * σε p 3 είναι: p 3 p 3 3 * * 3 Π p p Π Π p * i i p * (9) PS q p dp dp p Το αριθμητικό παράδειγμα που ακολουθεί δείχνει μια επιχείρηση που λειτουργεί με τιμή χαμηλότερη του μέσου κόστους σε βραχυχρόνια περίοδο, ενώ καλύπτει το μέσο μεταβλητό κόστος. Υποθέτουμε ότι το σταθερό κόστος είναι 40 ευρώ, η τιμή κλεισίματος χαμηλή της επιχείρησης είναι 0 τιμή αυξηθεί σε p και η συνάρτηση προσφοράς είναι 1 1 p ευρώ, τότε το πλεόνασμα της επιχείρησης είναι: PS qi pi dp 0 1 i 10pi q p i i. Αν η 3 10p 40 (10) Ή το νεκρό σημείο της επιχείρησης. 17. Από τη συνθήκη ης τάξης μεγιστοποίησης κερδών της επιχείρησης προκύπτει ότι Π MC 0, το οποίο συνεπάγεται ότι MC 0. p

17 A.1 Βασικές αρχές μικροοικονομικής 35 Δεδομένου ότι το σταθερό κόστος είναι 40 ευρώ, τότε η επιχείρηση, έχοντας όφελος από την αύξηση της τιμής 40 ευρώ, ουσιαστικά κάνει κέρδη 0. Έτσι, η επιχείρηση συνεχίζει να λειτουργεί καλύπτοντας το συνολικό κόστος της σε βραχυχρόνια περίοδο. Κατά την ανάλυση της βραχυχρόνιας καμπύλης προσφοράς μιας επιχείρησης που είναι λήπτης τιμών, έχουμε υποθέσει ότι το συνολικό σταθερό κόστος είναι μη ανακτήσιμο (Sunk Cot). Το μη ανακτήσιμο κόστος είναι το κόστος χωρίς εναλλακτική χρήση ή κόστος ευκαιρίας. Π.χ., μέρος του κόστους κατασκευής ενός πλοίου αντιστοιχεί στην απόσβεση της εν λόγω επένδυσης, ενώ το υπόλοιπο μέρος αντιστοιχεί στο μεταβλητό κόστος κατασκευής. Η απόσβεση αποτελεί το μη ανακτήσιμο κόστος της επένδυσης. 18 Το μεταβλητό κόστος (Variable Cot VC) σχετίζεται άμεσα με το επίπεδο της παραγόμενης μονάδας. Είναι το κόστος που παραμένει σε μηδενικά επίπεδα αν η επιχείρηση αποφασίσει να μην παράγει το προϊόν. Τα αποτελέσματα σχετικά με το πότε λειτουργεί και πότε διακόπτει τη λειτουργία της η επιχείρηση σε βραχυχρόνια περίοδο διαφοροποιούνται αν στην ανάλυση της βραχυχρόνιας καμπύλης προσφοράς μιας επιχείρησης που είναι λήπτης τιμών χρησιμοποιήσουμε την έννοια του μη ανακτήσιμου κόστους. Γενικότερα, Αν μέρος του σταθερού κόστους είναι ανακτήσιμο, τότε η βραχυχρόνια καμπύλη προσφοράς της επιχείρησης είναι η κάθετη γραμμή για τιμές χαμηλότερες από το ελάχιστο επίπεδο του βραχυχρόνιου μέσου ανακτήσιμου κόστους, 19 ενώ συμπίπτει με την καμπύλη του βραχυχρόνιου οριακού κόστους για τιμές υψηλότερες του εν λόγω επιπέδου. Το μέσο ανακτήσιμο κόστος στη βραχυχρόνια περίοδο ισούται με το μέσο μεταβλητό κόστος συν το μέσο ανακτήσιμο σταθερό κόστος κατά την ίδια περίοδο. Στο σημείο όπου η καμπύλη του βραχυχρόνιου οριακού κόστους τέμνει από κάτω προς τα πάνω την καμπύλη του βραχυχρόνιου μέσου ανακτήσιμου κόστους, η επιχείρηση κάνει μηδενικά κέρδη. Κάτω από αυτό το σημείο η επιχείρηση διακόπτει τη λειτουργία της. Αν όλο το σταθερό κόστος είναι ανακτήσιμο, τότε η βραχυχρόνια καμπύλη προσφοράς της επιχείρησης είναι η κάθετη γραμμή για τιμές χαμηλότερες από το ελάχιστο επίπεδο του βραχυχρόνιου μέσου κόστους, 0 ενώ συμπίπτει με την καμπύλη του βραχυχρόνιου οριακού κόστους για τιμές υψηλότερες του εν λόγω επιπέδου. Το μέσο ανακτήσιμο σταθερό κόστος στη βραχυχρόνια περίοδο ισούται με το βραχυχρόνιο μέσο κόστος. Στο σημείο όπου η καμπύλη του βραχυχρόνιου οριακού κόστους τέμνει από κάτω προς τα πάνω την καμπύλη του βραχυχρόνιου μέσου κόστους, η επιχείρηση κάνει μηδενικά κέρδη. Κάτω από αυτό το σημείο η επιχείρηση διακόπτει τη λειτουργία της Η έλλειψη της έννοιας του κόστους ευκαιρίας από την έννοια του μη ανακτήσιμου κόστους συνήθως οδηγεί τους οικονομολόγους στο να μην το υπολογίζουν κατά την κοστολογική σύγκριση μεταξύ εναλλακτικών επενδυτικών προγραμμάτων. Βλ. σχετικά Μέργος (007), σελ Του οποίου η καμπύλη διαγραμματικά βρίσκεται ενδιάμεσα των καμπυλών μέσου και οριακού κόστους σε βραχυχρόνια περίοδο. 0. Το μέσο ανακτήσιμο σταθερό κόστος ισούται με το μέσο κόστος στη βραχυχρόνια περίοδο. 1. Βλ. σχετικά Beanko & Braeutigam (009), σελ

Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Σχολή Οικονομικών & Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Τομέας Πολιτικής Οικονομίας

Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Σχολή Οικονομικών & Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Τομέας Πολιτικής Οικονομίας Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Σχολή Οικονομικών & Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Τομέας Πολιτικής Οικονομίας Άσκηση στο μάθημα «Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση» Νίκος Θεοχαράκης

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΠΡΩΤΟΥ ΠΑΚΕΤΟΥ. max. ( ) (16 ) Q Q = +. [1]

ΛΥΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΠΡΩΤΟΥ ΠΑΚΕΤΟΥ. max. ( ) (16 ) Q Q = +. [1] ΛΥΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΠΡΩΤΟΥ ΠΑΚΕΤΟΥ Θέµα ο. (α) Η µονοπωλιακή επιχείρηση µεγιστοποιεί το κέρδος της οποίο δίνεται από τη συνάρτηση π µε τύπο π ( ) = (6 ), δηλαδή λύνει το πρόβληµα max. π ( ) = (6 ) π '( ) =

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Κεφάλαιο 11 Τα χαρακτηριστικά των ανταγωνιστικών αγορών! Τα κύρια χαρακτηριστικά των ανταγωνιστικών αγορών είναι: " Στην αγορά συµµετέχουν πολλοί αγοραστές και πωλητές

Διαβάστε περισσότερα

Ολιγοπωλιακή Ισορροπία

Ολιγοπωλιακή Ισορροπία Ολιγοπωλιακή Ισορροπία - Χρησιμοποιούμε τις βασικές αρχές της θεωρίας παιγνίων για να εξετάσουμε τη στρατηγική αλληλεπίδραση των επιχειρήσεων σε ατελώς ανταγωνιστικές αγορές, εστιάζοντας την προσοχή μας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΑΠ ΔΕΟ 34 Ν. ΠΑΝΤΕΛΗ ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ & ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΑΘΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 1 ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΑΠ ΔΕΟ 34 ΚΟΣΤΗ Ν.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΜΟΡΦΕΣ ΑΓΟΡΑΣ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει ο μαθητής

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΜΟΡΦΕΣ ΑΓΟΡΑΣ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει ο μαθητής ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΜΟΡΦΕΣ ΑΓΟΡΑΣ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει ο μαθητής Στο κεφάλαιο αυτό εξετάζονται τέσσερις βασικές μορφές οργάνωσης της αγοράς: ο πλήρης ανταγωνισμός, το μονοπώλιο, το ολιγοπώλιο και ο μονοπωλιακός

Διαβάστε περισσότερα

3. Ανταγωνισμός ως προς τις Τιμές: Το Υπόδειγμα Bertrand

3. Ανταγωνισμός ως προς τις Τιμές: Το Υπόδειγμα Bertrand 3. Ανταγωνισμός ως προς τις Τιμές: Το Υπόδειγμα ertrand - To υπόδειγμα Cournot υποθέτει ότι κάθε επιχείρηση επιλέγει την παραγόμενη ποσότητα προϊόντος, ενώ στην πραγματικότητα οι επιχειρήσεις ανταγωνίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση

Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση Εξετάσεις περιόδου Ιουνίου-Ιουλίου 011 1 Ιουλίου 011 Νίκος Θεοχαράκης

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών 1. Έστω ότι μία οικονομία, που βρίσκεται πάνω στην καμπύλη των παραγωγικών της δυνατοτήτων, παράγει σε μία συγκεκριμένη χρονική στιγμή 10 τόνους υφάσματος και 00 τόνους τροφίμων.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΑΡΙΣΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΦΟΡΟΥ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΑΡΙΣΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΦΟΡΟΥ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΑΡΙΣΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΦΟΡΟΥ Ας υποθέσουμε ότι έχουμε ένα αγαθό το οποίο δημιουργεί κατά την παραγωγή ή την κατανάλωσή του έναν ρύπο, και ας υποθέσουμε ότι για κάθε μία μονάδα

Διαβάστε περισσότερα

25. Μία τυπική επιχείρηση που λειτουργεί σε καθεστώς τέλειου ανταγωνισμού, στη μακροχρόνια θέση ισορροπίας της: α. πραγματοποιεί θετικά οικονομικά κέρδη. β. πραγματοποιεί μηδενικά οικονομικά κέρδη. γ.

Διαβάστε περισσότερα

Η επιστήμη της επιλογής υπό περιορισμούς

Η επιστήμη της επιλογής υπό περιορισμούς ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΙΙ ΓΡΗΓΟΡΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ 26/2/2010 1 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η επιστήμη της επιλογής υπό περιορισμούς 26/2/2010 2 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η μελέτη των επιλογών τις οποίες κάνουν οι μικρο-μονάδες μιας οικονομίας

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 14. Προσφορά επιχείρησης

Διάλεξη 14. Προσφορά επιχείρησης Προσφορά επιχείρησης Διάλεξη 14 Προσφορά επιχείρησης Πώς αποφασίζει µια επιχείρηση για το πόσο θα παραγάγει; Αυτό εξαρτάται από: Την τεχνολογία της επιχείρησης Το περιβάλλον της αγοράς Τις επιδιώξεις της

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων

Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων - Στο υπόδειγμα ertrand, οι επιχειρήσεις, παράγουν ένα ομοιογενές αγαθό, οπότε η τιμή είναι η μοναδική μεταβλητή που ενδιαφέρει τους καταναλωτές και οι καταναλωτές

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Αρ. Διάλεξης: 11

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Αρ. Διάλεξης: 11 Μονοπώλιο Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Αρ. Διάλεξης: 11 Βασική αιτία δημιουργίας Μονοπωλίου Η πλήρως ανταγωνιστική επιχείρηση θεωρεί τις τιμές ως δεδομένες, ενώ αντίθετα η μονοπωλιακή επιχείρηση

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονομική Ανάλυση της Κατανάλωσης και της Παραγωγής

Μικροοικονομική Ανάλυση της Κατανάλωσης και της Παραγωγής Μικροοικονομική Ανάλυση της Κατανάλωσης και της Παραγωγής Διάλεξη 14: Προσφορά επιχείρησης Ανδρέας Παπανδρέου Σχολή Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Προσφορά επιχείρησης

Διαβάστε περισσότερα

Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της

Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της προσφοράς προσδιορίζει την τιμή και την ποσότητα ισορροπίας

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά - Ορισμός: Η αγορά ενός αγαθού είναι η διαδικασία (θεσμικό πλαίσιο) μέσω της οποίας έρχονται σε επικοινωνία οι αγοραστές και οι πωλητές του συγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

Μονοπώλιο. Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Αρ. Διάλεξης: 10

Μονοπώλιο. Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Αρ. Διάλεξης: 10 Μονοπώλιο Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Αρ. Διάλεξης: 10 Η πλήρως ανταγωνιστική επιχείρηση θεωρεί τις τιμές ως δεδομένες, ενώ αντίθετα η μονοπωλιακή επιχείρηση διαμορφώνει τις τιμές. Μια επιχείρηση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Επιχειρήσεις σε ανταγωνιστικές αγορές. Αρ. Διάλεξης: 09

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Επιχειρήσεις σε ανταγωνιστικές αγορές. Αρ. Διάλεξης: 09 Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Επιχειρήσεις σε ανταγωνιστικές αγορές Αρ. Διάλεξης: 09 Τι είναι ανταγωνιστική αγορά; Η ανταγωνιστική αγορά έχει πολλούς αγοραστές/καταναλωτές και πολλούς παραγωγούς/επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κριτικές στο Υπόδειγμα Cournot

Κριτικές στο Υπόδειγμα Cournot Κριτικές στο Υπόδειγμα Cournot -To υπόδειγμα Cournot έχει υποστεί τρία είδη κριτικής: () Το υπόδειγμα Cournot υποθέτει ότι κάθε επιχείρηση μεγιστοποιεί μόνο τα δικά της κέρδη και, επομένως, δε λαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Notes. Notes. Notes. Notes

Notes. Notes. Notes. Notes Αγορές - Κώστας Ρουμανιάς Ο.Π.Α. Τμήμα Δ. Ε. Ο. Σ. 6 Δεκεμβρίου 2012 Κώστας Ρουμανιάς (Δ.Ε.Ο.Σ.) Αγορές - 6 Δεκεμβρίου 2012 1 / 26 Ως τώρα, υποθέσαμε ότι οι αγορές είναι ανταγωνιστικές. Μία συνέπεια των

Διαβάστε περισσότερα

από την ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας προς την ποσοστιαία Σχέση ελαστικότητας ζήτησης και κλίση της καμπύλης ζήτησης.

από την ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας προς την ποσοστιαία Σχέση ελαστικότητας ζήτησης και κλίση της καμπύλης ζήτησης. ΕΛΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΖΗΤΗΣΗΣ Ορισμός: Η ελαστικότητα ζήτησης, ενός αγαθού ως προς την τιμή του δίνεται από την ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας προς την ποσοστιαία μεταβολή της τιμής του. Δηλαδή %

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Αρ. Διάλεξης: 4

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Αρ. Διάλεξης: 4 Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Οι αγοραίες δυνάμεις της προσφοράς και ζήτησης Αρ. Διάλεξης: 4 H Προσφορά (Supply) και η Ζήτηση (Demand) είναι οι δυο λέξεις που χρησιμοποιούν πιο συχνά οι οικονομολόγοι.

Διαβάστε περισσότερα

Τέλειος ανταγωνισμός είναι μια ακραία συμπεριφορά της αγοράς, όπου πολλές εταιρίες ανταγωνίζονται με τις παρακάτω προϋποθέσεις :

Τέλειος ανταγωνισμός είναι μια ακραία συμπεριφορά της αγοράς, όπου πολλές εταιρίες ανταγωνίζονται με τις παρακάτω προϋποθέσεις : Κεφάλαιο 1. ΤΕΛΕΙΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ Εισαγωγή Τέλειος ανταγωνισμός είναι μια ακραία συμπεριφορά της αγοράς, όπου πολλές εταιρίες ανταγωνίζονται με τις παρακάτω προϋποθέσεις : α) Υπάρχουν πολλές εταιρίες οι

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερο πακέτο ασκήσεων και λύσεων

Δεύτερο πακέτο ασκήσεων και λύσεων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 04-05 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Μάθημα: Μικροοικονομική Ανάλυση της Κατανάλωσης και της Παραγωγής Δεύτερο πακέτο ασκήσεων και λύσεων Αντιστοιχούν τέσσερις μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 3. Οικονομικά της ευημερίας. Οικονομικά της ευημερίας 3/9/2017. Περίγραμμα. Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης

Διάλεξη 3. Οικονομικά της ευημερίας. Οικονομικά της ευημερίας 3/9/2017. Περίγραμμα. Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης Περίγραμμα Διάλεξη Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης Συνθήκες για αποτελεσματικότητα κατά areto Συνθήκες για ισορροπία σε ανταγωνιστικές αγορές Το πρώτο θεώρημα των οικονομικών της ευημερίας Το δεύτερο θεώρημα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ TΩN ΤΙΜΩΝ

Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ TΩN ΤΙΜΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜ Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ TΩN ΤΙΜΩΝ 1. Έννοια και λειτουργία της αγοράς Σε μια πρωτόγονη οικονομία, όπως του Ροβινσώνα Κρούσου, όπου δεν υπάρχει καταμερισμός της εργασίας ο άνθρωπος παράγει μόνος του

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση

Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση Νίκος Θεοχαράκης Διάλεξη 8 Ιανουάριος 2014 Μορφές αγοράς 1. Τέλειος ανταγωνισμός [Perfect competition] 2. Μονοπωλιακός ανταγωνισμός

Διαβάστε περισσότερα

(α) Από τους κανόνες σύνθετης παραγώγισης δύναμης συναρτήσεως και λογαρίθμου συναρτήσεως:

(α) Από τους κανόνες σύνθετης παραγώγισης δύναμης συναρτήσεως και λογαρίθμου συναρτήσεως: http://elearn.maths.gr/, maths@maths.gr, Τηλ: 6979 Ενδεικτικές απαντήσεις ης Γραπτής Εργασίας ΔΕΟ -: Άσκηση I. (α) Από τους κανόνες σύνθετης παραγώγισης δύναμης συναρτήσεως και λογαρίθμου συναρτήσεως:

Διαβάστε περισσότερα

1 ου πακέτου. Βαθµός πακέτου

1 ου πακέτου. Βαθµός πακέτου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδηµαϊκό έτος 2011-2012 Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Χειµώνας-Άνοιξη Μάθηµα: ηµόσια Οικονοµική ιδασκαλία: Βασίλης Θ. Ράπανος Γεωργία Καπλάνογλου Μετά και το 4 ο πακέτο, πρέπει να στείλετε

Διαβάστε περισσότερα

Επιλογή Ποιότητας και Κάθετη Διαφοροποίηση Προϊόντος

Επιλογή Ποιότητας και Κάθετη Διαφοροποίηση Προϊόντος Επιλογή Ποιότητας και Κάθετη Διαφοροποίηση Προϊόντος - Τα προϊόντα που παράγουν οι επιχειρήσεις μπορούν να διαφοροποιούνται ως προς ένα πλήθος χαρακτηριστικών. Παράδειγμα: Τα αυτοκίνητα διαφοροποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Διάκριση Τιμών 2 ου Βαθμού: Μη Γραμμική Τιμολόγηση (Nonlinear Pricing) - Η διάκριση τιμών 3 ου βαθμού προϋποθέτει ότι η μονοπωλιακή

Διάκριση Τιμών 2 ου Βαθμού: Μη Γραμμική Τιμολόγηση (Nonlinear Pricing) - Η διάκριση τιμών 3 ου βαθμού προϋποθέτει ότι η μονοπωλιακή Διάκριση Τιμών ου Βαθμού: Μη Γραμμική Τιμολόγηση (Nonlinear Pricing) -H διάκριση τιμών 1 ου βαθμού προϋποθέτει ότι η μονοπωλιακή επιχείρηση γνωρίζει τις ατομικές συναρτήσεις ζήτησης όλων των καταναλωτών.

Διαβάστε περισσότερα

(2) Χωροθετικά Υποδείγματα Διαφοροποιημένου Προϊόντος

(2) Χωροθετικά Υποδείγματα Διαφοροποιημένου Προϊόντος () Χωροθετικά Υποδείγματα Διαφοροποιημένου Προϊόντος - Στα χωροθετικά υποδείγματα διαφοροποιημένου προϊόντος, οι καταναλωτές είναι ετερογενείς (δηλαδή έχουν διαφορετικές προτιμήσεις μεταξύ τους ή βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

2.10. Τιμή και ποσότητα ισορροπίας

2.10. Τιμή και ποσότητα ισορροπίας .. Τιμή και ποσότητα ισορροπίας ίδαμε ότι η βασική επιδίωξη των επιχειρήσεων είναι η επίτευξη του μέγιστου κέρδους με την πώληση όσο το δυνατόν μεγαλύτερων ποσοτήτων ενός αγαθού στη μεγαλύτερη δυνατή τιμή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Προσφορά των Αγαθών

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Προσφορά των Αγαθών ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Προσφορά των Αγαθών Καμπύλη Προσφοράς Υποθέσεις 1. Η επιχείρηση είναι αποδέκτης τιμών (price taker) και όχι διαμορφωτής τιμών (price maker). 2. H επιχείρηση στοχεύει στην μεγιστοποίηση του κέρδους.

Διαβάστε περισσότερα

Βασική θεωρία Ολιγοπωλιακού ανταγωνισµού

Βασική θεωρία Ολιγοπωλιακού ανταγωνισµού Βασική θεωρία Ολιγοπωλιακού ανταγωνισµού Οµοιογενή Προϊόντα Ισορροπία Courot-Nash Έστω δυοπώλιο µε συνάρτηση ζήτησης: ( ) a b a, b > 0 () Βέβαια ισχύει ότι: + () Ακόµα υποθέτουµε ότι η τεχνολογία παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

1. Επιλογή Ποιότητας στην Ολιγοπωλιακή Αγορά: Κάθετη Διαφοροποίηση Προϊόντος

1. Επιλογή Ποιότητας στην Ολιγοπωλιακή Αγορά: Κάθετη Διαφοροποίηση Προϊόντος . Επιλογή Ποιότητας στην Ολιγοπωλιακή Αγορά: Κάθετη Διαφοροποίηση Προϊόντος - Ορισμός. Αν η αύξηση του επιπέδου ενός χαρακτηριστικού που διαφοροποιεί τα προϊόντα των επιχειρήσεων ωφελεί κάποιους καταναλωτές

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 3. Οικονομικά της ευημερίας 2/26/2016. Περίγραμμα. Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης. Αποτελεσματικότητα κατά Pareto: ορισμός. ορισμός.

Διάλεξη 3. Οικονομικά της ευημερίας 2/26/2016. Περίγραμμα. Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης. Αποτελεσματικότητα κατά Pareto: ορισμός. ορισμός. Περίγραμμα Διάλεξη Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης υνθήκες για αποτελεσματικότητα κατά areto υνθήκες για ισορροπία σε ανταγωνιστικές αγορές Το πρώτο θεώρημα των οικονομικών της ευημερίας Το δεύτερο θεώρημα

Διαβάστε περισσότερα

4 Το άτομο ως παραγωγός (η προσφορά των αγαθών)

4 Το άτομο ως παραγωγός (η προσφορά των αγαθών) 4 Το άτομο ως παραγωγός (η προσφορά των αγαθών) Σκοπός Στο προηγούμενο κεφάλαιο εξετάσαμε τη ζήτηση των αγαθών, η οποία προέρχεται από τα νοικοκυριά (τους καταναλωτές). Τα αγαθά αυτά παράγονται και προσφέρονται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9. Ολιγοπώλιο και αρχιτεκτονική των επιχειρήσεων

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9. Ολιγοπώλιο και αρχιτεκτονική των επιχειρήσεων ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 Ολιγοπώλιο και αρχιτεκτονική των επιχειρήσεων Ολιγοπώλιο Υπάρχουν ελάχιστοι πωλητές ενός προϊόντος Ο ανταγωνισµός δεν στηρίζεται µόνο στην τιµή Υπάρχουν εµπόδια εισόδου (στον κλάδο) υοπώλιο:

Διαβάστε περισσότερα

Καμπύλη Προσφοράς. (α) Καμπύλη Προσφοράς. Σκοπός Επιχειρήσεων Μεγιστοποίηση Κέρδους

Καμπύλη Προσφοράς. (α) Καμπύλη Προσφοράς. Σκοπός Επιχειρήσεων Μεγιστοποίηση Κέρδους ΕΙΣΩΗ Καταναλωτής Παραγωγός-Επιχείρηση Χρησιμότητα Παραγωγή-Κόστος Σημεία ΠΙΝΚΣ ΠΡΟΣΦΟΡΣ Οριακό Κόστος (MC) Τιμή () Παραγόμενο Προϊόν (Q) Προσφερόμενη Ποσότητα () MC11 1 MC22 Q22 MC33 Q33 Καμπύλη Προσφοράς

Διαβάστε περισσότερα

Διάκριση Τιμών. p, MR, MC. p Μ Μ Ε. p *

Διάκριση Τιμών. p, MR, MC. p Μ Μ Ε. p * Διάκριση Τιμών - Μέχρι τώρα, υποθέσαμε ότι η μονοπωλιακή επιχείρηση πουλάει όλες τις μονάδες του αγαθού σε μια ενιαία τιμή (uniform price) p. Μονοπωλιακή Ισορροπία: Σημείο Μ (q,p ). p, R, C Α p 0 Ζ C(

Διαβάστε περισσότερα

Τέλειος Ανταγωνισµός

Τέλειος Ανταγωνισµός Τέλειος Ανταγωνισµός Χαρακτηριστικά του τέλειου ανταγωνισµού: Πολλές µικρές επιχειρήσεις, καθεµία ασήµαντη σε σχέση µε τον κλάδο ως σύνολο Οµοιογενή προϊόντα Οι καταναλωτές έχουν τέλεια πληροφόρηση. Ελευθερία

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομος πίνακας περιεχομένων

Σύντομος πίνακας περιεχομένων Σύντομος πίνακας περιεχομένων Πρόλογος 15 Οδηγός περιήγησης 21 Πλαίσια 24 Ευχαριστίες της ενδέκατης αγγλικής έκδοσης 28 Βιογραφικά συγγραφέων 29 ΜΕΡΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 31 1 Η οικονομική επιστήμη και η οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 2 ο : Η Ζήτηση των Αγαθών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Οι τιμές των αγαθών προσδιορίζονται στην αγορά από την αλληλεπίδραση της ζήτησης και της προσφοράς.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ 1. Στην περίπτωση των εξωτερικών επιβαρύνσεων στην παραγωγή, η επιβολή ενός φόρου ανά µονάδα προϊόντος ίσου µε το µέγεθος της οριακής εξωτερικής επιβάρυνσης µπορεί να οδηγήσει:

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Β1) Υποθέστε ότι στη θέση ισορροπίας της αγοράς ενός αγαθού η ζήτησή του ως προς την τιμή του είναι ελαστική. Μία μείωση της προσφοράς του αγαθού, με όλους τους άλλους παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Η θεωρία Weber Προσέγγιση του ελάχιστου κόστους

Η θεωρία Weber Προσέγγιση του ελάχιστου κόστους Η θεωρία Weber Προσέγγιση του ελάχιστου κόστους Ο θεμελιωτής της θεωρίας χωροθέτησης της βιομηχανίας ήταν ο Alfred Weber, την οποία αρχικά παρουσίασε ο μαθηματικός Laundhart (1885). Ο A. Weber (1868-1958)

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Νεκρού Σημείου Σημειώσεις

Ανάλυση Νεκρού Σημείου Σημειώσεις Ανάλυση Νεκρού Σημείου Σημειώσεις ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Αν. Καθ. Δημήτρης Ασκούνης Εισαγωγή Η ανάλυση του Νεκρού Σημείου είναι ένα σπουδαίο χρηματοοικονομικό μέσο και αποτελεί βασικά μια αναλυτική

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση. Εξετάσεις περιόδου Ιανουαρίου Ιανουαρίου Νίκος Θεοχαράκης Θανάσης Μανιάτης

Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση. Εξετάσεις περιόδου Ιανουαρίου Ιανουαρίου Νίκος Θεοχαράκης Θανάσης Μανιάτης ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση Εξετάσεις περιόδου Ιανουαρίου 010 1 Ιανουαρίου 010 Νίκος Θεοχαράκης Θανάσης Μανιάτης Απαντήστε 6

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3. x 300 = = = Άσκηση 3.1

Κεφάλαιο 3. x 300 = = = Άσκηση 3.1 Άσκηση. Κεφάλαιο Έστω χ η πόσοτητα ενός αγαθού που παράγει μια επιχείρηση. Η κάθε μονάδα αυτής της ποσότητας μπορεί να πουλήθει στην τιμή που δίνεται από τη συνάρτηση P = 00. Το συνολικό κόστος για την

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΩΝ ΧΩΡΙΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΛΟΓΗΡΑΤΟΥ Ζ. - ΜΟΝΟΒΑΣΙΛΗΣ Θ. Τυπικές Συναρτήσεις Μικροοικονομικής Ανάλυσης Συνάρτηση Παραγωγής Q (production function):

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ-ΜΑΘΗΜΑ ΕΝΑΤΟ- ΕΚΑΤΟ ΘΕΩΡΙΑ ΠΛΗΡΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ

ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ-ΜΑΘΗΜΑ ΕΝΑΤΟ- ΕΚΑΤΟ ΘΕΩΡΙΑ ΠΛΗΡΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ-ΜΑΘΗΜΑ ΕΝΑΤΟ- ΕΚΑΤΟ ΘΕΩΡΙΑ ΠΛΗΡΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Ακαδηµαϊκό Έτος 2008-2009 ΕΠΙΧ Μικροοικονοµική ιαφάνεια 1 Χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ανεξάρτητες αποφάσεις - Κατανομή χρόνου μεταξύ εργασίας και σχόλης

3.1 Ανεξάρτητες αποφάσεις - Κατανομή χρόνου μεταξύ εργασίας και σχόλης 3. ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ). ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ως προσφορά εργασίας ορίζεται το σύνολο των ωρών εργασίας που προσφέρονται προς εκμίσθωση μία δεδομένη χρονική στιγμή.

Διαβάστε περισσότερα

4 Προσφοράκαι Ζήτηση Προσφορά και Ζήτηση Ηπροσφοράκαιηζήτησηείναιοιδύολέξεις που χρησιµοποιούν πιο συχνά οι οικονοµολόγοι. Ηπροσφοράκαιηζήτησηείναιοιδυνάµεις που κάνουν τις αγορές των οικονοµιών να δουλεύουν.

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 4 η. Επιπτώσεις Επενδυτικών Έργων και Μέτρων Πολιτικής

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 4 η. Επιπτώσεις Επενδυτικών Έργων και Μέτρων Πολιτικής Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 4 η Επιπτώσεις Επενδυτικών Έργων και Μέτρων Πολιτικής Ζητήματα που θα εξεταστούν: Ποια είναι η έννοια και πως ορίζεται το πλεόνασμα του καταναλωτή και

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονομική Ι. Ενότητα # 6: Θεωρία παιγνίων Διδάσκων: Πάνος Τσακλόγλου Τμήμα: Διεθνών και Ευρωπαϊκών Οικονομικών Σπουδών

Μικροοικονομική Ι. Ενότητα # 6: Θεωρία παιγνίων Διδάσκων: Πάνος Τσακλόγλου Τμήμα: Διεθνών και Ευρωπαϊκών Οικονομικών Σπουδών Μικροοικονομική Ι Ενότητα # 6: Θεωρία παιγνίων Διδάσκων: Πάνος Τσακλόγλου Τμήμα: Διεθνών και Ευρωπαϊκών Οικονομικών Σπουδών Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

14 Το ολιγοπώλιο Ολιγοπώλιο και αλληλεξάρτηση Συνεργασία ή ανταγωνισμός; Σκοπός Εξηγούνται με λεπτομέρειες υποδείγματα ολιγοπωλίου.

14 Το ολιγοπώλιο Ολιγοπώλιο και αλληλεξάρτηση Συνεργασία ή ανταγωνισμός; Σκοπός Εξηγούνται με λεπτομέρειες υποδείγματα ολιγοπωλίου. 14 Το ολιγοπώλιο Σκοπός Εξηγούνται με λεπτομέρειες υποδείγματα ολιγοπωλίου. Προσδοκώμενα αποτελέσματα Όταν θα έχετε μελετήσει το κεφάλαιο αυτό, θα γνωρίζετε: Ποιες είναι οι διαφορές του ολιγοπωλίου από

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρησιακά Μαθηματικά (1)

Επιχειρησιακά Μαθηματικά (1) Τηλ:10.93.4.450 ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΕΟ 13 ΤΟΜΟΣ Α Επιχειρησιακά Μαθηματικά (1) ΑΘΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 01 Τηλ:10.93.4.450 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο Συνάρτηση μιας πραγματικής μεταβλητής Ορισμός : Συνάρτηση f μιας πραγματικής

Διαβάστε περισσότερα

Ημερομηνία: Τετάρτη 12 Απριλίου 2017 Διάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

Ημερομηνία: Τετάρτη 12 Απριλίου 2017 Διάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Ημερομηνία: Τετάρτη 12 Απριλίου 2017 Διάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΘΕΜΑ Α ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΜΕΡΟΣ Α Θεωρία Ζήτησης Ενός Αγαθού - Ανάλυση Συμπεριφοράς Καταναλωτή

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΜΕΡΟΣ Α Θεωρία Ζήτησης Ενός Αγαθού - Ανάλυση Συμπεριφοράς Καταναλωτή ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α Θεωρία Ζήτησης Ενός Αγαθού - Ανάλυση Συμπεριφοράς Καταναλωτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έννοια και Στόχοι της Μικροοικονομικής Θεωρίας 1. Γενικά...27 2. Το Πρόβλημα της Επιλογής...29 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Θεωρία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. και το Κόστος

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. και το Κόστος ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 3 ο : Η Παραγωγή της Επιχείρησης και το Κόστος ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Το συνολικό προϊόν παίρνει την μέγιστη τιμή

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Τμήμα Τραπεζικής και Χρηματοοικονομικής Διοικητικής Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα «Χρηματοοικονομική Ανάλυση για Στελέχη» Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και

Διαβάστε περισσότερα

(2B) Επιλογή Προϊόντος της Μονοπωλιακής Επιχείρησης

(2B) Επιλογή Προϊόντος της Μονοπωλιακής Επιχείρησης (2B) Επιλογή Προϊόντος της Μονοπωλιακής Επιχείρησης - Αν η αγορά του προϊόντος είναι µονοπωλιακή, η επιχείρηση επιλέγει την τιµή (p) του προϊόντος κατά τρόπο ώστε να µεγιστοποιεί τα κέρδη της θεωρώντας

Διαβάστε περισσότερα

Ελαστικότητες Ζήτησης

Ελαστικότητες Ζήτησης Ελαστικότητες Ζήτησης - Η ευαισθησία της ζητούμενης ποσότητας x σε μεταβολές της τιμής μπορεί να μετρηθεί άμεσα από το λόγο Δx / Δ (ήαπότην παράγωγο x / ). - Αυτό το μέτρο ευαισθησίας έχει το μειονέκτημα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ 1. Εισαγωγή Όπως έχουμε τονίσει, η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο προσδιορίζεται η τιμή ενός αγαθού απαιτεί κατανόηση των δύο δυνάμεων της αγοράς, δηλαδή της ζήτησης

Διαβάστε περισσότερα

1. Επιλογή Διαφημιστικής Δαπάνης στη Μονοπωλιακή Αγορά

1. Επιλογή Διαφημιστικής Δαπάνης στη Μονοπωλιακή Αγορά 1. Επιλογή Διαφημιστικής Δαπάνης στη Μονοπωλιακή Αγορά 1Α. Δελεαστική Διαφήμιση στη Μονοπωλιακή Αγορά - Έστω ότι η αγορά ενός αγαθού είναι μονοπωλιακή και η διαφήμιση του προϊόντος είναι δελεαστική δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ Β Σχολικό βιβλίο σελ ως «μεταβλητούς συντελεστές μαζί με το αντίστοιχο διάγραμμα. TC Συνολικό κόστος. VC Μεταβλητό κόστος

ΟΜΑΔΑ Β Σχολικό βιβλίο σελ ως «μεταβλητούς συντελεστές μαζί με το αντίστοιχο διάγραμμα. TC Συνολικό κόστος. VC Μεταβλητό κόστος ΛΥΣΕΙΣ ΑΟΘ 1 ΓΙΑ ΑΡΙΣΤΑ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΟΥΣ ΟΜΑΔΑ Α Α1 γ Α2 β Α3 δ Α4 Σ Α5 Σ Α6 Σ Α7 Σ Α8 Λ ΟΜΑΔΑ Β Σχολικό βιβλίο σελ. 57-59 ως «μεταβλητούς συντελεστές μαζί με το αντίστοιχο διάγραμμα. ΟΜΑΔΑ Γ Γ1. Είναι γνωστό

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία σε Αγορές Ομοιογενών Προϊόντων

Ισορροπία σε Αγορές Ομοιογενών Προϊόντων Ισορροπία σε Αγορές Ομοιογενών Προϊόντων 1. Τέλειος Ανταγωνισμός και Μονοπώλιο 1Α. Επιλογή του Παραγόμενου Προϊόντος εκ μέρους της Ανταγωνιστικής Επιχείρησης - Υποθέτουμε ότι υπάρχει μια επιχείρηση στην

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει ο μαθητής Το κεφάλαιο εξετάζει την προσφορά των αγαθών, η οποία βασίζεται στη θεωρία παραγωγής και στη συμπεριφορά της επιχείρησης. Στο

Διαβάστε περισσότερα

(γ) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης που αναπτύσσονται

(γ) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης που αναπτύσσονται Βασικές Έννοιες Οικονομικών των Επιχειρήσεων - Τα οικονομικά των επιχειρήσεων μελετούν: (α) Τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνουν τις αποφάσεις τους οι επιχειρήσεις. (β) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης

Διαβάστε περισσότερα

Μονοπώλιο. Μονοπώλιο Κλωνάρης Στάθης

Μονοπώλιο. Μονοπώλιο Κλωνάρης Στάθης Μονοπωλιακή επιχείρηση είναι μια επιχείρηση που είναι ο μοναδικός παραγωγός ενός προϊόντος, το οποίο δεν έχει στενά υποκατάστατα. Ένας κλάδος που ελέγχεται από μία μονοπωλιακή επιχείρηση είναι γνωστός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι 4 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2016 ΓΡΑΜΜΙΚΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ι Κεντρική έννοια το μέτρο ή ρυθμός μεταβολής:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (2009) ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (2009) ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (009) ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ Α Α.1. Σωστό. Α.. Λάθος. Ο πληθωρισμός πλήττει όλα τα άτομα που το χρηματικό τους εισόδημα είναι σταθερό ή αυξάνεται

Διαβάστε περισσότερα

13 Το μονοπώλιο Η έννοια του μονοπωλίου στη μικροοικονομική Σε ποιους λόγους οφείλεται η ύπαρξη μονοπωλιακών κλάδων

13 Το μονοπώλιο Η έννοια του μονοπωλίου στη μικροοικονομική Σε ποιους λόγους οφείλεται η ύπαρξη μονοπωλιακών κλάδων 13 Το μονοπώλιο Σκοπός Στο κεφάλαιο αυτό εξηγείται με λεπτομέρειες το υπόδειγμα του μονοπωλίου. Προσδοκώμενα αποτελέσματα Όταν θα έχετε μελετήσει το κεφάλαιο αυτό, θα γνωρίζετε: Ποιες είναι οι διαφορές

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Ελαστικότητα και Εφαρμογές Ελαστικότητα... μας επιτρέπει να αναλύσουμε την προσφορά και τη ζήτηση σε βάθος. αποτελεί μια μέτρηση για τον τρόπο με τον οποίο πόσοι παραγωγοί

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1ο Σωστό, Λάθος, Ο νόμος της φθίνουσας η μη ανάλογης απόδοσης:

ΘΕΜΑ 1ο Σωστό, Λάθος, Ο νόμος της φθίνουσας η μη ανάλογης απόδοσης: ΘΕΜΑ 1ο Για τις προτάσεις από 1 μέχρι και 15 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα σε κάθε αριθμό τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, και Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη

Διαβάστε περισσότερα

E4. ΕΛΑΣΤΙΚΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ

E4. ΕΛΑΣΤΙΚΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ E4. ΕΛΑΣΤΙΚΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ.Παραδείγματα αναλυτικά.παραδείγματα αριθμητικά 3.Ελαστικότητα ζήτησης 4.Ελαστικότητα προσφοράς 5. Έσοδο 6.Κέρδος μονοπωλίου. Παραδείγματα αναλυτικά Παράδειγμα. Σε μια οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Ελαστικότητα και Εφαρμογές. Αρ. Διάλεξης: 5

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Ελαστικότητα και Εφαρμογές. Αρ. Διάλεξης: 5 Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Ελαστικότητα και Εφαρμογές Αρ. Διάλεξης: 5 Ελαστικότητα... μας επιτρέπει να αναλύσουμε την προσφορά και τη ζήτηση σε βάθος. αποτελεί μια μέτρηση για τον τρόπο με τον

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Σπουδών: Διοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ 34 Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική

Πρόγραμμα Σπουδών: Διοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ 34 Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: Διοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ 34 Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική Γραπτή Εργασία # 4 (Δημόσια Οικονομική) Ακαδ. Έτος: 2006-7 Οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Διάκριση Τιμών 3 ου Βαθμού: Κατάτμηση της Αγοράς

Διάκριση Τιμών 3 ου Βαθμού: Κατάτμηση της Αγοράς Διάκριση Τιμών 3 ου Βαθμού: Κατάτμηση της Αγοράς (arket Segmentation ή ultimarket Price iscrimination) -H διάκριση τιμών 1 ου βαθμού προϋποθέτει ότι η μονοπωλιακή επιχείρηση γνωρίζει τις ατομικές συναρτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά της Ενέργειας

Οικονομικά της Ενέργειας Οικονομικά της Ενέργειας Ενότητα 1: Εισαγωγική διάλεξη για μηοικονομολόγους Ι Κωνσταντίνος Κουνετάς Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Οικονομικών Επιστημών 1 Σκοποί ενότητας Κατανόηση βασικών οικονομικών εννοιών

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονοµική Θεωρία. Μονοπώλιο. Μονοπώλιο. Μονοπώλιο. Notes. Notes. Notes. Notes. Κώστας Ρουµανιάς. 23 Σεπτεµβρίου 2014

Μικροοικονοµική Θεωρία. Μονοπώλιο. Μονοπώλιο. Μονοπώλιο. Notes. Notes. Notes. Notes. Κώστας Ρουµανιάς. 23 Σεπτεµβρίου 2014 Μικροοικονοµική Θεωρία Κώστας Ρουµανιάς Ο.Π.Α. Τµήµα. Ε. Ο. Σ. 23 Σεπτεµβρίου 2014 Κώστας Ρουµανιάς (.Ε.Ο.Σ.) Μικροοικονοµική Θεωρία 23 Σεπτεµβρίου 2014 1 / 26 Ως τώρα, υποθέσαµε ότι οι αγορές είναι ανταγωνιστικές.

Διαβάστε περισσότερα

(i) Νόμος Ζήτησης. Μικροοικονομία Εξετάζει τη συμπεριφορά του οικονομούντος ατόμου (καταναλωτή, παραγωγού επιχείρησης)

(i) Νόμος Ζήτησης. Μικροοικονομία Εξετάζει τη συμπεριφορά του οικονομούντος ατόμου (καταναλωτή, παραγωγού επιχείρησης) ΕΙΣΑΩΗ Μικροοικονομία Εξετάζει τη συμπεριφορά του οικονομούντος ατόμου (καταναλωτή, παραγωγού επιχείρησης) Μικροοικονομία ή Θεωρία Τιμών Σημείο αναφοράς είναι ο προσδιορισμός της τιμής ενός αγαθού. Ν Ο

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 5: Μορφές Αγοράς

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 5: Μορφές Αγοράς Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 5: Καθηγητής: Κώστας Τσεκούρας Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Σκοποί ενότητας Σκοπός της παρούσας ενότητας είναι η σύντομη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Α.4. Αν αυξηθεί η αμοιβή της εργασίας η καμπύλη του οριακού κόστους μετατοπίζεται προς τα επάνω και αριστερά.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Α.4. Αν αυξηθεί η αμοιβή της εργασίας η καμπύλη του οριακού κόστους μετατοπίζεται προς τα επάνω και αριστερά. ΟΜΑΔΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1 μέχρι και Α.5 να γράψετε τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα του την ένδειξη: Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή ή Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη. Α.1.

Διαβάστε περισσότερα

ηµόσια Οικονοµική Βασίλης Ράπανος, Γεωργία Καπλάνογλου µόνο Τµήµα Ι.

ηµόσια Οικονοµική Βασίλης Ράπανος, Γεωργία Καπλάνογλου µόνο Τµήµα Ι. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδηµαϊκό έτος 2013-2014 Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Εξεταστική περίοδος Απριλίου Εξέταση στο µάθηµα: ηµόσια Οικονοµική ιδασκαλία: Βασίλης Ράπανος, Γεωργία Καπλάνογλου Η εξέταση αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ-ΜΑΘΗΜΑ ENATO ΤΙΜΕΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΟΝΟΠΩΛΙΟ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Ακαδηµαϊκό Έτος 2011-2012 ΕΠΙΧ Μικροοικονοµική ιαφάνεια 1 Χαρακτηριστικά του

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 6. Μονοπωλιακή Συμπεριφορά VA 25

Διάλεξη 6. Μονοπωλιακή Συμπεριφορά VA 25 Διάλεξη 6 Μονοπωλιακή Συμπεριφορά VA 25 1 Πώς πρέπει να τιμολογεί ένα μονοπώλιο; Μέχρι στιγμής το μονοπώλιο έχει θεωρηθεί σαν μια επιχείρηση η οποία πωλεί το προϊόν της σε κάθε πελάτη στην ίδια τιμή. Δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 1. Μικροοικονοµική 5. ΖΗΤΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΑ. 5η Εισήγηση. Αξία ραδιοφώνων. Αριθµός ραδιοφώνων που χάνονται κάθε εβδοµάδα

Άσκηση 1. Μικροοικονοµική 5. ΖΗΤΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΑ. 5η Εισήγηση. Αξία ραδιοφώνων. Αριθµός ραδιοφώνων που χάνονται κάθε εβδοµάδα Αριθµός φυλάκων Αριθµός ραδιοφώνων που χάνονται κάθε Άσκηση 1 Αξία ραδιοφώνων που χάνονται κάθε Πρόσθετο όφελος από κάθε φρουρό 0 100 1000 1 70 700 300 2 50 500 200 3 40 400 100 4 32 320 80 5 25 250 70

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ 1 Η. Ζήτηση, Προσφορά, Ελαστικότητες και Ισορροπία

ΔΙΑΛΕΞΗ 1 Η. Ζήτηση, Προσφορά, Ελαστικότητες και Ισορροπία ΔΙΑΛΕΞΗ 1 Η Ζήτηση, Προσφορά, Ελαστικότητες και Ισορροπία Μάθημα : Πολιτική Οικονομία και Δημόσια Οικονομική 1 Τί είναι αγορά; Είναι μια ομάδα αγοραστών και πωλητών ενός συγκεκριμένου αγαθού ή υπηρεσίας.

Διαβάστε περισσότερα

Α5. Όταν η ζήτηση για ένα αγαθό είναι ελαστική, τότε πιθανή αύξηση της τιµής του, θα οδηγήσει σε µείωση της καταναλωτικής δαπάνης για αυτό το αγαθό

Α5. Όταν η ζήτηση για ένα αγαθό είναι ελαστική, τότε πιθανή αύξηση της τιµής του, θα οδηγήσει σε µείωση της καταναλωτικής δαπάνης για αυτό το αγαθό ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΩΝ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 (για άριστα διαβασµένους) ΟΜΑ Α Α Να απαντήσετε στις επόµενες ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής A1. Σε γραµµική ΚΠ της µορφής Y =

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ. Α.1. α. Λάθος β. Λάθος γ. Σωστό δ. Σωστό ε. Λάθος ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ. Α.1. α. Λάθος β. Λάθος γ. Σωστό δ. Σωστό ε. Λάθος ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α.1. α. Λάθος β. Λάθος γ. Σωστό δ. Σωστό ε. Λάθος Α.2. δ Α.3. β ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ Β.1. Από το 5 ο Κεφάλαιο του σχολικού βιβλίου σελ. 97 98 σε συνδυασμό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ Α

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ Α ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ Α Για τις προτάσεις από Α1 μέχρι και Α5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα σε κάθε αριθμό τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2016 Β ΦΑΣΗ ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2016 Β ΦΑΣΗ ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΤΑΞΗ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ: ΣΠΟΥ ΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 24 Απριλίου 2016 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Για τις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Ακαδηµαϊκό έτος (διαβάζουμε κεφ. 4 από Μ. Χλέτσο και σημειώσεις στο eclass)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Ακαδηµαϊκό έτος (διαβάζουμε κεφ. 4 από Μ. Χλέτσο και σημειώσεις στο eclass) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Ακαδηµαϊκό έτος 2016-17 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ (διαβάζουμε κεφ. 4 από Μ. Χλέτσο και σημειώσεις στο eclass) 1 ιάλεξη2 Ανταγωνισμός, οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της

H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της (1) Ελαστικότητα της Ζήτησης 1A. Ελαστικότητα της Ζήτησης ως προς την Τιμή - Γιαναμετρήσουμετηνευαισθησίατηςζητούμενηςποσότητας( ) στις μεταβολές της τιμής (), μπορούμε

Διαβάστε περισσότερα

εάν είναι ο µοναδικός πωλητής του προϊόντος Το προϊόν της, δεν έχει στενά υποκατάστατα.

εάν είναι ο µοναδικός πωλητής του προϊόντος Το προϊόν της, δεν έχει στενά υποκατάστατα. Μονοπώλιο Μια επιχείρηση θεωρείται ότι ένα µονοπώλιο, εάν είναι ο µοναδικός πωλητής του προϊόντος Το προϊόν της, δεν έχει στενά υποκατάστατα ρ ης, χ. Πως δηµιουργούνται τα µονοπώλια Ο βασικός λόγος ύπαρξης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση

Διαβάστε περισσότερα