20 Βιομηχανική Οργάνωση και Πολιτική Ανταγωνισμού

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "20 Βιομηχανική Οργάνωση και Πολιτική Ανταγωνισμού"

Transcript

1 Εισαγωγή Το βιβλίο Βιομηχανική Οργάνωση και Πολιτική Ανταγωνισμού συνδυάζει τις βασικές θεωρητικές αρχές των οικονομικών σε αγορές με ή χωρίς στρατηγική αλληλεπίδραση μεταξύ των επιχειρή σεων και τον τρόπο εφαρμογής τους στην άσκηση Πολιτικής Ανταγωνισμού. Στο Μέρος Α εξετάζονται οι βασικές αρχές της μικροοικονομικής (Baic Principle of Microeconomic) και παρουσιάζεται η θεωρία της βιομηχανικής οργάνωσης (Theory of Indutrial Organization), καθώς και ο τρόπος με τον οποίο αυτή εφαρμόζεται στην Πολιτική Ανταγωνισμού για συμπαιγνίες (Colluion ) μεταξύ επιχειρήσεων και κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης μιας ή περισσότερων επιχειρήσεων της αγοράς (Abue of Dominant or Collective Dominant Poition ). Οι βασικές αρχές της μικροοικονομικής καλύπτουν τις θεωρίες της ζήτησης και προσφοράς, της ισορροπίας της αγοράς, της παραγωγής, του κόστους, της τέλειας ανταγωνιστικής αγοράς (Perfect Competitive Market ) και του μονοπωλίου (Monopoly ). Οι συγκεκριμένες αρχές είναι απαραίτητες για την κατανόηση σημαντικών θεμάτων που αναλύονται στο πλαίσιο της θεωρίας της βιομηχανικής οργάνωσης. Οι τέλεια ανταγωνιστικές και μονοπωλιακές αγορές χαρακτηρίζονται από την απουσία της στρατηγικής αλληλε πίδρασης των επιχειρήσεων. Ο τέλειος ανταγωνισμός αποτελείται από πολλές επιχειρήσεις που είναι λήπτες τιμών, δηλαδή δέχονται την τιμή της αγοράς και βάσει αυτής προσφέρουν το παραγόμενο προϊόν. Ο τέλειος ανταγωνισμός είναι μια αγορά που δεν υπάρχει στην πραγματικότητα. Καμία αγορά δεν είναι τέλεια ανταγωνιστική αγορά. Όμως, είναι μια σημαντική αγορά διότι χρησιμοποιείται ως μέτρο σύγκρισης με τις ολιγοπωλιακές αγορές και τη μονοπωλιακή αγορά. Το μονοπώλιο βρίσκεται στο αντίθετο άκρο του τέλειου ανταγωνισμού. Αποτελείται από μια επιχείρηση στην αγορά, η οποία, ως αγορά, υπάρχει στην πραγματικότητα, ιδιαίτερα με τον χαρακτήρα του φυσικού μονοπωλίου (Natural Monopoly ). Μπορεί επίσης να υπάρχει έμμεσα, όταν μια επιχείρηση με σημαντική οικονομική ισχύ στην αγορά συμπεριφέρεται μονοπωλιακά ή σχεδόν μονοπωλιακά ή όταν μια ομάδα επιχειρήσεων ή όλες οι επιχειρήσεις της αγοράς μεγιστοποιούν τα από κοινού κέρδη τους, επιλέγοντας ως συμπαιγνιακή τη μονοπωλιακή τιμή. Η θεωρία της βιομηχανικής οργάνωσης εξετάζει τη στρατηγική συμπεριφορά επιχειρήσεων σε αγορές με ολιγοπωλιακή δομή. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζουμε διάφορες ολιγοπωλιακές αγορές και μέσω αυτών αναλύου με τη συμπεριφορά των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται σε αυτές ή δύναται να δραστηριοποι ηθούν στο μέλλον. Κύριες ολιγοπωλιακές αγορές που αναλύονται, μεταξύ άλλων, είναι οι ατελώς ανταγωνιστικές αγορές ομοιογενών προϊόντων a la Cournot & Bertrand, η αγορά Ηγέτη- Ακόλουθου (Stackelberg αγορές), οι αγορές της από κοινού μεγιστοποίησης κερδών κατά Chamberlin, οι οριζόντια, κάθετα και χωροταξικά διαφοροποιημένες αγορές, οι

2 0 Βιομηχανική Οργάνωση και Πολιτική Ανταγωνισμού μονοπωλιακά ανταγωνιστικές αγορές (Monopolitic Competitive Market) και οι τέλεια διεκδικούμενες αγορές (Perfect Contetable Market). Επίσης, εξετάζεται η οικονομική ισχύς (Market Power ) των επιχειρήσεων της αγοράς και ο ρόλος των συνεργειών (Synergie), ενώ οριοθετείται ο ρόλος της διαφήμισης (Advertiement) και της Έρευνας & Ανάπτυξης (Reearch & Development ) στη στρατηγική συμπεριφορά των επιχειρήσεων. Παρουσιάζεται η νέα εμπειρική βιομηχανική οργάνωση (New Empirical Indutrial Organization ), τόσο σε θεωρητικό όσο και σε εμπειρικό επίπεδο, και η ανάλυση του Williamon σχετικά με τις θετικές και αρνητικές επιδράσεις μιας συγκέντρωσης στον ανταγωνισμό. Η στρατηγική αλληλεπίδραση των επιχειρήσεων στις αγορές αποτελεί το βασικό θέμα ανάλυσης της πολιτικής ανταγωνισμού. Η τελευταία εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο οι επιχειρήσεις ανταγωνίζονται στις αγορές και επιχειρεί, μέσω της ενδυνάμωσης του ελεύθερου ανταγωνισμού σε αυτές, να αυξήσει ή τουλάχιστον να διατηρήσει το πλεόνασμα των καταναλωτών σε υψηλά επίπεδα. Το Μέρος Α ολοκληρώνεται με την εξέταση των βασικών αρχών της θεωρίας παιγνίων (Game Theory ). Κύριο σημείο ανάλυσης είναι η ισορροπία κατά Nah (Nah Equilibrium ), τόσο σε στατικό και δυναμικό περιβάλλον όσο και υπό πλήρης με τέλεια ή ελλιπή πληροφόρηση εκ μέρους των επιχειρήσεων. Ειδικότερα, εξετάζονται παίγνια με ταυτόχρονες και διαδοχικές κινήσεις υπό κοινή γνώση, περιορισμένων και απείρως επαναλαμβανόμενων περιόδων παίγνια και μέσω αυτών οριοθετείται η τέλεια ανά υποπαίγνιο ισορροπία κατά Nah. Κατά την εξέταση των δυναμικών παιγνίων γίνεται σαφής διάκριση μεταξύ του ρόλου που κατέχουν οι αξιόπιστες απειλές στην τελειότητα ανά υποπαίγνιο και πώς η εν λόγω ισορροπία ενισχύεται με τη χρήση λογικών εκτιμήσεων που οδηγούν στη διαδοχική ισορροπία. Στο Μέρος Α επικεντρώνουμε το ενδιαφέρον μας σε θέματα συμπαιγνιακής συμπεριφοράς και κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης από μια επιχείρηση με οικονομική ισχύ στην αγορά. Στο Μέρος Β μελετάμε, μεταξύ άλλων, την πολιτική ανταγωνισμού σε θέματα συγκεντρώσεων (Concentration ). Ειδικότερα, το Μέρος Β επικεντρώνεται στη θεωρητική προσέγγιση των συγκεντρώσεων. Βασικός σκοπός του εν λόγω μέρους είναι η ανάλυση των συγκεντρώσεων στην κερδοφορία των εμπλεκόμενων επιχειρήσεων σε αυτή και στην ευημερία των καταναλωτών (Conumer Surplu ). Ενδιαφερόμαστε για συγκεντρώσεις είτε σε οριζόντιο επίπεδο (Horizontal Merger), όπου δύο ή περισσότερες επιχειρήσεις συγχωνεύ ονται ή μία ή περισσότερες επιχειρήσεις εξαγοράζονται από άλλη ή άλλες επιχειρήσεις της ίδιας αγοράς προϊόντος (συγκεντρώσεις άμεσων ανταγωνιστών), είτε σε κάθετο επίπεδο (Vertical Merger ), όπου επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε αγορές διαφορετικής οικονομικής βαθμίδας προχωρούν σε συνεννόηση μέρους ή του συνόλου των επιχειρηματικών τους δραστηριοτήτων, με σκοπό την από κοινού μεγιστοποίηση των κερδών τους (κάθετες συγκεντρώσεις ). Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη φύση του προϊόντος. Έτσι, γίνεται σαφής διαχωρισμός σε ομοιογενή (Homogeneou) και διαφοροποιημένα προϊόντα (Differentiated Product ) και στον ρόλο που διαδραματίζουν στα αντιανταγωνιστικά αποτελέσματα των συγκεντρώ σεων στον ανταγωνισμό. Επίσης, διαχωρίζονται οι επιδράσεις των συγκε-

3 Εισαγωγή 1 ντρώσεων στο πλεόνασμα των καταναλωτών και στη συνολική κοινωνική ευημερία (Total Social Welfare ), η οποία αποτελείται από το πλεόνασμα των καταναλωτών και επιχειρήσεων (Producer Surplu ). Στο Κεφάλαιο Β.1 παρουσιάζουμε τα βασικά κίνητρα συγκεντρώσεων, την υπόθεση Hubri και άλλες μεθοδολογικές προσεγγίσεις εξέτασης συγκεντρώσεων που εμφανίστηκαν στη βιβλιογραφία μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του Από το Κεφάλαιο Β. έως το Κεφάλαιο Β.5 παρουσιάζουμε την ολιγοπωλιακή θεωρία και πολιτική ανταγωνισμού συγκεντρώσεων. Στο Κεφάλαιο Β. αναλύουμε υποδείγματα ορι ζόντιων συγκεντρώσεων με ομοιογενή προϊόντα στην κερδοφορία των επιχειρήσεων που συμμετέχουν σε αυτές. Στο Κεφάλαιο Β.3 συνεχίζουμε την ίδια ανάλυση σε αγορές με διαφοροποιημένα προϊόντα, ενώ στο Κεφάλαιο Β.4 εξετάζουμε κάθετες συγκεντρώσεις, τόσο σε αγορές με ομοιογενή όσο και με διαφοροποιημένα προϊόντα. Στο Κεφάλαιο Β.5 η ανάλυσή μας επικεντρώνεται στις αντιανταγωνιστικές επιδράσεις (Anticompetitive Effect) των οριζόντιων και κάθετων συγκε ντρώσεων. Στις Ενότητες Β.5.1 και Β.5. αναλύουμε τις επιδράσεις συγκεντρώσεων στη συνολική κοινωνική ευημερία και στο πλεόνασμα των καταναλωτών αντίστοιχα σε αγορές ομοιογενών προϊόντων, ενώ στις Ενότητες Β.5.3 και Β.5.4 αναλύουμε τις επιδράσεις συγκεντρώσεων στη συνολική κοινωνική ευημερία και στο πλεόνασμα των καταναλωτών αντίστοιχα σε αγορές διαφοροποιημένων προϊόντων. Το Μέρος Γ αποτελείται από τα Κεφάλαια Γ.1 και Γ.. Στο Κεφάλαιο Γ.1 παρουσιάζουμε το Δίκαιο Ανταγωνισμού για συγκεν τρώσεις (Merger Law ), ενώ στο Κεφάλαιο Γ. παρουσιάζουμε τον Έλεγχο Συγκεντρώσεων (Merger Control). Το Δίκαιο Ανταγωνισμού για συγκεντρώσεις οριοθετεί το νομικό πλαίσιο της έννοιας και των προϋποθέσεων αξιολό γησης/ελέγχου συγκεντρώσεων. Παρουσιάζουμε το Δίκαιο Ανταγωνι σμού τόσο για οριζόντιες όσο και για μη οριζόντιες συγκεντρώσεις (Non Horizontal Merger). Η ανάλυση των μη οριζόντιων συγκεντρώσεων συμπεριλαμβάνει, εκτός από τις κάθετες συγκεντρώσεις, τις διαγώνιες συγκεντρώσεις (Conglomerate Merger ), όπου οι επιχειρήσεις που συμμετέχουν σε αυτές δραστηριοποιούνται σε διαφορετικές αγορές προϊόντος. Η ανάλυση των κάθετων και διαγώνιων συγκεντρώσεων επικεντρώνεται στην επίδρασή τους στο πλεόνασμα των καταναλωτών. Ο κύριος σκοπός του ελέγχου συγκεντρώσεων είναι να αποτρέψει συγκεντρώσεις που μειώνουν την αποτελεσ ματικότητα της αγοράς ή να επιτρέψει συγκεντρώσεις με ή χωρίς προϋποθέσεις, οι οποίες τουλάχιστον δεν μειώνουν την κοινωνική ευημερία. Η επίδραση των συγκεντρώσεων στην κοινωνική ευημερία εξαρτάται από τον ορισμό που προσδίδει η Επιτροπή Ανταγωνισμού στην τελευταία. Παρόλο που οι οικονομολόγοι θεωρούν ότι η έν νοια της κοινωνικής ευημερίας, εκτός από το πλεόνασμα των καταναλωτών, θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνει και τα κέρδη των εμπλεκόμενων ή μη επιχειρήσεων στη συγκέντρωση, η Επιτροπή Ανταγωνισμού ενδιαφέρεται πρωτίστως για την επίδραση των συγκεντρώσεων στην ευημερία (πλεόνασμα) των καταναλωτών. Κατά τον έλεγχο συγκεντρώσεων σημαντικό ρόλο κατέχει η δυνατότητα που έχει ένας υποθετικός μονοπωλητής να αυξήσει την τιμή του προϊόντος του μετά την ολοκλήρωση της συγκέντρωσης. Έτσι, στο Κεφάλαιο Γ. αναλύουμε τη μεθοδολογία της αυξητικής πίεσης των τιμών (Upward Pricing Preure ) και τον δείκτη ακαθάριστης αυ-

4 Βιομηχανική Οργάνωση και Πολιτική Ανταγωνισμού ξητικής πίεσης των τιμών (Gro Upward Pricing Preure ), βάσει των οποίων προσδιορίζεται ποσοτικά το μέγεθος της αύξησης της τιμής του προϊόντος, σε συνδυασμό με την εμφάνιση λειτουργικών συνεργειών ως αποτέλεσμα της πραγματοποίησης της συγκέντρωσης. Η συγκεκριμένη μεθοδολογία αναλύεται επίσης για τις περιπτώσεις εκείνες όπου η εξαγορά ενός ποσοστού του μετοχικού κεφαλαίου μιας επιχείρησης δεν υποχρεώνει την επιχείρηση που κάνει την εξαγορά να τη γνωστοποιήσει στην Επιτροπή Ανταγωνισμού (Minority Shareholding with or without Interlocking Directorie), ενώ χρησιμοποιείται και για την εκτίμηση των συντονισμένων επιδράσεων μειοψηφικών συμμετοχών και παρουσία διευθυντικών στελεχών στο μετοχικό κεφάλαιο και το διοικητικό συμβούλιο ανταγωνιστικών επιχειρήσεων. Στο Μέρος Δ αναλύουμε τις έννοιες της σχετικής και γεωγραφικής αγοράς προϊόντος (Relevant and Geographic Product Market), οι οποίες αποτελούν σημαντικό παράγοντα της Πολιτικής Ανταγωνισμού. Η οριοθέτησή τους (Delineation) συμβάλλει ουσιωδώς στην εξέταση των αντιανταγω νιστικών επιδράσεων των συγκεντρώσεων, συμπράξεων και καταχρη στικών πρακτικών. Ο σωστός προσδιορισμός της σχετικής και γεωγραφικής αγοράς προϊόντος προσδιορίζει σε μεγάλο βαθμό το αντιανταγωνιστικό αποτέλεσμα. Στενότερη οριοθέτησή της μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της οικονομικής ισχύς των ελεγχόμενων επιχειρήσεων στην αντιανταγω νιστική πρακτική ή απαγόρευση μιας συγκέντρωσης. Αντιθέτως, ευρύτερη οριοθέτησή της μπορεί να οδηγήσει σε μη ύπαρξη αρνη τι κών επιδράσεων στον ανταγωνισμό, ως αποτέλεσμα της εξέτασης της αντιανταγω νιστικής πρακτικής και του ελέγχου μιας συγκέντρωσης. Η οριοθέτηση της σχετικής και γεωγραφικής αγοράς προϊόντος βασίζεται στην εξέταση τόσο ποιοτικών όσο και ποσοτικών στοιχείων. Τα ποιοτικά στοιχεία, σε πολλές, αν όχι στις περισσότερες, περιπτώσεις, αποτελούν τα μόνα διαθέσιμα στοιχεία που χρησιμοποιούνται στην οριοθέτηση των εν λόγω αγορών κατά την εξέταση των αντιανταγωνιστικών πρακτικών και συγκεντρώσεων. Η χρήση των ποσοτικών στοιχείων, όταν αυτά είναι διαθέσιμα, οδηγεί σε καλύτερη οριοθέτηση της σχετικής και γεωγραφικής αγοράς προϊόντος. Η εξέταση της δυνατότητας ενός υποθετικού μονοπωλητή να επιβάλλει μια μικρή αλλά μη αναστρέψιμη αύξηση της τιμής του προϊόντος του (SSNIP tet ) αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο στην οριοθέτηση τόσο της σχετικής όσο και της γεωγραφικής αγοράς προϊόντος, όταν τα ποσοτικά στοιχεία είναι διαθέσιμα και η τιμή του προϊόντος αποτελεί τη βασική στρατηγική μεταβλητή των επιχειρήσεων της αγοράς. Επιπροσθέτως, τα συμπεράσματα στα οποία οδηγούμαστε από τη χρήση του SSNIP τεστ βοηθούν τον αναλυτή στην εξακρίβωση αν η(οι) επιχείρηση(εις) υπό εξέταση κατέχει(ουν) μονοπωλιακή δύναμη στην αγορά προϊόντος όπου δραστηριοποιείται(ούνται). Στο Κεφάλαιο Δ.1 παρουσιάζουμε τις έννοιες και τους ορισμούς της σχετικής και γεω γραφικής αγοράς προϊόντος που επικρατούν σε ενωσιακό επίπεδο και στις ΗΠΑ. Στο Κεφάλαιο Δ. εξετάζουμε τους βασικούς περιορισμούς κατά την οριοθέτησή τους, τόσο από πλευράς ζήτησης και προσφοράς όσο και από πλευράς δυνητικού ανταγωνι σμού. Στο Κεφάλαιο Δ.3 αναλύουμε με μαθηματικά εργαλεία τη χρήση του SSNIP τεστ κατά την οριοθέτηση της σχετικής αγοράς προϊόντος. Παρουσιάζουμε επικυρωμένη έκ-

5 Εισαγωγή 3 δοση της βιβλιογραφίας σχετικά με το εν λόγω τεστ, συνδέοντάς το με αποτελέσματα υποδειγμάτων του Μέρους Β. Στο Κεφάλαιο Δ.4 αναλύουμε με τον ίδιο τρόπο τη χρήση του SSNIP τεστ κατά την οριοθέτηση της γεωγραφικής αγοράς προϊόντος. Χρησιμοποιούμε σχετικά παραδείγματα για την καλύτερη κατανόησή του κατά την εφαρμογή του τεστ στην πράξη. Τέλος, εκτός από το SSNIP τεστ, παρουσιάζουμε και άλλους τρόπους οριοθέτησης της σχετικής και γεωγραφικής αγοράς προϊόντος, όπως η χρήση του συντελεστή συσχέτισης, η μέθοδος της συνολοκλήρωσης σε panel στοιχεία και χρονοσειρές στοιχείων, η χρήση οικονομετρικών υποδειγμάτων και άλλων μεθόδων που έχουν προταθεί στη βιβλιογραφία. Το βιβλίο ολοκληρώνεται με τα Παραρτήματα 1 και. Τα δύο παραρτήματα αναφέρονται σε κατευθύνσεις και κανόνες ανταγωνισμού σε ενωσιακό επίπεδο, που τυχαίνουν εφαρμογής και σε εθνικό επίπεδο. Στο Παράρτημα 1 παρουσιάζονται α) οι κατευθυντήριες γραμμές για τους κάθετους περιορισμούς (Π.1.1.) και β) οι κατευθύνσεις σχετικά με τις προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ανταγωνισμού κατά τον έλεγχο της εφαρμογής του άρθρου 10 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) σε καταχρηστικές συμπεριφορές αποκλεισμού που υιοθετούν δεσπόζουσες επιχειρήσεις της αγοράς (Π.1..). Στο Παράρτημα παρουσιάζονται οι κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ανταγωνισμού σχετικά με την αξιολόγηση οριζόντιων και μη οριζόντιων συγκεντρώσεων επιχειρήσεων.

6

7 ΜΕΡΟΣ Α Στρατηγική αλληλεπίδρασης και πολιτική ανταγωνισμού Το Μέρος Α περιλαμβάνει τρία κεφάλαια: το Κεφάλαιο Α.1 πραγματεύεται με τις βασικές αρχές της μικροοικονομικής, στο Κεφάλαιο Α. παρουσιάζεται η θεωρία της βιομηχανικής οργάνωσης και η πολιτική ανταγωνισμού σχετικά με τις συμπράξεις επιχειρήσεων και την καταχρηστική εκμετάλλευση της δεσπόζουσας θέσης μίας ή ενός συνόλου επιχειρήσεων, ενώ στο Κεφάλαιο Α.3 επιχειρείται μια εισαγωγή στη θεωρία παιγνίων. Η κατανόηση του Μέρους Α αποτελεί προαπαιτούμενο για την άμεση σύνδεση του αναγνώστη με τα άλλα μέρη του ανά χείρας βιβλίου. Οι βασικές αρχές μικροοικονομικής συντελούν στην καλύτερη κατανόηση της θεωρίας της βιομηχανικής οργάνωσης, ενώ η τελευταία αποτελεί θεμέλιο της πολιτικής ανταγωνισμού συμπράξεων και καταχρηστικής εκμετάλλευσης δεσπόζουσας θέσης μίας ή περισσότερων επιχειρήσεων. Η εισαγωγή στη θεωρία παιγνίων βοηθάει στην επεξεργασία των υποδειγμάτων που παρουσιάζονται στο Μέρος Β, το οποίο συνδέεται άμεσα με τα Μέρη Γ και Δ. Έτσι, γίνεται απόλυτα κατανοητό ότι το Μέρος Α αποτελεί κομβικό σημείο της ανάλυσης που επιχειρείται στο ανά χείρας βιβλίο, ενώ συνδέεται άμεσα με το Παράρτημα 1, που ασχολείται με θέματα πολιτικής ανταγωνισμού σε ενωσιακό επίπεδο.

8 6 Βιομηχανική Οργάνωση και Πολιτική Ανταγωνισμού ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α.1 Βασικές αρχές μικροοικονομικής Α.1.1 Θεωρία ζήτησης και προσφοράς Α Θεωρία ζήτησης Η έννοια της συνάρτησης ζήτησης χωρίζεται σε αυτήν της αγοραίας και ατομικής συνάρτησης ζήτησης. Η αγοραία συνάρτηση ζήτησης δείχνει τη σχέση της αγοραίας τιμής και ποσότητας του προϊόντος που είναι διατεθειμένοι να αγοράσουν οι καταναλωτές σε συγκεκριμένη τιμή. Η ατομική συνάρτηση ζήτησης δείχνει την ίδια σχέση για έναν καταναλωτή και ένα προϊόν της αγοράς. Και στις δύο περιπτώσεις, η ποσότητα είναι η εξαρτημένη μεταβλητή και η τιμή είναι η ανεξάρτητη μεταβλητή της συνάρτησης ζήτησης. Π.χ., μια γραμμική συνάρτηση ζήτησης έχει τη μορφή: QP ( ) a bp (1) Το a είναι η σταθερά της συνάρτησης ζήτησης και δείχνει την ποσότητα προϊόντος που αγοράζουν οι καταναλωτές για τιμή P 0 Διαγραμματικά, η σταθερά είναι η τομή της συνάρτησης ζήτησης με τον κάθετο άξονα. 1 Το b είναι ο συντελεστής προσδιορισμού της συνάρτησης ζήτησης. Διαφορετικά, είναι η κλίση ή η πρώτη παράγωγος της συνάρτησης ζήτησης. Διαγραμματικά, είναι η κλίση της γωνίας που σχηματίζει η συνάρτηση ζήτησης με τον οριζόντιο άξονα ( Δ Q ). Αν b 0, 0, τότε η συνάρτηση ζήτησης παρουσιάζει θετική, αρνητική κλίση αντίστοιχα. ΔP Η αγοραία συνάρτηση ζήτησης προέρχεται από το οριζόντιο άθροισμα των ατομικών συναρτήσεων ζήτησης των καταναλωτών της αγοράς. Έτσι, αν η ατομική καμπύλη ζήτησης του προϊόντος 1 σε σχέση με το προϊόν είναι q 1 q 1 ( pi 1, ) q 1 ( p 1, p ), ό- που η ζήτησή του εξαρτάται τόσο από την τιμή του όσο και από την τιμή του προϊόντος, 3 τότε η αγοραία συνάρτηση ζήτησης είναι: 1. Η διαγραμματική παρουσίαση της συνάρτησης ζήτησης προϋποθέτει την ποσότητα στον κάθετο άξονα και την τιμή στον οριζόντια άξονα. Όμως, αυτό που συνηθίζεται είναι να παρουσιάζουμε την τιμή στον κάθετο άξονα και την ποσότητα στον οριζόντιο άξονα (αντίστροφη συνάρτηση ζήτησης). Επομένως, το ορθότερο είναι να πούμε ότι η σταθερά a της συνάρτησης ζήτησης είναι η τομή της καμπύλης ζήτησης με τον οριζόντιο άξονα.. Υποθέτουμε ότι οι επιχειρήσεις είναι λήπτες τιμών. 3. Για λόγους απλότητας δεν χρησιμοποιούμε άλλους παράγοντες, όπως το εισόδημα, που επηρεάζουν τη ζήτηση του προϊόντος 1.

9 A.1 Βασικές αρχές μικροοικονομικής 7 n QP ( ) q( p, p) () i 1 i i j A Π.χ., αν η ζήτηση του καταναλωτή Α είναι q 1 4 και του καταναλωτή Β είναι B A A q1 6, τότε η συνολική ζήτηση της αγοράς για το προϊόν 1 είναι QP q1 q1 ( ) 10. Στο Διάγραμμα 1 απεικονίζονται οι ατομικές καμπύλες ζήτησης των καταναλωτών Α και Β και η αγοραία καμπύλη ζήτησης, η οποία προκύπτει από την οριζόντια άθροιση των ατομικών καμπυλών ζήτησης. Η κλίση της καμπύλης ζήτησης του Α καταναλωτή είναι πιο απότομη σε σχέση με την κλίση της καμπύλης ζήτησης του Β καταναλωτή, ενώ η αγοραία καμπύλη ζήτησης αθροίζει τις ζητούμενες ποσότητες των δύο καταναλωτών, δεδομένης της τιμής της αγοράς. Άρα, Α Β Q q1 q1. Διάγραμμα 1. Οριζόντιο άθροισμα ατομικών καμπυλών ζήτησης Βάσει της αντίστροφης συνάρτησης ζήτησης, η ζητούμενη ποσότητα του προϊόντος δεν εξαρτάται από την τιμή του. Αντιθέτως, η τιμή του προϊόντος είναι συνάρτηση της ζητούμενης ποσότητας. Η ποσότητα του προϊόντος προκύπτει από την αντιστροφή της συνάρτησης ζήτησης ως προς την τιμή. Έτσι, από τη σχέση (1), λύνουμε τη συνάρτηση ζήτησης ως προς την τιμή και λαμβάνουμε την αντίστροφη συνάρτηση ζήτησης της σχέσης (3): a 1 p Q b b (3) Όπως αναφέρουμε στην Ενότητα Α , η σταθερά της αντίστροφης συνάρτησης a ζήτησης αποτελεί την τιμή της μηδενικής ζήτησης Q b 0, δεδομένου ότι για a a P, Q a b a a 0. b b Η χρησιμότητα της αντίστροφης συνάρτησης ζήτησης είναι σημαντική, κυρίως όταν έχουμε να λύσουμε υποδείγματα όπου οι συναρτήσεις τους εκφράζονται ως συναρτήσεις του Q. Π.χ., οι συναρτήσεις κόστους εκφράζονται συνήθως ως συναρτήσεις του Q. Αν η ζήτηση ενός προϊόντος είναι Q P 6 P και η τιμή του προϊόντος μεταβάλλε-

10 8 Βιομηχανική Οργάνωση και Πολιτική Ανταγωνισμού ται για ένα χρονικό διάστημα από P 1 σε P και P 3, τότε η γραμμική καμπύλη ζήτησης για το συγκεκριμένο προϊόν απεικονίζεται στο Διάγραμμα. 4 Διάγραμμα. Γραμμική καμπύλη ζήτησης Η καμπύλη ζήτησης του Διαγράμματος ακολουθεί τον νόμο της ζήτησης (αρνητική κλίση). Η αντίστροφη σχέση μεταξύ της ζητούμενης ποσότητας και της τιμής του προϊόντος, ceteri paribu, ονομάζεται νόμος της ζήτησης. Παρατηρούμε ότι όσο αυξάνεται η τιμή του προϊόντος, τόσο μειώνεται η ζητούμενη ποσότητά του. Ο νόμος της ζήτησης δεν ικανοποιείται για όλα τα προϊόντα. Όπως αναφέραμε και προηγουμένως, αν η κλίση της συνάρτησης ζήτησης είναι θετική, τότε η συνάρτηση ζήτησης έχει θετική κλίση. Ένα χαρακτηριστικό προϊόν με θετική κλίση είναι το προϊόν Gifffen. 5 Για το εν λόγω προϊόν, το εισοδηματικό αποτέλεσμα είναι ισχυρό και οι μεταβολές τιμών και ποσοτήτων κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. 6 Με την έννοια ceteri paribu εννοούμε ότι όλοι οι άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν τη συνάρτηση ζήτησης, εκτός της τιμής, παραμένουν σταθεροί. Έτσι, απομονώνουμε την επίδραση της τιμής στη ζητούμενη ποσότητα του προϊόντος. Θα πρέπει να αναφερθεί εδώ ότι με την έννοια ceteri paribu δεν θεωρούμε ότι οι άλλοι παράγοντες δεν επηρεάζουν τη ζητούμενη ποσότητα, αλλά κατά την ανάλυσή μας παραμένουν σταθεροί. 7 Έτσι, σημαντικά συστατικά της συνάρτησης ζήτησης και της αντίστροφης συνάρτησης ζήτησης είναι η τιμή και η ποσότητα του προϊόντος. Αν γνωρίζουμε την τιμή, τότε μπορούμε να προβλέψουμε την ποσότητα του προϊόντος που αγοράζεται από τον καταναλωτή. Για αυτή την ποσότητα προϊόντος η προθυμία πληρωμής του καταναλωτή, 4. Π.χ., για P 1, Q 1 4, για P, Q και για P 3, Q Βλ. σχετικά Nicholon (008), Τόμος Α, σελ Το εισοδηματικό αποτέλεσμα είναι οι επιπτώσεις της μεταβολής του εισοδήματος στις επιλογές των καταναλωτών. 7. Βλ. σχετικά Nicholon (008), Τόμος Α, σελ. 3.

11 A.1 Βασικές αρχές μικροοικονομικής 9 δηλαδή η μέγιστη τιμή που είναι πρόθυμος να πληρώσει ο καταναλωτής για το προϊόν, είναι μεγαλύτερη ή ίση με την τιμή του προϊόντος. Η σχέση τιμής και ζητούμενης ποσότητας του προϊόντος δεν χρησιμεύει μόνο στην κατασκευή της καμπύλης ζήτησης. Μπορούμε να υπολογίσουμε τα συνολικά έσοδα (TR), το μέσο έσοδο (AR), το οριακό έσοδο (MR) και την ελαστικότητα ζήτησης. 8 Τα συνολικά έσοδα είναι το γινόμενο της τιμής επί της ποσότητας. Τα συνολικά έσοδα μιας επιχείρησης προκύπτουν από την πώληση των προϊόντων σε μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Όσο το συνολικό έσοδο αυξάνεται καθώς αυξάνεται το προϊόν, τόσο το οριακό έσοδο αυξάνεται. Για TR 0 καθώς Q 0, MR 0, ενώ για TR < 0 καθώς Q < 0, MR 0. Ο Πίνακας 1 παρουσιάζει ένα αριθμητικό παράδειγμα μιας επιχείρησης με συνάρτηση ζήτησης Q P 6 P. Βρίσκουμε την αντίστροφη συνάρτηση ζήτησης λύνο- 9 ντας ως προς P: P Q 3 0,5 Q. Το μέσο έσοδο δείχνει το έσοδο για κάθε πωλούμενη μονάδα προϊόντος (ανά μονάδα προϊόντος) και υπολογίζεται διαιρώντας το συνολικό έσοδο με τη ζητούμενη ποσότητα. Το οριακό έσοδο δείχνει το πρόσθετο έσοδο που προκύπτει από την πώληση της τελευταίας μονάδας προϊόντος και υπολογίζεται ως η μεταβολή στο συνολικό έσοδο από την αύξηση της ζητούμενης μονάδας κατά μία μονάδα. Διαφορετικά, το οριακό έσοδο είναι η πρώτη παράγωγος της συνάρτησης συνολικού εσόδου ως προς την ποσότητα παραγωγής. Με μαθηματικούς όρους: d 3Q 0,5Q dtr Q dp Q Q P Q MR Q P Q 3 Q (4) dq dq dq dq όπου 3 0,5 τα συνολικά έσοδα. TR Q P Q Q Q Q TR Q 3Q 0,5Q AR Q 3 0,5 Q P Q. Q Q Το μέσο έσοδο είναι Πίνακας 1. Ζήτηση και έσοδα μονοπωλιακής επιχείρησης P(Q) Q TR(Q) AR(Q) MR(Q) 0 0,5 1 1,5, ,5 4 4,5 4, ,5 1 1,5, Σχετικά με τον υπολογισμό της ελαστικότητας ζήτησης, βλ. Ενότητα Α Θεωρούμε υποθετικά ότι η αγορά αποτελείται από μία επιχείρηση.

12 30 Βιομηχανική Οργάνωση και Πολιτική Ανταγωνισμού Α.1.1. Πλεόνασμα καταναλωτή Από την καμπύλη ζήτησης μπορούμε επίσης να προσδιορίσουμε το πλεόνασμα του καταναλωτή, δηλαδή τη διαφορά μεταξύ της τιμής και της προθυμίας για πληρωμή του καταναλωτή. Από το Διάγραμμα παρατηρούμε ότι η μέγιστη προθυμία προς πληρωμή του καταναλωτή είναι η τιμή 3. Αν η τιμή του προϊόντος είναι, τότε το πλεόνασμα του καταναλωτή είναι 1. Διαισθητικά, αν ο καταναλωτής είχε 3 ευρώ προς κατανάλωση και αγόρασε το προϊόν με ευρώ, τότε το 1 ευρώ που του περίσσεψε αποτελεί το πλεόνασμά του. Διαγραμματικά, με το εμβαδόν του ορθογωνίου τριγώνου 3Α, δηλαδή το εμβαδόν κάτω από την καμπύλη ζήτησης και πάνω από την τιμή ευρώ, υπολογίζουμε το πλεόνασμα του καταναλωτή (CS Ε ½*[(3-)*] 1). 10 Αν η τιμή του προϊόντος μειωθεί κατά 1 ευρώ, τότε το πλεόνασμα του καταναλωτή θα αυξηθεί. Διαγραμματικά, υπολογίζεται από το εμβαδόν του ορθογωνίου τριγώνου 31Β, δηλαδή CS 1 Ε ½*[(3-1)*4] 8. Παρατηρούμε ότι η σχέση τιμής και πλεονάσματος καταναλωτή είναι αντίστροφη. Αν η τιμή του προϊόντος είναι 3 ευρώ, τότε το πλεόνασμα του καταναλωτή μηδενίζεται διότι ο καταναλωτής πληρώνει το μέγιστο που επιθυμεί να πληρώσει για να αγοράσει το προϊόν. Για τιμή μεγαλύτερη των 3 ευρώ δεν υπάρχει αγορά για το προϊόν. Η απώλεια του καταναλωτή έπειτα από μια αύξηση της τιμής του προϊόντος μπορεί να υπολογιστεί με τη χρήση των ολοκληρωμάτων. Π.χ., ας υποθέσουμε ότι η συνάρτηση ζήτησης ενός προϊόντος είναι: qi p i (5) Αν η τιμή του προϊόντος αυξηθεί από 1 ευρώ σε 4 ευρώ, η απώλεια του καταναλωτή είναι: 11 1 CS 8 p dp 4 np ΑΠΩ i i i 1 4 n 4 4 n 1 4 1,39 5,55 (6) Α Θεωρία προσφοράς και πλεόνασμα παραγωγού Η αγοραία καμπύλη προσφοράς δείχνει, ceteri paribu, τη σχέση της τιμής ενός αγαθού και της προσφερόμενης ποσότητας σε μια ορισμένη χρονική περίοδο. 1 Αν συμβο- 10. Η διαφορά 3- αποτελεί το ύψος του τριγώνου και το τη βάση του. Σε οικονομικούς όρους, το ύψος του τριγώνου προσδιορίζει τη διαφορά της μέγιστης τιμής που είναι πρόθυμος να πληρώσει ο καταναλωτής με την τιμή που πραγματικά πληρώνει για το προϊόν. Η βάση αποτελεί τη ζητούμενη ποσότητα για την τιμή που πραγματικά πληρώνει ο καταναλωτής για το προϊόν. 11. Βλ. σχετικά Nicholon (008), Τόμος Α, σελ.. 1. Σε βραχυχρόνια περίοδο. Άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν την αγοραία προσφορά είναι, μεταξύ άλλων, η εργασία, οι μισθοί, η τεχνολογία κ.λπ.

13 A.1 Βασικές αρχές μικροοικονομικής 31 λίσουμε την αγοραία καμπύλη προσφοράς με Q, σε συναρτησιακή μορφή έχει ως εξής: (7) Q P γ δp Όπως στην καμπύλη ζήτησης, έτσι και στην καμπύλη προσφοράς το γ είναι η σταθερά της συνάρτησης που δείχνει την προσφερόμενη ποσότητα για P 0 ή την τομή της καμπύλης με τον οριζόντιο άξονα. Το δ είναι ο συντελεστής προσδιορισμού ή η κλίση της καμπύλης προσφοράς και υπολογίζεται με την πρώτη παράγωγο της συνάρτησης προσφοράς ως προς P. Η ατομική καμπύλη προσφοράς ενός προϊόντος για μια επιχείρηση που είναι λήπτης τιμών δείχνει το πόσο πρέπει να παράγει η επιχείρηση σε διαφορετικές τιμές του προϊόντος. Αν q q p i είναι η ατομική καμπύλη προσφοράς, τότε η αγοραία καμπύλη προσφοράς που προέρχεται από το οριζόντιο άθροισμα των ατομικών καμπυλών προσφοράς της αγοράς είναι η εξής: n S Q P q p i i i 1 i i (8) Αν η συνάρτηση προσφοράς ενός προϊόντος είναι Q P P και η τιμή του προϊόντος μεταβάλλεται για ένα χρονικό διάστημα από P 1 σε P και P 3, τότε η γραμμική καμπύλη προσφοράς για το συγκεκριμένο προϊόν είναι για P 1, Q 1 3,, για Q 4 και για 3 Q 3 5 (Διάγραμμα 3). P, P, Διάγραμμα 3. Γραμμική καμπύλη προσφοράς Η καμπύλη προσφοράς του Διαγράμματος 3 ακολουθεί τον νόμο της προσφοράς (θετική κλίση). Η θετική σχέση μεταξύ της προσφερόμενης ποσότητας και της τιμής του προϊόντος, ceteri paribu, ονομάζεται νόμος της προσφοράς. Παρατηρούμε ότι όσο αυξάνεται η τιμή του προϊόντος, τόσο αυξάνεται η προσφερόμενη ποσότητά του από τις επιχειρήσεις της αγοράς. Οποιαδήποτε ποσότητα είναι πάνω και αριστερά της καμπύλης προσφοράς είναι επιθυμητή από τις επιχειρήσεις της αγοράς, αφού έτσι προ-

14 3 Βιομηχανική Οργάνωση και Πολιτική Ανταγωνισμού σφέρουν την ίδια ποσότητα σε υψηλότερη τιμή. Αντιθέτως, οποιαδήποτε ποσότητα είναι κάτω και δεξιά της καμπύλης προσφοράς δεν είναι επιθυμητή από τις επιχειρήσεις, διότι έτσι προσφέρουν ίδια ποσότητα σε χαμηλότερη τιμή από την ελάχιστη τιμή που είναι διατεθειμένες να δεχτούν και η οποία καλύπτει το κόστος τους, το οποίο βρίσκεται πάνω στην καμπύλη προσφοράς. Το παρακάτω παράδειγμα δείχνει πώς κατασκευάζουμε μια αγοραία καμπύλη προσφοράς από τις ατομικές καμπύλες προσφοράς των επιχειρήσεων της αγοράς. Υποθέτουμε δύο επιχειρήσεις που προσφέρουν τα κάτωθι προϊόντα για τις αντίστοιχες τιμές της αγοράς (βλ. και Διάγραμμα 4): Τιμή Q Επιχείρηση 1 Q Επιχείρηση Q Αγοράς Διάγραμμα 4. Βραχυχρόνια αγοραία καμπύλη προσφοράς Ο ορισμός της βραχυχρόνιας καμπύλης προσφοράς συνήθως χρησιμοποιεί τις έννοιες του κόστους. 13 Ειδικότερα, η καμπύλη προσφοράς είναι το ανερχόμενο τμήμα της βραχυχρόνιας καμπύλης του οριακού κόστους (SRMC) 14 (Διάγραμμα 5). 13. Βλ. σχετικά Ενότητα Α Για άλλους συγγραφείς, η καμπύλη προσφοράς είναι το τμήμα της καμπύλης του οριακού κόστους που βρίσκεται πάνω από την καμπύλη μέσου κόστους σε βραχυχρόνια περίοδο (SRAC). Βλ. Παλαιολόγος (009), σελ Σχετικά με τον προσδιορισμό της βραχυχρόνιας καμπύλης προσφοράς, βλ. και Ενότητα Α.1.5..

15 A.1 Βασικές αρχές μικροοικονομικής 33 Διάγραμμα 5. Βραχυχρόνια καμπύλη προσφοράς μιας ανταγωνιστικής επιχείρησης Το βραχυχρόνιο οριακό κόστος απεικονίζεται από την καμπύλη SRMC. Οι καμπύλες μέσου και μέσου μεταβλητού βραχυχρόνιου κόστους είναι οι SRAC και SRAVC αντίστοιχα. Για μια επιχείρηση που είναι λήπτης τιμών (ανταγωνιστική επιχείρηση), η καμπύλη ζήτησης είναι μια ευθεία γραμμή παράλληλη του οριζόντιου άξονα των προσφερόμενων ποσοτήτων και ισούται με την καμπύλη του οριακού εσόδου (P(Q) 1,*,3 MR). 15 Η επιχείρηση μεγιστοποιεί τα κέρδη της όταν η τιμή του προϊόντος είναι p * και η προσφερόμενη ποσότητα q * (σημείο Η). Η επιχείρηση μπορεί να προσφέρει το προϊόν της σε υψηλότερη τιμή (p 3 ), αλλά δεν κάνει μέγιστα κέρδη διότι η αύξηση του οριακού κόστους είναι μεγαλύτερη από τα έσοδα (οριακά) που προκύπτουν από την πώληση q 3 (σημείο Θ). Αν η επιχείρηση προσφέρει το προϊόν της σε χαμηλότερη τιμή (p 1 ) στο σημείο Ζ, τότε για κάθε παραγόμενη μονάδα κάνει ζημιά, έχει μειωμένα κέρδη ίσα με την κάθετη γραμμή ΒΓ, αλλά συνεχίζει τη λειτουργία της δεδομένου ότι το κόστος από την παύση της λειτουργίας της (ζημιά ανά παραγόμενη μονάδα συν σταθερό κόστος) είναι μεγαλύτερο από το κόστος συνέχισης της λειτουργίας της (ζημιά ανά παραγόμενη μονάδα). Αν η τιμή της αγοράς είναι p χαμηλή, τότε η επιχείρηση δεν προσφέρει προϊόν διότι το κόστος είναι πάρα πολύ υψηλό. Εκτός από τη ζημιά ανά παραγόμενη μονάδα, η επιχείρηση πρέπει να καλύψει και το σύνολο του σταθερού κόστους. Διαγραμματικά, η ζημιά της επιχείρησης είναι η περιοχή p 0 p χαμηλή ΔΕ ή η κάθετη γραμμή ΔΕ. Διαφορετικά, αν η επιχείρηση προσφέρει προϊόν q χαμηλή, εκτός από το συνολικό σταθερό κόστος πρέπει να υποστεί τη ζημιά ανά παραγόμενο προϊόν που προκύπτει από το γινόμενο (AVC χαμηλή p χαμηλή )*q χαμηλή. Επομένως, για τιμές χαμηλότερες του μέσου μεταβλητού κόστους σε βραχυχρόνια περίοδο η επιχείρηση δεν παράγει (αρνητικά κέρδη). Όμως, για τιμές που καλύπτουν το συνολικό κόστος της επιχείρησης σε βραχυχρόνια περίοδο (μεταβλητό και σταθερό κόστος), όπως είναι η τιμή p 1, η επιχείρηση συνεχίζει να λειτουργεί γιατί, παρόλο που κάνει μειωμένα κέρδη, κατορθώνει να αντισταθμίσει το σταθερό κόστος. 15. Βλ. σχετικά Ενότητα Α

16 34 Βιομηχανική Οργάνωση και Πολιτική Ανταγωνισμού Ειδικότερα, στο σημείο Α η επιχείρηση έχει μηδενικά κέρδη. Στο σημείο αυτό η καμπύλη του βραχυχρόνιου οριακού κόστους τέμνει από κάτω προς τα πάνω την καμπύλη του βραχυχρόνιου μέσου μεταβλητού κόστους. Η τιμή p 0 ονομάζεται τιμή διακοπής ή προσωρινού κλεισίματος της επιχείρησης, 16 διότι κάτω από τη συγκεκριμένη τιμή η επιχείρηση έχει μηδενική παραγωγή. Για τιμή p 0 και προσφερόμενη ποσότητα q 0, η επιχείρηση έχει μηδενικά κέρδη. Έτσι, η βραχυχρόνια καμπύλη προσφοράς της επιχείρησης είναι η κάθετη γραμμή για τιμές που είναι χαμηλότερες από το ελάχιστο επίπεδο του μέσου μεταβλητού κόστους, ενώ συμπίπτει με την καμπύλη του βραχυχρόνιου οριακού κόστους για τιμές υψηλότερες του εν λόγω επιπέδου (δηλαδή από το σημείο Α και πάνω του τμήματος της βραχυχρόνιας καμπύλης οριακού κόστους). Η ανταγωνιστική επιχείρηση μεγιστοποιεί τα κέρδη της στο ανερχόμενο τμήμα της καμπύλης οριακού κόστους. 17 Στο κατερχόμενο τμήμα αυτής οποιαδήποτε αύξηση του προϊόντος αυξάνει περισσότερο τα έσοδα από το κόστος. Αν το τμήμα της καμπύλης αυτής βρίσκεται πάνω από την καμπύλη μέσου κόστους, τότε η επιχείρηση κάνει κέρδη ανά παραγόμενη μονάδα, ενώ κάνει ζημιά αν το τμήμα της βρίσκεται κάτω από την καμπύλη μέσου κόστους. Το πλεόνασμα της επιχείρησης (ή το πλεόνασμα του παραγωγού) δίνεται από το εμβαδόν της περιοχής κάτω από την τιμή και πάνω από την καμπύλη προσφοράς. Π.χ., στο Διάγραμμα 5 αν η τιμή αυξηθεί από p 1 σε p *, το πλεόνασμα της επιχείρησης είναι PS 1-*, το εμβαδόν της περιοχής p * ΗΑΙ. Αντίστοιχα, αν η τιμή αυξηθεί από p * σε p 3, το πλεόνασμα της επιχείρησης είναι PS *-3, δηλαδή το εμβαδόν της περιοχής p 3 ΘΑΙ. Μαθηματικά, το πλεόνασμα της επιχείρησης από μια αύξηση της τιμής από p * σε p 3 είναι: p 3 p 3 3 * * 3 Π p p Π Π p * i i p * (9) PS q p dp dp p Το αριθμητικό παράδειγμα που ακολουθεί δείχνει μια επιχείρηση που λειτουργεί με τιμή χαμηλότερη του μέσου κόστους σε βραχυχρόνια περίοδο, ενώ καλύπτει το μέσο μεταβλητό κόστος. Υποθέτουμε ότι το σταθερό κόστος είναι 40 ευρώ, η τιμή κλεισίματος χαμηλή της επιχείρησης είναι 0 τιμή αυξηθεί σε p και η συνάρτηση προσφοράς είναι 1 1 p ευρώ, τότε το πλεόνασμα της επιχείρησης είναι: PS qi pi dp 0 1 i 10pi q p i i. Αν η 3 10p 40 (10) Ή το νεκρό σημείο της επιχείρησης. 17. Από τη συνθήκη ης τάξης μεγιστοποίησης κερδών της επιχείρησης προκύπτει ότι Π MC 0, το οποίο συνεπάγεται ότι MC 0. p

17 A.1 Βασικές αρχές μικροοικονομικής 35 Δεδομένου ότι το σταθερό κόστος είναι 40 ευρώ, τότε η επιχείρηση, έχοντας όφελος από την αύξηση της τιμής 40 ευρώ, ουσιαστικά κάνει κέρδη 0. Έτσι, η επιχείρηση συνεχίζει να λειτουργεί καλύπτοντας το συνολικό κόστος της σε βραχυχρόνια περίοδο. Κατά την ανάλυση της βραχυχρόνιας καμπύλης προσφοράς μιας επιχείρησης που είναι λήπτης τιμών, έχουμε υποθέσει ότι το συνολικό σταθερό κόστος είναι μη ανακτήσιμο (Sunk Cot). Το μη ανακτήσιμο κόστος είναι το κόστος χωρίς εναλλακτική χρήση ή κόστος ευκαιρίας. Π.χ., μέρος του κόστους κατασκευής ενός πλοίου αντιστοιχεί στην απόσβεση της εν λόγω επένδυσης, ενώ το υπόλοιπο μέρος αντιστοιχεί στο μεταβλητό κόστος κατασκευής. Η απόσβεση αποτελεί το μη ανακτήσιμο κόστος της επένδυσης. 18 Το μεταβλητό κόστος (Variable Cot VC) σχετίζεται άμεσα με το επίπεδο της παραγόμενης μονάδας. Είναι το κόστος που παραμένει σε μηδενικά επίπεδα αν η επιχείρηση αποφασίσει να μην παράγει το προϊόν. Τα αποτελέσματα σχετικά με το πότε λειτουργεί και πότε διακόπτει τη λειτουργία της η επιχείρηση σε βραχυχρόνια περίοδο διαφοροποιούνται αν στην ανάλυση της βραχυχρόνιας καμπύλης προσφοράς μιας επιχείρησης που είναι λήπτης τιμών χρησιμοποιήσουμε την έννοια του μη ανακτήσιμου κόστους. Γενικότερα, Αν μέρος του σταθερού κόστους είναι ανακτήσιμο, τότε η βραχυχρόνια καμπύλη προσφοράς της επιχείρησης είναι η κάθετη γραμμή για τιμές χαμηλότερες από το ελάχιστο επίπεδο του βραχυχρόνιου μέσου ανακτήσιμου κόστους, 19 ενώ συμπίπτει με την καμπύλη του βραχυχρόνιου οριακού κόστους για τιμές υψηλότερες του εν λόγω επιπέδου. Το μέσο ανακτήσιμο κόστος στη βραχυχρόνια περίοδο ισούται με το μέσο μεταβλητό κόστος συν το μέσο ανακτήσιμο σταθερό κόστος κατά την ίδια περίοδο. Στο σημείο όπου η καμπύλη του βραχυχρόνιου οριακού κόστους τέμνει από κάτω προς τα πάνω την καμπύλη του βραχυχρόνιου μέσου ανακτήσιμου κόστους, η επιχείρηση κάνει μηδενικά κέρδη. Κάτω από αυτό το σημείο η επιχείρηση διακόπτει τη λειτουργία της. Αν όλο το σταθερό κόστος είναι ανακτήσιμο, τότε η βραχυχρόνια καμπύλη προσφοράς της επιχείρησης είναι η κάθετη γραμμή για τιμές χαμηλότερες από το ελάχιστο επίπεδο του βραχυχρόνιου μέσου κόστους, 0 ενώ συμπίπτει με την καμπύλη του βραχυχρόνιου οριακού κόστους για τιμές υψηλότερες του εν λόγω επιπέδου. Το μέσο ανακτήσιμο σταθερό κόστος στη βραχυχρόνια περίοδο ισούται με το βραχυχρόνιο μέσο κόστος. Στο σημείο όπου η καμπύλη του βραχυχρόνιου οριακού κόστους τέμνει από κάτω προς τα πάνω την καμπύλη του βραχυχρόνιου μέσου κόστους, η επιχείρηση κάνει μηδενικά κέρδη. Κάτω από αυτό το σημείο η επιχείρηση διακόπτει τη λειτουργία της Η έλλειψη της έννοιας του κόστους ευκαιρίας από την έννοια του μη ανακτήσιμου κόστους συνήθως οδηγεί τους οικονομολόγους στο να μην το υπολογίζουν κατά την κοστολογική σύγκριση μεταξύ εναλλακτικών επενδυτικών προγραμμάτων. Βλ. σχετικά Μέργος (007), σελ Του οποίου η καμπύλη διαγραμματικά βρίσκεται ενδιάμεσα των καμπυλών μέσου και οριακού κόστους σε βραχυχρόνια περίοδο. 0. Το μέσο ανακτήσιμο σταθερό κόστος ισούται με το μέσο κόστος στη βραχυχρόνια περίοδο. 1. Βλ. σχετικά Beanko & Braeutigam (009), σελ

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΑΠ ΔΕΟ 34 Ν. ΠΑΝΤΕΛΗ ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ & ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΑΘΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 1 ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΑΠ ΔΕΟ 34 ΚΟΣΤΗ Ν.

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά - Ορισμός: Η αγορά ενός αγαθού είναι η διαδικασία (θεσμικό πλαίσιο) μέσω της οποίας έρχονται σε επικοινωνία οι αγοραστές και οι πωλητές του συγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της

Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της προσφοράς προσδιορίζει την τιμή και την ποσότητα ισορροπίας

Διαβάστε περισσότερα

Τέλειος ανταγωνισμός είναι μια ακραία συμπεριφορά της αγοράς, όπου πολλές εταιρίες ανταγωνίζονται με τις παρακάτω προϋποθέσεις :

Τέλειος ανταγωνισμός είναι μια ακραία συμπεριφορά της αγοράς, όπου πολλές εταιρίες ανταγωνίζονται με τις παρακάτω προϋποθέσεις : Κεφάλαιο 1. ΤΕΛΕΙΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ Εισαγωγή Τέλειος ανταγωνισμός είναι μια ακραία συμπεριφορά της αγοράς, όπου πολλές εταιρίες ανταγωνίζονται με τις παρακάτω προϋποθέσεις : α) Υπάρχουν πολλές εταιρίες οι

Διαβάστε περισσότερα

1 ου πακέτου. Βαθµός πακέτου

1 ου πακέτου. Βαθµός πακέτου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδηµαϊκό έτος 2011-2012 Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Χειµώνας-Άνοιξη Μάθηµα: ηµόσια Οικονοµική ιδασκαλία: Βασίλης Θ. Ράπανος Γεωργία Καπλάνογλου Μετά και το 4 ο πακέτο, πρέπει να στείλετε

Διαβάστε περισσότερα

Διάκριση Τιμών 2 ου Βαθμού: Μη Γραμμική Τιμολόγηση (Nonlinear Pricing) - Η διάκριση τιμών 3 ου βαθμού προϋποθέτει ότι η μονοπωλιακή

Διάκριση Τιμών 2 ου Βαθμού: Μη Γραμμική Τιμολόγηση (Nonlinear Pricing) - Η διάκριση τιμών 3 ου βαθμού προϋποθέτει ότι η μονοπωλιακή Διάκριση Τιμών ου Βαθμού: Μη Γραμμική Τιμολόγηση (Nonlinear Pricing) -H διάκριση τιμών 1 ου βαθμού προϋποθέτει ότι η μονοπωλιακή επιχείρηση γνωρίζει τις ατομικές συναρτήσεις ζήτησης όλων των καταναλωτών.

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Τμήμα Τραπεζικής και Χρηματοοικονομικής Διοικητικής Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα «Χρηματοοικονομική Ανάλυση για Στελέχη» Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 6. Μονοπωλιακή Συμπεριφορά VA 25

Διάλεξη 6. Μονοπωλιακή Συμπεριφορά VA 25 Διάλεξη 6 Μονοπωλιακή Συμπεριφορά VA 25 1 Πώς πρέπει να τιμολογεί ένα μονοπώλιο; Μέχρι στιγμής το μονοπώλιο έχει θεωρηθεί σαν μια επιχείρηση η οποία πωλεί το προϊόν της σε κάθε πελάτη στην ίδια τιμή. Δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Σπουδών: Διοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ 34 Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική

Πρόγραμμα Σπουδών: Διοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ 34 Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: Διοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ 34 Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική Γραπτή Εργασία # 4 (Δημόσια Οικονομική) Ακαδ. Έτος: 2006-7 Οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (2009) ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (2009) ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (009) ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ Α Α.1. Σωστό. Α.. Λάθος. Ο πληθωρισμός πλήττει όλα τα άτομα που το χρηματικό τους εισόδημα είναι σταθερό ή αυξάνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 5 ο : Ο Προσδιορισμός των Τιμών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ασκήσεις 1. Οι συναρτήσεις ζήτησης και προσφοράς ενός αγαθού είναι: =20-2P και S =5+3P αντίστοιχα.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΕΣ, ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΓΟΡΩΝ Κεφάλαιο 7 Οικονοµικά της ευηµερίας! Τα οικονοµικά της ευηµερίας εξετάζουν τους τρόπους µε τους οποίους η κατανοµή των πόρων επηρεάζει την ευηµερία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. και το Κόστος

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. και το Κόστος ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 3 ο : Η Παραγωγή της Επιχείρησης και το Κόστος ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Παραγωγή: είναι η διαδικασία με την οποία οι διάφοροι παραγωγικοί συντελεστές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚA ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚA ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚA ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 1 ο : Βασικές Οικονομικές Έννοιες Επαναληπτική άσκηση στο Κεφάλαιο 1 Δίνεται ο παρακάτω πίνακας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας, δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση, τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική - Μικροοικονομική

Μακροοικονομική - Μικροοικονομική Μακροοικονομική Μικροοικονομική Η Μακροοικονομική είναι ο κλάδος της Οικονομικής Επιστήμης που ασχολείται με τη μελέτη του οικονομικού συστήματος στο σύνολό του ή μεγάλων επιμέρους τομέων του Η Μικροοικονομική

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονομία. 1 ο εξάμηνο

Μικροοικονομία. 1 ο εξάμηνο Μικροοικονομία 1 ο εξάμηνο ΘΕΩΡΙΑ ΚΟΣΤΟΥΣ Συνολικό Κόστος (TC): Το χρηματικό ποσό που απαιτείται για την απόκτηση όλων των εισροών. Συνολικό Σταθερό Κόστος (TFC ή πάγια έξοδα): Το χρηματικό ποσό που δαπανά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. Κεφάλαιο 10. Το κόστος παραγωγής. ! Οι επιχειρήσεις επιθυµούν να παράγουν µεγαλύτερη ποσότητα, όσο υψηλότερη είναι η τιµή

ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. Κεφάλαιο 10. Το κόστος παραγωγής. ! Οι επιχειρήσεις επιθυµούν να παράγουν µεγαλύτερη ποσότητα, όσο υψηλότερη είναι η τιµή ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Κεφάλαιο 10 Το παραγωγής! Ο Νόµος της προσφοράς:! Οι επιχειρήσεις επιθυµούν να παράγουν µεγαλύτερη ποσότητα, όσο υψηλότερη είναι η τιµή! Ως εκ τούτου, η καµπύλη προσφοράς έχει αρνητική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΟΠΩΛΙΟ. Κεφάλαιο 12. Τα χαρακτηριστικά των µονοπωλιακών αγορών

ΜΟΝΟΠΩΛΙΟ. Κεφάλαιο 12. Τα χαρακτηριστικά των µονοπωλιακών αγορών ΜΟΝΟΠΩΛΙΟ Κεφάλαιο 12 Τα χαρακτηριστικά των µονοπωλιακών αγορών! Μονοπώλιο είναι η κατάσταση στην οποία µια µόνο επιχείρηση εξυπηρετεί ολόκληρη την αγορά! Ο µονοπωλητής σε αντίθεση µε την ανταγωνιστική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑΔΑ Α

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑΔΑ Α ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑΔΑ Α Στις προτάσεις, από Α.1. μέχρι και Α.5., να γράψετε τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα σε κάθε αριθμό την ένδειξη Σωστό, αν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΙΣΜΟΣ ΤΙΜΩΝ. Κεφάλαιο 8. Οικονομικά των Επιχειρήσεων. Ε. Σαρτζετάκης 1

ΔΙΑΦΟΡΙΣΜΟΣ ΤΙΜΩΝ. Κεφάλαιο 8. Οικονομικά των Επιχειρήσεων. Ε. Σαρτζετάκης 1 ΔΙΑΦΟΡΙΣΜΟΣ ΤΙΜΩΝ Κεφάλαιο 8 Ε. Σαρτζετάκης Διαφορισμός τιμών Τιμολόγησηότανηεπιχείρησηέχειισχυρήθέσηστηναγορά: διαφορισμός τιμών Οι επιχειρήσεις οι οποίες έχουν σε κάποιο βαθμό δύναμη σε κάποια αγορά

Διαβάστε περισσότερα

H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της

H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της (1) Ελαστικότητα της Ζήτησης 1A. Ελαστικότητα της Ζήτησης ως προς την Τιμή - Γιαναμετρήσουμετηνευαισθησίατηςζητούμενηςποσότητας( ) στις μεταβολές της τιμής (), μπορούμε

Διαβάστε περισσότερα

Τέλειος ανταγωνισµός. Ηεπιχείρησηστον τέλειο. ύο ακραίες περιπτώσεις. Οι συνθήκες µέγιστου κέρδους

Τέλειος ανταγωνισµός. Ηεπιχείρησηστον τέλειο. ύο ακραίες περιπτώσεις. Οι συνθήκες µέγιστου κέρδους Τέλειος ανταγωνισµός Τέλειος ανταγωνισµός Η συνάρτηση προσφοράς της Η συνάρτηση προσφοράς του κλάδου Βραχυχρόνια ισορροπία Μακροχρόνια ισορροπία Τούψος παραγωγής κάθε µεµονωµένης επηρεάζει ανεπαίσθητα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι

Διαβάστε περισσότερα

Βαθμός 1 ου πακέτου. Βαθμός 2 ου πακέτου

Βαθμός 1 ου πακέτου. Βαθμός 2 ου πακέτου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2013-2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Βασίλης Ράπανος Γεωργία Καπλάνογλου Μετά και το 4 ο πακέτο, πρέπει να στείλετε

Διαβάστε περισσότερα

Κεφ. Ιο Εισαγωγή στην Οικονομική της Διοίκησης

Κεφ. Ιο Εισαγωγή στην Οικονομική της Διοίκησης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφ. Ιο Εισαγωγή στην Οικονομική της Διοίκησης 1.1. Τι είναι η Οικονομική της Διοίκησης 1.2. Τι παρέχει η οικονομική θεωρία στην Οικονομική της Διοίκησης 1.3. Οι σχέσεις της οικονομικής της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Α.1. Όταν η Κ.Π.Δ. είναι γραμμική τότε το κόστος ευκαιρίας είναι πάντοτε σταθερό και ίσο με τη μονάδα.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Α.1. Όταν η Κ.Π.Δ. είναι γραμμική τότε το κόστος ευκαιρίας είναι πάντοτε σταθερό και ίσο με τη μονάδα. ΟΜΑΔΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1 μέχρι και Α.5 να γράψετε τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα του την ένδειξη: Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή ή Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη. Α.1.

Διαβάστε περισσότερα

1. Με βάση τον κανόνα της ψηφοφορίας με απλή πλειοψηφία, η ποσότητα του δημόσιου αγαθού που θα παρασχεθεί είναι η κοινωνικά αποτελεσματική ποσότητα.

1. Με βάση τον κανόνα της ψηφοφορίας με απλή πλειοψηφία, η ποσότητα του δημόσιου αγαθού που θα παρασχεθεί είναι η κοινωνικά αποτελεσματική ποσότητα. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2013-2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξεταστική περίοδος Ιουλίου Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Η εξέταση αποτελείται από δύο

Διαβάστε περισσότερα

Άριστες κατά Pareto Κατανομές

Άριστες κατά Pareto Κατανομές Άριστες κατά Pareto Κατανομές - Ορισμός. Μια κατανομή x = (x, x ) = (( 1, )( 1, )) ονομάζεται άριστη κατά Pareto αν δεν υπάρχει άλλη κατανομή x = ( x, x ) τέτοια ώστε: U j( x j) U j( xj) για κάθε καταναλωτή

Διαβάστε περισσότερα

Μονοπωλιακός ανταγωνισμός. Copyright 2006 Thomson Learning

Μονοπωλιακός ανταγωνισμός. Copyright 2006 Thomson Learning Μονοπωλιακός ανταγωνισμός Μονοπωλιακός ανταγωνισμός Χαρακτηριστικά - πολλές επιχειρήσεις. - κανένα εμπόδιο εισόδου. - διαφοροποίηση προϊόντος Μονοπωλιακός ανταγωνισμός Πολλοί πωλητές Υπάρχουν πολλές επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενα θέματα στο μάθημα. Αρχές Οικονομικής Θεωρίας ΟΜΑΔΑ Α

Προτεινόμενα θέματα στο μάθημα. Αρχές Οικονομικής Θεωρίας ΟΜΑΔΑ Α Προτεινόμενα θέματα στο μάθημα Αρχές Οικονομικής Θεωρίας ΟΜΑΔΑ Α Στις προτάσεις από Α.1. μέχρι και Α10 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα σε κάθε αριθμό την ένδειξη Σωστό, αν

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, ορίζεται η διαδικασία μετατροπής των παραγωγικών συντελεστών σε τελικά αγαθά προς κατανάλωση. Χαρακτηρίζεται δε από τα ακόλουθα στοιχεία :

Παραγωγή, ορίζεται η διαδικασία μετατροπής των παραγωγικών συντελεστών σε τελικά αγαθά προς κατανάλωση. Χαρακτηρίζεται δε από τα ακόλουθα στοιχεία : ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Εισαγωγή Παραγωγή, ορίζεται η διαδικασία μετατροπής των παραγωγικών συντελεστών σε τελικά αγαθά προς κατανάλωση. Χαρακτηρίζεται δε από τα ακόλουθα στοιχεία : Συνειδητή προσπάθεια για το

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5 Νίκολσον (κεφ. 6,7,8,14 από Varian) Τα αποτελέσματα εισοδήματος και υποκατάστασης

Κεφάλαιο 5 Νίκολσον (κεφ. 6,7,8,14 από Varian) Τα αποτελέσματα εισοδήματος και υποκατάστασης Συναρτήσεις ζήτησης Κεφάλαιο 5 Νίκολσον (κεφ. 6784 από Varian) Τα αποτελέσματα εισοδήματος και υποκατάστασης Τα άριστα επίπεδα των 2 n ως συναρτήσεις όλων των τιμών και του εισοδήματος n συναρτήσεις ζήτησης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ 100 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΠΡΟΣ ΕΠΙΛΥΣΗ Vol. 1 ΑΘΗΝΑ ΜΑΪΟΣ 2013 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ - ΣΥΝΤΑΞΗ 1 ΤΟΜΟΣ 1 ΜIΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ 1) Εάν ο οριακός λόγος υποκατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΑΟΘ (16/3/2014)-ΣΕΙΡΑ Α

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΑΟΘ (16/3/2014)-ΣΕΙΡΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΑΟΘ (16//201)-ΣΕΙΡΑ Α ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α Α1. α. Λάθος β. Λάθος γ. Σωστό δ. Λάθος ε. Σωστό Α2. (β) Α. (γ) ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑ Β Β1.Η μεταβολή στην προσφερόμενη ποσότητα ενός αγαθού

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Στις παρακάτω 10 ερωτήσεις, να γράψετε τον αριθμό της κάθε ερώτησης στην εργασία σας και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Η κάθε σωστή απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

13 Το κόστος Παραγωγής Οι αγοραίες δυνάµεις της Προσφοράς και της Ζήτησης ΗΠροσφοράκαιηΖήτησηείναιοι οικονοµικοί όροι που χρησιµοποιούνται από τους οικονοµολόγους ευρέως. ΗΠροσφοράκαιηΖήτησηείναιοι κινητήριες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Εξεταστική περίοδος Φεβρουαρίου Η εξέταση αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 2 ο : Η Ζήτηση των Αγαθών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Η ελαστικότητα ζήτησης για το αγαθό "Κ" είναι ίση με 2. Αυτό σημαίνει

Διαβάστε περισσότερα

15 ΜΟΝΟΠΩΛΙΟ ΜΟΝΟΠΩΛΙΟ Ενώ µια ανταγωνιστική επιχείρηση παίρνει ως δεδοµένες τις τιµές,δηλαδή είναι λήπτης τιµών, το µονοπώλιο αντίθετα είναι διαµορφωτής τιµών. ΜΟΝΟΠΩΛΙΟ Μια επιχείρηση θεωρείται µονοπώλιο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α

ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Για τις προτάσεις από Α1 µέχρι και A5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό τη λέξη Σωστό,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Α.1. Κάθε οικονομία παράγει πάντοτε τους συνδυασμούς των προϊόντων που βρίσκονται πάνω στην καμπύλη των παραγωγικών της δυνατοτήτων.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Α.1. Κάθε οικονομία παράγει πάντοτε τους συνδυασμούς των προϊόντων που βρίσκονται πάνω στην καμπύλη των παραγωγικών της δυνατοτήτων. ΟΜΑΔΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1 μέχρι και Α.5 να γράψετε τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα του την ένδειξη: Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή ή Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη. Α.1.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΟΡΩΝ

Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΟΡΩΝ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΟΡΩΝ Άντε πάλι.. Για να δούμε πόσες φορές θα κάνουμε αυτή τη δουλειά Κεφάλαιο 2 Οικονομικά των Επιχειρήσεων Ε.Σ.Σαρτζετάκης 1 Εισαγωγή? Η λειτουργία των αγορών προσδιορίζεται από δύο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην οικονοµία των µεταφορών

Εισαγωγή στην οικονοµία των µεταφορών 1 Εισαγωγή στην οικονοµία των µεταφορών Βασικές συνιστώσες της οικονοµικής ανάλυσης στις µεταφορές Ζήτηση, Προσφορά και αλληλεπίδραση προσφοράς και ζήτησης Εξωτερικές αλληλεπιδράσεις, κοινωνικό κόστος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑ Α Α κ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α Α. 1. Να χαρακτηρίσετε Σωστή ή Λάθος καθεµία από τις παρακάτω προτάσεις. α. Η αύξηση του εισοδήµατος των καταναλωτών θα αυξήσει και τη ζήτηση για

Διαβάστε περισσότερα

Για τις προτάσεις από Α1 µέχρι και Α5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι

Για τις προτάσεις από Α1 µέχρι και Α5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Για τις προτάσεις από Α1 µέχρι και Α5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΕΟΝΑΣΜΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ. Το πλεόνασµα του καταναλωτή είναι ωφέλεια που προκύπτει από το γεγονός

ΠΛΕΟΝΑΣΜΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ. Το πλεόνασµα του καταναλωτή είναι ωφέλεια που προκύπτει από το γεγονός ΠΛΕΟΝΑΣΜΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ Β.1. Το Πλεόνασµα του Καταναλωτή Το πλεόνασµα του καταναλωτή είναι ωφέλεια που προκύπτει από το γεγονός ότι κάποιοι καταναλωτές πληρώνουν για ένα αγαθό λιγότερο από αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΖΗΤΗΣΗ, ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΙΣΣΟΡΟΠΙΑ ΑΓΟΡΑΣ

ΖΗΤΗΣΗ, ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΙΣΣΟΡΟΠΙΑ ΑΓΟΡΑΣ 1 ΚΦΑΛΑΙΟ 6 ΖΗΤΗΣΗ, ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΙΣΣΟΡΟΠΙΑ ΑΓΟΡΑΣ Οι καµπύλες ζήτησης και προσφοράς είναι αναγκαίες για να προσδιορίσουν την τιµή στην αγορά. Η εξοµοίωσή τους καθορίζει την τιµή και τη ποσότητα ισορροπίας,

Διαβάστε περισσότερα

Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics. Lecture 1: Trading in a Ricardian Model

Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics. Lecture 1: Trading in a Ricardian Model Πάντειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics Lecture 1: Trading in a Ricardian Model Το Ρικαρδιανό υπόδειγμα με ένα συντελεστή (συνέχεια) 1. Ο μόνος σημαντικός

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΝΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. β τόμος. αρχές. οικονομικής. θεωρίας Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ

ΜΑΝΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. β τόμος. αρχές. οικονομικής. θεωρίας Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΜΑΝΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ β τόμος αρχές οικονομικής θεωρίας Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Κάθε αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Γενικό Λύκειο - Οικονομικές Επιστήμες Αρχές Οικονομικής Θεωρίας, Γ Λυκείου,

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr Ερώτηση Α.1 Σε μια κλειστή οικονομία οι αγορές αγαθών και χρήματος βρίσκονται σε ταυτόχρονη ισορροπία (υπόδειγμα IS-LM). Να περιγράψετε και να δείξετε διαγραμματικά το πώς θα επηρεάσει την ισορροπία των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑ.Λ (ΟΜΑ Α Β ) 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΟΜΑ Α ΕΥΤΕΡΗ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑ.Λ (ΟΜΑ Α Β ) 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΟΜΑ Α ΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑ Α ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑ.Λ (ΟΜΑ Α Β ) 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Α.1. α. Σωστό β. Λάθος γ. Σωστό δ. Λάθος ε. Λάθος Α.2. β Α.3. δ ΘΕΜΑ Β ΟΜΑ Α

Διαβάστε περισσότερα

θέση: 1. Να γνωρίζει τις λειτουργίες που αναδεικνύουν τα ασκήσεων, ερωτήσεων βασισμένες στο Keybook. πλεονεκτήματα του που περιέχει το

θέση: 1. Να γνωρίζει τις λειτουργίες που αναδεικνύουν τα ασκήσεων, ερωτήσεων βασισμένες στο Keybook. πλεονεκτήματα του που περιέχει το ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΙΟΙΚΗΗ. ιδασκαλία Αρχών Οικονομικής Θεωρίας (Μικροοικονομία Μακροοικονομία) με τη χρήση Ηλεκτρονικού Υπολογιστή υνολική ιάρκεια 48 ώρες ΚΩ ΙΚΟ 1 2 Εισαγωγή-

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΥΛΗΣ. Ο διδάσκων. Θ. Παπαδόγγονας

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΥΛΗΣ. Ο διδάσκων. Θ. Παπαδόγγονας ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΥΛΗΣ Ανακοινώνεται στους σπουδαστές του 1ου εξαμήνου του Τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων ότι η ύλη της τελικής εξέτασης του μαθήματος «Μικροοικονομική» αφορά τις εξής ενότητες: Οικονομική Επιστήμη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ 1.1 Τι είναι η κοινωνικο-οικονομική αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Αποτίμηση δημόσιων αγαθών

Αποτίμηση δημόσιων αγαθών : ορισμός Διάλεξη 5 Τα αμιγώς δημόσια αγαθά έχουν δύο βασικά χαρακτηριστικά Μη ανταγωνιστικάστην κατανάλωση Το κόστος για την κατανάλωση του αγαθού από ένα επιπλέον άτομο είναι μηδέν ή σχεδόν μηδέν. Αδυναμία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15

ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15 ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15 ΕΝΟΤΗΤΑ Νο. 1 ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ : ΣΤΟΧΟΙ, ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ, ΒΑΣΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ & ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αποτροπή Εισόδου και Οριακή Τιμολόγηση

Αποτροπή Εισόδου και Οριακή Τιμολόγηση Αποτροπή Εισόδου και Οριακή Τιμολόγηση - Στη βραχυχρόνια περίοδο, υποθέτουμε ότι το πλήθος των επιχειρήσεων που συμμετέχουν στην αγορά ενός αγαθού παραμένει σταθερό. - Αντίθετα, στη μακροχρόνια περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 Μάθηµα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα 9 Ιουνίου 2008 7:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

Oικονομικές και Mαθηματικές Eφαρμογές

Oικονομικές και Mαθηματικές Eφαρμογές Το πακέτο ΕXCEL: Oικονομικές και Mαθηματικές Eφαρμογές Eπιμέλεια των σημειώσεων και διδασκαλία: Ευαγγελία Χαλιώτη* Θέματα ανάλυσης: - Συναρτήσεις / Γραφικές απεικονίσεις - Πράξεις πινάκων - Συστήματα εξισώσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2014

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2014 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας, δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση, τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Εισοδήματος και Απασχόλησης Determination of Income and Employment

Εισοδήματος και Απασχόλησης Determination of Income and Employment ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Προσδιορισμός Εισοδήματος και Απασχόλησης Determination of Income and Employment 1. Κεϋνσιανή θεωρία - Υπόδειγμα. Keynesian Model 1 Βασικές αρχές: Το μέγεθος του Εθνικού εισοδήματος (παραγόμενου

Διαβάστε περισσότερα

2. Σε ένα κλάδο που υπάρχει μονοπώλιο, το βάρος από την επιβολή ενός φόρου μετακυλύεται ολόκληρο στους καταναλωτές.

2. Σε ένα κλάδο που υπάρχει μονοπώλιο, το βάρος από την επιβολή ενός φόρου μετακυλύεται ολόκληρο στους καταναλωτές. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2011-2012 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξεταστική περίοδος Ιουλίου Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Βασίλης Θ. Ράπανος Η εξέταση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ (Ημερομηνία, ώρα)

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ (Ημερομηνία, ώρα) ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών Θεματική Ενότητα Διοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών ΔΕΟ 13 Ποσοτικές Μέθοδοι Ακαδημαϊκό Έτος 008-009 ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ (Ημερομηνία, ώρα) Να απαντηθούν 5

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικό σεμινάριο στην Οικονομική θεωρία

Εισαγωγικό σεμινάριο στην Οικονομική θεωρία Εισαγωγικό σεμινάριο στην Οικονομική θεωρία Σκοπός των Σημειώσεων για το Εισαγωγικό Σεμινάριο στην Οικονομική Θεωρία είναι η εξοικείωση των μεταπτυχιακών φοιτητών με οικονομικές έννοιες και θεωρίες. Επιπλέον,

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά Υποδείγματα: Εισαγωγικές Έννοιες - Τα οικονομικά υποδείγματα περιγράφουν τη συμπεριφορά επιχειρήσεων-καταναλωτών και την αλληλεπίδρασή

Οικονομικά Υποδείγματα: Εισαγωγικές Έννοιες - Τα οικονομικά υποδείγματα περιγράφουν τη συμπεριφορά επιχειρήσεων-καταναλωτών και την αλληλεπίδρασή Οικονομικά Υποδείγματα: Εισαγωγικές Έννοιες - Τα οικονομικά υποδείγματα περιγράφουν τη συμπεριφορά επιχειρήσεων-καταναλωτών και την αλληλεπίδρασή τους στις διάφορες αγορές. - Τα οικονομικά υποδείγματα:

Διαβάστε περισσότερα

Case 12: Προγραμματισμός Παραγωγής της «Tires CO» ΣΕΝΑΡΙΟ (1)

Case 12: Προγραμματισμός Παραγωγής της «Tires CO» ΣΕΝΑΡΙΟ (1) Case 12: Προγραμματισμός Παραγωγής της «Tires CO» ΣΕΝΑΡΙΟ (1) Ένα πολυσταδιακό πρόβλημα που αφορά στον τριμηνιαίο προγραμματισμό για μία βιομηχανική επιχείρηση παραγωγής ελαστικών (οχημάτων) Γενικός προγραμματισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α κ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Β Α.1. Να χαρακτηρίσετε ΣΩΣΤΗ ή ΛΑΘΟΣ καθεµία από τις παρακάτω προτάσεις. Α.1.1. Η ουσία του οικονοµικού προβλήµατος των κοινωνιών οφείλεται στην έλλειψη χρηµατικού

Διαβάστε περισσότερα

Κατανάλωση, Αποταμίευση και Προσδιορισμός του Εθνικού Εισοδήματος σε Κλειστή οικονομία χωρίς Δημόσιο Τομέα

Κατανάλωση, Αποταμίευση και Προσδιορισμός του Εθνικού Εισοδήματος σε Κλειστή οικονομία χωρίς Δημόσιο Τομέα Κατανάλωση, Αποταμίευση και Προσδιορισμός του Εθνικού Εισοδήματος σε Κλειστή οικονομία χωρίς Δημόσιο Τομέα -Σκοπός: Εξήγηση Διακυμάνσεων του Πραγματικού ΑΕΠ - Δυνητικό Προϊόν: Το προϊόν που θα μπορούσε

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Στις προτάσεις, από Α.1. µέχρι και Α.6, να γράψετε τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό την ένδειξη Σωστό, αν η

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά. Διάλεξη 12. Υπερβάλλον βάρος: Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός

Γενικά. Διάλεξη 12. Υπερβάλλον βάρος: Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός Γενικά Διάλεξη Φορολογία και αποτελεσματικότητα ν η φορολογία από μηδέν που είναι τώρα αυξηθεί στο 0% π.χ., αυτό πως επηρεάζει την ευημερία του καταναλωτή; Σίγουρα η κατανάλωση θα μεταβληθεί λόγω της αύξησης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής Είναι το πρώτο κεφάλαιο που εξετάζει τα οικονομικά φαινόμενα από μια διαφορετική οπτική, τη μακροοικονομική, και προσεγγίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Μάθημα 8 Προσδιορισμός τιμών και ποσοτική θεωρία Προσδιορισμός τιμών Προσδιορισμός τιμών! Ως τώρα δεν εξετάσαμε πως διαμορφώνεται το γενικό επίπεδο τιμών και πως μεταβάλλεται

Διαβάστε περισσότερα

Αποτέλεσμα Υποκατάστασης και Αποτέλεσμα Εισοδήματος

Αποτέλεσμα Υποκατάστασης και Αποτέλεσμα Εισοδήματος Αποτέλεσμα Υποκατάστασης και Αποτέλεσμα Εισοδήματος (Επιπτώσεις Μεταβολής της Τιμής στη Ζητούμενη Ποσότητα) () Διαγραμματική Παρουσίαση Α. Επιπτώσεις Μεταβολής της Τιμής στα Κανονικά Αγαθά M x / p (Π)

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος... 17 Εισαγωγή... 19

Πρόλογος... 17 Εισαγωγή... 19 Περιεχόμενα Πρόλογος... 17 Εισαγωγή... 19 ΜΕΡΟΣ Α ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α.1 Βασικές αρχές μικροοικονομικής... 26 Α.1.1 Θεωρία ζήτησης και προσφοράς... 26 Α.1.1.1

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΖΗΤΗΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ 1 Δίνεται ο παρακάτω πίνακας : Α. Να σχεδιάσετε την καμπύλη ζήτησης Β. Να βρεθεί η εξίσωση ζήτησης Γ.

ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΖΗΤΗΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ 1 Δίνεται ο παρακάτω πίνακας : Α. Να σχεδιάσετε την καμπύλη ζήτησης Β. Να βρεθεί η εξίσωση ζήτησης Γ. ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΖΗΤΗΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ 1 Δίνεται ο παρακάτω πίνακας : ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΙ P Α 24 80 Β 35 64 Γ 45 50 Δ 55 36 Ε 60 29 Ζ 70 14 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 0 10 20 30 40 50 60 70 80 Α. Να σχεδιάσετε την καμπύλη

Διαβάστε περισσότερα

www.arnos.gr κλικ στη γνώση Τιμολόγηση

www.arnos.gr κλικ στη γνώση Τιμολόγηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 Τιμολόγηση Παράγοντες επηρεασμού της τιμής Στόχος της τιμολογιακής πολιτικής πρέπει να είναι ο καθορισμός μιας ιδανικής τιμής η οποία θα ικανοποιεί τόσο τους πωλητές όσο και τους αγοραστές.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους;

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους; Μάθημα: Εισαγωγή στα δημόσια οικονομικά Διδάσκουσα: Καθηγήτρια Μαρία Καραμεσίνη Οι παρακάτω ερωτήσεις είναι οργανωτικές του διαβάσματος. Τα θέματα των εξετάσεων δεν εξαντλούνται σε αυτές, αλλά περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Εξωτερικές αλληλεπιδράσεις

Εξωτερικές αλληλεπιδράσεις η αποτυχία των νόµων της αγοράς Εξωτερικές αλληλεπιδράσεις Εξαιρέσεις και η αποτυχία των νόµων της αγοράς στον τοµέα των µεταφορών 1. Ο ανταγωνισµός είναι αρκετά ισχυρός έτσι ώστε να ωθήσει την τιµή στο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΖΕΙ ΤΗ ΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΑΓΑΘΑ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ; Y = C + I + G + NX. απάνες Κατανάλωσης από τα νοικοκυριά

ΤΙ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΖΕΙ ΤΗ ΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΑΓΑΘΑ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ; Y = C + I + G + NX. απάνες Κατανάλωσης από τα νοικοκυριά ΤΙ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΖΕΙ ΤΗ ΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΑΓΑΘΑ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ; Συνολική Ζήτηση για εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ/GDP) απαρτίζεται από Y = C + I + G + NX απάνες Κατανάλωσης από τα νοικοκυριά Επενδυτικές απάνες από τα νοικοκυριά

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονοµική Θεωρία

Μικροοικονοµική Θεωρία Μικροοικονοµική Θεωρία Ειδικά Θέµατα της Θεωρίας της Συµπεριφοράς του Καταναλωτή Το Συνολικό Αποτέλεσµα. Το Αποτέλεσµα Υποκατάστασης. Το Εισοδηµατικό Αποτέλεσµα. Κανονικά Αγαθά. Κατώτερα Αγαθά. Παράδοξο

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρία της Επιχείρησης

Η Θεωρία της Επιχείρησης 1 κεφάλαιο Η Θεωρία της Επιχείρησης Σκοπός Βασικός στόχος του Κεφαλαίου 1 είναι η εισαγωγή στα σημαντικότερα θέματα που αφορούν την πορεία και εξέλιξη της επιχείρησης. Πιο συγκεκριμένα, στο κεφάλαιο αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική Εισαγωγή: με τι ασχολείται Ποια είναι η θέση της μακροοικονομικής σήμερα; Χρησιμότητα - γιατί μελετάμε την μακροοικονομική θεωρία; Εξέλιξη θεωρίας και σχέση με την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: Διοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ 34 Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική Γραπτή Εργασία # 3 (Μακροοικονομική) Ακαδ. Έτος: 2007-8 Οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

7 Καταναλωτές, παραγωγοί και αποτελεσµατικότητα των αγορών Επανεξετάζοντας την Ισορροπία Η τιµή ισορροπίας και η ποσότητα ισορροπίας µεγιστοποιούν την συνολική ευηµερία των αγοραστών και πωλητών; Η ισορροπία

Διαβάστε περισσότερα

3. Χρήμα, επιτόκια και συναλλαγματικές ισοτιμίες

3. Χρήμα, επιτόκια και συναλλαγματικές ισοτιμίες 3. Χρήμα, επιτόκια και συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Προσφορά και ζήτηση χρήματος 2. Προσφορά χρήματος και συναλλαγματική ισοτιμία (βραχυχρόνια περίοδος) 3. Χρήμα, τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία (μακροχρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ. Κεφάλαιο 19.1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ. Κεφάλαιο 19.1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Κεφάλαιο 19 ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ 19.1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 19.1.1 Οικονοµικά αγαθά Οικονοµικά αγαθά είναι τα µέσα µε τα οποία ικανοποιούνται οι ανάγκες των ανθρώπων. Τα αγαθά µπορεί να είναι υλικά αντικείµενα

Διαβάστε περισσότερα

Λύσεις 2. Ψ χ /Β χ = Ψ υ /Β υ 10 - ½ B X = 5 B X * = 10 Β Υ = 10

Λύσεις 2. Ψ χ /Β χ = Ψ υ /Β υ 10 - ½ B X = 5 B X * = 10 Β Υ = 10 Λύσεις 2 1. (α) Όταν η πρόσβαση στις λίµνες είναι ελεύθερη τότε ο κάθε ψαράς κοιτάζει την δικιά του σοδειά που είναι το µέσο προϊόν: Ψ χ /Β χ = 10 - ½ B X για την λίµνη Χ, και Ψ υ /Β υ = 5 για την λίµνη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ Α Στις προτάσεις από Α1 μέχρι και Α5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α ΟΜΑ Α Β

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α ΟΜΑ Α Β ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Α.1: Σωστό, Α.: Λάθος, Α.: Σωστό, Α.: Λάθος, Α.5: Σωστό Α.6: β, Α.7: γ ΟΜΑ Α Β Υπάρχουν αγαθά στα οποία η τιµή του ενός αγαθού επηρεάζει τη ζήτηση ενός άλλου αγαθού. Τα αγαθά αυτά τα

Διαβάστε περισσότερα

3 ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΙΑΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗΣ

3 ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΙΑΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗΣ 1 2 3 ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΙΑΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗΣ 31 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ: Έστω δύο σύνολα Α και Β ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ του συνόλου Α στο Β είναι η διμελής σχέση f A B για την οποία A αντιστοιχεί ένα και μόνο ένα y B δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΑΣΤΙΚOΤΗΤΑ ΤΗΤΑ ΖΗΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡOΣΦ ΣΦOΡΑΣ. Ελαστικότητα... Κεφάλαιο 5

ΕΛΑΣΤΙΚOΤΗΤΑ ΤΗΤΑ ΖΗΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡOΣΦ ΣΦOΡΑΣ. Ελαστικότητα... Κεφάλαιο 5 ΕΛΑΣΤΙΚOΤΗΤΑ ΤΗΤΑ ΖΗΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡOΣΦ ΣΦOΡΑΣ Κεφάλαιο 5 Ελαστικότητα...... µετρά τον βαθµό αντίδρασης των καταναλωτών και των παραγωγών στις αλλαγές στις συνθήκες της αγοράς...... µας επιτρέπει να αναλύουµε

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Μαθηματικά (Φυλλάδιο 1 ο )

Γενικά Μαθηματικά (Φυλλάδιο 1 ο ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Γενικά Μαθηματικά (Φυλλάδιο 1 ο ) Επιμέλεια Φυλλαδίου : Δρ. Σ. Σκλάβος Περιλαμβάνει: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΙΑΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΠΑΡΑΓΩΓΙΣΗ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΩΝ ΜΙΑΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

K r i t i k i P u b l i s h i n g - d r a f t

K r i t i k i P u b l i s h i n g - d r a f t Κεφάλαιο 1 Η αγορά Το συμβατικό πρώτο κεφάλαιο ενός βιβλίου μικροοικονομικής αποτελεί μια πραγμάτευση των «ορίων και των μεθόδων» της Οικονομικής. Παρόλο που το αντικείμενο αυτό μπορεί να είναι πολύ ενδιαφέρον,

Διαβάστε περισσότερα

Η οικονοµία στη Βραχυχρόνια Περίοδο

Η οικονοµία στη Βραχυχρόνια Περίοδο Η οικονοµία στη Βραχυχρόνια Περίοδο Οι βραχυχρόνιες διακυµάνσεις στο προϊόν και στην απασχόληση καλούνται επιχειρηµατικός κύκλος (business cycle). Μέχρι τώρα αναπτύξαµε θεωρίες για να µελετήσουµε πως η

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΘΕΩΡΙΑ ΖΗΤΗΣΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΘΕΩΡΙΑ ΖΗΤΗΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΘΕΩΡΙΑ ΖΗΤΗΣΗΣ Οι τιµές Στην οικονοµία οι τιµές παίζουν βασικό ρόλο. Κατανέµουν τους παραγωγικούς πόρους στις τοµείς όπου υπάρχει µεγαλύτερη ζήτηση µε το πιο αποτελεσµατικό τρόπο. Αυτό το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΔΟΣΕΩΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ Α Θ Η Ν Α

ΕΚΔΟΣΕΩΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ Α Θ Η Ν Α ΕΚΔΟΣΕΩΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ Α Θ Η Ν Α ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Γ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΑΥΚΕΙΟΥ Γ' ΤΑΞΗ ΕΠΑ.Λ. Απαντήσεις ερωτήσεων Και Λύσεις ασκήσεων ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα