ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΠΑΛΑΙΟΝΤΟΛΟΓΙΑ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΠΑΛΑΙΟΝΤΟΛΟΓΙΑ"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΓΕΩΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ-ΠΑΛΑΙΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΠΑΛΑΙΟΝΤΟΛΟΓΙΑ ΕΙΔΟΓΕΝΕΣΗ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΠΡΟΤΥΠΑ ΡΥΘΜΟΥ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΠΡΟΤΥΠΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Δρ Σωκράτης Ρουσιάκης Επίκουρος Καθηγητής

2 Ε Ι Δ Ο Γ Ε Ν Ε Σ Η ( S P E C I AT I O N ) Η έννοια του είδους Το είδος αποτελεί τη σημαντικότερη και υποχρεωτική κατηγορία ταξινόμησης. Εντούτοις, η έννοια του είδους αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα των βιολόγων και παλαιοντολόγων και παραμένει μέχρι σήμερα άλυτο ( The Species Problem ). Δεν υπάρχει ένας ορισμός του είδους αλλά πολλοί ( Species Concepts ) ανάλογα με τα κριτήρια που χρησιμοποιεί κάθε ταξινόμος. Οι δύο βασικότερες έννοιες του είδους είναι το βιολογικό είδος ( Biological Species Concept ) και το εξελικτικό ή παλαιοντολογικό είδος ( Evolutionary Species Concept ).

3 Ε Ι Δ Ο Γ Ε Ν Ε Σ Η ( S P E C I AT I O N ) Η έννοια του βιολογικού είδους Βιολογικό είδος (Biological Species Concept, BSC): Ένα είδος είναι διασταυρούμενες ή δυνητικά διασταυρούμενες ομάδες φυσικών πληθυσμών που είναι αναπαραγωγικά απομονωμένες από άλλες παρόμοιες ομάδες. (Ο ορισμός αυτός, που έχει ευρύτατη χρήση, διατυπώθηκε από τον Ernst Mayr το 1942) Παρατηρήσεις Προβλήματα Η λέξη «δυνητικά» υποδηλώνει ότι ακόμη και αν κάποια μέλη ενός πληθυσμού ζουν σε διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές από κάποια άλλα, άρα δεν είναι δυνατό να ζευγαρώσουν με αυτά, δεν πρέπει να εντάσσονται σε διαφορετικό είδος εφόσον αν έρθουν σε εγγύτητα αναμένεται να διασταυρωθούν. Η λέξη «φυσικός» επίσης έχει ιδιαίτερη σημασία γιατί μόνο στη φύση η ανταλλαγή γονιδίων μεταξύ ατόμων διαφορετικών πληθυσμών επηρεάζει την εξελικτική διαδικασία. Αυτή η έννοια του είδους δεν έχει εφαρμογή σε αγενώς αναπαραγόμενους οργανισμούς. Επίσης δεν είναι εφαρμόσιμη στα απολιθώματα. Επιπλέον, πολλά θέματα σχετικά με τον υβριδισμό δεν εξηγούνται επαρκώς από αυτόν τον ορισμό. Οι μηχανισμοί αναπαραγωγικής απομόνωσης εξελίσσονται σε μακρύ χρονικό διάστημα. Έτσι, για κάποιον χρόνο μετά την αρχική απόκλιση, κάποια τάξα που μέσω απομόνωσης έχουν γίνει μορφολογικά, οικολογικά και ηθολογικά διαφορετικά έτσι ώστε να μπορούσαν να θεωρηθούν διακριτά είδη, πρακτικά είναι δυνατό να διασταυρώνονται με αρχικούς πληθυσμούς και να υπάρχει ανταλλαγή γενετικού υλικού (υβριδισμός).

4 Ε Ι Δ Ο Γ Ε Ν Ε Σ Η ( S P E C I AT I O N ) Η έννοια του εξελικτικού ή παλαιοντολογικού είδους Εξελικτικό είδος (Evolutionary Species Concept, ESC): Ένα εξελικτικό είδος είναι μία γενεαλογική σειρά (μία προγονικήαπογονική αλληλουχία πληθυσμών) που εξελίσσεται ανεξάρτητα από άλλες και έχει το δικό της μοναδικό εξελικτικό ρόλο και τις δικές της εξελικτικές τάσεις. (Ο ορισμός αυτός διατυπώθηκε από τον George Gaylord Simpson το 1961) Παρατηρήσεις - Προβλήματα Ο ορισμός αυτός δίνει βαρύτητα στην παράμετρο του χρόνου η οποία είναι πολύ σημαντική για τον παλαιοντολόγο. Ο καθορισμός του είδους βασίζεται κυρίως στη μορφολογία των οργανισμών (των απολιθωμάτων τους). Σύμφωνα με τους πολλούς ταξινόμους, ο ορισμός αυτός είναι ο ορισμός μιας φυλογενετικής γραμμής και όχι ο ορισμός ενός είδους.

5 Ειδογένεση είναι ο μηχανισμός πολλαπλασιασμού των ειδών. Είναι δηλαδή η εξελικτική διαδικασία μέσω της οποίας από ένα είδος (πατρικό είδος) προκύπτουν καινούργια είδη (θυγατρικά είδη ή επιγονικά είδη). Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η δημιουργία γενετικών αναπαραγωγικών φραγμών (δηλαδή μηχανισμών αναπαραγωγικής απομόνωσης) που εμποδίζουν την ανταλλαγή γονιδίων μεταξύ πληθυσμών. Μηχανισμοί ειδογένεσης Ε Ι Δ Ο Γ Ε Ν Ε Σ Η ( S P E C I AT I O N ) Α) Αλλοπάτρια ή γεωγραφική ειδογένεση (allopatric or geographic speciation) B) Παραπάτρια ειδογένεση (parapatric speciation) Γ) Συμπάτρια ειδογένεση (sympatric speciation) Δ) Στιγμιαία ειδογένεση (instantaneous speciation) Παρατηρήσεις: Η ειδογένεση περιλαμβάνει στάδια που πραγματοποιούνται πολύ γρήγορα και μπορούμε να τα παρατηρήσουμε άμεσα, αλλά η συνολική διαδικασία είναι χρονικά πολύ μεγάλη για να είναι παρατηρήσιμη από τους επιστήμονες. Αντιθέτως, η ειδογένεση συνήθως είναι πολύ γρήγορη για να καταγραφεί πλήρως στο αρχείο των απολιθωμάτων. Η αλλοπάτρια, η παραπάτρια και η συμπάτρια ειδογένεση αποτελούν ένα συνεχές. Διαφέρουν στο βαθμό που η αρχική μείωση ανταλλαγής γενετικού υλικού οφείλεται σε εξωγενείς (γεωγραφικούς) παράγοντες (αλλοπάτρια και παραπάτρια ειδογένεση) ή από αλλαγές στα βιολογικά χαρακτηριστικά των ίδιων των οργανισμών (συμπάτρια ειδογένεση).

6 Ε Ι Δ Ο Γ Ε Ν Ε Σ Η ( S P E C I AT I O N ) Α ) Α λ λ ο π ά τ ρ ι α ε ι δ ο γ έ ν ε σ η Αλλοπάτρια ειδογένεση είναι η εξέλιξη γενετικών αναπαραγωγικών φραγμών μεταξύ πληθυσμών λόγω φυσικών γεωγραφικών εμποδίων, λίμνες, θάλασσα, ποτάμια, βουνά, ή και ακατάλληλα προς διαβίωση περιβάλλοντα. Τέτοια φυσικά εμπόδια μειώνουν τη ροή γενετικού υλικού μεταξύ των πληθυσμών, έτσι ώστε αυτοί τελικά να διαφοροποιηθούν γενετικά σε σχέση με τον αρχικό πληθυσμό. Συνήθως διακρίνονται δύο τύποι αλλοπάτριας ειδογένεσης: Α1) Η διχοπάτρια ή βικαριανιστική ειδογένεση (dichopatric or vicariant speciation) Α2) Η περιπάτρια ειδογένεση (peripatric speciation) Παρατήρηση: Η αλλοπάτρια ειδογένεση είναι ευρύτερα αποδεκτό πως αποτελεί τον σημαντικότερο μηχανισμό ειδογένεσης, ειδικότερα στα ζώα.

7 Ε Ι Δ Ο Γ Ε Ν Ε Σ Η ( S P E C I AT I O N ) Α ) Α λ λ ο π ά τ ρ ι α ε ι δ ο γ έ ν ε σ η Α 1 ) Δ ι χ ο π ά τ ρ ι α ε ι δ ο γ έ ν ε σ η Στη διχοπάτρια ειδογένεση η απομόνωση προκαλείται όταν αναπτύσσεται κάποιος γεωγραφικός φραγμός εντός των ορίων της αρχικής εξάπλωσης ενός πληθυσμού. Ένα νέο είδος μπορεί να εξελιχθεί από έναν πληθυσμό κάποιου αρχικού (πατρικού) είδους όταν, λόγω γεωγραφικών εμποδίων, απομονωθεί κάποιο τμήμα του έτσι ώστε να μην υπάρχει ανταλλαγή γενετικού υλικού με τον αρχικό πληθυσμό.

8 Ε Ι Δ Ο Γ Ε Ν Ε Σ Η ( S P E C I AT I O N ) Α ) Α λ λ ο π ά τ ρ ι α ε ι δ ο γ έ ν ε σ η Α 1 ) Δ ι χ ο πά τ ρ ι α ή β ι κα ρ ι α ν ι σ τ ι κ ή ε ι δ ο γ έ ν εσ η P1 Ν1 Ν1 P φραγμός P2 Ν2 Ν2 Α Β Γ Δ περιοχή συνύπαρξης (συμπατρίας) A: Αρχικός πληθυσμός του είδους P (πατρικό είδος). Β: Δημιουργία γεωγραφικού φραγμού που διαιρεί τον αρχικό πληθυσμό σε δύο διακριτούς πληθυσμούς (P1-P2). Οι νέοι αυτοί πληθυσμοί προσαρμόζονται σε νέα περιβάλλονται και αρχίζουν να αναπτύσσουν αναπαραγωγική απομόνωση. Γ: Εδραίωση αναπαραγωγικής απομόνωσης. Οι πληθυσμοί P1 και P2 εξελίσσονται στα νέα είδη Ν1 και Ν2. Δ: Αν ο φραγμός εκλείψει, τα νέα είδη Ν1 και Ν2 μπορεί να επανεπικοίσουν την περιοχή αυτή (στην οποία θα είναι συμπάτρια) αλλά δεν διασταυρώνονται μεταξύ τους γιατί οι απομονωτικοί αναπαραγωγικοί μηχανισμοί που εξέλιξαν δεν το επιτρέπουν. P: Αρχικός πληθυσμός του είδους P P1-Ρ2: Θυγατρικοί πληθυσμοί του είδους P (αρχόμενα είδη ή είδη εν τη γενέσει) Ν1-Ν2: Νέα είδη

9

10 Ε Ι Δ Ο Γ Ε Ν Ε Σ Η ( S P E C I AT I O N ) Α ) Α λ λ ο π ά τ ρ ι α ε ι δ ο γ έ ν ε σ η Α 2 ) Π ε ρ ι π ά τ ρ ι α ε ι δ ο γ έ ν ε σ η ( τ ο φ α ι ν ό μ ε ν ο τ ο υ ι δ ρ υ τ ή ) Στην περιπάτρια ειδογένεση η γενετική απομόνωση προκαλείται όταν από την περιφέρεια του κύριου πληθυσμού ενός είδους αποκόπτεται κάποιος μικρός πληθυσμός (ιδρυτικός). Αυτός ο ιδρυτικός πληθυσμός λόγω απομόνωσης μπορεί να εξελιχθεί ανεξάρτητα από τον αρχικό πληθυσμό και να αποτελέσει τελικά ένα νέο είδος. Σημασία: Ο ιδρυτικός πληθυσμός είναι μικρός και γενετικά φτωχός, με γενετική δεξαμενή στατιστικά διαφορετική από του αρχικού πληθυσμού του είδους. Εκτίθεται στην αυξημένη επιλεκτική πίεση ενός νέου βιοτικού και αβιοτικού περιβάλλοντος. Επιπλέον, δυνητικά βρίσκεται στην ιδανική κατάσταση για εξελικτικές αποκλίσεις προς νέες οικοθέσεις, προσαρμοστικές ζώνες και πόρους. Ταυτοχρόνως είναι εξαιρετικά ευάλωτος στην εξαφάνιση. Για να εξελιχθεί ένα νέο είδος η απομόνωση οφείλει να είναι πλήρης.

11 Ε Ι Δ Ο Γ Ε Ν Ε Σ Η ( S P E C I AT I O N ) Α ) Α λ λ ο π ά τ ρ ι α ε ι δ ο γ έ ν ε σ η Α 1 ) Π ε ρ ι π ά τ ρ ι α ε ι δ ο γ έ ν εσ η ( τ ο φ α ι ν ό μ ε ν ο τ ο υ ι δ ρ υ τ ή ) P4 P1 P5 P P2 P P6 P3 Α Β A: Αρχικός πληθυσμός του είδους P (πατρικό είδος). Β: Αποκοπή ιδρυτικών πληθυσμών (P1-P6) από τον αρχικό πληθυσμό P (κάθε ένας από τους πληθυσμούς αυτούς αποτελούν «αρχόμενα είδη» ή «εν τη γενέση είδη». Γ: Κάποιοι από τους ιδρυτικούς πληθυσμούς εξαφανίζονται (X), κάποιοι συγχωνεύονται με τον αρχικό πληθυσμό P ( ), αλλά ένας πληθυσμός (ο P5) αποκτά πλήρη αναπαραγωγική απομόνωση από τον αρχικό πληθυσμό P και εξελίσσεται στο νέο είδος «Ν». P1 P2 P P3 Γ P: Αρχικός πληθυσμός του είδους P P1-Ρ6: Ιδρυτικοί πληθυσμοί του είδους P (αρχόμενα είδη ή είδη εν τη γενέσει) Ν: Νέο είδος P4 Βασισμένο σε ποικίλες πηγές, κυρίως στις Mayr (2001), Futuyama (1986; 2005) N P6

12

13

14 Ε Ι Δ Ο Γ Ε Ν Ε Σ Η ( S P E C I AT I O N ) Β ) Π α ρ α π ά τ ρ ι α ε ι δ ο γ έ ν ε σ η Στην παραπάτρια ειδογένεση γειτονικοί πληθυσμοί, μεταξύ των οποίων υπάρχει μέτρια ροή γενετικού υλικού, αποκλίνουν και τελικά αποκτούν γενετική αναπαραγωγική απομόνωση. Οι πληθυσμοί αυτοί μπορούν να εξελιχθούν σε νέα είδη αν υπάρχει ισχυρή επιλογή ως προς ένα ή περισσότερα γονίδια που ελέγχουν κάποια μορφή αναπαραγωγικής απομόνωσης. Η παραπάτρια ειδογένεση γίνεται αποδεκτή από όλους σχεδόν τους εξελικτικούς βιολόγους, όμως κυρίως ως θεωρητικό μοντέλο (δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι συμβαίνει). Ειδικότερα στα ζώα θεωρείται μικρής σημασίας σε σχέση με την αλλοπάτρια. P P1 P2 Ν1 Ν2 Ν1 Ν2 Α Β Γ Δ περιοχή συνύπαρξης A: Αρχικός πληθυσμός του είδους P (πατρικό είδος). (συμπατρίας) Β: Τοπικοί παραπάτριοι πληθυσμοί (P1-P2) του είδους ή δήμοι (demes). Εντός του κάθε δήμου τα άτομα τείνουν να διασταυρωθούν με άτομα του δικού τους δήμου και όχι του γειτονικού, και υφίστανται τις ίδιες εξελικτικές πιέσεις. Γ: Εδραιώνεται γενετική αναπαραγωγική απομόνωση για κάθε δήμο. Έτσι ώστε παύει να υπάρχει ροή γενετικού υλικού μεταξύ των δύο δήμων, και τελικώς από τον αρχικό πληθυσμό Ρ εξελίσσονται δύο διαφορετικά είδη Ν1-Ν2. Δ: Τελικώς, τα δύο νέα είδη (Ν1-Ν2) μπορεί να εμφανίζονται συμπάτρια σε κάποια γεωγραφική περιοχή. Εν τούτοις επειδή έχει εξελιχθεί αναπαραγωγική απομόνωση δεν διασταυρώνονται.

15 Ε Ι Δ Ο Γ Ε Ν Ε Σ Η ( S P E C I AT I O N ) Γ ) Σ υ μ π ά τ ρ ι α ε ι δ ο γ έ ν ε σ η Συμπάτρια ειδογένεση είναι η εξέλιξη αναπαραγωγικών φραγμών εντός ενός πληθυσμού. Οι φραγμοί αυτοί όμως σε αντίθεση με άλλους μηχανισμούς ειδογένεσης είναι βιολογικού χαρακτήρα, δεν υπάρχει τοπικός διαχωρισμός του αρχικού πληθυσμού λόγω γεωγραφικών αιτίων ούτε γεωγραφική απομόνωση. Σύμφωνα με τα θεωρητικά μοντέλα, συμπάτρια ειδογένεση προκύπτει όταν κάποιοι γενότυποι είναι καλύτερα προσαρμοσμένοι σε κάποια μικροπεριβάλλοντα (διασπαστική επιλογή). Η συμπάτρια ειδογένεση έχει αμφισβητηθεί έντονα ως μηχανισμός ειδογένεσης. Θεωρείται σπάνιος μηχανισμός ειδογένεσης, ειδικότερα για τα ζώα. Εντούτοις συμπάτρια ειδογένεση έχει διαπιστωθεί σε ορισμένα παρασιτικά έντομα, κάποιες νυχτερίδες, ενώ έχει επιπλέον προταθεί ως μηχανισμός ειδογένεσης για τους ιχθύες γλυκών υδάτων που ζουν σε λίμνες της Αφρικής.

16 Ε Ι Δ Ο Γ Ε Ν Ε Σ Η ( S P E C I AT I O N ) Δ ) Σ τ ι γ μ ι α ί α ε ι δ ο γ έ ν ε σ η Στιγμιαία ειδογένεση είναι η ειδογένεση όπου από έναν πληθυσμό προκύπτει κάποιο άτομο το οποίο αυτομάτως είναι αναπαραγωγικά απομονωμένο από τα άτομα του πατρικού είδους.

17 χρόνος ΑΣΚΗΣΗ: ΤΟ ΕΙΔΟΣ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΝΤΟΛΟΓΙΑ Έχει πραγματοποιηθεί δειγματοληψία σε 6 διαδοχικά χρονικά διαστήματα σε μια ιζηματογενή ακολουθία. 6 Π 6Α Π 6Β Π 6Γ 5 Π 5Α Π 5Β Π 5Γ 4 Π 4Α Π 4Β 3 Π 3Α Π 3Β 2 Π 2Α Π 2Β 1 Π 1 μορφολογία Τα απολιθώματα από το πρώτο χρονικό διάστημα έχουν την ίδια μορφολογία και θεωρούμε ότι ανήκουν σε πληθυσμό του ίδιου είδους, Π 1. Σε καθένα από τα ακόλουθα διαστήματα 2-4, τα απολιθώματα ομαδοποιούνται μορφολογικά σε δύο κατηγορίες αρκετά διαφορετικές ώστε να θεωρήσουμε ότι αντιπροσωπεύουν δύο διαφορετικές εξελικτικές γραμμές, Π2Α Π3Α Π4Α και Π2Β Π3Β Π4Β. Η πρώτη γραμμή συνεχίζεται και στα διαστήματα 5 και 6 (με τους πληθυσμούς Π5Α και Π6Α. Η δεύτερη όμως δείχνει και έναν επιπλέον διαχωρισμό, στις ομάδες Π5Β-Π6Β και Π5Γ-Π6Γ. Επειδή οι διακριτοί πληθυσμοί σε κάθε χρονικό διάστημα συνυπάρχουν χωρίς ενδιάμεσες μορφές θεωρούμε ότι εκπροσωπούν διακριτά είδη. Για τη διάκριση σε προγονικά και απογονικά είδη χρησιμοποιείστε δύο κριτήρια. Α) Με κριτήριο τα σημεία διακλάδωσης για τον διαχωρισμό μεταξύ προγονικών και απογονικών ειδών, και Β) με κριτήριο το επίπεδο της μορφολογικής αλλαγής.

18 χρόνος ΑΣΚΗΣΗ: ΤΟ ΕΙΔΟΣ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΝΤΟΛΟΓΙΑ χρόνος 6 5 Π 6Α Π 5Α IV Π 6Β Π 5Β Π 5Γ Π 6Γ V 6 5 Π 6Α Π 5Α γ Π 6Β Π 5Β Π 5Γ Π 6Γ δ 4 Π 4Α Π 4Β 4 α Π 4Α Π 4Β 3 2 II Π 3Α Π 2Α Π 2Β Π 3Β III 3 2 Π 3Α Π 2Α Π 2Β Π 3Β β 1 I Π 1 1 Π 1 μορφολογία μορφολογία Διάκριση ειδών με βάση τα σημεία διακλάδωσης Διάκριση ειδών με βάση το επίπεδο της μορφολογικής αλλαγής

19 ΑΣΚΗΣΗ: ΤΟ ΕΙΔΟΣ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΝΤΟΛΟΓΙΑ Ερμηνεία με βάση τα σημεία διακλάδωσης Με βάση αυτό το κριτήριο θα μπορούσαμε να διακρίνουμε 5 είδη, τα είδη I-V. Σε αυτήν την περίπτωση ο πληθυσμός Π1 αντιστοιχεί στο είδος Ι, οι πληθυσμοί Π2Α έως Π6Α στο είδος ΙΙ, οι Π2Β έως Π4Β στο είδος ΙΙΙ, οι Π5Β έως Π6Β στο είδος IV, και οι πληθυσμοί Π5Γ έως Π6Γ στο είδος V. Αυτή η ερμηνεία ανταποκρίνεται στην έννοια του εξελικτικού είδους, γιατί κάθε είδος έτσι όπως αναγνωρίζεται εδώ αντιπροσωπεύει μια εξελικτική γραμμή με κοινή εξελικτική ιστορία στην πάροδο του χρόνου. Τα όρια προγονικού/απογονικού είδους επισημαίνονται κάθε φορά που κάποιος πληθυσμός αποκλίνει δίνοντας διακριτές γενεαλογικές γραμμές με διακριτή ιστορία. Ερμηνεία με βάση το επίπεδο μορφολογικής αλλαγής Με βάση αυτό το κριτήριο οι πληθυσμοί Π2Α-Π6Α αλλάζουν λίγο με το χρόνο από την αρχική κατάσταση του Π1, και έτσι οι Π1-Π6Α μπορούν να θεωρηθούν το ίδιο είδος το α. Ο πληθυσμός P2B καθορίζει ένα διακριτό είδος, το β (σαφώς διακριτό μορφολογικά από τον σύγχρονο πληθυσμό Π2Α). Η αλλαγή από το Π2Β στο Π4Β είναι τόσο μεγάλη ώστε δεν υπάρχει αλληλοεπικάλυψη ανάμεσα στους δύο πληθυσμούς. Αν αυτοί οι πληθυσμοί βρίσκονταν στο ίδιο στρώμα (ήταν σύγχρονοι) θα τείναμε να τους θεωρήσουμε ξεχωριστά είδη. Έτσι κάπου μεταξύ Π2Β και Π4Β πρέπει να τοποθετηθεί ένα όριο (είτε πάνω είτε κάτω από το Π3Β) που να διακρίνει τα είδη β και γ. Τέτοιες διακρίσεις εντός μιας γενεαλογικής γραμμής αποκαλούνται χρονοείδη, και προϋποθέτουν ότι κάθε επακόλουθο είδος ακολουθεί τον τερματισμό, ψευδοεξαφάνιση, του προηγούμενου. Έτσι το χρονοείδος γ απεικονίζεται εδώ να αρχίζει μεταξύ των χρόνων 3 και 4, προϋποθέτοντας ότι το χρονοείδος β ψευδοεξαφανίζεται σε αυτό τον χρόνο. Οι πληθυσμοί Π5Β και Π6Β παρουσιάζουν επικάλυψη με τον Π4β, έτσι μπορούν επίσης να ενταχθούν στο είδος Γ (ανάλογη περίπτωση με την ένωση των Π2Α και Π1 στο είδος α). Ο πληθυσμός Π5Γ σηματοδοτεί ένα άλλο είδος το δ.

20 ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Όπως έχουμε αναφέρει, εξέλιξη είναι η αλλαγή μέσω τροποποίησης, η καταγωγή με τροποποιήσεις. Η εξέλιξη είναι υπεύθυνη για τις ομοιότητες που βλέπουμε στα έμβια όντα αλλά και για τις διαφορές, την αξιοθαύμαστη ποικιλία της ζωής. Θεμελιώδης στη διαδικασία της εξέλιξης είναι η γενετική ποικιλότητα πάνω στην οποία επιδρούν διάφοροι εξελικτικοί παράγοντες. Επίσης, έχουμε αναφέρει ότι εξέλιξη συμβαίνει μόνο όταν υπάρχει αλλαγή στα γενετικά χαρακτηριστικά ενός πληθυσμού με την πάροδο του χρόνου, και ότι αλλαγές στους πληθυσμούς που θεωρούνται εξελικτικές είναι αυτές που είναι κληρονομήσιμες, δηλαδή αυτές που περνάνε από τη μία γενεά στην άλλη. Καταγωγή με τροποποιήσεις (descent with modification) Παράδειγμα 1 Έστω ότι σε μια περιοχή με σκαθάρια παρατηρείται ξηρασία για δύο χρόνια άρα τα διαθέσιμα για τροφή φυτά είναι λίγα. Όλα τα σκαθάρια έχουν τις ίδιες πιθανότητες επιβίωσης και αναπαραγωγής. Λόγω έλλειψης τροφής όμως τα σκαθάρια είναι μικρότερου μεγέθους από εκείνα των προηγούμενων γενεών. Παράδειγμα 2 Τα περισσότερα σκαθάρια (π.χ. 90%) είναι ανοικτού πράσινου χρώματος και λίγα (π.χ. 10%) καφέ χρώματος. Λίγες γενεές αργότερα τα καφέ σκαθάρια είναι πιο κοινά (π.χ. 70%) σε σχέση με τα πράσινου χρώματος. Ποια από τις δύο αλλαγές (σωματικό μέγεθος ή αλλαγή στο χρώμα) ταιριάζει στην έννοια καταγωγή με μετατροπές δηλαδή αλλαγή στα γενετικά χαρακτηριστικά με την πάροδο του χρόνου; 1) Η διαφορά στο μέγεθος οφείλεται σε περιβαλλοντική επίδραση (έλλειψη τροφής), δεν προήρθε από γενετικές αλλαγές. Άρα δεν αποτελεί εξέλιξη. Αν η διαθέσιμη τροφή αυξηθεί το μέγεθος θα επανέλθει στο φυσιολογικό. 2) Οι αλλαγές στο χρώμα αποτελούν εξέλιξη. Οι μεταγενέστερες γενεές είναι γενετικά διαφορετικές από τις πρώτες. Πιθανόν το καφέ χρώμα να έγινε για κάποιο λόγο (π.χ. καλύτερο καμουφλάζ).

21 ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Οι κυριότεροι μηχανισμοί εξελικτικής αλλαγής είναι οι ακόλουθοι: Μεταλλαγή (mutation) Γονιδιακή ροή (gene flow) ή μετανάστευση (migration) Γενετική παρέκκλιση (genetic drift) Φυσική επιλογή

22 ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Μεταλλαγή και μεταλλάξεις Αν και η κληρονομικότητα είναι μια συντηρητική δύναμη που παρέχει σταθερότητα στα βιολογικά συστήματα, ο μοριακός μηχανισμός της κληρονομικότητας δεν είναι τέλειος. Έτσι συχνά συμβαίνουν λάθη στην αντιγραφή του DNA που παράγουν διαφορετικές (τροποποιημένες) αλληλουχίες DNA οι οποίες μεταβιβάζονται από γενεά σε γενεά. Αυτό το φαινόμενο της αλλαγής αποκαλείται μεταλλαγή (mutation) και έχει ιδιαίτερη σημασία για την εξέλιξη γιατί είναι σημαντική πηγή γενετικής ποικιλότητας. Η μεταλλαγή δηλαδή προκαλεί αλλαγές στο DNA που επιδρούν στη φυσιολογία ενός οργανισμού, στο πως φαίνεται ένας οργανισμός, πως συμπεριφέρεται, κλπ., δημιουργεί δηλαδή ένα νέο φαινοτυπικό «προϊόν». Ένα συγκεκριμένο φαινοτυπικό αποτέλεσμα της μεταλλαγής ονομάζεται μετάλλαξη (mutant).

23 ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Μεταλλαγή και μεταλλάξεις Οι μεταλλάξεις μπορεί να είναι ουδέτερες, ωφέλιμες ή επικίνδυνες, ανάλογα αν αυξάνουν ή μειώνουν την αρμοστικότητα ενός οργανισμού ή δεν την επηρεάζουν καθόλου. Οι μεταλλάξεις δεν προκύπτουν ως απάντηση σε αλλαγές του περιβάλλοντος έτσι ώστε να βελτιώνουν την αρμοστικότητα ενός οργανισμού. Οι μεταλλάξεις δηλαδή είναι τυχαίες. Το αν συμβεί ή όχι μια συγκεκριμένη μετάλλαξη δεν έχει καμία σχέση με το πόσο χρήσιμη μπορεί να είναι.

24 ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Γονιδιακή ροή ή μετανάστευση Γονιδιακή ροή (gene flow) ή μετανάστευση (migration) είναι η εισαγωγή στη γενετική δεξαμενή ενός πληθυσμού γονιδίων από έναν ή περισσότερους άλλους πληθυσμούς. Η γονιδιακή ροή αποτελεί σημαντική πηγή γενετικής ποικιλότητας. Η γονιδιακή ροή ποικίλει ανάλογα με τον οργανισμό. Τα γονίδια μπορεί να μεταφέρονται με την μετακίνηση ατόμων (π.χ. μετανάστευση), ή με μετακίνηση γαμετών (π.χ. γύρη). Επίσης η μεγάλη οικολογική διασπορά δεν σημαίνει και μεγάλη γονιδιακή ροή δηλαδή μεγάλη γενετική διασπορά. Πολλά είδη εντόμων θερμών περιοχών για παράδειγμα εισβάλλουν κάθε καλοκαίρι σε περιοχές με ψυχρότερα κλίματα. Αυτοί οι πληθυσμοί όμως καταστρέφονται με την εισβολή του χειμώνα. Έχουμε δηλαδή μεγάλη οικολογική διασπορά αλλά μηδαμινή γενετική. Στα φυτά η διασπορά γίνεται κυρίως με τη γύρη (μεταφέρεται με τον άνεμο) και τους σπόρους (με τα έντομα). Σε έρευνες διαπιστώθηκε ότι στο καλαμπόκι (μεταφορά γύρης) η συχνότητα του επικρατούς φαινότυπου μειώνεται εκθετικά σε σχέση με την απόσταση από την πηγή της γύρης (1% σε απόσταση m). Στο ραπανάκι που η μεταφορά γίνεται από τα έντομα επίσης παρατηρείται μείωση αλλά ένα ποσοστό της γύρης μπορεί να μεταφερθεί σε μεγάλες αποστάσεις αυξάνοντας τη γονιδιακή ροή.

25 ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Γονιδιακή ροή ή μετανάστευση Η γονιδιακή ροή έχει σημαντικές επιδράσεις στην εξέλιξη: Μπορεί να εισάγει ή να επανεισάγει γονίδια σε κάποιον πληθυσμό αυξάνοντας έτσι τη γενετική του ποικιλότητα. Ένα γονίδιο έναντι του οποίου δρα η φυσική επιλογή μπορεί να επανέρχεται μέσω γονιδιακής ροής από κάποιον άλλον πληθυσμό όπου αυτό το γονίδιο υπάρχει σε υψηλή συχνότητα (ως ουδέτερο ή και επιλεκτικά ανώτερο). Το αποτέλεσμα ανταγωνισμού μεταξύ επιλογής και γονιδιακής ροής ποικίλει. Η γονιδιακή ροή μπορεί να κάνει απόμακρους πληθυσμούς να μοιάζουν. Αυτό ελαττώνει τις δυνατότητες ειδογένεσης.

26 ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Γενετική παρέκκλιση Η γονιδιακή αφορά στις τυχαίες αλλαγές στη συχνότητα κάποιων αλληλομόρφων εντός ενός πληθυσμού. Η γενετική παρέκκλιση επιδρά στη γονιδιακή σύσταση ενός πληθυσμού, αλλά σε αντίθεση με τη φυσική επιλογή λειτουργεί με τυχαίες διεργασίες. Δεν λειτουργεί προσφέροντας προσαρμογές στα εναπομείναντα άτομα του πληθυσμού. Σε κάθε γενεά μερικά άτομα τελείως τυχαία μπορεί να αφήνουν λίγο περισσότερους απογόνους από κάποια άλλα. Τα γονίδια αυτών των ατόμων θα εμφανίζονται στις επόμενες γενεές με μεγαλύτερη συχνότητα. Η γενετική παρέκκλιση: Μειώνει τη γενετική ποικιλία των πληθυσμών. Δρα ταχύτερα και δραστικότερα σε μικρότερους πληθυσμούς. Συνεισφέρει στην ειδογένεση.

27 ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Γενετική παρέκκλιση Στενωποί και Επίδραση του Ιδρυτή Στενωποί (genetic bottleneck) συμβαίνουν όταν το μέγεθος ενός πληθυσμού μειώνεται δραστικά για κάποιο λόγο. Η μείωση της γενετικής ποικιλίας που προκαλείται μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε εξαφάνιση του πληθυσμού επειδή ο νέος μικρός πληθυσμός δεν μπορεί να ανταπεξέρθει σε τυχόν αλλαγές (π.χ. κλιματικές). Οι θαλάσσιοι ελέφαντες του Β. Ημισφαιρίου για παράδειγμα μειώθηκαν λόγω κυνηγιού από τον άνθρωπο σε περίπου 20 άτομα γύρω στο Σήμερα επιζούν περίπου άτομα. Εντούτοις ο πληθυσμός αυτός έχει μηδαμινή γενετική ποικιλότητα συγκρινόμενος με πληθυσμούς άλλων περιοχών. Επίδραση του ιδρυτή (founder effect) Συμβαίνει επειδή το μικρό μέγεθος ενός αποικιακού ή ιδρυτικού πληθυσμού επιδρά στη γενετική ποικιλότητα του πληθυσμού. Ένας τέτοιος ιδρυτικός πληθυσμός δεν μπορεί ποτέ να έχει παρά μόνο ένα κλάσμα της γενετικής ποικιλότητας του αρχικού πληθυσμού. Για παράδειγμα ο πληθυσμός των Afrikaner Ολλανδών αποίκων της Ν. Αφρικής κατάγεται από μερικά άτομα. Σήμερα οι Afrikaner έχουν μεγάλη συχνότητα του γονιδίου που προκαλεί τη νόσο Huntington απλώς γιατί έτυχε να το φέρουν και οι πρώτοι άποικοι σε υψηλό ποσοστό.

28

29 ΡΥΘΜΟΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ Γενικά υπάρχουν τρία πρότυπα ρυθμού ειδογένεσης. Η φυλετική βαθμιαία αλλαγή (phyletic gradualism) που είναι το παλαιότερο παραδοσιακό πρότυπο, η διαλείπουσα ή εστιγμένη ισορροπία (punctuated equilibrium), και η διαλείπουσα βαθμιαία αλλαγή (punctuated gradualism)

30 ΡΥΘΜΟΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ Φυλετική βαθμιαία αλλαγή Σύμφωνα με αυτό το πρότυπο ένα θυγατρικό είδος προκύπτει από μια σειρά μικρών, βαθμιαίων μεταβολών του πατρικού είδους. 1) Τα νέα είδη συνήθως προκύπτουν από βαθμιαίες μεταβολές ενός πατρικού πληθυσμού. 2) Ο ρυθμός ειδογένεσης είναι σταθερός και χαμηλός. 3) Η μεταβολή περιλαμβάνει ολόκληρο ή το μεγαλύτερο τμήμα του πατρικού πληθυσμού. 4) Η μεταβολή συμβαίνει σε ολόκληρη ή το μεγαλύτερο τμήμα της γεωγραφικής διασποράς του πατρικού είδους. Διαλείπουσα ισορροπία Σύμφωνα με αυτό το πρότυπο οι ταχείες ειδογενέσεις είναι πολύ σημαντικότερες ως τρόπος εξελικτικής αλλαγής. Βασίζεται στην υπόθεση ότι τα κενά που συχνά παρατηρούνται στο αρχείο των απολιθωμάτων οφείλονται σε ταχέα συμβάντα ειδογένεσης σε μικρούς πληθυσμούς μέσω αλλοπάτριας ειδογένεσης. Σε τέτοιους πληθυσμούς η εξέλιξη θα φαινόταν ως στιγμιαία (σε γεωλογική κλίμακα χρόνου). Ένα είδος που προκύπτει από κάποιον μικρό πληθυσμό και επικρατεί (συνήθως εις βάρος του πατρικού είδους) θα εμφανίζεται ως να έχει προκύψει ξαφνικά στο αρχείο απολιθωμάτων. Καινοτομία του προτύπου είναι ότι η εξελικτική αλλαγή είναι ταχεία και επικεντρώνεται στο συμβάν ειδογένεσης ενώ πριν ή μετά το συμβάν αυτό η αλλαγή είναι μηδαμινή. 1) Τα νέα είδη προκύπτουν από διαχωρισμό προηγούμενων γενεαλογικών γραμμών. 2) Τα νέα είδη εξελίσσονται ταχύτατα. 3) Το νέο είδος προκύπτει από ένα μικρό κομμάτι του προγονικού είδους. 4) Το νέο είδος προέρχεται από ένα πολύ μικρό, απομονωμένο, τμήμα της γεωγραφικής εξάπλωσης του πατρικού είδους. 5) Τα είδη δεν αλλάζουν πολύ στη διάρκεια της ιστορίας τους.

31 Ρυθμός φαινοτυπικής αλλαγή Κατεύθυνση φαινοτυπικής αλλαγής εντός του είδους Φυλετική βαθμιαία αλλαγή Γενικά χαμηλός. Ο ρυθμός δεν αυξάνεται. Δεν υπάρχει κατεύθυνση. Διαλείπουσα ισορροπία Ο ρυθμός φαινοτυπικής αλλαγής είναι υψηλός κατά την ειδογένεση. Στα διαστήματα μεταξύ ειδογένεσης είναι χαμηλός έως μηδαμινός. Κυμαίνεται γύρω από έναν μέσο. Μέγεθος είδους για ειδογένεση Μικρό ή μεγάλο. Μόνο σε μικρούς απομονωμένους πληθυσμούς. Είναι η ειδογένεση σχετική μόνο με το χρόνο; Πως προκύπτουν νέα είδη Σημασία για τα είδη Ναι. Επιταχύνεται από περιβαλλοντικές αλλαγές αλλά δεν τις απαιτεί. Μέσω φυλετικής διαφοροποίησης ή αλλοπάτριας ειδογένεσης σε μεγάλους ή μικρούς πληθυσμούς. Τα είδη είναι αυθαίρετες υποδιαιρέσεις μιας συνεχώς εξελισσόμενης γενεαλογικής γραμμής Όχι. Απαιτεί περιβαλλοντική αλλαγή. Συνήθως μόνο μέσω αλλοπάτριας ειδογένεσης σε μικρούς, απομονωμένους πληθυσμούς. Τα είδη είναι πραγματικές, διακριτές οντότητες με αρχή και τέλος Διαφορές φυλετικής βαθμιαίας αλλαγής και διαλείπουσας ισορροπίας

32 Σημασία των προτύπων ΡΥΘΜΟΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ Σύμφωνα με το πρότυπο της φυλετικής βαθμιαίας αλλαγής ένας παλαιοντολόγος μπορεί να ερμηνεύσει τη μορφολογική ασυνέχεια μιας γενεαλογικής γραμμής που παρατηρείται στο αρχείο απολιθωμάτων ας απλώς ένα κενό στο αρχείο, και ίσως να χρησιμοποιήσει τις ασυνέχειες αυτές για να διαχωρίσει είδη. Σύμφωνα με το πρότυπο της διαλείπουσας εξέλιξης θα θεωρούσε τα ίδια δεδομένα ως φυσιολογική αντανάκλαση της εξελικτικής διαδικασίας. Μεγάλες χρονικές περίοδοι όπου παρατηρείται μορφολογική στάση που διακόπτονται από συμβάντα σύντομης ταχέας ειδογένεσης. Αυτά λοιπόν που για τον ένα είναι έλλειψη δεδομένων για τον άλλον είναι κρίσιμο εξελικτικό συμβάν. Σήμερα, οι περισσότεροι εξελικτικοί βιολόγοι θεωρούν ότι τα δύο πρότυπα είναι τα δύο άκρα του ίδιου συνεχούς πιθανοτήτων, με ορισμένες γενεαλογικές γραμμές να φαίνεται πως έχουν ακολουθήσει το ένα πρότυπο ενώ κάποιες άλλες το άλλο πρότυπο. Παράδειγμα διαλείπουσας ισορροπίας θεωρείται ότι αποτελεί η εξέλιξη των βρυοζώων που θεωρούνται «ζωντανά απολιθώματα» γιατί δεν έχουν αλλάξει παρά ελάχιστα από την εμφάνισή τους μέχρι σήμερα. Η βαθμιαία αλλαγή φαίνεται πως χαρακτηρίζει την προοδευτική αλλαγή που έχει διαπιστωθεί στην εξέλιξη ορισμένων πλαγκτονικών τρηματοφόρων.

33 ΡΥΘΜΟΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ Σήμερα η θεωρία της διαλείπουσας ισορροπίας δεν γίνεται αποδεκτή παρά με επιφυλάξεις. Οι ερευνητές που πρότειναν τη θεωρία αυτή διατύπωσαν την άποψη ότι μορφολογικές αλλαγές εκτός ειδογένεσης δεν είναι δυνατές. Δηλαδή για αυτούς η εξελικτική αλλαγή προϋποθέτει και ειδογένεση. Παρατηρήσεις όμως που έχουν πραγματοποιηθεί σε πληθυσμούς ειδών που ζουν σήμερα δείχνουν ότι εξελικτικές αλλαγές μπορεί να γίνονται και χωρίς συμβάντα ειδογένεσης. Οι χαρακτήρες σε έναν πληθυσμό μπορεί να εξελίσσονται μεταξύ διαστημάτων στάσης χωρίς απαραίτητα να παρατηρείται ειδογένεση. Το πρότυπο αυτό αποκαλείται διαλείπουσα βαθμιαία αλλαγή (punctuated gradualism).

34 Η φυλογένεση και χρονική κατανομή των εξώπρωκτων βρυοζώων (Metrarabdotos) θεωρείται παράδειγμα διαλείπουσας ισορροπίας.

35 Φυλετική βαθμιαία αλλαγή Διαλείπουσα ισορροπία Διαλείπουσα βαθμιαία αλλαγή Τρία μοντέλα του ρυθμού εξέλιξης, όπως προκύπτουν από υποθετικά δεδομένα του αρχείου απολιθωμάτων.

36 ΠΡΟΤΥΠΑ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Η φυσική επιλογή δρα όπου υπάρχουν φαινοτυπικές διαφορές μεταξύ των ατόμων οι οποίες όμως έχουν γενετική βάση και σχετίζονται με διαφορές στη βιωσιμότητα και γονιμότητα. Τα πρότυπα δράσης της φυσικής επιλογής συσχετίζουν την κατανομή (συχνότητα) των φαινοτύπων σε έναν πληθυσμό με την αρμοστικότητα. Τα βασικά πρότυπα δράσης της φυσικής επιλογής είναι τρία. 1) Η σταθεροποιούσα επιλογή (stabilizing selection) 2) Η κατευθύνουσα επιλογή (directional selection) 3) Η διαφοροποιούσα ή διασπαστική επιλογή (diversifying ή disruptive selection) Επιπλέον, υπάρχουν και άλλα πρότυπα επιλογής. Για παράδειγμα είναι δυνατό η αρμοστικότητα ενός φαινοτύπου να εξαρτάται από τη σχετική του συχνότητα εντός του πληθυσμού. Πρόκειται για τη συχνοεξαρτώμενη επιλογή (frequency dependent selection). Έχει ιδιαίτερη σημασία γιατί αφορά περιπτώσεις όπου ο φαινότυπος παραμένει ίδιος αλλά μεταβάλλεται η αρμοστικότητά του.

37 Σταθεροποιούσα επιλογή Μειώνει την ποικιλότητα αλλά δεν αλλάζει τη μέση τιμή Κατευθύνουσα επιλογή Αλλάζει τη μέση τιμή του χαρακτήρα Διαφοροποιούσα επιλογή Ευνοεί τις ακραίες τιμές και παράγει δύο προσαρμοστικές κορυφές τιμών του χαρακτήρα

38 ΠΡΟΤΥΠΑ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Σταθεροποιούσα επιλογή Διατηρεί τις μέσες τιμές των χαρακτηριστικών ενός πληθυσμού (τον μέσο φαινότυπο). Για παράδειγμα, αν τα μικρότερα και μεγαλύτερα άτομα ενός πληθυσμού δίνουν λιγότερους απογόνους στην επόμενη γενεά συγκριτικά με τα άτομα μέσου ύψους τότε λειτουργεί η σταθεροποιούσα επιλογή. Τυπικό παράδειγμα αποτελεί το μέγεθος των νεογνών του ανθρώπου. Το πολύ μεγάλο και το πολύ μικρό μέγεθος του εμβρύου, και από κει και πέρα του νεογνού, δεν ευνοούνται από τη φυσική επιλογή γιατί έχουν σχετικά μικρό ποσοστό επιβιωσιμότητας. Έτσι τα γονίδια που προκαλούν τις ακραίες τιμές μεγέθους ολοένα και περιορίζονται όσον αφορά στη συχνότητά τους στον πληθυσμό. Αυτού του είδους η επιλογή έχει αντίκτυπο και στο μέγεθος των ενήλικων ατόμων. Η σταθεροποιούσα επιλογή μειώνει την ποικιλότητα αλλά δεν επηρεάζει τη μέση τιμή.

39 ΠΡΟΤΥΠΑ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Κατευθύνουσα επιλογή Αν τα άτομα στο ένα άκρο της κατανομής ενός πληθυσμού αφήνουν περισσότερους απογόνους τότε η μέση τιμή του χαρακτήρα τείνουν προς αυτό το άκρο. Αυτού του τύπου η επιλογή αλλάζει τα χαρακτηριστικά ενός πληθυσμού ευνοώντας άτομα που βρίσκονται προς ένα από τα δύο άκρα της κατανομής. Τυπικό παράδειγμα αποτελεί η ανθεκτικότητα των εντόμων στο DDΤ (πρωτοδιαπιστώθηκε το 1974). Λόγω μεταλλάξεων σε συγκεκριμένα γονίδια πολλά έντομα «απόκτησαν» ανθεκτικότητα στο εντομοκτόνο και λόγω υψηλότερης επιβιωσιμότητας επικράτησαν στατιστικά στον πληθυσμό. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, χωρίς εντομοκτόνο, οι μεταλλάξεις αυτές δεν εκφράζονταν και δεν επικρατούσαν στον πληθυσμό γιατί δεν προσέφεραν υψηλότερη επιβιωσιμότητα απ ό,τι στα έντομα χωρίς τις μεταλλάξεις. Ένα άλλο κλασικό παράδειγμα κατευθύνουσας επιλογής σχετίζεται με τον αποκαλούμενο βιομηχανικό μελανισμό (industrial melanism) που έχει διαπιστωθεί σε περισσότερα από 100 λεπιδόπτερα έντομα. Διαπιστώθηκε πρώτα στην Αγγλία στο λεπιδόπτερο Biston betularia. Αυτό κάθεται σε κορμούς δέντρων και συναντάται σε δύο μορφές, μια ανοιχτόχρωμη και μία σχεδόν μαύρη. Η ανοιχτόχρωμη επικρατεί από πλευράς συχνότητας σε περιοχές χωρίς ιδιαίτερη βιομηχανική δραστηριότητα, η σκουρόχρωμη σε περιοχές με έντονη βιομηχανική δραστηριότητα. Η εξήγηση είναι απλή. Στις βιομηχανικές περιοχές οι κορμοί καλύπτονται με σκουρόχρωμους λειχήνες λόγω της αιθάλης των εργοστασίων. Έτσι τα ανοιχτόχρωμα έντομα γίνονται πιο ορατά από τα πουλιά και έχουν μικρή επιβιωσιμότητα. Το αντίθετο συμβαίνει σε περιοχές χωρίς βιομηχανική ρύπανση.

40 Οι δύο μορφές της Biston betularia πάνω σε έναν κορμό σε περιοχή χωρίς βιομηχανική ρύπανση. Οι δύο μορφές της Biston betularia πάνω σε έναν κορμό σε περιοχή με βιομηχανική ρύπανση.

41 ΠΡΟΤΥΠΑ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Διαφοροποιούσα επιλογή Η διαφοροποιούσα επιλογή αλλάζει τα χαρακτηριστικά ενός πληθυσμού ευνοώντας άτομα που βρίσκονται στα άκρα της μέσης τιμής. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αφορά σε φυτά που είναι κοντά σε μεταλλεία στη Μ. Βρετανία. Λόγω των μεταλλείων το χώμα είναι πλούσιο σε βαρέα μέταλλα (π.χ. μόλυβδος, χαλκός). Οι περιοχές που μελετήθηκαν δεν είχαν ίδια μόλυνση. Υπήρχαν μολυσμένες περιοχές αλλά και υγιείς νησίδες. Κάποια φυτά προσαρμόσθηκαν στο μολυσμένο χώμα. Έτσι είχαμε τελικά δύο ποικιλίες του ίδιου είδους που ζούσαν δίπλα-δίπλα, ενώ απουσίαζαν υβρίδια των δύο ποικιλιών που τα περιμέναμε λόγω γειτνίασης και ευκολίας διασταυρώσεων. Άλλο παράδειγμα είναι η κατανομή μεγέθους ράμφους που παρουσιάζουν οι σπίνοι Pyrenestes ostrinus της Δ. Αφρικής. Οι σπίνοι με το μεγάλο μέγεθος ράμφους τρέφονται με σπόρους ενός είδους φυτού. Οι σπίνοι με το μικρό μέγεθος ράμφους μπορούν να τραφούν με τους σπόρους αυτού του είδους αλλά δυσκολότερα, έτσι προτιμούν στους μαλακότερους σπόρους ενός άλλου φυτικού είδους.

42 ΠΡΟΤΥΠΑ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Συχνοεξαρτώμενη επιλογή Σε αυτήν την περίπτωση οι ίδιοι οι οργανισμοί διαμορφώνουν το περιβάλλον στο οποία δρα η φυσική επιλογή. Παράδειγμα είναι τα σαλιγκάρια Cepaea nemoralis της Μ. Βρετανίας. Αυτά τα σαλιγκάρια απαντούν σε καφέ και κίτρινο κέλυφος και είναι συνηθισμένη τροφή πουλιών της ίδιας περιοχής. Όταν για οποιαδήποτε λόγω αυξάνεται ο αριθμός κάποιων σαλιγκαριών, πχ. το καφέ, τα πουλιά τρώνε συχνότερα τα καφέ γιατί είναι συχνότερα. Έτσι όμως μειώνεται ο σχετικός αριθμός των καφέ σαλιγκαριών και αρχίζει να αυξάνεται ο αριθμός των κίτρινων. Με τη σειρά τους τα κίτρινα σαλιγκάρια θα αποτελέσουν προτιμητέο θήραμα των πουλιών, ο σχετικός αριθμός τους θα αρχίσει να μειώνεται, κλπ.

43 Γ Λ Ω Σ Σ Α Ρ Ι Ο Σ Χ Ε Τ Ι Κ Α Μ Ε Τ Α Ε Ι Δ Η Κ Α Ι Τ Η Ν Ε Ι Δ Ο Γ Ε Ν Ε Σ Η Αλλοπάτριοι (Allopatric): Πληθυσμοί ή είδη που έχουν διαφορετική γεωγραφική εξάπλωση χωρίς να υπάρχει επικάλυψη. (Βλ. παραπάτριοι, συμπάτριοι) Γενότυπος (Genotype): Το σύνολό των γονιδίων ενός ατόμου. (Βλ. φαινότυπος) Δήμος (Deme): Ένας τοπικός πληθυσμός ενός είδους, συνήθως μικρός παμμικτικός πληθυσμός. Παραπάτριοι (Parapatric): Πληθυσμοί ή είδη που οι γεωγραφικές τους κατανομές συνορεύουν αλλά δεν επικαλύπτονται. (Βλ. αλλοπάτριοι, συμπάτριοι) Περιπάτριοι (Peripatric): Πληθυσμοί ενός είδους που βρίσκονται στην περιφέρεια της γεωγραφικής κατανομής του είδους. Πληθυσμός (Population): Σύνολο ατόμων ενός είδους που καταλαμβάνει συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή και στην οποία παρατηρείται αναπαραγωγική συνέχεια. Οι αλληλεπιδράσεις (αναπαραγωγή, ανταγωνισμός, κ.λ.π.) μεταξύ των ατόμων αυτής της ομάδας (του πληθυσμού) είναι πιο έντονες απ ό,τι με άτομα του ίδιου είδους αλλά διαφορετικών πληθυσμών. Συμπάτριοι (Sympatric): Πληθυσμοί ή είδη που οι γεωγραφικές τους εξαπλώσεις επικαλύπτονται. (Βλ. αλλοπάτριοι, παραπάτριοι) Φαινόμενο του ιδρυτή (Founder effect): Η αρχή σύμφωνα με την οποία οι ιδρυτές ενός νέου πληθυσμού φέρουν μικρό μόνο τμήμα της γενετικής ποικιλότητας του πληθυσμού από τον οποίον προήρθαν. Φαινότυπος (Phenotype): Οι μορφολογικές, φυσιολογικές, βιοχημικές, ηθολογικές, και άλλες ιδιότητες ενός οργανισμού έτσι όπως εκφράζονται σε ένα αναπτυσσόμενο ή ανεπτυγμένο άτομο. Ο φαινότυπος αποτελεί συνισταμένη της αλληλεπίδρασης μεταξύ γενότυπου και περιβάλλοντος. (Βλ. γενότυπος)

44 Ερωτήματα 1) Ποιοι είναι οι βασικότεροι μηχανισμοί ειδογένεσης; 2) Ποια από τις ακόλουθες περιγραφές ταιριάζει καλύτερα με την περιπάτρια ειδογένεση; α) Γειτονικοί πληθυσμοί μεταξύ των οποίων υπάρχει μέτρια ροή γενετικού υλικού αποκλίνουν και τελικά αποκτούν γενετική απομόνωση. β) Από την περιφέρεια ενός αρχικού πληθυσμού αποκόπτεται ένα μικρό τμήμα που λόγω απομόνωσης με την πάροδο του χρόνου εξελίσσεται σε ένα νέο είδος. 3) Η κοιλάδα που υπάρχει μεταξύ δύο ορέων κατακλύζεται από τη θάλασσα. Το είδος που πριν καταλάμβανε ολόκληρη την περιοχή (την κοιλάδα και τα δύο όρη) διαχωρίζεται σε δύο πληθυσμούς που τελικά εξελίσσονται σε δύο διαφορετικά είδη. Αυτή η περιγραφή ταιριάζει καλύτερα με την περιπάτρια, τη διχοπάτρια ή την παραπάτρια ειδογένεση; 4) Ποιοι πληθυσμοί αποκαλούνται αλλοπάτριοι και ποιοι παραπάτριοι; 5) Ποιοι είναι (ονομαστικά) οι μηχανισμοί εξελικτικής αλλαγής; 6) Ποια είναι τα πρότυπα του ρυθμού της εξελικτικής αλλαγής (ονομαστικά). 7) Επεξηγήστε το πρότυπο της φυλετικής βαθμιαίας αλλαγής. 8) Επεξηγήστε το πρότυπο της διαλείπουσας ή εστιγμένης ισορροπίας. 9) Ποια από τις παρακάτω διατυπώσεις ταιριάζει με το πρότυπο της διαλείπουσας ισορροπίας; α) Ο ρυθμός φαινοτυπικής αλλαγής είναι γενικά χαμηλός και σταθερός. β) Ο ρυθμός φαινοτυπικής αλλαγής είναι υψηλός κατά την ειδογένεση, με εξάρσεις αλλαγής.

45 Ερωτήματα 10) Ποιο από τα πρότυπα της φυσικής επιλογής ταιριάζει καλύτερα με την τάση διατήρησης των μέσων τιμών των χαρακτηριστικών ενός πληθυσμού (του φαινότυπου); α) η σταθεροποιούσα επιλογή β) η κατευθύνουσα επιλογή γ) η διαφοροποιούσα επιλογή 11) Τι είναι η κατευθύνουσα επιλογή; Αναφέρατε παράδειγμα. 12) Τι είναι οι στενωποί; Αναφέρατε παράδειγμα. 13) Τι είναι το φαινόμενο του ιδρυτή. Αναφέρατε παράδειγμα. 14) Με ποιον μηχανισμό ειδογένεσης σχετίζεται περισσότερο το φαινόμενο του ιδρυτή; 15) Συμπληρώστε τα παρακάτω σχήματα γεωγραφικής κατανομής πληθυσμών με τους όρους που ταιριάζουν (π.χ. αλλοπάτριοι, παραπάτριοι, συμπάτριοι).

Πολλαπλασιασμός των ειδών - Ειδογένεση. Αλλοπάτρια, παραπάτρια και συμπάτρια ειδογένεση. Μηχανισμοί αναπαραγωγικής απομόνωσης.

Πολλαπλασιασμός των ειδών - Ειδογένεση. Αλλοπάτρια, παραπάτρια και συμπάτρια ειδογένεση. Μηχανισμοί αναπαραγωγικής απομόνωσης. Πολλαπλασιασμός των ειδών - Ειδογένεση. Αλλοπάτρια, παραπάτρια και συμπάτρια ειδογένεση. Μηχανισμοί αναπαραγωγικής απομόνωσης. Εισηγητής: Ν. Πουλακάκης Ειδογένεση H ειδογένεση αναφέρεται στο σχηματισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Οι αρχές της εξελικτικής σκέψης Η προέλευση των ειδών Ορθές και λανθασµένες αντιλήψεις σχετικά µε τη θεωρία της εξέλιξης Η θεωρία της εξέλιξης

Διαβάστε περισσότερα

Πληθυσμιακή και Ποσοτική Γενετική. Εξέλιξη

Πληθυσμιακή και Ποσοτική Γενετική. Εξέλιξη Πληθυσμιακή και Ποσοτική Γενετική Εξέλιξη Σύνοψη Οι πληθυσμοί χαρακτηρίζονται από τις συχνότητες των γενοτύπων και των αλληλομόρφων τους Κάθε πληθυσμός έχει τη δική του γενετική «δομή» Μπορούμε να μετρήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Εξελικτική Οικολογία. Σίνος Γκιώκας Πανεπιστήμιο Πάτρας Τμήμα Βιολογίας 2014

Εξελικτική Οικολογία. Σίνος Γκιώκας Πανεπιστήμιο Πάτρας Τμήμα Βιολογίας 2014 Εξελικτική Οικολογία Σίνος Γκιώκας Πανεπιστήμιο Πάτρας Τμήμα Βιολογίας 2014 Εξελικτική Οικολογία - Σίνος Γκιώκας - Παν. Πατρών - Τμ. Βιολογίας - 2014 1 Πού συναντιούνται τα δύο πεδία; Οι κιχλίδες των Μεγάλων

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητέ μου, καταγόμαστε από τους πιθήκους! Ας ελπίσουμε να μην είναι αλήθεια αλλά και αν είναι, ας προσευχηθούμε να μην γίνει ευρύτερα γνωστό

Αγαπητέ μου, καταγόμαστε από τους πιθήκους! Ας ελπίσουμε να μην είναι αλήθεια αλλά και αν είναι, ας προσευχηθούμε να μην γίνει ευρύτερα γνωστό Αγαπητέ μου, καταγόμαστε από τους πιθήκους! Ας ελπίσουμε να μην είναι αλήθεια αλλά και αν είναι, ας προσευχηθούμε να μην γίνει ευρύτερα γνωστό Michelangelo 1510 ΠΥΘΑΓΟΡΕΙΑ ΘΕΩΡΙΑ (ΘΕΩΡΗΜΑ) ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΛΙΘΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Ζώων Ι. Σίνος Γκιώκας. Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας. Πάτρα 2015

Βιολογία Ζώων Ι. Σίνος Γκιώκας. Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας. Πάτρα 2015 Βιολογία Ζώων Ι Σίνος Γκιώκας Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας Πάτρα 2015 Πατρών 2015 1 Η Βιολογική Εξέλιξη Πατρών 2015 2 Η Θεωρία της Εξέλιξης Η βιολογική εξέλιξη ερμηνεύει την ποικιλότητα των έμβιων

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Εξέλιξης από Πανελλήνιες ( ) Σελ

Θέματα Εξέλιξης από Πανελλήνιες ( ) Σελ Θέματα Εξέλιξης από Πανελλήνιες (2010-2012) Σελ. 119-131 1. Πώς μπορεί να εξηγηθεί με βάση τη θεωρία της φυσικής επιλογής η επικράτηση του χαρακτηριστικού «ψηλός λαιμός» στις καμηλοπαρδάλεις; Μονάδες 8

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4 Σύγχρονη Εξελικτική θεωρία

Κεφάλαιο 4 Σύγχρονη Εξελικτική θεωρία ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ 16η-17η ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ 8/11/2016 Π.Παπαζαφείρη Κεφάλαιο 4 Σύγχρονη Εξελικτική θεωρία Πώς συμβαίνουν οι εξελικτικές αλλαγές σε επίπεδο πληθυσμού; Τι είναι η ειδογένεση και πως συμβαίνει;

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Γενετική Πειραματική επιστήμη της κληρονομικότητας Προέκυψε από την ανάγκη κατανόησης της κληρονόμησης οικονομικά σημαντικών χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής: επιλέξτε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή συνέχεια της πρότασης. 1. Η θεμελιώδης μονάδα ταξινόμησης των οργανισμών είναι: α. ο πληθυσμός. β. το είδος.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΝΔΕΛΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ. Ο Mendel καλλιέργησε φυτά σε διάστημα 8 ετών για να φτάσει στη διατύπωση των νόμων της κληρονομικότητας

ΜΕΝΔΕΛΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ. Ο Mendel καλλιέργησε φυτά σε διάστημα 8 ετών για να φτάσει στη διατύπωση των νόμων της κληρονομικότητας ΜΕΝΔΕΛΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ Ο Mendel καλλιέργησε 28.000 φυτά σε διάστημα 8 ετών για να φτάσει στη διατύπωση των νόμων της κληρονομικότητας Λόγοι επιτυχίας των πειραμάτων του Mendel 1. Μελέτησε μία ή δύο

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Δασικής Γενετικής / ΔΠΘ Ορεστιάδα. Ποσοτική Γενετική ΒΕΛΤΙΩΣΗ & ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΔΑΣΟΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ. Αριστοτέλης Χ.

Εργαστήριο Δασικής Γενετικής / ΔΠΘ Ορεστιάδα. Ποσοτική Γενετική ΒΕΛΤΙΩΣΗ & ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΔΑΣΟΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ. Αριστοτέλης Χ. Εργαστήριο Δασικής Γενετικής / ΔΠΘ Ορεστιάδα Ποσοτική Γενετική ΒΕΛΤΙΩΣΗ & ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΔΑΣΟΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου Σύνοψη Τα γνωρίσματα που παρατηρούμε (φαινότυπος) είναι η συνδυασμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 3η ΙΑΛΕΞΗ ΠΑΡΑΛΛΑΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΟΣ ΑΝΑΣΥΝ ΥΑΣΜΟΣ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 3η ΙΑΛΕΞΗ ΠΑΡΑΛΛΑΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΟΣ ΑΝΑΣΥΝ ΥΑΣΜΟΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 3η ΙΑΛΕΞΗ ΠΑΡΑΛΛΑΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΟΣ ΑΝΑΣΥΝ ΥΑΣΜΟΣ Προϋποθέσεις προόδου σε ένα Πρόγραµµα Γενετικής Βελτίωσης: Ύπαρξη Γενετικής παραλλακτικότητας ως προς το χαρακτηριστικό υνατότητα

Διαβάστε περισσότερα

Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική

Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική Οικολογία και Προστασία Δασικών Οικοσυστημάτων Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική Μέγεθος πληθυσμού & γενετική εκτροπή Εργαστήριο Δασικής Γενετικής Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου Κατά τύχη... Στα πρώιμα

Διαβάστε περισσότερα

Πληθυσμιακή Γενετική

Πληθυσμιακή Γενετική Τμήμα Αγροτικής Ανάπτυξης Πληθυσμιακή Γενετική Γενετική Ποικιλότητα Κων/νος Τζανταρμάς Αριστοτέλης Παπαγεωργίου Κλάδοι της Γενετικής 1. Κλασική γενετική 2. Μοριακή γενετική 3. Πληθυσμιακή γενετική 4. Ποσοτική

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. 1 Η ιστορία της εξελικτικής βιολογίας: Εξέλιξη και Γενετική 2 Η Προέλευση της Μοριακής Βιολογίας 3 Αποδείξεις για την εξέλιξη 89

Περιεχόμενα. 1 Η ιστορία της εξελικτικής βιολογίας: Εξέλιξη και Γενετική 2 Η Προέλευση της Μοριακής Βιολογίας 3 Αποδείξεις για την εξέλιξη 89 Περιεχόμενα Οι Συγγραφείς Πρόλογος της Ελληνικής Έκδοσης Πρόλογος της Αμερικανικής Έκδοσης Σκοπός και Αντικείμενο του Βιβλίου ΜΕΡΟΣ Ι ΜΙΑ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 1 Η ιστορία της εξελικτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΠΑΛΑΙΟΝΤΟΛΟΓΙΑ

ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΠΑΛΑΙΟΝΤΟΛΟΓΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΓΕΩΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ-ΠΑΛΑΙΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΠΑΛΑΙΟΝΤΟΛΟΓΙΑ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΦΥΛΟΓΕΝΕΣΗ ΤΙ ΜΑΣ ΛΕΝΕ ΤΑ ΦΥΛΟΓΕΝΕΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5: ΜΕΝΔΕΛΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ

Κεφάλαιο 5: ΜΕΝΔΕΛΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ Κεφάλαιο 5: ΜΕΝΔΕΛΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ -ΘΕΩΡΙΑ- Κληρονομικότητα: Η ιδιότητα των ατόμων να μοιάζουν με τους προγόνους τους. Κληρονομικοί χαρακτήρες: Οι ιδιότητες που κληρονομούνται στους απογόνους. Γενετική:

Διαβάστε περισσότερα

Σίνος Γκιώκας. Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας. Πάτρα 2015. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ Ι - Η ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ - Σίνος Γκιώκας - Πανεπιστήμιο Πατρών 2015 1

Σίνος Γκιώκας. Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας. Πάτρα 2015. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ Ι - Η ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ - Σίνος Γκιώκας - Πανεπιστήμιο Πατρών 2015 1 Σίνος Γκιώκας Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας Πάτρα 2015 Πατρών 2015 1 Πατρών 2015 2 «Περί της Προέλευσης των Ειδών μέσω της Φυσικής Επιλογής» Πατρών 2015 3 Πατρών 2015 4 Πατρών 2015 5 Λαμαρκισμός

Διαβάστε περισσότερα

Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική

Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική Οικολογία και Προστασία Δασικών Οικοσυστημάτων Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική & πληθυσμιακή δομή Εργαστήριο Δασικής Γενετικής Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου Πολλοί πληθυσμοί Εξετάσαμε τους εξελικτικούς

Διαβάστε περισσότερα

Ζωική Ποικιλότητα. Ενότητα 8. Προσαρμογές Ι. Ρόζα Μαρία Τζαννετάτου Πολυμένη, Επίκουρη Καθηγήτρια Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Βιολογίας

Ζωική Ποικιλότητα. Ενότητα 8. Προσαρμογές Ι. Ρόζα Μαρία Τζαννετάτου Πολυμένη, Επίκουρη Καθηγήτρια Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Βιολογίας Ζωική Ποικιλότητα Ενότητα 8. Προσαρμογές Ι Ρόζα Μαρία Τζαννετάτου Πολυμένη, Επίκουρη Καθηγήτρια Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Βιολογίας Προσαρμογή: ο συμβιβασμός του οργανισμού με το περιβάλλον του (Pianka)

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΠ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 18/09/2016 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Η Χαρά

Διαβάστε περισσότερα

Βελτίωση Φυτών. Βελτίωση Σταυρογονιμοποιούμενων φυτών. Είδη ποικιλιών

Βελτίωση Φυτών. Βελτίωση Σταυρογονιμοποιούμενων φυτών. Είδη ποικιλιών Βελτίωση Σταυρογονιμοποιούμενων φυτών Είδη ποικιλιών Πληθυσμοί ελεύθερης επικονίασης (OP) Είναι ετερογενείς και ετεροζύγωτοι πληθυσμοί που παράγονται με ανοιχτή, χωρίς έλεγχο επικονίαση. Η επιλογή τέτοιου

Διαβάστε περισσότερα

Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική

Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική Οικολογία και Προστασία Δασικών Οικοσυστημάτων Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική Μέγεθος πληθυσμού & γενετική εκτροπή Εργαστήριο Δασικής Γενετικής Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου Κατά τύχη... Στα πρώιμα

Διαβάστε περισσότερα

Γενετική της ιατήρησης επαπειλούμενων ειδών

Γενετική της ιατήρησης επαπειλούμενων ειδών Γενετική της ιατήρησης επαπειλούμενων ειδών Εκτίμηση γενετικής διαφοροποίησης σε μικρούς πληθυσμούς Αιμομικτική κατάπτωση και γενετικό φορτίο Εκτίμηση ανάγκης - επιτυχίας εμπλουτισμών και εισαγωγής ειδών

Διαβάστε περισσότερα

Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική

Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική Οικολογία και Προστασία Δασικών Οικοσυστημάτων Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική Φυσική Εργαστήριο Δασικής Γενετικής Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου Φυσική επιλογή Πιστεύεται ότι είναι η κυρίαρχη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΥΛΗΣ Δρ. Κώστας Ποϊραζίδης, Δασολόγος ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2009-2010 ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΥΛΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 2.1: Ορισμός είδους, Συστηματική, Οικολογία και Εξέλιξη, Φυσική επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΛΙΞΗ Η EΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΕΙΔΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

ΕΞΕΛΙΞΗ Η EΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΕΙΔΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΕΞΕΛΙΞΗ Η EΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΕΙΔΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 1. γιατί άργησε να γίνει αποδεκτή η θεωρία του Δαρβίνου Η θεωρία της εξέλιξης του Δαρβίνου ( φυσική επιλογή ) άργησε να γίνει αποδεκτή επειδή δεν μπορούν να γίνουν

Διαβάστε περισσότερα

Βελτίωση και Προστασία Δασογενετικών Πόρων. Στρατηγικές Βελτίωσης

Βελτίωση και Προστασία Δασογενετικών Πόρων. Στρατηγικές Βελτίωσης Βελτίωση και Προστασία Δασογενετικών Πόρων Στρατηγικές Βελτίωσης 5 Σύνοψη Στη βελτίωση προσπαθούμε να συμπεράνουμε την απόδοση των απογόνων βασιζόμενοι στο φαινότυπο και την απόδοση των γονέων Η μαζική

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ- 3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΞΕΛΙΞΗ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ- 3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΞΕΛΙΞΗ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΖΑΡΦΤΖΙΑΝ ΜΑΡΙΛΕΝΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ- 3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΞΕΛΙΞΗ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Θεωρία της εξέλιξης: τι υποστηρίζει (σε μια σειρά), για ποιους λόγους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ 01. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΠΟΣΟΤΙΚΩΝ ΓΝΩΡΙΣΜΑΤΩΝ

ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ 01. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΠΟΣΟΤΙΚΩΝ ΓΝΩΡΙΣΜΑΤΩΝ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ 01. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΠΟΣΟΤΙΚΩΝ ΓΝΩΡΙΣΜΑΤΩΝ 1 Ποιοτικά γνωρίσματα Λίγες γονιδιακές θέσεις Λίγοι διακριτοί φαινότυποι Ασυνεχή Ποικιλότητα αποκλειστικά γενετική Απλή κληρονομικότητα - για τη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 3. ΤΑ ΠΟΣΟΤΙΚΑ ΓΝΩΡΙΣΜΑΤΑ

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 3. ΤΑ ΠΟΣΟΤΙΚΑ ΓΝΩΡΙΣΜΑΤΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 3. ΤΑ ΠΟΣΟΤΙΚΑ ΓΝΩΡΙΣΜΑΤΑ 1 ΠΟΙΟΤΙΚΑ - ΠΟΣΟΤΙΚΑ ΓΝΩΡΙΣΜΑΤΑ 2 F f a A g g m m b b H H N n C e C E i K i k o P O P L L Ποιοτικό γνώρισμα 3 F f a A g g m m b b H H N n C e C E i K i k o P O

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρίες της Εξέλιξης

Θεωρίες της Εξέλιξης 1 ο ΘΕΜΑ Θεωρίες της Εξέλιξης Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Στις παρακάτω ερωτήσεις, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Πανελλαδικών

Θέματα Πανελλαδικών Θέματα Πανελλαδικών 2000-2015 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΟΜΟΓΕΝΩΝ Κεφάλαιο 5 Περιεχόμενα Περιεχόμενα 1 Κεφάλαιο 1 ο Το γενετικό υλικό Θέμα 1 ο 2 Θέμα 2 ο 8 Θέμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 ΕΙΔΟΓΕΝΕΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 ΕΙΔΟΓΕΝΕΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 ΕΙΔΟΓΕΝΕΣΗ 1 Σύνοψη Στο κεφάλαιο αυτό θα µελετήσουµε τους βασικούς µηχανισµούς που διέπουν την ειδογένεση. Θα παρατηρήσουµε ότι οι εξελικτικές δυνάµεις, οι οποίες οδηγούν στη δηµιουργία νέων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ 5 ο Κεφ. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ 5 ο Κεφ. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ 5 ο Κεφ. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Θέμα Α : Α1. γ Α2. β Α3. α Α4. β Α5. γ Θέμα Β : Β1. Για να ελέγξουμε τον γονότυπο ενός ατόμου με τον επικρατή φαινότυπο ως προς μία ιδιότητα θα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΠ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 8/09/06 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ. Πρωτεύοντα ΙΙΙ Χρήση µοριακών δεδοµένων

ΦΥΣΙΚΗ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ. Πρωτεύοντα ΙΙΙ Χρήση µοριακών δεδοµένων ΦΥΣΙΚΗ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ Πρωτεύοντα ΙΙΙ Χρήση µοριακών δεδοµένων Φυλογένεση Η φυλογένεσης αφορά την ανεύρεση των συνδετικών εκείνων κρίκων που συνδέουν τα διάφορα είδη µεταξύ τους εξελικτικά, σε µονοφυλετικές

Διαβάστε περισσότερα

Ποια από τις παρακάτω απαντήσεις είναι σωστή;

Ποια από τις παρακάτω απαντήσεις είναι σωστή; 18 Κεφάλαιο 3 ο Ποια από τις παρακάτω απαντήσεις είναι σωστή; 1. Γιατί άργησε να γίνει αποδεκτή η θεωρία της εξέλιξης των ειδών, που διατυπώθηκε από τον Κάρολο Δαρβίνο; α. Γιατί δεν ήταν επαρκώς τεκμηριωμένη.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2012 (ΟΜΑΔΑ Α)

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2012 (ΟΜΑΔΑ Α) ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2012 (ΟΜΑΔΑ Α) ΘΕΜΑ Α (Μονάδες 25) Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: Α1. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Τα γονίδια που βρίσκονται στην ίδια γενετική θέση χων ομόλογων χρωμοσωμάτων

Τα γονίδια που βρίσκονται στην ίδια γενετική θέση χων ομόλογων χρωμοσωμάτων ΚεφόΑηιο 5 ΜενδεΠική κπηρονουικότηϊα 1. Συμπληρώστε με τις κατάλληλες λέξεις τα κενά στο κείμενο: Τα γονίδια που βρίσκονται στην ίδια γενετική θέση των ομόλογων χρωμοσωμάτων και ελέγχουν την ίδια ιδιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική

Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική Οικολογία και Προστασία Δασικών Οικοσυστημάτων Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική Γενετική Ποικιλότητα Εργαστήριο Δασικής Γενετικής Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου apapage@fmenr.duth.gr 25520 41155 6946108940

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΠ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 22/01/2017 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Από

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α A1. Τα πλασμίδια είναι: δ. κυκλικά δίκλωνα μόρια DNA

Διαβάστε περισσότερα

Βελτίωση Φυτών. Ανάμεικτες ποικιλίες

Βελτίωση Φυτών. Ανάμεικτες ποικιλίες Στόχος: Η παράκαμψη των δυσμενών επιπτώσεων της απόλυτης ομοιομορφίας μιας μονογονοτυπικής ποικιλίας ως προς την: - ανθεκτικότητα σε διάφορες φυλές ενός παθογόνου - προσαρμοστικότητα σε διάφορα περιβάλλοντα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΥΛΗΣ Δρ. Κώστας Ποϊραζίδης, Δασολόγος ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2009-2010 ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΥΛΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 2.2: Ορισμός είδους, Συστηματική, Οικολογία και Εξέλιξη, Φυσική επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ Κεφάλαιο 5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΘΕΜΑ 1 ο Γράψτε τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

Τα γεγονότα γονιδιωματικού αναδιπλασιασμού στην εξέλιξη. Whole genome

Τα γεγονότα γονιδιωματικού αναδιπλασιασμού στην εξέλιξη. Whole genome Τα γεγονότα γονιδιωματικού αναδιπλασιασμού στην εξέλιξη Whole genome duplication (WGD) Τα γεγονότα γονιδιωματικού αναδιπλασιασμού (WGD) στην εξέλιξη Αν και οι απόγονοι των γεγονότων WGD δεν επιβιώνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΙΟΥ 2012 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΙΟΥ 2012 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΙΟΥ 2012 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α 1 : α Α 2 : γ Α 3 : δ Α 4 : β Α 5 : γ ΘΕΜΑ Β Β 1 : σελ. 120 σχολικού: >. Β 2 :

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΧΕΙΜΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 17/02/2013 ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Τα

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Ασκήσεων ΚΕΦ. 5ο

Μεθοδολογία Ασκήσεων ΚΕΦ. 5ο Μεθοδολογία Ασκσεων ΚΕΦ. 5ο Θα πρέπει να γνωρίζετε τα ακόλουθα: Γαμέτες. Κάθε γαμέτης περιέχει μόνο το ένα αλληλόμορφο από κάθε ζευγάρι γονιδίων. Όταν τα γονίδια βρίσκονται σε διαφορετικά ζεύγη ομόλογων

Διαβάστε περισσότερα

Χατζηνικολάκη Ελένη Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης. 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3

Χατζηνικολάκη Ελένη Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης. 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3 Χατζηνικολάκη Ελένη Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3 Πώς προσαρμόζονται οι οργανισμοί στις αλλαγές του περιβάλλοντος (τροφή, κλίμα κ. ά.); Κληρονομώντας ευνοϊκά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΡΙΤΗΡΙΟΥ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ: ΜΕΝΤΕΛΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ: ΒΑΚΑΛΗΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΡΙΤΗΡΙΟΥ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ: ΜΕΝΤΕΛΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ: ΒΑΚΑΛΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΡΙΤΗΡΙΟΥ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ: ΜΕΝΤΕΛΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ: ΒΑΚΑΛΗΣ ΘΕΜΑ 1 Ο 1. α 2. γ 3. β 4. β 5. β ΘΕΜΑ 2 Ο Α. Ένας αυτοσωμικός

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ

Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ Βιολογία γενικής παιδείας τάξη Γ Παραδόσεις του μαθήματος Επιμέλεια: Γιάννης Αργύρης Βιολόγος - M.Sc. Καθηγητής 3 ου Γεν. Λυκ. Ηλιούπολης Κεφάλαιο 3 ο Εξέλιξη «Τίποτε δεν έχει νόημα στη Βιολογία παρά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον Mayr υπάρχουν τρεις έννοιες για τον καθορισμό του είδους: 1. Η τυπολογική έννοια του είδους. Σύμφωνα με αυτή, εάν δύο οργανισμοί είναι

Σύμφωνα με τον Mayr υπάρχουν τρεις έννοιες για τον καθορισμό του είδους: 1. Η τυπολογική έννοια του είδους. Σύμφωνα με αυτή, εάν δύο οργανισμοί είναι ΕΙΔΟΓΕΝΕΣΗ Σύμφωνα με τον Mayr υπάρχουν τρεις έννοιες για τον καθορισμό του είδους: 1. Η τυπολογική έννοια του είδους. Σύμφωνα με αυτή, εάν δύο οργανισμοί είναι μορφολογικά διαφορετικοί θεωρούνται δύο

Διαβάστε περισσότερα

Βελτίωση και Προστασία Δασογενετικών Πόρων. Μέθοδοι Βελτίωσης

Βελτίωση και Προστασία Δασογενετικών Πόρων. Μέθοδοι Βελτίωσης Βελτίωση και Προστασία Δασογενετικών Πόρων 4 Μέθοδοι Βελτίωσης Σύνοψη Η βελτίωση στοχεύει στην αλλαγή της γενετικής σύστασης των φυτών προς όφελος των χαρακτήρων που εμείς επιλέγουμε. Η φαινοτυπική ποικιλότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΕ 43: ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΟΔΗΓΟΣ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΚΩΣΤΑΣ ΜΠΟΥΡΤΖΗΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ

ΦΥΕ 43: ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΟΔΗΓΟΣ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΚΩΣΤΑΣ ΜΠΟΥΡΤΖΗΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΦΥΕ 43: ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΟΔΗΓΟΣ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΚΩΣΤΑΣ ΜΠΟΥΡΤΖΗΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 Χρήσιμες οδηγίες για την επίλυση ασκήσεων Γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α A1. Τα πλασμίδια είναι: δ. κυκλικά δίκλωνα μόρια DNA

Διαβάστε περισσότερα

Μεντελική γενετική. Λείοι σπόροι του μοσχομπίζελου (Pisum sativum).

Μεντελική γενετική. Λείοι σπόροι του μοσχομπίζελου (Pisum sativum). Μεντελική γενετική Λείοι σπόροι του μοσχομπίζελου (Pisum sativum). Φαινότυπος και Γονότυπος Η φυσική εκδήλωση (φαινότυπος) της γενετικής σύστασης (γονότυπος) επηρεάζεται από τις αλληλεπιδράσεις με άλλα

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Τα πειράματα του Mendel

Δασική Γενετική Τα πειράματα του Mendel Δασική Γενετική Τα πειράματα του Mendel Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Παράδοξο... Οι απόγονοι μοιάζουν στους γονείς τους Δεν είναι όμως ακριβώς ίδιοι, ούτε με τους γονείς τους, ούτε μεταξύ τους Κληρονομικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΤΙΚΟΤΗΤΑ- ΦΥΣΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΣΥΝΟΠΤΙΚΉ ΠΑΡΟΥΣΊΑΣΗ ΣΕΝΑΡΊΟΥ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΤΙΚΟΤΗΤΑ- ΦΥΣΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΣΥΝΟΠΤΙΚΉ ΠΑΡΟΥΣΊΑΣΗ ΣΕΝΑΡΊΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΚΡΙΤΣΙΝΙΩΤΗ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ 1.1. ΤΙΤΛΟΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Προσαρμοστικότητα- Φυσική Επιλογή 1.2. ΕΜΠΛΕΚΌΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΈΣ ΠΕΡΙΟΧΈΣ Εξέλιξη-Δαρβινική Θεωρία-Φυσική επιλογή ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΤΙΚΟΤΗΤΑ-

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ 02. ΓΕΝΕΤΙΚΗ & ΦΑΙΝΟΤΥΠΙΚΗ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ

ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ 02. ΓΕΝΕΤΙΚΗ & ΦΑΙΝΟΤΥΠΙΚΗ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ. ΓΕΝΕΤΙΚΗ & ΦΑΙΝΟΤΥΠΙΚΗ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΠΟΙΟΤΙΚΟ ΓΝΩΡΙΣΜΑ ποσοστό φυτών % Χρώμα άνθους: ΑΑ κόκκινο, aa άσπρο, Αa ρόζ Ρ ΑΑ Ρ x F 75 aa 5 5 Αa Αa AA, Aa, aa / (καμία επίδραση από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ & ΑΡΧΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗΣ

ΓΕΝΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ & ΑΡΧΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ & ΑΡΧΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗΣ Κων/νος Μπαταργιάς Αναπληρωτής Καθηγητής Διάλεξη 1 η Copyright The McGraw-Hill Companies, Inc. 2 2011 Utopia Publishing, All rights reserved 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Η μελέτη της

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κάθε μίας από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα στο γράμμα, που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : Ορολογία και λίγα λόγια για τον καρκίνο Χαρακτηριστικά του καρκίνου Μεταλλάξεις Μεταλλάξεις και καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

Μεντελική γενετική. Λείοι σπόροι του μοσχομπίζελου (Pisum sativum).

Μεντελική γενετική. Λείοι σπόροι του μοσχομπίζελου (Pisum sativum). Μεντελική γενετική Λείοι σπόροι του μοσχομπίζελου (Pisum sativum). Φαινότυπος και Γονότυπος Η φυσική εκδήλωση (φαινότυπος) της γενετικής σύστασης (γονότυπος) επηρεάζεται από τις αλληλεπιδράσεις με άλλα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΜΑ Α. Α1. Για τις παρακάτω προτάσεις να επιλέξετε τη σωστή απάντηση.

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΜΑ Α. Α1. Για τις παρακάτω προτάσεις να επιλέξετε τη σωστή απάντηση. ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΜΑ Α Α1. Για τις παρακάτω προτάσεις να επιλέξετε τη σωστή απάντηση. 1. Έχοντας στη διάθεσή μας στο εργαστήριο αμιγή στελέχη για ένα συγκεκριμένο χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Α Ν Τ Η Σ Ε Ι Σ Θ Ε Μ Α Τ Ω Ν Π Α Ν Ε Λ Λ Α Δ Ι Κ Ω Ν Ε Ξ Ε Τ Α Σ Ε Ω Ν ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

Α Π Α Ν Τ Η Σ Ε Ι Σ Θ Ε Μ Α Τ Ω Ν Π Α Ν Ε Λ Λ Α Δ Ι Κ Ω Ν Ε Ξ Ε Τ Α Σ Ε Ω Ν ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Α Π Α Ν Τ Η Σ Ε Ι Σ Θ Ε Μ Α Τ Ω Ν Π Α Ν Ε Λ Λ Α Δ Ι Κ Ω Ν Ε Ξ Ε Τ Α Σ Ε Ω Ν 2 0 1 5 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 20.05.2015 ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμίας από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Κατεύθυνσης Γ Λυκείου ΚΥΡΙΑΚΗ 9 ΜΑΡΤΙΟΥ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Βιολογία Κατεύθυνσης Γ Λυκείου ΚΥΡΙΑΚΗ 9 ΜΑΡΤΙΟΥ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Βιολογία Κατεύθυνσης Γ Λυκείου ΚΥΡΙΑΚΗ 9 ΜΑΡΤΙΟΥ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιμέλεια: Δημήτρης Κοτρόπουλος ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. γ Α3. γ Α4. δ Α5. δ ΘΕΜΑ B B1. Στήλη Ι Στήλη ΙΙ 1. στ 2. ζ 3. ε 4. α 5. δ 6. β 7. γ Β2.

Διαβάστε περισσότερα

Προστασία Γενετικής Βιολογικής Ποικιλότητας

Προστασία Γενετικής Βιολογικής Ποικιλότητας Εργαστήριο Δασικής Γενετικής και Βελτίωσης Δασοπονικών Ειδών Προστασία Γενετικής Βιολογικής Ποικιλότητας Το γενετικό επίπεδο της βιοποικιλότητας 1 Υποκατάσταση μέτρησης Η βιοποικιλότητα ορίζεται, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Α. Λεγάκις* & Π.Β. Πετράκης** * Ζωολογικό Μουσείο Πανεπιστημίου Αθηνών ** ΕΘΙΑΓΕ, Ινστιτούτο Μεσογειακών Οικοσυστημάτων 11 ο Πανελλήνιο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ

ΦΥΣΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ ΦΥΣΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ ΦΥΣΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ Δεν μπορεί να ερμηνευθεί ανθρωποκεντρικά Δεν είναι: Η τυφλή και αδυσώπητη έκφραση ενός κόσμου χωρίς «αισθήματα» και προορισμό Η διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 9. ΜΕΛΕΤΗ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ

Κεφάλαιο 9. ΜΕΛΕΤΗ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ Κεφάλαιο 9. ΜΕΛΕΤΗ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ Σύνοψη Η παρούσα άσκηση αποσκοπεί στη μελέτη και κατανόηση των δυνάμεων που οδηγούν την εξελικτική αλλαγή. Με την ολοκλήρωση της άσκησης θα μπορούν να απαντηθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. (Μονάδες 25)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. (Μονάδες 25) ΤΣΙΜΙΣΚΗ &ΚΑΡΟΛΟΥ ΝΤΗΛ ΓΩΝΙΑ THΛ: 270727 222594 ΑΡΤΑΚΗΣ 12 - Κ. ΤΟΥΜΠΑ THΛ: 919113 949422 ΕΠΩΝΥΜΟ:... ΟΝΟΜΑ:... ΤΜΗΜΑ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί πληθυσμοί: Επιλογή καθαρών σειρών Μαζική επιλογή

Φυσικοί πληθυσμοί: Επιλογή καθαρών σειρών Μαζική επιλογή Μέθοδοι βελτίωσης Πηγές Μέθοδοι Φυσικοί πληθυσμοί: Επιλογή καθαρών σειρών Μαζική επιλογή Διασπώμενοι: Μαζική βελτίωση πληθυσμοί (F 2 ) Γενεαλογική βελτίωση Καταγωγή από μεμονωμένους σπόρους Διασταυρώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΝΗΣΙΩΤΙΚΗ ΒΙΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΩΝ ΘΕΡΜΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ

ΝΗΣΙΩΤΙΚΗ ΒΙΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΩΝ ΘΕΡΜΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΝΗΣΙΩΤΙΚΗ ΒΙΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΩΝ ΘΕΡΜΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ Τύποι νησιών Αν θεωρηθεί (κάπως αυθαίρετα) ότι η Νέα Γουινέα είναι το μεγαλύτερο νησί, τότε τα θαλάσσια νησιά αποτελούν το 3% της

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία - Εφαρμογές ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ - ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ 1

Θεωρία - Εφαρμογές ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ - ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ 1 ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ Θεωρία - Εφαρμογές ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ - ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΜΟΡΙΑΚΟΥΣ Έπιλογή με βάση: ΔΕΙΚΤΕΣ Φαινοτυπικοί δείκτες Γενετικοί δείκτες Μοριακοί δείκτες (Πρωτεϊνικοί &

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΠ Γ Λ (ΘΕΡΙΝΑ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 09/09/2017 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ : ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Από δύο

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή 15/02/2015 Ημερομηνία

Κυριακή 15/02/2015 Ημερομηνία Διαγώνισμα 2014-15 Ενδεικτικές απαντήσεις Κυριακή 15/02/2015 Ημερομηνία Βιολογία Κατεύθυνσης Εξεταζόμενο μάθημα Γ Λυκείου Τάξη Θέμα 1 ο : 1 α, 2 γ, 3 ε, 4 α, 5 ε Θέμα 2 ο : Α. Η απεικόνιση των μεταφασικών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 29/12/2016

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 29/12/2016 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 29/12/2016 ΘΕΜΑ 1 ο 1. α 2. β 3. γ 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2ο Β1. Σημειώστε κάθε πρόταση με Σωστό ή Λάθος παραθέτοντας μια σύντομη δικαιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Θέμα Α : Α1. δ, Α2. γ, Α3. β, Α4. β, Α5. β Θέμα Β : Β1. Σελ.123 η παράγραφος με τίτλο «Ανοσοδιαγνωστικά» Β2. α-8, β-1, γ-6, δ-5, ε-7, στ-3 Β3. Σελ. 84

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ 1. Το γενεαλογικό δένδρο είναι η διαγραμματική απεικόνιση των μελών μιας οικογένειας για πολλές γενιές, στην οποία αναπαριστώνται οι γάμοι, η σειρά των γεννήσεων, το φύλο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Ζωολογία. Εισηγητής: Ν. Πουλακάκης

Εισαγωγή στη Ζωολογία. Εισηγητής: Ν. Πουλακάκης Εισαγωγή στη Ζωολογία Εισηγητής: Ν. Πουλακάκης Βασικές αρχές της επιστήμης της Ζωολογίας Η ζωολογία είναι η επιστημονική μελέτη των ζώων και στηρίζεται σε παρατηρήσεις εκατοντάδων χρόνων Βασικές αρχές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ. ΑΡΓΥΡΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ: Προβλήματα Γενετικής Μενδελική κληρονομικότητα 1/6

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ. ΑΡΓΥΡΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ: Προβλήματα Γενετικής Μενδελική κληρονομικότητα 1/6 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ. Σε ένα είδος φυτών διακρίνονται δυο χρώματα άνθους, το κίτρινο και το λευκό. Για να διαπιστωθεί το είδος του γονιδίου που ελέγχει την ιδιότητα αυτή αλλά και ο τρόπος κληρονόμησής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26/01/2014

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26/01/2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26/01/2014 ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Αλλαγές στην ποσότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΟΝΟΜΑ:ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΕΠΙΘΕΤΟ:ΠΡΙΦΤΗ ΤΑΞΗ:Γ ΤΜΗΜΑ:4

ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΟΝΟΜΑ:ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΕΠΙΘΕΤΟ:ΠΡΙΦΤΗ ΤΑΞΗ:Γ ΤΜΗΜΑ:4 ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΟΝΟΜΑ:ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΕΠΙΘΕΤΟ:ΠΡΙΦΤΗ ΤΑΞΗ:Γ ΤΜΗΜΑ:4 Τι εννοούμε με τον όρο μεταλλάξεις; Το γενετικό υλικό μπορεί να υποστεί αλλαγές με πολλούς διαφορετικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1 δ Α2 γ Α3 β Α4 γ Α5 β ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Β Β1. 4 2 1 6 3 5 Β2. α. DNA πολυμεράση β. πριμόσωμα γ. DNA δεσμάση δ. DNA ελκάση ε. RNA πολυμεράση Β3. Σχολικό βιβλίο, Σελ.: 98: «Η διάγνωση των

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ:

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΕΝΑ ΠΕΙΡΑΜΑ ΜΕ ΑΓΝΩΣΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ, ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΣ ΠΡΙΜΗΚΥΡΙΟΣ, ΓΕΩΠΟΝΟΣ, Δρ. ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΓΕΝΕΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΜΕΤΑΛΛΑΞΗ-ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΜΕΤΑΛΛΑΞΗ-ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΜΕΤΑΛΛΑΞΗ-ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ 1 Σύνοψη Στο κεφαλαίο αυτό θα µελετήσουµε το ρόλο της µετάλλαξης και της µετανάστευσης (ή γονιδιακής ροής) ως εξελικτικών δυνάµεων. Θα δούµε πως, ενώ η µετάλλαξη είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΗΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΗΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΗΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Από την Ανόργανη Ύλη στο Ζωντανό Κύτταρο Η Φύση διαφοροποιείται σε ακραίες μορφές Θερμές πηγές Σπηλιές Βάθη Ωκεανών Αλμυρές λίμνες Άνυδρα τοπία Ψυχρά τοπία Η ζωή διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Εξελικτικοί παράγοντες

Εξελικτικοί παράγοντες Εισαγωγή στη Δασική Γενετική Εξελικτικοί παράγοντες Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Ορεστιάδα Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων Εργαστήριο Δασικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 1 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Α1. γ (σύφιλη) Α2. α (ερυθρός μυελός των οστών)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Χλωρίδα και Πανίδα

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Χλωρίδα και Πανίδα ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Χλωρίδα και Πανίδα ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο

Διαβάστε περισσότερα

Ζωική Ποικιλότητα. Ενότητα 7. Συγκριτική Θεώρηση της Δομής και Λειτουργίας των Ζώων

Ζωική Ποικιλότητα. Ενότητα 7. Συγκριτική Θεώρηση της Δομής και Λειτουργίας των Ζώων Ζωική Ποικιλότητα Ενότητα 7. Συγκριτική Θεώρηση της Δομής και Λειτουργίας των Ζώων Ρόζα Μαρία Τζαννετάτου Πολυμένη, Επίκουρη Καθηγήτρια Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Βιολογίας Συγκριτική Μορφολογία 1/3

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ: Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡ. : 19/05/2016 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ (120 ΛΕΠΤΑ) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΜΗΜΑ:.. ΑΡ.: ΠΡΟΣΟΧΗ ΚΑΘΕ ΕΠΙΤΥΧΙΑ

ΤΑΞΗ: Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡ. : 19/05/2016 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ (120 ΛΕΠΤΑ) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΜΗΜΑ:.. ΑΡ.: ΠΡΟΣΟΧΗ ΚΑΘΕ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΛΥΚΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2015-2016 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2016 ΒΑΘΜΟΣ.../35 ΟΛΟΓΡΑΦΩΣ ΥΠΟΓΡΑΦΗ:. ΤΑΞΗ: Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡ. : 19/05/2016 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πληθυσμιακή Γενετική

Πληθυσμιακή Γενετική Τμήμα Αγροτικής Ανάπτυξης Πληθυσμιακή Γενετική Υπολογισμός γενετικής ποικιλότητας Κων/νος Τζανταρμάς Αριστοτέλης Παπαγεωργίου Άσκηση Hardy Weinberg 1. Στο ευρωπαϊκό σαλιγκάρι της ξηράς Cepaea nemoralis

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β )

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1 β Α2 γ Α3 α Α4 δ Α5 γ ΘΕΜΑ Β Β1: 1 Α 2 Β 3 Β 4 Α 5 Α 6 Α 7 Β 8 Β Β2:

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Αρχές Οικολογίας

Γενικές Αρχές Οικολογίας Γενικές Αρχές Οικολογίας Γιώργος Αμπατζίδης Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ακαδημαϊκό έτος 2016-17 Στο προηγούμενο μάθημα Αντικείμενο της επιστήμης της οικολογίας Ιστορία της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ

ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ Προκειμένου να καλυφθούν οι ανάγκες σε τροφή του αυξανόμενου ανθρώπινου πληθυσμού, πρέπει να αυξηθεί η φυτική και ζωική παραγωγή Ελεγχόμενες διασταυρώσεις

Διαβάστε περισσότερα