ÛËÌ ÛÈÔ fiùëûë ÙÔ ıóô applefi ÙÔÓ ÂıÓÈÎÈÛÌfi

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ÛËÌ ÛÈÔ fiùëûë ÙÔ ıóô applefi ÙÔÓ ÂıÓÈÎÈÛÌfi"

Transcript

1 ÛËÌ ÛÈÔ fiùëûë ÙÔ ıóô applefi ÙÔÓ ÂıÓÈÎÈÛÌfi Yπάρχει ένα γενικ τερο ερώτηµα αν το έθνος είναι ένα δηµιο ργηµα του εθνικισµο. Περισσ τερο απ ερώτηµα είναι µια άποψη που τυγχάνει αρκετά µεγάλης αποδοχής και υποστηρίζεται απ τους σηµαντικ τερους µελετητές του εθνικισµο και εκπροσώπους του λεγ µενου µοντέρνου παραδείγµατος (Hobsbawm, Gellner,Nairn,Kedourie,Anderson και άλλοι). Σε αντίθεση µε αυτή την άποψη, το επιχείρηµα που θα υποστηρίξουµε σε αυτήν την εν τητα είναι τι τα έθνη είναι αρχέγονες κοινωνικές κατηγορίες οι οποίες, στην εποχή του εθνικισµο, έχουν ανασηµασιοδοτηθεί και αποκτήσει, σε µεγάλο βαθµ, διαφορετικ ορισµ και ν ηµα. Επίσης, ο νέος τρ πος ορισµο του έθνους στη νεωτερικ τητα δηµιουργεί δ ο σηµαντικά προβλήµατα: το ένα είναι η σ γχυση και η συγχώνευση του ορισµο του έθνους µε αυτ ν του κράτους και το άλλο είναι τι η αναζήτηση παρξης εθνικών οµάδων σε προνεωτερικο ς χρ νους γίνεται µε κριτήρια προσδιορισµένα απ τις νεωτερικές συνθήκες και ορισµο ς και, άρα, προδικάζει αρνητικά το αποτέλεσµα. Να ξεκινήσουµε µε µια διευκρίνιση. Η ιδεολογία του εθνικισµο προβάλλει την αξίωση τι το έθνος και το κράτος πρέπει να συνενώνονται σε ένα έθνοςκράτος. Έτσι, διαµορφώθηκε η εθνικιστική πολιτική προτεραι τητα της προσπάθειας δηµιουργίας εθνών-κρατών κατά τους τελευταίους τρεις περίπου αιώνες, αλλά και η επικράτηση του ρου έθνος-κράτος ταν γίνεται αναφορά στα σ γχρονα εθνικά κράτη. µως, πρέπει να τονιστεί τι αυτή η ιδεολογική αξίωση και οι αντίστοιχες προσπάθειες δεν οδήγησαν σε λες τις περιπτώσεις στη δηµιουργία πραγµατικών εθνών-κρατών πραγµατικών µε την έννοια της ένωσης εν ς έθνους σε ένα κράτος. Αντιθέτως, οι περιπτώσεις που αυτ πραγµατοποιήθηκε είναι οι µειον τητες. πως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Connor (1994: 29-30) σε έρευνα που έκανε το 1970, απ το σ νολο των 132 κρατών που εξέτασε µ νο το 9,1% είχαν απ λυτη εθνική οµοιογένεια και το 18,9% σχετική οµοιογένεια (δηλαδή το 90% του πληθυσµο τους ήταν εθνικά οµοιογενής). Παρ λα αυτά, και το υπ λοιπο 72% των κρατών που απαρτίζονται απ δ ο ή περισσ τερες σηµαντικές εθνικές/εθνοτικές οµάδες αποκαλο νται έθνη-κράτη. Τα στοιχεία αυτά επαληθε ονται και απ στοιχεία του Γι 3. Απ έρευνα που πραγµατοποίησα σχετικά µε την εθνική/εθνοτική σ νθεση των κρατών εντ ς του 2004, χρησιµοποιώντας τα επίσηµα στοιχεία της αµερικανικής υπηρεσίας πληροφοριών CIA, προκ πτει τι: σε σ νολο 188 κρατών ( λα µέλη του ΟΗΕ), τα 24 (12.76%) ήταν απ λυτα οµοιογενή, τα 37 (19.6%) είχαν εθνική οµοιογένεια σε ποσοστ 90-97%, τα 42 (22.3%) απαρτίζονταν απ µια πλειοψηφο σα εθνική οµάδα σε ποσοστ 75-89%, τα 49 (26%) σε ποσοστ 50-75%, και τα 36 (19.1%) σε ποσοστ κάτω του 50%. Τα αντίστοιχα ποσοστά που αναφέρει ο Connor (του οποίου τις κατηγοριοποιήσεις ακολο θησα) είναι 9.1%, 18.9%, 18.9%, 23.5%, και 29.5%. [ 155 ]

2 KEΦAΛAIO 4 αυτ το λ γο ο Smith χρησιµοποιεί τον ρο εθνικ κράτος (national state), για να υποδηλώσει τη συνήθη σ νθεση των σ γχρονων κρατών απ εθνικές οµάδες, µία ή περισσ τερες (Smith 1995α: 86). Αυτ ν το ρο έχουµε προτιµήσει κι εµείς σε αυτή τη µελέτη ως πιο ακριβή, και που ταυτ χρονα τονίζει τ σο τη ση- µασία της εθνικής σ νθεσης των κρατών, την επίκληση δηλαδή της εθνικής εν τητας ακ µη και αν αυτή είναι πλασµατική, σο και το γεγον ς τι παρα- µένει το εθνικ κράτος ένα διακ βευµα στη νεωτερικ τητα. Αντίστοιχα, χρησι- µοποιο µε τον ρο έθνος-κράτος εντ ς εισαγωγικών ως µη ακριβή αλλά που, παρ λα αυτά, υποδεικν ει την παρξη του εθνικιστικο αιτήµατος. Η επιρροή του εθνικισµο στον τρ πο προσδιορισµο του έθνους έχει υπάρξει καταλυτική. Το έθνος, απ τη µία, είναι µια οµάδα ανθρώπων που έχουν, ή πιστε ουν τι έχουν, κοινή καταγωγή, ιστορία, κουλτο ρα, γλώσσα κλπ. και θεωρο ν τι ανήκουν στο ίδιο έθνος (Kedourie 1994: 5, Connor 1994: i). Απ την άλλη, το κράτος είναι ο πολιτικ ς θεσµ ς κεντρικο σχεδιασµο και οργάνωσης λων των λειτουργιών µιας κοινωνίας που µπορο ν να γίνουν αντικείµενο διαχείρισης εκ µέρους της πολιτικής εξουσίας (της οικονοµίας και διοίκησης, της ασφάλειας και αστυν µευσης, της νοµοθεσίας κλπ.) 4. Ο εθνικισµ ς µως έχει συµβάλει στην οριοθέτηση του έθνους ως έθνος-κράτος : ο Smith, για παράδειγµα, ορίζει το έθνος ως «ένα συγκεκριµένο και µε νοµα πληθυσµ που µοιράζεται µια ιστορική επικράτεια, κοινο ς µ θους και ιστορικές µνήµες, µια µαζική λαϊκή κουλτο ρα, κοινή οικονοµία, καθώς και δικαιώµατα και υποχρεώσεις που απορρέουν απ ένα κοιν δίκαιο» (Smith 1991: 14). Έτσι, στοιχεία που ορίζουν το κράτος συνενώνονται και αποτελο ν µέρος του ορισµο του έθνους: η κοινή οικονοµία, τα πολιτικά και νοµικά δικαιώµατα και υποχρεώσεις κλπ., που προσδιορίζουν το κράτος και τη σχέση του µε τους πολίτες, εµπλέκονται στον ορισµ της ιδιαίτερης πολιτισµικής οµάδας, µε ξεχωριστή ταυτ τητα, µ θους, γλώσσα, ιστορία κλπ. που αποτελεί το έθνος. Μια συνέπεια της παραπάνω σ γχυσης των κριτηρίων ορισµο είναι και η πρακτική δυσκολία που συναντο ν πολλοί κοινωνικοί επιστήµονες να εντοπίσουν τυχ ν παρξη εθνών στο µακριν παρελθ ν. Ο Smith, τον οποίο επικαλο µαι ξανά ακριβώς επειδή η προσέγγισή του είναι πιο µετριοπαθής απ αυτή των µοντερνιστών και αναγνωρίζει κατ αρχάς την παρξη εθνικο τ που συ- πως φαίνεται, τα στοιχεία του Connor δεν έχουν µεταβληθεί σηµαντικά, ενώ παρατηρείται µια µικρή τάση προς την περαιτέρω οµογενοποίηση των εθνικών κρατών. Τα σχετικά στοιχεία που συνέλεξα προέρχονται απ την ιστοσελίδα της CIA [http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/fields/2075.html]. 4. Ο ορισµ ς αυτ ς αναφέρεται στη λειτουργική διάσταση του κράτους, και χι στην ιδεολογική του. [ 156 ]

3 νείδησης ήδη απ τον 15ο αιώνα ή και νωρίτερα, δεν εντοπίζει καµία οµάδα σε προ-νεωτερικο ς χρ νους που να ταιριάζει στον ορισµ του έθνους. Αυτ οφείλεται αφεν ς στο τι προσπαθεί να εφαρµ σει το σ γχρονο ορισµ σε παλαι τερες εποχές και, αφετέρου, τι στον ορισµ του έθνους εµπεριέχονται στοιχεία που προσδιορίζουν τα σ γχρονα κράτη. Υποστηρίζει, παραδείγµατος χάριν, τι οι π λεις-κράτη της αρχαίας Ελλάδας θα µπορο σαν να θεωρηθο ν ως πρώιµα ή µικρής κλίµακας έθνη, καθώς το µέγεθος της αρχαίας Αθήνας ήταν το ίδιο µε την σηµερινή Ισλανδία ( κάτοικοι), αλλά αυτ δεν είναι εφικτ γιατί, πως αναφέρει, «µ νο οι των ενήλικων ανδρών ήταν πολίτες: οι µέτοικοι, οι γυναίκες και οι σκλάβοι αποκλείονταν» (Smith 1995α: 169, υποσηµείωση 7). Με αυτ τον τρ πο, περιορίζει τα έθνη στις σ γχρονες συνθήκες των µαζικών κοινωνιών και των πολιτών που είναι σήµερα «πολυπληθέστεροι σε σχέση µε τους πολιτικά ενεργο ς πολίτες των προ-νεωτερικών εθνοτήτων ή των π λεων-κρατών» (Smith 1995α: 54). µως, ακ µη και προβάλλοντας το σ γχρονο ορισµ του στο παράδειγµα των π λεων-κρατών της αρχαίας Ελλάδας, είναι δ σκολο να απορριφθεί η παρξη εθνών χωρίς να υποπέσει κανείς σε αντιφάσεις. Συγκεκριµένα, αν προβάλλουµε το επιχείρηµα το σχετικ µε την πολιτική συµµετοχή στις σ γχρονες εθνικές οντ τητες, θα πρέπει να αµφισβητήσουµε την παρξη οποιουδήποτε έθνους µέχρι τον 20 αιώνα ακ µη και σε αρκετά δυτικά εθνικά κράτη, των οποίων ο µισ ς πληθυσµ ς οι γυναίκες ήταν αποκλεισµένες απ τη συµµετοχή στην πολιτική µέχρι πολ πρ σφατα είναι ενδεικτικ τι το δικαίωµα καθολικής ψηφοφορίας θεσπίστηκε στο Βέλγιο το 1948, και στην Ελβετία το 1971! Παρ µοιου τ που αντίφαση παρατηρο µε και στην τοποθέτηση τι οι π λεις-κράτη «στερο νταν το καθοριστικ συστατικ της πολιτισµικής ιδιοµορφίας Η αθηναϊκή κουλτο ρα ήταν µια συνιστώσα του ευρ τερου ιωνικο εθνοτικο, και ακ µη ευρ τερου ελληνικο πολιτισµικο, δικτ ου» (Smith 1995α: 169, υποσηµείωση 7). Αν αποδεχτο µε αυτ το επιχείρηµα, µως, θα ήταν σαν να αµφισβητο σαµε, τηρουµένων των αναλογιών, την εθνικ τητα της Γερµανίας ή της Γαλλίας σήµερα στη βάση τι αυτές αποτελο ν µέρος, συνιστώσες, του ευρ τερου ευρωπαϊκο, ή ακ µη του ευρ τερου δυτικο, πολιτισµικο δικτ ου. Στην πραγµατικ τητα, η επιχειρηµατολογία του Smith εµπεριέχει χι µ νο την προβολή των σ γχρονων κριτηρίων και ορισµών, αλλά και των σ γχρονων αντιλήψεων και κυρίαρχων αναπαραστάσεων. Οι π λεις-κράτη ήταν µικρ τερες των σηµερινών εθνικών κρατών αλλά ανάλογες προς αυτά, χι σε µέγεθος αλλά σε οργάνωση και δραστηρι τητα. Και ο Smith αναγνωρίζει αυτ το γεγον ς, αλλά τις χαρακτηρίζει ως το προ-νεωτερικ ισοδ ναµο των εθνών που, µως, στην καλ τερη περίπτωση µπορο µε να αποκαλέσουµε εθν τητες και χι έθνη (Smith 1995α: 57-58). [ 157 ]

4 KEΦAΛAIO 4 Η ανασηµασιοδήτηση της λέξης έθνος στη νεωτερικ τητα εν µέσω του κράτους µπορεί, συνεπώς, να δηµιουργήσει την αίσθηση τι αυτά δεν έχουν προϋπάρξει και τι ο ορισµ ς τους ως εθν τητες αρκεί για να δηµιουργήσει έναν ποιοτικ διαχωρισµ. Αυτ ς ο ποιοτικ ς, µως, διαχωρισµ ς, είναι πλασµατικ ς. Είναι γεγον ς τι σε διαφορετικές εποχές υπάρχουν και διαφοροποιηµένες µορφές κοινωνικής και πολιτικής οργάνωσης, αλλά αυτ δεν πρέπει να οδηγεί στην a priori διχοτοµική διάκριση των εποχών. Οι συνέχειες είναι ση- µαντικές και πρέπει να αναγνωρίζονται για την καλ τερη καταν ηση των σ γχρονων φαινοµένων, πως επίσης και οι διαφορές. Ο τρ πος ορισµο του έθνους εν µέσω του κράτους είναι τρ πος εθνικιστικ ς, δηλαδή επηρεασµένος απ το πρ ταγµα του εθνικισµο που αξιώνει τη συνένωση έθνους και κράτους. Ενδεχοµένως υπάρχει η πεποίθηση τι η τοποθέτηση υπέρ της παρξης των εθνών στο προ-νεωτερικ παρελθ ν θα ενίσχυε τα επιχειρήµατα ακραίων εθνικιστών µε αποτέλεσµα την άρνησή τους και την αντικατάστασή τους µε τις εθν τητες µως τα δ ο ζητήµατα είναι ανεξάρτητα στην επιστηµονική έρευνα. Ο εµερτζής, για παράδειγµα, αναφέρει τι αυτές οι τοποθετήσεις που τοποθετο ν τα έθνη (ή και τον εθνικισµ ) στην προ-νεωτερική εποχή φέρουν µια εθνικιστική προκατάληψη ή αδυνατο ν να απαλλαχτο ν απ την «εθνικιστική στρέβλωση περί της αιωνι τητας του έθνους», και µάλιστα «παρά τις προθέσεις του συγγραφέα» πως αναφέρει µε συγκεκριµένες αφορµές ( εµερτζής 1996: 132, υποσηµείωση 22, και σ. 62, υποσηµείωση 14). Αυτή η επιχειρηµατολογία, µως, παρουσιάζει δ ο σηµαντικά προβλήµατα. Πρώτον, αν και µπορεί κάλλιστα να ευσταθεί, µπορεί εξίσου ε κολα να είναι λανθασµένη, καθώς αναφέρεται στις προσωπικές πεποιθήσεις εν ς ερευνητή και στερείται εµπειρικής τεκµηρίωσης ή γενικ τερης εµβέλειας 5. Συνεπώς, δεν µπορεί να απευθυνθεί ως αντεπιχείρηµα σε µια ανταλλαγή επιστηµονικών απ ψεων, που κρίνονται τα επιχειρήµατα και η επάρκειά τους και χι οι προσωπικές πεποιθήσεις ή οι αντιστάσεις στις κυρίαρχες ιδεολογίες. ε τερον, η επιχειρηµατολογία σχετικά µε την επιρροή απ µια κυρίαρχη άποψη ή ιδεολογία µπορεί ε κολα να αντιστραφεί, καθώς και η άρνηση αναγνώρισης προσδιορισµο εθνικιστικών τάσεων ή εθνικών οµάδων σε προ-νεωτερικές περι δους είναι συµβατή µε, και συχνά προέρχεται απ τη σχετική άποψη που επικρατεί στον επιστηµονικ χώρο και 5. Θυµίζει τη µοµφή του καλυµµένου αντισηµιτισµο που έχει απευθυνθεί κατά καιρο ς σε σους ασκο ν κριτική στο Ισραήλ. Το ζήτηµα είναι πως αυτή η κατηγορία µπορεί να αληθε ει αλλά, αφεν ς, δεν ακυρώνει την κριτική, αφετέρου, δεν µπορεί να απευθυνθεί σε κάποιον αν δεν γνωρίζουµε αν ντως είναι ρατσιστής. [ 158 ]

5 τείνει να θεωρείται αυτον ητη και δεδοµένη 6. Άποψη που επίσης δεν είναι λανθασµένη, αφο υποστηρίζεται απ την εµπειρική παρατήρηση της παρξης κρατών που έχουν δηµιουργήσει εθνική εν τητα για να νοµιµοποιήσουν την πολιτική εξουσία, αλλά ασφαλώς είναι υπερβολική η µονοσήµαντη υιοθέτησή της καθώς αυτές δεν είναι οι µοναδικές περιπτώσεις. πως έχει εκτενώς επισηµανθεί σε αυτή τη µελέτη, το εθνικ συναίσθηµα έχει γίνει αντικείµενο πολιτικής εκµετάλλευσης και χειραγώγησης, αλλά αυτ δε συνεπάγεται και την εξ ορισµο κατασκευή του. Τέλος, η υιοθέτηση εν ς επιστηµονικο επιχειρήµατος απ οµάδες που τελικά το δυσφηµο ν δε συνεπάγεται την αυτ µατη απαξίωσή του. Υποστηρίζω, λοιπ ν, τι στο βαθµ που τα κριτήρια αναζήτησης εθνών στο παρελθ ν ορίζονται απ τις σ γχρονες συνθήκες, είναι αναµεν µενο τι αυτά καθορίζουν το τελικ αποτέλεσµα της µελέτης. Ο Καστοριάδης (1985) αποκαλεί αυτή τη διαδικασία κατοπτριστικ πρ ταγµα. Υποστηρίζει τι οι γλώσσες διαφορετικών στο χώρο και στο χρ νο κοινωνιών δεν αντανακλο ν ισοδ να- µους κώδικες επικοινωνίας, γιατί κάτω απ τη δηµιουργία τους υπάρχουν διαφορετικές εικ νες και επιθυµίες. Γι αυτ το λ γο «το δυτικ πρ ταγµα της συγκρ τησης µιας ολικής ιστορίας, εξαντλητικής καταν ησης των κοινωνιών άλλων εποχών και χωρών, περιέχει στη ρίζα του την αποτυχία, αν θεωρηθεί ως κατοπτριστικ πρ ταγµα» (Καστοριάδης 1985: 242). Ύστερα απ τη διατ πωση των σχετικών αντιρρήσεων και αντεπιχειρηµάτων, ας περάσουµε στο προκείµενο, που είναι το έθνος. Ο ρος έθνος είναι αρκετά παλαι ς εµφανίζεται στην Παλαιά ιαθήκη αλλά το ν ηµά του διατηρεί αρκετές οµοι τητες µε τη σ γχρονη έννοια, αν η τελευταία αποκοπεί απ τα στοιχεία που ορίζουν το κράτος. Ο Hastings (1997: 14-19, και ) παραθέτει αρκετά αποσπάσµατα που συναντάµε τη λέξη έθνος, πως στο Χρονικ του Regino της Prum, του 900 περίπου µετά Χριστ ν που, πως αναφέρει, αντικατοπτρίζεται η χριστιανική άποψη για την κοινωνία. Ένα απ σπασµα αναφέρει: «πως διαφορετικοί λαοί (diversae nationes populorum) διαφέρουν µεταξ τους στην καταγωγή, τους τρ πους, τη γλώσσα και τους ν µους έτσι και η αγία και καθολική εκκλησία σε λη την οικουµένη διαφέρει στα εκκλησιαστικά ήθη ανάµεσα σε αυτο ς τους λαο ς παρ λη την εν τητα της πίστης» (στο Hastings 1997: 195, πρ σθετη έµφαση). Ο Hastings κριτικάρει επίσης τους Kedourie και Hobsbawm γιατί αναφέρονται στο έθνος κατά το Μεσαίω- 6. Χαρακτηριστικ αυτο είναι το γεγον ς τι στη σχετική αρθρογραφία, η υιοθέτηση του επιχειρήµατος των µοντερνιστών γίνεται µε την απλή παράθεση βασικών εκπροσώπων αυτής της τάσης, ενώ το αντίθετο επιχείρηµα πρέπει να υποστηριχτεί εξ αρχής, αµυν µενο µάλιστα για τη µη εθνικιστική του προκατάληψη. [ 159 ]

6 KEΦAΛAIO 4 να ως λέξη που υποδηλώνει το διαχωρισµ των φοιτητών στα πανεπιστήµια ενώ, πως υπογραµµίζει, η λέξη είχε την έννοια «εν ς πληθυσµο (a people) που διέφερε στη γλώσσα, τους ν µους, τις συνήθειες, τον τρ πο κρίσης και τα έθιµα» (Hastings 1997: 17). Η πληρέστερη ίσως µελέτη για το θέµα αυτ παρουσιάζεται στο άρθρο του Guido Zernatto Nation: the history of a word (1944), που αναλ ει τη χρήση της λέξης έθνος σε διαφορετικές περι δους. Η λέξη προέρχεται απ το λατινικ natio που σηµαίνει γεννηµένος. πως υποστηρίζει ο Zernatto, «µια λέξη είναι σαν ένα ν µισµα» που η αξία του µεταβάλλεται καθώς µεταβάλλονται οι συνθήκες ζωής. Κατά τους ρωµαϊκο ς χρ νους χρησιµοποιο νταν στην καθο- µιλουµένη για να περιγράψει µια οµάδα ατ µων που είχαν µε κάποιο τρ πο κοινή καταγωγή υποδήλωνε µως µια κοιν τητα ξένων, και αναφερ ταν κυρίως στους ξένους που συγκεντρώνονταν στις µεγάλες π λεις και τα λιµάνια προκειµένου να µιλήσουν τη µητρική τους γλώσσα. Στο Μεσαίωνα τα έθνη (nationes) αναφέρονταν πράγµατι στους φοιτητές µως, αναφέρονταν συγκεκριµένα σε ενώσεις που εξέφραζαν τις ιδιαιτερ τητες των φοιτητών που ήταν ξένοι στις πανεπιστηµιακές π λεις και οι περισσ τεροι ήταν ξένοι, δηλαδή απ άλλες π λεις και περιοχές και χι απλά στο διαχωρισµ τους σε πανεπιστήµια (άποψη που συµφωνεί µε του Hastings και την κριτική του στους Kedourie και Hobsbawm). Αργ τερα τα έθνη άρχισαν να σηµαίνουν την κοιν τητα απ ψεων αυτή ήταν, σ µφωνα µε τον Zernatto, η πρώτη σηµαντική µεταβολή στο αρχικ της ν ηµα. Μετά τον 13ο αιώνα και µέχρι τον 18ο το ν η- µα του έθνους άλλαξε και δε σήµαινε πια τους ξένους αλλά τους αντιπροσώπους: «ένα έθνος άρχισε να σηµαίνει ένα αντιπροσωπευτικ σώµα, του οποίου κ ριο χαρακτηριστικ ήταν τι τα µέλη του είχαν κάποιο χαλαρ συνδετικ κρίκο εδαφικής φ σης. µως, ένα αντιπροσωπευτικ σώµα είναι µια επίλεκτη οµάδα, µια ελίτ» (1944: 361). Η τρίτη σηµαντική µεταβολή του νοήµατος συντελέσθη απ τα τέλη του 18ου αιώνα και µετά, ταν η λέξη έχασε το διαχωριστικ της ν ηµα σε αντιπροσώπους (ελίτ) και λα και ενσωµάτωσε λους τους πολίτες του κράτους: «µε αυτή τη µαζική έννοια αρχίζει η νέα χροιά της λέξης έθνος» (Zernatto 1944: 366). Οι ροι που χρησιµοποιο νται στη σ γχρονη βιβλιογραφία για τη µελέτη αυτών των φαινοµένων και για να περιγράψουν τις εθνικές οµάδες πριν την εµφάνιση των σ γχρονων κρατών και του εθνικισµο είναι οι εθν τητες ή εθνοτικές οµάδες. Στην αγγλική βιβλιογραφία αναφέρονται ως ethnie ( ρος που εισήγαγε ο Smith), ethnic groups ή ethnicities, και προέρχονται απ το ελληνικ έθνος. Η λέξη έθνος πηγάζει πιθαν τατα απ το έθος, που σηµαίνει συνήθεια, έθιµο, τρ ποι. Το έθνος εµφανίζεται στα Οµηρικά έπη και έχει την έννοια του συµβιο ντος πλήθους το ίδιο και στον Αριστοτέλη, που συµπερι- [ 160 ]

7 λαµβάνει κάθε πλήθος ζωντανών, νεκρών ή και ζώων. Στον Θουκυδίδη έχει τη σηµασία της φυλής και στον Πλάτωνα επίσης της φυλής και της ξεχωριστής κοινωνικής οµάδας. Η λέξη εµφανίστηκε στον πληθυντικ αριθµ (έθνη) στην Παλαιά ιαθήκη, που σήµαινε τους ειδωλολατρικο ς λαο ς της αρχαι τητας και χρησιµοποιο νταν για να τα διαχωρίσει απ τον περιο σιο λα του Ισραήλ 7 στην Καινή ιαθήκη η λέξη έγινε συνώνυµη µε τους Έλληνες, αλλά σ ντοµα εξαλείφθηκε αυτ ς ο συνειρµ ς µε την εξάπλωση του Χριστιανισµο. πως και στα Λατινικά, λοιπ ν, ο ρος αναφερ ταν σε πληθυσµο ς µε κοινά χαρακτηριστικά κοινά βάση ποικίλων κριτηρίων αλλά κυρίως σε άλλους πληθυσµο ς και χι σε αυτ ν που ανήκει κανείς 8. Η παραπάνω ανάλυση καταδεικν ει τις αλλαγές της λέξης έθνος αλλά και τις αιτίες, τις κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες, που έχουν προκαλέσει αυτές τις αλλαγές µέσα στο χρ νο. Υποδεικν ει επίσης τι η λέξη χρησιµοποιο νταν για να περιγράψει οµάδες ατ µων που είχαν κάποια κοινά χαρακτηριστικά και οµοι τητες, σο ρευστ ς κι αν ήταν ο τρ πος προσδιορισµο τους, κυρι τερη των οποίων ήταν η κοινή τους καταγωγή. Συνεπώς, το έθνος δεν είναι µια επιν ηση του εθνικισµο αλλά µια έννοια που, αν διαχωριστεί πλήρως απ το συνειρµ του έθνους-κράτους, είναι απολ τως σχετική µε τις ρίζες της, δηλαδή µε κριτήρια οµοι τητας και καταγωγής. Επίσης, ανεξαρτήτως της χρησιµοποιο µενης ορολογίας, η κατηγοριοποίηση των συλλογικοτήτων σ µφωνα µε κριτήρια εδαφικής καταγωγής, πρωτίστως, και άλλα, πως η γλώσσα, οι συνήθειες, η θρησκεία και γενικ τερα κριτήρια οµοι τητας, είναι κάτι που χαρακτηρίζει λες τις κοινωνίες απ την αρχαι τητα µέχρι σήµερα. Αυτή η κατηγοριοποίηση είναι τ σο εσωτερική σο και εξωτερική, και σχετίζεται µε την τα τιση των ατ µων µε την οµάδα καταγωγής τους, την οποία θεωρο ν κατά συνέπεια σηµαντική και για τις άλλες οµάδες. Συνεπώς, θεωρο µε τι η έννοια του έθνους και η σηµασία της είναι διαχρονική. Οι διαφορές της στη νεωτερικ τητα σχετίζονται µε την παρξη του κράτους και το πρ ταγµα του εθνικισµο, που έχουν επηρεάσει και τον ορισµ του έθνους. Στη διάρκεια αυτο και του προηγο µενου κεφαλαίου αναφερθήκαµε αρκετές φορές στο έθνος και στην εθν τητα µε τρ πο που υποδηλώνει µια ποιο- 7. Ενδιαφέρον παρουσιάζει ο χαρακτηρισµ ς προσήλυτοι για σους απ τα έθνη ασπάζονταν τον Ιουδαϊσµ. 8. Οι πληροφορίες σχετικά µε την προέλευση και ερµηνεία της λέξης έθνος προέρχονται απ διάφορα λεξικά και εγκυκλοπαίδειες, µεταξ των οποίων η Εγκυκλοπαίδεια Papiros Larrousse Britannica, Αθήνα: Πάπυρος, 1984, τ µος 22, η Υδρία: Μεγάλη Γενική Εγκυκλοπαίδεια, Ελληνική και Παγκ σµια, Αθήνα: Εταιρεία Ελληνικών Εκδ σεων, 1982, τ µος 22, και το ΣΤΑΜΑΤΑΚΟΣ Ιωάννης (1999), Λεξικ ν της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας, Αθήνα: Βιβλιοπροµηθευτική. [ 161 ] 11 Eθνική Tαυτ τητα στην Eποχή της Παγκοσµιοποίησης

8 KEΦAΛAIO 4 τική οµοι τητα των ρων. Θα κλείσουµε, λοιπ ν, αυτήν την εν τητα εξετάζοντας τη διάκριση ανάµεσα στις δ ο. Στη σχετική βιβλιογραφία αναφέρεται τι το έθνος έχει µια «προσδιορισµένη πατρίδα» και µια «µαζική λαϊκή κουλτο ρα», ενώ η εθν τητα έχει «κάποια σ νδεση µε µια ιστορική περιοχή» (Smith 1995α: 56-57) το έθνος έχει κοινή οικονοµία και ίσα δικαιώµατα και υποχρεώσεις για λα τα µέλη του, που δεν αναφέρονται για την εθν τητα το έθνος έχει µια συγκεκριµένη, επίσηµη, γλώσσα, ενώ η εθν τητα έχει διάλεκτο (Hastings 1997: 12) τα άτοµα που αποτελο ν το έθνος έχουν επίγνωση της ιδιαιτερ τητάς τους, ενώ η εθν τητα στερείται αυτής της συνειδητ τητας (Connor 1994: 43). Συγχρ νως, και οι δ ο οντ τητες έχουν κοινή πολιτισµική ταυτ τητα, κοινο ς µ θους και ιστορικές µνήµες, κοινή γλώσσα ή διάλεκτο και, συχνά, κοινή θρησκεία. Σ µφωνα µε τα παραπάνω διακριτά χαρακτηριστικά, τα έθνη και οι εθν τητες είναι οµάδες-κοινωνικές κατηγορίες µε κοινή ιστορία και πολιτισµικές αναπαραστάσεις που χαρακτηρίζονται απ την αγάπη τους για την πατρίδα αλλά και,τι αυτή συνειρµικά εκφράζει. Αυτ που διαφοροποιεί τα έθνη και τις εθν τητες είναι µια επίσηµη γλώσσα, η προσδιορισµένη πατρίδα (επικράτεια), η µαζικ τητα, η κοινή οικονοµία και τα νοµικά κατοχυρωµένα δικαιώ- µατα και υποχρεώσεις. Τα έθνη είναι, λοιπ ν, κάτι παραπάνω απ τις εθν τητες και χι κάτι διαφορετικ. Και οι εθν τητες ως κοινωνικές οµάδες έχουν προφανώς κοινο ς καν νες που καθορίζουν τις σχέσεις των ατ µων µεταξ τους, διαφορετικά δε θα µπορο σαν να υπάρξουν ως κοινωνικές κατηγορίες, έχουν γλώσσα µέσω της οποίας επικοινωνο ν και µια πατρίδα. µως τα έθνη έχουν νοµικά κατοχυρωµένους καν νες συν παρξής και, επίσης, κατοχυρωµένη και προστατευµένη γλώσσα, σαφώς προσδιορισµένη πατρίδα (προφανώς µέσω συν ρων κατοχυρωµένων και αναγνωρισµένων, διαφορετικά δεν υπάρχει κάποια διαφορά µε την εθν τητα), µαζικ τητα και συνειδητ τητα της παρξης και ιδιαιτερ τητάς τους. πως διαπιστώνεται, τα έθνη χαρακτηρίζονται απ οργάνωση και αναγνώριση της παρξής τους αλλά και απ συνθήκες που χαρακτηρίζουν τις σ γχρονες κοινωνίες, πως είναι η µαζικ τητα και η συνειδητ τητα. Έτσι, αφεν ς τα στοιχεία που ορίζουν το έθνος συνδέονται στους σ γχρονους ορισµο ς µε τις σ γχρονες κοινωνικές εµπειρίες και αναφέρονται σε αυτές, αφετέρου, προσδιορίζονται απ την παρξη του κράτους. Το κράτος, εκτ ς απ το τι έχει το µονοπώλιο της βίας σε µια κοινωνία ( πως το ορίζουν οι Weber και Giddens) κριτήριο που µας είναι αδιάφορο απ τη σκοπιά αυτής της µελέτης, αναλαµβάνει τη συστηµατική οργάνωσή της, δηλαδή την οργάνωση και θεσµοθέτηση του νοµικο συστήµατος, των καν νων δηλαδή που διέπουν τη συν παρξη, την οικονοµική δραστηρι τητα, την προστασία της σαφώς προσδιορισµένης [ 162 ]

9 πια επικράτειας, τη διάδοση της γλώσσας και της λαϊκής κουλτο ρας κλπ. Στην πραγµατικ τητα, λοιπ ν, το έθνος τείνει να ορίζεται στη διεθνή βιβλιογραφία ως εθν τητα περιχαρακωµένη και αναγνωρισµένη εντ ς εν ς κράτους. Έτσι, µως, η σηµασιοδ τηση του έθνους µέσα απ τον εθνικισµ (που προβάλλει την αξίωση του εθνικο -κράτους ) είναι αυτ που ουσιαστικά το διαφοροποιεί απ την εθν τητα. Τα έθνη και οι εθν τητες είναι παρ µοιες κοινωνικές διαστρωµατώσεις, που διαφέρουν στην οργάνωση και συστηµατοποίηση, αλλά και στη µαζικ τητα και συνειδητ τητα που έχουν τα έθνη ως αποτέλεσµα της συντα τισής τους µε το κράτος σε έθνος-κράτος ή της παρξης εντ ς του. Είναι ενδεικτικ ς ο ορισµ ς του Hastings για τις εθν τητες και τα έθνη. Η εθν τητα, αναφέρει, «είναι µια οµάδα ανθρώπων µε κοινή πολιτισµική ταυτ τητα και καθοµιλουµένη γλώσσα. Συνιστά το κ ριο διαχωριστικ στοιχείο σε λες τις προ-εθνικές κοινωνίες αλλά και µπορεί να επιβιώσει ως ισχυρή υποδιαίρεση µε δική της αφοσίωση εντ ς εγκαθιδρυµένων εθνών» (πρ σθετη έµφαση). «Το έθνος», απ την άλλη, «είναι µια περισσ τερο συνειδητή κοιν τητα απ,τι η εθν τητα. Σχηµατίζεται απ µια ή περισσ τερες εθν τητες, έχει δική του γραφή και ανάγνωση, και κατέχει ή αξιώνει το δικαίωµα σε µια πολιτική ταυτ τητα και αυτονοµία ως λα ς, συγχρ νως µε τον έλεγχο µιας συγκεκριµένης επικράτειας» πως και άλλες ανεξάρτητες οντ τητες σε έναν κ σµο εθνώνκρατών (Hastings 1997: 3). Το ιδεολογικ πρ ταγµα του εθνικισµο και η πολιτική πρακτική της δηµιουργίας κρατών, εθνικών κρατών, είναι ορατή στους ορισµο ς του Hastings. Πρώτον, αναφέρεται σε εθν τητες εντ ς εγκαθιδρυµένων εθνών, το οποίο παραπέµπει σαφώς στη δηµιουργία έθνους-κράτους, εφ σον δεν µπορο µε να µιλήσουµε για εγκαθίδρυση εθνών αλλά κρατών. ε τερον, το έθνος σχηµατίζεται στη βάση εθνοτήτων, µάλλον συγγενικών µεταξ τους, και έχει δική του γραφή και ανάγνωση. Είναι γνωστ τι η δυνατ τητα της διάδοσης κοινής και ενιαίας γλώσσας, την οποία ευν ησε η τυπογραφία και συστηµατοποίησε το κράτος, ήταν σηµαντική στην εµπέδωση κοινών πολιτισµικών αναφορών και στη δηµιουργία εθνικών κρατών 9. Τέλος, η κατοχή ή αξίωση κατοχής πολιτικής ταυτ τητας και αυτονοµίας ταυτ χρονα µε τον έλεγχο µιας επικράτειας είναι σαφής αναφορά στην απ κτηση κράτους, το οποίο περιχαρακώνει και προστατε ει µια επικράτεια και αποτελεί την έκφραση πολιτικής ταυτ τητας και αυτονοµίας εν ς έθνους. Φαίνεται, λοιπ ν, τι το 9. πως αναφέρει ο Hastings, καθώς µια διάλεκτος γίνεται γραπτή γλώσσα, και ιδιαίτερα µε τη λογοτεχνία, και τα θρησκευτικά και νοµικά κείµενα, αποκτά µια κανονικ τητα και µονιµ τητα που «ωθεί σους την µιλάνε απ την κατηγορία της εθν τητας σε αυτήν του έθνους» (1997: 20). Στο ίδιο αναφέρει επίσης τη σηµασία της µετάφρασης της Βίβλου. είτε σχετικά µε τη γλώσσα και στο Anderson (1991). [ 163 ]

10 KEΦAΛAIO 4 έθνος, πως οριοθετείται απ τον Hastings, αλλά και άλλους επιστήµονες, ορίζεται ως εθν τητα και κράτος µαζί, ή εθν τητα που επιδιώκει την πολιτική της έκφραση σε κράτος. Η επιδίωξη αυτή είναι ίσως το σηµαντικ τερο διαφοροποιητικ στοιχείο της εθν τητας και του έθνους, ειδικά ταν δεν υπάρχει το κράτος, καθώς αναφέρεται στο επίπεδο αυτοσυνειδησίας της διαφορετικ τητας της οµάδας και στην επιδίωξη της αναγνώρισής της. Αυτ που διαφοροποιεί ουσιαστικά τα έθνη απ τις εθν τητες είναι η παρξη του εθνικισµο : πρωτογενώς, µε την αξίωση της πολιτικής τους έκφρασης σε ένα κράτος εθνικ, που έχει επιπτώσεις στην πολιτική τους οριοθέτηση και, δευτερογενώς, µε την σε επιστηµονικ επίπεδο ανάγκη διαφοροποίησης των εθνών απ προγενέστερες οντ τητες. Λ γω του εθνικισµο, ο ορισµ ς του κράτους ενεπλάκη µε αυτ ν του έθνους, αλλά και η παρξη του κράτους υπήρξε καταλυτική για την ιστορία των εθνών. Εφ σον έχουµε αναφερθεί ήδη στους ορισµο ς και το πρ βληµα του ορισµο του έθνους µέσω του κράτους, ας δο - µε πώς επηρεάζει η παρξη του κράτους τα έθνη σε σχέση µε τις εθν τητες. Το βασικ στοιχείο είναι τι η συγχώνευση µε το κράτος δίνει στο έθνος συνέχεια και σταθερ τητα. Το προστατε ει απ εξωτερικο ς κινδ νους και απ εσωτερική διάβρωση, συστηµατοποιεί και µεταδίδει την κοινή γλώσσα και ρυθµίζει την κοινωνική και πολιτική του ζωή λα αυτά είναι περισσ τερο ρευστά για τις εθν τητες. Ειδικ τερα στην εποχή του εθνικισµο, που η διεθνής τάξη ορίζεται απ τον κατακερµατισµ του διεθνο ς πεδίου σε εθνικά κράτη και, συνεπώς, η διεθνής αναγνώριση µιας οµάδας ως έθνος είναι σηµαντική ακ µη και αν δεν έχει το δικ της κράτος, η σχετική ρευστ τητα των εθνοτήτων µπορεί να είναι απειλητική ακ µη και για την ίδια την επιβίωσή τους. Ένας ακ µη παράγοντας που διαφοροποιεί τα έθνη και τις εθν τητες και απορρέει απ τον εθνικισµ είναι η προσδοκία δηµιουργίας εθνικο κράτους. Αυτ συνδέεται συχνά µε την αυτοσυνειδησία της οµάδας: ένα έθνος, υποστηρίζεται, δεν υπάρχει αν τα µέλη του δεν το συνειδητοποιο ν, δεν αναγνωρίζουν την παρξη και ιδιαιτερ τητά του (Connor 1994: 92, Gellner 1983: 5-6). Αυτ µως πρέπει να το εκλάβουµε ως συνειδητ τητα λων των χαρακτηριστικών που συνιστο ν ένα έθνος, και της πολιτικής διάστασής του, καθώς λες οι πολιτισµικές οµάδες έχουν µια αίσθηση ταυτ τητας και ιδιαιτερ τητας βασισµένης σε διάφορα κριτήρια, κυρίως δε το κριτήριο της εντοπι τητας. Το ση- µαντικ τερο ίσως είναι τι, στη νεωτερική εποχή,τα έθνη επιθυµο ν και αξιώνουν διεθνή αναγνώριση και γι αυτ προσδοκο ν και επιδιώκουν το δικ τους κράτος ( πως οι Βάσκοι και οι Κο ρδοι) ή σχετική πολιτική αυτονοµία εντ ς του κράτους στο οποίο συµµετέχουν ( πως οι Καταλανοί και οι Σκωτσέζοι) δηµιουργώντας και το αντίστοιχο εθνικιστικ κίνηµα για την άσκηση της πολιτικής αυτής επιδίωξης. ηλαδή, µε µια έννοια, τα έθνη είναι εθν τητες επηρεα- [ 164 ]

11 σµένες απ τον εθνικισµ που επιθυµο ν το δικ τους κράτος. Με αυτή την έννοια, µως, δεν πρέπει να υπάρχουν παρά ελάχιστες εθν τητες σήµερα αφο, µε την επιρροή του εθνικισµο και τις σ γχρονες συνθήκες επικοινωνίας, θα έχουν λες µετατραπεί σε έθνη, δηλαδή θα έχουν αυτοσυνειδησία και θα επιθυµο ν κάποιο επίπεδο πολιτικής αυτονοµίας ή και ανεξαρτησίας. Σε κάθε περίπτωση, που η χρήση των ρων σε αυτή τη µελέτη έχει γίνει εναλλακτικά, δεν είναι στην πρ θεσή µας να αγνοήσουµε τις διαφορές που µπορεί να παρουσιάζουν, αλλά να επισηµάνουµε τι έχουν παρ µοια ψυχολογικά θεµέλια καθώς η διαµ ρφωσή τους περνά µέσα απ τους ίδιους ασυνείδητους µηχανισµο ς και τι, τηρουµένων των αναλογιών, αποτελο ν παρ - µοιες πολιτισµικές οντ τητες που διαφοροποιο νται µ νο απ το ιστορικ πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται και τις πολιτικές απαιτήσεις του. Επίσης, πρ θεσή µας ήταν η επισήµανση τι ο διαχωρισµ ς ανάµεσα σε έθνη και εθν τητες έχει δηµιουργηθεί και ως αναγκαι τητα εξαιτίας της άρνησης προσδιορισµο εθνικών οµάδων στην προ-νεωτερική εποχή. µως, ακ µη και στην αρχαι τητα υπήρχαν έθνη εντ ς σαφών πολιτικών-κρατικών µορφωµάτων (αν και µε διαφορετικά χαρακτηριστικά απ τα σ γχρονα κράτη), που µάλιστα ανέπτυξαν έναν ξεχωριστ πολιτισµ, πως για παράδειγµα οι Αιγ πτιοι, οι Ρωµαίοι (που το ισχυρ κράτος τους έγινε αυτοκρατορία) κλπ. Πάντως, πως αναφέρει ο Connor για το έθνος, «η ουσία του είναι ένας ψυχολογικ ς δεσµ ς που ενοποιεί ένα λα και τον διαφοροποιεί, στο ασυνείδητ του, απ λους τους άλλους» (Connor 1994: 92), ένας δεσµ ς συγγένειας. ıóèî Î È ÂıÓÔÙÈÎ Ù ÙfiÙËÙ Mέχρι τώρα σε αυτή τη µελέτη έχουµε αναφερθεί στην τα τιση µε την εθνική και την εθνοτική οµάδα σαν να ήταν ίδιες ή παρ µοιες. Αυτ έγινε για δ ο λ γους. Πρώτον, γιατί εκφράζουν τον ίδιο τ πο ταυτ τητας, δηλαδή την τα τιση που βασίζεται στην κοινή ιστορία και παράδοση, την κουλτο ρα και τ πο καταγωγής, την πολιτισµική οµοι τητα και διαφορά κλπ. Πρ κειται δηλαδή για την τα τιση µε το έθνος ή την εθν τητα στο βαθµ που αυτές εκφράζουν τα κοινά τους σηµεία, απαλλαγµένες απ την πολιτική οριοθέτηση του κράτους. πως υποστηρίζει ο Connor, τα έθνη και οι εθν τητες θα προσθέταµε δεν ορίζονται µε βάση τα απτά και συγκεκριµένα κάθε φορά χαρακτηριστικά τους, αλλά µε βάση τον ψυχολογικ δεσµ που συνδέει τα µέλη τους και την πίστη στην κοινή τους καταγωγή (Connor 1994: 92). Είναι δηλαδή ο ίδιος τ πος τα τισης γιατί προκαλείται απ τα ίδια κριτήρια και ικανοποιεί τις ίδιες ανάγκες και επιθυµίες (του ανήκειν, της αυτοεκτίµησης, της προστασίας [ 165 ]

12 KEΦAΛAIO 4 κλπ.). ε τερον, αναφερθήκαµε σε αυτές µε αυτ ν τον τρ πο γιατί ο µηχανισµ ς της τα τισης είναι ίδιος σε λα τα άτοµα. Ανεξάρτητα απ τις διαφορετικές εκδηλώσεις ή τα επιµέρους χαρακτηριστικά που µπορεί να έχει η κάθε ταυτ τητα, η ασυνείδητη υποκειµενικ τητα έχει µια καθολική διάσταση. Άρα, µε τη χρήση των ρων ως ταυτ σηµους θέλαµε να δείξουµε την ψυχολογική ο- µοι τητα της τα τισης µε οµάδες που στηρίζονται σε δεσµο ς αίµατος, αλλά και τη σχετική οµοι τητα των εθνικών και των εθνοτικών οµάδων. Παρ λα αυτά, εφ σον σκοπ ς αυτής της µελέτης είναι η ανάλυση της εθνικής ταυτ τητας στη νεωτερικ τητα και της ισχ ος της σε σχέση µε άλλες ταυτ τητες, θα πρέπει να εξετάσουµε τα σηµεία εκείνα που η εθνική ταυτ τητα ως τα τιση µε το έθνος, δηλαδή ως πολιτική ταυτ τητα, διαφοροποιείται. Ο καθοριστικ ς παράγοντας της διαφοροποίησης της εθνικής ταυτ τητας είναι ο εθνικισµ ς. Ο εθνικισµ ς έχει διαµορφώσει την ιδιαιτερ τητα της εθνικής ταυτ τητας µε δ ο τρ πους: πρώτον, η εµφάνιση και κυριαρχία της εθνικιστικής ιδεολογίας συντέλεσε στη δηµιουργία και ενδυνάµωση των εθνικών ταυτοτήτων, ανεξάρτητα απ την παρξη κράτους και, δε τερον, µέσα απ τη δηµιουργία των εθνικών κρατών, οι εθνικές ταυτ τητες απέκτησαν και µια θεσµική, πολιτική διάσταση. Ας δο µε το καθένα ξεχωριστά. Κατά πρώτον, ο εθνικισµ ς έχει δηµιουργήσει και ενδυναµώσει τις εθνικές ταυτ τητες. Κατ αρχάς, τις έχει δηµιουργήσει εκεί που δεν υπήρχαν νωρίτερα, δηλαδή σε εκείνες τις περιπτώσεις που δηµιουργήθηκαν έθνη που δεν προϋπήρχαν. Βέβαια, στο βαθµ που υποστηρίχθηκε σε αυτή τη µελέτη τι τα έθνη δεν εµφανίστηκαν στη νεωτερικ τητα ή τι, σε άλλες περιπτώσεις, δε δηµιουργήθηκαν εκ του µηδεν ς, η δηµιουργία της εθνικής ταυτ τητας απ τον εθνικισµ δεν έχει τη διάσταση της καινοτοµίας, αλλά της µεταβολής και µετατροπής των εθνοτικών ταυτοτήτων στις συγκροτηµένες εθνικές ταυτ τητες της νεωτερικ τητας. ηλαδή, ο εθνικισµ ς δηµιο ργησε τις εθνικές ταυτ τητες µέσα απ την ανα-σηµασιοδ τησή τους. Απ την άλλη, τις ενδυνάµωσε εκεί που υπήρχαν δι τι ανασηµασιοδ τησε τα έθνη καθιστώντας τα πρ τυπα κοινωνικής και πολιτικής οργάνωσης στη νεωτερικ τητα και αποδίδοντάς τους τη θε- µελιώδη και ανώτερη αξία που έχουµε περιγράψει στο προηγο µενο κεφάλαιο. Έτσι, λοιπ ν, η ιδεολογία και ο Λ γος του εθνικισµο έχουν αποδώσει ιδιαίτερη αξία στο έθνος, συνεπώς και στην τα τιση µε αυτ. Συνέπεια αυτο είναι η ιδιαίτερη φ ρτιση που εκφράζεται µε τον εθνικισµ ως συναίσθηµα, και η ενδυνάµωση των εθνικών ταυτοτήτων. Ενδυνάµωση που αφορά τ σο στα έθνη που εκφράζονται πολιτικά µέσα απ ένα κράτος, σο και στα υπ λοιπα. Το δε τερο σηµείο αφορά στο θεσµοποιηµένο χαρακτήρα της εθνικής ταυτ τητας. Η δηµιουργία των εθνικών κρατών είχε ως συνέπεια την ιδιαίτερη οργάνωση και συστηµατοποίηση των ταυτίσεων µε αυτ. Η εθνική ταυτ τητα δεν [ 166 ]

13 είναι απλά το αποτέλεσµα οµαδικών κοινωνικών ταυτίσεων αλλά, που υπάρχει το κράτος, αποκτά και µια επιπρ σθετη, πολιτική διάσταση. πως η σηµαντικ τερη διαφοροποίηση των εθνών απ τις εθν τητες έγκειται στην περιχαράκωση των πρώτων απ /σε ένα κράτος, αυτή είναι και η σηµαντικ τερη διαφορά ανάµεσα στις αντίστοιχες ταυτίσεις. Αυτ γιατί η εθνική ταυτ τητα έχει κάτι επιπλέον: αποδίδεται στα µέλη του έθνους-κράτους απ το ίδιο το κράτος και στη συνέχεια υπενθυµίζεται σε αυτά µέσω διαδικασιών πως αυτές που περιέγραψε ο Billig στην ανάλυσή του για τον κοιν τοπο εθνικισµ. Αυτ οφείλεται στο γεγον ς τι τα κράτη καταλαµβάνουν µεγάλες περιοχές που οι κοινές ταυτ τητες δεν µπορο ν να δηµιουργηθο ν µέσω της άµεσης επαφής έτσι, το κράτος αναλαµβάνει να εµφυσήσει στα µέλη του την αίσθηση κοιν τητας και ταυτ τητας, να δηµιουργήσει ή να ενισχ σει την εθνική εν τητα και οµοιογένεια. Η εθνική ταυτ τητα είναι, συνεπώς, χι κάτι διαφορετικ απ την εθνοτική ταυτ τητα, γιατί βασίζεται σε αυτήν, αλλά κάτι παραπάνω. Τα πρώτα και καθοριστικά στοιχεία για τη διαµ ρφωση της εθνικής ταυτ τητας λαµβάνονται απ το παιδί στα πρώτα χρ νια της ζωής του απ τους γονείς και το άµεσο οικογενειακ περιβάλλον. Ας µην ξεχνάµε και το γεγον ς τι οι γονείς έχουν ήδη µια διαµορφωµένη εθνική ταυτ τητα και µεταφέρουν πολλές οικείες εικ νες και αναπαραστάσεις της δικής τους παιδικής ηλικίας στα παιδιά τους. ταν, µως, τα παιδιά πηγαίνουν στο σχολείο και αρχίζει η κοινωνικοποίησή τους, το κράτος συνεχίζει τον εκ-παιδευτικ ρ λο των γονιών. Η κοινωνικοποίηση των παιδιών περιλαµβάνει και την εθνική κοινωνικοποίησή τους, πως θα δείξουµε στη συνέχεια. Αλλά και πέραν της εκπαίδευσης, οι θεσµοί, τα άτοµα και οι διαδικασίες που συνιστο ν τα σ γχρονα κράτη θεσµοί κρατικοί άλλα και µη κρατικοί, πως είναι τα ιδιωτικά σχολεία ή ιδιωτικά µέσα µαζικής ενηµέρωσης και επικοινωνίας συνεχίζουν το ρ λο αυτ και ενδυνα- µώνουν την εθνική συνείδηση των ατ µων και πέραν της εφηβείας (π.χ. η στρατιωτική θητεία, η πολιτική ρητορική, η λογοτεχνία και η ποίηση). Εδώ θα αναφερθο µε συνοπτικά στην εκπαίδευση, τα ΜΜΕ, και τις ελίτ ως τους σηµαντικ τερους παράγοντες εντ ς των εθνικών κρατών που συντελο ν στην εµφ σηση και ενδυνάµωση της εθνικής ταυτ τητας. Îapple  ÛË Hεκπαίδευση είναι αναµφισβήτητα ένας πολ σηµαντικ ς παράγοντας στη µ ρφωση και κοινωνικοποίηση των ατ µων. Η µαζική εκπαίδευση, ειδικ τερα, είναι µια πρ σφατη εξέλιξη, του 19ου κυρίως αιώνα. Μέσα απ τη µαζική εκπαίδευση, µια ευθ νη που αναλαµβάνει το εθνικ κράτος για τους πολίτες του, αναδεικν ονται τα µέσα για την τα τιση µε το έθνος και τη διαµ ρ- [ 167 ]

ÔÈÓfiÙÔappleÔ ÂıÓÈÎÈÛÌfi

ÔÈÓfiÙÔappleÔ ÂıÓÈÎÈÛÌfi KEΦAΛAIO 3 ÔÈÓfiÙÔappleÔ ÂıÓÈÎÈÛÌfi Στο βιβλίο του Banal Nationalism (1995) ο Billig ασχολείται µε το ζήτηµα του καθηµερινο εθνικισµο που περνά απαρατήρητος, και εστιάζει στον εθνικισµ των δυτικών κρατών

Διαβάστε περισσότερα

ÂıÓÈÎ Ù ÙfiÙËÙ ˆ ÎÔÈÓˆÓÈÎ Ù ÙfiÙËÙ Aπ κοινωνιολογικής άποψης, η εθνική ταυτ τητα είναι η ταυτ τητα που

ÂıÓÈÎ Ù ÙfiÙËÙ ˆ ÎÔÈÓˆÓÈÎ Ù ÙfiÙËÙ Aπ κοινωνιολογικής άποψης, η εθνική ταυτ τητα είναι η ταυτ τητα που KEΦAΛAIO 3 π À O Hεθνική ταυτ τητα συνιστά µια κοινωνική και πολιτική ταυτ τητα. Αυτ ς ο διπλ ς της προσδιορισµ ς, αλλά και το γεγον ς τι παρουσιάζει πολλές ιδιαιτερ τητες και ως κοινωνική και ως πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

EΠIΛOΓOΣ. την ισχ, τις δυναµικές και τις προοπτικές της εθνικής ταυτ τητας. Μια

EΠIΛOΓOΣ. την ισχ, τις δυναµικές και τις προοπτικές της εθνικής ταυτ τητας. Μια Eχουµε, λοιπ ν, φτάσει στο τέλος αυτής της µελέτης σχετικά µε τη φ ση, την ισχ, τις δυναµικές και τις προοπτικές της εθνικής ταυτ τητας. Μια µελέτη που πραγµατοποιήθηκε διαµέσου του ίδιου του ατ µου και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΩΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΘΕΣΜΟΣ

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΩΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΘΕΣΜΟΣ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΩΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΘΕΣΜΟΣ 1. ÈÛ ÁˆÁ Οπως ήδη τον ορίσαμε, κοινωνικ ς θεσμ ς είναι ένα παγιωμένο πλέγμα σχέσεων μεταξ κοινωνικών ρ λων. Η παρξή του συνδέεται με την επιδίωξη εν ς (τουλάχιστον) κοινωνικά

Διαβάστε περισσότερα

H EΘNIKH TAYTOTHTA ΣTHN EΠOXH TOY EΘNIKIΣMOY

H EΘNIKH TAYTOTHTA ΣTHN EΠOXH TOY EΘNIKIΣMOY H EΘNIKH TAYTOTHTA ΣTHN EΠOXH TOY EΘNIKIΣMOY του που κρίνουµε ως περισσ τερο σχετικά µε αυτ το αντικείµενο, χωρίς να υπονοο µε τι δεν υπάρχουν άλλα που να είναι σηµαντικά γενικ τερα. Στην εν τητα που ακολουθεί

Διαβάστε περισσότερα

À ª. π ø º πƒ. À ƒ º πƒ. ª º πƒ. ƒø π ø º πƒ. µπ º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 5 ÎÂÊ Ï ÈÔ 8 ÎÂÊ Ï ÈÔ 9 ÎÂÊ Ï ÈÔ 6 ÎÂÊ Ï ÈÔ 10 ÎÂÊ Ï ÈÔ 7

À ª. π ø º πƒ. À ƒ º πƒ. ª º πƒ. ƒø π ø º πƒ. µπ º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 5 ÎÂÊ Ï ÈÔ 8 ÎÂÊ Ï ÈÔ 9 ÎÂÊ Ï ÈÔ 6 ÎÂÊ Ï ÈÔ 10 ÎÂÊ Ï ÈÔ 7 ª ƒ ƒπ À ª ÎÂÊ Ï ÈÔ 5 π ø º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 6 ª º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 7 π º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 8 À ƒ º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 9 µπ º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 10 ƒø π ø º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 5 π ø º πƒ ƒ π Ã O ª ÛÙ Ì Ù Î È appleôû ÛÙ Ì Ù 117 115 º π 5

Διαβάστε περισσότερα

H EΘNIKH TAYTOTHTA ΣTHN EΠOXH THΣ ΠAΓKOΣMIOΠOIHΣHΣ

H EΘNIKH TAYTOTHTA ΣTHN EΠOXH THΣ ΠAΓKOΣMIOΠOIHΣHΣ παρξη των άλλων διαφορετικών οντοτήτων. Αυτή είναι βασική προϋπ θεση της γενικ τερης καταν ησης που επιδιώκεται, καθώς αυτές οι τοπικές/εθνικές οντ τητες προσφέρουν καταφ γιο και ταυτ τητα στα άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

Στην εν τητα αυτή θα περιγράψουµε το κοινωνικ και οικονοµικ πλαίσιο

Στην εν τητα αυτή θα περιγράψουµε το κοινωνικ και οικονοµικ πλαίσιο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Κοινωνικ Περιβάλλον και Υγεία Στην εν τητα αυτή θα περιγράψουµε το κοινωνικ και οικονοµικ πλαίσιο µελέτης της υγείας. Επίσης θα περιγραφεί και θα συζητηθεί η σχέση µεταξ της υγείας και της κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

ÂÚÈÂ fiìâó ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 15 ΙΩΑΝΝΑ ΜΠΙΜΠΟΥ-ΝΑΚΟΥ ΜΕΡΟΣ Ι

ÂÚÈÂ fiìâó ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 15 ΙΩΑΝΝΑ ΜΠΙΜΠΟΥ-ΝΑΚΟΥ ΜΕΡΟΣ Ι ÂÚÈÂ fiìâó ΕΙΣΑΓΩΓΗ................................................... 15 ΙΩΑΝΝΑ ΜΠΙΜΠΟΥ-ΝΑΚΟΥ ΜΕΡΟΣ Ι ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ Α. Η αξιολ γηση της ψυχολογικής και σχολικής λειτουργικ τητας µε τη χρήση τυποποιηµένων

Διαβάστε περισσότερα

Κλασική Πολιτική Οικονοµία, Μαρξιστική

Κλασική Πολιτική Οικονοµία, Μαρξιστική ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Κλασική Πολιτική Οικονοµία, Μαρξιστική Πολιτική Οικονοµία και Οικονοµικά 2.1. ÔÏÈÙÈÎ ÈÎÔÓÔÌ : appleúòùë ÂÎ Ô Ì ÙÔÙÂÏÔ ÂappleÈÛÙ ÌË ÙˆÓ ÔÈÎÔÓÔÌÈÎÒÓ Û ÛÂˆÓ Εως τώρα απαντήθηκε το πρώτο ερώτηµα

Διαβάστε περισσότερα

Πρ λογος... 11 Εισαγωγή... 15 Η ΤΑΥΤΙΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗΣ 25-83

Πρ λογος... 11 Εισαγωγή... 15 Η ΤΑΥΤΙΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗΣ 25-83 Π E P I E X O M E N A Πρ λογος..................................................... 11 Εισαγωγή..................................................... 15 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Η ΤΑΥΤΙΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

λοι οι άνθρωποι µεγαλώνουν σε ένα κοινωνικοπολιτισµικ περιβάλλον και είναι σηµαντικ να γνωρίζουν τι µπορο ν να

λοι οι άνθρωποι µεγαλώνουν σε ένα κοινωνικοπολιτισµικ περιβάλλον και είναι σηµαντικ να γνωρίζουν τι µπορο ν να λοι οι άνθρωποι µεγαλώνουν σε ένα κοινωνικοπολιτισµικ περιβάλλον και είναι σηµαντικ να γνωρίζουν τι µπορο ν να αντλήσουν πληροφορίες προκειµένου να αποκτήσουν γνώσεις για τον εαυτ τους και τους άλλους.

Διαβάστε περισσότερα

Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη

Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΑΤΟ Η Κοινωνική ιάρθρωση: ιαστρωµάτωση, Κινητικότητα, Μετάταξη 1. Κοινωνική ιάρθρωση, διαστρωµάτωση, ταξική σύνθεση Ερώτηση ανάπτυξης Nα προσδιορίσετε τους λόγους για τους οποίους οι συγγραφείς

Διαβάστε περισσότερα

KEΦAΛAIO 2. που, επισηµαίνει ο Λίποβατς (1990: 84), ή ακ µη και µιας ηγετικής οµάδας

KEΦAΛAIO 2. που, επισηµαίνει ο Λίποβατς (1990: 84), ή ακ µη και µιας ηγετικής οµάδας που, επισηµαίνει ο Λίποβατς (1990: 84), ή ακ µη και µιας ηγετικής οµάδας που µπορεί να υπηρετεί ένα κοιν ιδεώδες παρ αυτά έχει µεγαλ τερη σηµασία, γιατί µέσω της εξιδανίκευσης και τα τισης εν ς προσώπου

Διαβάστε περισσότερα

KEΦAΛAIO 6. υποστηρίζεται απ την πλειον τητα των µελετητών. Το τέλος του Ψυχρο. τι υπάρχει µια αυξαν µενη αλληλεξάρτηση των κρατών µεταξ τους και

KEΦAΛAIO 6. υποστηρίζεται απ την πλειον τητα των µελετητών. Το τέλος του Ψυχρο. τι υπάρχει µια αυξαν µενη αλληλεξάρτηση των κρατών µεταξ τους και fiïâìô Tο ζήτηµα του πολέµου είναι ένα θέµα που η επιχειρηµατολογία τι η κυριαρχία του κράτους είναι περιορισµένη στην εποχή της παγκοσµιοποίησης υποστηρίζεται απ την πλειον τητα των µελετητών. Το τέλος

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Βεμπεριανές απόψεις για την Εκπαίδευση Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 12ο (σελ. 274 282) 2 Max Weber (1864 1920) Βεμπεριανές απόψεις για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνία, Κοινωνική Αλλαγή και Επανάσταση

Κοινωνία, Κοινωνική Αλλαγή και Επανάσταση Κοινωνία, Κοινωνική Αλλαγή και Επανάσταση Εισαγωγή 2.1 Μεταβολές στην ανθρώπινη κοινωνία 2.2 Η µεταβολή στη σ γχρονη περίοδο 4 [ 49 ] ÈÛ ÁˆÁ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΘΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΣΥΝΟΛΟΥ ΛΑΜΒΑΝΟΥΝ ΧΩΡΑ ΕΥδιάκριτες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΑΛΒΑΝΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΑΛΒΑΝΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΣΤΗ ΗΜΟΣΙΑ ΖΩΗ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ (Αθήνα, Ξενοδοχείο ΤITANIA, 31-05-2007) ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΑΛΒΑΝΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Eda GEMI

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

IBM InfoSphere Master Data Management Εκδοχή 11 Έκδοση 5. IBM InfoSphere MDM Web Reports Οδηγ ς χρήσης IBM GC

IBM InfoSphere Master Data Management Εκδοχή 11 Έκδοση 5. IBM InfoSphere MDM Web Reports Οδηγ ς χρήσης IBM GC IBM InfoSphere Master Data Management Εκδοχή 11 Έκδοση 5 IBM InfoSphere MDM Web Reports Οδηγ ς χρήσης IBM GC43-2915-02 IBM InfoSphere Master Data Management Εκδοχή 11 Έκδοση 5 IBM InfoSphere MDM Web Reports

Διαβάστε περισσότερα

ÚÔÛ ÁÁÈÛË ÙˆÓ ËÌÔÙÈÎÒÓ ÚÔÛ ÔÏÈÎÒÓ ÓÙÚˆÓ ÙÔ ƒ Ù ÈÔ Ì ÏÈ ÙË πù Ï

ÚÔÛ ÁÁÈÛË ÙˆÓ ËÌÔÙÈÎÒÓ ÚÔÛ ÔÏÈÎÒÓ ÓÙÚˆÓ ÙÔ ƒ Ù ÈÔ Ì ÏÈ ÙË πù Ï ÚÔÛ ÁÁÈÛË ÙˆÓ ËÌÔÙÈÎÒÓ ÚÔÛ ÔÏÈÎÒÓ ÓÙÚˆÓ ÙÔ ƒ Ù ÈÔ Ì ÏÈ ÙË πù Ï 2 37 Τ ο Ρέτζιο Εµίλια είναι µια π λη της Β ρειας Ιταλίας µε 130.000 κατοίκους, της οποίας το δηµοτικ εκπαιδευτικ σ στηµα προσχολικής αγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ ΠΛΑΙ ΣΙΟ ΧΡΗ ΜΑ ΤΟ ΔΟ ΤΗ ΣΗΣ

ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ ΠΛΑΙ ΣΙΟ ΧΡΗ ΜΑ ΤΟ ΔΟ ΤΗ ΣΗΣ ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ Στό χος του Ο λο κλη ρω μέ νου Προ γράμ μα τος για τη βιώ σι μη α νά πτυ ξη της Πίν δου εί ναι η δια μόρ φω ση συν θη κών α ει φό ρου α νά πτυ ξης της ο ρει νής πε ριο χής, με τη δη

Διαβάστε περισσότερα

ΠAPOYΣIAZONTAΣ KAI ANAΛYONTAΣ THN ENNOIA «AΓΩΓH» NOMIZΩ

ΠAPOYΣIAZONTAΣ KAI ANAΛYONTAΣ THN ENNOIA «AΓΩΓH» NOMIZΩ ΚΕΦΆΛΑΙΟ EKTO ΣKOΠOI THΣ AΓΩΓHΣ 6.1. H προβληµατική ΠAPOYΣIAZONTAΣ KAI ANAΛYONTAΣ THN ENNOIA «AΓΩΓH» NOMIZΩ τι δηλώθηκε καθαρά τι πρ κειται για ενέργεια προς κάποιο σκοπ, έχει ένα πρ γραµµα που προσπαθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ

ΕΘΝΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ ΕΘΝΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ Στο τρίτο και τελευταίο µέρος αυτο του βιβλίου θα εξετάσουµε την εθνική τα τιση και τις προοπτικές της στο σ γχρονο κ σµο, και ειδικ τερα στις

Διαβάστε περισσότερα

1Ô: PO XO IKH K AI Y H KAI ºY IK I THM

1Ô: PO XO IKH K AI Y H KAI ºY IK I THM 1Ô: PO XO IKH K AI Y H KAI ºY IK I THM διαδικασιών στις Φυσικές Επιστήμες επιβάλλει χι την προσκ λληση σε ιδέες δήθεν γενικο κ ρους, αλλά τη συνεχή αμφισβήτηση κάθε βεβαι τητας. Υπ αυτήν την έννοια, η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρ λογος... 15

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρ λογος... 15 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρ λογος....................................................... 15 ΚΕΦΑΛΑΙO ΠΡΩΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ 1.1. Εισαγωγή....................................................

Διαβάστε περισσότερα

τρία µεταλλικά συστήµατα: 1) ο καν νας του δι- µεταλλισµο (Γαλλία, Bέλγιο, Iταλία, Eλβετία, HΠA), αργ ρου καθαρ τητας 9/10, που ένα ψήγµα ισο ται

τρία µεταλλικά συστήµατα: 1) ο καν νας του δι- µεταλλισµο (Γαλλία, Bέλγιο, Iταλία, Eλβετία, HΠA), αργ ρου καθαρ τητας 9/10, που ένα ψήγµα ισο ται θαρ τητα του νοµίσµατος. H υποτίµηση εν ς νοµίσµατος συσχετιζ ταν µε τη µείωση της ποσ τητας του µετάλλου που περιείχε το ν µισµα. Kατά το µεγαλ τερο µέρος του 19ου αιώνα κυριάρχησαν τρία µεταλλικά συστήµατα:

Διαβάστε περισσότερα

ταν τα παιδιά μιλο ν για τον π λεμο και την ειρήνη... 1

ταν τα παιδιά μιλο ν για τον π λεμο και την ειρήνη... 1 KEΦAΛAIO 2 ταν τα παιδιά μιλο ν για τον π λεμο και την ειρήνη... 1 Oπ M ƒπ πoà B ø πo OÀ ÂÚ ÏË Ë Hπαρο σα μελέτη έχει ως στ χο τη διερε νηση των τρ πων με τους οποίους τα παιδιά προσχολικής και σχολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ 1. Από τη Γραμμική Β στην εισαγωγή του αλφαβήτου - Στον ελληνικό χώρο, υπήρχε ένα σύστημα γραφής μέχρι το 1200 π.χ. περίπου, η

Διαβάστε περισσότερα

Όλα αυτά αποκτούν νόηµα µόνο µέσα από τη σύγκριση µε άλλες οµάδες.

Όλα αυτά αποκτούν νόηµα µόνο µέσα από τη σύγκριση µε άλλες οµάδες. ιοµαδικές Σχέσεις. Το παράδειγµα της ελάχιστης οµάδας. Και µόνο η γνώση ότι το άτοµο ανήκει σε µια οµάδα είναι ικανό να επηρεάσει τη συµπεριφορά του προς αυτήν. Η Θεωρία της κοινωνικής ταυτότητας. Τα άτοµα

Διαβάστε περισσότερα

IBM SmartCloud for Social Business. IBM SmartCloud Engage και IBM SmartCloud Connections Οδηγ ς διαχείρισης

IBM SmartCloud for Social Business. IBM SmartCloud Engage και IBM SmartCloud Connections Οδηγ ς διαχείρισης IBM SmartCloud for Social Business IBM SmartCloud Engage και IBM SmartCloud Connections Οδηγ ς διαχείρισης IBM SmartCloud for Social Business IBM SmartCloud Engage και IBM SmartCloud Connections Οδηγ

Διαβάστε περισσότερα

α κα ρι ι ο ος α α νηρ ος ου ουκ ε πο ρε ε ευ θη εν βου λη η η α α σε ε ε βων και εν ο δω ω α α µαρ τω λω ων ουουκ ε ε ε

α κα ρι ι ο ος α α νηρ ος ου ουκ ε πο ρε ε ευ θη εν βου λη η η α α σε ε ε βων και εν ο δω ω α α µαρ τω λω ων ουουκ ε ε ε Ἦχος Νη α κα ρι ι ο ος α α νηρ ος ου ουκ ε πο ρε ε ευ θη εν βου λη η η α α σε ε ε βων και εν ο δω ω α α µαρ τω λω ων ουουκ ε ε ε στη η και ε πι κα α θε ε ε ε δρα α λοι οι µων ου ουκ ε ε κα θι ι σε ε ε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο της έννοιας «πολιτισμός» Γνωρίσματα Λειτουργικός ορισμός Πολιτισμικός σχετικισμός

Περιεχόμενο της έννοιας «πολιτισμός» Γνωρίσματα Λειτουργικός ορισμός Πολιτισμικός σχετικισμός Περιεχόμενο της έννοιας «πολιτισμός» Γνωρίσματα Λειτουργικός ορισμός Πολιτισμικός σχετικισμός Ορισμοί για τον πολιτισμό Περιγραφικοί. Έμφαση στην καθημερινή ζωή. Ιστορικοί. Έμφαση στην παράδοση. Γενετικοί.

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ Η Ν Ι

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Ο ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Ο ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Ο ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ 6.1 Κοινωνικοποίηση και πολιτικοποίηση 6.1 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ 1/13 Ένταξη και ενσωμάτωση στο κοινωνικό σύνολο Οριοθέτηση ορθών συμπεριφορών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

κής θεωρίας και στις διάφορες σχολές, δηλαδή στις ιδιαιτερ τητες που ανέπτυξαν

κής θεωρίας και στις διάφορες σχολές, δηλαδή στις ιδιαιτερ τητες που ανέπτυξαν κής θεωρίας και στις διάφορες σχολές, δηλαδή στις ιδιαιτερ τητες που ανέπτυξαν στη συνέχεια (π.χ. στους Ορθ δοξους, Λακανικο ς κλπ.). Αυτ γιατί οι κυρι τερες σχολές ανέπτυξαν στην ουσία τη φροϋδική θεωρία,

Διαβάστε περισσότερα

Ó ÌË, EÍÔ Û, T ÍÈÎ K ÚÈ Ú. φος που γνώρισα σ λους τους άλλους. Tα ρια των τυράννων προσδιορίζονται απ την καρτερία αυτών

Ó ÌË, EÍÔ Û, T ÍÈÎ K ÚÈ Ú. φος που γνώρισα σ λους τους άλλους. Tα ρια των τυράννων προσδιορίζονται απ την καρτερία αυτών Ó ÌË, EÍÔ Û, T ÍÈÎ K ÚÈ Ú «Tους συλλογίζοµαι πάντα γιατί είναι οι µ νοι άνθρωποι που είδα στη ζωή µου να µην έχουν το αρπαχτικ ή το κυνηγηµένο φος που γνώρισα σ λους τους άλλους. Tο φος εκείνο που τους

Διαβάστε περισσότερα

IBM SmartCloud for Social Business. IBM SmartCloud Engage και IBM SmartCloud Connections Οδηγ ς χρήσης

IBM SmartCloud for Social Business. IBM SmartCloud Engage και IBM SmartCloud Connections Οδηγ ς χρήσης IBM SmartCloud for Social Business IBM SmartCloud Engage και IBM SmartCloud Connections Οδηγ ς χρήσης IBM SmartCloud for Social Business IBM SmartCloud Engage και IBM SmartCloud Connections Οδηγ ς χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

2. Η Τελευταία Θεωρία του Βέµπερ για τον Καπιταλισµ. Μια Συστηµατοποίηση *

2. Η Τελευταία Θεωρία του Βέµπερ για τον Καπιταλισµ. Μια Συστηµατοποίηση * 2. Η Τελευταία Θεωρία του Βέµπερ για τον Καπιταλισµ. Μια Συστηµατοποίηση * ƒa ø O π ΟΜαξ Βέµπερ (Max Weber) είχε πολλά πνευµατικά ενδιαφέροντα και η διευκρίνιση του κεντρικο θέµατος του έργου του έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 3 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 3 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 3 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

25 1. « , ) , , ) «

25 1. « , ) , , ) « ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Τρίτη 27 Μαΐου 2014 ΚΕΙΜΕΝΟ: Όταν µιλούµε για µάζα, εννοούµε µικρό ή µεγάλο πλήθος ανθρώπων, το οποίο υφίσταται µιαν αλλαγή, ψυχική και πνευµατική, από αφορµές συνήθως τυφλής συναισθηµατικής

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΤΣΟΕΚΠΛΗΡΟΤΜΕΝΗ ΠΡΟΒΛΕΧΗ» ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟ ΣΨΝ ΠΡΟΔΟΚΙΨΝ ΣΨΝ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΨΝ

«ΑΤΣΟΕΚΠΛΗΡΟΤΜΕΝΗ ΠΡΟΒΛΕΧΗ» ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟ ΣΨΝ ΠΡΟΔΟΚΙΨΝ ΣΨΝ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΨΝ «ΑΤΣΟΕΚΠΛΗΡΟΤΜΕΝΗ ΠΡΟΒΛΕΧΗ» ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟ ΣΨΝ ΠΡΟΔΟΚΙΨΝ ΣΨΝ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΨΝ ΟΡΙΜΟ: Η «αυτοεκπληρούμενη πρόβλεψη» (self-fulfilling prophecy) είναι ένας κοινωνικο-ψυχολογικός μηχανισμός, ο οποίος μετατρέπει τις

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Πυρίδου Κωνσταντίνα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Πυρίδου Κωνσταντίνα ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 19341 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 4\12\2014 Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Πυρίδου Κωνσταντίνα ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 1 Α. Σχεδιαγραμματική απεικόνιση της περίληψης ΘΕΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Μανιαδάκη Πόπη

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Μανιαδάκη Πόπη ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 19291 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 2.11.2014 Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Μανιαδάκη Πόπη Α Παρ. 1 η : Η αμφισβήτηση της κριτικής στάσης του τηλεθεατή και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

Στερεότυπα και προκαταλήψεις. Το σύνολο των χαρακτηριστικών που πιστεύεται ότι καθορίζουν µια οµάδα ανθρώπων ονοµάζονται στερεότυπα.

Στερεότυπα και προκαταλήψεις. Το σύνολο των χαρακτηριστικών που πιστεύεται ότι καθορίζουν µια οµάδα ανθρώπων ονοµάζονται στερεότυπα. Στερεότυπα και προκαταλήψεις. Το σύνολο των χαρακτηριστικών που πιστεύεται ότι καθορίζουν µια οµάδα ανθρώπων ονοµάζονται στερεότυπα. Βάση των στερεοτύπων συχνά κρίνουµε τα άτοµα που ανήκουν σε µια οµάδα

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Πανόραµα του Αδρανούς υναµικού της Κύπρου

Πανόραµα του Αδρανούς υναµικού της Κύπρου Πανόραµα του Αδρανούς υναµικού της Κύπρου 2 0 0 0-2 0 0 3 ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Βασική επιδίωξη της µελέτης είναι η σφαιρική και σε βάθος µελέτη των διαχρονικών τάσεων τόσο για το σύνολο του αδρανούς δυναµικού

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα : Εκδόσεις Χριστοδουλίδη Α. & Π. Χριστοδουλίδη

Διαβάστε περισσότερα

LotusLive. Sametime Chat on LotusLive και Πελάτης ϕορητών συσκευών LotusLive Meetings Οδηγ ς χρήσης

LotusLive. Sametime Chat on LotusLive και Πελάτης ϕορητών συσκευών LotusLive Meetings Οδηγ ς χρήσης LotusLive Sametime Chat on LotusLive και Πελάτης ϕορητών συσκευών LotusLive Meetings Οδηγ ς χρήσης LotusLive Sametime Chat on LotusLive και Πελάτης ϕορητών συσκευών LotusLive Meetings Οδηγ ς χρήσης Σηµείωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

(π ƒàª ª ƒπ ºÀ π ) À ƒπ π À π ªπ À π

(π ƒàª ª ƒπ ºÀ π ) À ƒπ π À π ªπ À π T π N E π ø À I π À À N π ø À ø (π ƒàª ª ƒπ ºÀ π ) À ƒπ π À π ªπ À π A π T πµ À À IÓÛÙÈÙÔ ÙÔ NÂÔÂÏÏËÓÈÎÒÓ appleô ÒÓ Υπ την εποπτεία του Iνστιτο του Nεοελληνικών Σπουδών (Iδρ µατος Mαν λη Tριανταφυλλίδη)

Διαβάστε περισσότερα

Αλβανία η ανάγκη προστασίας της ελληνικής μειον τητας

Αλβανία η ανάγκη προστασίας της ελληνικής μειον τητας Μετά την πτώση του κομμουνιστικο καθεστώτος στην Αλβανία η ανάγκη προστασίας της ελληνικής μειον τητας και συμμετοχής της στις πολιτικές εξελίξεις οδήγησε το 1991 στην ίδρυση της ημοκρατικής Ένωσης της

Διαβάστε περισσότερα

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Φυσικής 541 24 Θεσσαλονίκη Καθηγητής Γεώργιος Θεοδώρου Tel.: +30 2310998051, Ιστοσελίδα: http://users.auth.gr/theodoru Περί της Ταξινόμησης

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

EPIEXOMENA. 1. H τέχνη της πολεμικής... 15. O Pο δης, ο Pίχτερ και η επιστήμη της ασημαντολογίας... 65

EPIEXOMENA. 1. H τέχνη της πολεμικής... 15. O Pο δης, ο Pίχτερ και η επιστήμη της ασημαντολογίας... 65 EPIEXOMENA TΟΙΣ ΕΝΤΕΥΞΟΜΕΝΟΙΣ.................................... 11 1. H τέχνη της πολεμικής................................ 15 2. Ένα αφήγημα για το αφήγημα Tο «Eγχειρίδιον Διηγηματογραφίας» του Eμμανουήλ

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο 1 Εφηβεία (4590)

Κείμενο 1 Εφηβεία (4590) Κείμενο 1 Εφηβεία (4590) Οι έφηβοι βρίσκονται αντιμέτωποι με την πραγματικότητα του επόμενου βήματος, που οδηγεί στην ενηλικίωση, ενώ η κοινωνία απαιτεί απ αυτούς να αρχίσουν να προετοιμάζονται για τους

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο. Εφηβεία (4596)

Κείμενο. Εφηβεία (4596) Κείμενο Εφηβεία (4596) Η εφηβεία αποτελεί μία μεταβατική περίοδο στη ζωή του ανθρώπου, η οποία αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Κατά τη διάρκειά της, συντελούνται βιολογικές,

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υπάρχει µεγάλη ποικιλία θεµάτων που θα µπορούσαν να δοθούν ως συνθετικές δηµιουργικές εργασίες. Όποιο θέµα όµως και να δοθεί, θα ήταν καλό να έχει ως στόχο τη στροφή του

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα

html

html https://www.youtube.com/watch?v=kyhycwpc06s http://vimeo.com/17503101 http://pat61lib.squat.gr/digital_archive_iles/ 044-198.html ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ Πρόκειται για την πίστη στην υπεροχή μιας φυλής έναντι κάποιας

Διαβάστε περισσότερα

π ƒπ ÃOª ø ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25-85 ΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ 89-212 3ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

π ƒπ ÃOª ø ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25-85 ΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ 89-212 3ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ π ƒπ ÃOª ø ΠΡΟΛΟΓΟΣ............................................. 17 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25-85 1ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ......... 25 Α. Η ΑΝΑΓΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ......................

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ;

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Απάντηση: Η μορφή της αγοράς καθορίζεται από μια σειρά παραγόντων. Οι σπουδαιότεροι από τους παράγοντες αυτούς είναι οι εξής: Πρώτον, ο αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

Τετάρτη 23 Μαΐου, «Τίποτα δεν είναι καλό ή κακό η σκέψη το κάνει έτσι», όπως. διαπίστωσε ο Άμλετ στο ομώνυμο έργο του Shakespeare, όταν

Τετάρτη 23 Μαΐου, «Τίποτα δεν είναι καλό ή κακό η σκέψη το κάνει έτσι», όπως. διαπίστωσε ο Άμλετ στο ομώνυμο έργο του Shakespeare, όταν ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ ΚΥΠΡΟΥ κ. ΑΝΔΡΕΑ ΠΕΤΡΙΔΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΣΥΖΗΤΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΤΩΝ ΛΟΑΤ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Τετάρτη 23 Μαΐου, 2012 «Τίποτα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;» ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 Tsami Karatassou, 117

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική οικονοµία ως µια αποτυχία της καπιταλιστικής πατριαρχίας & η επιλογή της δυστοπίας

Η ελληνική οικονοµία ως µια αποτυχία της καπιταλιστικής πατριαρχίας & η επιλογή της δυστοπίας 3ο Συνέδριο Επιστηµονικής Εταιρείας Πολιτικής Οικονοµίας «Η Ελληνική οικονοµία &ι ι η πολιτική των Μνηµονίων: κατάσταση & προοπτικές» Πάτρα, 14-15 15 Ιανουαρίου 2014 Η ελληνική οικονοµία ως µια αποτυχία

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Η κοινωνία μας περνά ένα στάδιο ταχύτατων μεταλλαγών και ανακατατάξεων, όπου αμφισβητούνται αξίες και θεσμοί. Σήμερα οι θεσμοί έχουν γίνει πολύμορφοι και σύνθετοι, ενώ ταυτόχρονα όσοι άντεξαν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΛΥΜΠΕΡΑΚΗ - ΓIANNHΣ EN PINOΣ

ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΛΥΜΠΕΡΑΚΗ - ΓIANNHΣ EN PINOΣ ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΛΥΜΠΕΡΑΚΗ - ΓIANNHΣ EN PINOΣ Â ÏÈÎÙË ÂÚÁ Û : Ó Â ÌÔÚÊ Î È appleôèfiùëù apple Û fiïëûë 4Ë Î ÔÛË ISBN: 978-960-8386-04-4 Copyright: Εκδ σεις ΚΕΡΚΥΡΑ A.E. 1η έκδοση Αθήνα, Απρίλιος 2004 2η έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ42

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα Διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 2/11/2015

Διαβάστε περισσότερα

[ 9 ] Προλογικ σημείωμα... 15. Εισαγωγικά δεδομένα... 21. ΜΕΡΟΣ Α : Ευρωπαϊκή και Ελληνική Παιδεία Γένεσις, Ανάβαση και Κατάβαση 19-101

[ 9 ] Προλογικ σημείωμα... 15. Εισαγωγικά δεδομένα... 21. ΜΕΡΟΣ Α : Ευρωπαϊκή και Ελληνική Παιδεία Γένεσις, Ανάβαση και Κατάβαση 19-101 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Προλογικ σημείωμα................................................ 15 ΜΕΡΟΣ Α : Ευρωπαϊκή και Ελληνική Παιδεία Γένεσις, Ανάβαση και Κατάβαση 19-101 Εισαγωγικά δεδομένα...............................................

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα Έκφρασης Έκθεσης Γ Λυκείου

Διαγώνισμα Έκφρασης Έκθεσης Γ Λυκείου Διαγώνισμα Έκφρασης Έκθεσης Γ Λυκείου ΣΥΝΩΣΤΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Είναι γνωστό ότι μια θέση στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά και Τεχνολογικά Ιδρύματα αποτελεί το όνειρο χιλιάδων νέων και ίσως περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ Νομοθεσία απασχόλησης για θέματα αναπηρίας Η εργασία είναι δικαίωμα όλων των ανθρώπων συμπεριλαμβανομένου των ανθρώπων με αναπηρία όπως αυτό ορίζεται και προστατεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Πανόραµα του Αδρανούς Γυναικείου υναµικού της Κύπρου

Πανόραµα του Αδρανούς Γυναικείου υναµικού της Κύπρου Πανόραµα του Αδρανούς Γυναικείου υναµικού της Κύπρου 2 0 0 0-2 0 0 3 ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Βασική επιδίωξη της µελέτης είναι η σφαιρική και σε βάθος µελέτη των διαχρονικών τάσεων τόσο για το σύνολο του αδρανούς

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας είναι η συνέχεια στόχων και στρατηγικών επιλογών στη βάση των πολιτικών αντιλήψεων

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό Σημείωμα προς τους συναδέλφους για την. αλλαγή στην εξαγορά για την αναγνώριση πλασματικών χρόνων

Ενημερωτικό Σημείωμα προς τους συναδέλφους για την. αλλαγή στην εξαγορά για την αναγνώριση πλασματικών χρόνων Ενημερωτικό Σημείωμα προς τους συναδέλφους για την αλλαγή στην εξαγορά για την αναγνώριση πλασματικών χρόνων του Μιχάλη Π. Φιλιππίδη Νομικού Συμβούλου της ΟΛΜΕ Η αίτηση αναγνω ρισης πλασματικω ν χρο νων

Διαβάστε περισσότερα

Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία

Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία Γιατί εξακολουθεί να είναι σηµαντικό να σπουδάζουµε αρχαία Ελληνικά και Λατινικά, γλώσσες που σπάνια πια χρησιµοποιούνται στη σύγχρονη κοινωνία; Γιατί να ξοδεύουµε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

www.oikofire.gr info@oikofire.gr

www.oikofire.gr info@oikofire.gr OIKOFIRE Σας ευχαριστο με για την εµπιστοσύνη που δείξατε στην εταιρεία µας. Κατωτέρω σας παραθέτουμε κάποιες γενικές αρχές σωστής χρήσης και λειτουργίας, καθώς και λ σεις προβλημάτων. Σε κάθε περίπτωση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Η κατηγοριοποίηση των θεμάτων της ΤΡΑΠΕΖΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ στο μάθημα της ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ έγινε με βάση την τρέχουσα πορεία της ύλης στο μάθημα, αλλά και με βάση τη ροή της ύλης,

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Η Ιστορία, όπως τονίζει ο Μεγαλοπολίτης ιστορικός Πολύβιος σε μια ρήση του, μας διδάσκει ότι τίποτα δεν γίνεται στην τύχη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΠΕΡΝΙ ΑΚΗ ΑΛΝΤΟΥΣ Βουλευτής Επικρατείας ΝΕΑ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΠΕΡΝΙ ΑΚΗ ΑΛΝΤΟΥΣ Βουλευτής Επικρατείας ΝΕΑ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 18.6.07 Χαιρετισµός της Προέδρου της ιακοµµατικής Επιτροπής της Βουλής για Θέµατα Αναπηρίας Ελ. Μπερνιδάκη Άλντους Βουλευτού Επικρατείας Ν..- ιεθνές Συνέδριο «Άτοµα µε Αναπηρία και Μ.Μ.Ε.»

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 4: Κοινωνικές Τάξεις & Κοινωνικές Ανισότητες στην Ύπαιθρο (1/2) 2ΔΩ

Διαβάστε περισσότερα

Πα κ έ τ ο Ε ρ γ α σ ί α ς 4 Α ν ά π τ υ ξ η κ α ι π ρ ο σ α ρ µ ο γ ή έ ν τ υ π ο υ κ α ι η λ ε κ τ ρ ο ν ι κ ο ύ ε κ π α ι δ ε υ τ ι κ ο ύ υ λ ι κ ο

Πα κ έ τ ο Ε ρ γ α σ ί α ς 4 Α ν ά π τ υ ξ η κ α ι π ρ ο σ α ρ µ ο γ ή έ ν τ υ π ο υ κ α ι η λ ε κ τ ρ ο ν ι κ ο ύ ε κ π α ι δ ε υ τ ι κ ο ύ υ λ ι κ ο ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Θ ΕΣΣΑΛ ΙΑΣ ΠΟΛ Υ ΤΕΧ ΝΙΚ Η ΣΧ ΟΛ Η ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ ΑΝΟΛ ΟΓ Ω Ν ΜΗΧ ΑΝΙΚ Ω Ν Β ΙΟΜΗΧ ΑΝΙΑΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ Π Π Σ ΣΥ ΝΟΠ Τ Ι Κ Η Ε Κ Θ Ε ΣΗ ΠΕ 4 Α Ν Α ΠΤ Υ Ξ Η Κ Α Ι ΠΡ Ο Σ Α Ρ Μ Ο Γ Η ΕΝ Τ Υ ΠΟ Υ Κ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70 Προβλήµατα διγλωσσίας ίγλωσση εκπαίδευση (γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και µαθησιακές δυσκολίες προβλήµατα συµπεριφοράς) Σαλτερής Νίκος ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια του πολιτισµού στην κοινωνική ψυχολογία

Η έννοια του πολιτισµού στην κοινωνική ψυχολογία Η έννοια του πολιτισµού στην κοινωνική ψυχολογία Herskovits: Ο πολιτισµός αποτελείται από το µέρος του περιβάλλοντος το οποίο έχει δηµιουργηθεί από τον άνθρωπο. Συνεπώς ο πολιτισµός περιλαµβάνει τόσο υλικά

Διαβάστε περισσότερα

Το Άτοµο και η Ευρωπαϊκή Ένωση

Το Άτοµο και η Ευρωπαϊκή Ένωση 3η ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Το Άτοµο και η Ευρωπαϊκή Ένωση Στη Γ θεµατική εν τητα δίνεται η ευκαιρία στους µαθητές να γνωρίσουν την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η θεµατική αυτή χωρίζεται σε δ ο εν τητες µε τα ακ λουθα κεφάλαια:

Διαβάστε περισσότερα