Περιεχόμενα. Μέρος Ι: Λογιστικά φύλλα. Πρόλογος...xliii

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Περιεχόμενα. Μέρος Ι: Λογιστικά φύλλα. Πρόλογος...xliii"

Transcript

1

2

3 Περιεχόμενα Πρόλογος...xliii Μέρος Ι: Λογιστικά φύλλα 1. Λογικές συναρτήσεις του Calc και οι εφαρμογές τους Οι λογικές συναρτήσεις ΦΠΑ λιανικής ή χονδρικής με τη συνάρτηση if Συμπλήρωση στήλης μετά από υπολογισμό με τη συνάρτηση if Επίλυση πρωτοβάθμιας εξίσωσης στο Calc Επίλυση δευτεροβάθμιας εξίσωσης Συνδυασμός λογικών συναρτήσεων Άθροισμα στήλης μετά από έλεγχο if Άθροισμα στήλης με λογική σύζευξη Άθροισμα στήλης με λογική διάζευξη Λογική σύζευξη με πολλαπλασιασμό ελέγχων if Λογική διάζευξη με πρόσθεση ελέγχων if Απλοί στατιστικοί υπολογισμοί και γραφική αναπαράσταση δεδομένων στο Calc Περιγραφικά στατιστικά μιας ομάδας καλαθοσφαίρισης Επίδραση της κλίμακας του κατακόρυφου άξονα σε γράφημα στηλών Διαφορά ύψους από το μέσο ύψος Διαφορά ύψους από τον ψηλότερο παίκτη Υπολογισμοί με ποσοστά Ποσοστό κατηγορίας και γράφημα πίτας Ποσοστιαία μεταβολή της εξέλιξης στην τιμή της βενζίνης...37 vii

4 viii Περιεχόμενα 2.3 Κίνηση σε σταθμό διοδίων Γράφημα με δύο σειρές δεδομένων σε έναν ή δύο κατακόρυφους άξονες Ποσοστό των Ι.Χ. και των φορτηγών επί του συνόλου οχημάτων ανά ημέρα Ποσοστιαία μεταβολή του πλήθους των Ι.Χ. και των φορτηγών Υπολογισμοί με βάση τα έσοδα από τη διέλευση οχημάτων σε σταθμό διοδίων Ανάλυση τραπεζικών καταθέσεων σε Ελληνικές τράπεζες Μετατροπή σε ΕΥΡΩ Καταμέτρηση μετά από έλεγχο Καταμέτρηση μετά από συνδυασμό πολλών συνθηκών Γράφημα διασποράς και συντελεστής συσχέτισης Μαθηματικοί υπολογισμοί και γραφήματα συναρτήσεων στο Calc Ακολουθίες Παραδείγματα με ακολουθίες Αναδρομικές ακολουθίες Ακολουθία Fibonacci Σύγκλιση ακολουθιών Το όριο μιας ακολουθίας Η ακρίβεια μιας υπολογιστικής μηχανής Η βάση των φυσικών λογαρίθμων Η χρυσή τομή Απλό γράφημα μαθηματικής συνάρτησης Η γραφική παράσταση μιας πολυωνυμικής συνάρτησης Η γραφική παράσταση μιας τριγωνομετρικής συνάρτησης Γραφική παράσταση δύο συναρτήσεων στο ίδιο γράφημα Γραφική αναπαράσταση των καμπυλών για το μέσο κόστος μιας επιχείρησης Τομή της καμπύλης ζήτησης και της καμπύλης προσφοράς Γραφική παράσταση εκθετικής μεγέθυνσης Μαθηματικές συναρτήσεις για πίνακες και γραμμικά συστήματα στο Calc Αναστροφή πίνακα στο OpenCalc Ορίζουσα τετραγωνικού πίνακα στο Calc Πολλαπλασιασμός μητρών Εσωτερικό γινόμενο...112

5 Περιεχόμενα ix 3.9 Η μέθοδος αντιστροφής μήτρας για την επίλυση συστήματος γραμμικών εξισώσεων Οικονομικές εφαρμογές γραμμικής άλγεβρας Μεταβολή στο μερίδιο της αγοράς Σύνδεση μεταξύ αεροδρομίων με ενδιάμεσους σταθμούς Εφαρμογές αριθμητικής ανάλυσης με το Calc Αριθμητικός υπολογισμός της παραγώγου Ολοκλήρωση με τον κανόνα του τραπεζίου Ολοκλήρωση με τη μέθοδο Monte Carlo Υπολογισμός της σταθεράς π με τη μέθοδο Monte Carlo Υπολογισμός ρίζας εξίσωσης με τη μέθοδο Newton Σύγκλιση Περιορισμοί της μεθόδου Παράδειγμα της μεθόδου Εφαρμογή στο Calc Συναρτήσεις βάσεων δεδομένων σε λογιστικά φύλλα Παραδείγματα χρήσης συναρτήσεων βάσεων δεδομένων για την ανάλυση επιχειρησιακών δεδομένων Να βρεθεί ο μεγαλύτερος μισθός των γυναικών υπαλλήλων Να βρεθεί το άθροισμα των μισθών για τους άντρες υπαλλήλους άνω των 45 ετών Να βρεθεί ο μέσος μισθός των υπαλλήλων που είτε είναι γυναίκες είτε έχουν Ηλικία κάτω των Να βρεθεί ο μέσος όρος της ηλικίας των υπαλλήλων: Γιάννης, Βασιλική, και Νίκος Να βρεθεί ο μισθός της υπαλλήλου με όνομα Ζηνοβία Να βρεθεί ο μεγαλύτερος μισθός των αντρών υπαλλήλων με ηλικία κάτω των 40 ετών Ασκήσεις Σύνθετη ανάλυση επιχειρησιακών δεδομένων Το οριακό προϊόν της εργασίας Γραφική παράσταση του προϊόντος ως προς την εργασία Οι καμπύλες μέσου και οριακού προϊόντος Υπολογισμός της εργασίας που μεγιστοποιεί το προϊόν Ανάλυση υπερωριών υπαλλήλων μιας επιχείρησης Αντιστοίχιση αποζημίωσης ανάλογα με την ημέρα υπερωρίας...180

6 x Περιεχόμενα Βασικοί υπολογισμοί με τον πίνακα υπερωριών Ανάλυση υπερωριών ανά υπάλληλο Ανάλυση δεδομένων με χρήση συγκεντρωτικού πίνακα Μέρος IΙ: Maxima 7. Εισαγωγή στο Maxima Λίγα ιστορικά στοιχεία Χρήση του Maxima ως αριθμομηχανής Αριθμητικές μεταβλητές στο Maxima Ενσωματωμένες μαθηματικές συναρτήσεις Επίλυση εξισώσεων με το Maxima Απλές πολυωνυμικές εξισώσεις Επώνυμες παραστάσεις Συναρτήσεις και επίλυση εξισώσεων Υπολογισμός παράστασης ως προς μία μεταβλητή Ασκήσεις Άλλες μη γραμμικές εξισώσεις Συστήματα γραμμικών εξισώσεων Ασκήσεις Συστήματα μη γραμμικών εξισώσεων Ασκήσεις Επίλυση εξίσωσης με μιγαδικές ρίζες Ασκήσεις Γραφικές παραστάσεις με τo Maxima Εισαγωγή Παραδείγματα γραφικών παραστάσεων δύο διαστάσεων Η γραφική παράσταση της συνάρτησης x Η γραφική παράσταση της συνάρτησης 1 x Η γραφική παράσταση της συνάρτησης Η γραφική παράσταση της συνάρτησης x 3 2x Η γραφική παράσταση της συνάρτησης cos(x) Ασκήσεις Παραδείγματα γραφικών παραστάσεων δύο διαστάσεων με περισσότερες συναρτήσεις...232

7 Περιεχόμενα xi Η γραφική παράσταση των συναρτήσεων cos x, sin x Η γραφική παράσταση των συναρτήσεων 2x και 110x Προσθήκη οριζόντιων γραμμών Γραμμικός συνδυασμός συναρτήσεων Καμπύλες της ίδιας συνάρτησης για διαφορετικές τιμές παραμέτρων Γραφικές παραστάσεις συναρτήσεων δύο μεταβλητών και τρισδιάστατα γραφήματα Το γράφημα της συνάρτησης x 2 + y Δημιουργία γραφήματος της συνάρτησης χρησιμότητας Ασκήσεις Διαγράμματα ισοϋψών καμπυλών Το διάγραμμα ισοϋψών καμπυλών μιας κωνικής επιφάνειας Το διάγραμμα ισοϋψών καμπυλών της συνάρτησης χρησιμότητας Ασκήσεις Γραμμικός προγραμματισμός με το Maxima Ένα απλό πρόβλημα μεγιστοποίησης εισοδήματος αγροτικής καλλιέργειας Κατανομή γης ανάμεσα σε δύο πιθανές καλλιέργειες Επαλήθευση της λύσης Γραφική αναπαράσταση της λύσης Μεγιστοποίηση κερδών πιτσαρίας: ένα πρόβλημα με τρεις περιορισμούς Ελαχιστοποίηση κόστους κατασκευής προϊόντος Παραγώγιση με το Maxima Παραγώγιση συναρτήσεων μιας μεταβλητής Παράγωγοι μεγαλύτερης τάξης Μερικές και ολικές παράγωγοι συναρτήσεων πολλών μεταβλητών Ορισμός συναρτήσεων παραγώγων Γράφημα συνάρτησης και εφαπτόμενης σε σημείο Βελτιστοποίηση με χρήση παραγώγων Συνάρτηση μιας μεταβλητής με ένα ακρότατο Συνάρτηση μιας μεταβλητής με περισσότερα από ένα ακρότατα Βελτιστοποίηση συνάρτησης δύο μεταβλητών...282

8 xii Περιεχόμενα 12. Ολοκλήρωση με το Maxima Απλά ολοκληρώματα Ολοκληρώματα με άπειρα όρια ολοκλήρωσης Ασκήσεις Ισορροπία αγοράς με το Maxima Ισορροπία αγοράς με γραμμικές συναρτήσεις ζήτησης και προσφοράς Υπολογισμός της τιμής ισορροπίας από τις συναρτήσεις ζήτησης και προσφοράς Αντίστροφη συνάρτηση ζήτησης και προσφοράς Υπολογισμός της ποσότητας ισορροπίας με την αντίστροφη συνάρτηση ζήτησης και προσφοράς Ισορροπία αγοράς με μη γραμμικές συναρτήσεις ζήτησης και προσφοράς Ισορροπία αγοράς με καμπύλη ζήτησης τετραγωνικής μορφής Ισορροπία αγοράς με καμπύλη προσφοράς και ζήτησης τετραγωνικής μορφής Επίλυση της ισορροπίας αγοράς ως σύστημα εξισώσεων Ασκήσεις Το πλεόνασμα καταναλωτή και παραγωγού Το πλεόνασμα του καταναλωτή Το πλεόνασμα του καταναλωτή με γραμμική καμπύλη ζήτησης Το πλεόνασμα του καταναλωτή με μη γραμμική καμπύλη ζήτησης Αύξηση του πλεονάσματος του καταναλωτή όταν μειώνεται η τιμή Μεταβολή της τιμής και επίπτωση στο πλεόνασμα του καταναλωτή με μη γραμμική συνάρτηση ζήτησης Το πλεόνασμα του παραγωγού Το πλεόνασμα του παραγωγού με γραμμική καμπύλη ζήτησης Το πλεόνασμα του παραγωγού με μη γραμμική καμπύλη προσφοράς Το πλεόνασμα του παραγωγού ως συνάρτηση της ποσότητας προϊόντος Το πλεόνασμα καταναλωτή και παραγωγού στην ισορροπία της αγοράς Η απλή περίπτωση με γραμμική ζήτηση και προσφορά...327

9 Περιεχόμενα xiii Μεταβολή στο πλεόνασμα του καταναλωτή έπειτα από μετατόπιση της ισορροπίας λόγω μεταβολής της καμπύλης ζήτησης Πλεόνασμα του παραγωγού με μεταβολή της καμπύλης παραγωγής χωρίς μετατόπιση του σημείου ισορροπίας Πλεονάσματα καταναλωτή και παραγωγού με μη γραμμικές καμπύλες ζήτησης και προσφοράς Επίδραση της φορολογίας στο πλεόνασμα παραγωγού και καταναλωτή και η απώλεια κοινωνικής ευημερίας (deadweight loss) Η απώλεια κοινωνικής ευημερίας μετά την επιβολή φόρου Το μέγεθος της απώλειας κοινωνικής ευημερίας σε σχέση με την ελαστικότητα της ζήτησης ή της προσφοράς Κατανομή των φόρων και απώλεια κοινωνικής ευημερίας με ελαστική προσφορά Κατανομή των φόρων και απώλεια κοινωνικής ευημερίας με ανελαστική προσφορά Κατανομή των φόρων και απώλεια κοινωνικής ευημερίας με ελαστική ζήτηση Κατανομή των φόρων και απώλεια κοινωνικής ευημερίας με ανελαστική ζήτηση Ελαστικότητα Γενικά για την ελαστικότητα Ορισμός της ελαστικότητας ως κλάσμα μεταβολών Ορισμός της ελαστικότητας με χρήση παραγώγου συνάρτησης Ελαστικότητα σημείου Ελαστικότητα συναρτήσεων της μορφής x α Ελαστικότητα ζήτησης ως προς την τιμή Ελαστικότητα σε γραμμική συνάρτηση ζήτησης Η μέθοδος του μέσου σημείου ή τοξοειδής ελαστικότητα Ελαστικότητα σε μη γραμμική συνάρτηση ζήτησης Ελαστικότητα από αντίστροφη συνάρτηση ζήτησης Έσοδα από πωλήσεις και φόρους και ελαστικότητα ζήτησης Ελαστικότητα και καμπύλη εσόδων Ελαστικότητα προσφοράς ως προς την τιμή Υπολογισμός ελαστικότητας από μη γραμμική συνάρτηση προσφοράς Υπολογισμός ελαστικότητας σημείου σε συνάρτηση προσφοράς Ελαστικότητα από αντίστροφη συνάρτηση προσφοράς...398

10 xiv Περιεχόμενα 16. Το κόστος παραγωγής Ορισμοί, συμβολισμοί, και γραφήματα συναρτήσεων κόστους Ορισμοί των συναρτήσεων κόστους Γράφημα των συναρτήσεων κόστους Το ελάχιστο του μέσου ολικού κόστους Η τομή της καμπύλης μέσου ολικού κόστους και οριακού κόστους Εφαρμογές του οριακού κόστους Η συνάρτηση προσφοράς του κλάδου Υπολογισμός του μέσου ολικού κόστους από τη συνάρτηση οριακού κόστους Ο τέλειος ανταγωνισμός Μεγιστοποίηση κέρδους Ανάλυση νεκρού σημείου, η καμπύλη κέρδους συναντά την καμπύλη κόστους Υπολογισμός του προϊόντος που μεγιστοποιεί τα κέρδη της επιχείρησης Το οριακό έσοδο και η σημασία του στη μεγιστοποίηση του κέρδους Λειτουργία της επιχείρησης με ζημία Το κέρδος από την τιμή πώλησης στον τέλειο ανταγωνισμό Η τιμή αγοράς είναι κάτω από το μέσο ολικό κόστος Η μονοπωλιακή αγορά Το μονοπωλιακό κέρδος Υπολογισμός κέρδους με βάση την καμπύλη οριακού εσόδου και μέσου κόστους Το κέρδος του μονοπωλητή ως προς τη ποσότητα του προϊόντος Μεγιστοποίηση κέρδους στο μονοπώλιο Απώλεια κοινωνικής ευημερίας στη μονοπωλιακή αγορά Διακριτή πολιτική τιμών στη μονοπωλιακή αγορά Χρησιμότητα και οι επιλογές του καταναλωτή Γραφικές παραστάσεις συναρτήσεων χρησιμότητας Η συνάρτηση χρησιμότητας Η καμπύλη εισοδηματικού περιορισμού στο γράφημα καμπυλών αδιαφορίας...456

11 Περιεχόμενα xv 19.2 Τομή της καμπύλης αδιαφορίας με την καμπύλη εισοδηματικού περιορισμού Μεγιστοποίηση χρησιμότητας με τη μέθοδο του πολλαπλασιαστή Lagrange Ένα απλό παράδειγμα μεγιστοποίησης χρησιμότητας Οικονομική ερμηνεία του πολλαπλασιαστή Lagrange Παραμετρική λύση μεγιστοποίησης της συνάρτησης χρησιμότητας Cobb-Douglas Μεγιστοποίηση συνάρτησης χρησιμότητας με τρεις μεταβλητές Μεταβολή των επιλογών του καταναλωτή με αύξηση του εισοδήματος Μέρος ΙΙΙ: Octave 20. Εισαγωγή στο Octave και στις εφαρμογές γραμμικής άλγεβρας Εισαγωγή δεδομένων σε μορφή διανυσμάτων και πινάκων Λογικοί έλεγχοι σε μήτρες και διανύσματα Επίλυση πολυωνυμικών εξισώσεων Λυμένα παραδείγματα Ασκήσεις Διανύσματα και διανυσματικοί χώροι Άθροισμα διανυσμάτων Γινόμενο βαθμωτής μεταβλητής με διάνυσμα Εσωτερικό γινόμενο διανυσμάτων Το μέτρο ενός διανύσματος Γωνία μεταξύ δύο διανυσμάτων H ανισότητα Cauchy-Schwarz Πράξεις με βαθμωτές μεταβλητές και πίνακες Πρόσθεση βαθμωτού μεγέθους σε διάνυσμα ή μήτρα Πολλαπλασιασμός βαθμωτού μεγέθους σε διάνυσμα ή μήτρα Πράξεις ανάμεσα σε μήτρες και διανύσματα Αναστροφή μήτρας Πρόσθεση μητρών Πολλαπλασιασμός μητρών Πολλαπλασιασμός διανυσμάτων Το γινόμενο Kronecker Αντιστροφή μήτρας...506

12 xvi Περιεχόμενα Βοηθητικές συναρτήσεις για διανύσματα και μήτρες Μήτρες με μηδενικά ή μονάδες Άλλες βοηθητικές συναρτήσεις κατασκευής μητρών και διανυσμάτων Η ορίζουσα τετραγωνικής μήτρας Ίχνος μιας μήτρας Βαθμός μήτρας Επώνυμες μήτρες Η μήτρα του Hadamard Η μήτρα Hilbert Η μήτρα Vandermonde Τετραγωνική ρίζας μήτρας Λογάριθμος μήτρας Εκθετικό μήτρας Η γενικευμένη αντίστροφη μήτρα Επίλυση συστημάτων γραμμικών εξισώσεων Ασκήσεις Ιδιοτιμές και ιδιοδιανύσματα Υπολογισμός ιδιοτιμών Υπολογισμός ιδιοδιανυσμάτων Πράξεις περιγραφικών στατιστικών με μήτρες και διανύσματα Μέσος, άθροισμα, και πλήθος Το άθροισμα τετραγώνων Μέγιστη τιμή, ελάχιστη τιμή, και εύρος τιμών Διάμεση τιμή, επικρατούσα τιμή, και γεωμετρικός και αρμονικός μέσος Υπολογισμός διακύμανσης και τυπικής απόκλισης Συνδιακύμανση και συντελεστής συσχέτισης Αναλυτικός υπολογισμός συνδιακύμανσης Η τυπική απόκλιση Αναλυτικός υπολογισμός του συντελεστή συσχέτισης Προγραμματισμός με το Octave Εισαγωγή Η εντολή επιλογής if Η εντολή επανάληψης for...563

13 Περιεχόμενα xvii 21.4 Η εντολή επανάληψης while Υπολογισμός πλήθους επαναλήψεων σε βρόχο while Τερματισμός υπό συνθήκη σε βρόχο while Η εντολή επανάληψης do...until Παραδείγματα προγραμματισμού Ο αλγόριθμος του Ευκλείδη για τον υπολογισμό του μέγιστου κοινού διαιρέτη Βελτιστοποίηση πλέγματος Χρονομέτρηση εκτέλεσης προγράμματος Συναρτήσεις οριζόμενες από τον χρήστη Εισαγωγή Ορισμός απλών συναρτήσεων Συναρτήσεις χωρίς όρισμα και επιστρεφόμενη τιμή Συναρτήσεις με όρισμα αλλά χωρίς επιστρεφόμενη τιμή Συναρτήσεις με όρισμα και επιστρεφόμενη τιμή Συναρτήσεις που καλούν άλλες συναρτήσεις Πιο περίπλοκες συναρτήσεις Συναρτήσεις με περισσότερα ορίσματα Συναρτήσεις με πολλές επιστρεφόμενες τιμές Συναρτήσεις με πίνακες ως ορίσματα ή επιστρεφόμενες τιμές Τοπικές και καθολικές μεταβλητές Χρήση καθολικών μεταβλητών Εκχώρηση τιμών σε καθολικές μεταβλητές Αναδρομικές συναρτήσεις Υπολογισμός του παραγοντικού Ο αλγόριθμος του Ευκλείδη για τον υπολογισμό του μέγιστου κοινού διαιρέτη Ασκήσεις Οικονομικές και οικονομετρικές εφαρμογές με το Octave Υπολογισμός ισορροπίας ελεύθερης αγοράς Το μοντέλο εισροών-εκροών Leontief Λύση του προβλήματος παραγωγής σε οικονομία τύπου Leontief Γιατί εργαζόμαστε με μαθηματική/υπολογιστική προσέγγιση στα οικονομικά;...604

14 xviii Περιεχόμενα Μέρος ΙV: H γλώσσα R 24. Γραφήματα με τη γλώσσα R Απλά γραφήματα Ραβδόγραμμα με μια σειρά δεδομένων Γραμμή και σημεία σειράς δεδομένων Γράφημα γραμμής με δύο ή περισσότερες σειρές δεδομένων Ραβδόγραμμα με δύο ή περισσότερες σειρές δεδομένων Θηκογράμματα Γραφικές παραστάσεις συναρτήσεων με συνάρτηση curve Εισαγωγή στους στατιστικούς υπολογισμούς με τη γλώσσα R Εισαγωγή δεδομένων Ασκήσεις Συναρτήσεις για την κανονική κατανομή Τυχαίοι αριθμοί Γραφήματα σχετικά με την κανονική κατανομή Άλλες κατανομές Η κατανομή t Η κατανομή χ Η κατανομή F Διάστημα εμπιστοσύνης του μέσου Διάστημα εμπιστοσύνης με γνωστή τη διακύμανση του πληθυσμού Διάστημα εμπιστοσύνης με άγνωστη τη διακύμανση του πληθυσμού Υπολογισμοί με την τιμή p-value Έλεγχοι υποθέσεων με την τιμή pval Έλεγχος του μέσου του πληθυσμού με γνωστή διακύμανση Έλεγχος του μέσου του πληθυσμού με άγνωστη διακύμανση Έλεγχος για τη διαφορά των μέσων από δύο δείγματα με διαφορετικό πλήθος, μέσο, και διακύμανση Γραμμικά μοντέλα Η συνάρτηση παλινδρόμησης Υπολογισμοί με βάση τα αποτελέσματα της lm()...665

15 Περιεχόμενα xix 27. Χρονολογικές και ποσοτικές μετρήσεις στην Οικονομία Γραφήματα και υπολογισμοί με μακροοικονομικά δεδομένα Το ΑΕγχΠ των ΗΠΑ κατά την περίοδο Απασχόληση αντρών και γυναικών στην ελληνική οικονομία Η συνάρτηση παραγωγής της εθνικής οικονομίας Ημερήσια στοιχεία Συναλλαγματικές ισοτιμίες Χρηματιστηριακά δεδομένα Βιβλιογραφία...685

16

17 Πρόλογος Οι υπολογιστικές μέθοδοι, που έχουν καθιερωθεί εδώ και καιρό στο βασικό πρόγραμμα των φυσικών και πολυτεχνικών σπουδών, κερδίζουν σιγά-σιγά τη θέση τους στις οικονομικές και επιχειρησιακές σπουδές. Τα οικονομικά είναι γενικά εκλεκτική επιστήμη. Απορροφούν δύσκολα και αργά τις εξελίξεις άλλων επιστημών, είτε αυτές είναι ποσοτικές, όπως τα Μαθηματικά, η Στατιστική ή η Υπολογιστική Επιστήμη, είτε είναι ανθρωπιστικές, όπως η Ψυχολογία, η Πολιτική Επιστήμη, κ.ά. Έτσι, σε παγκόσμιο επίπεδο, μόνο πρόσφατα άρχισαν να προσφέρονται μαθήματα υπολογιστικών οικονομικών σε προπτυχιακά προγράμματα Οικονομικής Επιστήμης. Τα περισσότερα πανεπιστήμια, ωστόσο, δεν έχουν εντάξει ακόμα στο πρόγραμμα σπουδών τους ένα τέτοιο μάθημα. Η κατάσταση αυτή αλλάζει σταδιακά. Υπάρχει μια σαφής τάση εμπλουτισμού της διδασκαλίας των Οικονομικών με μεθόδους περισσότερο ποσοτικές και υπολογιστικές. Η πορεία αυτή έχει αποδειχτεί σύνθετη και με ποικίλα αποτελέσματα. H διδασκαλία υπολογιστικών μεθόδων σε φοιτητές Οικονομικών Επιστημών προϋποθέτει ένα στέρεο υπόβαθρο μαθηματικής ανάλυσης, κάτι που δεν είναι πάντα δεδομένο. Με αυτό το βιβλίο αναδεικνύεται το συγκριτικό πλεονέκτημα που μπορούν να αποκτήσουν τα ελληνικά πανεπιστήμια εισάγοντας, επεκτείνοντας, και αξιοποιώντας τις υπολογιστικές μεθόδους. Πιο συγκεκριμένα, οι απόφοιτοι Λυκείου στην Ελλάδα έχουν διδαχθεί σύνθετες μαθηματικές έννοιες όπως αυτές του διαφορικού και ολοκληρωτικού λογισμού. Οι έννοιες αυτές αναπτύσσονται ακόμα περισσότερο στο πρώτο έτος των πανεπιστημίων: σχεδόν όλα τα προγράμματα σπουδών των Οικονομικών σχολών περιέχουν μαθήματα όπως τα μαθηματικά και η στατιστική. Αυτό δεν ισχύει απόλυτα στο εξωτερικό, όπου οι φοιτητές έρχονται σε επαφή με ποσοτικές μεθόδους στα ανώτερα έτη των προπτυχιακών σπουδών ή κατά τις μεταπτυχιακές σπουδές τους. Οι φοιτητές στα ελληνικά πανεπιστήμια έχουν μια μοναδική ευκαιρία: επενδύοντας στις γνώσεις που απέκτησαν στο Λύκειο, και στις γνώσεις που εξακολουθούν να αποκτούν κατά τα πρώτα έτη των σπουδών τους, έχουν τη δυνατότητα να εφαρμόζουν υπολογιστές μεθόδους επίλυσης Οικονομικών προβλημάτων. Μια χαρακτηριστική ε- φαρμογή είναι τα προβλήματα αριστοποίησης, όπως η μεγιστοποίηση χρησιμότητας xliii

18 xliv Πρόλογος ενός καταναλωτή με εισοδηματικό περιορισμό, η μεγιστοποίηση της συνάρτησης κέρδους μιας επιχείρησης, ή προβλήματα γραμμικού προγραμματισμού. Επίσης στο βιβλίο αυτό παρουσιάζονται με απλό τρόπο αριθμητικά προβλήματα, όπως είναι ο υπολογισμός ριζών μιας μη γραμμικής εξίσωσης, ή η ολοκλήρωση Monte Carlo, μεθοδολογίες που έχουν σημαντική εφαρμογή στην Οικονομική και Χρηματοοικονομική ανάλυση. Πιστεύω όμως πως το υπόβαθρο των φοιτητών έχει αλλάξει σε τέτοιο βαθμό ώστε πλέον μπορεί να γίνει μια σημαντική τομή στην εκπαίδευση των φοιτητών οικονομικών και επιχειρησιακών σπουδών. Καταρχάς, η εισαγωγή μαθημάτων πληροφορικής στα σχολεία έχει αυξήσει αρκετά το επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων των φοιτητών. Το 2000, για παράδειγμα, έπρεπε να εξηγώ για δύο εβδομάδες στους πρωτοετείς φοιτητές τι είναι το Διαδίκτυο, τι είναι το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, και γιατί είναι χρήσιμο. Σήμερα σχεδόν ο καθένας που ξεκινά το πανεπιστήμιο έχει τουλάχιστον 2-3 λογαριασμούς ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, ενώ το 15-20% των επισκέψεων που δέχεται η ιστοσελίδα η οποία διαθέτω για την υποστήριξη της διδασκαλίας προέρχεται από τηλεφωνικές συσκευές, υπολογιστές-ταμπλέτες κτλ. Ο κόσμος έχει αλλάξει. Επίσης, νέες μορφές εφαρμογών γραφείου αντικαθιστούν σιγά-σιγά τις παλιές εφαρμογές. Κάποτε, για να συνεργαστούν δύο άτομα για μια εργασία χρειάζονταν την ίδια έκδοση λογισμικού, όπως είναι το MS Word. Σήμερα υπάρχουν υπηρεσίες και εφαρμογές όπως το GoogleDocs, τα ιστολόγια (blogs), και δεκάδες άλλα εργαλεία στο Διαδίκτυο που κάνουν τη συνεργατική συγγραφή παιχνίδι, με πολύ λιγότερο κόστος και χρόνο. Αυτό λοιπόν που πρεσβεύω είναι πως είναι καιρός, εμείς οι διδάσκοντες, να στραφούμε σε εφαρμογές που σχετίζονται περισσότερο με την Οικονομική θεωρία και ανάλυση. Ας αφήσουμε τις εφαρμογές γραφείου, κάτι που προφανώς χρειάζονται όλοι, στο επίπεδο των σεμιναριακών διαλέξεων και της σεμιναριακής εκπαίδευσης και ας δείξουμε στους φοιτητές πιο ρεαλιστικές εφαρμογές των υπολογιστών στην Οικονομική ανάλυση. Από την άλλη πλευρά, υπάρχει πολύ συχνά η σύγχυση για το τι κάνει και τι μπορεί να κάνει ένας φοιτητής χρησιμοποιώντας υπολογιστή. Ο καθένας, για παράδειγμα, μπορεί είναι εξοικειωμένος με την ιδέα πως ο υπολογιστής αναπαράγει μουσική, όμως λίγοι μπορούν να εξηγήσουν εύκολα τη μεταβολή στο μερίδιο της αγοράς μεταξύ ανταγωνιστικών επιχειρήσεων λύνοντας ένα πρόβλημα γραμμικής άλγεβρας. Το χειρότερο από όλα είναι πως έχουν ξοδέψει πάρα πολύ χρόνο (πιθανόν και χρήμα) για την εκπαίδευσή τους, χωρίς ωστόσο να έχουν δει την υπολογιστική υλοποίηση. Αυτό συμβαίνει, πιστεύω, επειδή οι νέες και οι νέοι μας δεν έχουν το σωστό παράδειγμα. Ας τους δείξουμε λοιπόν τις δυνατότητες χρήσης υπολογιστή στις οικονομικές και επιχειρησιακές σπουδές και είμαι βέβαιος ότι το αποτέλεσμα θα μας εκπλήξει όλους.

19 Πρόλογος xlv Πιστεύω και ελπίζω πως μέσα στα επόμενα χρόνια θα γραφούν πολλά και καλά βιβλία, και μάλιστα προχωρημένου επιπέδου, στα Υπολογιστικά Οικονομικά. Ελπίζω επίσης πως οι φοιτητές μας θα αγκαλιάσουν ένα τέτοιο αντικείμενο και δεν θα αργήσουμε να δούμε το πρώτο πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών στα Υπολογιστικά Οικονομικά. Πίνακας Π.1: Λογισμικό που χρησιμοποιείται στο βιβλίο για τη λύση των προβλημάτων και ασκήσεων Πρόγραμμα ανοιχτού κώδικα Αντίστοιχο εμπορικό Ιστότοπος λήψης Calc MS Excel Maxima Mathematica Octave MATLAB R S-Plus Εδώ και αρκετά χρόνια υποστηρίζω ενεργά το λογισμικό ανοιχτού κώδικα στη διδασκαλία και έρευνα. Τα τελευταία 4 χρόνια έχω δημοσιεύσει 18 επιστημονικές εργασίες παράλληλης/κατανεμημένης χρήσης ηλεκτρονικών υπολογιστών χρησιμοποιώντας μόνο λογισμικό ανοιχτού κώδικα. Ολόκληρο το βιβλίο γράφηκε χρησιμοποιώντας τέτοιο λογισμικό. Δύσκολα μπορώ να φανταστώ πως υπάρχει ερευνητικό αντικείμενο στον χώρο της επιστήμης των ηλεκτρονικών υπολογιστών το οποίο δεν μπορεί να διδαχθεί με λογισμικό ανοιχτού κώδικα. Από την άποψη αυτή δεν έχω κανένα λόγο να μην ενθαρρύνω τις νέες και τους νέους να κάνουν το ίδιο. Δεν είναι μόνο τα χρήματα που απαιτούνται για την αγορά πακέτων λογισμικού, στους δύσκολους για τη νεολαία καιρούς μας. Είναι κυρίως θέμα φιλοσοφίας του λογισμικού ανοιχτού κώδικα έναντι του λογισμικού κλειστού κώδικα. Δεν αντιλέγω πως προγράμματα και υπολογιστικά πακέτα όπως το Matlab ή το Mathematica σίγουρα «αξίζουν» τα λεφτά τους. Κατά τη γνώμη μου, πάντως, δεν χρειάζεται ένας νέος που ενδιαφέρεται απλώς για την εκπαίδευσή του να προβληματιστεί με την αγορά τέτοιου εμπορικού λογισμικού. Επίσης, ό- ταν παγκόσμιοι κολοσσοί όπως η Google, το Facebook, το Twitter, η Amazon, η Boeing και τόσοι άλλοι τα καταφέρνουν μια χαρά με λογισμικό ανοιχτού κώδικα, γιατί να μην τα καταφέρει και η φοιτήτρια ή ο φοιτητής ενός ελληνικού πανεπιστημίου; Και, ασφαλώς, είναι αυτονόητο ότι η επιτυχία τέτοιων επιχειρήσεων στηρίχτηκε και στην επιστημονική αξιοποίηση υπολογιστικών μεθόδων. Τα περισσότερα παραδείγματα του βιβλίου βασίζονται σε εισαγωγικές έννοιες της Οικονομικής Επιστήμης. Ωστόσο, με πολύ λίγες εξαιρέσεις, το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου μπορεί να διαβαστεί και να μελετηθεί από οποιονδήποτε φοιτητή με στοιχειώδεις γνώσεις μαθηματικών και στατιστικής.

20 xlvi Πρόλογος Ευχαριστίες Οι συνάδελφοί μου, Σπύρος Συμεωνίδης και Αθανάσιος Λαπατίνας σχολίασαν αρκετά μέρη του βιβλίου και πρότειναν διορθώσεις και προσθήκες σε αρκετές παραλήψεις. Η φοιτήτρια του τμήματος Οικονομικών Επιστημών, Ελένη Στράτη, διάβασε, σχολίασε, και έκανε παρατηρήσεις στο μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου, κυρίως στις ασκήσεις Μικροοικονομικής με το Maxima, και σχεδόν όλο το μέρος του Octave. Δεκάδες άλλοι φοιτητές έκαναν παρατηρήσεις και σχόλια τα τελευταία 3 χρόνια στο αμφιθέατρο και στο εργαστήριο Η/Υ του τμήματος Οικονομικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Όλα τα εναπομείναντα λάθη και παραλήψεις είναι βέβαια δικά μου. Οι συνεργάτες μου από τις Εκδόσεις Κλειδάριθμος, Παναγιώτης Καναβός (επιμέλεια κειμένου), Βασίλης Βρεττός (σελιδοποίηση), Παναγιώτης Σταυρόπουλος (υπεύθυνος παραγωγής) και Γιάννης Αϊναλίδης έκαναν εξαιρετική δουλειά με το βιβλίο. Τους ευχαριστώ θερμά. Τέλος, θα ήθελα να ευχαριστήσω τη σύζυγό μου Έλενα και τον μικρό μου γιο Νέστωρ, οι οποίοι στερήθηκαν καθημερινά πολλές ώρες από την οικογενειακή μας ζωή, προκειμένου να ολοκληρωθεί η έκδοση αυτού του βιβλίου. Τους το αφιερώνω με πολύ αγάπη. Επικοινωνία με τον συγγραφέα Για παρατηρήσεις, σχόλια, διορθώσεις, απορίες και οτιδήποτε άλλο σχετικά με την ύλη του βιβλίου, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μου μέσω της ακόλουθης ιστοσελίδας

21 Μ Ε Ρ Ο Σ ΙΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 19 Χρησιμότητα και οι επιλογές του καταναλωτή 19.1 Γραφικές παραστάσεις συναρτήσεων χρησιμότητας Η συνάρτηση χρησιμότητας Στην Ενότητα είδαμε παραδείγματα γραφικών παραστάσεων συναρτήσεων χρησιμότητας. Θα επεκτείνουμε εκείνη την περιγραφή εξετάζοντας πιο σύνθετες και απαιτητικές περιπτώσεις. Έστω η συνάρτηση χρησιμότητας (τύπου Cobb Douglas) ανάμεσα σε αγαθά: η οποία μπορεί να γραφεί και ως εξής: Uxy (, ) = x y (19.1) Uxy (, ) = xy (19.2) Ζητείται η κατασκευή του γραφήματος της συνάρτησης χρησιμότητας για U = 2, 4, 6. δηλαδή, για 3 διαφορετικές τιμές της χρησιμότητας. Όπως έχουμε δει, αυτό μπορεί να γίνει εύκολα με τη συνάρτηση contour_plot: 1 2 U(x,y) := x^(1/2) * y^(1/2); contour_plot(u, [x,0,7], [y,0,7]); Ωστόσο, αυτό δεν μας δίνει πλήρη έλεγχο στο γράφημα αφού, για παράδειγμα, δεν μπορούμε να προσθέσουμε την καμπύλη του εισοδηματικού περιορισμού ή να κατα- 453

22 454 ΜΕΡΟΣ ΙΙ Maxima σκευάσουμε μη ισαπέχουσες καμπύλες. Για τον λόγο αυτό, με βάση τη συνάρτηση χρησιμότητας, θα κατασκευάσουμε μια νέα συνάρτηση του τύπου y = f (x) χρησιμοποιώντας το U ως παράμετρο: y= f( x, U) Έτσι, μπορούμε, να χρησιμοποιήσουμε τη συνάρτηση plot2d και με τρεις κλήσεις της συνάρτησης f (x, U) να πετύχουμε καλύτερο αποτέλεσμα. Αλλά ποιος θα είναι ο τύπος αυτής της συνάρτησης; Θα πρέπει να λύσουμε τη συνάρτηση χρησιμότητας ως y U = x y 2 U = x y 2 U y = x Έτσι μπορούμε να γράψουμε: 2 U y= f( x, U) = (19.3) x Με τον τρόπο αυτό, μπορούμε να δώσουμε ως δεδομένα την ποσότητα x και τη χρησιμότητα U για να υπολογίσουμε την ποσότητα y που θα μας δώσει αυτή τη δεδομένη χρησιμότητα. Στο Maxima, μπορούμε να ορίσουμε τη συνάρτηση y= f( x), με βάση τη συνάρτηση U = f( x, y) ως εξής: 1. Ορίζουμε τη συνάρτηση χρησιμότητας: 1 U(x,y) := x^(1/2) * y^(1/2); 2. Υποθέτουμε θετικές τιμές για όλες τις μεταβλητές: 1 assume(x>0); 2 assume(y>0); 3 assume(u>0); 3. Εξισώνουμε τη συνάρτηση χρησιμότητας με U και λύνουμε την εξίσωση ως προς y: 1 sol : solve(u(x,y)=u, y); 4. Ορίζουμε τη συνάρτηση f ( xu, ) με βάση το δεξιό μέλος της παράστασης λύσης: 1 f(x, U) := ''(rhs(sol[1])); Τα αποτελέσματα των υπολογισμών φαίνονται στο Σχήμα Με δεδομένη τη συνάρτηση f (x, U), τώρα είναι πολύ εύκολο να υπολογίσουμε τη ποσότητα f (8, 4) η οποία μας δίνει την ποσότητα y όταν x = 8 και U = 4.,όπως επίσης και την ποσότητα f (1, 2) που μας δίνει την ποσότητα y όταν x = 1 και U = 2. Αυτοί οι υπολογισμοί φαίνονται στο Σχήμα 19.2.

23 Κεφάλαιο 19 Χρησιμότητα και οι επιλογές του καταναλωτή 455 Σχήμα 19.1 Αντιστροφή της συνάρτησης χρησιμότητας στο περιβάλλον του Maxima. Σχήμα 19.2 Χρήση της συνάρτησης χρησιμότητας στο περιβάλλον του Maxima. Τώρα μπορούμε να δημιουργήσουμε το γράφημα των καμπυλών χρησιμότητας για τις τιμές U = 2, 4, 6 ως εξής: plot2d([f(x,2), f(x,4), f(x,6)], [x, 0.01, 10], [y, 0, 10], [legend, "U=2 ", "U=4 ", "U=6 "], [style, [lines, 4,1], [lines, 8,2], [lines, 12,3]], [gnuplot_preamble, "set grid"]); Το αποτέλεσμα θα είναι η γραφική παράσταση του Σχήματος Μπορούμε επίσης να διαπιστώσουμε την ορθότητα των προηγούμενων υπολογισμών πάνω στο γράφημα. Πειραματιστείτε με το γράφημα, αλλάζοντας τα όρια στους άξονες, τροποποιώντας τις τιμές U, προσθέτοντας και αφαιρώντας καμπύλες, ώστε να εξοικειωθείτε με τις καμπύλες χρησιμότητας που προκύπτουν από τις συναρτήσεις Cobb-Douglas.

24 456 ΜΕΡΟΣ ΙΙ Maxima Σχήμα 19.3 Γραφική παράσταση των καμπυλών χρησιμότητας Η καμπύλη εισοδηματικού περιορισμού στο γράφημα καμπυλών αδιαφορίας Έστω ότι θέλουμε να προσθέσουμε την καμπύλη εισοδηματικού περιορισμού: I = x + y = 8 (19.4) στο Γράφημα 19.3 θέτοντας, για λόγους απλότητας, p x = 1 και p y = 1. Σε ένα τέτοιο γράφημα, θα πρέπει να γράψουμε όλες τις συναρτήσεις ως προς x (η μεταβλητή του οριζόντιου άξονα), οπότε στο Maxima θα ορίσουμε τον εισοδηματικό περιορισμό ως: 1 I(x) := 8 - x; Η προσθήκη του εισοδηματικού περιορισμού φαίνεται στο Σχήμα Οι εντολές στο Maxima για τη δημιουργία του γραφήματος, μαζί με τα επισημασμένα σημεία, είναι: I(x) := 8 - x; pp : [[4,4], [0.54,7.46], [7.46, 0.54], [2,6], [6,2]]; plot2d([f(x,2), f(x,4), f(x,6), I(x), [discrete, pp]], [x, 0.01, 10], [y, 0, 10], [legend, ""], [style, [lines, 4,1], [lines, 8,2], [lines, 12,3], [lines, 2, -1], [points, 3,-1,1] ], [gnuplot_preamble,

25 Κεφάλαιο 19 Χρησιμότητα και οι επιλογές του καταναλωτή "set label 'U=2' at 0.6, 9; set label 'U=4' at 2.0, 9; set label 'U=6' at 4.3, 9; set label 'A' at 0.75, 7.5; set label 'B' at 2.1, 6.2; set label 'C' at 4.1,4.2; set label 'D' at 6.2, 2.1; set label 'E' at 7.6, 0.8;"]); Να σημειωθεί βέβαια πως οι εντολές του παραπάνω πλαισίου έπονται αυτών του Σχήματος 19.1, οι οποίες είναι απαραίτητες για τον ορισμό της αντίστροφης συνάρτησης χρησιμότητας. Τα στοιχεία της λίστας pp τοποθετούνται ως διακριτά (discrete) σημεία. Παρατηρούμε πως η καμπύλη εισοδηματικού περιορισμού I = 8 εφάπτεται στην καμπύλη αδιαφορίας U = 4 στο σημείο C. Αυτό είναι το άριστο σημείο που πρέπει να επιλέξει (x = 4, y = 4) ο καταναλωτής ώστε να μεγιστοποιήσει τη χρησιμότητά του, με δεδομένη τη δαπάνη 8 χρηματικών μονάδων. Ένα καλό βιβλίο εισαγωγής στην Οικονομική θα σας εξηγήσει πως τα σημεία A, E είναι επίσης συμβατά με τον εισοδηματικό περιορισμό I = 8, αλλά προσδίδουν μικρότερη χρησιμότητα στον καταναλωτή: πέφτουν επάνω στην καμπύλη αδιαφορίας U = 2 και, σύμφωνα με την οικονομική θεωρία, ο καταναλωτής επιλέγει τη μέγιστη δυνατή χρησιμότητα που μπορεί να αποκομίσει. Σχήμα 19.4 Γράφημα των καμπυλών χρησιμότητας μαζί με την καμπύλη εισοδηματικού περιορισμού I = x + y = 8.

26 458 ΜΕΡΟΣ ΙΙ Maxima Σχήμα 19.5 Γράφημα 50 καμπυλών αδιαφορίας. Στο σημείο αυτό θα προχωρήσουμε λίγο παραπέρα. Θα δείξουμε πως, εκτός από τα σημεία A, E, συμβατά με τον εισοδηματικό περιορισμό είναι και τα σημεία B, C. Το γεγονός ότι τα σημεία αυτά δεν προσπίπτουν σε κάποια (ορατή) καμπύλη αδιαφορίας δεν σημαίνει τίποτα. Δείτε για παράδειγμα το Σχήμα 19.5, όπου απεικονίζονται 50 καμπύλες αδιαφορίας. Η χρησιμότητα είναι μια συνεχής συνάρτηση. Το γεγονός ότι τα διαγράμματα καμπυλών αδιαφορίας εμφανίζουν μερικές μόνο καμπύλες, δεν σημαίνει πως οι ενδιάμεσες καμπύλες δεν υπάρχουν. Στην πραγματικότητα, από κάθε σημείο του τμήματος AE περνάει μια καμπύλη αδιαφορίας. Βέβαια, η καμπύλη U = 4 είναι αυτή με τη μεγαλύτερη χρησιμότητα Τομή της καμπύλης αδιαφορίας με την καμπύλη εισοδηματικού περιορισμού Όταν η χρησιμότητα είναι μικρότερη από τη μέγιστη δυνατή με βάση τον εισοδηματικό περιορισμό, τότε οι καμπύλες αδιαφορίας και εισοδηματικού περιορισμού τέμνονται σε δύο σημεία. Για παράδειγμα, έστω η καμπύλη αδιαφορίας: Uxy (, ) x y 1/3 2/3 = (19.5) όπου x, y είναι οι ποσότητες δύο αγαθών με τιμές p x = 1 και p y = 4, αντίστοιχα. Όταν ο καταναλωτής προμηθεύεται ποσότητες από τα δύο αγαθά, καταναλώνει C χρηματικές μονάδες:

27 Κεφάλαιο 19 Χρησιμότητα και οι επιλογές του καταναλωτή 459 Cxy (, ) = p x+ p y= x+ 4y (19.6) x Αν ο καταναλωτής αντιμετωπίζει τον εισοδηματικό περιορισμό Cxy (, ) < I, τότε για δεδομένο επίπεδο χρησιμότητας U υπάρχουν 3 ενδεχόμενα (δείτε πάλι το Σχήμα 19.4): 1. Οι καμπύλες I, U δεν τέμνονται, οπότε η χρησιμότητα U δεν είναι εφικτή με το εισόδημα I, όπως η χρησιμότητα U = 6 στο Σχήμα Οι καμπύλες I, U τέμνονται (εφάπτονται) σε ένα μόνο σημείο, όπως η χρησιμότητα U = 4 στο Σχήμα 19.4, οπότε ο καταναλωτής έχει τη μέγιστη δυνατή χρησιμότητα με το εισόδημα I. 3. Οι καμπύλες I, U τέμνονται σε δύο σημεία, όπως η χρησιμότητα U = 2 στο Σχήμα 19.4, οπότε ο καταναλωτής είναι αδιάφορος ανάμεσα σε δύο επιλογές. Θα εξετάσουμε αυτή την τελευταία περίπτωση και θα υπολογίσουμε το ζεύγος των ε- πιλογών του καταναλωτή, όταν η κατανάλωσή του βρίσκεται κάτω από το βέλτιστο επίπεδο. Με βάση τη συνάρτηση χρησιμότητας (19.5) και της κατανάλωσης (19.6), θα υπολογίσουμε το ζεύγος επιλογών του καταναλωτή όταν U = 2 και Ι = 12, και θα παραστήσουμε γραφικά τη λύση, όπως φαίνεται στο Σχήμα Για να το πετύχουμε αυτό, χρειάζεται να λύσουμε το επόμενο σύστημα εξισώσεων: y 1/3 2/3 x y = 2 (19.7α) x+ 4y= 12 (19.7β) Σχήμα 19.6 Τομή της καμπύλης αδιαφορίας με την καμπύλη εισοδηματικού περιορισμού.

28 460 ΜΕΡΟΣ ΙΙ Maxima Η επίλυση τέτοιων μη γραμμικών συστημάτων εξισώσεων δεν είναι απλή υπόθεση και περιλαμβάνει πολλά στάδια. Γενικά, δεν υπάρχει μια καθολική αναλυτική μέθοδος επίλυσης τέτοιων συστημάτων και τα βήματα επίλυσης εξαρτώνται από την κάθε περίπτωση. Συστήματα λογισμικού όπως το Matlab ή το Octave προσφέρουν μεγαλύτερη ευελιξία αλλά υπολογίζουν τις ρίζες με αριθμητικό προσεγγιστικό τρόπο. Πιο αποδοτική, ως προς την ταχύτητα και αποτελεσματικότητα, φαίνεται να είναι η μεθοδολογία που χρησιμοποιεί τεχνικές βελτιστοποίησης στη γλώσσα προγραμματισμού C++ [47]. Θα πρέπει να μετατρέψουμε τις συναρτήσεις χρησιμότητας και εισοδηματικού περιορισμού ως συναρτήσεις της μεταβλητής x, δηλαδή της μορφής y= f( x). Με τον τρόπο αυτό μπορούμε και να επιλύσουμε τις εξισώσεις και να δημιουργήσουμε τη γραφική παράσταση σε κοινούς άξονες. Ας δούμε τη λύση βήμα προς βήμα. 1. Πρώτα θα μετατρέψουμε τη συνάρτηση Uxy (, ) στη συνάρτηση y= f( x, U), δηλαδή θα λύσουμε ως προς y. Ορίζουμε τη συνάρτηση χρησιμότητας: 1 U(x,y) := x^(1/3) * y^(2/3); 2. Υποθέτουμε θετικές τιμές: 1 assume(x>0); 2 assume(y>0); 3 assume(u>0); 3. Λύνουμε ως προς y: 1 sol : solve(u(x,y)=u, y); 4. Ορίζουμε τη νέα συνάρτηση 1 f(x, U) := ''(rhs(sol[1])); Τα αποτελέσματα των υπολογισμών φαίνονται στο Σχήμα Από μια συνάρτηση Uxy, (, ) η οποία μας δίνει τη χρησιμότητα για ποσότητες x, y, τώρα έχουμε τη συνάρτηση f ( xu, ): 3 2 U f( x, U) = x η οποία μας δίνει την ποσότητα του αγαθού y, αν δώσουμε την ποσότητα του αγαθού x και τη χρησιμότητα U. Τώρα θα υπολογίσουμε μια νέα συνάρτηση y= I( x) η οποία, με βάση τον εισοδηματικό περιορισμό, θα μας δώσει την ποσότητα του αγαθού y, αν γνωρίζουμε την ποσότητα του αγαθού x. 1. Ορίζουμε την τιμή του αγαθού x: 1 px : 1;

29 Κεφάλαιο 19 Χρησιμότητα και οι επιλογές του καταναλωτή 461 Σχήμα 19.7 Υπολογισμός της αντίστροφης συνάρτησης χρησιμότητας y = f (x, U) στο περιβάλλον του Maxima. 2. Ορίζουμε την τιμή του αγαθού y: 1 py : 4; 3. Ορίζουμε το μέγιστο διαθέσιμο εισόδημα: 1 I : 12; 4. Ορίζουμε τη συνάρτηση κατανάλωσης: 1 C(x,y) := px*x + py*y; C(x, y) = px x+ py y 5. Εξισώνουμε την κατανάλωση με I και λύνουμε ως προς y: 1 sol : solve(c(x,y)=i, y); 6. Τέλος, ορίζουμε τη νέα συνάρτηση: 1 I(x) := ''(rhs(sol[1])); Τα αποτελέσματα φαίνονται στο Σχήμα Η συνάρτηση x 12 Ix ( ) = 4 μας δίνει την ποσότητα του αγαθού y που θα προμηθευτεί ο καταναλωτής, όταν προμηθευτεί ποσότητα αγαθού x.

30 462 ΜΕΡΟΣ ΙΙ Maxima Σχήμα 19.8 Υπολογισμός της αντίστροφης συνάρτησης κατανάλωσης y = I (x) στο περιβάλλον του Maxima. Το σχήμα αποτελεί συνέχεια των υπολογισμών του Σχήματος Τώρα που έχουμε και τις δύο συναρτήσεις ως προς x, μπορούμε να γράψουμε: 1 plot2d([i(x), f(x,2)], [x, 0.01, 14], [y, 0, 4]); και να πάρουμε μια πρώτη μορφή του Σχήματος Μεγιστοποίηση χρησιμότητας με τη μέθοδο του πολλαπλασιαστή Lagrange Ένα απλό παράδειγμα μεγιστοποίησης χρησιμότητας Η μέθοδος Lagrange είναι μια μέθοδος βελτιστοποίησης συναρτήσεων κάτω από περιορισμό. Ο περιορισμός αυτός δεσμεύει τις μεταβλητές της συνάρτησης να δέχονται οποιαδήποτε τιμή. Ας θεωρήσουμε ένα παράδειγμα συνάρτησης χρησιμότητας τύπου Cobb-Douglas: Uxy (, ) 5x y 3/5 2/5 = (19.8) όπου x, y είναι οι ποσότητες από δύο αγαθά που επιλέγει ο καταναλωτής. Προφανώς, η χρησιμότητα αυξάνει όσο αυξάνει η κατανάλωση, αλλά αυτό έχει κάποιο κόστος. Ο καταναλωτής αγοράζει τα δύο προϊόντα πληρώνοντας κάποιο τίμημα:

31 Κεφάλαιο 19 Χρησιμότητα και οι επιλογές του καταναλωτή 463 P = 5 (19.9α) x P = 2 (19.9β) y Αν ο καταναλωτής δαπανήσει I = 25 χρηματικές μονάδες αγοράζοντας x, y ποσότητες προϊόντων, τότε ισχύει: Μπορούμε επίσης να γράψουμε: I= p x+ p y (19.10) x y Cxy (, ) = I px x + py y (19.11) όπου C είναι μια συνάρτηση η οποία συνδέει το εισόδημα προς κατανάλωση με τις ποσότητες των προϊόντων x, y που ο καταναλωτής προμηθεύεται δαπανώντας I χρηματικές μονάδες. Το πρόβλημα λοιπόν είναι να μεγιστοποιήσουμε τη Συνάρτηση 19.8 λαμβάνοντας υ- πόψη μας τη Συνάρτηση Για το πετύχουμε αυτό εισάγουμε μια σταθερά, τον πολλαπλασιαστή Lagrange λ, και γράφουμε μια νέα συνάρτηση, τη συνάρτηση L: L = Uxy (, ) + λ( Cxy (, ) = 0) (19.12) Έτσι λοιπόν, καταλήγουμε στη μεγιστοποίηση της συνάρτησης: 3/5 2/5 max = max x y + λ( I px x+ py y) x, y x, y L (19.13) η οποία είναι η συνάρτηση χρησιμότητας U με την προσθήκη του περιορισμού C = 0 πολλαπλασιασμένο με λ. Υπενθυμίζεται πως ο συμβολισμός: max L x, y σημαίνει μεγιστοποίηση της συνάρτησης L τόσο ως προς x, όσο και ως προς y. Μέχρι στιγμής, οι ορισμοί που απαιτούνται μπορούν να γραφούν στο Maxima ως εξής: U(x,y) := 5 * x^(3/5) * y^(2/5); Px : 5; Py : 2; I : 25; L(x,y,lambda) := U(x,y) + lambda*(i - Px*x - Py*y); Προσέξτε ότι ορίζουμε τη συνάρτηση Lagrange ως συνάρτηση τριών μεταβλητών, των x, y οι οποίες περιέχονται στον αρχικό ορισμό της συνάρτησης χρησιμότητας U και της μεταβλητής λ, που είναι ο πολλαπλασιαστής Lagrange. Έτσι όπως έχει γραφεί ο ορισμός της συνάρτησης Lagrange, το Maxima δεν θα εκτελέσει τις πράξεις αντικατάστα-

32 464 ΜΕΡΟΣ ΙΙ Maxima σης των συναρτήσεων και μεταβλητών. Κάτι τέτοιο δεν χρειάζεται βέβαια, αλλά δεν θα είναι λάθος αν γράψουμε τον ορισμό ως εξής: 1 L(x,y,lambda) := ''(U(x,y) + lambda*(i - Px*x - Py*y)); Σε αυτή την περίπτωση, το πρόγραμμα θα μας έδινε την απάντηση: L ( x, y, λ) = ( 2y 5x+ 25) λ+ 5x y Και οι δύο τρόποι ορισμού της συνάρτησης είναι συμβατοί με τους σκοπούς της επίλυσης του προβλήματος. Στη συνέχεια, η μέθοδος επίλυσης του προβλήματος της μεγιστοποίησης προβλέπει την ικανοποίηση των συνθηκών πρώτης τάξης, δηλαδή την επίλυση των εξισώσεων μηδενισμού των παραγώγων: 2 2 dl 5 5 = 3x y 5λ = 0 dx 3 3 dl 5 5 = 2x y 5λ = 0 dy (19.14α) (19.14β) dl = 5x 2y+ 25= 0 (19.14γ) dλ Μπορούμε να ορίσουμε τις εξισώσεις των πρώτων παραγώγων του Maxima ως εξής: eq1 : diff(l(x,y,lambda), x) = 0; eq2 : diff(l(x,y,lambda), y) = 0; eq3 : diff(l(x,y,lambda), lambda) = 0; Η μαθηματική ανάλυση του συστήματος εξισώσεων (19.14) ξεφεύγει από τους σκοπούς αυτού του βιβλίου *. Στο Maxima μπορούμε να λύσουμε το σύστημα εξισώσεων (19.14) με την εντολή solve και (προαιρετικά) να αποθηκεύσουμε τα αποτελέσματα στις μεταβλητές x max, y max, λ max ως εξής: sol : solve([eq1, eq2, eq3], [x,y,lambda]); xmax : rhs(sol[1][1]); ymax : rhs(sol[1][2]); lmax : rhs(sol[1][3]), numer; Όλοι οι ορισμοί του προβλήματος και οι υπολογισμοί της λύσης φαίνονται στο Σχήμα Ο καταναλωτής μεγιστοποιεί τη χρησιμότητά του όταν, δαπανώντας 25 χρηματικές μονάδες, προμηθεύεται 3 μονάδες προϊόντος x και 5 μονάδες προϊόντος y. * Μπορείτε να βρείτε μια έξοχη παρουσίαση της λύσης εδώ 9 Μαρτίου 2012

33 Κεφάλαιο 19 Χρησιμότητα και οι επιλογές του καταναλωτή 465 Σχήμα 19.9 Μεγιστοποίηση της συνάρτησης χρησιμότητας με τη μέθοδο Lagrange στο περιβάλλον του Maxima. Η επίλυση τέτοιων προβλημάτων στο Maxima, όπως φαίνεται στο Σχήμα 19.9, μας δίνει τη δυνατότητα να επαναλαμβάνουμε εύκολα τη λύση όταν μεταβάλλονται οι συνθήκες του προβλήματος. Για παράδειγμα, μια αύξηση της τιμής του x σε p x = 6 θα οδη-

34 466 ΜΕΡΟΣ ΙΙ Maxima γούσε τον καταναλωτή σε ένα νέο καταμερισμό με x max = 5 και y = 5. Μπορούμε πολύ 2 εύκολα να επαναλάβουμε τη διαδικασία της λύσης αν αλλάξουμε μόνο μία γραμμή στο πρόγραμμα: 1 Px : 6; και εκτελέσουμε όλες τις εντολές εκ νέου πατώντας τα πλήκτρα CTRL+R Οικονομική ερμηνεία του πολλαπλασιαστή Lagrange Με το Maxima είναι επίσης πολύ εύκολο να ερμηνεύσουμε την οικονομική σημασία που έχει ο πολλαπλασιαστής Lagrange. Έστω η γενικού τύπου συνάρτηση χρησιμότητας Cobb-Douglas: Uxy (, ) 5x y 3/5 2/5 = (19.15) Αν I είναι το διαθέσιμο εισόδημα, μπορούμε να γράψουμε τη συνάρτηση Lagrange ως εξής: 1 L(I,x,y,lambda) := U(x,y) + lambda*(i - Px*x - Py*y); (οι τιμές είναι απλώς παράμετροι του προβλήματος) και να υπολογίσουμε την παράγωγο: dl di = λ γράφοντας στο Maxima (Σχήμα 19.10): 1 diff(l(i,x,y,lambda), I); Σχήμα Υπολογισμός της παραγώγου της συνάρτησης Lagrange ως προς το εισόδημα, στο περιβάλλον του Maxima.

35 Κεφάλαιο 19 Χρησιμότητα και οι επιλογές του καταναλωτή 467 Η μεταβλητή λ είναι λοιπόν η μεταβολή της χρησιμότητας ως προς τη μεταβολή του εισοδήματος ή, πιο απλά, το ποσό κατά το οποίο μεταβάλλεται η χρησιμότητα όταν το εισόδημα μεταβάλλεται κατά μία χρηματική μονάδα. Η ιδιότητα αυτή δεν εξαρτάται από τη φύση της συγκεκριμένης συνάρτησης αλλά ισχύει γενικά Παραμετρική λύση μεγιστοποίησης της συνάρτησης χρησιμότητας Cobb-Douglas Θα εξετάσουμε τώρα μια γενικότερη περίπτωση υπολογισμού της μέγιστης χρησιμότητας. Έστω η γενικού τύπου συνάρτηση χρησιμότητας Cobb-Douglas: Uxy (, ) a 1 a = Ax y (19.16) με A > 0 και 0 < a < 1. Αν p x και p y είναι οι τιμές των προϊόντων x και y, αντίστοιχα, και I είναι το διαθέσιμο εισόδημα του καταναλωτή, τότε: I = p x+ p y (19.17) x Το ζητούμενο είναι να υπολογίσουμε το μέγιστο της συνάρτησης χρησιμότητας, x max, y max ως παράμετρο των A, a, p x και p y και I. Δηλαδή, να έχουμε μια λύση της μορφής: y xmax = f( A, a, px, py, I) (19.18α) ymax = g( A, a, px, py, I) (19.18β) Δηλαδή, πρέπει να δώσουμε μια γενική λύση της μεγιστοποίησης της συνάρτησης χρησιμότητας Cobb-Douglas. Για να το πετύχουμε αυτό, θα εργαστούμε όπως και στην προηγούμενη περίπτωση της Ενότητας , με τη διαφορά ότι δεν θα δώσουμε τιμές στις παραμέτρους A, a, p x και p y και I. Κατά τα λοιπά, η διαδικασία της λύσης είναι παρόμοια. Ξεκινάμε με τον ορισμό της συνάρτησης χρησιμότητας: 1 U(x,y):= A * x^(2*a) * y^(1-a); και τον ορισμό της συνάρτησης Lagrange: 1 L(x,y,lambda) := U(x,y) + lambda*(i - Px*x - Py*y); Ορίζουμε τις τρεις εξισώσεις με βάση τις πρώτες παραγώγους ως προς x, y και λ: eq1 : diff(l(x,y,lambda), x) = 0; eq2 : diff(l(x,y,lambda), y) = 0; eq3: diff(l(x,y,lambda), lambda) = 0; Τέλος, υπολογίζουμε τη λύση του συστήματος εξισώσεων που προκύπτουν (δείτε τις Eξισώσεις 19.18):

36

Ευχαριστίες... 16 Δύο λόγια από την συγγραφέα... 17

Ευχαριστίες... 16 Δύο λόγια από την συγγραφέα... 17 Περιεχόμενα Ευχαριστίες... 16 Δύο λόγια από την συγγραφέα... 17 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Το σύνολο των πραγματικών αριθμών... 19 1.1 Σύνολα αριθμών... 19 1.2 Αλγεβρική δομή του R... 20 1.2.1 Ιδιότητες πρόσθεσης...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ: ΜΟΝΟΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ 1. Αλγεβρικές συναρτήσεις... 3 1.1 Η έννοια της συνάρτησης... 3 1.2 Ασαφείς και σαφείς συναρτήσεις... 3 1.3 Γραφικές απεικονίσεις των

Διαβάστε περισσότερα

iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος

iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος xi 1 Αντικείμενα των Πιθανοτήτων και της Στατιστικής 1 1.1 Πιθανοτικά Πρότυπα και Αντικείμενο των Πιθανοτήτων, 1 1.2 Αντικείμενο της Στατιστικής, 3 1.3 Ο Ρόλος των Πιθανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΟΣ Α : Συμβολικός Προγραμματισμός

ΤΟΜΟΣ Α : Συμβολικός Προγραμματισμός 2 ΤΟΜΟΣ Α : Συμβολικός Προγραμματισμός 3 ΟΔΗΓΟΣ στη ΧΡΗΣΗ του ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ 4 ΤΟΜΟΣ Α : Συμβολικός Προγραμματισμός 5 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΥ Καθηγητής Α.Π.Θ. ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΘΕΟΔΩΡΟΥ Μαθηματικός ΟΔΗΓΟΣ στη ΧΡΗΣΗ του ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Oικονομικές και Mαθηματικές Eφαρμογές

Oικονομικές και Mαθηματικές Eφαρμογές Το πακέτο ΕXCEL: Oικονομικές και Mαθηματικές Eφαρμογές Eπιμέλεια των σημειώσεων και διδασκαλία: Ευαγγελία Χαλιώτη* Θέματα ανάλυσης: - Συναρτήσεις / Γραφικές απεικονίσεις - Πράξεις πινάκων - Συστήματα εξισώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτικές Μέθοδοι στη Διοίκηση Επιχειρήσεων ΙΙ Σύνολο- Περιεχόμενο Μαθήματος

Ποσοτικές Μέθοδοι στη Διοίκηση Επιχειρήσεων ΙΙ Σύνολο- Περιεχόμενο Μαθήματος Ποσοτικές Μέθοδοι στη Διοίκηση Επιχειρήσεων ΙΙ Σύνολο- Περιεχόμενο Μαθήματος Χιωτίδης Γεώργιος Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρησιακά Μαθηματικά

Επιχειρησιακά Μαθηματικά Τηλ:10.93.4.450 ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΕΟ 13 ΤΟΜΟΣ Α Επιχειρησιακά Μαθηματικά () ΑΘΗΝΑ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 01 1 Τηλ:10.93.4.450 Πεδίο Ορισμού Οικονομικών Συναρτήσεων Οι οικονομικές συναρτήσεις (συνάρτηση Ζήτησης, συνάρτηση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Το Συμπτωτικό Πολυώνυμο

Κεφάλαιο 5. Το Συμπτωτικό Πολυώνυμο Κεφάλαιο 5. Το Συμπτωτικό Πολυώνυμο Σύνοψη Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζεται η ιδέα του συμπτωτικού πολυωνύμου, του πολυωνύμου, δηλαδή, που είναι του μικρότερου δυνατού βαθμού και που, για συγκεκριμένες,

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 3 Οι ιδιότητες των αριθμών... 37 3.1 Αριθμητικά σύνολα... 37 3.2 Ιδιότητες... 37 3.3 Περισσότερες ιδιότητες...

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 3 Οι ιδιότητες των αριθμών... 37 3.1 Αριθμητικά σύνολα... 37 3.2 Ιδιότητες... 37 3.3 Περισσότερες ιδιότητες... Περιεχόμενα Πρόλογος... 5 Κεφάλαιο Βασικές αριθμητικές πράξεις... 5. Τέσσερις πράξεις... 5. Σύστημα πραγματικών αριθμών... 5. Γραφική αναπαράσταση πραγματικών αριθμών... 6.4 Οι ιδιότητες της πρόσθεσης

Διαβάστε περισσότερα

2 ο SET ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

2 ο SET ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ 2 ο SET ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Σημείωση: Κάποιες από τις παρακάτω ασκήσεις θα λυθούν στην 6 η και 7 η διάλεξη του μαθήματος (στις ημερομηνίες που αναγράφονται στο πρόγραμμα) και οι υπόλοιπες θα αποτελέσουν

Διαβάστε περισσότερα

Πιο συγκεκριμένα, η χρήση του MATLAB προσφέρει τα ακόλουθα πλεονεκτήματα.

Πιο συγκεκριμένα, η χρήση του MATLAB προσφέρει τα ακόλουθα πλεονεκτήματα. i Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Το βιβλίο αυτό αποτελεί μια εισαγωγή στα βασικά προβλήματα των αριθμητικών μεθόδων της υπολογιστικής γραμμικής άλγεβρας (computational linear algebra) και της αριθμητικής ανάλυσης (numerical

Διαβάστε περισσότερα

1 ου πακέτου. Βαθµός πακέτου

1 ου πακέτου. Βαθµός πακέτου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδηµαϊκό έτος 2011-2012 Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Χειµώνας-Άνοιξη Μάθηµα: ηµόσια Οικονοµική ιδασκαλία: Βασίλης Θ. Ράπανος Γεωργία Καπλάνογλου Μετά και το 4 ο πακέτο, πρέπει να στείλετε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΛΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΛΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΛΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ 17 ΣΥΝΟΛΑ ΣΧΕΣΕΙΣ - ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ 17 1. Η έννοια του συνόλου 17 2. Εγκλεισμός και ισότητα συνόλων 19

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 3: Έστω η συνάρτηση χρησιμότητας για δύο αγαθά Χ και Υ έχει τη μορφή Cobb- Douglas U (X,Y) = X o,5 Y 0,5

Άσκηση 3: Έστω η συνάρτηση χρησιμότητας για δύο αγαθά Χ και Υ έχει τη μορφή Cobb- Douglas U (X,Y) = X o,5 Y 0,5 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Σημείωση: Κάποιες από τις παρακάτω ασκήσεις θα λυθούν στην 3 η και 4 η διάλεξη του μαθήματος (στις ημερομηνίες που αναγράφονται στο πρόγραμμα) και οι υπόλοιπες θα αποτελέσουν προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Πειραιάς, 19-04-2016 Θέμα: Κατατάξεις Πτυχιούχων για το Ακαδημαϊκό Έτος 2016-2017

Διαβάστε περισσότερα

ΛΧ1004 Μαθηματικά για Οικονομολόγους

ΛΧ1004 Μαθηματικά για Οικονομολόγους ΛΧ1004 Μαθηματικά για Οικονομολόγους Μάθημα 1 ου Εξαμήνου 2Θ+2Φ(ΑΠ) Ι. Δημοτίκαλης, Επίκουρος Καθηγητής 1 ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ-ΤΜΗΜΑ Λ&Χ: jdim@staff.teicrete.gr ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΟΘ : ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2013

ΑΟΘ : ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2013 12 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΟΘ : ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2013 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ο (µε 2ο, 3ο και 4ο) ΗΜΕΡΗΣΙΑ 9/2000 ΗΜΕΡΗΣΙΑ 6/2000 ΕΣΜΕΣ 2000 ΕΣΜΕΣ 1998 28. ίνονται οι συναρτήσεις ζήτησης και προσφοράς

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 3 Οι ιδιότητες των αριθμών Αριθμητικά σύνολα Ιδιότητες Περισσότερες ιδιότητες...

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 3 Οι ιδιότητες των αριθμών Αριθμητικά σύνολα Ιδιότητες Περισσότερες ιδιότητες... Περιεχόμενα Πρόλογος 5 Κεφάλαιο Βασικές αριθμητικές πράξεις 5 Τέσσερις πράξεις 5 Σύστημα πραγματικών αριθμών 5 Γραφική αναπαράσταση πραγματικών αριθμών 6 Οι ιδιότητες της πρόσθεσης και του πολλαπλασιασμού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι 11 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2016 ΜΗ ΓΡΑΜΜΙΚΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οικονομικές Συναρτήσεις με μεταβλητούς ρυθμούς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΑΠ ΔΕΟ 34 Ν. ΠΑΝΤΕΛΗ ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ & ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΑΘΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 1 ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΑΠ ΔΕΟ 34 ΚΟΣΤΗ Ν.

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρησιακά Μαθηματικά (1)

Επιχειρησιακά Μαθηματικά (1) Τηλ:10.93.4.450 ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΕΟ 13 ΤΟΜΟΣ Α Επιχειρησιακά Μαθηματικά (1) ΑΘΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 01 Τηλ:10.93.4.450 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο Συνάρτηση μιας πραγματικής μεταβλητής Ορισμός : Συνάρτηση f μιας πραγματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΑΡΙΣΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΦΟΡΟΥ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΑΡΙΣΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΦΟΡΟΥ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΑΡΙΣΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΦΟΡΟΥ Ας υποθέσουμε ότι έχουμε ένα αγαθό το οποίο δημιουργεί κατά την παραγωγή ή την κατανάλωσή του έναν ρύπο, και ας υποθέσουμε ότι για κάθε μία μονάδα

Διαβάστε περισσότερα

10. Η επιδίωξη της μέγιστης χρησιμότητας αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της συμπεριφοράς του καταναλωτή στη ζήτηση αγαθών.

10. Η επιδίωξη της μέγιστης χρησιμότητας αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της συμπεριφοράς του καταναλωτή στη ζήτηση αγαθών. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : Η ΖΗΤΗΣΗ Να σημειώσετε το σωστό ή το λάθος στο τέλος των προτάσεων: 1. Όταν η ζήτηση ενός αγαθού είναι ελαστική, η συνολική δαπάνη των καταναλωτών για το αγαθό αυτό μειώνεται καθώς αυξάνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ-ΜΑΘΗΜΑ ΠΕΜΠΤΟ-ΕΚΤΟ ΕΚΤΟ ΘΕΩΡΙΑ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ-ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Ακαδηµαϊκό Έτος 2011-2012 ΕΠΙΧ Μικροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΜΗΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΡΑΠΕΖΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ Πειραιάς, 2/10/2014 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 Η κατάταξη των υποψηφίων στο Τμήμα για το ακαδημαϊκό έτος 2014-15, θα

Διαβάστε περισσότερα

Philip McCann Αστική και περιφερειακή οικονομική. 2 η έκδοση. Chapter 1

Philip McCann Αστική και περιφερειακή οικονομική. 2 η έκδοση. Chapter 1 Philip McCann Αστική και περιφερειακή οικονομική 2 η έκδοση Chapter 1 Κεφάλαιο 1 Χωροθέτηση δραστηριοτήτων Περιεχόμενα διάλεξης Υπόδειγμα για τη χωροθέτηση της παραγωγής Weber και Moses Ανάλυση της περιοχής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Χ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΚΗΣ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Β ΤΟΜΟΣ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα και τη σφραγίδα του εκδότη ISBN SET: 960-56-026-9

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 3. Οικονομικά της ευημερίας. Οικονομικά της ευημερίας 3/9/2017. Περίγραμμα. Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης

Διάλεξη 3. Οικονομικά της ευημερίας. Οικονομικά της ευημερίας 3/9/2017. Περίγραμμα. Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης Περίγραμμα Διάλεξη Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης Συνθήκες για αποτελεσματικότητα κατά areto Συνθήκες για ισορροπία σε ανταγωνιστικές αγορές Το πρώτο θεώρημα των οικονομικών της ευημερίας Το δεύτερο θεώρημα

Διαβάστε περισσότερα

E4. ΕΛΑΣΤΙΚΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ

E4. ΕΛΑΣΤΙΚΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ E4. ΕΛΑΣΤΙΚΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ.Παραδείγματα αναλυτικά.παραδείγματα αριθμητικά 3.Ελαστικότητα ζήτησης 4.Ελαστικότητα προσφοράς 5. Έσοδο 6.Κέρδος μονοπωλίου. Παραδείγματα αναλυτικά Παράδειγμα. Σε μια οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων

Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων - Στο υπόδειγμα ertrand, οι επιχειρήσεις, παράγουν ένα ομοιογενές αγαθό, οπότε η τιμή είναι η μοναδική μεταβλητή που ενδιαφέρει τους καταναλωτές και οι καταναλωτές

Διαβάστε περισσότερα

I. ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. math-gr

I. ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. math-gr I ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ i e ΜΕΡΟΣ Ι ΟΡΙΣΜΟΣ - ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ Α Ορισμός Ο ορισμός του συνόλου των Μιγαδικών αριθμών (C) βασίζεται στις εξής παραδοχές: Υπάρχει ένας αριθμός i για τον οποίο ισχύει i Το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι 22Νοεμβρίου 2015 ΑΥΞΟΥΣΕΣ ΦΘΙΝΟΥΣΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ Αν μια συνάρτηση f ορίζεται σε ένα διάστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΔΥΟ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ

ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΔΥΟ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΔΥΟ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ Έννοια συνάρτησης Παραγώγιση Ακρότατα Ασκήσεις Βασικές έννοιες Στην Οικονομία, τα περισσότερα από τα μετρούμενα μεγέθη, εξαρτώνται από άλλα μεγέθη. Π.χ η ζήτηση από την τιμή,

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά. Διάλεξη 12. Υπερβάλλον βάρος: Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός

Γενικά. Διάλεξη 12. Υπερβάλλον βάρος: Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός Γενικά Διάλεξη Φορολογία και αποτελεσματικότητα ν η φορολογία από μηδέν που είναι τώρα αυξηθεί στο 0% π.χ., αυτό πως επηρεάζει την ευημερία του καταναλωτή; Σίγουρα η κατανάλωση θα μεταβληθεί λόγω της αύξησης

Διαβάστε περισσότερα

5 ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΔΥΟ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ

5 ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΔΥΟ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ 48 49 5 ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΔΥΟ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ 5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΟΡΙΣΜΟΣ: Κάθε συνάρτηση : A B με Α R n και Β R ονομάζεται πραγματική συνάρτηση n μεταβλητών ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: Ι Αν Α R n και Β R n τότε έχουμε διανυσματική συνάρτηση

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 3. Οικονομικά της ευημερίας 2/26/2016. Περίγραμμα. Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης. Αποτελεσματικότητα κατά Pareto: ορισμός. ορισμός.

Διάλεξη 3. Οικονομικά της ευημερίας 2/26/2016. Περίγραμμα. Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης. Αποτελεσματικότητα κατά Pareto: ορισμός. ορισμός. Περίγραμμα Διάλεξη Εργαλεία δεοντολογικής ανάλυσης υνθήκες για αποτελεσματικότητα κατά areto υνθήκες για ισορροπία σε ανταγωνιστικές αγορές Το πρώτο θεώρημα των οικονομικών της ευημερίας Το δεύτερο θεώρημα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΚΑΙ ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΚΑΙ ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ Επιμέλεια: Καραγιάννης Β. Ιωάννης Σχολικός Σύμβουλος Μαθηματικών ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΚΑΙ ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Σχολικό Έτος: 016-017 Μαθηματικός Περιηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 1 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΩΝ ΣΕ ΜΙΑ ΕΥΘΕΙΑ... 13 1.1 Οι συντεταγμένες ενός σημείου...13 1.2 Απόλυτη τιμή...14

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 1 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΩΝ ΣΕ ΜΙΑ ΕΥΘΕΙΑ... 13 1.1 Οι συντεταγμένες ενός σημείου...13 1.2 Απόλυτη τιμή...14 Περιεχόμενα Κεφάλαιο 1 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΩΝ ΣΕ ΜΙΑ ΕΥΘΕΙΑ... 13 1.1 Οι συντεταγμένες ενός σημείου...13 1.2 Απόλυτη τιμή...14 Κεφάλαιο 2 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΩΝ ΣΕ ΕΝΑ ΕΠΙΠΕΔΟ 20 2.1 Οι συντεταγμένες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Συμπληρωματικές Ασκήσεις (Διαλέξεις 10-13) Ερώτηση 1.

Διαβάστε περισσότερα

Ελαστικότητες Ζήτησης

Ελαστικότητες Ζήτησης Ελαστικότητες Ζήτησης - Η ευαισθησία της ζητούμενης ποσότητας x σε μεταβολές της τιμής μπορεί να μετρηθεί άμεσα από το λόγο Δx / Δ (ήαπότην παράγωγο x / ). - Αυτό το μέτρο ευαισθησίας έχει το μειονέκτημα

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά ΜΕΡΟΣ 3 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ

Μαθηματικά ΜΕΡΟΣ 3 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ Μαθηματικά ΜΕΡΟΣ 3 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ Ι. Δημοτίκαλης, Επίκουρος Καθηγητής 1 ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ-ΤΜΗΜΑ Λ&Χ: jdim@staff.teicrete.gr ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ Αν έχουμε m εξισώσεις (ισότητες) που περιγράφουν μαθηματικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΕΣ, ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΓΟΡΩΝ Κεφάλαιο 7 Οικονοµικά της ευηµερίας! Τα οικονοµικά της ευηµερίας εξετάζουν τους τρόπους µε τους οποίους η κατανοµή των πόρων επηρεάζει την ευηµερία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΛΥΜΕΝΕΣ & ΑΛΥΤΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Γ. Π. Βαξεβάνης (Γ. Π. Β.

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΛΥΜΕΝΕΣ & ΑΛΥΤΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Γ. Π. Βαξεβάνης (Γ. Π. Β. ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ Γ. Π. Β. ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΛΥΜΕΝΕΣ & ΑΛΥΤΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ Επιμέλεια: Γ. Π. Βαξεβάνης (Γ. Π. Β.) (Μαθηματικός) ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ SIMPLEX

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ SIMPLEX ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ SIMPLEX Θεμελιώδης αλγόριθμος επίλυσης προβλημάτων Γραμμικού Προγραμματισμού που κάνει χρήση της θεωρίας της Γραμμικής Άλγεβρας Προτάθηκε από το Dantzig (1947) και πλέον

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Η επιβολή από το κράτος κατώτατης τιμής στα αγροτικά προϊόντα έχει ως σκοπό την προστασία του εισοδήματος των αγροτών.

Εξετάσεις Η επιβολή από το κράτος κατώτατης τιμής στα αγροτικά προϊόντα έχει ως σκοπό την προστασία του εισοδήματος των αγροτών. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: Ο ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΤΙΜΩΝ Να σημειώσετε με Σ (σωστό) ή Λ (λάθος) στο τέλος των προτάσεων: 1. Η επιβολή από το κράτος ανώτατης τιμής σε ένα προϊόν δημιουργεί συνήθως «μαύρη αγορά». Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ηµόσια Οικονοµική Βασίλης Ράπανος, Γεωργία Καπλάνογλου µόνο Τµήµα Ι.

ηµόσια Οικονοµική Βασίλης Ράπανος, Γεωργία Καπλάνογλου µόνο Τµήµα Ι. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδηµαϊκό έτος 2013-2014 Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Εξεταστική περίοδος Απριλίου Εξέταση στο µάθηµα: ηµόσια Οικονοµική ιδασκαλία: Βασίλης Ράπανος, Γεωργία Καπλάνογλου Η εξέταση αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ EXCEL. , και οι γραμμές συμβολίζονται με 1,2,3, Μπορούμε να αρχίσουμε εισάγοντας ορισμένα στοιχεία ως εξής.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ EXCEL. , και οι γραμμές συμβολίζονται με 1,2,3, Μπορούμε να αρχίσουμε εισάγοντας ορισμένα στοιχεία ως εξής. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ EXCEL Το πακέτο Excel είναι ένα πρόγραμμα φύλλου εργασίας (spreadsheet) με το οποίο μπορούμε να κάνουμε υπολογισμούς και διαγράμματα που είναι χρήσιμοι στα οικονομικά. Στο Excel το φύλλο εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

4.1 Πράξεις με Πολυωνυμικές Εκφράσεις... 66

4.1 Πράξεις με Πολυωνυμικές Εκφράσεις... 66 Περιεχόμενα Ευρετήριο Πινάκων... 7 Ευρετήριο Εικόνων... 8 Εισαγωγή... 9 Κεφάλαιο 1-Περιβάλλον Εργασίας - Στοιχεία Εντολών... 13 1.1 Το Πρόγραμμα... 14 1.2.1 Εισαγωγή Εντολών... 22 1.2.2 Εισαγωγή Εντολών

Διαβάστε περισσότερα

θέση: 1. Να γνωρίζει τις λειτουργίες που αναδεικνύουν τα ασκήσεων, ερωτήσεων βασισμένες στο Keybook. πλεονεκτήματα του που περιέχει το

θέση: 1. Να γνωρίζει τις λειτουργίες που αναδεικνύουν τα ασκήσεων, ερωτήσεων βασισμένες στο Keybook. πλεονεκτήματα του που περιέχει το ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΙΟΙΚΗΗ. ιδασκαλία Αρχών Οικονομικής Θεωρίας (Μικροοικονομία Μακροοικονομία) με τη χρήση Ηλεκτρονικού Υπολογιστή υνολική ιάρκεια 48 ώρες ΚΩ ΙΚΟ 1 2 Εισαγωγή-

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης 1. Ο κλάδος της περιγραφικής Στατιστικής: α. Ασχολείται με την επεξεργασία των δεδομένων και την ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 5 ο : Ο Προσδιορισμός των Τιμών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ασκήσεις 1. Οι συναρτήσεις ζήτησης και προσφοράς ενός αγαθού είναι: =20-2P και S =5+3P αντίστοιχα.

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι βαθμωτό μέγεθος? Ένα μέγεθος που περιγράφεται μόνο με έναν αριθμό (π.χ. πίεση)

Τι είναι βαθμωτό μέγεθος? Ένα μέγεθος που περιγράφεται μόνο με έναν αριθμό (π.χ. πίεση) TETY Εφαρμοσμένα Μαθηματικά Ενότητα ΙΙ: Γραμμική Άλγεβρα Ύλη: Διανυσματικοί χώροι και διανύσματα, μετασχηματισμοί διανυσμάτων, τελεστές και πίνακες, ιδιοδιανύσματα και ιδιοτιμές πινάκων, επίλυση γραμμικών

Διαβάστε περισσότερα

Ελλιπή δεδομένα. Εδώ έχουμε 1275. Στον πίνακα που ακολουθεί δίνεται η κατά ηλικία κατανομή 1275 ατόμων

Ελλιπή δεδομένα. Εδώ έχουμε 1275. Στον πίνακα που ακολουθεί δίνεται η κατά ηλικία κατανομή 1275 ατόμων Ελλιπή δεδομένα Στον πίνακα που ακολουθεί δίνεται η κατά ηλικία κατανομή 75 ατόμων Εδώ έχουμε δ 75,0 75 5 Ηλικία Συχνότητες f 5-4 70 5-34 50 35-44 30 45-54 465 55-64 335 Δεν δήλωσαν 5 Σύνολο 75 Μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Προσφορά Εργασίας Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας ( Χ,Α συνάρτηση χρησιμότητας U(X,A)

Προσφορά Εργασίας Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας ( Χ,Α συνάρτηση χρησιμότητας U(X,A) Προσφορά Εργασίας - Έστω ότι υπάρχουν δύο αγαθά Α και Χ στην οικονομία. Το αγαθό Α παριστάνει τα διάφορα καταναλωτικά αγαθά. Το αγαθό Χ παριστάνει τον ελεύθερο χρόνο. Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ B ΤΑΞΗΣ. χρησιμοποιήσουμε καθημερινά φαινόμενα όπως το θερμόμετρο, Θετικοί-Αρνητικοί αριθμοί.

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ B ΤΑΞΗΣ. χρησιμοποιήσουμε καθημερινά φαινόμενα όπως το θερμόμετρο, Θετικοί-Αρνητικοί αριθμοί. ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ B ΤΑΞΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑ (50 Δ. ώρες) Περιεχόμενα Στόχοι Οδηγίες - ενδεικτικές δραστηριότητες Οι μαθητές να είναι ικανοί: Μπορούμε να ΟΙ ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ χρησιμοποιήσουμε καθημερινά φαινόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Άριστες κατά Pareto Κατανομές

Άριστες κατά Pareto Κατανομές Άριστες κατά Pareto Κατανομές - Ορισμός. Μια κατανομή x = (x, x ) = (( 1, )( 1, )) ονομάζεται άριστη κατά Pareto αν δεν υπάρχει άλλη κατανομή x = ( x, x ) τέτοια ώστε: U j( x j) U j( xj) για κάθε καταναλωτή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ - 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ - 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ - 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Βάλτε σε κύκλο το σωστό γράμμα: Α. 1. Ταυτόχρονη αύξηση της ζήτησης και της προσφοράς μπορεί να μη μεταβάλλει την ποσότητα ισορροπίας. Α. 2. Έστω

Διαβάστε περισσότερα

(i) Νόμος Ζήτησης. Μικροοικονομία Εξετάζει τη συμπεριφορά του οικονομούντος ατόμου (καταναλωτή, παραγωγού επιχείρησης)

(i) Νόμος Ζήτησης. Μικροοικονομία Εξετάζει τη συμπεριφορά του οικονομούντος ατόμου (καταναλωτή, παραγωγού επιχείρησης) ΕΙΣΑΩΗ Μικροοικονομία Εξετάζει τη συμπεριφορά του οικονομούντος ατόμου (καταναλωτή, παραγωγού επιχείρησης) Μικροοικονομία ή Θεωρία Τιμών Σημείο αναφοράς είναι ο προσδιορισμός της τιμής ενός αγαθού. Ν Ο

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Σχολή Οικονομικών & Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Τομέας Πολιτικής Οικονομίας

Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Σχολή Οικονομικών & Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Τομέας Πολιτικής Οικονομίας Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Σχολή Οικονομικών & Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Τομέας Πολιτικής Οικονομίας Άσκηση στο μάθημα «Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση» Νίκος Θεοχαράκης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ και ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ-13 Ποσοτικές Μέθοδοι Ακαδημαϊκό Έτος: 013-014 Δεύτερη Γραπτή Εργασία Επιχειρησιακά Μαθηματικά

Διαβάστε περισσότερα

Γραμμικός Προγραμματισμός Μέθοδος Simplex

Γραμμικός Προγραμματισμός Μέθοδος Simplex ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Επιχειρησιακή Έρευνα Γραμμικός Προγραμματισμός Μέθοδος Simplex Η παρουσίαση προετοιμάστηκε από τον Ν.Α. Παναγιώτου Περιεχόμενα Παρουσίασης 1. Πρότυπη Μορφή ΓΠ 2. Πινακοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Σπουδών: Διοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ 34 Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική

Πρόγραμμα Σπουδών: Διοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ 34 Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: Διοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ 34 Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική Γραπτή Εργασία # 4 (Δημόσια Οικονομική) Ακαδ. Έτος: 2006-7 Οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ και ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ-3 Ποσοτικές Μέθοδοι Ακαδημαϊκό Έτος: 0-0 Δεύτερη Γραπτή Εργασία Επιχειρησιακά Μαθηματικά Γενικές

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Πρόγραμμα Maxima

Εισαγωγή στο Πρόγραμμα Maxima Εισαγωγή στο Πρόγραμμα Maxima Το Maxima είναι ένα πρόγραμμα για την εκτέλεση μαθηματικών υπολογισμών, συμβολικών μαθηματικών χειρισμών, αριθμητικών υπολογισμών και γραφικών παραστάσεων. Το Maxima λειτουργεί

Διαβάστε περισσότερα

Β Γραφικές παραστάσεις - Πρώτο γράφημα Σχεδιάζοντας το μήκος της σανίδας συναρτήσει των φάσεων της σελήνης μπορείτε να δείτε αν υπάρχει κάποιος συσχετισμός μεταξύ των μεγεθών. Ο συνήθης τρόπος γραφικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΝΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΝΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΝΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Βάλτε σε κύκλο το σωστό γράμμα: 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. 1. Ταυτόχρονη αύξηση της ζήτησης και της προσφοράς μπορεί να μη μεταβάλλει την ποσότητα ισορροπίας. Σ Λ Α. 2. Έστω δύο αγαθά

Διαβάστε περισσότερα

Η ζήτηση ενός προϊόντος εξαρτάται από την τιμή του

Η ζήτηση ενός προϊόντος εξαρτάται από την τιμή του ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ - ΕΝΝΟΙΕΣ Q ή q : Ποσότητα (Quantity) προϊόντος ρ, Ρ : τιμή (Price) προϊόντος ανά μονάδα προϊόντος. Συνάρτηση τηςζητησης; Η ζήτηση ενός προϊόντος εξαρτάται από την τιμή του. Δηλαδή Qd = f(p).

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΤEΤΑΡΤΟ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΥΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ( ΙΑΦΟΡΙΚΟ-ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΩΣ- ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ)

ΜΑΘΗΜΑ ΤEΤΑΡΤΟ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΥΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ( ΙΑΦΟΡΙΚΟ-ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΩΣ- ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ) ΜΑΘΗΜΑ ΤEΤΑΡΤΟ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΥΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ( ΙΑΦΟΡΙΚΟ-ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΩΣ- ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ) A. Κανόνας de L Hospital (Συνέχεια από το προηγούµενο µάθηµα) Παράδειγµα 1. Να βρεθεί το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Κεφάλαιο 8. Συνεχείς Κατανομές Πιθανοτήτων

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Κεφάλαιο 8. Συνεχείς Κατανομές Πιθανοτήτων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΤΡΑΣ Εργαστήριο Λήψης Αποφάσεων & Επιχειρησιακού Προγραμματισμού Καθηγητής Ι. Μητρόπουλος ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση

Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση Εξετάσεις περιόδου Ιουνίου-Ιουλίου 011 1 Ιουλίου 011 Νίκος Θεοχαράκης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Διάκριση Τιμών 3 ου Βαθμού: Κατάτμηση της Αγοράς

Διάκριση Τιμών 3 ου Βαθμού: Κατάτμηση της Αγοράς Διάκριση Τιμών 3 ου Βαθμού: Κατάτμηση της Αγοράς (arket Segmentation ή ultimarket Price iscrimination) -H διάκριση τιμών 1 ου βαθμού προϋποθέτει ότι η μονοπωλιακή επιχείρηση γνωρίζει τις ατομικές συναρτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ Πρόλογος Ευχαριστίες Βιογραφικά συγγραφέων ΜΕΡΟΣ 1 Εισαγωγή 1 Η οικονομική επιστήμη και η οικονομία 1.1 Πώς αντιμετωπίζουν οι οικονομολόγοι τις επιλογές 1.2 Τα οικονομικά ζητήματα 1.3 Σπανιότητα και ανταγωνιστική

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομος πίνακας περιεχομένων

Σύντομος πίνακας περιεχομένων Σύντομος πίνακας περιεχομένων Πρόλογος 19 Οδηγός περιήγησης 25 Πλαίσια 28 Ευχαριστίες της ενδέκατης αγγλικής έκδοσης 35 Βιογραφικά συγγραφέων 36 ΜΕΡΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 37 1 Η οικονομική επιστήμη και η οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Γ. Ν. Π Α Π Α Δ Α Κ Η Σ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Ο Σ ( M S C ) ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: Σπουδές στις Φυσικές Επιστήμες

Γ. Ν. Π Α Π Α Δ Α Κ Η Σ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Ο Σ ( M S C ) ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: Σπουδές στις Φυσικές Επιστήμες Γ. Ν. Π Α Π Α Δ Α Κ Η Σ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Ο Σ ( M S C ) ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: Σπουδές στις Φυσικές Επιστήμες ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΦΥΕ10 (Γενικά Μαθηματικά Ι) ΠΕΡΙΕΧΕΙ ΤΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

1 ης εργασίας ΕΟ13 2013-2014. Υποδειγματική λύση

1 ης εργασίας ΕΟ13 2013-2014. Υποδειγματική λύση ης εργασίας ΕΟ3 03-04 Υποδειγματική λύση (όπως θα παρατηρήσετε η εργασία περιέχει και κάποια επιπλέον σχόλια, για την καλύτερη κατανόηση της μεθοδολογίας, τα οποία φυσικά μπορούν να παραλειφθούν) Άσκηση.

Διαβάστε περισσότερα

τα βιβλία των επιτυχιών

τα βιβλία των επιτυχιών Τα βιβλία των Εκδόσεων Πουκαμισάς συμπυκνώνουν την πολύχρονη διδακτική εμπειρία των συγγραφέων μας και αποτελούν το βασικό εκπαιδευτικό υλικό που χρησιμοποιούν οι μαθητές των φροντιστηρίων μας. Μέσα από

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΛΥΜΕΝΕΣ & ΑΛΥΤΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΛΥΜΕΝΕΣ & ΑΛΥΤΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΛΥΜΕΝΕΣ & ΑΛΥΤΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ i ΛΥΜΕΝΕΣ & ΑΛΥΤΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ: ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΝΙΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ)

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμητικές Μέθοδοι σε Προγραμματιστικό Περιβάλλον

Αριθμητικές Μέθοδοι σε Προγραμματιστικό Περιβάλλον Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής Αριθμητικές Μέθοδοι σε Προγραμματιστικό Περιβάλλον Δρ. Δημήτρης Βαρσάμης Επίκουρος Καθηγητής Οκτώβριος 2015 Δρ. Δημήτρης Βαρσάμης Οκτώβριος 2015 1 / 63 Αριθμητικές Μέθοδοι

Διαβάστε περισσότερα

Μεγιστοποίηση της Χρησιμότητας

Μεγιστοποίηση της Χρησιμότητας Μεγιστοποίηση της Χρησιμότητας - Πρόβλημα Καταναλωτή: Επιλογή καταναλωτικού συνδυασμού x=(x, x ) υπό ένα σύνολο φυσικών, θεσμικών και οικονομικών περιορισμών κατά τρόπο ώστε να μεγιστοποιεί τη χρησιμότητά

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 6. Αριθμητική παρεμβολή

Κεφάλαιο 6. Αριθμητική παρεμβολή Κεφάλαιο 6. Αριθμητική παρεμβολή Σύνοψη Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζεται η μέθοδος της Αριθμητικής Παρεμβολής, δηλαδή η εύρεση της τιμής y k μιας συνάρτησης για ένα δεδομένο x k, όταν δεν γνωρίζουμε την

Διαβάστε περισσότερα

8. Η ζήτηση ενός αγαθού µεταβάλλεται προς την αντίθετη κατεύθυνση µε τη µεταβολή της τιµής του υποκατάστατου αγαθού.

8. Η ζήτηση ενός αγαθού µεταβάλλεται προς την αντίθετη κατεύθυνση µε τη µεταβολή της τιµής του υποκατάστατου αγαθού. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : Η ΖΗΤΗΣΗ Να σηµειώσετε το σωστό ή το λάθος στο τέλος των προτάσεων: 1. Η επιδίωξη της µέγιστης χρησιµότητας αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της συµπεριφοράς του καταναλωτή στη ζήτηση αγαθών.

Διαβάστε περισσότερα

2. ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

2. ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ . ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ. Εισαγωγή Οι κλασσικές μέθοδοι αριστοποίησης βασίζονται κατά κύριο λόγο στο διαφορικό λογισμό. Ο Μαθηματικός Προγραμματισμός ο οποίος περιλαμβάνει τον Γραμμικό Προγραμματισμό

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμητική εύρεση ριζών μη γραμμικών εξισώσεων

Αριθμητική εύρεση ριζών μη γραμμικών εξισώσεων Αριθμητική εύρεση ριζών μη γραμμικών εξισώσεων Με τον όρο μη γραμμικές εξισώσεις εννοούμε εξισώσεις της μορφής: f( ) 0 που προέρχονται από συναρτήσεις f () που είναι μη γραμμικές ως προς. Περιέχουν δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ: 1. ΑΛΓΕΒΡΑΣ ΚΑΙ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑΣ Β ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ: 1. ΑΛΓΕΒΡΑΣ ΚΑΙ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑΣ Β ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ: 1. ΑΛΓΕΒΡΑΣ ΚΑΙ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑΣ Β ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2. ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Β ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Χ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΚΗΣ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Α ΤΟΜΟΣ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Χ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΚΗΣ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Α ΤΟΜΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Χ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΚΗΣ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Α ΤΟΜΟΣ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα και τη σφραγίδα του εκδότη ISBN SET: 960-516-026-9

Διαβάστε περισσότερα

f x και τέσσερα ζευγάρια σημείων

f x και τέσσερα ζευγάρια σημείων ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ, 014 015, 5 Ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΡΓΑΣΙΑ #: ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΟΛΗ Ημερομηνία ανάρτησης εργασίας στην ιστοσελίδα του μαθήματος: 1 11 014 Ημερομηνία παράδοσης εργασίας: 18 11 014 Επιμέλεια απαντήσεων:

Διαβάστε περισσότερα

Χρηµατικά µέτρα των ωφελειών από ανταλλαγή. ανταλλαγή. ανταλλαγή. Πλεόνασµα καταναλωτή. Διάλεξη 8

Χρηµατικά µέτρα των ωφελειών από ανταλλαγή. ανταλλαγή. ανταλλαγή. Πλεόνασµα καταναλωτή. Διάλεξη 8 Χρηµατικά µέτρα των ωφελειών από ανταλλαγή Διάλεξη 8 Πλεόνασµα καταναλωτή Μπορείτε να αγοράσετε όσο βενζίνη θέλετε, µε το λίτρο, όταν µπείτε στην αγορά πετρελαιοειδών. Ε: Ποιο είναι το µέγιστο που θα πληρώνατε

Διαβάστε περισσότερα

και να σχολιαστεί το αποτέλεσμα. ΤΕΛΟΣ

και να σχολιαστεί το αποτέλεσμα. ΤΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Ι 7 Διάρκεια εξέτασης: ώρες Μέρος Α. (4 μονάδες) (α). Μια συνάρτηση () έχει το γράφημα του παραπλεύρως σχήματος. Να γίνουν τα γραφήματα των συναρτήσεων () οριακής τιμής:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Βασίλης Θ. Ράπανος Γεωργία Καπλάνογλου Μετά και το 4 ο πακέτο, πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 14. Μέρος Α

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 14. Μέρος Α Μέρος Α ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 14 1. (4 μονάδες) (α). Να δοθεί το γράφημα μιας συνάρτησης f() της οποίας η παράγωγος έχει το γράφημα του παραπλεύρως σχήματος, και αρχική τιμή f() =. (β). Να βρεθεί συνάρτηση f() σταθερής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Οι πραγματικοί αριθμοί αποτελούνται από τους ρητούς και τους άρρητους αριθμούς, τους φυσικούς και τους ακέραιους αριθμούς. Δηλαδή είναι το μεγαλύτερο σύνολο αριθμών που μπορούμε

Διαβάστε περισσότερα

Να επιλύουμε και να διερευνούμε γραμμικά συστήματα. Να ορίζουμε την έννοια του συμβιβαστού και ομογενούς συστήματος.

Να επιλύουμε και να διερευνούμε γραμμικά συστήματα. Να ορίζουμε την έννοια του συμβιβαστού και ομογενούς συστήματος. Ενότητα 2 Γραμμικά Συστήματα Στην ενότητα αυτή θα μάθουμε: Να επιλύουμε και να διερευνούμε γραμμικά συστήματα. Να ορίζουμε την έννοια του συμβιβαστού και ομογενούς συστήματος. Να ερμηνεύουμε γραφικά τη

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτέα-εξεταστέα ύλη μαθηματικών Ημερησίου και Εσπερινού ΓΕ.Λ. Ο Δ Η Γ Ο Σ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ-ΕΞΕΤΑΣΤΕΑΣ ΥΛΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ

Διδακτέα-εξεταστέα ύλη μαθηματικών Ημερησίου και Εσπερινού ΓΕ.Λ. Ο Δ Η Γ Ο Σ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ-ΕΞΕΤΑΣΤΕΑΣ ΥΛΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ Ο Δ Η Γ Ο Σ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ-ΕΞΕΤΑΣΤΕΑΣ ΥΛΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ Γενική Επιμέλεια: Καραγιάννης Ιωάννης Σχολικός Σύμβουλος Μαθηματικός Περιηγητής 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Διδακτέα-εξεταστέα

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις 1. Με τα δεδομένα του παρακάτω πίνακα: Τιμή (Ρ) Ποσότητα (Q D )

Ασκήσεις 1. Με τα δεδομένα του παρακάτω πίνακα: Τιμή (Ρ) Ποσότητα (Q D ) 2 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Ποια είναι η επιδίωξη του καταναλωτή και ποιοι παράγοντες την περιορίζουν; 2. Ποιος καταναλωτής ονομάζεται ορθολογικός και πότε λέμε ότι βρίσκεται σε ισορροπία; 3. Να διατυπώσετε

Διαβάστε περισσότερα

f(x) Af(x) = και Mf(x) = f (x) x

f(x) Af(x) = και Mf(x) = f (x) x ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ I Διάρκεια εξέτασης: ώρες και 5' (4 μονάδες) (α). Η συνάρτηση f() έχει το παραπλεύρως γράφημα με πλάγια ασύμπτωτο. Να δοθούν, στο ίδιο σύστημα συντεταγμένων, τα γραφήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ Ενότητα 3: Ασυμπτωτικός συμβολισμός Μαρία Σατρατζέμη Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

α. Καταναλωτά είναι τα αγαθά που χρησιμοποιούνται για την άμεση ικανοποίηση των αναγκών των ανθρώπων, δηλαδή για κατανάλωση.

α. Καταναλωτά είναι τα αγαθά που χρησιμοποιούνται για την άμεση ικανοποίηση των αναγκών των ανθρώπων, δηλαδή για κατανάλωση. ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΜΑΪΟΥ 2013 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α Α1. Να χαρακτηρίσετε τις

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ 1. Εισαγωγή Όπως έχουμε τονίσει, η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο προσδιορίζεται η τιμή ενός αγαθού απαιτεί κατανόηση των δύο δυνάμεων της αγοράς, δηλαδή της ζήτησης

Διαβάστε περισσότερα

Προγραμματισμός και Χρήση Ηλεκτρονικών Υπολογιστών - Βασικά Εργαλεία Λογισμικού

Προγραμματισμός και Χρήση Ηλεκτρονικών Υπολογιστών - Βασικά Εργαλεία Λογισμικού ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Προγραμματισμός και Χρήση Ηλεκτρονικών Υπολογιστών - Βασικά Εργαλεία Λογισμικού Μάθημα 5ο Aντώνης Σπυρόπουλος Πράξεις μεταξύ των

Διαβάστε περισσότερα