Πληθυσµιακή δοµή Μετάλλαξη και γενετική παρέκκλιση. Π. Πάσχου, PhD, DABMG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πληθυσµιακή δοµή Μετάλλαξη και γενετική παρέκκλιση. Π. Πάσχου, PhD, DABMG"

Transcript

1 Πληθυσµιακή δοµή Μετάλλαξη και γενετική παρέκκλιση Π. Πάσχου, PhD, DABMG

2 Σήµερα... Γενικεύσεις του θεωρήµατος Hardy-Weinberg Πληθυσµιακή δοµή Οµοµιξία Τυχαία γενετική παρέκκλιση Μετάλλαξη Γονιδιακή ροή Ισορροπία µετάλλαξης-τυχαίας γενετικής παρέκκλισης

3 Η πληθυσµιακή δοµή µειώνει την ετεροζυγωτία ΌλαταποντίκιαΑΑ Όλαταποντίκιααα Αν µελετήσουµε τον πληθυσµό των ποντικών της αποθήκης περιµένουµε να πιάσουµε και 2pq ετεροζυγώτες. Όµως εδώ, δεν υπάρχουν ετεροζυγώτες

4 Ένα µέτρο γενετικής ποικιλότητας... Ετεροζυγωτία (H): το ποσοστό των ατόµων που είναι ετερόζυγασεέναγενετικότόπο. Αναµενόµενη ετεροζυγωτία: Η = 2pq = 1 (p 2 + q 2 ) για δύο αλληλόµορφα Η = 1 (p 2 + q 2 + r 2 + n 2 ) για n αλληλόµορφα Σε ένα διπλοειδές γονιδίωµα η ετεροζυγωτία εξαρτάται από τις συχνότητες των αλληλοµόρφων και το ποσοστό τυχαίων συζεύξεων (random mating)

5 Γενετική οµή Πληθυσµών - Πληθυσµιακή Υποδιαίρεση Είδη συνήθως σχηµατίζουν υποπληθυσµούς πληθυσµιακή υποδιαίρεση γενετική διαφοροποίηση (διαφορετικές γονιδιακές συχνότητες µεταξύ των υποπληθυσµών) Ιεραρχική δοµή πληθυσµών: οι υποπληθυσµοί µπορούν να οµαδοποιηθούν σε οµάδες και αυτές µε τη σειρά τους σε ευρύτερες οµάδες. π.χ. πληθυσµοίψαριώνστηλεκάνηαπορροήςποταµού

6 Πληθυσµιακή υποδιαίρεση Μείωση της µέσης ετεροζυγωτίας (H) σε σχέση µεαναµενόµενη από θεώρηµα H.W. Σε κάθε υποπληθυσµό ισχύει το θεώρηµα Hardy-Weinberg. Όταν όµως οι υποπληθυσµοι αυτοί δεν ανταλλάσσουν µεταξύ τους άτοµα, τότε το H-W δεν ισχύει για το συνολικό πληθυσµό

7 Συντελεστής πληθυσµιακής υποδιαίρεσης F ST (Wright s s statistics) A p=0 a H=0 a C p=0.4 c H=0.48 c B p=0.9 b H=0.18 b p=0.5 d H=0.5 d D p=0.45 H=0.495 T H=0.29 S Η T : µέση ετεροζυγωτία H.W. γιατοσύνολοτωνατόµων Η S : µέση ετεροζυγωτία H.W. όλων των υποπληθυσµών F ST = (H T H S ) / H T Το F ST µετράει την µείωση της ετεροζυγωτίας λόγω πληθυσµιακής υποδιαίρεσης

8 Το F ST είναι ένα µέτρο της γενετικής απόκλισης ανάµεσα σε πληθυσµούς F ST = 0 (min) οι αλληλικές συχνότητες είναι ίδιες ανάµεσα στους πληθυσµούς που µελετάµε F ST = 1 (max) το αντίθετο αλληλόµορφο είναι εγκαθιδρυµένο (fixed) σε κάθε πληθυσµό F ST Γενετική διαφοροποίηση 0-0,05 µικρή µεσαία µεγάλη > 0.25 πολύ µεγάλη

9 Ιεραρχία των υποπληθυσµών Τοπικές οµάδες τυχαίας σύζευξης Χωριά Νησιά Φυλές Γεωγραφικές περιοχές Ήπειροι Κόσµος Σε κάθε επίπεδο ιεραρχίας µεταβάλλεται το F ST

10 Κατανοµή της γενετικής ποικιλότητας στο ανθρώπινο είδος ~85% της συνολικής γενετικής ποικιλοµορφίας βρίσκεται ανάµεσα σε άτοµα τουίδιουπληθυσµού ~15% βρίσκεται ανάµεσα σε διαφορετικούς πληθυσµούς ~5-7,5% βρίσκεται ανάµεσα σε πληθυσµούςτης ίδιας ηπείρου ~7,5-10% ανάµεσα σε διαφορετικές ηπείρους που αντιστοιχούν σε αυτό που ονοµάζουµε «φυλές»

11 Το F ST είναι ένας εύχρηστος δείκτης που µετρά τη γενετική διαφοροποίηση µεταξύ πληθυσµών, ηοποίαµπορεί να οφείλεται σε διάφορες αιτίες Οργανισµός Αρ. πληθυσµών Αρ. γενετικών τόπων F ST Άνθρωπος (κύριες φυλές) ,069 Άνθρωπος -Yanomama (ινδιάνικα χωριά) ,077 Ποντίκι (Mus musculus) ,113 Drosophila equinoxialis ,109 Φυτό (Lycopodium lucidulum) ,282 Στους ανθρώπινους πληθυσµούς µόνο το 7% της συνολικής γενετικής διαφοροποίησης οφείλεται σε διαφορές µεταξύ των «φυλών».

12 Ένωση των υποπληθυσµώναρχή του Wahlund Όταν υποπληθυσµοί ενώνονται µείωση οµοζυγωτίας, αύξηση ετεροζυγωτίας (αρχή του Wahlund) (βλ. ετέρωση) q q = q = (q 1 + q 2 )/2 συχνότητα οµοζυγωτών:r sep. = q 12 +q 2 2 R fused = [(q 1 +q 2 )/2] 2 = q 2 averager sep R fused = σ q 2 όπου σ 2 η διασπορά της γονιδιακής συχνότητας µεταξύ των υποπληθυσµών. Προκύπτει ότι F ST = σ 2 / p q (3)

13 Η θεωρία της οµοµιξίας Παµµιξία: ίση πιθανότητα σύζευξης µεταξύ όλων των ατόµων του πληθυσµού (τυχαίες συζεύξεις) π.χ. χέλια Σε φυσικούς πληθυσµούς αποκλίσεις από την παµµιξία (λόγω σεξουαλικής επιλογής, ιεραρχίας, δοµής πληθυσµών κ.τ.λ). Οµοµιξία: διασταυρώσεις µεταξύ συγγενών ατόµων

14 Οµοµιξία και ετεροµιξία σε φυτά και ζώα Κύρια πηγή οµοµιξίας στα ζώα είναι οι συζεύξεις µεταξύ συγγενικών ατόµων, που εξαρτώνται από τη δυνατότητα ή µη, διασποράς και αποµάκρυνσης από τον τόπο γέννησης. Η αυτογονιµοποίηση, ακόµη και στα ερµαφρόδιτα ζώα, είναι πολύ σπάνια. Σε πληθυσµούς φυτών, ο βαθµός οµοµιξίας εξαρτάται πολύ από την απόσταση που µπορεί να µεταφερθεί η γύρη ή οι σπόροι. Επίσης πολλά ερµαφρόδιτα φυτά, µε αρσενικά και θηλυκά άνθη, έχουν τη δυνατότητα αυτογονιµοποίησης. Ακραία περίπτωση είναι τα κλειστόγαµα, όπου η γονιµοποίηση γίνεται µέσα στο άνθος που δεν ανοίγει ποτέ (π.χ. µερικά είδη βιολέτας).

15 Αυτόζυγοι και αλλόζυγοι γονότυποι Τα αλληλόµορφα ενός γονιδίου ενός οµοζυγωτικού ατόµου µπορεί να είναι: α) identical by descent (IBD): «όµοια εκ καταγωγής», να αποτελούν δηλαδή αντίγραφα του ίδιου γονιδίου ενός προγονικού ατόµου (αυτόζυγος γονότυπος) Α 1 * Α 2 * Α 1 Α 2 Α 1 * Α 1 Α 1 * Α 2 β) identical in state (IBS): «όµοια εκ φύσεως», όµοια αλλά να έχουν προέλθει από διαφορετικές πηγές (αλλόζυγος γονότυπος-έτσι χαρακτηρίζονται και οι ετεροζυγώτες) Α 1* Α 1 * αυτόζυγος Α 1 Α 1 * Α 1* Α 2 αλλόζυγοι γονότυποι

16 Συντελεστής Οµοµιξίας Συντελεστής οµοµιξίας f i ενός ατόµου i: ηπιθανότηταναείναιόµοια εκ καταγωγής τα αλληλόµορφα ενός γονιδιακού τόπου του ατόµου. Εποµένως ο συντελεστής οµοµιξίας ενός ατόµου εκφράζει το ποσοστό των γονιδίων του που είναι οµόζυγα για όµοια από προέλευση αλληλόµορφα (αυτόζυγα). Συντελεστής γενετικής συγγένειας f XY δύο ατόµων Χ και Υ: η πιθανότητα δύο αλληλόµορφα ενός γονιδίου που παίρνονται τυχαία, ένα από το άτοµο Χκαι ένα από το Υ, να είναι όµοια εκ καταγωγής. (consanguinity) Από τον ορισµότουσυντελεστήοµοµιξίας προκύπτει ότι ο συντελεστής οµοµιξίας ενός ατόµου i είναι ίσος µε το συντελεστή γενετικής συγγένειας τωνγονέωντουχκαιυ. Έτσι, f i = f XY

17 Τυχαίες συζεύξεις Οµοζυγωτία: τα αλληλόµορφα στα οµόλογα χρωµοσώµατα είναι όµοια Επαναλαµβανόµενες µεταλλάξεις (identity in state) Κληρονόµηση από κοινό πρόγονο (identical by descent) Υποθέτουµε ότι η οµοζυγωτία οφείλεται σε κληρονόµηση από κοινό πρόγονο Με τυχαίες συζεύξεις περιµένουµε γονοτυπικές συχνότητες σύµφωνα µε το θεώρηµα Hardy-Weinberg p 2 + 2pq +q 2

18 Παρουσία οµοµιξίας, το ποσοστό ετεροζυγωτών µειώνεται από γενιά σε γενιά

19 F = (H 0 -H F )/H 0 H 0 = 2pq F=συντελεστής οµοµιξίας H 0 =ετεροζυγωτία στην αρχική γενιά H F =ετεροζυγωτία στην επόµενη γενιά D= συχνότητα οµοζυγωτών για αλληλόµορφο µε συχνότητα p H F = 2pq(1-F) p=d + H F /2 D = pf + p 2 (1-F) = p 2 + pqf Οσυντελεστήςοµοµιξίας F ενός πληθυσµού είναι η µέση τιµή των συντελεστών οµοµιξίας fi των ατόµων του. Παίρνει τιµές από 0 (παµµιξία) έως 1 (όλα τα άτοµα αυτόζυγα)

20 Η οµοµιξία στον πληθυσµό Οσυντελεστήςοµοµιξίας F ενός πληθυσµού είναι η µέση τιµή των συντελεστών οµοµιξίας fi των ατόµων του. Παίρνει τιµές από 0 (παµµιξία) έως 1 (όλα τα άτοµα αυτόζυγα) Πιθανότητα ένα γονίδιο να είναι αλλόζυγο Πιθανότητα ένα γονίδιο να γίνει αυτόζυγο λόγω οµοµιξίας D = pf + p 2 (1-F) = p 2 + pqf H = 2pq(1-F) R = qf + q 2 (1-F) = q 2 + pqf Μ.Ο.Τ Ο.Τ Μ.Ο.Τ.: µηοµοµικτικό τµήµα πληθυσµού Ο.Τ.: οµοµικτικό τµήµαπληθυσµού F= (H 0 H F )/H 0 =1-H F /H 0

21 Γενίκευση του θεωρήµατος Hardy-Weinberg µη τυχαίες συζεύξεις Αν p και q είναι οι συχνότητες των αλληλοµόρφων Α 1 και Α 2 του γονιδίου A (Α 1, Α 2 ) και F είναι ο συντελεστής οµοµιξίας (απόκλιση από το αναµενόµενο λόγω µη τυχαίων συζεύξεων) Γονότυποι Α 1 Α 1 (D) p 2 p 2 (1-F) + p F p 2 + p q F Α 1 Α 2 (H) 2pq 2pq (1-F) 2pq - 2pq F Α 2 Α 2 (R) q 2 q 2 (1-F) + q F q 2 + p q F Το ποσοστό ετεροζυγωτών µπορεί να υπολογιστεί εµµέσως από τις αλληλικές και γονοτυπικές συχνότητες από τη σχέση Η = 2pq (1-F) Αν θέσουµε 2pq = Ηο, (δηλ. το ποσοστό των ετεροζυγωτών που περιµένουµε σε κατάσταση παµµιξίας), έχουµε F = (H o -H F ) / H o

22 συντελεστής οµοµιξίας αρχικού πληθυσµού F t-1 2N 1/2Ν 1-1/2Ν? συντελεστής οµοµιξίας επόµενης γενιάς: F t =1/2N + (1-1/2N)F t-1 ιαλέγουµεέναµπαλάκι (αλληλόµορφο) και το ξαναρίχνουµε στο κουτί (δεξαµενή γονιδίων). Η πιθανότητα να ξαναδιαλέξουµετοίδιο αλληλόµορφο είναι 1/2Ν. Η πιθανότητα να διαλέξουµε ένα άλλο είναι 1-1/2Ν. Η πιθανότητα το δεύτερο αλληλόµορφο να είναι όµοιοεκκαταγωγήςµετο πρώτο είναι ίση µε τον συντελεστή οµοµιξίας του πληθυσµού

23 Inbreeding Ο συντελεστής οµοµιξίας υπολογίζεται F t = (1 / 2N) + (1-1 / 2N) F t-1 H t = 2pq (1-F) = H 0 (1-F) F t = (H 0 -H t ) / H 0 και F t-1 = (H 0 -H t-1 ) / H 0 H t = (1-1 / 2N) H t-1 και κατ επέκταση H t = H 0 (1-1 / 2N) t,» δηλ. η ετεροζυγωτία µειώνεται κατά 1 /2Ν κάθεγενιά

24 Οµοµιξία και µέγεθος πληθυσµού Κάθε πληθυσµός πεπερασµένου µεγέθους γίνεται περισσότερο οµοµικτικός µε την πάροδο του χρόνου, δηλαδή το ποσοστό των ετερόζυγων ατόµων µειώνεται συνεχώς. Έτσι, αν έχουµε ένα πληθυσµό µε µέγεθος Ν και ετεροζυγωτία Η 0 µετά από t γενιές η ετεροζυγωτία H t θα είναι: H t = H 0 (1 1/2N) t

25 Επιπτώσεις οµοµιξίας Αλλαγή γονοτυπικών συχνοτήτων: Αύξηση οµοζυγωτίας µείωση ετεροζυγωτίας Οιαλληλικέςσυχνότητεςδεναλλάζουν Σε ανισορροπία σύνδεσης: αργότερος ρυθµός αποσύνδεσης γονιδίων λόγω µείωσης ετεροζυγωτών Αύξηση φαινοτυπικής ποικιλοµορφίας πληθυσµού (εάν φαινοτυπική τιµή ετεροζυγώτη ενδιάµεση) Έκφραση υπολειπόµενων επιβλαβών γονιδίων που διατηρούνταν στον πληθυσµό µέσω των ετεροζυγωτών Οµοµικτικός υποβιβασµός (inbreeding depression)

26

27 Αποφυγή οµοµιξίας σε φυσικούς πληθυσµούς Στα φυτά Αναπαραγωγικό σύστηµα ίοικα (αρσενικά και θηλυκά άνθη σε διαφορετικά φυτά π.χ φυστικιά Αιγίνης) Μόνοικα (αρσενικά και θηλυκά άνθη χωριστά στο ίδιο φυτό) Σε φυτά µε τέλεια άνθη µπορεί να παρατηρηθεί ετεροστυλία διαφορετικός χρόνος ωρίµανσης γύρης και στίγµατος (πρωτανδρία) Αυτο- ασυµβατότητα

28 Ετεροστυλία Ανθήρες Στίγµα Στίγµα Ανθήρες Στο φυτό Primula vulgraris οφείλεται σε ανισορροπία σύνδεσης που διατηρείται λόγω φυσικής επιλογής Thrum GA/ga Pin ga/ga

29 Μηχανισµοί που ελαττώνουν την αυτογονιµοποίηση στα φυτά : - Τα στίγµατα δέχονται ξένη γύρη όταν η γύρη του ίδιου φυτού εξαντληθεί - Ηετεροστυλία Έντοµο # 1 θα γονιµοποιήσει το λουλούδι pin Έντοµο # 2 θα γονιµοποιήσει το λουλούδι thrum # 1 #2 - Γενετικά καθορισµένη αυτο-ασυµβατότητα. Φυτά που δεν δέχονται γύρη που περιέχει αλληλόµορφο που υπάρχει ήδη στο φυτό

30 Πρωτανδρία Ωριµάζουν πρώτα οι ανθήρες, µετά ανοίγει το στίγµα

31 Οµοιοφαινοτυπικές και Ετεροφαινοτυπικές ιασταυρώσεις - Οµοιοφαινοτυπικές ή οµογαµικές διασταυρώσεις (πλήρως ή µερικά) assortative mating: - διασταυρώσεις µεταξύ ατόµων µε τον ίδιο φαινότυπο - Ετεροφαινοτυπικές ή ετερογαµικές διασταυρώσεις (πλήρως ή µερικά) disassortative mating: - διασταυρώσεις µεταξύ ατόµων µε διαφορετικό φαινότυπο Στα οµοιοφαινοτυπικά συστήµατα διασταυρώσεων, τα ζεύγη των ατόµων που διασταυρώνονται είναι περισσότερο όµοια φαινοτυπικά για κάποιο χαρακτήρα σε σύγκριση µε τα ζεύγη των ατόµων που παίρνονται τυχαία από τον πληθυσµό. Π.χ. ιασταυρώσεις στον άνθρωπο για τους χαρακτήρες ύψος και ευφυία

32 Μη τυχαίες συζεύξεις λόγω φαινοτυπικών προτιµήσεων Οµοιοτυπική σύζευξη: Αποκλίσεις από το µοντέλο των τυχαίων συζεύξεων που οφείλονται στην προτίµηση του ίδιου φαινοτύπου. Αποκλίσεις από την παµµιξία λόγω φαινοτυπικών διαφορών επηρεάζουν τις συχνότητες µόνο εκείνων των γονιδίων που καθορίζουν τις φαινοτυπικές αυτές διαφορές και των Συνέπειες? γονιδίων που βρίσκονται σε ανισορροπία σύνδεσης µε αυτούς τους γενετικούς τόπους.

33 Οµοιοφαινοτυπικές και Ετεροφαινοτυπικές ιασταυρώσεις Επειδή ο φαινότυπος αντικατοπτρίζει σε κάποιο βαθµό τογονότυπο, οι οµοιοφαινοτυπικές διασταυρώσεις έχουν ποιοτικά τις ίδιες συνέπειες στον πληθυσµό µε τις οµοµικτικές διασταυρώσεις Έτσι οι οµοιοφαινοτυπικές διασταυρώσεις προκαλούν αύξηση της µέσης οµοζυγωτίας και της συνολικής διακύµανσης του πληθυσµού Γενικά οι οµοιοφαινοτυπικές διασταυρώσεις προκαλούν µικρότερη αύξηση της οµοζυγωτίας σε σχέση µε την οµοµιξία και ιδιαίτερα όταν ο χαρακτήρας ελέγχεται από πολλά γονίδια. Ηοµοµιξία επηρεάζει όλα τα γονίδια (που διαχωρίζονται), ενώ οι οµοιοφαινοτυπικές διασταυρώσεις µόνο τα γονίδια που συνδέονται µε το χαρακτηριστικό

34 ιαδικασίες που µεταβάλλουν τις αλληλικές συχνότητες σε έναν πληθυσµό... µετάλλαξη φυσική επιλογή γενετική παρέκκλιση Τυχαία δειγµατοληψία των αλληλοµόρφων στους γαµέτες που κληρονοµούνται µετανάστευση ανάµεσα σε πληθυσµούς γονιδιακή ροή

35 Μετάλλαξη Η κύρια πηγή γενετικής ποικιλότητας Συνήθως συµβαίνει µε πολύ αργούς ρυθµούς ~ νέες µεταλλάξεις ανά γονίδιο ανά γενιά ~10-9 µεταλλάξεις ανά basepair (bp) ανά χρόνο Ακόµη και µε αυτούς τους αργούς ρυθµούς, µπορούν να δηµιουργηθούν πολλά µεταλλαγµένα αλληλόµορφα λόγω του µεγάλου µεγέθους του γονιδιώµατος και του πληθυσµού Στον άνθρωπο: 1-3 µεταλλάξεις ανά γαµέτη, 2-6 νέες µεταλλάξεις ανά ζυγωτό (όχι κληρονοµηµένες από κάποιον γόνιό)

36 Μη αναστρέψιµη µετάλλαξη το αλληλόµορφο άγριου τύπου A, µεταλλάσσεται µε ρυθµό µ στο αλληλόµορφο α το αντίθετο δεν συµβαίνει αν έχουµε µια µετάλλαξη σε κάθε γενιά τότε τα αλληλόµορφα Α αντικαθίστανταιαπόταααργάκαιµε ρυθµό µ p t = p 0 (1-µ) t Ηµιζωή p t = 0.5 p 0 (1-µ) t =0.5 t=0.6931µ (αν p 0 =1 και µ=10-4 t 1/2 =6931 γενιές για p t =0.5 η µετάλλαξη δεν είναι ισχυρή δύναµη για την αλλαγή των συχνοτήτων των αλληλοµόρφων

37 Αναστρέψιµη µετάλλαξη Έστω αλληλόµορφο Α µε συχνότητα pµεταλλάσσεται σε aµερυθµό u, και το aµε συχνότητα q µεταλλάσσεται σε Α µε ρυθµό v, τότε στην επόµενη γενιά η αλλαγή στη αλληλική συχνότητα q είναι: q = u(1-q) vq Μπορεί να δειχθεί ότι q t -u/(u+v) = [q 0 q t -u/(u+v)](1-u-v) t Μετά από µεγάλο αριθµό γενεών,t, οπότε όλοκληρος ο όρος στα δεξιά τείνει στο µηδέν. Η αλληλική συχνότητα φθάνει σε ισορροπία: q ^ = u / (u+v) Η αλλαγή των αλληλικών συχνοτήτων λόγω της µεταλλαγής σε ένα µεγάλο πληθυσµόείναιαµελητέα. Οι µεταλλάξεις φέρνουν νέα αλληλόµορφα στον πληθυσµό αλλά άλλες εξελικτικές δυνάµεις αλλάζουν τη συχνότητα των νέων αλληλοµόρφων

38 Άλλα µοντέλα αναστρέψιµης µετάλλαξης µοντέλο απείρων αλληλοµόρφων - Infinite alleles model µοντέλο µετάλλαξης κατά βήµατα - Step-wise mutation model Μοντέλα για την κατανόηση των πολυµορφισµών και των υπολογισµό του ρυθµού µετάλλαξης και του ρυθµού αλλαγής της συχνότητας των αλληλοµόρφων

39 Infinite alleles model Είναι δυνατή η αναστρέψιµη µετάλλαξη σε κάθε σηµείο του DNA Για ένα γονίδιο 1 kb (1000 bp), και 4 εναλλακτικά νουκλεοτίδια (A, T, C, G) σε κάθε θέση υπάρχουν δυνατά αλληλόµορφα Η πιθανότητα µετάλλαξης σε ένα συγκεκριµένο αλληλόµορφο είναι πολύ µικρή οπότε µπορούµε να υποθέσουµε ότι υπάρχουν άπειρα αλληλόµορφα και κάθε µετάλλαξη είναι µοναδική ο αριθµός των αλληλοµόρφων στο δείγµα ταυτίζεται µε τον αριθµό των µεταλλάξεων που έχουν συµβεί

40 Τυχαία Γενετική παρέκκλιση (Random Genetic Drift, Wright 1955) Αλλαγή των αλληλικών συχνοτήτων από γενιά σε γενιά εξαιτίας τυχαίων γεγονότων Λίγοι φυσικοί πληθυσµοί διατηρούν τόσο µεγάλο µέγεθος όσο απαιτεί η εφαρµογή του νόµου Hardy-Weinberg Φραγµοί οικολογικοί, γεωγραφικοί, ηθολογικοί κ.α., διαχωρίζουν τους πληθυσµούς και συµβάλλουν στη δηµιουργία µικρών πληθυσµιακών µονάδων ( ήµων) Μείωση της γενετικής ποικιλότητας Οι πιο µικροί πληθυσµοί είναι πιο επιρρεπείς

41 Τυχαία Γενετική παρέκκλιση Τα αντίγραφα ενός γενετικού τόπου σήµερα αποτελούν ένα µέρος των αντιγράφων της προηγούµενης γενιάς, αφού µερικά αντίγραφα δεν κατάφεραν να περάσουν στην επόµενη γενιά Σε βάθος χρόνου, η σηµερινή γενιά περιέχει ένα µικρό ποσοστό της ποικιλοµορφίας των προηγούµενων γενιών και εποµένως η αυτοζυγωτία αυξάνει µε το χρόνο Αυτήηαύξησητηςαυτοζυγωτίαςείναιδιαφορετικήαπόαυτήπου προκαλείται από την οµοµιξία σε ένα µεγάλο πληθυσµό. Στην οµοµιξία οι συχνότητες των αλληλοµόρφων παραµένουν σταθερές και αλλάζουν οι γονοτυπικές συχνότητες εις βάρος των ετεροζυγωτών, ενώ στη ΤΥΧΑΙΑ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΠΑΡΕΚΚΛΙΣΗ οι αλληλικές συχνότητες αλλάζουν λόγω απώλειας αντιγράφων (αλληλοµόρφων)

42 Τυχαία Γενετική παρέκκλιση AA Aa AA Aa Aa AA AA aa Μόνο 5 άτοµα αναπαράγονται και δίνουν απογόνους Aa AA AA 1ηΓενιά: p = 0.7 & q = 0.3

43 Τυχαία Γενετική παρέκκλιση AA Aa Aa AA AA aa Aa aa aa Aa Μόνο 2 άτοµα παράγουν απογόνους 2ηΓενιά: p =0.5, q= 0.5

44 Τυχαία Γενετική παρέκκλιση AA AA AA AA AA AA AA AA AA AA Εγκαθίδρυση αλληλοµόρφου!! 3ηΓενιά: p = 1.0, q =0

45 Τυχαία Γενετική παρέκκλιση Ανηδιαδικασίααυτήσυνεχιστεί, τότε εξαιτίας της διασκορπιστικής τάσης της συχνότητας των αλληλοµόρφων από τις αρχικές τιµές, άλλοι πληθυσµοί θα γίνουν µονοµορφικοί για το ένα, άλλοι για το άλλο αλληλόµορφο κι άλλοι θα εξακολουθούν να διατηρούν και τα δύο Με την πάροδο όµως του χρόνου, οι τελευταίοι θα µειώνονται συνεχώς, ώστε τελικά όλοι οι υποπληθυσµοί να γίνουν µονοµορφικοί για ένα από τα δύο αλληλόµορφα. Ένας πληθυσµός που θα γίνει µονοµορφικός θα παραµείνει µονοµορφικός (απουσία µεταλλαγής και µετανάστευσης) γιατί η διαδικασία αυτή είναι ΜΗ ΑΝΑΣΤΡΕΨΙΜΗ Αυτό οδηγεί σε αύξηση των οµοζυγωτικών ατόµων και κυρίως στη γενετική διαφοροποίηση µεταξύ των υποπληθυσµών

46

47 Τυχαία Γενετική παρέκκλιση Πολλοί υποπληθυσµοί µεγέθους Ν, ίδιο αρχικό p (προσοµοίωση σε Η/Υ) Μετά από κάποιες γενιές p=0 ή p=1 σε κάποιους υποπληθυσµούς Όταν t, όλοι οι υποπληθυσµοί µονοµορφικοί. Τυχαία η εγκαθίδρυση ή απώλεια του αλληλοµόρφου σε κάθε πληθυσµό Εντός κάθε πληθυσµού έχουµε µείωση γεν. ποικιλότητας, ετεροζυγωτίας (αύξηση οµοζυγωτίας) λόγω απώλειας αλληλοµόρφων Μικρότερο µεγέθος πληθυσµού εντονότερη γενετική παρέκκλιση (ταχύτερη απώλεια ή εγκαθίδρυση, ταχύτερη µείωση γεν. ποικιλότητας) αλληλική συχνότητα p 2Ν=18 2Ν=100 V t γενιά

48 Το µοντέλο της γενετικής παρέκκλισης Υποθέτουµε ότιµελετάµε ουδέτερους γενετικούς τόπους Μελετάµε έναν πληθυσµό πεπερασµένου µεγέθους Ν σταθερό µέγεθος στη διάρκεια του χρόνου µη επικαλυπτόµενες γενιές τυχαίες συζεύξεις Γιαένανγενετικότόπουπάρχουν2Ν αντίγραφα

49 Τυχαία γενετική παρέκκλιση και οµοµιξία Έστω σε έναν πληθυσµό n αλληλόµορφα για έναν γενετικό τόπο ιαλέγουµε ένα αλληλόµορφο από τη δεξαµενή των γονιδίων Τυχαία διαλέγουµε ένα δεύτερο αλληλόµορφο Η πιθανότητα ότι τη δεύτερη φορά θα διαλέξουµε ακριβώς το ίδιο αλληλόµορφο είναι 1/(2Ν) p = 1/(2N), p + q = 1 Η πιθανότητα ότι ένα τυχαία επιλεγµένο ζεύγος αλληλοµόρφων δεν θα είναι κοινό εκ καταγωγής είναι q= 1 1/(2Ν) Για Ν = 20, prob(ibd) = p = 1/(2N) = 0.05 prob(not IBD) = q = 0.95

50 Τυχαία γενετική παρέκκλιση και οµοµιξία συντελεστής οµοµιξίας αρχικού πληθυσµού F t-1 2N 1/2Ν 1-1/2Ν? συντελεστής οµοµιξίας επόµενης γενιάς: F t =1/2N + (1-1/2N)F t-1 µείωση ετεροζυγωτίας σε µία γενιά H t = H t-1 (1 1/2N) µείωση αρχικής ετεροζυγωτίας µετά από t γενιές: H t = H 0 (1 1/2N) t

51 Πιθανότητες εγκαθίδρυσης (fixation or loss of an allele) Η πιθανότητα εγκαθίδρυσης ενός αλληλοµόρφου είναι ίση µε τη συχνότητα του στον πληθυσµό (p) Η πιθανότητα να χαθεί ένα αλληλόµορφο είναι ίση µε τοάθροισµα των συχνοτήτων των υπόλοιπων αλληλοµόρφων (1-p) Παραδείγµατα Η πιθανότητα εγκαθίδρυσης ενός νέου αλληλοµόρφου σε έναν µικρό πληθυσµό (πχ 2Ν=20) είναι 1/20=0.05? Η πιθανότητα να χαθεί αυτό το αλληλόµορφο είναι =0.95? Η πιθανότητα εγκαθίδρυσης ενός νέου αλληλοµόρφου σε έναν µεγάλο πληθυσµό (πχ 2Ν=20000) είναι 1/20000= ? Η πιθανότητα να χαθεί αυτό το αλληλόµορφο είναι ?

52

53 Μέσος χρόνος εγκαθίδρυσης αλληλοµόρφου Ο µέσος χρόνος εγκαθίδρυσης ενός αλληλοµόρφου είναι περίπου 4Ν όταν η αρχική του συχνότητα είναι 1/(2Ν) Ο µέσος χρόνος για να χαθεί αυτό το αλληλόµορφο είναι περίπου 2ln2N Για παράδειγµα, αν Ν=10 4, χρειάζονται γενιές (περίπου χρόνια για ανθρώπινη γενιά διάρκειας 20 ετών) και ο µέσος χρόνος για να χαθεί αυτό το αλληλόµορφο είναι 20 γενιές (περίπου 400 χρόνια) Τα νέα αλληλόµορφα που πρόκειται να χαθούν, εξαφανίζονται γρήγορα Ο χρόνος αυτός εξαρτάται από την γενετική παρέκκλιση και όχι τον ρυθµό µετάλλαξης

54 Συνέπειες της γενετικής παρέκκλισης Αύξηση του ποσοστού αυτοζυγωτίας Αύξηση της συχνότητας κάποιων αλληλοµόρφων από γενιά σε γενιά Μείωση της συχνότητας κάποιων αλληλοµόρφων από γενιά σε γενιά Προοδευτική µείωση στην ετεροζυγωτία λόγω εγκαθίδρυσης ή απώλειας κάποιων αλληλοµόρφων

55 Οι πολυµορφισµοί είναι µεταλλάξεις, για τις οποίες αυξήθηκε η συχνότητά τους Το κόκκινο χρώµα µαλλιών στους ανθρώπους έχει γίνει συχνός πολυµορφισµός σε ορισµένους πληθυσµούς Στις περισσότερες περιπτώσεις έχει κληρονοµηθεί το ίδιο αλληλόµορφο από µια µετάλλαξη που συνέβη µια φορά σε κάποιον µακρινό πρόγονο

56

57 Ηγενετικήπαρέκκλισηεξαρτάταιαπότο µέγεθος του πληθυσµού Μεγαλύτερη δράση σε µικρούς πληθυσµούς και µικρότερη σε µεγάλους

58 Το δραστικό µέγεθος του πληθυσµού N e (effective population size) Μέγεθος πραγµατικού πληθυσµού >> µέγεθος αναπαραγόµενου πληθυσµού Το δραστικό µέγεθος ενός πραγµατικού πληθυσµού ισούται µε τον αριθµό των ατόµων ενός θεωρητικά ιδανικού πληθυσµού που θα εµφάνιζε τον ίδιο βαθµό γενετική παρέκκλισης µε τον πραγµατικό πληθυσµό.

59 Παράγοντες που επηρεάζουν δραστικό µέγεθος πληθυσµού α) Ανισότητα στον αριθµό τωνδύοφύλων(αριθµός αρσενικών Ν m αριθµός θηλυκών Ν f ) (κυνήγι, οργάνωση σε χαρέµια κ.ά.). Επειδή τα µισά γονίδια σε κάθε γενιά προέρχονται από το κάθε φύλο, κάθε απόκλιση από την ισότητα δηµιουργεί ευκαιρίες για γεν. παρέκκλιση N e =4N m N f (N m +N f ) β) Επικαλυπτόµενες γενιές. Ελάττωση Ν e επειδή γονείς διασταυρώνονται µε προγόνους τους γ) ιαφορετικός αριθµός απογόνων ανά άτοµο δ) Αυξοµείωση µεγέθους πληθυσµού από γενιά σε γενιά 1/Ν e = 1/t Σ1/Ν i όπου t ο αριθµός διαδοχικών γενιών και Ν i φυσικό µέγεθος γενιάς i

60 Αυξοµείωση µεγέθους πληθυσµού από γενιά σε γενιά 1/Ν e = 1/t Σ1/Ν i όπου t ο αριθµός διαδοχικών γενιών και Ν i φυσικό µέγεθος γενιάς Ας υποθέσουµε ότι το µέγεθος ενός πληθυσµού µειώθηκε κάποια στιγµή ωςεξής: Ν 1 =1000, Ν 2 =10, Ν 3 =1000. Υπολογίστε το δραστικό µέγεθος του πληθυσµού σε όλες τις γενιές. 1/Ν e =1/3 (1/1000+1/10+1/1000) ή Ν e =29.4 Συγκρίνετε µε τοναριθµητικό µέσο όρο για τις 3 γενιές, που είναι 670

61 Το µικρό πραγµατικό µέγεθος του πληθυσµού σε κάποια χρονική στιγµή επηρεάζει σηµαντικά το δραστικό µέγεθος πληθυσµού

62 Πληθυσµιακή Στενωπός (Bottleneck) Ένα χρονικό διάστηµακατάτοοποίοοπληθυσµός έχει µικρό µέγεθος, συνεπώς υφίσταται πιο έντονη γενετική παρέκκλιση. Μια στενωπός µπορεί να έχει σοβαρή επίδραση στην γενετική ποικιλότητα ενός πληθυσµού (απώλεια αλληλοµόρφων, µείωση ετεροζυγωτίας). Μεγαλύτερη διάρκεια στενωπού και µικρότερο µέγεθος πληθυσµού µεγαλύτερη µείωση γενετική ποικιλότητας Όσο διαρκεί η στενωπός έχουµε έντονη γενετική παρέκκλιση

63 Τι συµβαίνει κατά την Πληθυσµιακή Στενωπό Στον αρχικό πληθυσµό ίσες συχνότητες κόκκινων και κίτρινων αλληλοµόρφων Ένα τυχαίο περιβαλλοντικό γεγονός µειώνει πολύ το µέγεθος του πληθυσµού Τα επιζώντα άτοµα έχουν διαφορετικές γονιδιακές συχνότητες από τον αρχικό πληθυσµό Ονέοςπληθυσµός περιέχει περισσότερα κόκκινα αλληλόµορφα

64 Φαινόµενο της Στενωπού (Bottleneck Effect) Northern Elephant Seal (Mirougna angustirostris) 1890 s: ~1000

65 Φαινόµενο της Στενωπού Φαινόµενο της Στενωπού: από ~1000 άτοµα στα1890 σε ~160,000 στα 1990 s Γενετική ποικιλότητα : 24 γονιδιακοί τόποι αλλοενζύµων: Οµοια αλληλόµορφα σε κάθε γενετικό τόπο!! Συνέπειες???

66 Μείωση της γενετικής ποικιλότητας λόγω ακραίας µείωσης του µεγέθους του πληθυσµού

67 Η αρχή του Ιδρυτή (founder effect) Όταν ένας νέος πληθυσµός δηµιουργείται σε µια περιοχή από λίγα αρχικά άτοµα-ιδρυτές. Ακραία περίπτωση πληθυσµιακής στενωπού. Μείωση αριθµού αλληλοµόρφων σε σχέση µε τον πληθυσµό προέλευσης Η ετεροζυγωτία(η) παραµένει περίπου η ίδια, αν ο πληθυσµός αυξηθεί αµέσως µετά την αποίκιση επειδή τα αλληλόµορφα που συνήθως χάνονται είναι αυτά που ήταν σπάνια στον αρχικό πληθυσµό.(γενικά το ίδιο συµβαίνει και αν µια στενωπός έχει µικρή διάρκεια) Αν το πληθυσµιακό µέγεθος παραµείνει χαµηλό για µεγάλο διάστηµα τότε µείωση γενετικής ποικιλότητας λόγω γενετικής παρέκκλισης.

68 Η αρχή του Ιδρυτή σε ανθρώπινους πληθυσµούς Σε ανθρώπινους πληθυσµούς που προέρχονται από λίγους ιδρυτές µεγάλη συχνότητα εµφάνισης σπάνιων γενετικών ασθενειών. π.χ. αν ένα βλαβερό γονιδίο έχει συχνότητα q=0.007 σε ένα µεγάλο πληθυσµόκαι10 άτοµα ιδρύσουν ένα νέο πληθυσµό, αν 1 από τα άτοµα αυτά είναι ετεροζυγώτης τότε στο νέο πληθυσµό το γονίδιο θα έχει συχνότητα q =0.05. Ασθένεια Tay-sachs: στους Εβραίους Ασκενάζι 1 στους 30 φορέας, στους µηεβραίους1 στους 300 Ολική Αχρωµατοψία στους κατοίκους του νησιού Pingelap του Ειρηνικού ωκεανού (5% του πληθυσµού πάσχει). Το 1775 επέζησαν 20 άτοµααπό τυφώνα, 1 από τα οποία ήταν φορέας της νόσου.

69 Η αρχή του Ιδρυτή (Founder Effect) Γενετική Παρέκκλιση Αρχή του Ιδρυτή Μικρό µέρος του αρχικού πληθυσµού ιδρύει µια νέα αποικία σε µια αποµονωµένη περιοχή Οι συχνότητες των αλληλοµόρφων µπορεί να είναι διαφορετικές, έτσι ώστε ο νεός πληθυσµός να έχει διαφορετική σύσταση από τον αρχικό

70 Η αρχή του Ιδρυτή Η γενετική ποικιλοµορφία του πληθυσµού που θα προκύψει θα είναι πολύ περιορισµένη, ακόµη κι αν αργότερα φτάσει σε µεγάλο πληθυσµιακό µέγεθος. Η µόνη πηγή εµπλουτισµού είναι οι µεταλλάξεις και η εισροή από µεταναστεύσεις π.χ. στον πληθυσµό τωνafrikaner της Νότιας Αφρικής 1652 : Ίδρυση από Ολλανδούς Porphyria variegata: κυρίαρχο αυτοσωµικό Απειλητική για τη ζωή αντίδραση στα βαρβιτουρικά αναισθητικά 30,000 φορείς (~2.5 million) Απόγονοι 2 ατόµων Gerrit Jansz (1685) & Ariaantje Jacobs (1688) Συχνότητα >> από τον πατρικό πληθυσµό

71 Μετάλλαξη και γενετική παρέκκλιση Μετάλλαξη και γενετική παρέκκλιση έχουν αντίθετες δράσεις: η µετάλλαξη δηµιουργεί νέα αλληλόµορφα ενώ η γενετική παρέκκλιση τείνει να τα αποβάλλει µετυχαίοτρόποαπότον πληθυσµό. Τι ποσοστά πολυµορφισµού αναµένουµε σε έναν πληθυσµό όπου δρουν οι δυνάµεις της µετάλλαξης και της γενετικής παρέκκλισης?

72 Μοντέλο απείρων αλληλοµόρφων Οι πολυµορφισµοί δηµιουργούνται από µοναδικές µεταλλάξεις, µε ρυθµό µ Τα νέα αλληλόµορφα είναι ουδέτερα Προκειµένου ένα ζεύγος αλληλοµόρφων να είναι κοινό εκ καταγωγής πρέπει Να προέρχεται από κοινό πρόγονο Να έχει διαφύγει από µεταλλάξεις

73 Ισχύει F t = (1 / 2N) + (1-1 / 2N) F t-1 Αν υπάρχει µετάλλαξη µε ρυθµό µ τότε πρέπει να πολλαπλασιάσουµε τον κάθε όρο στα δεξιά µε την πιθανότητα να µην έχει συµβεί µετάλλαξη σε κανένα από τα αλληλόµορφα του ζεύγους, δηλαδή (1-µ) 2 F t = (1 / 2N) (1-µ) 2 + (1-1 / 2N) F t-1 (1-µ) 2 Σε ισορροπία η αύξηση της αυτοζυγωτίας λόγω τυχαίας παρέκκλισης εξισορροπεί τη µείωση της αυτοζυγωτίας λόγω µετάλλαξης και F t = F t-1 =F και F=1/(1+4Nµ) Οι συχνότητες των αλληλοµόρφων µεταβάλλονται µέχρι να ισχύσει αυτή η εξίσωση

74 Mutation-drift balance Η πιθανότητα ένα ζεύγος αλληλοµόρφων να είναι κοινό εκ καταγωγής (αυτοζυγωτία) δίνεται από F = 1/(1+4N e µ) Η αναµενόµενη ετεροζυγωτία στον πληθυσµό σε κατάσταση ισορροπίας µετάλλαξης-παρέκκλισης δίνεται από H=1-F Η 4N e µ/ (4N e µ+1) Ο παράγοντας Ν e (δραστικό µέγεθος πληθυσµού) αντιστοιχεί στη δράση της γενετικής παρέκκλισης ενώ ο µ είναι ο ρυθµός µετάλλαξης

75 Greater population size (less drift) mutation Lower mutation rate mutation drift mutation mutation/drift equilibrium drift mutation drift mutation (Relethford 2001) drift higher diversity lower diversity drift

76 Μετάλλαξη και Τυχαία Γενετική Παρέκκλιση Από τη σχέση : H = 4 N e µ/ (4 N e µ+1) Αν 4 N e µ>> 1, ηεπιρροήτηςµετάλλαξης είναι ισχυρότερη της γενετικής παρέκκλισης και η ετεροζυγωτία διατηρείται µεγάλη, ενώ αν 4 N e µ<< 1, ηγενετικήπαρέκκλισηοδηγείσεδραστικήµείωση της ετεροζυγωτίας Εποµένως, σε ένα µεγάλου µεγέθους πληθυσµό όπου οι µεταλλάξεις ανά γενετικό τόπο είναι περισσότερες, η τυχαία γενετική παρέκκλιση είναι µικρότερη και υπάρχει µικρότερη πιθανότητα να εγκαθιδρυθεί µια µετάλλαξη. Αντίθετα, αν ο πληθυσµός είναι µικρός, έχει µικρότερη πιθανότητα εµφάνισης µεταλλάξεων αλλά εξαιτίας της γενετικής παρέκκλισης είναι πιθανό κάποια από τις µεταλλάξεις να µονιµοποιηθεί.

77 Γονιδιακή Ροή - Μετανάστευση (gene flow-migration) Η µετανάστευση αλλάζει τις αλληλικές συχνότητες στους φυσικούς πληθυσµούς και καθορίζει σε µεγάλη έκταση τη γενετική τους διαφοροποίηση. Η αλλαγή αυτή αυξάνει το δραστικό µέγεθος του πληθυσµού και εξαρτάται από δύο παράγοντες: τη διαφορά των αλληλικών συχνοτήτων µεταξύ των πληθυσµών και το ποσοστό των ατόµων που µεταναστεύουν σε κάθε γενιά

78 Μοντέλα Γονιδιακής Ροής 1. Μοντέλο «ήπειρος-νησί» από µεγάλο σε µικρό πληθυσµό 2. Μοντέλο «των νησιών» µεταξύ µικρών πληθυσµών κατά τυχαίο τρόπο 3. Μοντέλο «του βηµατισµού» (stepping stone) µόνο µεταξύ γειτονικών πληθυσµών στη διάρκεια µιας γενιάς 4. Mοντέλο «αποµόνωσης λόγω απόστασης» (isolation-by-distance) εξάρτηση από την απόσταση µεταξύ πληθυσµών που αποτελούν µια συνέχεια Όλα τα µοντέλα γονιδιακής ροής οµογενοποίηση των πληθυσµών

79 Μοντέλο Ήπειρος-νησί Ποσοστό m του πληθυσµού του νησιού προέρχεται κάθε γενιά από την ήπειρο q m q 0 q 0 γονιδιακή συχνότητα στο νησί 1-m q m q 0 q m q 1 = (1-m) q 0 + mq m m Μετά από n γενιές q n = (1-m) n (q 0 -q m ) + q m Όταν n q n q m

80 Γονιδιακή Ροή - Μετανάστευση Όλα τα µοντέλα γονιδιακής ροής έχουν το κοινό γνώρισµα της τάσης οµογενοποίησης των πληθυσµών. Αν αυτή η τάση δεν εξισορροπηθεί, θαοδηγήσειστησύγκλισητων αλληλικών συχνοτήτων προς κάποια µέση τιµή. Ισορροπία µεταξύ γονιδιακής ροής - επιλογής : διαφορετικά αλληλόµορφα ευνονούνται σε διαφορετικούς πληθυσµούς - περιβάλλοντα Ισορροπία γονιδιακής ροής - γενετικής παρέκκλισης (επιλεκτικά ουδέτερα αλληλόµορφα σε µικρούς πληθυσµούς) : η γενετική παρέκκλιση τείνει να επιβάλει µονοµορφισµό σε κάποιο από τα αλληλόµορφα και η γονιδιακή ροή εισάγει νέα αλληλόµορφα από άλλους πληθυσµούς

81 Αναλογία γονιδιακής ροής -µετάλλαξης Ισχύει F t = (1 / 2N) + (1-1 / 2N) F t-1 Αν υπάρχει γονιδιακή ροη µε ρυθµό m τότε πρέπει να πολλαπλασιάσουµε τον κάθε όρο στα δεξιά µε την πιθανότητα να µην προέρχεται από µετανάστευση κανένα από τα αλληλόµορφα του ζεύγους, δηλαδή (1-m) 2 F t = (1 / 2N) (1-m) 2 + (1-1 / 2N) F t-1 (1-m) 2 Σε ισορροπία η αύξηση της αυτοζυγωτίας λόγω τυχαίας παρέκκλισης εξισορροπεί τη µείωση της αυτοζυγωτίας λόγω µετανάστευσης και F t = F t-1 =F και F=1/1+4Nm Οι συχνότητες των αλληλοµόρφων µεταβάλλονται µέχρι να ισχύσει αυτή η εξίσωση

82 Τυχαία γενετική παρέκκλιση και Γονιδιακή Ροή Σε ένα υποδιαιρεµένο πληθυσµό η τυχαία γενετική παρέκκλιση αυξάνει τη γενετική διαφοροποίηση µεταξύ των υποπληθυσµών Αντιθέτως, η γονιδιακή ροή µεταξύ των υποπληθυσµών περιορίζει τη γενετική τους διαφοροποίηση Σε ένα σύνολο µικρών υποπληθυσµών (µοντέλο νησιών) όπου δρουν µόνο η γενετική παρέκκλιση και η γονιδιακή ροή επέρχεται ισορροπία και ο συντελεστής F ST στην ισορροπία είναι κατά προσέγγιση: ^ F ST 1/(4N e m+1) Ο παράγοντας N e m ισούται µετοναριθµότωνµεταναστών που έρχονται σε κάθε υποπληθυσµόκάθεγενιά. ^ Η µείωση του F ST είναι ταχύτατη ακόµακαιγιαπολύµικρό ποσοστό µεταναστών ανά γενιά.

83 Η µείωση του F ST είναι ταχύτατη ακόµα καιγιαπολύµικρό ποσοστό µεταναστών ανά γενιά Αρχικά Νm=0 και F=1 Nm=0.25, F=0.5 Nm=0.5, F=0.33 Nm=1, F=0.20 Nm=2, F=0.11 Ωστόσο οι συχνότητες των σπάνιων αλληλοµόρφων δεν επηρεάζονται σηµαντικά

84 Επιµιξία Admixture ύο ή περισσότεροι πληθυσµοί ενώνονται για να δηµιουργήσουν έναν καινούριο πληθυσµό (π.χ. επιµιξία ανάµεσα σε πληθυσµούς µεταναστών και αυτόχθονες στην Αµερική)

85 Επιµιξία σε Αµερικανούς από την Αφρική (African Americans) Πολυµορφισµός Duffy (Fy) στις ΗΠΑ Συχνότητα Fy*Α σε Αφροαµερικανούς: Συχνότητα Fy*Α στη δυτική Αφρική: 0 (Fy*O=100%) Συχνότητα Fy*Α σε Ευρωπαίους στις ΗΠΑ: Οι Αφρικάνοι µεταφέρθηκαν στις ΗΠΑ πριν από περίπου 10 γενιές Υπολογίστε το ρυθµό επιµιξίας

86 Μοντέλο Ήπειρος-νησί Ποσοστό m του πληθυσµού του νησιού προέρχεται κάθε γενιά από την ήπειρο q m q 0 q 0 γονιδιακή συχνότητα στο νησί 1-m q m q 0 q m q 1 = (1-m) q 0 + mq m m Μετά από n γενιές q n = (1-m) n (q 0 -q m ) + q m Όταν n q n q m

87 Εφαρµογή του µοντέλου ήπειρος-νησί (island model) η συχνότητα στους Αφρο-αµερικανούς η συχνότητα στους Ευρωπαίους Λύνουµε γιαm η συχνότητα στους αυτόχθονες Αφρικάνους Περίπου 1% ρυθµός µετανάστευσης ή επιµιξίας ανά γενιά. Το ποσοστό της Ευρωπαϊκής καταγωγής στους Αφροαµερικάνους υπολογίζεται περίπου σε 11%

88 Εξέλιξη µέσω τυχαίας γενετικής παρέκκλισης Ο πληθυσµός χαρακτηρίζεται από µια συνεχή εισροή αλληλοµόρφων (µέσω µεταλλάξεων και γονιδιακής ροής) και έξοδο (µέσω της τυχαίας γενετικής παρέκκλισης) Θεωρούµε δηλαδή ότι τα αλληλόµορφα (επιλεκτικά ουδέτερα) βρίσκονται σε ένα προσωρινό στάδιο µε διάφορες τάσεις συχνότητας. Σε οποιαδήποτε χρονική στιγµή, ο πληθυσµός είναι πολυµορφικός λόγω προσωρινών αλληλοµόρφων και η ετεροζυγωτία παραµένει σε ένα επίπεδο ισορροπίας που καθορίζεται από τη συχνότητα µεταλλάγής (µ) και το δραστικό µέγεθος του πληθυσµού (N e ) Μερικά αλληλόµορφα φτάνουν σε σηµείο εγκαθίδρυσης στον πληθυσµό, δηλαδή ένα αλληλόµορφο αντικαθίσταται από κάποιο άλλο, και ο ρυθµός αυτός για µεγάλες εξελικτικές περιόδους είναι ίσος µε µ(ανά γενιά και γενετικό τόπο)

89 Thank you!

Κυριακή 15/02/2015 Ημερομηνία

Κυριακή 15/02/2015 Ημερομηνία Διαγώνισμα 2014-15 Ενδεικτικές απαντήσεις Κυριακή 15/02/2015 Ημερομηνία Βιολογία Κατεύθυνσης Εξεταζόμενο μάθημα Γ Λυκείου Τάξη Θέμα 1 ο : 1 α, 2 γ, 3 ε, 4 α, 5 ε Θέμα 2 ο : Α. Η απεικόνιση των μεταφασικών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. α Α2. γ Α3. δ Α4. β Α5. γ ΘΕΜΑ Β Β1. Σελ. 120 «Τα κύτταρα των οργάνων να είναι επιτυχείς» Β2. Σελ. 136 «Το 1997 γέννησε την Dolly»

Διαβάστε περισσότερα

Γενετική της ιατήρησης επαπειλούμενων ειδών

Γενετική της ιατήρησης επαπειλούμενων ειδών Γενετική της ιατήρησης επαπειλούμενων ειδών Εκτίμηση γενετικής διαφοροποίησης σε μικρούς πληθυσμούς Αιμομικτική κατάπτωση και γενετικό φορτίο Εκτίμηση ανάγκης - επιτυχίας εμπλουτισμών και εισαγωγής ειδών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β )

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1 β Α2 γ Α3 α Α4 δ Α5 γ ΘΕΜΑ Β Β1: 1 Α 2 Β 3 Β 4 Α 5 Α 6 Α 7 Β 8 Β Β2:

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Γενετική Πειραματική επιστήμη της κληρονομικότητας Προέκυψε από την ανάγκη κατανόησης της κληρονόμησης οικονομικά σημαντικών χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΗ ΜΙΧΟΠΟΥΛΟΥ. Γενετική του Φύλου Ι ασκήσεις

ΕΦΗ ΜΙΧΟΠΟΥΛΟΥ. Γενετική του Φύλου Ι ασκήσεις Γενετική του Φύλου Ι ασκήσεις 1. Δώστε το φύλο των πιο κάτω ατόμων στη Drosophila: α) ΑΑΧΧΧΧ, β) ΑΑΑΑΧΧΧ, γ) ΑΑΑΧ δ) ΑΑΑΑΧΧΧΧ, ε) ΑΑΧΧΥ. Υπολογίζουμε την αναλογία Χ/Α. Υπερράρεν (0,5) Άρρεν Μεσόφυλο (1)

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 5ο

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 5ο ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 5ο ΜΟΝΟΫΒΡΙΔΙΣΜΟΣ ΑΥΤΟΣΩΜΙΚΑ ΕΠΙΚΡΑΤΗ-ΥΠΟΛΕΙΠΟΜΕΝΑ 1. Διασταυρώνονται δυο μοσχομπίζελα, το ένα με κανονικό σχήμα καρπού και το άλλο με περιεσφιγμένο σχήμα. Να βρεθεί

Διαβάστε περισσότερα

Τα γονίδια που βρίσκονται στην ίδια γενετική θέση χων ομόλογων χρωμοσωμάτων

Τα γονίδια που βρίσκονται στην ίδια γενετική θέση χων ομόλογων χρωμοσωμάτων ΚεφόΑηιο 5 ΜενδεΠική κπηρονουικότηϊα 1. Συμπληρώστε με τις κατάλληλες λέξεις τα κενά στο κείμενο: Τα γονίδια που βρίσκονται στην ίδια γενετική θέση των ομόλογων χρωμοσωμάτων και ελέγχουν την ίδια ιδιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Τα πειράματα του Mendel

Δασική Γενετική Τα πειράματα του Mendel Δασική Γενετική Τα πειράματα του Mendel Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Παράδοξο... Οι απόγονοι μοιάζουν στους γονείς τους Δεν είναι όμως ακριβώς ίδιοι, ούτε με τους γονείς τους, ούτε μεταξύ τους Κληρονομικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Κατεύθυνσης Γ Λυκείου ΚΥΡΙΑΚΗ 9 ΜΑΡΤΙΟΥ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Βιολογία Κατεύθυνσης Γ Λυκείου ΚΥΡΙΑΚΗ 9 ΜΑΡΤΙΟΥ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Βιολογία Κατεύθυνσης Γ Λυκείου ΚΥΡΙΑΚΗ 9 ΜΑΡΤΙΟΥ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιμέλεια: Δημήτρης Κοτρόπουλος ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. γ Α3. γ Α4. δ Α5. δ ΘΕΜΑ B B1. Στήλη Ι Στήλη ΙΙ 1. στ 2. ζ 3. ε 4. α 5. δ 6. β 7. γ Β2.

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Κατεύθυνσης Γ Λυκείου

Βιολογία Κατεύθυνσης Γ Λυκείου Βιολογία Κατεύθυνσης Γ Λυκείου Επιμέλεια: Δημήτρης Κοτρόπουλος ΘΕΜΑ A Να γράψετε τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις A1 έως A5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2012 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1 α Α2 γ Α3 δ Α4 β Α5 γ ΘΕΜΑ Β Β1. Σελ. 120 σχολ. βιβλίου: «Για την επιλογή οργάνων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΕΣΗ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΑΠΟ ΓΟΝΕΙΣ ΜΕ ΓΝΩΣΤΟ ΤΡΟΠΟ ΚΛΗΡΟΝΟΜΗΣΗΣ (ΑΥΤΟΣΩΜΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ)

ΕΥΡΕΣΗ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΑΠΟ ΓΟΝΕΙΣ ΜΕ ΓΝΩΣΤΟ ΤΡΟΠΟ ΚΛΗΡΟΝΟΜΗΣΗΣ (ΑΥΤΟΣΩΜΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ) ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΕΥΡΕΣΗ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΑΠΟ ΓΟΝΕΙΣ ΜΕ ΓΝΩΣΤΟ ΤΡΟΠΟ ΚΛΗΡΟΝΟΜΗΣΗΣ (ΑΥΤΟΣΩΜΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ) 1. Στις αλεπούδες το ασηµόµαυρο χρώµα του τριχώµατος καθορίζεται από ένα υπολειπόµενο αλληλόµορφο

Διαβάστε περισσότερα

Στην αυτοσωμική υπολειπόμενη κληρονομικότητα: κυστική ίνωση Στη φυλοσύνδετη υπολειπόμενη κληρονομικότητα: αιμορροφιλία

Στην αυτοσωμική υπολειπόμενη κληρονομικότητα: κυστική ίνωση Στη φυλοσύνδετη υπολειπόμενη κληρονομικότητα: αιμορροφιλία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1-2-2015 ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. γ Α3. β Α4. γ Α5. δ ΘΕΜΑ B B1. Στήλη Ι Στήλη ΙΙ 1. στ 2. ζ 3. ε 4. α 5. δ 6. β 7. γ Β2. Τα άτομα μπορεί να χαρακτηρίζονται ως φορείς στην αυτοσωμική

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ Κεφάλαιο 5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΘΕΜΑ 1 ο Γράψτε τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 24 ΜΑΪΟΥ 2013

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 24 ΜΑΪΟΥ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 24 ΜΑΪΟΥ 2013 ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. β Α3. α Α4. δ Α5. α ΘΕΜΑ Β Β1. Σελ. 123 124 σχολ. βιβλίου: «Η διαδικασία που ακολουθείται παράγουν το ένζυμο ADA». Β2. Σελ. 133 σχολ.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΙΟΥ 2012 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΙΟΥ 2012 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΙΟΥ 2012 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α 1 : α Α 2 : γ Α 3 : δ Α 4 : β Α 5 : γ ΘΕΜΑ Β Β 1 : σελ. 120 σχολικού: >. Β 2 :

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 7η ΙΑΛΕΞΗ ΜΕΘΟ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΣΤΑΥΡΟΓΟΝΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕΝΩΝ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 7η ΙΑΛΕΞΗ ΜΕΘΟ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΣΤΑΥΡΟΓΟΝΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕΝΩΝ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 7η ΙΑΛΕΞΗ ΜΕΘΟ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΣΤΑΥΡΟΓΟΝΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΩΝ Μαζική Επιλογή Η παλαιότερη µέθοδος Γενετικής Βελτίωσης Κυρίως χρησιµοποιείται για την βελτίωση πληθυσµών σταυρογονιµοποιούµενων

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Ασκήσεων ΚΕΦ. 5ο

Μεθοδολογία Ασκήσεων ΚΕΦ. 5ο Μεθοδολογία Ασκσεων ΚΕΦ. 5ο Θα πρέπει να γνωρίζετε τα ακόλουθα: Γαμέτες. Κάθε γαμέτης περιέχει μόνο το ένα αλληλόμορφο από κάθε ζευγάρι γονιδίων. Όταν τα γονίδια βρίσκονται σε διαφορετικά ζεύγη ομόλογων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ www.romvos.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α 1.Β 2.Γ 3.Α 4.Δ 5.Γ ΘΕΜΑ Β Β1) 1.Α 2.Β 3.Β 4.Α 5.Α 6.Α 7.Β 8.Β Β2) Σελ. 40 σχολικού βιβλίου : Κατά την έναρξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΔΕΙΓΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΕΚΑΤΟΝΤΑΔΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΟΥ ΔΙΑΘΕΤΟΥΜΕ ΚΑΙ ΠΟΥ ΑΝΟΙΓΟΥΝ ΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΔΙΟΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΜΑΣ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΓΕΝΕΤΙΚΗ 1) Γονιδιακές μεταλλάξεις, χρωμοσωμικές

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Α1. α, Α2. γ, Α3. δ, Α4. β, Α5. γ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (30-05-2012) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Β Β1. Σελ.120 Τα µονοκλωνικά αντισώµατα χρησιµοποιούνται για την επιλογή οργάνων συµβατών για µεταµόσχευση.

Διαβάστε περισσότερα

Σε τι αναφέρεται η αναλογία 9:3:3:1 του διυβριδισμού και υπό ποιες προϋποθέσεις ισχύει;

Σε τι αναφέρεται η αναλογία 9:3:3:1 του διυβριδισμού και υπό ποιες προϋποθέσεις ισχύει; Σημειώστε τον αριθμό των χρωματίδων που υπάρχουν σε ένα κύτταρο του ανθρώπου 1)που μόλις έχει προκύψει από μίτωση 2)στη μετάφαση της μείωσης ΙΙ και 3)στην πρόφαση της μίτωσης. Σε τι αναφέρεται η αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. Β Α2. Γ Α3. Α Α4. Α5. Γ ΘΕΜΑ Β ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ B1. Α (Σωµατικά κύτταρα στην αρχή της µεσόφασης): 1, 4, 5, 6 Β (Γαµέτες): 2, 3, 7, 8 Β2. (Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. α Α4. δ Α5. γ ΘΕΜΑ Β Β1. 1 Α 2 Β 3 Β 4 Α 5 Α 6 Α 7 Β 8 Β Β2. Σελίδα 40 σχολικού βιβλίου (έκδοση 2014-2015) Η παράγραφος «Έναρξη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση,

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 22 Μαΐου 2015. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 22 Μαΐου 2015. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 22 Μαΐου 2015 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α A1. β A2. γ A3. α A4. δ Α5. γ ΘΕΜΑ Β Β1. 1. Στην πλειονότητά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 5ο

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 5ο ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 5ο ΜΟΝΟΫΒΡΙΔΙΣΜΟΣ ΟΜΑΔΑ Α 1. Αν διασταυρωθούν άτομα μοσχομπίζελου με κίτρινο χρώμα σπέρματος ποιες θα είναι οι φαινοτυπικές και γονοτυπικές αναλογίας της γενιάς; Κ=κίτρινο, κ=πράσινο,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 22 Μαΐου 2015 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων ΘΕΜΑ Α Α.1. β Α.2. γ Α.3. α Α.4. δ Α.5. γ ΘΕΜΑ B B.1. 1. A 2. B 3. B 4. A 5. A 6. A 7. B 8.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. δ Α4. γ Α5. β

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. δ Α4. γ Α5. β ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. δ Α4. γ Α5. β 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 10 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015 Βιολογία Γ λυκείου Θετικής κατεύθυνσης

Γενικές εξετάσεις 2015 Βιολογία Γ λυκείου Θετικής κατεύθυνσης Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μελλίδης Κ. Πασσιά Α. Θέμα Α Γενικές εξετάσεις 2015 Βιολογία Γ λυκείου Θετικής κατεύθυνσης

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενες λύσεις ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 ΜΑΙΟΥ 2015

Προτεινόμενες λύσεις ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 ΜΑΙΟΥ 2015 Πανελλήνιες 2015 Προτεινόμενες λύσεις ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 ΜΑΙΟΥ 2015 ΘΕΜΑ Α Α1- β Α2- γ Α3- α Α4- δ Α5- γ ΘΕΜΑ Β Β1. Α: σωματικά κύτταρα στην αρχή της μεσόφασης -> 1,4,5,6 Β: γαμέτης:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ AAT TCG CGA TTCC

ΓΕΝΕΤΙΚΗ AAT TCG CGA TTCC ΓΕΝΕΤΙΚΗ 1. Το πιο κάτω γενεαλογικό δέντρο δείχνει τον τρόπο κληρονόμησης μιας ασθένειας σε μια οικογένεια. Τα μαυρισμένα τετράγωνα συμβολίζουν αρσενικά άτομα με την πάθηση και οι μαυρισμένοι κύκλοι θηλυκά

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση

Διαβάστε περισσότερα

Μεντελική γενετική. Λείοι σπόροι του μοσχομπίζελου (Pisum sativum).

Μεντελική γενετική. Λείοι σπόροι του μοσχομπίζελου (Pisum sativum). Μεντελική γενετική Λείοι σπόροι του μοσχομπίζελου (Pisum sativum). Φαινότυπος και Γονότυπος Η φυσική εκδήλωση (φαινότυπος) της γενετικής σύστασης (γονότυπος) επηρεάζεται από τις αλληλεπιδράσεις με άλλα

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Τετάρτη 4 Ιουνίου 2014

Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Τετάρτη 4 Ιουνίου 2014 Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Τετάρτη 4 Ιουνίου 2014 ΘΕΜΑ Α Α1.δ Α2.γ Α3.β Α4.γ Α5.β ΘΕΜΑ Β Β1. 4,2,1,6,3,5 Β2. α. DNA πολυμεράση β. πριμόσωμα γ.

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Οι περιοχές του DNA που μεταφράζονται σε αμινοξέα ονομάζονται α. εσώνια β. εξώνια γ. υποκινητές δ. 5 αμετάφραστες περιοχές.

Α1. Οι περιοχές του DNA που μεταφράζονται σε αμινοξέα ονομάζονται α. εσώνια β. εξώνια γ. υποκινητές δ. 5 αμετάφραστες περιοχές. ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) TETAPTH 4 IOYNIOY 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) TETAPTH 4 IOYNIOY 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Θέμα Α. Α.1. δ Α.2. γ Α.3. β Α.4. γ Α.5. β Θέμα Β. Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) TETAPTH 4 IOYNIOY 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: Β.1. 4 2 1-6 3-5 B.2. α.) DNA

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012. Ηµεροµηνία: Κυριακή 22 Απριλίου 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012. Ηµεροµηνία: Κυριακή 22 Απριλίου 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ηµεροµηνία: Κυριακή 22 Απριλίου 2012 Α1- δ, Α2-α, Α3-γ, Α4-δ, Α5-β ΘΕΜΑ Β ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1. Η διπλή έλικα του DN συνδέεται µε τις ιστόνες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 24 ΜΑΪΟΥ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÍÅÏ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 24 ΜΑΪΟΥ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÍÅÏ ΘΕΜΑ Α Α1: γ Α2: β Α3: α Α4: δ Α5: α ΘΕΜΑ B ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 24 ΜΑΪΟΥ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1. Η γονιδιακή θεραπεία εφαρµόστηκε για πρώτη φορά το Σεπτέµβριο του 1990 σε ένα τετράχρονο

Διαβάστε περισσότερα

1. σελ. 109 «Με τον όρο ζύμωση.. όπως πρωτεΐνες και αντιβιοτικά»

1. σελ. 109 «Με τον όρο ζύμωση.. όπως πρωτεΐνες και αντιβιοτικά» ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο 1. γ 2. γ 3. δ 4. α 5. β ΘΕΜΑ 2ο 1. σελ. 109 «Με τον όρο ζύμωση.. όπως πρωτεΐνες και αντιβιοτικά» 2. σελ. 119-120: «Θεραπευτικά. Τα αντισώματα μπορούν να

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΙ ΛΥΣΕΙΣ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗ κύριο ΤΡΙΓΚΑ ΓΕΩΡΓΙΟ του ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟΥ του ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟΥ www.orion.edu.gr ΘΕΜΑ A A1. γ A2. β A3.

Διαβάστε περισσότερα

Αϖοµόνωση και γενετική διαφοροϖοίηση ϖληθυσµών του ζαρκαδιού (Capreoluscapreolus) στην Ελλάδα νέα δεδοµένα για αϖοτελεσµατικότερη διαχείριση και διατήρηση ηµήτρης Τσαϖάρης Παναγιώτης Κασαϖίδης Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Παρασκευή 22 Μαΐου 2015

Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Παρασκευή 22 Μαΐου 2015 Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Παρασκευή 22 Μαΐου 2015 ΘΕΜΑ Α Α1.β Α2.γ Α3.α Α4.δ Α5.γ ΘΕΜΑ Β Β1. 1A, 2B, 3B, 4A, 5A, 6A, 7B, 8B Β2. σελίδα 40 σχολικού

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ο και 2 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΛΥΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ο και 2 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΛΥΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ο και 2 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 15:Γ, 39:Γ, 14:Α, 21:Β, 15:Δ, 11:Δ, 28: I Σ, II Λ, III Σ, IV Σ, V Σ, 41:Β, 29:Α, Β, Γ, 29:Β, 30:Α, 19:Β, 20:Β, 15:Α, 37:Β, 28:Α, 11:Δ, 15:Β, 31:Δ, 32:Γ,

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 24 Μαΐου 2013. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 24 Μαΐου 2013. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 24 Μαΐου 2013 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α Α1. Βασική μονάδα οργάνωσης αποτελεί το Γ. νουκλεόσωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΧΕΙΜΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 17/02/2013 ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Τα

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

Πολλαπλασιασμός των ειδών - Ειδογένεση. Αλλοπάτρια, παραπάτρια και συμπάτρια ειδογένεση. Μηχανισμοί αναπαραγωγικής απομόνωσης.

Πολλαπλασιασμός των ειδών - Ειδογένεση. Αλλοπάτρια, παραπάτρια και συμπάτρια ειδογένεση. Μηχανισμοί αναπαραγωγικής απομόνωσης. Πολλαπλασιασμός των ειδών - Ειδογένεση. Αλλοπάτρια, παραπάτρια και συμπάτρια ειδογένεση. Μηχανισμοί αναπαραγωγικής απομόνωσης. Εισηγητής: Ν. Πουλακάκης Ειδογένεση H ειδογένεση αναφέρεται στο σχηματισμό

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α A1. Τα πλασμίδια είναι: δ. κυκλικά δίκλωνα μόρια DNA

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση που συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α A1. Τα πλασμίδια είναι: δ. κυκλικά δίκλωνα μόρια DNA

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 5ο

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 5ο ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 5ο ΔΙΫΒΡΙΔΙΣΜΟΣ ΟΜΑΔΑ Α 1. Από τη διασταύρωση μοσχομπίζελων προκύπτουν στην επόμενη γενιά τα εξής άτομα: 110 άτομα με κίτρινο χρώμα σπέρματος και ιώδες χρώμα άνθους. 109 άτομα με

Διαβάστε περισσότερα

Συνδεδεµένα Γονίδια. Γενετικός Ανασυνδυασµός Κλασσική Γενετική Χαρτογράφηση ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΜΑΥΡΟΜΑΤΗΣ - ΤΑΝΙΑ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΥ

Συνδεδεµένα Γονίδια. Γενετικός Ανασυνδυασµός Κλασσική Γενετική Χαρτογράφηση ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΜΑΥΡΟΜΑΤΗΣ - ΤΑΝΙΑ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΥ 8η ιάλεξη Συνδεδεµένα Γονίδια Γενετικός Ανασυνδυασµός Κλασσική Γενετική Χαρτογράφηση ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΜΑΥΡΟΜΑΤΗΣ - ΤΑΝΙΑ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΥ Εργαστήριο Γενετικής & Βελτίωσης φυτών Κύρια σηµεία - Ορισµοί Συνταινικά =

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις βιολογίας κατεύθυνσης 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις βιολογίας κατεύθυνσης 2014 Θέμα Α Α1. δ Α2. γ Α3. β Α4. γ Α5. β Θέμα Β ΑΓ.ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ 11 -- ΠΕΙΡΑΙΑΣ -- 18532 -- ΤΗΛ. 210-4224752, 4223687 Ενδεικτικές απαντήσεις βιολογίας κατεύθυνσης 2014 Β1. 4 2 1 6 3 5 Β2. α. DNA πολυμεράση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. σύγχρονο. Θέμα Α. Α.1. δ. Α.2. γ. Α.3. β. Α.4. γ. Α.5. β. Θέμα Β.

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. σύγχρονο. Θέμα Α. Α.1. δ. Α.2. γ. Α.3. β. Α.4. γ. Α.5. β. Θέμα Β. Θέμα Α. Α.1. δ Α.2. γ Α.3. β Α.4. γ Α.5. β Θέμα Β. TETAPTH 4 OYNIOY 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: Β.1. 4 2 1-6 3-5 B.2. α.) ) DNA πολυμεράσες β.) ) πριμόσωμα γ.) ) DNA δεσμάση δ.) ) DNA ελικάσες ε.) ) RNA

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α ΘΕΜΑ Β ΘΕΜΑ Γ. Α1. δ. Α2. γ. Α3. β. Α4. γ. Α5. β Β1. Η σωστή σειρά είναι: 4,2,1,6,3,5. Β2. α. DNA πολυμεράση. β. Πριμόσωμα. γ.

ΘΕΜΑ Α ΘΕΜΑ Β ΘΕΜΑ Γ. Α1. δ. Α2. γ. Α3. β. Α4. γ. Α5. β Β1. Η σωστή σειρά είναι: 4,2,1,6,3,5. Β2. α. DNA πολυμεράση. β. Πριμόσωμα. γ. ΘΕΜΑ Α ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ(ΟΜΑ Α Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. δ Α2. γ Α3. β Α4. γ Α5. β ΘΕΜΑ Β Β1. Η σωστή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. δ Α3. α Α4. α Α5. γ

ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. δ Α3. α Α4. α Α5. γ ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. δ Α3. α Α4. α Α5. γ ΘΕΜΑ B B1. Η συχνότητα των ετερόζυγων ατόμων με δρεπανοκυτταρική αναιμία ή β- θαλασσαιμία είναι αυξημένη σε περιοχές όπως οι χώρες της Μεσογείου, της Δυτικής και Ανατολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1 γ Α2 β Α3 α Α4 δ Α5 α ΘΕΜΑ Β Β1. Σχολικό βιβλίο, Σελ.: 123-124: «Η διαδικασία που ακολουθείται με ενδοφλέβια ένεση στον οργανισμό». Β2. Σχολικό βιβλίο, Σελ.: 133: «Διαγονιδιακά

Διαβάστε περισσότερα

Για το χρώµα σπέρµατος επικρατής είναι η ιδιότητα κίτρινο και η υπολειπόµενη το πράσινο. Συµβολίζουµε: Κ:Κίτρινο κ: Πράσινο Κ>κ

Για το χρώµα σπέρµατος επικρατής είναι η ιδιότητα κίτρινο και η υπολειπόµενη το πράσινο. Συµβολίζουµε: Κ:Κίτρινο κ: Πράσινο Κ>κ Απαντήσεις Βιολογία Κατεύθυνσης 2011 ΘΕΜΑ Α Α1 α Α2 δ Α3 γ Α4 β Α5 β ΘΕΜΑ Β Β1 Σελ. 13 «Το 1928 γίνεται αυτό» Β2 Σελ 101 «βλάβες στους επιδιορθωτικά ένζυµα» (Χωρίς να απαιτείται θα θεωρηθεί σωστό να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙ ΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙ ΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 11 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 123 σχολικού βιβλίου : Η διαδικασία που ακολουθείται... και εισάγεται πάλι

Σελίδα 123 σχολικού βιβλίου : Η διαδικασία που ακολουθείται... και εισάγεται πάλι ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. β Α3. α Α4. δ Α5. α ΘΕΜΑ Β Β1. Σελίδα 123 σχολικού βιβλίου : Η διαδικασία που ακολουθείται... και εισάγεται πάλι σ αυτόν. Β2. Σελίδα 133

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 01-06-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 01-06-2004 ΘΕΜΑ 1ο 1. δ, ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 01-06-2004 2. β, 3. β, 4. γ, 5. δ. ΘΕΜΑ2ο 1. Σχολικό βιβλίο, σελίδα 31: «Υπάρχουν τέσσερα είδη μορίων RNA και το μεταφέρει στη θέση της πρωτεϊνοσύνθεσης».

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ στα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ στα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ στα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1: γ Α2: β Α3: α Α4: δ Α5: α ΘΕΜΑ Β Β1: σελ. 123 από: «Η διαδικασία που ακολουθείται. Εισάγονται πάλι σ αυτόν». Β2: σελ. 133 από:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 3η ΙΑΛΕΞΗ ΠΑΡΑΛΛΑΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΟΣ ΑΝΑΣΥΝ ΥΑΣΜΟΣ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 3η ΙΑΛΕΞΗ ΠΑΡΑΛΛΑΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΟΣ ΑΝΑΣΥΝ ΥΑΣΜΟΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 3η ΙΑΛΕΞΗ ΠΑΡΑΛΛΑΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΟΣ ΑΝΑΣΥΝ ΥΑΣΜΟΣ Προϋποθέσεις προόδου σε ένα Πρόγραµµα Γενετικής Βελτίωσης: Ύπαρξη Γενετικής παραλλακτικότητας ως προς το χαρακτηριστικό υνατότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α κ Θέµα 1 ο Από τις παρακάτω πολλαπλές απαντήσεις να επιλέξετε τη σωστή. 1. Αν ένα γονίδιο βακτηριακού DNA έχει µήκος 1500 ζεύγη βάσεων,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 24 Μαΐου 2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. β Α3. α Α4. δ Α5. α ΘΕΜΑ B B1. Η διαδικασία που εφαρμόστηκε για πρώτη φορά

Διαβάστε περισσότερα

Α2. Το αντικωδικόνιο είναι τριπλέτα νουκλεοτιδίων του α. mrna β. snrna γ. trna δ. rrna Μονάδες 5

Α2. Το αντικωδικόνιο είναι τριπλέτα νουκλεοτιδίων του α. mrna β. snrna γ. trna δ. rrna Μονάδες 5 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ:ΜΕΙΩΣΗ- ΓΑΜΕΤΟΓΕΝΕΣΗ. Μητρογιάννη Ευαγγελία Βαμβούνης Ιωάννης

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ:ΜΕΙΩΣΗ- ΓΑΜΕΤΟΓΕΝΕΣΗ. Μητρογιάννη Ευαγγελία Βαμβούνης Ιωάννης ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ:ΜΕΙΩΣΗ- ΓΑΜΕΤΟΓΕΝΕΣΗ Μητρογιάννη Ευαγγελία Βαμβούνης Ιωάννης 5/3/2013 Η κυτταρική διαίρεση είναι η διαδικασία κατά την οποία ένα αρχικό κύτταρο διαιρείται σε δύο θυγατρικά. Στους πολυκύτταρους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑ 3.1 r/r III ΠΡΟΒΛΗΜΑ 3.2

ΠΡΟΒΛΗΜΑ 3.1 r/r III ΠΡΟΒΛΗΜΑ 3.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑ 3.1 'Ένα υποτελές αλληλόμορφο r είναι υπεύθυνο για την εμφάνιση κόκκινου τριχώματος στις αγελάδες, ενώ το υπερέχων του αλληλόμορφο R προκαλεί σκούρο χρωματισμό. Στο παρακάτω γενεαλογικό δένδρο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1 δ Α2 γ Α3 β Α4 γ Α5 β ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Β Β1. 4 2 1 6 3 5 Β2. α. DNA πολυμεράση β. πριμόσωμα γ. DNA δεσμάση δ. DNA ελκάση ε. RNA πολυμεράση Β3. Σχολικό βιβλίο, Σελ.: 98: «Η διάγνωση των

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµίας από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις στα θέματα βιολογίας θετικής κατεύθυνσης 2015

Απαντήσεις στα θέματα βιολογίας θετικής κατεύθυνσης 2015 Απαντήσεις στα θέματα βιολογίας θετικής κατεύθυνσης 2015 Θέμα Α Α1. β Α2. γ Α3. α Α4. δ Α5. γ Θέμα Β Β1. 1. Α 2. Β 3. Β 4. Α 5. Α 6. Α 7. Β 8. Β Β2. Το σύμπλοκο που δημιουργείται μετά την πρόσδεση του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014. Ενδεικτικές απαντήσεις Θέµα Β

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014. Ενδεικτικές απαντήσεις Θέµα Β ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Θέµα Α Α1. δ Α2. γ Α3. β A4. γ A5. β Ενδεικτικές απαντήσεις Θέµα Β Β1. Η σειρά των βημάτων που οδηγούν στην κατασκευή καρυοτύπου

Διαβάστε περισσότερα

1. Κατά τη µεταγραφή του DNA συντίθεται ένα α. δίκλωνο µόριο DNA. β. µονόκλωνο µόριο DNA. γ. δίκλωνο RNA. δ. µονόκλωνο RNA.

1. Κατά τη µεταγραφή του DNA συντίθεται ένα α. δίκλωνο µόριο DNA. β. µονόκλωνο µόριο DNA. γ. δίκλωνο RNA. δ. µονόκλωνο RNA. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΘΕΜΑ 1ο ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) Να γράψετε στο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Ομάδα Βιολόγων της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Ομάδα Βιολόγων της Ώθησης ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιμέλεια: Ομάδα Βιολόγων της Ώθησης 1 Παρασκευή, 22 Μα ου 2015 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ Α A1. Οι περιοχές του DNA που μεταφράζονται σε αμινοξέα ονομάζονται α. εσώνια β. εξώνια γ.

Διαβάστε περισσότερα

Σίνος Γκιώκας. Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας. Πάτρα 2015. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ Ι - Η ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ - Σίνος Γκιώκας - Πανεπιστήμιο Πατρών 2015 1

Σίνος Γκιώκας. Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας. Πάτρα 2015. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ Ι - Η ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ - Σίνος Γκιώκας - Πανεπιστήμιο Πατρών 2015 1 Σίνος Γκιώκας Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας Πάτρα 2015 Πατρών 2015 1 Πατρών 2015 2 «Περί της Προέλευσης των Ειδών μέσω της Φυσικής Επιλογής» Πατρών 2015 3 Πατρών 2015 4 Πατρών 2015 5 Λαμαρκισμός

Διαβάστε περισσότερα

Στα πτηνά το φύλο «καθορίζεται από τη μητέρα». Αυτό γιατί, το αρσενικό άτομο φέρει τα χρωμοσώματα ZZ ενώ το θηλυκό τα ZW. Έτσι εναπόκειται στο που θα

Στα πτηνά το φύλο «καθορίζεται από τη μητέρα». Αυτό γιατί, το αρσενικό άτομο φέρει τα χρωμοσώματα ZZ ενώ το θηλυκό τα ZW. Έτσι εναπόκειται στο που θα 1 Όπως όλοι γνωρίζουμε κάθε ζωντανός οργανισμός αποτελείται από κύτταρα. Μέσα στον πυρήνα των κυττάρων υπάρχουν τα χρωμοσώματα, τα οποία αποτελούν to γενετικό υλικό (DNA). Στα χρωμοσώματα αυτά βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων

Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων 4 Ιουνίου 2014 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων ΘΕΜΑ Α Α.1δ Α.2 γ Α.3 β Α.4 γ Α.5 β ΘΕΜΑ Β B.1 4 2 1 6 3 5 B.2 α. DNAπολυμεράση β. πριμόσωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιτροπή Παιδείας της ΠΕΒ. Αθήνα, 22/5/2014 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ

Η Επιτροπή Παιδείας της ΠΕΒ. Αθήνα, 22/5/2014 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Αθήνα, 22/5/2014 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Θετικής Κατεύθυνσης των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδα Β ).

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

Είμαστε σίγουροι πως έχετε ακούσει πολλές φορές ότι τα παιδιά παίρνουν από 7 γενιές. Αυτό αποτέλεσε αφετηρία για την παρουσίαση μας με θέμα τη

Είμαστε σίγουροι πως έχετε ακούσει πολλές φορές ότι τα παιδιά παίρνουν από 7 γενιές. Αυτό αποτέλεσε αφετηρία για την παρουσίαση μας με θέμα τη Είμαστε σίγουροι πως έχετε ακούσει πολλές φορές ότι τα παιδιά παίρνουν από 7 γενιές. Αυτό αποτέλεσε αφετηρία για την παρουσίαση μας με θέμα τη κληρονομικότητα στον άνθρωπο. 1 Καταρχήν, η πρώτη επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ «ΕΝΑ» ΓΙΟΜΠΛΙΑΚΗΣ ΛΑΖΑΡΟΣ ΠΕΤΡΟΜΕΛΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ «ΕΝΑ» ΓΙΟΜΠΛΙΑΚΗΣ ΛΑΖΑΡΟΣ ΠΕΤΡΟΜΕΛΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ «ΕΝΑ» ΓΙΟΜΠΛΙΑΚΗΣ ΛΑΖΑΡΟΣ ΠΕΤΡΟΜΕΛΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Ο µέγιστος αριθµός διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

κεφάλαιο Τοιχογραφία με χαρακτηριστικά αλόγων (4.000 π.χ.)

κεφάλαιο Τοιχογραφία με χαρακτηριστικά αλόγων (4.000 π.χ.) Μενδελική κληρονομικότητα κεφάλαιο 5 Τοιχογραφία με χαρακτηριστικά αλόγων (4.000 π.χ.) 5. Μενδελική κληρονομικότητα Το ενδιαφέρον για την κληρονομικότητα είναι πολύ παλιό, σχεδόν όσο και η ύπαρξη του ανθρώπινου

Διαβάστε περισσότερα

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες 12 Φυλοσύνδετη στο Χ Ή την τοπική σας κλινική γενετικής διάγνωσης: κληρονοµικότητα Εργαστήριο Ιατρικής Γενετικής Πανεπιστήµιο Αθηνών Νοσοκοµείο Παίδων " Αγία Σοφία" Αθήνα Τηλ: +210 7795553 http://iatriki-genetiki.med.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΓΗ ΦΥΤΩΝ ΓΙΑ ΠΟΙΟΤΙΚΑ

ΕΠΙΛΟΓΗ ΦΥΤΩΝ ΓΙΑ ΠΟΙΟΤΙΚΑ ΕΠΙΛΟΓΗ ΦΥΤΩΝ ΓΙΑ ΠΟΙΟΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Ποιοτικά χαρακτηριστικά Ποσοτικά χαρακτηριστικά Ανάλυση κληρονομικότητας Ορισμοί Συμβολισμοί ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ - ΠΟΙΟΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ 1 Τι είναι η βελτίωση

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 18/5/2011 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ

Αθήνα, 18/5/2011 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Αθήνα, 18/5/2011 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Θετικής Κατεύθυνσης των Ημερησίων Γενικών Λυκείων. Η Επιτροπή Παιδείας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ 1ο 1. γ 2. γ 3. β 4. α 5. δ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ 1ο 1. γ 2. γ 3. β 4. α 5. δ ΘΕΜΑ 1ο 1. γ 2. γ 3. β 4. α 5. δ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 9 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. ΟΙ ΛΥΣΕΙΣ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗ κύριο ΤΡΙΓΚΑ ΓΕΩΡΓΙΟ του ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟΥ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. ΟΙ ΛΥΣΕΙΣ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗ κύριο ΤΡΙΓΚΑ ΓΕΩΡΓΙΟ του ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟΥ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΙ ΛΥΣΕΙΣ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗ κύριο ΤΡΙΓΚΑ ΓΕΩΡΓΙΟ του ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟΥ www.orionidef.gr ΘΕΜΑ A Α1. α Α2. δ Α3. γ Α4. β Α5. β ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Ως φορείς κλωνοποίησης χρησιμοποιούνται:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Ως φορείς κλωνοποίησης χρησιμοποιούνται: ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΕΙΜΕΡΙΝΑ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/03/12 ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Ως φορείς κλωνοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιτροπή Παιδείας της ΠΕΒ. Αθήνα, 24/5/2013 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ

Η Επιτροπή Παιδείας της ΠΕΒ. Αθήνα, 24/5/2013 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Αθήνα, 24/5/2013 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Σας αποστέλλουµε τις προτεινόµενες απαντήσεις που αφορούν τα θέµατα της Βιολογίας Θετικής Κατεύθυνσης των Ηµερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Οµάδα Β ).

Διαβάστε περισσότερα

Σας αποστέλλουµε τις προτεινόµενες απαντήσεις που αφορούν τα θέµατα της Βιολογίας Θετικής Κατεύθυνσης των Ηµερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ.

Σας αποστέλλουµε τις προτεινόµενες απαντήσεις που αφορούν τα θέµατα της Βιολογίας Θετικής Κατεύθυνσης των Ηµερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Σας αποστέλλουµε τις προτεινόµενες απαντήσεις που αφορούν τα θέµατα της Βιολογίας Θετικής Κατεύθυνσης των Ηµερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ. Η Επιτροπή Παιδείας της ΠΕΒ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κάθε μίας από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΙ ΛΥΣΕΙΣ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗ κύριο ΤΡΙΓΚΑ ΓΕΩΡΓΙΟ του ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟΥ του ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟΥ www.orion.edu.gr ΘΕΜΑ A A1. δ A2. γ A3.

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. 1 Η ιστορία της εξελικτικής βιολογίας: Εξέλιξη και Γενετική 2 Η Προέλευση της Μοριακής Βιολογίας 3 Αποδείξεις για την εξέλιξη 89

Περιεχόμενα. 1 Η ιστορία της εξελικτικής βιολογίας: Εξέλιξη και Γενετική 2 Η Προέλευση της Μοριακής Βιολογίας 3 Αποδείξεις για την εξέλιξη 89 Περιεχόμενα Οι Συγγραφείς Πρόλογος της Ελληνικής Έκδοσης Πρόλογος της Αμερικανικής Έκδοσης Σκοπός και Αντικείμενο του Βιβλίου ΜΕΡΟΣ Ι ΜΙΑ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 1 Η ιστορία της εξελικτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 5ο

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 5ο ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 5ο ΜΟΝΟΫΒΡΙΔΙΣΜΟΣ ΟΜΑΔΑ Α 1. Ένας διπλοειδής οργανισμός με 4 ζεύγη ανεξάρτητων γονιδίων έχει γονότυπο ΑΑ ΒΒ Γγ Δδ. Ποια και πόσα είδη γαμετών είναι δυνατόν να δημιουργηθούν από

Διαβάστε περισσότερα