Τα νετρίνα ως πηγή πληροφοριών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Τα νετρίνα ως πηγή πληροφοριών"

Transcript

1 Τα νετρίνα ως πηγή πληροφοριών Εισαγωγή Το Σύπαν έχει εξερευνηθεί έσω του ηλεκτροαγνητικού φάσατος, από ραδιοκύατα ως και ακτίνες γάα υψηλής ενέργειας. Η δυνατότητα εξερεύνησης του ε την χρήση ενός νέου σωατίου, του νετρίνου, ανοίγει ένα νέο παράθυρο παρατήρησης στον Κόσο. Στο παρόν Κεφάλαιο περιγράφεται η αξιοποίηση των νετρίνων ως πηγή πληροφορίας και παρατήρησης του Σύπαντος. Σχήα.1: Τα νετρίνα διασχίζουν σηαντικά εγαλύτερες αποστάσεις από τα φωτόνια, γιατί αλληλεπιδρούν όνο ασθενώς και βαρυτικά, σε αντίθεση ε τα φωτόνια και τα φορτισένα σωάτια. Η ανίχνευση σηειακών πηγών νετρίνων στην Ουράνια Σφαίρα είναι ουσιώδης στον εντοπισό ιδιαίτερα ενεργών αστροφυσικών αντικειένων στα οποία 9

2 δηιουργούνται ή/και επιταχύνονται οι υψηλοενεργειακές κοσικές ακτίνες που παρατηρούε. Παραδείγατος χάριν, εικάζεται ότι ο Γαλαξίας ας έχει στο κέντρο του ία ελανή οπή άζας 6 ~10 Μ, η οποία λειτουργεί ως Ενεργός Γαλαξιακός Πυρήνας (AGN). Με την έτρηση της ροής νετρίνων από το κέντρο του Γαλαξία θα δωθεί η δυνατότητα επιβεβαίωσης και ελέγχου διαφόρων θεωρητικών οντέλων δηιουργίας των κοσικών ακτινών υψηλών ενεργειών. Το γεγονός ότι τα νετρίνα δεν αλληλεπιδρούν παρά όνο ε ασθενείς και βαρυτικές αλληλεπιδράσεις τα καθιστά ιδανικούς φορείς πληροφορίας (βλέπε Σχήα.1). Πρωτίστως, τα νετρίνα δεν απορροφώνται από την διαστρική ύλη, και δεν αλληλεπιδρούν ε το κοσικό υπόβαθρο της ικροκυατικής ακτινοβολίας, αντίθετα ε τα φωτόνια και τα φορτισένα σωάτια. Επιπλέον, δεν εκτρέπονται από αγνητικά πεδία, παρά όνο από το ασθενές βαρυτικό πεδίο του Γαλαξιακού και διαγαλαξιακού χώρου. Οι κοσικοί επιταχυντές θα πρέπει να παράγουν σηαντική ροή υψηλοενεργειακών νετρίνων (βλέπε Σχήα.1), έσω της αλληλεπίδρασης ενός ποσοστού κοσικών ακτινών (πρωτόνια) στην περιοχή της δηιουργίας τους ε την περιβάλλουσα ύλη και τα ηλεκτροαγνητικά πεδία (beam dump σενάριο). Η αλληλεπίδραση αυτή οδηγεί σε παραγωγή εσονίων ε ικρή διάρκεια ζωής τα οποία στην συνέχεια διασπόνται σε ιόνια και ηλεκτρόνια σύφωνα ε τις διαδικασίες: ± p+ X π + Y ± + ν ( ν ) e ± + ν ( ν ) + ν ( ν ) e e (.1) ± p+ X K + Y ± + ν ( ν ) e ± + p+ γ π + n + ν ( ν ) + ν ( ν ) e e + + ν + e e + ν + ν (.) (.3) Εντός της πηγής παραγωγής και επιτάχυνσης των κοσικών πρωτονίων, το υλικό του στόχου αποτελείται από UV ή X-rays ή από αδρόνια. Από τις αλληλεπιδράσεις των πρωτογενών πρωτονίων ε το υλικό του στόχου δηιουργούνται κυρίως πιόνια και σε ικρότερη έκταση καόνια. Η διάσπαση των φορτισένων πιονίων και καονίων 30

3 έχει ως συνέπεια την παραγωγή ροής νετρίνων. Τα ουδέτερα πιόνια διασπώνται ηλεκτροαγνητικά σε δύο φωτόνια, και έτσι συνεισφέρουν στο υψηλοενεργειακό φάσα ακτινών γάα από την πηγή. Οι σχετικές εντάσεις της ροής των διαφορετικών ειδών νετρίνων είναι στενά συνδεδεένες ε τον ηχανισό παραγωγής και διάδοσης των νετρίνων. Ενώ η απόλυτη ροή εξαρτάται από πολλές, ως επί το πλείστον άγνωστες, ιδιότητες των πηγών παραγωγής τους, ο λόγος των αναενόενων ροών για τα τρία γνωστά είδη των νετρίνων πορεί να προβλεφθεί ε καλή ακρίβεια. Μετρώντας τον αριθό των νετρίνων στις αλληλεπιδράσεις που περιγράφονται από τις σχέσεις (.1,.,.3), βρίσκουε ότι ο λόγος των ροών είναι: N : N : N = 1::. Η δυνατότητα ν ν ν 0 ταλαντώσεων των νετρίνων (neutrino oscillations) κατά την διάδοση τους πορεί να εταβάλλει το λόγο αυτό. Η επόενη Παράγραφος ασχολείται αποκλειστικά ε το φαινόενο της ταλάντωσης των νετρίνων, λόγω της ιδιαίτερης σηασίας αυτού του φαινοένου στην σύσταση της κοσικής ακτινοβολίας νετρίνων που φτάνουν στη Γη. e τ.1 Ταλαντώσεις νετρίνων Η πιθανότητα ταλάντωσης των νετρίνων διατυπώθηκε για πρώτη φορά το 1957 [4] (βλέπε επίσης και αναφορά [43] για ανασκόπηση επί του θέατος). Για πολλά χρόνια αποτελούσε το πιθανότερο σενάριο ερηνείας του φαινοένου ελλείατος των ηλιακών νετρίνων που φτάνουν στη Γη [44]. Εν τούτοις, εξαιτίας έλλειψης πειραατικών αποδείξεων η υπόθεση της ταλάντωσης των νετρίνων δεν πορούσε να επιβεβαιωθεί για πολύ καιρό. Για πρώτη φορά νετρίνα ανιχνεύτηκαν από τους Cowan και Reines το 1955 έσω της αντίδρασης: ve Cl Ar e + +. Η πρώτη προσπάθεια για την ανίχνευση Ηλιακών νετρίνων έγινε από τον Raymond Davis ε την κατασκευή ανιχνευτή βασιζόενου στην αλληλεπίδραση των νετρίνων ε πυρήνες. Το πείραα άρχισε να συλλέγει δεδοένα το 1970 και έχρι το Cl είχε ανιχνεύσει 00 άτοα 37 Ar. Από αυτά τα πειραατικά δεδοένα εκτιήθηκε ότι η ροή των Ηλιακών νετρίνων να είναι.56 ± 0.16( stat) ± 0.16( syst) SNU 1 [45]. Η θεωρητική εκτίηση παραγωγής των ηλιακών νετρίνων βασίζεται σε ηλιακά οντέλα 1 1 SNU ισοδυναεί ε αλληλεπιδράσεις νετρίνου ανά δευτερόλεπτο και ανά άτοο του υλικού απορρόφησης. 31

4 και δίνει αναενόενο αριθό αλληλεπιδράσεων 8.6 ± 1. SNU [46]. Η διαφωνία αυτή εταξύ της προβλεπόενης ροής νετρίνων από το ηλιακό οντέλο και της ετρούενης αναφέρεται στην βιβλιογραφία ως «το πρόβληα των ηλιακών νετρίνων». Το έλλεια των Ηλιακών νετρίνων επιβεβαιώθηκε και από τον ανιχνευτή Kamiokande, οποίος αρχικά είχε σχεδιαστεί για την ελέτη της πιθανής διάσπασης του πρωτονίου που προβλέπεται από τις εγάλο-ενοποιηένες θεωρίες. Ο ανιχνευτής αυτός είναι ανιχνευτής Cherenkov και, σε αντίθεση ε την έθοδο ανίχνευσης έσω της σύλληψης του νετρίνου από πυρήνες, έχει διευθυντική διακριτικότητα. Επιβεβαιώνοντας το έλλεια των ηλιακών νετρίνων, το οποία αρχικά ανακαλύφθηκε έσω της αλληλεπίδρασης των νετρίνων ε ατοικούς πυρήνες, τα πειραατικά δεδοένα έδειξαν ότι ο λόγος της ετρούενης προς την αναενόενη ροή νετρίνων από τον Ήλιο είναι 0.46 ± 0.13( stat) ± 0.08( syst) [47-49]. Για την συνεισφορά τους στην ανίχνευση των νετρίνων αστροφυσικής προέλευσης, οι Raymond Davis και Masatoshi Koshiba τους απονεήθει τον Nobel Φυσικής για το 00 από κοινού ε τον Riccardo Giacconi. Περισσότερα πειράατα έχουν επιβεβαιώσει το έλλεια όχι όνο των ηλιακών [50-53], αλλά και των ατοσφαιρικών νετρίνων [54-58]. Η «εξαφάνιση» των νετρίνων κατά την διάδοση τους από το σηείο παραγωγής τους έχρι και το σηείο ανίχνευσης τους έρχεται σε αντίθεση ε την διατήρηση του λεπτονικού αριθού για κάθε λεπτονική γεύση την οποία προβλέπει το Καθιερωένο Πρότυπο. Η επιπλέον επικρατούσα θεωρία για το έλλεια των νετρίνων είναι η ταλάντωση τους από νετρίνα ιας λεπτονικής γεύσης σε ία άλλη. Επιπλέον στην περίπτωση όπου τα νετρίνα είναι σωάτια Majorana (το νετρίνο είναι αντισωάτιο του εαυτού του), υπάρχει και η εκδοχή των ταλαντώσεων νετρίνου αντινετρίνου. Η πειραατική έθοδος επιβεβαίωσης της ύπαρξης ιας τέτοιας ταλάντωσης θα είναι, για παράδειγα, η παρατήρηση αρνητικά φορτισένων λεπτονίων τα οποία δηιουργούνται από δέση αντινετρίνων [59]. Η ερηνεία των πειραατικών δεδοένων για τα ατοσφαιρικά και ηλιακά νετρίνα προάγει την υπόθεση της ταλάντωσης των νετρίνων. Επιπλέον, πειράατα ε χρήση «εργαστηριακών» πηγών νετρίνων επιβεβαίωσαν τα αποτελέσατα για τις 37 Cl παραέτρους ταλάντωσης. Στο πείραα Kamland ανιχνεύτηκαν ν e, τα οποία παρήχθησαν από πυρηνικούς αντιδραστήρες. Η ετρούενη ροή των νετρίνων είναι 3

5 συβατή ε τις παραέτρους ταλάντωσης που εκτιήθηκαν από δεδοένα ηλιακών νετρίνων [60]. Παροοίως, στο πείραα ΚΚ έχει ετρηθεί ειωένη ροή νετρίνων ιονίου από δέση νετρίνων που δηιουργήθηκε σε ια απόσταση 50km από τον ανιχνευτή, επιβεβαιώνοντας τα συπεράσατα που προέκυψαν από δεδοένα ατοσφαιρικών νετρίνων [61]. Οι ταλάντωση των νετρίνων (από νετρίνα ιας λεπτονικής γεύσης σε άλλη) είναι συνέπεια του γεγονότος ότι οι ιδιοκαταστάσεις της γεύσης (flavor eigenstates) είναι διαφορετικές από τις ιδιοκαταστάσεις άζας (mass eigenstates) των νετρίνων. Τα νετρίνα δηιουργούνται και αλληλεπιδρούν ως ιδιοκαταστάσεις λεπτονικής γεύσης έσω ασθενών διαδικασιών φορτισένου και ουδέτερου ρεύατος (Charge Current και Neutral Current), αλλά διαδίδονται στον χώρο ως ιδιοκαταστάσεις άζας. Στην περίπτωση που θεωρήσουε τρία είδη νετρίνων 3, οι ιδιοκαταστάσεις λεπτονικής γεύσης και άζας συνδέονται ε την οναδιαία ήτρα PMNS (Pontecorvo-Maki- Nakagawa-Sakata): ως εξής: U U U U U U U e1 e e3 PMNS = 1 3 Uτ1 Uτ U τ3 ν α i * αi i (.4) = U ν, (.5) όπου α=e,,τ συβολίζει ιδιοκατάσταση της λεπτονικής γεύσης και i=1,,3 ιδιοκατάσταση της άζας. Δηλαδή, το κυατοδιάνυσα της ιδιοκατάστασης λεπτονικής γεύσης εκφράζεται ως γραικό άθροισα των ιδιοκαταστάσεων άζας. Αν την χρονική στιγή t=0 ένα νετρίνο ν α, λεπτονικής γεύσης α, δηιουργηθεί και περιγράφεται ε το διάνυσα στιγή, t, θα είναι: ν ν α, η κατάσταση του οποιαδήποτε επόενη χρονική = e ν = U e i, (.6) ih0 t * ieit α t α αi i όπου ε ν παρίσταται το διάνυσα κατάστασης την χρονική στιγή t, είναι η α t H 0 ελεύθερη Χαιλτόνια και i (i=1,,3) είναι οι ιδιοκαταστάσεις άζας. Το νετρίνο στην συνέχεια θα ανιχνευτεί. Η ανίχνευση αφορά την ανίχνευση των προϊόντων της Οι οποίες είναι και ιδιοκαταστάσεις της Χαιλτόνιας που διέπει την διάδοση τους στον κενό χώρο. 3 Δεν λαβάνουε υπόψη την πιθανότητα ύπαρξης στείρων (sterile) νετρίνων, τα οποία δεν αλληλεπιδρούν ε την ύλη ε τις γνωστές αλληλεπιδράσεις. 33

6 αλληλεπίδρασης του νετρίνου ε την ύλη έσω ασθενών διαδικασιών φορτισένου ή ουδέτερου ρεύατος. Από τα προϊόντα της αλληλεπίδρασης 4 το νετρίνο πορεί να ευρεθεί ότι έχει λεπτονική γεύση β. Η πιθανότητα να παραχθεί ένα νετρίνο ε γεύση α και να ευρεθεί ετά από χρονικό διάστηα t ότι έχει γεύση β είναι 5 : P( ν α ν β ) = ν β ν α (.7) L ( ) = + (exp( Δ ) 1) * Pνα νβ δβα UβiUαi i mi 1 i E είναι η ενέργεια του νετρίνου και Δ mi 1 = mi m1. t, (.8) όπου L είναι η απόσταση εταξύ της πηγής παραγωγής νετρίνων και του ανιχνευτή, Ε Στην περίπτωση που θεωρήσουε ταλάντωση εταξύ δύο γεύσεων νετρίνων ο πίνακας ίξης πορεί να παραετροποιηθεί ως εξής: U PNMS cosθ sinθ =, (.9) sinθ cosθ και η πιθανότητα να παρατηρήσουε νετρίνο γεύσης β ενώ έχει εκπεφθεί από την πηγή νετρίνο γεύσης α είναι: P 1 L = β α, (.10) ( να νβ) sin θ (1 cos π ), L0 όπου E 0 = 4 π, Δ = L m m m 1, Δm είναι το ήκος ταλάντωσης. Η γενική ορφή του πίνακα ίξης για τρεις λεπτονικές γεύσεις νετρίνων πορεί να παραετροποιηθεί ως εξής [6]: c c s c s UPNMS = s c c s s e c c s s s e s c e s s c c s e c s s c s e c c e iδ iδ iδ iδ iδ iδ όπου στη φάση δ οφείλεται η παραβίαση της CP συετρίας,, (.11) c ij = cosθ και ij s ij = sinθ. Οι γωνίες θ 1 και θ 3 έχουν εκτιηθεί από της ετρήσεις των ηλιακών και ij ατοσφαιρικών νετρίνων αντίστοιχα (έσω προσδιορισού του ελλείατος ηλιακών νετρίνων ηλεκτρονίων και ατοσφαιρικών νετρίνων ιονίων αντίστοιχα), ενώ ένα 4 Εάν νετρίνο λεπτονικής γεύσης α αλληλεπιδράσει ε την ύλη έσω διαδικασίας φορτισένου ρεύατος θα παραχθεί φορτισένο λεπτόνιο της ίδιας λεπτονικής γεύσης, π.χ. e e ν ή ν τ τ. 5 Η αρίθηση των αζών των νετρίνων είναι τέτοια ώστε m 1 <m <m 3. ν ή 34

7 άνω όριο έχει καθοριστεί για την γωνία θ 13 έσω πειραάτων ανίχνευσης ν e που εκπέπονται από πυρηνικούς αντιδραστήρες. Η φάση δ θα πορούσε να εκτιηθεί έσω πειραάτων ταλάντωσης νετρίνων, στα οποία η ανίχνευση των νετρίνων γίνεται σε εγάλη απόσταση από την πηγή τους (long baseline neutrino oscillation experiments) [63]. Από τα υπάρχοντα πειραατικά αποτελέσατα οι γωνίες ίξης της παραετροποίησης (.11) προσδιορίστηκαν να ανήκουν στις περιοχές επιστοσύνης 68% (99.6%) ως [6]: ε πιο πιθανές τιές: (0.7)0.35 tan θ1 0.5(0.7) (0.45)0.75 tan θ3 1.3(.3) (0)0 sin θ (0.074), (.1) tan θ1 = (.13) tan θ = 1. 3 Όσον αφορά τις άζες έχει εκτιηθεί η διαφορά Δ m 1 = ev από δεδοένα ηλιακών νετρίνων και Δ m 31 = ev από δεδοένα ατοσφαιρικών νετρίνων [6]. Οι απόλυτες άζες των νετρίνων καθώς και ο τύπος των νετρίνων (σωάτια Dirac ή Majorana) δεν πορούν να προσδιοριστούν από παρατηρήσεις και πειράατα ταλαντώσεων της λεπτονικής γεύσης.. Πηγές Νετρίνων Σε αυτή τη Παράγραφο συνοψίζονται διάφορες πιθανές και γνωστές πηγές υψηλό-ενεργειακών νετρίνων. Μια σύντοη αναθεώρηση των κύριων υποψήφιων αστροφυσικών πηγών ακολουθείται από ία περιγραφή της ροής των ατοσφαιρικών νετρίνων. Η πρόβλεψη της διάχυτης ροής των νετρίνων από το γειτονικό Σύπαν συνοψίζεται στην Παράγραφο Νετρίνα από τον Γαλαξιακό Δίσκο Γαλαξιακά νετρίνα παράγονται έσω αδρονικών αλληλεπιδράσεων που συβαίνουν όταν σωάτια της κοσικής ακτινοβολίας διαχέονται και αλληλεπιδρούν στην διαστρική ύλη. Μεγάλο έρος της διαθέσιης ενέργειας των υψηλόενεργειακών κοσικών ακτινών διατίθεται για την παραγωγή εσονίων, τα οποία 35

8 στην συνέχεια διασπόνται ε προϊόντα εταξύ άλλων ακτίνες γάα και νετρίνα. Τα εσόνια διασπόνται πριν προλάβουν να αλληλεπιδράσουν ε την αραιή ενδογαλαξιακή ύλη, οπότε το ενεργειακό φάσα των παραγόενων ακτινών γάα και νετρίνων οιάζει ε το φάσα των κοσικών ακτινών στο διαστρικό έσο, dn de.7 E... Νετρίνα από Ενεργειακούς Γαλαξιακούς Πυρήνες Οι ενεργειακοί γαλαξιακοί πυρήνες (AGN ή Active Galactic Nuclei) είναι πολύ λαπρά κέντρα γαλαξιών, ε φωτεινότητα συγκρίσιη ενός ολόκληρου γαλαξία. Εκπέπουν φωτόνια σε όλο το ηλεκτροαγνητικό φάσα, από ραδιοκύατα ως και ακτίνες γάα ενέργειας TeV. Η περιοχή εκποπής πρέπει να είναι αρκετά συπαγής έτσι ώστε να δικαιολογούνται οι παρατηρούενες εταβολές της φωτεινότητας σε χρονική κλίακα ηερών, ωρών ή και λιγότερο [64]. Η γενικά αποδεκτή άποψη είναι ότι ένας ενεργειακός γαλαξιακός πυρήνας περιέχει ία ελανή οπή ε άζα M 10 που περιβάλλεται από ένα δίσκο 8 M πρόσφυσης (accretion disc). Η ενέργεια που απαιτείται για την εξήγηση της παρατηρούενης φωτεινότητας των AGNs διατίθεται από την ύλη του δίσκου πρόσφυσης η οποία πέφτει ελικοειδώς έσα στην ελανή οπή. Η πλειοψηφία της ενέργειας εκλύεται έσω πιδάκων (jets), που αποακρύνονται από τον πυρήνα παράλληλα του άξονα περιστροφής της οπής. Τα παρατηρούενα χαρακτηριστικά του ενεργού γαλαξιακού πυρήνα εταβάλλονται σηαντικά, ανάλογα ε την διεύθυνση του πίδακα σε σχέση ε την διεύθυνση παρατήρησης, καθώς και ε την απόσταση [65]. Νετρίνα και ακτίνες γάα υψηλότερων ενεργειών αναένεται να ανιχνεύονται από παρατηρητή που βρίσκεται κατά ήκος της διεύθυνσης του πίδακα. Οι ενεργειακοί γαλαξιακοί πυρήνες ε πίδακες που κοιτούν προς την Γη εφανίζονται σαν Blazars. Δυο σχετικά κοντινά Blazars είναι τα Mrk41 και Mrk501, από όπου έχουν παρατηρηθεί ακτίνες γάα ενέργειας έχρι και 0TeV [66-68]. Στο Σχήα. περιγράφεται σχηατικά ο ηχανισός παραγωγής ακτινών γάα και νετρίνων στην περιοχή του πίδακα ενός ενεργού γαλαξιακού πυρήνα. Φορτισένα σωάτια επιταχύνονται σε σχετικιστικές ταχύτητες εντός του πίδακα και αλληλεπιδρούν ε φωτόνια παράγοντας εσόνια τα οποία στην συνέχεια παράγουν υψηλοενεργειακές ακτίνες γάα και νετρίνα. Η παρατηρούενη εταβλητότητα της φωτεινότητας των 36

9 AGNs (t~1έρα) καθορίζει το έγεθος των περιοχών επιτάχυνσης εντός του πίδακα σε: R=γtc,και υποθέτοντας ένα παράγοντα Lorentz γ~10 δίνει R~10 - pc. Σχήα.: Πιθανός ηχανισός παραγωγής υψηλοενεργειακών ακτινών γάα και νετρίνων από ενεργειακούς γαλαξιακούς πυρήνες. Ηλεκτρόνια και πρωτόνια που επιταχύνονται έσα σε στρώατα σχετικιστικών αέριων αζών κατά ήκος του πίδακα, αλληλεπιδρούν ε φωτόνια τα οποία ακτινοβολούνται από την περιοχή του δίσκου πρόσφυσης. Η αλληλεπίδραση δηιουργεί πιόνια τα οποία στην συνέχεια διασπώνται σε ακτίνες γάα και νετρίνα...3 Εκλάψεις ακτινών γάα Οι εκλάψεις ακτινών γάα (Gamma Ray Bursts ή GRBs) είναι έντονες πηγές ηλεκτροαγνητικής ακτινοβολίας διάρκειας περίπου δευτερολέπτων ε ικρό χρόνο ανόδου της τάξης του ενός ms και εκθετική εξασθένιση. Ο ικρός χρόνος διάρκειας και ανόδου αρτυρά ότι η πηγή εκποπής των εκλάψεων είναι συπαγή αντικείενα εγέθους ερικών δεκάδων χιλιοέτρων. Οι εκλάψεις είναι ισότροπα κατανεηένες στον ουρανό, γεγονός που υποδεικνύει την εξωγαλαξιακή προέλευση τους [69]. Οι εκλάψεις πιστεύεται ότι δηιουργούνται από βολίδες πλάσατος (fireballs), οι οποίες εκπέπονται κατά την διάρκεια κατάρρευσης των πυρήνων σε εκρήξεις υπερκαινοφανών [70], από αστέρες νετρονίων ή ελανές οπές. Πρωτόνια και ηλεκτρόνια των βολίδων επιταχύνονται σε υπέρ-σχετικιστικές ταχύτητες (ε παράγοντα Lorentz ~100) και αλληλεπιδρώντας ε περιβάλλοντα φωτόνια δηιουργούν εσόνια τα οποία διασπώνται παράγοντας υψηλό-ενεργειακές ακτίνες 37

10 γάα και νετρίνα [71]. Βασιζόενοι σε αυτό το οντέλο των διαστελόενων βολίδων, έχει γίνει εκτίηση της συνολικής ροής νετρίνων από τις πηγές εκλάψεων ακτινών γάα [7], η οποία ροή είναι δυνατόν να ανιχνευτεί από τηλεσκόπια νετρίνων εγάλης έκτασης (~1km 3 )...4 Η Σκοτεινή ύλη ως πηγή νετρίνων Υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι το Σύπαν περιέχει «σκοτεινή ύλη» η οποία δεν εκπέπει ούτε απορροφά ηλεκτροαγνητική ακτινοβολία σε οποιοδήποτε ήκος κύατος, και εκδηλώνεται όνο έσω της βαρυτικής αλληλεπίδρασης και ίσως της ασθενούς αλληλεπίδρασης. Οι τελευταίες έρευνες που έχουν γίνει για τον προσδιορισό της δοής του Σύπαντος στηρίζουν ε αυξανόενη ακρίβεια ένα κοσολογικό οντέλο όπου το Σύπαν είναι επίπεδο 6 και αποτελείται από 5% βαρυόνια, 5% η-βαρυονική σκοτεινή ύλη και περίπου 70% σκοτεινή ενέργεια (βλέπε [73] και αναφορές εκεί). Σύφωνα ε αυτά τα οντέλα, η η-βαρυονική σκοτεινή ύλη αποτελείται από σωάτια Ψυχρής Σκοτεινής Ύλης (Cold Dark Matter), τα οποία κινούνται ε η-σχετικιστικές ταχύτητες. Στο Σχήα.3 παρουσιάζεται η σύνθεση ύλης και ενέργειας του Σύπαντος σύφωνα ε τα τελευταία κοσολογικά οντέλα και παρατηρήσεις [74]. Σχήα.3: Η σύνθεση του Σύπαντος σήερα. Από τις 5 συνιστώσες που παρουσιάζονται όνο τα βαρυόνια και η κοσική ικροκυατική ακτινοβολία υποβάθρου (CMB) είναι άεσα παρατηρήσια. Η συνεισφορά από τα νετρίνα έχει εγάλη αβεβαιότητα λόγω της άγνωστης έχρι στιγής άζας τους (βλέπε Παράγραφο.1). Τα ασθενώς αλληλεπιδρώντα βαρέα σωάτια (Weakly Interacting Massive Particles ή WIMPs) είναι πιθανοί υποψήφιοι της ψυχρής σκοτεινής ύλης. Είναι 6 Επίπεδο Σύπαν σηαίνει ότι σε κοσολογικές αποστάσεις οι γνωστοί κανόνες της Ευκλείδιας γεωετρίας ισχύουν. 38

11 σταθερά σωάτια (των οποίων η ύπαρξη προβλέπεται και σε θεωρίες επέκτασης του καθιερωένου πρότυπου, όπως π.χ. η υπέρ-συετρία) που αλληλεπιδρούν όνο ασθενώς ε την ύλη και η άζα τους κυαίνεται στην περιοχή GeV-TeV. Το ελαφρύτερο υπέρ-συετρικό σωάτιο (LSP ή neutralino) των υπέρ-συετρικών θεωριών είναι ο πιο βολικός υποψήφιος για την ψυχρή σκοτεινή ύλη και οι θεωρητικές του ιδιότητες έχουν ελετηθεί εκτεταένα. Επίσης τα Axions είναι ένας άλλος υποψήφιος για την Σκοτεινή Ύλη [75]. Το κάτω όριο της άζας του neutralino, σύφωνα ε τα αποτελέσατα του LEP, είναι περίπου 18 GeV, ενώ το άνω όριο κυαίνεται, σύφωνα ε θεωρητικούς υπολογισούς από 500GeV ως 10TeV [73]. Αν τα WIMPs αποτελούν την σκοτεινή ύλη στην Γαλαξιακή Άλως, ένας αριθός από αυτά θα συσσωρεύεται στον Ήλιο και στην Γη. Όταν οι τροχιές των WIMPs περνούν κοντά από ουράνια σώατα, υπάρχει ια ικρή αλλά όχι ηδενική πιθανότητα σκέδασης τους από την ύλη. Μερικά από τα σωάτια, ετά από την σκέδαση τους, αποκτούν ταχύτητα ικρότερη από την ταχύτητα διαφυγής και συγκεντρώνονται στους πυρήνες των ουρανίων σωάτων. Εκεί εξαϋλώνονται ανά ζεύγη και παράγουν λεπτόνια, κουάρκς, διανυσατικά ποζόνια βαθίδος (W ±, Z 0 ) και ποζόνια Higgs [76]. Καθώς η πυκνότητα των WIMPs αυξάνεται στον πυρήνα του ουράνιου σώατος, ο ρυθός εξαύλωσης τους αυξάνεται έχρι να έρθει ισορροπία εταξύ σύλληψης και εξαύλωσης. Υψηλό-ενεργειακά νετρίνα ιονίων παράγονται από διάσπαση των προϊόντων της εξαύλωσης, τα οποία πορούν να ανιχνευτούν από εγάλα τηλεσκόπια νετρίνων. Επιπλέον ψυχρή σκοτεινή ύλη αναένεται να συγκεντρώνεται στον πυρήνα του Γαλαξία όπου εικάζεται ότι υπάρχει ια ελανή οπή εγάλης άζας. Η αναενόενη ενέργεια των νετρίνων που δηιουργούνται από την εξαύλωση των WIMPs κυαίνεται από το 1/3 ως το 1/ της άζας του, δηλαδή από 5GeV ως 5TeV. Σε αυτή την ενεργειακή κλίακα ο κύριος θόρυβος υποβάθρου που υπάρχει αποτελείται από ατοσφαιρικά νετρίνα. Έρευνες έχουν γίνει για τον εντοπισό σήατος συβατού ε την ύπαρξη και εξαύλωση νετρίνων στα κέντρα των κοντινότερων ουρανίων σωάτων. Το σήα που αναένεται σε περίπτωση ύπαρξης WIMPs είναι ένα πλεόνασα γεγονότων ανίχνευσης νετρίνων που καταφθάνουν από το κέντρο της Γης, του Ήλιου ή του Γαλαξία [73]. Στο Σχήα.4α παρουσιάζεται σε σύγκριση ο αριθός των αναενόενων ανερχόενων ιονίων από ατοσφαιρικά νετρίνα και των ετρηένων ανερχόενων ιονίων για διάρκεια λειτουργίας

12 ηερών του SuperKamiokande. Καία ένδειξη ύπαρξης σήατος από την εξαύλωση WIMPs στο κέντρο της Γης του Ήλιου ή του Γαλαξία δεν έχει ανιχνευτεί [73]. Στο Σχήα.4β παρουσιάζονται οι εκτιήσεις για τo έγιστο όριo της ροής ανερχόενων ιονίων από εξαύλωση WIMPs στο κέντρο της Γής, όπως αυτά έχουν υπολογιστεί από διάφορα πειράατα [73]. Σχήα.4: (α) Η κατανοή των ζενιθιακών γωνιών ανερχόενων ιονίων σε σύγκριση ε την αναενόενη ροή που δηιουργείται από ατοσφαιρικά νετρίνα. Τα σηεία παριστάνουν τα πειραατικά δεδοένα. Οι σκιασένες περιοχές παριστάνουν τον αναενόενο αριθό ανερχόενων ιονίων από ατοσφαιρικά νετρίνα. Η συνεχής γραή παριστάνει τον αριθό των αναενόενων ανερχόενων ιονίων παίρνοντας υπόψη τις ταλαντώσεις των ατοσφαιρικών νετρίνων ε sin θ=1.0 και Δm =x10-3 ev (βλέπε Παράγραφο.1). Η σκιασένη περιοχή για εγάλες γωνίες υποδεικνύει την περιοχή των τιών ζενιθιακών γωνιών που αναένεται σήα από εξαύλωση WIMPs. (β) Άνω όρια της ροής των ανερχόενων ιονίων από εξαύλωση WIMPs στο κέντρο της Γης ως συνάρτηση της άζας τους. Επιπλέον της έεσης ανίχνευσης των WIMPs από παρατήρηση των προϊόντων εξαύλωσης τους, είναι δυνατή και η άεση ανίχνευση τους σε εργαστηριακά πειράατα ε χαηλό θόρυβο [73]. Σε αυτή την κατηγορία πειραάτων ετράται η ενέργεια ανάκρουσης (ερικών kev) όταν ένα WIMP σκεδάζει ελαστικά ένα πυρήνα του υλικού του ανιχνευτή...5 Ατοσφαιρικά νετρίνα Τα ατοσφαιρικά νετρίνα δηιουργούνται ως προϊόντα αδρονικών αλληλεπιδράσεων των φορτισένων κοσικών ακτινών (πρωτόνια και πυρήνες) ε τα όρια της ατόσφαιρας. Η ροή των ατοσφαιρικών νετρίνων έχει υπολογιστεί ε 40

13 εγάλη ακρίβεια, έτσι ώστε η ανίχνευση τους να δύναται να αποτελέσει ένα εργαλείο βαθονόησης ενός ανιχνευτή νετρίνων. Τα σωάτια της κοσικής ακτινοβολίας αλληλεπιδρώντας ε την ατόσφαιρα παράγουν φορτισένα και ουδέτερα εσόνια (διαδικασίες.1,.,.3) τα οποία στην συνέχεια διασπώνται σε ιόνια, νετρίνα και ακτίνες γάα. Η διαδικασία παραγωγής είναι παρόοια ε την διαδικασία δηιουργίας των νετρίνων σε αστροφυσικές πηγές (beam dump σενάριο). Η βασική διαφορά είναι ότι η πυκνότητα ύλης της ατόσφαιρας είναι σηαντικά εγαλύτερη από αυτή των τυπικών αστροφυσικών πηγών νετρίνων. Ως εκ τούτου τα εσόνια που παράγονται στην ατόσφαιρα έχουν αρκετό χρόνο να αλληλεπιδράσουν και να χάσουν ενέργεια πριν από την διάσπαση τους. Το αποτέλεσα είναι το ενεργειακό φάσα των ατοσφαιρικών νετρίνων (και ιονίων) να πέφτει περισσότερο απότοα για εγάλες ενέργειες σε σύγκριση ε τα φορτισένα σωάτια της κοσικής ακτινοβολίας. Για ενέργειες των παραγόενων εσονίων εγαλύτερες από 100GeV η διαφορά του φασατικού δείκτη των ατοσφαιρικών νετρίνων και των κοσικών 3.7 ακτινών είναι περίπου ια ονάδα, δηλαδή dn / de E. Η κύρια συνεισφορά στην ροή των ατοσφαιρικών νετρίνων προέρχεται από την διάσπαση ελαφρών εσονίων π και Κ. Η ροή των ατοσφαιρικών νετρίνων ηλεκτρονίου είναι περισσότερο από ια τάξη εγέθους ικρότερη από την αντίστοιχη ροή των νετρίνων ιονίου. Αιτία αυτού είναι το γεγονός ότι τα νετρίνα ηλεκτρονίου παράγονται σχεδόν αποκλειστικά από την διάσπαση των 0 ± KL π + e + νe νe ν ν 0 K L εσονίων: ( ), (.14) ε λόγο διακλάδωσης (branching ratio) ~40%. Διάφοροι υπολογισοί της ροής των ατοσφαιρικών νετρίνων από διάσπαση ελαφρών εσονίων έχουν γίνει [77-79]. Οι ηιαναλυτικοί υπολογισοί συφωνούν ε την πλήρη Monte Carlo προσοοίωση εντός των αναενόενων αβεβαιοτήτων οι οποίες εισάγονται από την πρωτογενή ροή της κοσικής ακτινοβολίας και την ενεργό διατοή για την παραγωγή των ελαφρών εσονίων. Οι Gaisser και Honda [80] έχουν εκτιήσει ια αβεβαιότητα 10-0% στην ροή των ατοσφαιρικών νετρίνων η οποία εξαρτάται από την ενέργεια του νετρίνου. Ο φασατικός δείκτης του ενεργειακού φάσατος των ατοσφαιρικών νετρίνων αυξάνει για εγάλες ενέργειες όπου η συνεισφορά της ροής από γοητευτικά (charmed) εσόνια γίνεται σηαντική. Τα γοητευτικά εσόνια έχουν ικρό χρόνο ζωής και διασπώνται πριν προλάβουν να αλληλεπιδράσουν και να χάσουν ενέργεια. Τα νετρίνα που παράγονται από την διάσπαση γοητευτικών εσονίων καλούνται στην 41

14 βιβλιογραφία ως άεσα νετρίνα (prompt neutrinos). Η ορφή του ενεργειακού φάσατος των άεσων νετρίνων ακολουθεί αυτή των κοσικών ακτινών, και έτσι κυριαρχεί της ροής από τα ελαφρά εσόνια π και Κ για ενέργειες εγαλύτερες από ένα όριο. Το ενεργειακό αυτό όριο δεν είναι γνωστό ε ακρίβεια, εφόσον οι αβεβαιότητες της ενεργού διατοής για παραγωγή γοητευτικών σωατίων είναι σχετικά εγάλες. Διάφορες επιστηονικές οάδες έχουν υπολογίσει την θεωρητικά αναενόενη ροή των ατοσφαιρικών άεσων νετρίνων και οι προβλέψεις τους διαφέρουν περισσότερο από ια τάξη εγέθους [81-83] (βλέπε [84] για ια ανασκόπηση των διάφορων υπολογισών). Σχήα.5: Η κατακόρυφη ροή των ιονίων, νετρίνων ιονίων και νετρίνων ηλεκτρονίων από διάσπαση ελαφρών εσονίων (π,κ) και από διάσπαση γοητευτικών εσονίων. Οι συνεχείς γραές αντιστοιχούν σε πλήρη προσοοίωση, ενώ οι διακεκοένες σε αναλυτικό υπολογισό. Η αναενόενη ροή των λεπτονίων που παράγονται στην ατόσφαιρα παρουσιάζεται στο Σχήα.5 για ιόνια, νετρίνα ιονίου και νετρίνα ηλεκτρονίου [8]. Η ροή από τις διασπάσεις των ελαφρών εσονίων, καθώς και η ροή από άεσα λεπτόνια σύφωνα ε ένα οντέλο υπολογισού φαίνονται. Η προβλεπόενη ροή από γοητευτικά εσόνια που παρουσιάζεται βασίζεται σε υπολογισούς της χρωοδυναικής (QCD) σύφωνα ε την θεωρία των διαταραχών. Αν και η γωνιακή κατανοή των κοσικών ακτινών είναι ισοτροπική 7, η ροή των ατοσφαιρικών νετρίνων εξαρτάται από την ζενιθιακή γωνία. Στο Σχήα.6 παρουσιάζεται η γωνιακή κατανοή της ροής των νετρίνων ν e,ν συναρτήσει της ζενιθιακής γωνίας και για τρεις διαφορετικές ενέργειες [80]. Η εξάρτηση της γωνιακής κατανοής των νετρίνων από την ζενιθιακή γωνία είναι περισσότερο 7 Αγνοούε την επίδραση του αγνητικού πεδίου της Γης στα φορτισένα σωάτια της κοσικής ακτινοβολίας, η οποία επίδραση είναι πιο έντονη στις ικρές ενέργειες. 4

15 εφανής για νετρίνα ηλεκτρονίου εγάλης ενέργειας (>1GeV) και κοντά στον ορίζοντα. Η εξάρτηση της ροής από την ζενιθιακή γωνία είναι αποτέλεσα του ότι τα εσόνια π, Κ που παράγονται σχεδόν εφαπτοενικά 8 στα εξωτερικά στρώατα της ατόσφαιρας της Γης διασχίζουν ικρή ποσότητα ατοσφαιρική ύλης και διασπώνται πριν προλάβουν να χάσουν ενέργεια. Όσο αυξάνει η ενέργεια τον εσονίων (οπότε και των παραγοένων νετρίνων) η ανισοτροπία γίνεται πιο έντονη, λόγω της εγαλύτερης εβέλειας των εσονίων πριν της διάσπαση τους. Επιπλέον, εφόσον τα νετρίνα ηλεκτρονίου παράγονται κυρίως από τη διάσπαση των εσονίων Σχήα.6: Η γωνιακή εξάρτηση της ροής των ν + ν υπολογισένη απουσία επίδρασης του αγνητικού πεδίου της Γης στην ροή των φορτισένων κοσικών ακτινών. 0 K L τα οποία έχουν εγαλύτερο χρόνο ζωής από τα υπόλοιπα εσόνια, η ανισοτροπία της ροής των ν e είναι πιο έντονη..3 Διάχυτη ροή νετρίνων Η κατανοή των αστροφυσικών πηγών στον ουρανό δηιουργεί ια διάχυτη ροή (diffuse flux) νετρίνων η οποία δύναται να ετρηθεί από ένα ανιχνευτή νετρίνων. Προβλέψεις της έντασης της διάχυτης ροής νετρίνων από αστροφυσικές πηγές έχουν γίνει σύφωνα ε διάφορα θεωρητικά οντέλα (βλέπε την ανασκόπηση [85]). Επειδή η παραγωγή νετρίνων από αστροφυσικές πηγές επλέκει ηχανισούς κατά τους οποίους παράγονται και άλλου είδους σωάτια, ένα οντέλο παραγωγής νετρίνων θα πρέπει να είναι σύφωνο ε τη παρατηρούενη ροή των κοσικών ακτινών και των ακτινών γάα. Η διάχυτη ροή των ακτινών γάα για ενέργειες από 8 Η γωνία εταξύ της διεύθυνσης της τροχιάς του εσονίου και της ακτίνας της Γης στο σηείο παραγωγής του, κυαίνεται από 86 για νετρίνα που φτάνουν οριζόντια σε ανιχνευτή στην επιφάνεια της Γης, ως 0 για νετρίνα που προσπίπτουν κατακόρυφα [80]. 43

16 30MeV ως και 100GeV έχει ετρηθεί ε καλή ακρίβεια στα πλαίσια του πειράατος EGRET [86]: dnγ = φ ( E ) = (1.37 ± 0.06) 10 E GeV cm s sr de dsdωdt γ 6.1± γ γ γ. (.15) Για τον υπολογισό του άνω ορίου της διάχυτης ροής νετρίνων, υποτίθεται ότι η παρατηρούενη ροή των ακτινών γάα δηιουργείται έσω των αλληλεπιδράσεων γ π γγ. Αυτή η διαδικασία συνοδεύεται από την παραγωγή π ±, έσω των 0 p p p αλληλεπιδράσεων pγ nπ + και px π ± Y, τα οποία ε την ετέπειτα διάσπαση τους δηιουργούν την ροή των νετρίνων. Τα νετρίνα αυτά διαφεύγουν από την αστροφυσική πηγή χωρίς να υπόκεινται σε επιπλέον αλληλεπιδράσεις σε αντίθεση ε τις ακτίνες γάα που απορροφώνται ή σκεδάζονται από την εσοαστρική ύλη. Το γεγονός αυτό εισάγει ένα παράγοντα αβεβαιότητας στην εκτίηση της έντασης της ροής των κοσικών νετρίνων, που βασίζεται στη γνωστή ροής των ακτινών γάα [87]. Στο Σχήα.7 παρουσιάζεται η συλλογή των διάφορων προβλέψεων της ροής των νετρίνων ιονικής γεύσης χωρίς να λαβάνεται υπόψη η ταλάντωση των νετρίνων που αναφέρθηκε στην Παράγραφο.1. Η σκιασένη περιοχή ε ονοασία «Atmospheric» παριστάνει την ροή των ατοσφαιρικών νετρίνων (βλέπε Παράγραφο..5). Το κάτω όριο αυτής της περιοχής δίνεται για νετρίνα που προσπίπτουν κατακόρυφα στην επιφάνεια της Γης και το άνω όριο για νετρίνα που έρχονται από οριζόντιες διευθύνσεις. Η σκιασένη περιοχή ε ονοασία «Galactic» παριστάνει την ροή νετρίνων που δηιουργούνται από κοσικές ακτίνες που αλληλεπιδρούν στον Γαλαξία ας (βλέπε Παράγραφο..1). Το άνω όριο αυτής της περιοχής αντιστοιχεί σε νετρίνα ιονίου που έρχονται από το κέντρο του γαλαξία και το κάτω όριο για νετρίνα που έρχονται από τα άκρα του γαλαξιακού δίσκου. Η σκιασένη περιοχή «Extragalactic» παριστά την ροή των νετρίνων από πηγές που εκπέπουν ακτίνες γάα και νουκλεόνια κοσικής ακτινοβολίας (άνω όριο) και από συπλέγατα γαλαξιών [88]. 44

17 Σχήα.7: Αναενόενες διάχυτες ροές νετρίνων από διάφορες πηγές [85]. Οι σκιασένες περιοχές αντιστοιχούν σε ροή νετρίνων από την ατόσφαιρα της Γης, τον Γαλαξιακό δίσκο και από εξωγαλαξιακές πηγές.. Οι καπύλες αντιστοιχούν σε πηγές νετρίνων από αστροφυσικές πηγές σύφωνα ε διάφορα θεωρητικά οντέλα (βλέπε κείενο και αναφορά [85]). Φαίνονται επίσης τα άνω όρια (90% επίπεδο επιστοσύνης) που έχουν τεθεί από τις ανιχνευτικές διατάξεις MACRO, Baikal και AMANDA. Στο Σχήα.7 παρουσιάζονται ε γραές και οι προβλέψεις της ροής νετρίνων από αστροφυσικές πηγές σύφωνα ε διάφορα θεωρητικά οντέλα [85]. Οι γραές 1-4,6 αντιστοιχούν σε ροή νετρίνων από ενεργούς γαλαξιακούς πυρήνες και blazars. Η γραή 5 αντιστοιχεί σε ροή νετρίνων που δηιουργούνται κατά την διάδοση των υψηλό-ενεργειακών σωατίων της κοσικής ακτινοβολίας. Η αλληλεπίδραση των σωατίων αυτών ε το κοσικό υπόβαθρο ικροκυατικής ακτινοβολίας (βλέπε Παράγραφο 1.4) δηιουργεί εσόνια τα οποία στην συνέχεια διασπόνται παράγοντας νετρίνα. Η γραή 7 αντιστοιχεί σε ροή νετρίνων από πηγές εκποπής εκλάψεων ακτινών γάα. Τέλος, η γραή 8 αντιστοιχεί σε ροή νετρίνων από την διάσπαση βαρέων σωατίων βαθίδος που δηιουργούνται από τοπολογικές ανωαλίες (topological defects). Μετρήσεις της διάχυτης ροής των νετρίνων έχουν γίνει από υπάρχοντα τηλεσκόπια νετρίνων και ανιχνευτές. Στο Σχήα.7 παρουσιάζονται τα άνω όρια που έχουν τεθεί από τους ανιχνευτές Baikal [89], AMANDA-B10 [90] και MACRO [91]. 45

18 46

Διάδοση των Μιονίων στην Ύλη

Διάδοση των Μιονίων στην Ύλη 4 Διάδοση των Μιονίων στην Ύλη Εισαγωγή Σε αυτό το Κεφάλαιο περιγράφουε τις φυσικές διαδικασίες που συνεισφέρουν στην απώλεια ενέργειας ενός ιονίου καθώς αυτό διαδίδεται σε ένα έσο, όπως το νερό ή ο πάγος.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΙΑΚΗ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΙΑΚΗ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ Ελένη Πετράκου - National Taiwan University ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΙΑΚΗ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ Πρόγραμμα επιμόρφωσης ελλήνων εκπαιδευτικών CERN, 7 Νοεμβρίου 2014 You are here! 1929: απομάκρυνση γαλαξιών θεωρία της μεγάλης έκρηξης

Διαβάστε περισσότερα

Λ p + π + + Όλα τα κουάρκ και όλα τα λεπτόνια έχουν ασθενείς αλληλεπιδράσεις Τα νετρίνα έχουν ΜΟΝΟ ασθενείς αλληλεπιδράσεις

Λ p + π + + Όλα τα κουάρκ και όλα τα λεπτόνια έχουν ασθενείς αλληλεπιδράσεις Τα νετρίνα έχουν ΜΟΝΟ ασθενείς αλληλεπιδράσεις Ασθενείς Αλληλεπιδράσεις έχουμε ήδη δει διάφορες αντιδράσεις που γίνονται μέσω των ασθενών αλληλεπιδράσεων π.χ. ασθενείς διασπάσεις αδρονίων + + 0 K ππ Λ pπ n pe ν π e μ v + + μ ασθενείς διασπάσεις λεπτονίων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΙ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΓΙΑ ΜΕΣΕΣ ΤΙΜΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΙΕΣ ΚΑΝΟΝΙΚΩΝ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ

ΕΛΕΓΧΟΙ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΓΙΑ ΜΕΣΕΣ ΤΙΜΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΙΕΣ ΚΑΝΟΝΙΚΩΝ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 ΕΛΕΓΧΟΙ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΓΙΑ ΜΕΣΕΣ ΤΙΜΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΙΕΣ ΚΑΝΟΝΙΚΩΝ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ Στο κεφάλαιο αυτό θα ας απασχολήσουν έλεγχοι στατιστικών υποθέσεων που αναφέρονται στις έσες τιές και αναλογίες πληθυσών

Διαβάστε περισσότερα

Το Καθιερωμένο Πρότυπο των Βασικών Αλληλεπιδράσεων και η Κοσμική Ακτινοβολία

Το Καθιερωμένο Πρότυπο των Βασικών Αλληλεπιδράσεων και η Κοσμική Ακτινοβολία 1 Το Καθιερωμένο Πρότυπο των Βασικών Αλληλεπιδράσεων και η Κοσμική Ακτινοβολία Εισαγωγή Στο παρόν Κεφάλαιο συνοψίζονται οι αρχές που διέπουν τον κόσμο των στοιχειωδών σωματιδίων στο πλαίσιο του Καθιερωμένου

Διαβάστε περισσότερα

Αστέρες Νετρονίων και Μελανές Οπές:

Αστέρες Νετρονίων και Μελανές Οπές: Αστέρες Νετρονίων και Μελανές Οπές: Η Γένεσή τους και η Ανίχνευση Βαρυτικών Κυμάτων Βίκυ Καλογερά Τμημα Φυσικής & Αστρονομίας Γενικό Σεµινάριο Τµήµατος Φυσικής Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης 5

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργοί Γαλαξίες AGN Active Galactic Nuclei. Χριστοπούλου

Ενεργοί Γαλαξίες AGN Active Galactic Nuclei. Χριστοπούλου Ενεργοί Γαλαξίες AGN Active Galactic Nuclei Ε-Π Μη ενεργοί Γαλαξίες (α) ο σπειροειδής γαλαξίας Μ83 (Sc), (β) o ελλειπτικός γαλαξίας NGG205 (E6), (γ) ο ακανόνιστος γαλαξίας, Μικρό Νέφος του Μαγγελάνου Πότε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ 2

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ 2 ΦΡΑΓΚΙΣΚΟΣ ΚΟΥΤΕΝΤΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 006 ΕΙΣΑΓΩΓΗ.... ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΗΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ... 3. Τα θεελιώδη θεωρήατα της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Ομάδα Φυσικών της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Ομάδα Φυσικών της Ώθησης ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιμέλεια: Ομάδα Φυσικών της Ώθησης 1 Τετάρτη, 20 Μα ου 2015 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ Στις ημιτελείς προτάσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2: Υπέρφωτες κινήσεις σε πίδακες αερίων Φύλλο Φοιτητή

Ενότητα 2: Υπέρφωτες κινήσεις σε πίδακες αερίων Φύλλο Φοιτητή 1 Ενότητα 2: Υπέρφωτες κινήσεις σε πίδακες αερίων Φύλλο Φοιτητή Σκοπός της ενότητας αυτής: Πολλοί ενεργοί γαλαξιακές πυρήνες έχουν πίδακες αερίων οι οποίοι εκπεµπουν σε όλο ουσιαστικά το ηλεκτροµαγνητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ Διδακτορική Διατριβή Απόστολου Γ. Τσιριγώτη (20/12/2004) Λειτουργικά χαρακτηριστικά και ανιχνευτική ικανότητα πρότυπου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Κυριακή 13 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1. ύο µονοχρωµατικές ακτινοβολίες Α και Β µε µήκη κύµατος στο κενό

Διαβάστε περισσότερα

Προσομοίωση του Ανιχνευτή

Προσομοίωση του Ανιχνευτή 9 Προσομοίωση του Ανιχνευτή Εισαγωγή Μετά από την αλληλεπίδραση, μέσω της ανταλλαγής φορτισμένων (Charge Current Interaction), των υψηλό-ενεργειακών μιονικών νετρίνων με την ύλη παράγονται σχετικιστικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ασφάλεια στον LHC Ο Μεγάλος Επιταχυντής Συγκρουόµενων εσµών Αδρονίων (Large Hadron Collider, LHC) είναι ικανός να επιτύχει ενέργειες που κανένας άλλος επιταχυντής έως σήµερα δεν έχει προσεγγίσει. Ωστόσο,

Διαβάστε περισσότερα

Πυρηνική δύναμη Μεσόνια και θεωρία Yukawa Τάσος Λιόλιος Μάθημα Πυρηνικής Φυσικής

Πυρηνική δύναμη Μεσόνια και θεωρία Yukawa Τάσος Λιόλιος Μάθημα Πυρηνικής Φυσικής Hideki Yukawa and the Nuclear Force Πυρηνική δύναμη Μεσόνια και θεωρία Yukawa Τάσος Λιόλιος Μάθημα Πυρηνικής Φυσικής πυρηνική δύναμη Η πυρηνική δύναμη (ή αλληλεπίδραση νουκλεονίουνουκλεονίου, ή NN forces,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και, δίπλα, το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή φράση η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή

Διαβάστε περισσότερα

Ασαφής Λογική & Έλεγχος

Ασαφής Λογική & Έλεγχος Τεχνητή Νοηοσύνη 7 σαφής Λογική & Έλεγχος Φώτης Κόκκορας ΤΕΙ Θεσσαλίας Τήα Μηχανικών Πληροφορικής (Fuzzy Logic Fuzzy Control) Η σαφής Λογική (Fuzzy Logic)......δεν είναι καθόλου...ασαφής ή ανακριβής, όπως

Διαβάστε περισσότερα

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ 1. Ο Ήλιος μας είναι ένας από τους μεγαλύτερους αστέρες της περιοχής μας, του Γαλαξία μας αλλά και του σύμπαντος (NASA Science, εικόνα 1), όντας ο μοναδικός στο ηλιακό

Διαβάστε περισσότερα

ΗλιακήΓεωµετρία. Γιάννης Κατσίγιαννης

ΗλιακήΓεωµετρία. Γιάννης Κατσίγιαννης ΗλιακήΓεωµετρία Γιάννης Κατσίγιαννης ΗηλιακήενέργειαστηΓη Φασµατικήκατανοµήτηςηλιακής ακτινοβολίας ΗκίνησητηςΓηςγύρωαπότονήλιο ΗκίνησητηςΓηςγύρωαπότονήλιοµπορεί να αναλυθεί σε δύο κύριες συνιστώσες: Περιφορά

Διαβάστε περισσότερα

Η μελλοντική εξέλιξη του Σύμπαντος. Γεώργιος Κοντόπουλος

Η μελλοντική εξέλιξη του Σύμπαντος. Γεώργιος Κοντόπουλος Η μελλοντική εξέλιξη του Σύμπαντος Γεώργιος Κοντόπουλος (Δείτε τη σχετική παρουσίαση αρχείο.powerpoint) Το θέμα του μέλλοντος του Σύμπαντος ενδιαφέρει ιδιαίτερα τόσο τη Θεολογία όσο και την Αστρονομία.

Διαβάστε περισσότερα

VOGEL-Αντλίες ε σπειροειδές περίβληα Σειρά προϊόντων: LSB

VOGEL-Αντλίες ε σπειροειδές περίβληα Σειρά προϊόντων: LSB el VOGEL-Αντλίες ε σπειροειδές περίβληα Σειρά προϊόντων: LSB Οδηγίες εκατάστασης, λειτουργίας και συντήρησης Μετάφραση του πρωτοτύπου των οδηγιών χρήσης el ιαφυλάξτε τις για ελλοντική χρήση! Λάβετε υπόψη

Διαβάστε περισσότερα

= = = = N N. Σηµείωση:

= = = = N N. Σηµείωση: Ανάλογα ε τα φορτία που αναπτύσσονται σε ια διατοή ακολουθείται διαφορετική διαδικασία διαστασιολόγησης. 1 Φορτία ιατοής Καθαρή Κάψη Ροπή M σε ια διεύθυνση Προέχουσα Κάψη+Θλίψη Ροπή M σε ια διεύθυνση ε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΚΟΣΜΙΚΕΣ ΑΚΤΙΝΕΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΚΟΣΜΙΚΕΣ ΑΚΤΙΝΕΣ i ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΛΙΟΛΙΟΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Α.Π.Θ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΚΟΣΜΙΚΕΣ ΑΚΤΙΝΕΣ ii ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΛΙΟΛΙΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΚΟΣΜΙΚΕΣ ΑΚΤΙΝΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2012 ISBN: 978-960-9551-06-9 Εκδόσεις: Κ.Ν. Επισκόπου 7

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη των χαρακτηριστικών της β - ραδιενεργού εκποµπής

Μελέτη των χαρακτηριστικών της β - ραδιενεργού εκποµπής ΑΠ2 Μελέτη των χαρακτηριστικών της β - ραδιενεργού εκποµπής 1. Σκοπός Η εργαστηριακή αυτή άσκηση µελετά τα χαρακτηριστικά της β - ακτινοβολίας. Πιο συγκεκριµένα υπολογίζεται πειραµατικά η εµβέλεια των

Διαβάστε περισσότερα

Εκροή ύλης από μαύρες τρύπες

Εκροή ύλης από μαύρες τρύπες Εκροή ύλης από μαύρες τρύπες Νίκος Κυλάφης Πανεπιστήµιο Κρήτης Η µελέτη του θέµατος ξεκίνησε ως διδακτορική διατριβή του Δηµήτρη Γιαννίου (Princeton) και συνεχίζεται. Ιωάννινα, 8-9-11 Κατ αρχάς, πώς ξέρομε

Διαβάστε περισσότερα

AΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΚΑΤΑΙΓΙΣΜΟΙ ΚΟΣΜΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ

AΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΚΑΤΑΙΓΙΣΜΟΙ ΚΟΣΜΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ AΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΚΑΤΑΙΓΙΣΜΟΙ ΚΟΣΜΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ Ατρείδης Γιώργος ΑΜ: 4147 ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Σπ. Δεδούσης

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα Το γνωστό παράδειγμα με τα βάρη 30 ατόμων ταξινομημένα σε 5 ομάδες. Η μέση τιμή για το δείγμα έχει βρεθεί x = 77. = =

Παράδειγμα Το γνωστό παράδειγμα με τα βάρη 30 ατόμων ταξινομημένα σε 5 ομάδες. Η μέση τιμή για το δείγμα έχει βρεθεί x = 77. = = Παράδειγα Το γωστό παράδειγα ε τα βάρη 0 ατόω ταξιοηέα σε 5 οάδες. Η έση τιή για το δείγα έχει βρεθεί 77. Τάξη Απόλυτες συχότητες Κετρική τιή τάξης Απόκλιση από το έσο 65-69 67,5 9,5 70-7 6 7,5,5 75-79

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012. Ηµεροµηνία: Τετάρτη 18 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012. Ηµεροµηνία: Τετάρτη 18 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 18 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις 1 έως 4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

Ταχέα (μεγάλης ενέργειας) νετρόνια (fast neutrons): Τα ταχέα νετρόνια μπορούν να προκαλέσουν ελαστικές

Ταχέα (μεγάλης ενέργειας) νετρόνια (fast neutrons): Τα ταχέα νετρόνια μπορούν να προκαλέσουν ελαστικές Νετρόνια Τα νετρόνια (n) είναι αφόρτιστα σωματίδια, απαιτείται πυρηνική αλλ/ση ώστε να μεταφερθεί ενέργεια στο υλικό (απορροφητή). Η πιθανότητα αλλ/σης (ενεργός διατομή, σ) εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ

ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ Κ. Ν. Γουργουλιάτος ΜΑΥΡΕΣ ΤΡΥΠΕΣ Η ΒΑΣΙΚΗ ΙΔΕΑ Αντικείμενα που εμποδίζουν την διάδοση φωτός από αυτά Πρωτοπροτάθηκε γύρω στα 1783 (John( John Michell) ως αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

EIOPA(BoS(13/164 EL. Κατευθυντήριες γραές για την εξέταση αιτιάσεων από ασφαλιστικούς διαεσολαβητές

EIOPA(BoS(13/164 EL. Κατευθυντήριες γραές για την εξέταση αιτιάσεων από ασφαλιστικούς διαεσολαβητές EIOPA(BoS(13/164 EL Κατευθυντήριες γραές για την εξέταση αιτιάσεων από ασφαλιστικούς διαεσολαβητές EIOPA WesthafenTower Westhafenplatz 1 60327 Frankfurt Germany Phone: +49 69 951119(20 Fax: +49 69 951119(19

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ;

ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ; ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ; Α) Ακτίνα αστέρων (Όγκος). Στον Ήλιο, και τον Betelgeuse, μπορούμε να μετρήσουμε απευθείας τη γωνιακή διαμέτρο, α, των αστεριών. Αν γνωρίζουμε αυτή τη γωνία, τότε: R ( ακτίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 0 ΜΑΪΟΥ 015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Στις ερωτήσεις Α1-Α4

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ ΚΑΙ ΥΛΗΣ

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ ΚΑΙ ΥΛΗΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ ΚΑΙ ΥΛΗΣ Όταν οι ακτίνες Χ περνούν μέσα από την ύλη (πχ το σώμα του ασθενή) μπορεί να συμβεί οποιοδήποτε από τα 4 φαινόμενα που αναλύονται στις επόμενες σελίδες. Πρέπει να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργοί Γαλαξίες. Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής

Ενεργοί Γαλαξίες. Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Ενεργοί Γαλαξίες Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Οι «ενεργοί γαλαξίες» είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα κατηγορία γαλαξιών που ως χαρακτηριστικό τους γνώρισμα έχουν μια εξαιρετικά έντονη ενεργειακή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 9η Ολυμπιάδα Φυσικής Γ Λυκείου (Β φάση) Κυριακή 9 Μαρτίου 01 Ώρα:.00-1.00 ΟΔΗΓΙΕΣ: 1. Το δοκιμιο αποτελειται απο εννεα (9) σελιδες και επτα (7) θεματα.. Να απαντησετε σε ολα τα θεματα του δοκιμιου.. Μαζι

Διαβάστε περισσότερα

Ραδιενεργές διασπάσεις. Ραδιονουκλίδια στην ιατρική

Ραδιενεργές διασπάσεις. Ραδιονουκλίδια στην ιατρική Ραδιενεργές διασπάσεις Ραδιονουκλίδια στην ιατρική Νουκλίδια Οι πυρήνες µε διαφορετικό αριθµό πρωτονίων ή/και νετρονίων ονοµάζονται νουκλίδια. Υπάρχουν 1500 περίπου νουκλίδια (φυσικά +τεχνητά). Η ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΤΙΖΟΥΣΕΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΕΣ Μονάδες. Ε.Ν. ΓΑΖΗΣ ΣΕΜΦΕ-Τοµέας Φυσικής 04

ΙΟΝΤΙΖΟΥΣΕΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΕΣ Μονάδες. Ε.Ν. ΓΑΖΗΣ ΣΕΜΦΕ-Τοµέας Φυσικής 04 ΙΟΝΤΙΖΟΥΣΕΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΕΣ Μονάδες Ε.Ν. ΓΑΖΗΣ ΣΕΜΦΕ-Τοµέας Φυσικής 2003-04 04 1 Η ενέργεια των ιοντιζουσών ακτινοβολιών µετρείται σε µονάδες του ηλεκτρονιοβόλτ (ev), ορίζετα:ι: η ενέργεια που προσλαµβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÎÕÓÔÑÁ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÎÕÓÔÑÁ 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1 ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό κάθε µιας από τις παρακάτω ερωτήσεις 1- και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση 1. Ο ραδιενεργός

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΛΑΝΑΚΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ

ΓΑΛΑΝΑΚΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις -4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί η σωστή απάντηση. Ένας ακίνητος τρoχός δέχεται σταθερή συνιστάμενη ροπή ως προς άξονα διερχόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΟΜΙΛΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤ. ΕΚΠ/ΣΗΣ ΙΟΥΝΙΟΣ 2005

ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΟΜΙΛΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤ. ΕΚΠ/ΣΗΣ ΙΟΥΝΙΟΣ 2005 ΑΪΒΑΛΗ ΕΛΕΝΗ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΡΕΥΝΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤ. ΕΚΠ/ΣΗΣ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ! ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΟΜΙΛΙΑΣ ΙΟΥΝΙΟΣ 2005 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Το ηλιακό μας σύστημα απαρτίζεται από τον ήλιο (κεντρικός αστέρας) τους 8 πλανήτες, (4 εσωτερικούς ή πετρώδεις: Ερμής, Αφροδίτη, Γη και Άρης, και 4 εξωτερικούς: Δίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ Τα ρολόγια του σύμπαντος. Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής

ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ Τα ρολόγια του σύμπαντος. Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ Τα ρολόγια του σύμπαντος Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής Αστρικό σμήνος είναι 1 ομάδα από άστρα που Καταλαμβάνουν σχετικά μικρό χώρο στο

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Νεκταρία Γκιζάνη, Ελληνικό Ανοικτό Παν/ο, Σχολή Θετικών Επιστημών & Τεχνολογίας

Δρ. Νεκταρία Γκιζάνη, Ελληνικό Ανοικτό Παν/ο, Σχολή Θετικών Επιστημών & Τεχνολογίας Δρ. Νεκταρία Γκιζάνη, Ελληνικό Ανοικτό Παν/ο, Σχολή Θετικών Επιστημών & Τεχνολογίας Γενικά περί Κοσμικής Ακτινοβολίας Από πού προέρχεται Πηγές Κοσμικής ακτινοβολίας (supernova, sun, extragalactic) (Εκτεταμένοι)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ. Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών

ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ. Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ Διαγνωστικές και θεραπευτικές εφαρμογές ακτινοβολιών : Κεφάλαιο 11 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί θα μιλήσουμε: Δημιουργία Σύμπαντος Θεωρία Μεγάλης έκρηξης. Τι είναι η Κοσμική Μικροκυματική Ακτινοβολία Υποβάθρου (CMB) Που την παρατηρούμε?

Γιατί θα μιλήσουμε: Δημιουργία Σύμπαντος Θεωρία Μεγάλης έκρηξης. Τι είναι η Κοσμική Μικροκυματική Ακτινοβολία Υποβάθρου (CMB) Που την παρατηρούμε? Γιατί θα μιλήσουμε: Δημιουργία Σύμπαντος Θεωρία Μεγάλης έκρηξης Τι είναι η Κοσμική Μικροκυματική Ακτινοβολία Υποβάθρου (CMB) Που την παρατηρούμε? Ιστορία της ανακάλυψης Γιατί είναι Σημαντική για τον άνθρωπο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΣΥΜΜΕΤΡΙΚΗ ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΥΛΗ ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΒΙΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΜΕΤΡΙΑΣ CP

ΥΠΕΡΣΥΜΜΕΤΡΙΚΗ ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΥΛΗ ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΒΙΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΜΕΤΡΙΑΣ CP ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩ ΩΝ ΣΩΜΑΤΙ ΙΩΝ ΥΠΕΡΣΥΜΜΕΤΡΙΚΗ ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΥΛΗ ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΒΙΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΜΕΤΡΙΑΣ CP ιδακτορική ιατριβή Μαρία Κ. Αργυρού ΑΘΗΝΑ 2008 Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΤΣΙΤΣΑΣ ΓΡΗΓΟΡΗΣ

ΟΙ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΤΣΙΤΣΑΣ ΓΡΗΓΟΡΗΣ Θέµατα από το βιβλίο µου: Οι ασκήσεις των εξετάσεων φυσικής γενικής παιδείας γ λυκείου (υπό έκδοση ) (Περιέχει 111 ασκήσεις πιθανά θέµατα εξετάσεων µε απαντήσεις) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο ΘΕΜΑ 1 ο Πόση είναι η ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο M6. Κυκλική κίνηση και άλλες εφαρµογές των νόµων του Νεύτωνα

Κεφάλαιο M6. Κυκλική κίνηση και άλλες εφαρµογές των νόµων του Νεύτωνα Κεφάλαιο M6 Κυκλική κίνηση και άλλες εφαρµογές των νόµων του Νεύτωνα Κυκλική κίνηση Αναπτύξαµε δύο µοντέλα ανάλυσης στα οποία χρησιµοποιούνται οι νόµοι της κίνησης του Νεύτωνα. Εφαρµόσαµε τα µοντέλα αυτά

Διαβάστε περισσότερα

Νέες εξελίξεις στους μικροανιχνευτές σωματιδίων με ευγενές αέριο: ο ανιχνευτής micromegas. Κωνσταντίνος Κουσουρής

Νέες εξελίξεις στους μικροανιχνευτές σωματιδίων με ευγενές αέριο: ο ανιχνευτής micromegas. Κωνσταντίνος Κουσουρής Νέες εξελίξεις στους μικροανιχνευτές σωματιδίων με ευγενές αέριο: ο ανιχνευτής micromegas Κωνσταντίνος Κουσουρής Περίληψη Περιγραφή και κατασκευή Αρχή λειτουργίας Ανίχνευση φωτονίων Επιδόσεις Χρήσεις και

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 3 Μαΐου 015 ιάρκεια Εξέτασης: ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ A Στις ηµιτελείς προτάσεις Α1 Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ε π α ν α λ η π τ ι κ ά θ έ µ α τ α 0 0 5 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΘΕΜΑ 1 o Για τις ερωτήσεις 1 4, να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Στις ερωτήσεις 1-4 να επιλέξετε την σωστή απάντηση 1. Μία μονοχρωματική ακτινοβολία, που ανήκει στο ορατό τμήμα του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος, μεταβαίνει από

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή:

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή: 54 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2014 ΘΕΜΑ Α Α1. Πράσινο και κίτρινο φως

Διαβάστε περισσότερα

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα)

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) 1. Αρχαίοι Έλληνες ατομικοί : η πρώτη θεωρία που διατυπώθηκε παγκοσμίως (καθαρά φιλοσοφική, αφού δεν στηριζόταν σε καμιά πειραματική παρατήρηση). Δημόκριτος (Λεύκιπος, Επίκουρος)

Διαβάστε περισσότερα

http://www.physics.ntua.gr/~yorgos/med/index.php

http://www.physics.ntua.gr/~yorgos/med/index.php Εφαρμογές των Ιοντιζουσών Ακτινοβολιών στην Ιατρική & τη Βιολογία http://www.physics.ntua.gr/~yorgos/med/index.php Βιβλιογραφία Ε. Ν. Γαζής, Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες Εφαρμογές στη Βιολογία & Ιατρική. Glenn

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΗΣ ΘΕΤΙΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΗΣ ΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΕΙΟΥ Θέμα ο. ύλινδρος περιστρέφεται γύρω από άξονα που διέρχεται από το κέντρο μάζας του με γωνιακή ταχύτητα ω. Αν ο συγκεκριμένος κύλινδρος περιστρεφόταν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2004 Κ.Ν. ΓΟΥΡΓΟΥΛΙΑΤΟΣ

ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2004 Κ.Ν. ΓΟΥΡΓΟΥΛΙΑΤΟΣ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2004 Κ.Ν. ΓΟΥΡΓΟΥΛΙΑΤΟΣ Η Μεγάλη Έκρηξη Πριν από 10-15 δις χρόνια γεννήθηκε το Σύμπαν με μια εξαιρετικά θερμή και βίαια διαδικασία Το σύμπαν

Διαβάστε περισσότερα

Περίθλαση από µία σχισµή.

Περίθλαση από µία σχισµή. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 71 7. Άσκηση 7 Περίθλαση από µία σχισµή. 7.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης είναι η γνωριµία των σπουδαστών µε την συµπεριφορά των µικροκυµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη φυσική στοιχειωδών σωματιδίων

Εισαγωγή στη φυσική στοιχειωδών σωματιδίων Εργαστήριο Εισαγωγή στη φυσική στοιχειωδών σωματιδίων Hypatia : http://hypatia.phys.uoa.gr/ To Hypatia αποτελεί μέρος του ATLAS ASEC, ένα καινοτόμο εκπαιδευτικό πρόγραμμα στη Φυσική των Στοιχειωδών Σωματιδίων.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Ι. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ Α Ι. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Ι. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ

ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ Διαστημικός καιρός. Αποτελεί το σύνολο της ηλιακής δραστηριότητας (ηλιακός άνεμος, κηλίδες, καταιγίδες, εκλάμψεις, προεξοχές, στεμματικές εκτινάξεις ηλιακής μάζας) που επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Απαρχές Σύμπαντος Ύλη - Ενέργεια E = mc 2 Θεμελιώδεις καταστάσεις ύλης Στερεά Υγρή Αέριος Χημικές μορφές ύλης Χημικά στοιχεία Χημικές ενώσεις Χημικά στοιχεία 92 στη

Διαβάστε περισσότερα

Το Φως Είναι Εγκάρσιο Κύμα!

Το Φως Είναι Εγκάρσιο Κύμα! ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΣΗΜΕΛΛΗΣ Μαθήματα Οπτικής 3. Πόλωση Το Φως Είναι Εγκάρσιο Κύμα! Αυτό που βλέπουμε με τα μάτια μας ή ανιχνεύουμε με αισθητήρες είναι το αποτέλεσμα που προκύπτει όταν φως με συγκεκριμένο χρώμα -είδος,

Διαβάστε περισσότερα

ENOTHTA 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ENOTHTA 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Ο : ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ DOPPLER ENOTHT 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Κρούση: Κρούση ονομάζουμε το φαινόμενο κατά το οποίο δύο ή περισσότερα σώματα έρχονται σε επαφή για πολύ μικρό χρονικό διάστημα κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΟΙ ΑΣΤΕΡΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΟΙ ΑΣΤΕΡΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΟΙ ΑΣΤΕΡΕΣ Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Για να απαντήσεις στις ερωτήσεις που ακολουθούν αρκεί να επιλέξεις την ή τις σωστές από τις προτεινόµενες απαντήσεις. 1. Το φαινόµενο µέγεθος ενός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ «Ίσως το φως θα ναι μια νέα τυραννία. Ποιος ξέρει τι καινούρια πράγματα θα δείξει.» Κ.Π.Καβάφης ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ LASER Εισαγωγικές Έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου Οργανική Χημεία Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου 1. Γενικά Δυνατότητα προσδιορισμού δομών με σαφήνεια χρησιμοποιώντας τεχνικές φασματοσκοπίας Φασματοσκοπία μαζών Μέγεθος, μοριακός τύπος

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικό διαγώνισµα στα Κύµατα

Επαναληπτικό διαγώνισµα στα Κύµατα ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ 1 Επαναληπτικό διαγώνισµα στα Κύµατα Θέµα 1 0 Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

Ατρείδης Γιώργος. Στεργιούλας Νικόλαος ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

Ατρείδης Γιώργος. Στεργιούλας Νικόλαος ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΣΤΕΡΕΣ ΝΕΤΡΟΝΙΩΝ ΕΚΠΟΜΠΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΓΑΜΜΑ Ατρείδης Γιώργος ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΩΝ ΣΩΜΑΤΙΔΙΩΝ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ. 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ. 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ 148 ΑΡΧΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΣΤΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Δ. ΚΑΣΣΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση. Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς. Σημειώσεις II: Πυρηνική Ιατρική

HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση. Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς. Σημειώσεις II: Πυρηνική Ιατρική HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς Σημειώσεις II: Πυρηνική Ιατρική Σεπτέμβριος 2003-Φεβρουάριος 2004 Πυρηνική Ιατρική Εισαγωγή Η Πυρηνική Ιατρική είναι κλάδος της ιατρικής που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ. 5 ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΠΑΚΕΤΑ Ι

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ. 5 ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΠΑΚΕΤΑ Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ 5 ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΠΑΚΕΤΑ Ι Ι ΑΣΚΩΝ ΣΤΕΛΙΟΣ ΖΗΜΕΡΑΣ Σάος 3 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΓΕΝΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ...3. ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΟΣ ΑΝΑΛΥΤΗΣ...3.

Διαβάστε περισσότερα

Χ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ, Μ. ΖΑΜΑΝΗ, Α. ΛΙΟΛΙΟΣ, Μ. ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΥ, Η. ΣΑΒΒΙΔΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

Χ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ, Μ. ΖΑΜΑΝΗ, Α. ΛΙΟΛΙΟΣ, Μ. ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΥ, Η. ΣΑΒΒΙΔΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Χ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ, Μ. ΖΑΜΑΝΗ, Α. ΛΙΟΛΙΟΣ, Μ. ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΥ, Η. ΣΑΒΒΙΔΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Χ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ, Μ. ΖΑΜΑΝΗ, Α. ΛΙΟΛΙΟΣ, Μ. ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΥ, Η. ΣΑΒΒΙΔΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣ. 211 Τελική Εξέταση 11-Μάη-2015

ΦΥΣ. 211 Τελική Εξέταση 11-Μάη-2015 ΦΥΣ. 211 Τελική Εξέταση 11-Μάη-2015 Πριν ξεκινήσετε συµπληρώστε τα στοιχεία σας (ονοµατεπώνυµο, αριθµό ταυτότητας) στο πάνω µέρος της σελίδας αυτής. Για τις λύσεις των ασκήσεων θα πρέπει να χρησιµοποιήσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Με τον όρο ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

α. Μόνο η ορμή του συστήματος των σωμάτων. β. Η ορμή και η κινητική ενέργεια του κάθε σώματος.

α. Μόνο η ορμή του συστήματος των σωμάτων. β. Η ορμή και η κινητική ενέργεια του κάθε σώματος. ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΓΝΩΣΗ ΘΕΜΑ 1 1. Σε μια ελαστική κρούση δύο σωμάτων διατηρείται: α. Μόνο η ορμή του συστήματος των σωμάτων. β. Η ορμή και η κινητική ενέργεια του κάθε σώματος.

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες Χ (Roentgen) Κ.-Α. Θ. Θωμά

Ακτίνες Χ (Roentgen) Κ.-Α. Θ. Θωμά Ακτίνες Χ (Roentgen) Είναι ηλεκτρομαγνητικά κύματα με μήκος κύματος μεταξύ 10 nm και 0.01 nm, δηλαδή περίπου 10 4 φορές μικρότερο από το μήκος κύματος της ορατής ακτινοβολίας. ( Φάσμα ηλεκτρομαγνητικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES) ΑΘΗΝΑ, ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2014 ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Στηρίζονται στις αλληλεπιδράσεις της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας με την ύλη. Φασματομετρία=

Διαβάστε περισσότερα

Ο υποθαλάσσιος ανιχνευτής νετρίνων ΝΕΣΤΩΡ

Ο υποθαλάσσιος ανιχνευτής νετρίνων ΝΕΣΤΩΡ 5 Ο υποθαλάσσιος ανιχνευτής νετρίνων ΝΕΣΤΩΡ Εισαγωγή Η μεγάλη πρόοδος της τηλεσκοπίας νετρίνων, τις τελευταίες δεκαετίες, έχει συνεισφέρει σημαντικά στην προώθηση της ανθρώπινης γνώσης [103] και έχει προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

1 Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΔΥΝΑΜΙΑΣ

1 Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΔΥΝΑΜΙΑΣ 1 Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΔΥΝΑΜΙΑΣ Διδάσκων: Θεόδωρος Ν. Τομαράς 1.1 Newton s law A. Newton s law: Περιγράφει τη κίνηση υλικού σημείου μάζας m σε χωρο-χρονικά μεταβαλλόμενο πεδίο δυνάμεων F. Σε Αδρανειακό Σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΑ 3,4. Συστήµατα ενός Βαθµού ελευθερίας. k Για E 0, η (1) ισχύει για κάθε x. Άρα επιτρεπτή περιοχή είναι όλος ο άξονας

ΚΕΦΑΛΑΙΑ 3,4. Συστήµατα ενός Βαθµού ελευθερίας. k Για E 0, η (1) ισχύει για κάθε x. Άρα επιτρεπτή περιοχή είναι όλος ο άξονας ΚΕΦΑΛΑΙΑ,4. Συστήµατα ενός Βαθµού ελευθερίας. Να βρεθούν οι επιτρεπτές περιοχές της κίνησης στον άξονα ' O για την απωστική δύναµη F, > και για ενέργεια Ε. (α) Είναι V και οι επιτρεπτές περιοχές της κίνησης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ - ΚΥΜΑΤΑ

ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ - ΚΥΜΑΤΑ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ - ΚΥΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α : Για να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις πολλαπλής

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Επαναληπτικός ιαγωνισμός)

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Επαναληπτικός ιαγωνισμός) 4 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Επαναληπτικός ιαγωνισμός) Κυριακή, 5 Απριλίου, 00, Ώρα:.00 4.00 Προτεινόμενες Λύσεις Άσκηση ( 5 μονάδες) Δύο σύγχρονες πηγές, Π και Π, που απέχουν μεταξύ τους

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΘΕΜΑΤΑ

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ 2008 ΘΕΜΑΤΑ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑÏΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Στις παρακάτω προτάσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ Α Στις παρακάτω προτάσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 53 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2013 ΘΕΜΑ Α Στις παρακάτω προτάσεις Α1-Α4 να

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΦΥΣΙΚΗ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις - 4 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟ. Μεταβαλλόµενη δύναµη. Θεώρηµα µεταβολής κινητικής ενέργειας

ΕΡΓΟ. Μεταβαλλόµενη δύναµη. Θεώρηµα µεταβολής κινητικής ενέργειας ΕΡΓΟ Οταν µια σταθερή δύναµη F δρα σε ένα σώµα µάζας m που βρίσκεται σε ηρεµία, το σώµα επιταχύνεται µε α=f/m και η ταχύτητά του αυξάνει. Ηδύναµη παράγει έργο στο σώµα και αυξάνει την κινητική του ενέργεια.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 14 Ταλαντώσεις. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 14 Ταλαντώσεις. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 14 Ταλαντώσεις Ταλαντώσεις Ελατηρίου Απλή αρµονική κίνηση Ενέργεια απλού αρµονικού ταλαντωτή Σχέση απλού αρµονικού ταλαντωτή και κυκλικής κίνησης Το απλό εκκρεµές Περιεχόµενα 14 Το φυσικό εκκρεµές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΣΙΜΑ ΚΥΜΑΤΑ. + 1) με Ν=0,1,2,3..., όπου d το μήκος της χορδής. 4 χορδή με στερεωμένο το ένα άκρο ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ. ,στο κενό (αέρα) co

ΣΤΑΣΙΜΑ ΚΥΜΑΤΑ. + 1) με Ν=0,1,2,3..., όπου d το μήκος της χορδής. 4 χορδή με στερεωμένο το ένα άκρο ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ. ,στο κενό (αέρα) co ΣΤΑΣΙΜΑ ΚΥΜΑΤΑ Κύματα που t x t x σχηματίζουν το y1 = A. hm2 p ( - ), y2 = A. hm2 p ( + ) T l T l στάσιμο Εξίσωση στάσιμου c κύματος y = 2 A. sun 2 p. hm2p t l T Πλάτος ταλάντωσης c A = 2A sun 2p l Κοιλίες,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΡΗΝΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΩΣ ΠΗΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ. 4 Η Ηe

ΠΥΡΗΝΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΩΣ ΠΗΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ. 4 Η Ηe ΠΥΡΗΝΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΩΣ ΠΗΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ Η ενέργεια στον Ήλιο (και στα άλλα αστέρια της Κύριας Ακολουθίας ) παράγεταi μέσω αντιδράσεων σύντηξης. Σύντηξη: πυρηνική αντίδραση μέσω της οποίας βαρείς

Διαβάστε περισσότερα

Φασματοσκοπία SIMS (secondary ion mass spectrometry) Φασματοσκοπία μάζης δευτερογενών ιόντων

Φασματοσκοπία SIMS (secondary ion mass spectrometry) Φασματοσκοπία μάζης δευτερογενών ιόντων Φασματοσκοπία SIMS (secondary ion mass spectrometry) Φασματοσκοπία μάζης δευτερογενών ιόντων Ιόντα με υψηλές ενέργειες (συνήθως Ar +, O ή Cs + ) βομβαρδίζουν την επιφάνεια του δείγματος sputtering ουδετέρων

Διαβάστε περισσότερα

Παλμογράφος. ω Ν. Άσκηση 15:

Παλμογράφος. ω Ν. Άσκηση 15: Άσκηση 15: Παλμογράφος Σκοπός: Σε αυτή την άσκηση θα μάθουμε τις βασικές λειτουργίες του παλμογράφου και το πώς χρησιμοποιείται αυτός για τη μέτρηση συνεχούς και εναλλασσόμενης τάσης, συχνότητας και διαφοράς

Διαβάστε περισσότερα

18 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2013. 4 η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Ανάλυση Δεδομένων

18 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2013. 4 η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Ανάλυση Δεδομένων 18 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2013 4 η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Ανάλυση Δεδομένων Παρακαλούμε, διαβάστε προσεκτικά τα παρακάτω: 1. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τον χάρακα και το κομπιουτεράκι

Διαβάστε περισσότερα

1. Ένας κασκαντέρ θέλει με το αυτοκίνητό του, να πηδήξει πάνω από

1. Ένας κασκαντέρ θέλει με το αυτοκίνητό του, να πηδήξει πάνω από 1. Ένας κασκαντέρ θέλει με το αυτοκίνητό του, να πηδήξει πάνω από 8 αυτοκίνητα σταθμευμένα ένα μετά το άλλο κάτω από μια οριζόντια πλατφόρμα. Το κάθε αυτοκίνητο έχει μήκος d = 3 m και ύψος h = 1,2 m. Τo

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

γ - διάσπαση Δήμος Σαμψωνίδης (17-12- 2010) Στοιχεία Πυρηνικής Φυσικής & Φυσικής Στοιχειωδών Σωματιδίων 5 ο Εξάμηνο

γ - διάσπαση Δήμος Σαμψωνίδης (17-12- 2010) Στοιχεία Πυρηνικής Φυσικής & Φυσικής Στοιχειωδών Σωματιδίων 5 ο Εξάμηνο γ - διάσπαση Δήμος Σαμψωνίδης (17-12- 2010) Στοιχεία Πυρηνικής Φυσικής & Φυσικής Στοιχειωδών Σωματιδίων 5 ο Εξάμηνο 1 γ - διάσπαση Τύποι διασπάσεων Ενεργειακά Ακτινοβολία πολυπόλων Κανόνες επιλογής Εσωτερικές

Διαβάστε περισσότερα

Πως διαδίδονται τα Η/Μ κύματα σε διαφανή διηλεκτρικά?

Πως διαδίδονται τα Η/Μ κύματα σε διαφανή διηλεκτρικά? Πως διαδίδονται τα Η/Μ κύματα σε διαφανή διηλεκτρικά? (Μη-μαγνητικά, μη-αγώγιμα, διαφανή στερεά ή υγρά με πυκνή, σχετικά κανονική διάταξη δομικών λίθων). Γραμμικά πολωμένο κύμα προσπίπτει σε ηλεκτρόνιο

Διαβάστε περισσότερα

s (spin) -s s αξονικό διάνυσμα r p

s (spin) -s s αξονικό διάνυσμα r p Συμμετρία αναστροφής του χρόνου Τ Με την αναστροφή του χρόνου Τ έχουμε t -t, p p, J J. Γι αυτό το λόγο ο Τ δεν έχει ιδιοτιμές δοτμές όπως οι C και P. Παρόλα αυτά σε συνδυασμό με την P, PT σημαίνει ότι

Διαβάστε περισσότερα