Τα νετρίνα ως πηγή πληροφοριών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Τα νετρίνα ως πηγή πληροφοριών"

Transcript

1 Τα νετρίνα ως πηγή πληροφοριών Εισαγωγή Το Σύπαν έχει εξερευνηθεί έσω του ηλεκτροαγνητικού φάσατος, από ραδιοκύατα ως και ακτίνες γάα υψηλής ενέργειας. Η δυνατότητα εξερεύνησης του ε την χρήση ενός νέου σωατίου, του νετρίνου, ανοίγει ένα νέο παράθυρο παρατήρησης στον Κόσο. Στο παρόν Κεφάλαιο περιγράφεται η αξιοποίηση των νετρίνων ως πηγή πληροφορίας και παρατήρησης του Σύπαντος. Σχήα.1: Τα νετρίνα διασχίζουν σηαντικά εγαλύτερες αποστάσεις από τα φωτόνια, γιατί αλληλεπιδρούν όνο ασθενώς και βαρυτικά, σε αντίθεση ε τα φωτόνια και τα φορτισένα σωάτια. Η ανίχνευση σηειακών πηγών νετρίνων στην Ουράνια Σφαίρα είναι ουσιώδης στον εντοπισό ιδιαίτερα ενεργών αστροφυσικών αντικειένων στα οποία 9

2 δηιουργούνται ή/και επιταχύνονται οι υψηλοενεργειακές κοσικές ακτίνες που παρατηρούε. Παραδείγατος χάριν, εικάζεται ότι ο Γαλαξίας ας έχει στο κέντρο του ία ελανή οπή άζας 6 ~10 Μ, η οποία λειτουργεί ως Ενεργός Γαλαξιακός Πυρήνας (AGN). Με την έτρηση της ροής νετρίνων από το κέντρο του Γαλαξία θα δωθεί η δυνατότητα επιβεβαίωσης και ελέγχου διαφόρων θεωρητικών οντέλων δηιουργίας των κοσικών ακτινών υψηλών ενεργειών. Το γεγονός ότι τα νετρίνα δεν αλληλεπιδρούν παρά όνο ε ασθενείς και βαρυτικές αλληλεπιδράσεις τα καθιστά ιδανικούς φορείς πληροφορίας (βλέπε Σχήα.1). Πρωτίστως, τα νετρίνα δεν απορροφώνται από την διαστρική ύλη, και δεν αλληλεπιδρούν ε το κοσικό υπόβαθρο της ικροκυατικής ακτινοβολίας, αντίθετα ε τα φωτόνια και τα φορτισένα σωάτια. Επιπλέον, δεν εκτρέπονται από αγνητικά πεδία, παρά όνο από το ασθενές βαρυτικό πεδίο του Γαλαξιακού και διαγαλαξιακού χώρου. Οι κοσικοί επιταχυντές θα πρέπει να παράγουν σηαντική ροή υψηλοενεργειακών νετρίνων (βλέπε Σχήα.1), έσω της αλληλεπίδρασης ενός ποσοστού κοσικών ακτινών (πρωτόνια) στην περιοχή της δηιουργίας τους ε την περιβάλλουσα ύλη και τα ηλεκτροαγνητικά πεδία (beam dump σενάριο). Η αλληλεπίδραση αυτή οδηγεί σε παραγωγή εσονίων ε ικρή διάρκεια ζωής τα οποία στην συνέχεια διασπόνται σε ιόνια και ηλεκτρόνια σύφωνα ε τις διαδικασίες: ± p+ X π + Y ± + ν ( ν ) e ± + ν ( ν ) + ν ( ν ) e e (.1) ± p+ X K + Y ± + ν ( ν ) e ± + p+ γ π + n + ν ( ν ) + ν ( ν ) e e + + ν + e e + ν + ν (.) (.3) Εντός της πηγής παραγωγής και επιτάχυνσης των κοσικών πρωτονίων, το υλικό του στόχου αποτελείται από UV ή X-rays ή από αδρόνια. Από τις αλληλεπιδράσεις των πρωτογενών πρωτονίων ε το υλικό του στόχου δηιουργούνται κυρίως πιόνια και σε ικρότερη έκταση καόνια. Η διάσπαση των φορτισένων πιονίων και καονίων 30

3 έχει ως συνέπεια την παραγωγή ροής νετρίνων. Τα ουδέτερα πιόνια διασπώνται ηλεκτροαγνητικά σε δύο φωτόνια, και έτσι συνεισφέρουν στο υψηλοενεργειακό φάσα ακτινών γάα από την πηγή. Οι σχετικές εντάσεις της ροής των διαφορετικών ειδών νετρίνων είναι στενά συνδεδεένες ε τον ηχανισό παραγωγής και διάδοσης των νετρίνων. Ενώ η απόλυτη ροή εξαρτάται από πολλές, ως επί το πλείστον άγνωστες, ιδιότητες των πηγών παραγωγής τους, ο λόγος των αναενόενων ροών για τα τρία γνωστά είδη των νετρίνων πορεί να προβλεφθεί ε καλή ακρίβεια. Μετρώντας τον αριθό των νετρίνων στις αλληλεπιδράσεις που περιγράφονται από τις σχέσεις (.1,.,.3), βρίσκουε ότι ο λόγος των ροών είναι: N : N : N = 1::. Η δυνατότητα ν ν ν 0 ταλαντώσεων των νετρίνων (neutrino oscillations) κατά την διάδοση τους πορεί να εταβάλλει το λόγο αυτό. Η επόενη Παράγραφος ασχολείται αποκλειστικά ε το φαινόενο της ταλάντωσης των νετρίνων, λόγω της ιδιαίτερης σηασίας αυτού του φαινοένου στην σύσταση της κοσικής ακτινοβολίας νετρίνων που φτάνουν στη Γη. e τ.1 Ταλαντώσεις νετρίνων Η πιθανότητα ταλάντωσης των νετρίνων διατυπώθηκε για πρώτη φορά το 1957 [4] (βλέπε επίσης και αναφορά [43] για ανασκόπηση επί του θέατος). Για πολλά χρόνια αποτελούσε το πιθανότερο σενάριο ερηνείας του φαινοένου ελλείατος των ηλιακών νετρίνων που φτάνουν στη Γη [44]. Εν τούτοις, εξαιτίας έλλειψης πειραατικών αποδείξεων η υπόθεση της ταλάντωσης των νετρίνων δεν πορούσε να επιβεβαιωθεί για πολύ καιρό. Για πρώτη φορά νετρίνα ανιχνεύτηκαν από τους Cowan και Reines το 1955 έσω της αντίδρασης: ve Cl Ar e + +. Η πρώτη προσπάθεια για την ανίχνευση Ηλιακών νετρίνων έγινε από τον Raymond Davis ε την κατασκευή ανιχνευτή βασιζόενου στην αλληλεπίδραση των νετρίνων ε πυρήνες. Το πείραα άρχισε να συλλέγει δεδοένα το 1970 και έχρι το Cl είχε ανιχνεύσει 00 άτοα 37 Ar. Από αυτά τα πειραατικά δεδοένα εκτιήθηκε ότι η ροή των Ηλιακών νετρίνων να είναι.56 ± 0.16( stat) ± 0.16( syst) SNU 1 [45]. Η θεωρητική εκτίηση παραγωγής των ηλιακών νετρίνων βασίζεται σε ηλιακά οντέλα 1 1 SNU ισοδυναεί ε αλληλεπιδράσεις νετρίνου ανά δευτερόλεπτο και ανά άτοο του υλικού απορρόφησης. 31

4 και δίνει αναενόενο αριθό αλληλεπιδράσεων 8.6 ± 1. SNU [46]. Η διαφωνία αυτή εταξύ της προβλεπόενης ροής νετρίνων από το ηλιακό οντέλο και της ετρούενης αναφέρεται στην βιβλιογραφία ως «το πρόβληα των ηλιακών νετρίνων». Το έλλεια των Ηλιακών νετρίνων επιβεβαιώθηκε και από τον ανιχνευτή Kamiokande, οποίος αρχικά είχε σχεδιαστεί για την ελέτη της πιθανής διάσπασης του πρωτονίου που προβλέπεται από τις εγάλο-ενοποιηένες θεωρίες. Ο ανιχνευτής αυτός είναι ανιχνευτής Cherenkov και, σε αντίθεση ε την έθοδο ανίχνευσης έσω της σύλληψης του νετρίνου από πυρήνες, έχει διευθυντική διακριτικότητα. Επιβεβαιώνοντας το έλλεια των ηλιακών νετρίνων, το οποία αρχικά ανακαλύφθηκε έσω της αλληλεπίδρασης των νετρίνων ε ατοικούς πυρήνες, τα πειραατικά δεδοένα έδειξαν ότι ο λόγος της ετρούενης προς την αναενόενη ροή νετρίνων από τον Ήλιο είναι 0.46 ± 0.13( stat) ± 0.08( syst) [47-49]. Για την συνεισφορά τους στην ανίχνευση των νετρίνων αστροφυσικής προέλευσης, οι Raymond Davis και Masatoshi Koshiba τους απονεήθει τον Nobel Φυσικής για το 00 από κοινού ε τον Riccardo Giacconi. Περισσότερα πειράατα έχουν επιβεβαιώσει το έλλεια όχι όνο των ηλιακών [50-53], αλλά και των ατοσφαιρικών νετρίνων [54-58]. Η «εξαφάνιση» των νετρίνων κατά την διάδοση τους από το σηείο παραγωγής τους έχρι και το σηείο ανίχνευσης τους έρχεται σε αντίθεση ε την διατήρηση του λεπτονικού αριθού για κάθε λεπτονική γεύση την οποία προβλέπει το Καθιερωένο Πρότυπο. Η επιπλέον επικρατούσα θεωρία για το έλλεια των νετρίνων είναι η ταλάντωση τους από νετρίνα ιας λεπτονικής γεύσης σε ία άλλη. Επιπλέον στην περίπτωση όπου τα νετρίνα είναι σωάτια Majorana (το νετρίνο είναι αντισωάτιο του εαυτού του), υπάρχει και η εκδοχή των ταλαντώσεων νετρίνου αντινετρίνου. Η πειραατική έθοδος επιβεβαίωσης της ύπαρξης ιας τέτοιας ταλάντωσης θα είναι, για παράδειγα, η παρατήρηση αρνητικά φορτισένων λεπτονίων τα οποία δηιουργούνται από δέση αντινετρίνων [59]. Η ερηνεία των πειραατικών δεδοένων για τα ατοσφαιρικά και ηλιακά νετρίνα προάγει την υπόθεση της ταλάντωσης των νετρίνων. Επιπλέον, πειράατα ε χρήση «εργαστηριακών» πηγών νετρίνων επιβεβαίωσαν τα αποτελέσατα για τις 37 Cl παραέτρους ταλάντωσης. Στο πείραα Kamland ανιχνεύτηκαν ν e, τα οποία παρήχθησαν από πυρηνικούς αντιδραστήρες. Η ετρούενη ροή των νετρίνων είναι 3

5 συβατή ε τις παραέτρους ταλάντωσης που εκτιήθηκαν από δεδοένα ηλιακών νετρίνων [60]. Παροοίως, στο πείραα ΚΚ έχει ετρηθεί ειωένη ροή νετρίνων ιονίου από δέση νετρίνων που δηιουργήθηκε σε ια απόσταση 50km από τον ανιχνευτή, επιβεβαιώνοντας τα συπεράσατα που προέκυψαν από δεδοένα ατοσφαιρικών νετρίνων [61]. Οι ταλάντωση των νετρίνων (από νετρίνα ιας λεπτονικής γεύσης σε άλλη) είναι συνέπεια του γεγονότος ότι οι ιδιοκαταστάσεις της γεύσης (flavor eigenstates) είναι διαφορετικές από τις ιδιοκαταστάσεις άζας (mass eigenstates) των νετρίνων. Τα νετρίνα δηιουργούνται και αλληλεπιδρούν ως ιδιοκαταστάσεις λεπτονικής γεύσης έσω ασθενών διαδικασιών φορτισένου και ουδέτερου ρεύατος (Charge Current και Neutral Current), αλλά διαδίδονται στον χώρο ως ιδιοκαταστάσεις άζας. Στην περίπτωση που θεωρήσουε τρία είδη νετρίνων 3, οι ιδιοκαταστάσεις λεπτονικής γεύσης και άζας συνδέονται ε την οναδιαία ήτρα PMNS (Pontecorvo-Maki- Nakagawa-Sakata): ως εξής: U U U U U U U e1 e e3 PMNS = 1 3 Uτ1 Uτ U τ3 ν α i * αi i (.4) = U ν, (.5) όπου α=e,,τ συβολίζει ιδιοκατάσταση της λεπτονικής γεύσης και i=1,,3 ιδιοκατάσταση της άζας. Δηλαδή, το κυατοδιάνυσα της ιδιοκατάστασης λεπτονικής γεύσης εκφράζεται ως γραικό άθροισα των ιδιοκαταστάσεων άζας. Αν την χρονική στιγή t=0 ένα νετρίνο ν α, λεπτονικής γεύσης α, δηιουργηθεί και περιγράφεται ε το διάνυσα στιγή, t, θα είναι: ν ν α, η κατάσταση του οποιαδήποτε επόενη χρονική = e ν = U e i, (.6) ih0 t * ieit α t α αi i όπου ε ν παρίσταται το διάνυσα κατάστασης την χρονική στιγή t, είναι η α t H 0 ελεύθερη Χαιλτόνια και i (i=1,,3) είναι οι ιδιοκαταστάσεις άζας. Το νετρίνο στην συνέχεια θα ανιχνευτεί. Η ανίχνευση αφορά την ανίχνευση των προϊόντων της Οι οποίες είναι και ιδιοκαταστάσεις της Χαιλτόνιας που διέπει την διάδοση τους στον κενό χώρο. 3 Δεν λαβάνουε υπόψη την πιθανότητα ύπαρξης στείρων (sterile) νετρίνων, τα οποία δεν αλληλεπιδρούν ε την ύλη ε τις γνωστές αλληλεπιδράσεις. 33

6 αλληλεπίδρασης του νετρίνου ε την ύλη έσω ασθενών διαδικασιών φορτισένου ή ουδέτερου ρεύατος. Από τα προϊόντα της αλληλεπίδρασης 4 το νετρίνο πορεί να ευρεθεί ότι έχει λεπτονική γεύση β. Η πιθανότητα να παραχθεί ένα νετρίνο ε γεύση α και να ευρεθεί ετά από χρονικό διάστηα t ότι έχει γεύση β είναι 5 : P( ν α ν β ) = ν β ν α (.7) L ( ) = + (exp( Δ ) 1) * Pνα νβ δβα UβiUαi i mi 1 i E είναι η ενέργεια του νετρίνου και Δ mi 1 = mi m1. t, (.8) όπου L είναι η απόσταση εταξύ της πηγής παραγωγής νετρίνων και του ανιχνευτή, Ε Στην περίπτωση που θεωρήσουε ταλάντωση εταξύ δύο γεύσεων νετρίνων ο πίνακας ίξης πορεί να παραετροποιηθεί ως εξής: U PNMS cosθ sinθ =, (.9) sinθ cosθ και η πιθανότητα να παρατηρήσουε νετρίνο γεύσης β ενώ έχει εκπεφθεί από την πηγή νετρίνο γεύσης α είναι: P 1 L = β α, (.10) ( να νβ) sin θ (1 cos π ), L0 όπου E 0 = 4 π, Δ = L m m m 1, Δm είναι το ήκος ταλάντωσης. Η γενική ορφή του πίνακα ίξης για τρεις λεπτονικές γεύσεις νετρίνων πορεί να παραετροποιηθεί ως εξής [6]: c c s c s UPNMS = s c c s s e c c s s s e s c e s s c c s e c s s c s e c c e iδ iδ iδ iδ iδ iδ όπου στη φάση δ οφείλεται η παραβίαση της CP συετρίας,, (.11) c ij = cosθ και ij s ij = sinθ. Οι γωνίες θ 1 και θ 3 έχουν εκτιηθεί από της ετρήσεις των ηλιακών και ij ατοσφαιρικών νετρίνων αντίστοιχα (έσω προσδιορισού του ελλείατος ηλιακών νετρίνων ηλεκτρονίων και ατοσφαιρικών νετρίνων ιονίων αντίστοιχα), ενώ ένα 4 Εάν νετρίνο λεπτονικής γεύσης α αλληλεπιδράσει ε την ύλη έσω διαδικασίας φορτισένου ρεύατος θα παραχθεί φορτισένο λεπτόνιο της ίδιας λεπτονικής γεύσης, π.χ. e e ν ή ν τ τ. 5 Η αρίθηση των αζών των νετρίνων είναι τέτοια ώστε m 1 <m <m 3. ν ή 34

7 άνω όριο έχει καθοριστεί για την γωνία θ 13 έσω πειραάτων ανίχνευσης ν e που εκπέπονται από πυρηνικούς αντιδραστήρες. Η φάση δ θα πορούσε να εκτιηθεί έσω πειραάτων ταλάντωσης νετρίνων, στα οποία η ανίχνευση των νετρίνων γίνεται σε εγάλη απόσταση από την πηγή τους (long baseline neutrino oscillation experiments) [63]. Από τα υπάρχοντα πειραατικά αποτελέσατα οι γωνίες ίξης της παραετροποίησης (.11) προσδιορίστηκαν να ανήκουν στις περιοχές επιστοσύνης 68% (99.6%) ως [6]: ε πιο πιθανές τιές: (0.7)0.35 tan θ1 0.5(0.7) (0.45)0.75 tan θ3 1.3(.3) (0)0 sin θ (0.074), (.1) tan θ1 = (.13) tan θ = 1. 3 Όσον αφορά τις άζες έχει εκτιηθεί η διαφορά Δ m 1 = ev από δεδοένα ηλιακών νετρίνων και Δ m 31 = ev από δεδοένα ατοσφαιρικών νετρίνων [6]. Οι απόλυτες άζες των νετρίνων καθώς και ο τύπος των νετρίνων (σωάτια Dirac ή Majorana) δεν πορούν να προσδιοριστούν από παρατηρήσεις και πειράατα ταλαντώσεων της λεπτονικής γεύσης.. Πηγές Νετρίνων Σε αυτή τη Παράγραφο συνοψίζονται διάφορες πιθανές και γνωστές πηγές υψηλό-ενεργειακών νετρίνων. Μια σύντοη αναθεώρηση των κύριων υποψήφιων αστροφυσικών πηγών ακολουθείται από ία περιγραφή της ροής των ατοσφαιρικών νετρίνων. Η πρόβλεψη της διάχυτης ροής των νετρίνων από το γειτονικό Σύπαν συνοψίζεται στην Παράγραφο Νετρίνα από τον Γαλαξιακό Δίσκο Γαλαξιακά νετρίνα παράγονται έσω αδρονικών αλληλεπιδράσεων που συβαίνουν όταν σωάτια της κοσικής ακτινοβολίας διαχέονται και αλληλεπιδρούν στην διαστρική ύλη. Μεγάλο έρος της διαθέσιης ενέργειας των υψηλόενεργειακών κοσικών ακτινών διατίθεται για την παραγωγή εσονίων, τα οποία 35

8 στην συνέχεια διασπόνται ε προϊόντα εταξύ άλλων ακτίνες γάα και νετρίνα. Τα εσόνια διασπόνται πριν προλάβουν να αλληλεπιδράσουν ε την αραιή ενδογαλαξιακή ύλη, οπότε το ενεργειακό φάσα των παραγόενων ακτινών γάα και νετρίνων οιάζει ε το φάσα των κοσικών ακτινών στο διαστρικό έσο, dn de.7 E... Νετρίνα από Ενεργειακούς Γαλαξιακούς Πυρήνες Οι ενεργειακοί γαλαξιακοί πυρήνες (AGN ή Active Galactic Nuclei) είναι πολύ λαπρά κέντρα γαλαξιών, ε φωτεινότητα συγκρίσιη ενός ολόκληρου γαλαξία. Εκπέπουν φωτόνια σε όλο το ηλεκτροαγνητικό φάσα, από ραδιοκύατα ως και ακτίνες γάα ενέργειας TeV. Η περιοχή εκποπής πρέπει να είναι αρκετά συπαγής έτσι ώστε να δικαιολογούνται οι παρατηρούενες εταβολές της φωτεινότητας σε χρονική κλίακα ηερών, ωρών ή και λιγότερο [64]. Η γενικά αποδεκτή άποψη είναι ότι ένας ενεργειακός γαλαξιακός πυρήνας περιέχει ία ελανή οπή ε άζα M 10 που περιβάλλεται από ένα δίσκο 8 M πρόσφυσης (accretion disc). Η ενέργεια που απαιτείται για την εξήγηση της παρατηρούενης φωτεινότητας των AGNs διατίθεται από την ύλη του δίσκου πρόσφυσης η οποία πέφτει ελικοειδώς έσα στην ελανή οπή. Η πλειοψηφία της ενέργειας εκλύεται έσω πιδάκων (jets), που αποακρύνονται από τον πυρήνα παράλληλα του άξονα περιστροφής της οπής. Τα παρατηρούενα χαρακτηριστικά του ενεργού γαλαξιακού πυρήνα εταβάλλονται σηαντικά, ανάλογα ε την διεύθυνση του πίδακα σε σχέση ε την διεύθυνση παρατήρησης, καθώς και ε την απόσταση [65]. Νετρίνα και ακτίνες γάα υψηλότερων ενεργειών αναένεται να ανιχνεύονται από παρατηρητή που βρίσκεται κατά ήκος της διεύθυνσης του πίδακα. Οι ενεργειακοί γαλαξιακοί πυρήνες ε πίδακες που κοιτούν προς την Γη εφανίζονται σαν Blazars. Δυο σχετικά κοντινά Blazars είναι τα Mrk41 και Mrk501, από όπου έχουν παρατηρηθεί ακτίνες γάα ενέργειας έχρι και 0TeV [66-68]. Στο Σχήα. περιγράφεται σχηατικά ο ηχανισός παραγωγής ακτινών γάα και νετρίνων στην περιοχή του πίδακα ενός ενεργού γαλαξιακού πυρήνα. Φορτισένα σωάτια επιταχύνονται σε σχετικιστικές ταχύτητες εντός του πίδακα και αλληλεπιδρούν ε φωτόνια παράγοντας εσόνια τα οποία στην συνέχεια παράγουν υψηλοενεργειακές ακτίνες γάα και νετρίνα. Η παρατηρούενη εταβλητότητα της φωτεινότητας των 36

9 AGNs (t~1έρα) καθορίζει το έγεθος των περιοχών επιτάχυνσης εντός του πίδακα σε: R=γtc,και υποθέτοντας ένα παράγοντα Lorentz γ~10 δίνει R~10 - pc. Σχήα.: Πιθανός ηχανισός παραγωγής υψηλοενεργειακών ακτινών γάα και νετρίνων από ενεργειακούς γαλαξιακούς πυρήνες. Ηλεκτρόνια και πρωτόνια που επιταχύνονται έσα σε στρώατα σχετικιστικών αέριων αζών κατά ήκος του πίδακα, αλληλεπιδρούν ε φωτόνια τα οποία ακτινοβολούνται από την περιοχή του δίσκου πρόσφυσης. Η αλληλεπίδραση δηιουργεί πιόνια τα οποία στην συνέχεια διασπώνται σε ακτίνες γάα και νετρίνα...3 Εκλάψεις ακτινών γάα Οι εκλάψεις ακτινών γάα (Gamma Ray Bursts ή GRBs) είναι έντονες πηγές ηλεκτροαγνητικής ακτινοβολίας διάρκειας περίπου δευτερολέπτων ε ικρό χρόνο ανόδου της τάξης του ενός ms και εκθετική εξασθένιση. Ο ικρός χρόνος διάρκειας και ανόδου αρτυρά ότι η πηγή εκποπής των εκλάψεων είναι συπαγή αντικείενα εγέθους ερικών δεκάδων χιλιοέτρων. Οι εκλάψεις είναι ισότροπα κατανεηένες στον ουρανό, γεγονός που υποδεικνύει την εξωγαλαξιακή προέλευση τους [69]. Οι εκλάψεις πιστεύεται ότι δηιουργούνται από βολίδες πλάσατος (fireballs), οι οποίες εκπέπονται κατά την διάρκεια κατάρρευσης των πυρήνων σε εκρήξεις υπερκαινοφανών [70], από αστέρες νετρονίων ή ελανές οπές. Πρωτόνια και ηλεκτρόνια των βολίδων επιταχύνονται σε υπέρ-σχετικιστικές ταχύτητες (ε παράγοντα Lorentz ~100) και αλληλεπιδρώντας ε περιβάλλοντα φωτόνια δηιουργούν εσόνια τα οποία διασπώνται παράγοντας υψηλό-ενεργειακές ακτίνες 37

10 γάα και νετρίνα [71]. Βασιζόενοι σε αυτό το οντέλο των διαστελόενων βολίδων, έχει γίνει εκτίηση της συνολικής ροής νετρίνων από τις πηγές εκλάψεων ακτινών γάα [7], η οποία ροή είναι δυνατόν να ανιχνευτεί από τηλεσκόπια νετρίνων εγάλης έκτασης (~1km 3 )...4 Η Σκοτεινή ύλη ως πηγή νετρίνων Υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι το Σύπαν περιέχει «σκοτεινή ύλη» η οποία δεν εκπέπει ούτε απορροφά ηλεκτροαγνητική ακτινοβολία σε οποιοδήποτε ήκος κύατος, και εκδηλώνεται όνο έσω της βαρυτικής αλληλεπίδρασης και ίσως της ασθενούς αλληλεπίδρασης. Οι τελευταίες έρευνες που έχουν γίνει για τον προσδιορισό της δοής του Σύπαντος στηρίζουν ε αυξανόενη ακρίβεια ένα κοσολογικό οντέλο όπου το Σύπαν είναι επίπεδο 6 και αποτελείται από 5% βαρυόνια, 5% η-βαρυονική σκοτεινή ύλη και περίπου 70% σκοτεινή ενέργεια (βλέπε [73] και αναφορές εκεί). Σύφωνα ε αυτά τα οντέλα, η η-βαρυονική σκοτεινή ύλη αποτελείται από σωάτια Ψυχρής Σκοτεινής Ύλης (Cold Dark Matter), τα οποία κινούνται ε η-σχετικιστικές ταχύτητες. Στο Σχήα.3 παρουσιάζεται η σύνθεση ύλης και ενέργειας του Σύπαντος σύφωνα ε τα τελευταία κοσολογικά οντέλα και παρατηρήσεις [74]. Σχήα.3: Η σύνθεση του Σύπαντος σήερα. Από τις 5 συνιστώσες που παρουσιάζονται όνο τα βαρυόνια και η κοσική ικροκυατική ακτινοβολία υποβάθρου (CMB) είναι άεσα παρατηρήσια. Η συνεισφορά από τα νετρίνα έχει εγάλη αβεβαιότητα λόγω της άγνωστης έχρι στιγής άζας τους (βλέπε Παράγραφο.1). Τα ασθενώς αλληλεπιδρώντα βαρέα σωάτια (Weakly Interacting Massive Particles ή WIMPs) είναι πιθανοί υποψήφιοι της ψυχρής σκοτεινής ύλης. Είναι 6 Επίπεδο Σύπαν σηαίνει ότι σε κοσολογικές αποστάσεις οι γνωστοί κανόνες της Ευκλείδιας γεωετρίας ισχύουν. 38

11 σταθερά σωάτια (των οποίων η ύπαρξη προβλέπεται και σε θεωρίες επέκτασης του καθιερωένου πρότυπου, όπως π.χ. η υπέρ-συετρία) που αλληλεπιδρούν όνο ασθενώς ε την ύλη και η άζα τους κυαίνεται στην περιοχή GeV-TeV. Το ελαφρύτερο υπέρ-συετρικό σωάτιο (LSP ή neutralino) των υπέρ-συετρικών θεωριών είναι ο πιο βολικός υποψήφιος για την ψυχρή σκοτεινή ύλη και οι θεωρητικές του ιδιότητες έχουν ελετηθεί εκτεταένα. Επίσης τα Axions είναι ένας άλλος υποψήφιος για την Σκοτεινή Ύλη [75]. Το κάτω όριο της άζας του neutralino, σύφωνα ε τα αποτελέσατα του LEP, είναι περίπου 18 GeV, ενώ το άνω όριο κυαίνεται, σύφωνα ε θεωρητικούς υπολογισούς από 500GeV ως 10TeV [73]. Αν τα WIMPs αποτελούν την σκοτεινή ύλη στην Γαλαξιακή Άλως, ένας αριθός από αυτά θα συσσωρεύεται στον Ήλιο και στην Γη. Όταν οι τροχιές των WIMPs περνούν κοντά από ουράνια σώατα, υπάρχει ια ικρή αλλά όχι ηδενική πιθανότητα σκέδασης τους από την ύλη. Μερικά από τα σωάτια, ετά από την σκέδαση τους, αποκτούν ταχύτητα ικρότερη από την ταχύτητα διαφυγής και συγκεντρώνονται στους πυρήνες των ουρανίων σωάτων. Εκεί εξαϋλώνονται ανά ζεύγη και παράγουν λεπτόνια, κουάρκς, διανυσατικά ποζόνια βαθίδος (W ±, Z 0 ) και ποζόνια Higgs [76]. Καθώς η πυκνότητα των WIMPs αυξάνεται στον πυρήνα του ουράνιου σώατος, ο ρυθός εξαύλωσης τους αυξάνεται έχρι να έρθει ισορροπία εταξύ σύλληψης και εξαύλωσης. Υψηλό-ενεργειακά νετρίνα ιονίων παράγονται από διάσπαση των προϊόντων της εξαύλωσης, τα οποία πορούν να ανιχνευτούν από εγάλα τηλεσκόπια νετρίνων. Επιπλέον ψυχρή σκοτεινή ύλη αναένεται να συγκεντρώνεται στον πυρήνα του Γαλαξία όπου εικάζεται ότι υπάρχει ια ελανή οπή εγάλης άζας. Η αναενόενη ενέργεια των νετρίνων που δηιουργούνται από την εξαύλωση των WIMPs κυαίνεται από το 1/3 ως το 1/ της άζας του, δηλαδή από 5GeV ως 5TeV. Σε αυτή την ενεργειακή κλίακα ο κύριος θόρυβος υποβάθρου που υπάρχει αποτελείται από ατοσφαιρικά νετρίνα. Έρευνες έχουν γίνει για τον εντοπισό σήατος συβατού ε την ύπαρξη και εξαύλωση νετρίνων στα κέντρα των κοντινότερων ουρανίων σωάτων. Το σήα που αναένεται σε περίπτωση ύπαρξης WIMPs είναι ένα πλεόνασα γεγονότων ανίχνευσης νετρίνων που καταφθάνουν από το κέντρο της Γης, του Ήλιου ή του Γαλαξία [73]. Στο Σχήα.4α παρουσιάζεται σε σύγκριση ο αριθός των αναενόενων ανερχόενων ιονίων από ατοσφαιρικά νετρίνα και των ετρηένων ανερχόενων ιονίων για διάρκεια λειτουργίας

12 ηερών του SuperKamiokande. Καία ένδειξη ύπαρξης σήατος από την εξαύλωση WIMPs στο κέντρο της Γης του Ήλιου ή του Γαλαξία δεν έχει ανιχνευτεί [73]. Στο Σχήα.4β παρουσιάζονται οι εκτιήσεις για τo έγιστο όριo της ροής ανερχόενων ιονίων από εξαύλωση WIMPs στο κέντρο της Γής, όπως αυτά έχουν υπολογιστεί από διάφορα πειράατα [73]. Σχήα.4: (α) Η κατανοή των ζενιθιακών γωνιών ανερχόενων ιονίων σε σύγκριση ε την αναενόενη ροή που δηιουργείται από ατοσφαιρικά νετρίνα. Τα σηεία παριστάνουν τα πειραατικά δεδοένα. Οι σκιασένες περιοχές παριστάνουν τον αναενόενο αριθό ανερχόενων ιονίων από ατοσφαιρικά νετρίνα. Η συνεχής γραή παριστάνει τον αριθό των αναενόενων ανερχόενων ιονίων παίρνοντας υπόψη τις ταλαντώσεις των ατοσφαιρικών νετρίνων ε sin θ=1.0 και Δm =x10-3 ev (βλέπε Παράγραφο.1). Η σκιασένη περιοχή για εγάλες γωνίες υποδεικνύει την περιοχή των τιών ζενιθιακών γωνιών που αναένεται σήα από εξαύλωση WIMPs. (β) Άνω όρια της ροής των ανερχόενων ιονίων από εξαύλωση WIMPs στο κέντρο της Γης ως συνάρτηση της άζας τους. Επιπλέον της έεσης ανίχνευσης των WIMPs από παρατήρηση των προϊόντων εξαύλωσης τους, είναι δυνατή και η άεση ανίχνευση τους σε εργαστηριακά πειράατα ε χαηλό θόρυβο [73]. Σε αυτή την κατηγορία πειραάτων ετράται η ενέργεια ανάκρουσης (ερικών kev) όταν ένα WIMP σκεδάζει ελαστικά ένα πυρήνα του υλικού του ανιχνευτή...5 Ατοσφαιρικά νετρίνα Τα ατοσφαιρικά νετρίνα δηιουργούνται ως προϊόντα αδρονικών αλληλεπιδράσεων των φορτισένων κοσικών ακτινών (πρωτόνια και πυρήνες) ε τα όρια της ατόσφαιρας. Η ροή των ατοσφαιρικών νετρίνων έχει υπολογιστεί ε 40

13 εγάλη ακρίβεια, έτσι ώστε η ανίχνευση τους να δύναται να αποτελέσει ένα εργαλείο βαθονόησης ενός ανιχνευτή νετρίνων. Τα σωάτια της κοσικής ακτινοβολίας αλληλεπιδρώντας ε την ατόσφαιρα παράγουν φορτισένα και ουδέτερα εσόνια (διαδικασίες.1,.,.3) τα οποία στην συνέχεια διασπώνται σε ιόνια, νετρίνα και ακτίνες γάα. Η διαδικασία παραγωγής είναι παρόοια ε την διαδικασία δηιουργίας των νετρίνων σε αστροφυσικές πηγές (beam dump σενάριο). Η βασική διαφορά είναι ότι η πυκνότητα ύλης της ατόσφαιρας είναι σηαντικά εγαλύτερη από αυτή των τυπικών αστροφυσικών πηγών νετρίνων. Ως εκ τούτου τα εσόνια που παράγονται στην ατόσφαιρα έχουν αρκετό χρόνο να αλληλεπιδράσουν και να χάσουν ενέργεια πριν από την διάσπαση τους. Το αποτέλεσα είναι το ενεργειακό φάσα των ατοσφαιρικών νετρίνων (και ιονίων) να πέφτει περισσότερο απότοα για εγάλες ενέργειες σε σύγκριση ε τα φορτισένα σωάτια της κοσικής ακτινοβολίας. Για ενέργειες των παραγόενων εσονίων εγαλύτερες από 100GeV η διαφορά του φασατικού δείκτη των ατοσφαιρικών νετρίνων και των κοσικών 3.7 ακτινών είναι περίπου ια ονάδα, δηλαδή dn / de E. Η κύρια συνεισφορά στην ροή των ατοσφαιρικών νετρίνων προέρχεται από την διάσπαση ελαφρών εσονίων π και Κ. Η ροή των ατοσφαιρικών νετρίνων ηλεκτρονίου είναι περισσότερο από ια τάξη εγέθους ικρότερη από την αντίστοιχη ροή των νετρίνων ιονίου. Αιτία αυτού είναι το γεγονός ότι τα νετρίνα ηλεκτρονίου παράγονται σχεδόν αποκλειστικά από την διάσπαση των 0 ± KL π + e + νe νe ν ν 0 K L εσονίων: ( ), (.14) ε λόγο διακλάδωσης (branching ratio) ~40%. Διάφοροι υπολογισοί της ροής των ατοσφαιρικών νετρίνων από διάσπαση ελαφρών εσονίων έχουν γίνει [77-79]. Οι ηιαναλυτικοί υπολογισοί συφωνούν ε την πλήρη Monte Carlo προσοοίωση εντός των αναενόενων αβεβαιοτήτων οι οποίες εισάγονται από την πρωτογενή ροή της κοσικής ακτινοβολίας και την ενεργό διατοή για την παραγωγή των ελαφρών εσονίων. Οι Gaisser και Honda [80] έχουν εκτιήσει ια αβεβαιότητα 10-0% στην ροή των ατοσφαιρικών νετρίνων η οποία εξαρτάται από την ενέργεια του νετρίνου. Ο φασατικός δείκτης του ενεργειακού φάσατος των ατοσφαιρικών νετρίνων αυξάνει για εγάλες ενέργειες όπου η συνεισφορά της ροής από γοητευτικά (charmed) εσόνια γίνεται σηαντική. Τα γοητευτικά εσόνια έχουν ικρό χρόνο ζωής και διασπώνται πριν προλάβουν να αλληλεπιδράσουν και να χάσουν ενέργεια. Τα νετρίνα που παράγονται από την διάσπαση γοητευτικών εσονίων καλούνται στην 41

14 βιβλιογραφία ως άεσα νετρίνα (prompt neutrinos). Η ορφή του ενεργειακού φάσατος των άεσων νετρίνων ακολουθεί αυτή των κοσικών ακτινών, και έτσι κυριαρχεί της ροής από τα ελαφρά εσόνια π και Κ για ενέργειες εγαλύτερες από ένα όριο. Το ενεργειακό αυτό όριο δεν είναι γνωστό ε ακρίβεια, εφόσον οι αβεβαιότητες της ενεργού διατοής για παραγωγή γοητευτικών σωατίων είναι σχετικά εγάλες. Διάφορες επιστηονικές οάδες έχουν υπολογίσει την θεωρητικά αναενόενη ροή των ατοσφαιρικών άεσων νετρίνων και οι προβλέψεις τους διαφέρουν περισσότερο από ια τάξη εγέθους [81-83] (βλέπε [84] για ια ανασκόπηση των διάφορων υπολογισών). Σχήα.5: Η κατακόρυφη ροή των ιονίων, νετρίνων ιονίων και νετρίνων ηλεκτρονίων από διάσπαση ελαφρών εσονίων (π,κ) και από διάσπαση γοητευτικών εσονίων. Οι συνεχείς γραές αντιστοιχούν σε πλήρη προσοοίωση, ενώ οι διακεκοένες σε αναλυτικό υπολογισό. Η αναενόενη ροή των λεπτονίων που παράγονται στην ατόσφαιρα παρουσιάζεται στο Σχήα.5 για ιόνια, νετρίνα ιονίου και νετρίνα ηλεκτρονίου [8]. Η ροή από τις διασπάσεις των ελαφρών εσονίων, καθώς και η ροή από άεσα λεπτόνια σύφωνα ε ένα οντέλο υπολογισού φαίνονται. Η προβλεπόενη ροή από γοητευτικά εσόνια που παρουσιάζεται βασίζεται σε υπολογισούς της χρωοδυναικής (QCD) σύφωνα ε την θεωρία των διαταραχών. Αν και η γωνιακή κατανοή των κοσικών ακτινών είναι ισοτροπική 7, η ροή των ατοσφαιρικών νετρίνων εξαρτάται από την ζενιθιακή γωνία. Στο Σχήα.6 παρουσιάζεται η γωνιακή κατανοή της ροής των νετρίνων ν e,ν συναρτήσει της ζενιθιακής γωνίας και για τρεις διαφορετικές ενέργειες [80]. Η εξάρτηση της γωνιακής κατανοής των νετρίνων από την ζενιθιακή γωνία είναι περισσότερο 7 Αγνοούε την επίδραση του αγνητικού πεδίου της Γης στα φορτισένα σωάτια της κοσικής ακτινοβολίας, η οποία επίδραση είναι πιο έντονη στις ικρές ενέργειες. 4

15 εφανής για νετρίνα ηλεκτρονίου εγάλης ενέργειας (>1GeV) και κοντά στον ορίζοντα. Η εξάρτηση της ροής από την ζενιθιακή γωνία είναι αποτέλεσα του ότι τα εσόνια π, Κ που παράγονται σχεδόν εφαπτοενικά 8 στα εξωτερικά στρώατα της ατόσφαιρας της Γης διασχίζουν ικρή ποσότητα ατοσφαιρική ύλης και διασπώνται πριν προλάβουν να χάσουν ενέργεια. Όσο αυξάνει η ενέργεια τον εσονίων (οπότε και των παραγοένων νετρίνων) η ανισοτροπία γίνεται πιο έντονη, λόγω της εγαλύτερης εβέλειας των εσονίων πριν της διάσπαση τους. Επιπλέον, εφόσον τα νετρίνα ηλεκτρονίου παράγονται κυρίως από τη διάσπαση των εσονίων Σχήα.6: Η γωνιακή εξάρτηση της ροής των ν + ν υπολογισένη απουσία επίδρασης του αγνητικού πεδίου της Γης στην ροή των φορτισένων κοσικών ακτινών. 0 K L τα οποία έχουν εγαλύτερο χρόνο ζωής από τα υπόλοιπα εσόνια, η ανισοτροπία της ροής των ν e είναι πιο έντονη..3 Διάχυτη ροή νετρίνων Η κατανοή των αστροφυσικών πηγών στον ουρανό δηιουργεί ια διάχυτη ροή (diffuse flux) νετρίνων η οποία δύναται να ετρηθεί από ένα ανιχνευτή νετρίνων. Προβλέψεις της έντασης της διάχυτης ροής νετρίνων από αστροφυσικές πηγές έχουν γίνει σύφωνα ε διάφορα θεωρητικά οντέλα (βλέπε την ανασκόπηση [85]). Επειδή η παραγωγή νετρίνων από αστροφυσικές πηγές επλέκει ηχανισούς κατά τους οποίους παράγονται και άλλου είδους σωάτια, ένα οντέλο παραγωγής νετρίνων θα πρέπει να είναι σύφωνο ε τη παρατηρούενη ροή των κοσικών ακτινών και των ακτινών γάα. Η διάχυτη ροή των ακτινών γάα για ενέργειες από 8 Η γωνία εταξύ της διεύθυνσης της τροχιάς του εσονίου και της ακτίνας της Γης στο σηείο παραγωγής του, κυαίνεται από 86 για νετρίνα που φτάνουν οριζόντια σε ανιχνευτή στην επιφάνεια της Γης, ως 0 για νετρίνα που προσπίπτουν κατακόρυφα [80]. 43

16 30MeV ως και 100GeV έχει ετρηθεί ε καλή ακρίβεια στα πλαίσια του πειράατος EGRET [86]: dnγ = φ ( E ) = (1.37 ± 0.06) 10 E GeV cm s sr de dsdωdt γ 6.1± γ γ γ. (.15) Για τον υπολογισό του άνω ορίου της διάχυτης ροής νετρίνων, υποτίθεται ότι η παρατηρούενη ροή των ακτινών γάα δηιουργείται έσω των αλληλεπιδράσεων γ π γγ. Αυτή η διαδικασία συνοδεύεται από την παραγωγή π ±, έσω των 0 p p p αλληλεπιδράσεων pγ nπ + και px π ± Y, τα οποία ε την ετέπειτα διάσπαση τους δηιουργούν την ροή των νετρίνων. Τα νετρίνα αυτά διαφεύγουν από την αστροφυσική πηγή χωρίς να υπόκεινται σε επιπλέον αλληλεπιδράσεις σε αντίθεση ε τις ακτίνες γάα που απορροφώνται ή σκεδάζονται από την εσοαστρική ύλη. Το γεγονός αυτό εισάγει ένα παράγοντα αβεβαιότητας στην εκτίηση της έντασης της ροής των κοσικών νετρίνων, που βασίζεται στη γνωστή ροής των ακτινών γάα [87]. Στο Σχήα.7 παρουσιάζεται η συλλογή των διάφορων προβλέψεων της ροής των νετρίνων ιονικής γεύσης χωρίς να λαβάνεται υπόψη η ταλάντωση των νετρίνων που αναφέρθηκε στην Παράγραφο.1. Η σκιασένη περιοχή ε ονοασία «Atmospheric» παριστάνει την ροή των ατοσφαιρικών νετρίνων (βλέπε Παράγραφο..5). Το κάτω όριο αυτής της περιοχής δίνεται για νετρίνα που προσπίπτουν κατακόρυφα στην επιφάνεια της Γης και το άνω όριο για νετρίνα που έρχονται από οριζόντιες διευθύνσεις. Η σκιασένη περιοχή ε ονοασία «Galactic» παριστάνει την ροή νετρίνων που δηιουργούνται από κοσικές ακτίνες που αλληλεπιδρούν στον Γαλαξία ας (βλέπε Παράγραφο..1). Το άνω όριο αυτής της περιοχής αντιστοιχεί σε νετρίνα ιονίου που έρχονται από το κέντρο του γαλαξία και το κάτω όριο για νετρίνα που έρχονται από τα άκρα του γαλαξιακού δίσκου. Η σκιασένη περιοχή «Extragalactic» παριστά την ροή των νετρίνων από πηγές που εκπέπουν ακτίνες γάα και νουκλεόνια κοσικής ακτινοβολίας (άνω όριο) και από συπλέγατα γαλαξιών [88]. 44

17 Σχήα.7: Αναενόενες διάχυτες ροές νετρίνων από διάφορες πηγές [85]. Οι σκιασένες περιοχές αντιστοιχούν σε ροή νετρίνων από την ατόσφαιρα της Γης, τον Γαλαξιακό δίσκο και από εξωγαλαξιακές πηγές.. Οι καπύλες αντιστοιχούν σε πηγές νετρίνων από αστροφυσικές πηγές σύφωνα ε διάφορα θεωρητικά οντέλα (βλέπε κείενο και αναφορά [85]). Φαίνονται επίσης τα άνω όρια (90% επίπεδο επιστοσύνης) που έχουν τεθεί από τις ανιχνευτικές διατάξεις MACRO, Baikal και AMANDA. Στο Σχήα.7 παρουσιάζονται ε γραές και οι προβλέψεις της ροής νετρίνων από αστροφυσικές πηγές σύφωνα ε διάφορα θεωρητικά οντέλα [85]. Οι γραές 1-4,6 αντιστοιχούν σε ροή νετρίνων από ενεργούς γαλαξιακούς πυρήνες και blazars. Η γραή 5 αντιστοιχεί σε ροή νετρίνων που δηιουργούνται κατά την διάδοση των υψηλό-ενεργειακών σωατίων της κοσικής ακτινοβολίας. Η αλληλεπίδραση των σωατίων αυτών ε το κοσικό υπόβαθρο ικροκυατικής ακτινοβολίας (βλέπε Παράγραφο 1.4) δηιουργεί εσόνια τα οποία στην συνέχεια διασπόνται παράγοντας νετρίνα. Η γραή 7 αντιστοιχεί σε ροή νετρίνων από πηγές εκποπής εκλάψεων ακτινών γάα. Τέλος, η γραή 8 αντιστοιχεί σε ροή νετρίνων από την διάσπαση βαρέων σωατίων βαθίδος που δηιουργούνται από τοπολογικές ανωαλίες (topological defects). Μετρήσεις της διάχυτης ροής των νετρίνων έχουν γίνει από υπάρχοντα τηλεσκόπια νετρίνων και ανιχνευτές. Στο Σχήα.7 παρουσιάζονται τα άνω όρια που έχουν τεθεί από τους ανιχνευτές Baikal [89], AMANDA-B10 [90] και MACRO [91]. 45

18 46

Ανίχνευση Νετρίνων Εισαγωγή

Ανίχνευση Νετρίνων Εισαγωγή 3 Ανίχνευση Νετρίνων Εισαγωγή Τα νετρίνα ανιχνεύονται από τηλεσκόπια Cherenkov έσω της παρατήρησης της ακτινοβολίας Cherenkov (βλέπε Παράγραφο 4.1) που εκπέπεται από τα φορτισένα σωάτια που παράγονται

Διαβάστε περισσότερα

Διάδοση των Μιονίων στην Ύλη

Διάδοση των Μιονίων στην Ύλη 4 Διάδοση των Μιονίων στην Ύλη Εισαγωγή Σε αυτό το Κεφάλαιο περιγράφουε τις φυσικές διαδικασίες που συνεισφέρουν στην απώλεια ενέργειας ενός ιονίου καθώς αυτό διαδίδεται σε ένα έσο, όπως το νερό ή ο πάγος.

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση του χρόνου ζωής του µιονίου

Μέτρηση του χρόνου ζωής του µιονίου ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ II Χ. Πετρίδου,. Σαψωνίδης Μέτρηση του χρόνου ζωής του ιονίου Σκοπός Το ιόνιο είναι το δεύτερο ελαφρύτερο λεπτόνιο στο standard Model ε ια άζα περίπου 106 MeV. Έχει spin ½

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΠΕ ΙΟ = Ο. Μαγνητικό πεδίο ευθύγραµµου ρευµατοφόρου αγωγού. Μαγνητικό πεδίο κυκλικού ρευµατοφόρου αγωγού.

ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΠΕ ΙΟ = Ο. Μαγνητικό πεδίο ευθύγραµµου ρευµατοφόρου αγωγού. Μαγνητικό πεδίο κυκλικού ρευµατοφόρου αγωγού. ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΠΕ ΙΟ Μαγνητικό πεδίο είναι ο χώρος που έχει την ιδιότητα να ασκεί αγνητικές δυνάεις σε κατάλληλο υπόθεα (αγνήτες, ρευατοφόροι αγωγοί ) Το αγνητικό πεδίο το ανιχνεύουε ε την βοήθεια ιας αγνητικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ενεργός διατομή της αλληλεπίδρασης μιονίου με την ύλη

Η ενεργός διατομή της αλληλεπίδρασης μιονίου με την ύλη Β Η ενεργός διατοή της αλληλεπίδρασης ιονίου ε την ύλη Εισαγωγή Στο παρόν Παράρτηα παρουσιάζουε τον συναρτησιακό τύπο των ενεργών διατοών των κυρίαρχων αλληλεπιδράσεων των ιονίων ε τα άτοα του έσου στο

Διαβάστε περισσότερα

Κοσμολογία & Αστροσωματιδική Φυσική Μάγδα Λώλα CERN, 28/9/2010

Κοσμολογία & Αστροσωματιδική Φυσική Μάγδα Λώλα CERN, 28/9/2010 Κοσμολογία & Αστροσωματιδική Φυσική Μάγδα Λώλα CERN, 28/9/2010 Η φυσική υψηλών ενεργειών µελετά το µικρόκοσµο, αλλά συνδέεται άµεσα µε το µακρόκοσµο Κοσµολογία - Μελέτη της δηµιουργίας και εξέλιξης του

Διαβάστε περισσότερα

β - διάσπαση Δήμος Σαμψωνίδης (26-11- 2010) Στοιχεία Πυρηνικής Φυσικής & Φυσικής Στοιχειωδών Σωματιδίων 5 ο Εξάμηνο

β - διάσπαση Δήμος Σαμψωνίδης (26-11- 2010) Στοιχεία Πυρηνικής Φυσικής & Φυσικής Στοιχειωδών Σωματιδίων 5 ο Εξάμηνο β - διάσπαση Δήμος Σαμψωνίδης (26-11- 2010) Στοιχεία Πυρηνικής Φυσικής & Φυσικής Στοιχειωδών Σωματιδίων 5 ο Εξάμηνο β - διάσπαση Βήτα διάσπαση (εκπομπή e + ) είναι ένας μηχανισμός αποκατάστασης της συμμετρίας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Πυρηνική Φυσική και τα Στοιχειώδη Σωµάτια

Εισαγωγή στην Πυρηνική Φυσική και τα Στοιχειώδη Σωµάτια στην Πυρηνική Φυσική και τα Στοιχειώδη Σωµάτια Περιεχόµενα Διαγράµµατα Feynman Δυνητικά σωµάτια Οι τρείς αλληλεπιδράσεις Ηλεκτροµαγνητισµός Ισχυρή Ασθενής Περίληψη Κ. Παπανικόλας, Ε. Στυλιάρης, Π. Σφήκας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΙΑΚΗ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΙΑΚΗ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ Ελένη Πετράκου - National Taiwan University ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΙΑΚΗ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ Πρόγραμμα επιμόρφωσης ελλήνων εκπαιδευτικών CERN, 7 Νοεμβρίου 2014 You are here! 1929: απομάκρυνση γαλαξιών θεωρία της μεγάλης έκρηξης

Διαβάστε περισσότερα

Λ p + π + + Όλα τα κουάρκ και όλα τα λεπτόνια έχουν ασθενείς αλληλεπιδράσεις Τα νετρίνα έχουν ΜΟΝΟ ασθενείς αλληλεπιδράσεις

Λ p + π + + Όλα τα κουάρκ και όλα τα λεπτόνια έχουν ασθενείς αλληλεπιδράσεις Τα νετρίνα έχουν ΜΟΝΟ ασθενείς αλληλεπιδράσεις Ασθενείς Αλληλεπιδράσεις έχουμε ήδη δει διάφορες αντιδράσεις που γίνονται μέσω των ασθενών αλληλεπιδράσεων π.χ. ασθενείς διασπάσεις αδρονίων + + 0 K ππ Λ pπ n pe ν π e μ v + + μ ασθενείς διασπάσεις λεπτονίων

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 7: Ανάλυση ιασποράς µε έναν παράγοντα (One way Analysis of Variance)

Ενότητα 7: Ανάλυση ιασποράς µε έναν παράγοντα (One way Analysis of Variance) Ενότητα 7: Ανάλυση ιασποράς ε έναν παράγοντα Oe wy yss of Vrce Σε αυτή την ενότητα θα εξετάσουε ένα ειδικό πρόβληα γραικής παλινδρόησης το ο- ποίο εφανίζεται αρκετά συχνά στις εφαρογές. Συγκεκριένα θέλουε

Διαβάστε περισσότερα

www.cc.uoa.gr/~dfassoul/syghroni_fysiki.html

www.cc.uoa.gr/~dfassoul/syghroni_fysiki.html Σύγχρονη Φυσική Στοιχειώδη Σωµατίδια Σωµατίδια Επιταχυντές Ανιχνευτές Αλληλεπιδράσεις Συµµετρίες Νόµοι ιατήρησης Καθιερωµένο Πρότυπο www.cc.uoa.gr/~dfassoul/syghroni_fysiki.html Σύγχρονη Φυσική: Στοιχειώδη

Διαβάστε περισσότερα

Αστέρες Νετρονίων και Μελανές Οπές:

Αστέρες Νετρονίων και Μελανές Οπές: Αστέρες Νετρονίων και Μελανές Οπές: Η Γένεσή τους και η Ανίχνευση Βαρυτικών Κυμάτων Βίκυ Καλογερά Τμημα Φυσικής & Αστρονομίας Γενικό Σεµινάριο Τµήµατος Φυσικής Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης 5

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΘΕΜΑ A ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 Παρασκευή, 0 Μαΐου 0 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ Στις ερωτήσεις Α -Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργοί Γαλαξίες AGN Active Galactic Nuclei. Χριστοπούλου

Ενεργοί Γαλαξίες AGN Active Galactic Nuclei. Χριστοπούλου Ενεργοί Γαλαξίες AGN Active Galactic Nuclei Ε-Π Μη ενεργοί Γαλαξίες (α) ο σπειροειδής γαλαξίας Μ83 (Sc), (β) o ελλειπτικός γαλαξίας NGG205 (E6), (γ) ο ακανόνιστος γαλαξίας, Μικρό Νέφος του Μαγγελάνου Πότε

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Σύµφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 5 ΧΡΟΝΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α-Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΙ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΓΙΑ ΜΕΣΕΣ ΤΙΜΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΙΕΣ ΚΑΝΟΝΙΚΩΝ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ

ΕΛΕΓΧΟΙ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΓΙΑ ΜΕΣΕΣ ΤΙΜΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΙΕΣ ΚΑΝΟΝΙΚΩΝ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 ΕΛΕΓΧΟΙ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΓΙΑ ΜΕΣΕΣ ΤΙΜΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΙΕΣ ΚΑΝΟΝΙΚΩΝ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ Στο κεφάλαιο αυτό θα ας απασχολήσουν έλεγχοι στατιστικών υποθέσεων που αναφέρονται στις έσες τιές και αναλογίες πληθυσών

Διαβάστε περισσότερα

Λύσεις: Τελική Εξέταση 28 Αυγούστου 2015

Λύσεις: Τελική Εξέταση 28 Αυγούστου 2015 Φ230: Αστροφυσική Ι Λύσεις: Τελική Εξέταση 28 Αυγούστου 2015 1. Ο Σείριος Α, έχει φαινόμενο οπτικό μέγεθος mv - 1.47 και ακτίνα R1.7𝑅 και αποτελεί το κύριο αστέρι ενός διπλού συστήματος σε απόσταση 8.6

Διαβάστε περισσότερα

Το Καθιερωμένο Πρότυπο των Βασικών Αλληλεπιδράσεων και η Κοσμική Ακτινοβολία

Το Καθιερωμένο Πρότυπο των Βασικών Αλληλεπιδράσεων και η Κοσμική Ακτινοβολία 1 Το Καθιερωμένο Πρότυπο των Βασικών Αλληλεπιδράσεων και η Κοσμική Ακτινοβολία Εισαγωγή Στο παρόν Κεφάλαιο συνοψίζονται οι αρχές που διέπουν τον κόσμο των στοιχειωδών σωματιδίων στο πλαίσιο του Καθιερωμένου

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδη Σωματίδια. Διάλεξη 10η Πετρίδου Χαρά. Τμήμα G3: Κ. Κορδάς & Χ. Πετρίδου

Στοιχειώδη Σωματίδια. Διάλεξη 10η Πετρίδου Χαρά. Τμήμα G3: Κ. Κορδάς & Χ. Πετρίδου Στοιχειώδη Σωματίδια Διάλεξη 10η Πετρίδου Χαρά Τμήμα G3: Κ. Κορδάς & Χ. Πετρίδου Σωμάτια & Αντισωμάτια Κουάρκ & Λεπτόνια Αδρόνια & Διατήρηση κβαντικών αριθμών 16/12/2011 Πετρίδου Χαρά Στοιχειώδη Σωμάτια

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή ή Άσκηση η 3

Εργαστηριακή ή Άσκηση η 3 Μιχάλης Καλογεράκης 9 ο Εξάμηνο ΣΕΜΦΕ ΑΜ:09101187 Υπεύθυνος Άσκησης: Μ. Κόκκορης Συνεργάτης: Κώστας Καραϊσκος Ημερομηνία Διεξαγωγής: 9/11/005 Εργαστήριο Πυρηνικής Φυσικής και Στοιχειωδών ν Σωματιδίων Εργαστηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΟΜΟ Υ ΡΟΓΟΝΟΥ. ΜΟΝΤΕΛΟ BOHR.

ΑΤΟΜΟ Υ ΡΟΓΟΝΟΥ. ΜΟΝΤΕΛΟ BOHR. Μάθηα 3 ο, Οκτωβρίο 008 (9:00-:00). ΑΤΟΜΟ Υ ΡΟΓΟΝΟΥ. ΜΟΝΤΕΛΟ BOHR. Φάσα το δρογόνο (93) Γραικό φάσα Boh: εξήγησε την ακτινοβολία το ατόο Η. Ruthfod: πρήνας σγκεντρωένος σε ικρή περιοχή (D~0-5 ) Απόσπαση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Κυριακή 13 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1. ύο µονοχρωµατικές ακτινοβολίες Α και Β µε µήκη κύµατος στο κενό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 0 ΜΑΪΟΥ 204 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΚΟΡΜΟΥ Ι ΦΥΣΙΚΗ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΚΟΡΜΟΥ Ι ΦΥΣΙΚΗ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΚΟΡΜΟΥ Ι ΦΥΣΙΚΗ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΑΣΚΗΣΗ 1. ΜΙΚΡΟΥ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΟΥ ΜΗΚΟΥΣ ΚΥΜΑΤΟΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΑΣΚΗΣΗ 2. ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΓΡΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΑΣΚΗΣΗ 3. ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟΣ ΑΝΕΜΟΣ ΑΣΚΗΣΗ 4. ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΗ ΘΕΡΜΟΫΓΡΟΜΕΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Ομάδα Φυσικών της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Ομάδα Φυσικών της Ώθησης ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιμέλεια: Ομάδα Φυσικών της Ώθησης 1 Τετάρτη, 20 Μα ου 2015 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ Στις ημιτελείς προτάσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

Η ασφάλεια στον LHC Ο Μεγάλος Επιταχυντής Συγκρουόµενων εσµών Αδρονίων (Large Hadron Collider, LHC) είναι ικανός να επιτύχει ενέργειες που κανένας άλλος επιταχυντής έως σήµερα δεν έχει προσεγγίσει. Ωστόσο,

Διαβάστε περισσότερα

Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης

Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης Δορυφορικές μετρήσεις στο IR. Θεωρητική θεώρηση της τηλεπισκόπισης της εκπομπήςτηςγήινηςακτινοβολίαςαπό δορυφορικές πλατφόρμες. Μοντέλα διάδοσης της υπέρυθρης ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2: Υπέρφωτες κινήσεις σε πίδακες αερίων Φύλλο Φοιτητή

Ενότητα 2: Υπέρφωτες κινήσεις σε πίδακες αερίων Φύλλο Φοιτητή 1 Ενότητα 2: Υπέρφωτες κινήσεις σε πίδακες αερίων Φύλλο Φοιτητή Σκοπός της ενότητας αυτής: Πολλοί ενεργοί γαλαξιακές πυρήνες έχουν πίδακες αερίων οι οποίοι εκπεµπουν σε όλο ουσιαστικά το ηλεκτροµαγνητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και, δίπλα, το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή φράση η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή

Διαβάστε περισσότερα

Λουκάς Βλάχος Τµήµα Φυσικής, ΑΠΘ Εισαγωγή στην αστρονοµία Κεφάλαιο 11: Ο Θάνατος των αστέρων

Λουκάς Βλάχος Τµήµα Φυσικής, ΑΠΘ Εισαγωγή στην αστρονοµία Κεφάλαιο 11: Ο Θάνατος των αστέρων Εισαγωγή στην αστρονοµία Κεφάλαιο 11: Ο Θάνατος των αστέρων Λουκάς Βλάχος Τµήµα Φυσικής, ΑΠΘ 28 Νοεµβρίου 2009 Εισαγωγή στην αστρονοµία Κεφάλαιο 11: Ο Θάνατος των αστέρων Λουκάς Βλάχος Τµήµα Φυσικής, ΑΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

2015 ii. iii. 8 ii. iii. 9

2015 ii. iii. 8 ii. iii. 9 ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Θέµα Α Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και, δίπλα, το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση η οποία συµπληρώνει σωστά την ηµιτελή πρόταση.

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 5 - Πυρηνική 1) Ειδη διασπάσεων και Νόμος ραδιενεργών διασπάσεων 2) αλφα, 3) βητα, 4) γαμμα

Μάθημα 5 - Πυρηνική 1) Ειδη διασπάσεων και Νόμος ραδιενεργών διασπάσεων 2) αλφα, 3) βητα, 4) γαμμα ΦΥΕ 40 Κβαντική Φυσική Μάθημα 5 - Πυρηνική 1) Ειδη διασπάσεων και Νόμος ραδιενεργών διασπάσεων 2) αλφα, 3) βητα, 4) γαμμα Μαθημα 5.1 - διασπάσεις Λέκτορας Κώστας Κορδάς Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΕΙΣ ΚΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ. Λεονάρδος Γκουβέλης. Διημερίδα Αστροφυσικής 4-5 Απριλίου

ΕΜΕΙΣ ΚΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ. Λεονάρδος Γκουβέλης. Διημερίδα Αστροφυσικής 4-5 Απριλίου ΕΜΕΙΣ ΚΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ Λεονάρδος Γκουβέλης Διημερίδα Αστροφυσικής 4-5 Απριλίου Συνοπτικά: Κοσμολογικές θεωρίες ανά τους αιώνες Σύγχρονη κοσμολογική άποψη Αστρονομικές αποδείξεις της θεωρίας του Big Bang Μεγάλα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012. Ηµεροµηνία: Τετάρτη 18 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012. Ηµεροµηνία: Τετάρτη 18 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 18 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις 1 έως 4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ 2

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ 2 ΦΡΑΓΚΙΣΚΟΣ ΚΟΥΤΕΝΤΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 006 ΕΙΣΑΓΩΓΗ.... ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΗΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ... 3. Τα θεελιώδη θεωρήατα της

Διαβάστε περισσότερα

1 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩ ΩΝ ΣΩΜΑΤΙ ΙΩΝ ΚΑΙ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑΣ Στοιχειώδη σωµατίδια 1) Τι ονοµάζουµε στοιχειώδη σωµατίδια και τι στοιχειώδη σωµάτια; Η συνήθης ύλη, ήταν γνωστό µέχρι το 1932 ότι αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

1 Μονάδες - Τυπικά μεγέθη. 2 Η Διαστολή και η Ηλικία του Σύμπαντος ΚΟΣΜΟΓΡΑΦΙΑ. 2.1 Ο νόμος του Hubble. Διδάσκων: Θεόδωρος Ν.

1 Μονάδες - Τυπικά μεγέθη. 2 Η Διαστολή και η Ηλικία του Σύμπαντος ΚΟΣΜΟΓΡΑΦΙΑ. 2.1 Ο νόμος του Hubble. Διδάσκων: Θεόδωρος Ν. ΚΟΣΜΟΓΡΑΦΙΑ Διδάσκων: Θεόδωρος Ν. Τομαράς Α. ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ 1 Μονάδες - Τυπικά μεγέθη 1 light year = 0.951 10 16 m 1 AU = 1.50 10 11 m 1 = 4.85 10 6 rad 1pc 1 parsec 1AU/(1 in rad) = 3.1

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονη Φυσική - 2012: Πυρηνική Φυσική και Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων 11/05/15

Σύγχρονη Φυσική - 2012: Πυρηνική Φυσική και Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων 11/05/15 Διάλεξη 14: Μεσόνια και αντισωματίδια Μεσόνια Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως (διάλεξη 13) η έννοια των στοιχειωδών σωματίων άλλαξε πολλές φορές μέχρι σήμερα. Μέχρι το 1934 ο κόσμος των στοιχειωδών σωματιδίων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012. Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012. Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Απριλίου 01 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 και δίπλα το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΙΣΤΙΚΗΣ ΥΝΑΜΙΚΗΣ Έλλειµµα µάζας και ενέργεια σύνδεσης του πυρήνα του ατόµου A

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΙΣΤΙΚΗΣ ΥΝΑΜΙΚΗΣ Έλλειµµα µάζας και ενέργεια σύνδεσης του πυρήνα του ατόµου A ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΙΣΤΙΚΗΣ ΥΝΑΜΙΚΗΣ Έλλειµµα µάζας και ενέργεια σύνδεσης του πυρήνα του ατόµου A Ένα ισότοπο, το οποίο συµβολίζουµε µε Z X, έχει ατοµικό αριθµό Ζ και µαζικό αριθµό Α. Ο πυρήνας του ισοτόπου

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ ο ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Στις ερωτήσεις - να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.. Το έτος 2005 ορίστηκε ως έτος Φυσικής

Διαβάστε περισσότερα

EIOPACP 13/08 EL. Κατευθυντήριες γραές σχετικά ε το σύστηα διακυβέρνησης

EIOPACP 13/08 EL. Κατευθυντήριες γραές σχετικά ε το σύστηα διακυβέρνησης EIOPACP 13/08 EL Κατευθυντήριες γραές σχετικά ε το σύστηα διακυβέρνησης EIOPA Westhafen Tower, Westhafenplatz 1 60327 Frankfurt Germany Tel. + 49 6995111920; Fax. + 49 6995111919; site: www.eiopa.europa.eu

Διαβάστε περισσότερα

Πυρηνική δύναμη Μεσόνια και θεωρία Yukawa Τάσος Λιόλιος Μάθημα Πυρηνικής Φυσικής

Πυρηνική δύναμη Μεσόνια και θεωρία Yukawa Τάσος Λιόλιος Μάθημα Πυρηνικής Φυσικής Hideki Yukawa and the Nuclear Force Πυρηνική δύναμη Μεσόνια και θεωρία Yukawa Τάσος Λιόλιος Μάθημα Πυρηνικής Φυσικής πυρηνική δύναμη Η πυρηνική δύναμη (ή αλληλεπίδραση νουκλεονίουνουκλεονίου, ή NN forces,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Κεφάλαιο 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 130 Κεφάλαιο 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ Α. Απαντήσεις στις ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. α, β 2. γ 3. ε 4. β, δ 5. γ 6. α, β, γ, ε Β. Απαντήσεις στις ερωτήσεις συµπλήρωσης κενού 1. η αρχαιότερη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣ. 131 ΕΡΓΑΣΙΑ # 10

ΦΥΣ. 131 ΕΡΓΑΣΙΑ # 10 ΦΥΣ. 131 ΕΡΓΑΣΙΑ # 10 1. Τρια αντικείµενα Α, Β και C µε µάζα m, 2m και 8m αντίστοιχα βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο και στις θέσεις που φαίνονται στο σχήµα. Σε ποια θέση (x,y) πρέπει να τοποθετεί ένα τέταρτο

Διαβάστε περισσότερα

Προσομοίωση του Ανιχνευτή

Προσομοίωση του Ανιχνευτή 9 Προσομοίωση του Ανιχνευτή Εισαγωγή Μετά από την αλληλεπίδραση, μέσω της ανταλλαγής φορτισμένων (Charge Current Interaction), των υψηλό-ενεργειακών μιονικών νετρίνων με την ύλη παράγονται σχετικιστικά

Διαβάστε περισσότερα

οποίο ανήκει και π ο γνωστός αριθµός.

οποίο ανήκει και π ο γνωστός αριθµός. 1 ΜΗΚΟΣ ΤΟΞΟΥ ΘΕΩΡΙ Μήκος τόξου : Το ήκος ενός τόξου ο δίνεται από τον τύπο = πρ όπου ρ η ακτίνα του κύκλου στον οποίο ανήκει και π ο γνωστός αριθός.. Το ακτίνιο (rad): Ονοάζουε τόξο ενός ακτινίου (rad)

Διαβάστε περισσότερα

Απόστολος Μαστιχιάδης Νεκτάριος Βλαχάκης ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗ ΥΨΗΛΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ

Απόστολος Μαστιχιάδης Νεκτάριος Βλαχάκης ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗ ΥΨΗΛΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ Απόστολος Μαστιχιάδης Νεκτάριος Βλαχάκης ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗ ΥΨΗΛΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ 00 Απόστολος Μαστιχιάδης Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστηµίου Αθηνών ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗ ΥΨΗΛΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ Σηµειώσεις από

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 2 α) QUIZ στην τάξη. Ενεργός διατομή β) Μέγεθος του πυρήνα γ) Μάζα πυρήνα, ενέργεια σύνδεσης, έλλειμα μάζας

Μάθημα 2 α) QUIZ στην τάξη. Ενεργός διατομή β) Μέγεθος του πυρήνα γ) Μάζα πυρήνα, ενέργεια σύνδεσης, έλλειμα μάζας Σοιχεία Πυρηνικής Φυσικής και Στοιχειωδών Σωματιδίων (5ου εξαμήνου, χειμερινό 2011-12) Τμήμα G3: Κ. Κορδάς & Χ. Πετρίδου Μάθημα 2 α) QUIZ στην τάξη. Ενεργός διατομή β) Μέγεθος του πυρήνα γ) Μάζα πυρήνα,

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση δεδοµένων του πειράµατος DELPHI Μέτρηση των ποσοστών διάσπασης του µποζονίου Ζ

Ανάλυση δεδοµένων του πειράµατος DELPHI Μέτρηση των ποσοστών διάσπασης του µποζονίου Ζ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ II Χ. Πετρίδου,. Σαµψωνίδης Ανάλυση δεδοµένων του πειράµατος DELPHI Μέτρηση των ποσοστών διάσπασης του µποζονίου Ζ http://wyp.physics.auth.gr/physics.htm Σκοπός O σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ. Χαρακτηρίζεται από το µήκος κύµατος η τη συχνότητα

ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ. Χαρακτηρίζεται από το µήκος κύµατος η τη συχνότητα ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Μεταφορά ενέργειας (µε φωτόνια ή ηεκτροµαγνητικά κύµατα) Ε = hv Εκπέµπεται από 1) σώµατα µε θερµοκρασία Τ > 0 Κ 2) από διεργασίες στη δοµή των µορίων Χαρακτηρίζεται από το µήκος κύµατος η τη

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ Συζευγμένα ηλεκτρικά και μαγνητικά πεδία τα οποία κινούνται με την ταχύτητα του φωτός και παρουσιάζουν τυπική κυματική συμπεριφορά Αν τα φορτία ταλαντώνονται περιοδικά οι διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για τον Ήλιο:

Πληροφορίες για τον Ήλιο: Πληροφορίες για τον Ήλιο: 1) Ηλιακή σταθερά: F ʘ =1.37 kw m -2 =1.37 10 6 erg sec -1 cm -2 2) Απόσταση Γης Ήλιου: 1AU (~150 10 6 km) 3) L ʘ = 3.839 10 26 W = 3.839 10 33 erg sec -1 4) Διαστάσεις: Η διάμετρος

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1. Θέµα 1 ο

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1. Θέµα 1 ο ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1 Θέµα 1 ο 1. Το διάγραµµα του διπλανού σχήµατος παριστάνει τη χρονική µεταβολή της αποµάκρυνσης ενός σώµατος που εκτελεί απλή αρµονική ταλάντωση. Ποια από

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α : α. 3000 V/m β. 1500 V/m γ. 2000 V/m δ. 1000 V/m

ΘΕΜΑ Α : α. 3000 V/m β. 1500 V/m γ. 2000 V/m δ. 1000 V/m ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α : Για να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής αρκεί να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΧΙΛΙΑΔΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΦΥΣΙΚΩΝ (ΒΑΣΙΚΟ+ΣΥΝΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ) ΠΟΥ ΔΙΑΘΕΤΟΥΜΕ ΚΑΙ ΠΟΥ ΑΝΟΙΓΟΥΝ ΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟΝ

ΔΕΙΓΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΧΙΛΙΑΔΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΦΥΣΙΚΩΝ (ΒΑΣΙΚΟ+ΣΥΝΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ) ΠΟΥ ΔΙΑΘΕΤΟΥΜΕ ΚΑΙ ΠΟΥ ΑΝΟΙΓΟΥΝ ΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΔΕΙΓΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΧΙΛΙΑΔΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΦΥΣΙΚΩΝ (ΒΑΣΙΚΟ+ΣΥΝΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ) ΠΟΥ ΔΙΑΘΕΤΟΥΜΕ ΚΑΙ ΠΟΥ ΑΝΟΙΓΟΥΝ ΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΔΙΟΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΜΑΣ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ 1. O επιταχυντής

Διαβάστε περισσότερα

ΗλιακήΓεωµετρία. Γιάννης Κατσίγιαννης

ΗλιακήΓεωµετρία. Γιάννης Κατσίγιαννης ΗλιακήΓεωµετρία Γιάννης Κατσίγιαννης ΗηλιακήενέργειαστηΓη Φασµατικήκατανοµήτηςηλιακής ακτινοβολίας ΗκίνησητηςΓηςγύρωαπότονήλιο ΗκίνησητηςΓηςγύρωαπότονήλιοµπορεί να αναλυθεί σε δύο κύριες συνιστώσες: Περιφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ Διδακτορική Διατριβή Απόστολου Γ. Τσιριγώτη (20/12/2004) Λειτουργικά χαρακτηριστικά και ανιχνευτική ικανότητα πρότυπου

Διαβάστε περισσότερα

Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev.

Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev. Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev. To ορατό καταλαµβάνει ένα πολύ µικρό µέρος του ηλεκτροµαγνητικού φάσµατος: 1,6-3,2eV. Page 1

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ

ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ Κ. Ν. Γουργουλιάτος ΜΑΥΡΕΣ ΤΡΥΠΕΣ Η ΒΑΣΙΚΗ ΙΔΕΑ Αντικείμενα που εμποδίζουν την διάδοση φωτός από αυτά Πρωτοπροτάθηκε γύρω στα 1783 (John( John Michell) ως αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

H ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ 100 ΧΡΟΝΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΟΣ

H ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ 100 ΧΡΟΝΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΟΣ H ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ 100 ΧΡΟΝΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΟΣ ΔΡ. ΣΠΥΡΟΣ ΒΑΣΙΛΑΚΟΣ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ 25/11/2015 Η ΧΡΥΣΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗΣ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑΣ 96% του Σύμπαντος

Διαβάστε περισσότερα

Ραδιενέργεια Ένα τρομακτικό όπλο ή ένα μέσον για την έρευνα και για καλλίτερη ποιότητα ζωής; Για πόσο μεγάλες ενέργειες μιλάμε; Κ.-Α. Θ.

Ραδιενέργεια Ένα τρομακτικό όπλο ή ένα μέσον για την έρευνα και για καλλίτερη ποιότητα ζωής; Για πόσο μεγάλες ενέργειες μιλάμε; Κ.-Α. Θ. Ραδιενέργεια Ένα τρομακτικό όπλο ή ένα μέσον για την έρευνα και για καλλίτερη ποιότητα ζωής; Για πόσο μεγάλες ενέργειες μιλάμε; Ραδιενέργεια 1896: Ανακάλυψη από τον Henry Becquerel (βραβείο Nobel 1903)

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων. 5 ο Εξάμηνο Δεκέμβριος 2009

Εισαγωγή στη Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων. 5 ο Εξάμηνο Δεκέμβριος 2009 Εισαγωγή στη Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων 5 ο Εξάμηνο Δεκέμβριος 2009 Νόμοι Διατήρησης κβαντικών αριθμών Αρχές Αναλλοίωτου Συμμετρία ή αναλλοίωτο των εξισώσεων που περιγράφουν σύστημα σωματιδίων κάτω

Διαβάστε περισσότερα

= = = = N N. Σηµείωση:

= = = = N N. Σηµείωση: Ανάλογα ε τα φορτία που αναπτύσσονται σε ια διατοή ακολουθείται διαφορετική διαδικασία διαστασιολόγησης. 1 Φορτία ιατοής Καθαρή Κάψη Ροπή M σε ια διεύθυνση Προέχουσα Κάψη+Θλίψη Ροπή M σε ια διεύθυνση ε

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 16: Παράδοξα σωματίδια και οκταπλός δρόμος

Διάλεξη 16: Παράδοξα σωματίδια και οκταπλός δρόμος Διάλεξη 16: Παράδοξα σωματίδια και οκταπλός δρόμος Παράδοξα σωματίδια Μετά την ανακάλυψη του μεσονίου που είχε προβλέψει ο Yukawa, την ανακάλυψη των αντισωματιδίων του Dirac και την κοπιώδη αλλά αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΧΙΛΙΑΔΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΦΥΣΙΚΩΝ (ΒΑΣΙΚΟ+ΣΥΝΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ)

ΔΕΙΓΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΧΙΛΙΑΔΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΦΥΣΙΚΩΝ (ΒΑΣΙΚΟ+ΣΥΝΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ) ΔΕΙΓΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΧΙΛΙΑΔΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΦΥΣΙΚΩΝ (ΒΑΣΙΚΟ+ΣΥΝΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ) ΠΟΥ ΔΙΑΘΕΤΟΥΜΕ ΚΑΙ ΠΟΥ ΑΝΟΙΓΟΥΝ ΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΔΙΟΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΜΑΣ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ 1. Για το κωνικό

Διαβάστε περισσότερα

δ. εξαρτάται µόνο από το υλικό του οπτικού µέσου. Μονάδες 4

δ. εξαρτάται µόνο από το υλικό του οπτικού µέσου. Μονάδες 4 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 7 ΙΟΥΛΙΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων. 5 ο Εξάμηνο Δεκέμβριος 2009

Εισαγωγή στη Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων. 5 ο Εξάμηνο Δεκέμβριος 2009 Εισαγωγή στη Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων 5 ο Εξάμηνο Δεκέμβριος 2009 Μονάδες Energy [E] ev, kev, MeV, GeV, TeV, PeV, 10 0, 10 3, 10 6, 10 9, 10 12, 10 15 1eV = 1.6 10 19 J ev είναι πιο χρήσιμη στη φυσική

Διαβάστε περισσότερα

Η μελλοντική εξέλιξη του Σύμπαντος. Γεώργιος Κοντόπουλος

Η μελλοντική εξέλιξη του Σύμπαντος. Γεώργιος Κοντόπουλος Η μελλοντική εξέλιξη του Σύμπαντος Γεώργιος Κοντόπουλος (Δείτε τη σχετική παρουσίαση αρχείο.powerpoint) Το θέμα του μέλλοντος του Σύμπαντος ενδιαφέρει ιδιαίτερα τόσο τη Θεολογία όσο και την Αστρονομία.

Διαβάστε περισσότερα

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ 1. Ο Ήλιος μας είναι ένας από τους μεγαλύτερους αστέρες της περιοχής μας, του Γαλαξία μας αλλά και του σύμπαντος (NASA Science, εικόνα 1), όντας ο μοναδικός στο ηλιακό

Διαβάστε περισσότερα

Εκροή ύλης από μαύρες τρύπες

Εκροή ύλης από μαύρες τρύπες Εκροή ύλης από μαύρες τρύπες Νίκος Κυλάφης Πανεπιστήµιο Κρήτης Η µελέτη του θέµατος ξεκίνησε ως διδακτορική διατριβή του Δηµήτρη Γιαννίου (Princeton) και συνεχίζεται. Ιωάννινα, 8-9-11 Κατ αρχάς, πώς ξέρομε

Διαβάστε περισσότερα

Υλικά κύματα. Οδηγούντα κύματα de Broglie. Τα όρια της θεωρίας Bohr. h pc p

Υλικά κύματα. Οδηγούντα κύματα de Broglie. Τα όρια της θεωρίας Bohr. h pc p University of Ioannina Deartment of Materials Science & Engineering Comutational Materials Science τική Θεωρία της Ύλης ιδάσκων: Λευτέρης Λοιδωρίκης Π1, 7146, elidorik@cc.uoi.gr cmsl.materials.uoi.gr/elidorik

Διαβάστε περισσότερα

Al + He X + n, ο πυρήνας Χ είναι:

Al + He X + n, ο πυρήνας Χ είναι: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 10 IOYNIOY 015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 20 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 20 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 0 ΜΑΪΟΥ 013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 0 ΜΑΪΟΥ 015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Στις ερωτήσεις Α1-Α4

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Φυσική Γ Λυκείου (Θετικής & Τεχνολογικής κατεύθυνσης)

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Φυσική Γ Λυκείου (Θετικής & Τεχνολογικής κατεύθυνσης) Θέµα 1 ο ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Φυσική Γ Λυκείου (Θετικής & Τεχνολογικής κατεύθυνσης) 1.1 Πολλαπλής επιλογής A. Ελαστική ονοµάζεται η κρούση στην οποία: α. οι ταχύτητες των σωµάτων πριν και µετά την κρούση

Διαβάστε περισσότερα

AΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΚΑΤΑΙΓΙΣΜΟΙ ΚΟΣΜΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ

AΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΚΑΤΑΙΓΙΣΜΟΙ ΚΟΣΜΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ AΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΚΑΤΑΙΓΙΣΜΟΙ ΚΟΣΜΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ Ατρείδης Γιώργος ΑΜ: 4147 ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Σπ. Δεδούσης

Διαβάστε περισσότερα

Ασαφής Λογική & Έλεγχος

Ασαφής Λογική & Έλεγχος Τεχνητή Νοηοσύνη 7 σαφής Λογική & Έλεγχος Φώτης Κόκκορας ΤΕΙ Θεσσαλίας Τήα Μηχανικών Πληροφορικής (Fuzzy Logic Fuzzy Control) Η σαφής Λογική (Fuzzy Logic)......δεν είναι καθόλου...ασαφής ή ανακριβής, όπως

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ 05 2 0 ΘΕΡΙΝΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ ο Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις -4 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση..

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ;

ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ; ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ; Α) Ακτίνα αστέρων (Όγκος). Στον Ήλιο, και τον Betelgeuse, μπορούμε να μετρήσουμε απευθείας τη γωνιακή διαμέτρο, α, των αστεριών. Αν γνωρίζουμε αυτή τη γωνία, τότε: R ( ακτίνα

Διαβάστε περισσότερα

5 Σχετικιστική μάζα. Στο Σ Πριν Μετά. Στο Σ

5 Σχετικιστική μάζα. Στο Σ Πριν Μετά. Στο Σ Α Τόγκας - ΑΜ333: Ειδική Θεωρία Σχετικότητας Σχετικιστική μάζα 5 Σχετικιστική μάζα Όπως έχουμε διαπιστώσει στην ειδική θεωρία της Σχετικότητας οι μετρήσεις των χωρικών και χρονικών αποστάσεων εξαρτώνται

Διαβάστε περισσότερα

Large Hardron Collider (LHC)

Large Hardron Collider (LHC) 1 Large Hardron Collider (LHC) Ο LHC είναι ο μεγαλύτερος και ισχυρότερος επιταχυντής σωματιδίων που έχει ποτέ κατασκευαστεί. Βρίσκεται εγκατεστημένος στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Πυρηνικών Ερευνών (CERN). Χρησιμοποιεί

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ. www.meteo.gr - 1 -

ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ. www.meteo.gr - 1 - ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ H Γη είναι ένας πλανήτης από τους οκτώ συνολικά του ηλιακού μας συστήματος, το οποίο αποτελεί ένα από τα εκατοντάδες δισεκατομμύρια αστρικά συστήματα του Γαλαξία μας, ο οποίος με την

Διαβάστε περισσότερα

Ανακλώμενο ηλεκτρόνιο KE = E γ - E γ = E mc 2

Ανακλώμενο ηλεκτρόνιο KE = E γ - E γ = E mc 2 Σκέδαση Compton Το φαινόμενο Compton περιγράφει τη σκέδαση ενός φωτονίου από ένα ελεύθερο ατομικό ηλεκτρόνιο: γ + γ +. To φωτόνιο δεν εξαφανίζεται μετά τη σκέδαση αλλά αλλάζει κατεύθυνση και ενέργεια.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΚΟΣΜΙΚΕΣ ΑΚΤΙΝΕΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΚΟΣΜΙΚΕΣ ΑΚΤΙΝΕΣ i ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΛΙΟΛΙΟΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Α.Π.Θ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΚΟΣΜΙΚΕΣ ΑΚΤΙΝΕΣ ii ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΛΙΟΛΙΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΚΟΣΜΙΚΕΣ ΑΚΤΙΝΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2012 ISBN: 978-960-9551-06-9 Εκδόσεις: Κ.Ν. Επισκόπου 7

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 5. 3. Η υπεριώδης ακτινοβολία. α. με πολύ μικρό μήκος κύματος δεν προκαλεί βλάβες στα κύτταρα του δέρματος. β. δεν προκαλεί φθορισμό.

Μονάδες 5. 3. Η υπεριώδης ακτινοβολία. α. με πολύ μικρό μήκος κύματος δεν προκαλεί βλάβες στα κύτταρα του δέρματος. β. δεν προκαλεί φθορισμό. ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΠΤΑ (7) ΘΕΜΑ ο Στις ερωτήσεις -4 να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ C.A.M.

ΙΚΤΥΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ C.A.M. ΙΚΤΥΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ C.A.M. Aναονητικά Συστήατα, Γραές Παραγωγής, F.M.S. Γιάννης Α. Φίης Ιανουάριος 3 Πουτεχνείο Κρήτης Π Ε Ρ Ι Ε X Ο Μ Ε Ν Α EIΣΑΓΩΓΗ...3 ΟΥΡΕΣ H ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΝΑΜΟΝΗΣ...6. Μοντέα Γέννησης Θανάτου...

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα Το γνωστό παράδειγμα με τα βάρη 30 ατόμων ταξινομημένα σε 5 ομάδες. Η μέση τιμή για το δείγμα έχει βρεθεί x = 77. = =

Παράδειγμα Το γνωστό παράδειγμα με τα βάρη 30 ατόμων ταξινομημένα σε 5 ομάδες. Η μέση τιμή για το δείγμα έχει βρεθεί x = 77. = = Παράδειγα Το γωστό παράδειγα ε τα βάρη 0 ατόω ταξιοηέα σε 5 οάδες. Η έση τιή για το δείγα έχει βρεθεί 77. Τάξη Απόλυτες συχότητες Κετρική τιή τάξης Απόκλιση από το έσο 65-69 67,5 9,5 70-7 6 7,5,5 75-79

Διαβάστε περισσότερα

Με διεθνή σύμβαση το 1961, καθιερώθηκε ότι 1 amu (atomic mass unit) είναι το 1/12 της μάζας του ουδέτερου ατόμου του άνθρακα 12 C, επομένως:

Με διεθνή σύμβαση το 1961, καθιερώθηκε ότι 1 amu (atomic mass unit) είναι το 1/12 της μάζας του ουδέτερου ατόμου του άνθρακα 12 C, επομένως: ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΑΤΟΜΙΚΟΣ ΠΥΡΗΝΑΣ-ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ Ο πυρήνας του ατόμου αποτελείται από πρωτόνια και νετρόνια, τα νουκλεόνια που είναι φερμιόνια με σπιν ½, όπως και τα λεπτόνια. Η μάζα του νετρονίου είναι 0.14% μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Διάσπαση σωµατιδίων. = m C 2 + p 2 = m C 2 + E B 2! m B E C = (E B = (E C. p B. , p), p C. ,- p) = (m A , 0) p A = E B. + m C 2 + E B 2! m B.

Διάσπαση σωµατιδίων. = m C 2 + p 2 = m C 2 + E B 2! m B E C = (E B = (E C. p B. , p), p C. ,- p) = (m A , 0) p A = E B. + m C 2 + E B 2! m B. πριν: µετά: Διάσπαση σωµατιδίων p A = (m A, 0) p B = (E B, p), p C = (E C,- p) E C = m C + p = m C + E B! m B m A = E B + m C + E B! m B " ( m A! E ) B = m C + E B! m B " m A! m A E B = m C! m B " E B

Διαβάστε περισσότερα

δ. διπλάσιος του αριθµού των νετρονίων του πυρήνα του ατόµου.

δ. διπλάσιος του αριθµού των νετρονίων του πυρήνα του ατόµου. 1 ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 MAΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Β Τάξης ΓΕΛ 4 ο ΓΕΛ ΚΟΖΑΝΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΣΤΕΦΑΝΟΥ Μ. ΦΥΣΙΚΟΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Β Τάξης ΓΕΛ 4 ο ΓΕΛ ΚΟΖΑΝΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΣΤΕΦΑΝΟΥ Μ. ΦΥΣΙΚΟΣ ΦΥΣΙΚΗ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Β Τάξης ΓΕΛ 4 ο ΓΕΛ ΚΟΖΑΝΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΣΤΕΦΑΝΟΥ Μ. ΦΥΣΙΚΟΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΠΕΔΙΟ - ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΠΕΔΙΟ Δυναμική ενέργεια δυο φορτίων Δυναμική ενέργεια τριών ή περισσοτέρων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΛΑΝΑΚΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ

ΓΑΛΑΝΑΚΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις -4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί η σωστή απάντηση. Ένας ακίνητος τρoχός δέχεται σταθερή συνιστάμενη ροπή ως προς άξονα διερχόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ε π α ν α λ η π τ ι κ ά θ έ µ α τ α 0 0 5 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΘΕΜΑ 1 o Για τις ερωτήσεις 1 4, να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑ.Λ. Β ΟΜΑ ΑΣ ΦΥΣΙΚΗ I ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΕΠΑ.Λ. Β ΟΜΑ ΑΣ ΦΥΣΙΚΗ I ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1 ΕΠΑ.Λ. Β ΟΜΑ ΑΣ ΦΥΣΙΚΗ I ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1- και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Σχετικά µε τις ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα