Κεφάλαιο 9 Συσχετίσεις

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κεφάλαιο 9 Συσχετίσεις"

Transcript

1 Κεφάλαιο 9 Συσχετίσεις Το κεφάλαιο αυτό διαπραγµατεύεται τη δηµιουργία και διαχείριση των συσχετίσεων που υφίστανται ανάµεσα στους πίνακες µιας σχεσιακής βάσης δεδοµένων. Όπως έχει ήδη αναφερθεί, ο ρόλος των συσχετίσεων (relationships) σε µια σχεσιακή βάση δεδοµένων, είναι η διασύνδεση των πινάκων της βάσης, µε τέτοιο τρόπο, ώστε να είναι δυνατή η ανάκτηση δεδοµένων, που συσχετίζονται µεταξύ τους, αλλά βρίσκονται αποθηκευµένα σε διαφορετικούς πίνακες. Ο τρόπος µε τον οποίο λαµβάνουν χώρα αυτού του είδους οι συσχετίσεις, καθορίζεται κατά το στάδιο του λογικού σχεδιασµού της βάσης, που οδηγεί τελικά στη δηµιουργία του µοντέλου ο- ντοτήτων συσχετίσεων (entity relationship model). Τα βασικά χαρακτηριστικά αυτού του µοντέλου, περιλαµβάνουν τις οντότητες που συµµετέχουν στο σύστηµα, καθώς και τις συσχετίσεις που υφίστανται ανάµεσα σε αυτές τις οντότητες. Αυτές οι συσχετίσεις καθορίζουν µε µονοσήµαντο τρόπο το είδος της αλληλεπίδρασης που υφίσταται ανάµεσα στις οντότητες της εφαρ- µογής, και χαρακτηρίζονται από το βαθµό και την πολλαπλότητά τους. Ο βαθµός (degree) της συσχέτισης καθορίζει το πλήθος των τύπων οντότητας που συµµετέχουν σε αυτή, ενώ η πολλαπλότητά της (cardinality) έχει να κάνει µε το πλήθος των στιγµιότυπων του κάθε τύπου οντότητας που χρησιµοποιούνται στη σχέση. Οι πιο πολλές συσχετίσεις ορίζονται ανάµεσα σε δύο τύπους οντότητας, ενώ όσον αφορά την πολλαπλότητά της, µια συσχέτιση µπορεί να χαρακτηριστεί ως συσχέτιση 1:1, 1:Ν ή Μ:Ν. Έχοντας δηµιουργήσει το µοντέλο οντοτήτων συσχετίσεων για την εφαρµογή που πρόκειται να υλοποιήσουµε, µπορούµε να κατασκευάσουµε πάρα πολύ εύκολα το σχεσιακό µοντέλο, χρησιµοποιώντας τα βήµατα που περιγράψαµε στο θεωρητικό µέρος των σηµειώσεων. Εναλλακτικά µπορούµε να ορίσουµε τους πίνακες της βάσης και στη συνέχεια, εφαρµόζοντας τις αρχές της κανονικοποίησης, να καταλήξουµε τελικά σε ένα σχήµα που να ικανοποιεί τις ανάγκες µας. Και στις δύο περιπτώσεις το αποτέλεσµα είναι ένα σύνολο πινάκων που αναπαριστούν τις οντότητες και τις συσχετίσεις της εφαρµογής και του οποίου η δοµή είναι τέτοια που να διασφαλίζει τη σωστή διαχείριση των δεδοµένων της εφαρµογής, όπως αυτή επιβάλλεται από τους κανόνες ακεραιότητας οι οποίοι θα πρέπει να ικανοποιούνται σε κάθε περίπτωση.

2 Κεφάλαιο 9 : Συσχετίσεις 146 Στις επόµενες σελίδες παρουσιάζεται ο τρόπος µε τον οποίο µπορούµε να δη- µιουργήσουµε και να επεξεργαστούµε τις συσχετίσεις που υφίστανται ανάµεσα στους πίνακες της βάσης, µέσα από το περιβάλλον της Microsoft Access. ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΥΣΧΕΤΙΣΕΩΝ ΣΤΗ MICROSOFT ACCESS Η δηµιουργία και διαχείριση συσχετίσεων στη Microsoft Access, µπορεί να πραγµατοποιηθεί µέσα από ένα ειδικό πλαίσιο διαλόγου το οποίο εµφανίζεται εάν από το κεντρικό µενού επιλογών της εφαρµογής, επιλέξουµε «Εργαλεία» και στη συνέχεια «Σχέσεις». Στην περίπτωση αυτή εµφανίζεται στην οθόνη του υπολογιστή µας το παράθυρο του επόµενου σχήµατος. Σχήµα 44 : Το κεντρικό παράθυρο διαχείρισης συσχετίσεων στη Microsoft Access Το παράθυρο αυτό αρχικά είναι άδειο, διότι ακόµη δεν έχει ορισθεί καµία σχέση. Για να ορίσουµε δε αυτού του είδους τις συσχετίσεις, θα πρέπει να καθορίσουµε δύο ειδών πληροφορίες: (α) τους πίνακες µεταξύ των οποίων θα ορίσουµε τη συσχέτιση, και (β) τα πεδία αυτών των πινάκων τα οποία και θα συσχετιστούν µεταξύ τους. Στις σελίδες που ακολουθούν, θα χρησιµοποιήσουµε ως παράδειγµα, τη βάση δεδοµένων της εταιρείας που αναλύσαµε στο θεωρητικό µέρος των σηµειώσεων. Είναι σηµαντικό να αναφερθεί στο σηµείο αυτό, πως οι συσχετίσεις ανάµεσα στους πίνακες της βάσης, θα πρέπει να ορισθούνε πριν την καταχώρηση δεδοµένων σε αυτούς. Εάν καταχωρήσουµε δεδοµένα σε ένα πίνακα και στη συνέχεια επιχειρήσουµε να τον συµπεριλάβουµε σε κάποια συσχέτιση, είναι πιθανόν να αντιµετωπίσουµε προβλήµατα στην περίπτωση κατά την οποία λαµβάνει χώρα παραβίαση κάποιων από τους κανόνες ακεραιότητας.

3 Σχεσιακές Βάσεις εδοµένων Θεωρία και Εφαρµογές 147 Για να καθορίσουµε τους πίνακες που θα συµµετέχουν σε κάποια συσχέτιση, µεταφέρουµε το δείκτη του ποντικιού µέσα στο κεντρικό παράθυρο των συσχετίσεων, και στη συνέχεια πατάµε το δεξί πλήκτρο του. Στην περίπτωση αυτή, θα εµφανιστεί στην οθόνη του υπολογιστή µας, το επόµενο πλαίσιο διαλόγου: Σχήµα 45 : Καθορισµός των πινάκων που θα συµµετάσχουν στη νέα συσχέτιση Το παράθυρο αυτό φέρει τον τίτλο «Εµφάνιση Πίνακα», και περιέχει τα ο- νόµατα όλων των πινάκων που περιλαµβάνονται στη βάση δεδοµένων της εταιρείας. Εκτός από τους πίνακες, το παράθυρο αυτό περιλαµβάνει και τα ερωτήµατα που έχουµε δηµιουργήσει, και τα οποία όντας στην πραγµατικότητα πίνακες µπορούν και αυτά να συµµετάσχουν στις συσχετίσεις της εφαρµογής. Προκειµένου τώρα να καθορίσουµε κάποιο πίνακα ο οποίος θα χρησιµοποιηθεί σε κάποια συσχέτιση, δεν έχουµε παρά να τον επιλέξουµε µε το ποντίκι, και να πατήσουµε το κουµπί «Προσθήκη». Στην περίπτωση αυτή ο πίνακας θα εµφανιστεί στο κεντρικό παράθυρο διαχείρισης των συσχετίσεων, όπως φαίνεται στο ακόλουθο σχήµα: Σχήµα 46 : Προσθήκη πινάκων στο κεντρικό παράθυρο των συσχετίσεων

4 Κεφάλαιο 9 : Συσχετίσεις 148 Στο παραπάνω παράδειγµα επιλέξαµε τον πίνακα EMPLOYEE ως τον πίνακα που θα χρησιµοποιήσουµε στη νέα συσχέτιση. Ως ένα παράδειγµα µιας τέτοιας συσχέτισης, ας δηµιουργήσουµε τη συσχέτιση WORKS_FOR, η οποία συσχετίζει τους τύπους οντότητας DEPARTMENT και EMPLOYEE. Η συσχέτιση αυτή έχει πολλαπλότητα 1:N ένα τµήµα περιλαµβάνει πολλούς υπαλλήλους. Σύµφωνα µε τη βασική θεωρία, προκειµένου να υλοποιήσουµε αυτή τη συσχέτιση θα πρέπει να προσθέσουµε το πρωτεύον κλειδί του πίνακα DEPARTMENT στον πίνακα EMPLOYEE. Για το λόγο αυτό ο πίνακας EMPLOYEE περιλαµβάνει εκτός από τα πεδία του, και το πεδίο DNO το οποίο αντιστοιχεί στο πεδίο DNUMBER του πίνακα DEPARTMENT, και αποτελεί, σύµφωνα µε τα όσα έχουµε αναφέρει στο κεφάλαιο του λογικού σχεδιασµού της βάσης, ξένο κλειδί (foreign key). Για να συνεχίσουµε τώρα τη δηµιουργία αυτής της συσχέτισης, επιλέγουµε από το παραπάνω παράθυρο τον πίνακα DEPARTMENT, και χρησιµοποιώντας την ίδια διαδικασία, τον εµφανίζουµε και αυτόν στο κεντρικό παράθυρο διαχείρισης συσχετίσεων της εφαρµογής. Σχήµα 47 : Οι πίνακες EMPLOYEE και DEPARTMENT που θα συµµετάσχουν στη συσχέτιση WORKS_FOR Παρατηρώντας το παραπάνω σχήµα, δεν είναι δύσκολο να διαπιστώσει κανείς, πως ο κάθε πίνακας εµφανίζεται µαζί µε όλα τα πεδία που περιέχει, και πως το πρωτεύον κλειδί του είναι γραµµένο µε έντονα γράµµατα. Στο παράδειγµά µας, το πρωτεύον κλειδί του πίνακα EMPLOYEE είναι το πεδίο SSN, ενώ το πρωτεύον κλειδί του πίνακα DEPARTMENT είναι το πεδίο DNUMBER. Για να δηµιουργήσουµε τώρα τη συσχέτιση ανάµεσα σε αυτούς τους πίνακες, θα πρέπει να ανατρέξου- µε στο λογικό µοντέλο σχεδιασµού της βάσης και να εντοπίσουµε το κοινό πεδίο αυτών των πινάκων. Σύµφωνα µε τα όσα αναφέραµε στην προηγούµενη παράγραφο, ο κωδικός του τµήµατος στο οποίο εργάζεται ο κάθε υπάλληλος, καταχωρείται στο πεδίο DNO του πίνακα EMPLOYEE. Εποµένως η συσχέτιση ανάµεσα στους πίνακες EMPLOYEE και DEPARTMENT, θα λάβει χώρα δια της συσχέτισης των πεδίων DNO και DNUMBER αυτών των πινάκων. Στην ορολογία της Microsoft Access, ο πίνακας DEPARTMENT στον οποίο ανήκει το πρωτεύον κλειδί DNUMBER ονο-

5 Σχεσιακές Βάσεις εδοµένων Θεωρία και Εφαρµογές 149 µάζεται πρωτεύοντας πίνακας, ενώ ο πίνακας EMPLOYEE στον οποίο ανήκει το ξένο κλειδί DNO ονοµάζεται σχετιζόµενος πίνακας. Η δηµιουργία της συσχέτισης ανάµεσα σε αυτά τα δύο πεδία γίνεται πάρα πολύ εύκολα χρησιµοποιώντας το ποντίκι. Αρχικά επιλέγουµε το πεδίο DNUMBER του πίνακα DEPARTMENT, χρησιµοποιώντας το αριστερό πλήκτρο του ποντικιού. Στη συνέχεια, κρατώντας συνεχώς πατηµένο αυτό το πλήκτρο, µετακινούµε το ποντίκι, µέχρι ο δείκτης του να έλθει πάνω από το πεδίο του άλλου πίνακα που θέλου- µε να συµµετάσχει στη συσχέτιση στην προκειµένη περίπτωση το πεδίο DNO του πίνακα EMPLOYEE. Μόλις ο δείκτης του ποντικιού έλθει ακριβώς πάνω από αυτό το πεδίο, απελευθερώνουµε το δεξί πλήκτρο του που όλο αυτό το διάστηµα κρατούσαµε πατηµένο. Εάν όλη αυτή η διαδικασία έγινε σωστά, τότε στην οθόνη του υπολογιστή µας θα εµφανιστεί το επόµενο πλαίσιο διαλόγου: Σχήµα 48 : Καθορισµός των ιδιοτήτων της νέας συσχέτισης Αυτό το παράθυρο φέρει τον τίτλο «Επεξεργασία Σχέσεων» και επιτρέπει τον καθορισµό των χαρακτηριστικών της σχέσης που πρόκειται να δηµιουργήσουµε. Στο επάνω µέρος του και στα πεδία «Πίνακας / Ερώτηµα» και «Σχετιζόµενος πίνακας / Ερώτηµα» εµφανίζει τα ονόµατα των δύο πινάκων ή ερωτηµάτων που θα συµµετέχουν στη νέα συσχέτιση. Τα πεδία αυτά είναι απενεργοποιηµένα, και εποµένως αυτοί οι πίνακες δεν µπορούν να αντικατασταθούν από άλλους. Ακριβώς κάτω από τα ονόµατα των πινάκων, εµφανίζονται τα συσχετιζόµενα πεδία τους. Στο παράδειγµά µας, το πεδίο DΝUMBER του πίνακα DEPARTMENT πρόκειται να συσχετιστεί µε το πεδίο DNO του πίνακα EMPLOYEE. Τα πεδία αυτά µπορούν να αντικατασταθούν από άλλα, εάν κάτι τέτοιο είναι επιθυµητό. Για να λάβει χώρα µια τέτοια αντικατάσταση, εµφανίζουµε τα περιεχόµενα του πλαισίου λίστας που περιλαµβάνει το πεδίο που θέλουµε να αντικαταστήσουµε, και επιλέγουµε στη θέση του, κάποιο άλλο πεδίο:

6 Κεφάλαιο 9 : Συσχετίσεις 150 Σχήµα 49 : Καθορισµός των συσχετιζόµενων πεδίων των δύο πινάκων Επιπλέον µπορούµε για τους ίδιους πίνακες να δηµιουργήσουµε και δεύτερη συσχέτιση ανάµεσα σε άλλα πεδία, χρησιµοποιώντας το κουµπί «ηµιουργία νέου» και επιλέγοντας αυτά τα επιπλέον πεδία από το επόµενο πλαίσιο διαλόγου. Σχήµα 50 : ηµιουργία και δεύτερης συσχέτισης ανάµεσα στους ίδιους πίνακες Πριν προχωρήσουµε στα επόµενα βήµατα της διαδικασίας, είναι σηµαντικό να αναφέρουµε στο σηµείο αυτό, κάποια πράγµατα σχετικά µε τη φύση των πεδίων που συσχετίζουµε. Στις πιο πολλές περιπτώσεις, αυτά τα πεδία είναι πεδία κλειδιά (key attributes), που ταυτοποιούν τις εγγραφές των πινάκων µε µοναδικό τρόπο. Πιο συγκεκριµένα, το ένα από τα πεδία είναι το πρωτεύον κλειδί του ενός πίνακα, ενώ το άλλο είναι το ξένο κλειδί που έχει προστεθεί στον άλλο πίνακα για να υλοποιήσει τη σχέση πολλαπλότητας 1:N που υφίσταται ανάµεσά στον πρωτεύοντα και στο συσχετιζόµενο πίνακα. Κατά τη διαδικασία συσχέτισης αυτών πεδίων µε τη διαδικασία που παρουσιάσαµε στις προηγούµενες παραγράφους, η κίνηση του ποντικιού, γίνεται από το πρωτεύον προς το ξένο κλειδί, ή ισοδύναµα, από τον πρωτεύοντα προς τον σχετιζόµενο πίνακα. Τα δύο πεδία που πρόκειται να συσχετίσουµε, δεν είναι υποχρεωτικό να έχουν το ίδιο όνοµα, αλλά θα πρέπει υποχρεωτικά να είναι του ιδίου τύπου δεδοµένων. Υπάρχουν ωστόσο δύο περιπτώσεις στις οποίες αυτός ο περιορισµός δεν υφίσταται. Η πρώτη περίπτωση αφορά τη δυνατότητα συ-

7 Σχεσιακές Βάσεις εδοµένων Θεωρία και Εφαρµογές 151 σχετισµού πεδίου αυτόµατης αρίθµησης µε πεδίο αριθµού του οποίου όµως η ιδιότητα «Μέγεθος πεδίου» έχει τεθεί στην τιµή «Ακέραιος µεγάλου µήκους». Η δεύτερη περίπτωση, επιτρέπει το συσχετισµό πεδίου αυτόµατης αρίθµησης µε αριθµητικό πεδίο, εφόσον όµως η ιδιότητα «Μέγεθος πεδίου» και των δύο πεδίων έχει την τιµή «Αναγνωριστικό αναπαραγωγής». Τέλος όταν τα αντίστοιχα πεδία είναι πεδία αριθµών, θα πρέπει να έχουν την ίδια ρύθµιση στην ιδιότητα «Μέγεθος πεδίου». Σε περίπτωση κατά την οποία επιχειρούµε να συσχετίσουµε πεδία που δεν είναι συµβατά µεταξύ τους σύµφωνα µε τους κανόνες που θέσαµε παραπάνω, η Microsoft Access εµφανίζει ένα µήνυµα λάθους και δεν επιτρέπει τη δηµιουργία αυτής της συσχέτισης. Αυτό για παράδειγµα συµβαίνει εάν επιχειρήσουµε να συσχετίσουµε το πεδίο FName του πίνακα EMPLOYEE που είναι τύπου «Κείµενο» µε το πεδίο DNUMBER του πίνακα DEPARTMENT που είναι αριθµητικό πεδίο. Έχοντας καθορίσει τα πεδία των πινάκων που θα συµµετάσχουν στη νέα συσχέτιση, µπορούµε να δηµιουργήσουµε τη συσχέτιση πατώντας το κουµπί που φέρει τον τίτλο «ηµιουργία» και βρίσκεται στο δεξί µέρος του παραθύρου. Για να ακυρώσουµε την όλη διαδικασία, χρησιµοποιούµε το κουµπί «Άκυρο». Για την ώρα ό- µως και πριν κλείσουµε το παράθυρο, ας µελετήσουµε τα υπόλοιπα πλαίσια ελέγχου που εµφανίζονται σε αυτό. Καταρχήν, στο κάτω µέρος του παραθύρου, και δίπλα από το πλαίσιο κειµένου που φέρει τον τίτλο «Τύπος Συσχέτισης», εµφανίζεται η φράση «ένα προς πολλά». Αυτή προφανώς είναι και η πολλαπλότητα της συσχέτισης που πρόκειται να δηµιουργήσουµε. Όπως µπορούµε εύκολα να παρατηρήσουµε, δεν υ- πάρχει η δυνατότητα να µεταβάλλουµε τον τύπο της συσχέτισης. Αυτό γίνεται διότι µε τον τρόπο που περιγράψαµε στις προηγούµενες σελίδες, µπορούµε να κατασκευάσουµε µόνο εκείνες τις συσχετίσεις των οποίων η πολλαπλότητα είναι 1:Ν. Ο τρόπος µε τον οποίο κατασκευάζουµε συσχετίσεις διαφορετικής πολλαπλότητας, θα παρουσιαστεί στη συνέχεια. Το άλλο σηµαντικό στοιχείο που εµφανίζεται στο παραπάνω παράθυρο, είναι ένα πλαίσιο ελέγχου που φέρει τον τίτλο «Ενεργοποίηση ακεραιότητας αναφορών». Αυτό το πλαίσιο, την πρώτη φορά που εµφανίζεται το παράθυρο, δεν είναι επιλεγµένο. Εάν το επιλέξουµε ενεργοποιούνται άλλα δύο πλαίσια ελέγχου που βρίσκονται κάτω από αυτό, και τα οποία φέρουν τους τίτλους «ιαδοχική ενηµέρωση των σχετικών εγγραφών» και «ιαδοχική διαγραφή των σχετικών εγγραφών» αντίστοιχα. Ενεργοποιώντας αυτά τα δύο πλαίσια επιτρέπουµε στην εφαρµογή να διαχειριστεί τις διαδικασίες ενηµέρωσης και διαγραφής δεδοµένων από τους πίνακες, έτσι ώστε να µην παραβιάζονται οι κανόνες ακεραιότητας (integrity constraints) που διασφαλίζουν τη συνέπεια των δεδοµένων της εφαρµογής. Για να κατανοήσουµε καλύτερα αυτή τη διαδικασία, ας επιστρέψουµε για λίγο στη θεωρητική πλευρά του θέµατος. Όπως έχουµε αναφέρει κατά το στάδιο της περιγραφής του σχεσιακού µοντέλου, ένα από τα πιο σοβαρά προβλήµατα που χαρακτηρίζουν την οµαδοποίηση των δεδοµένων σε έναν ή περισσότερους πίνακες, είναι οι διάφορες ανωµαλίες εισαγωγής, τροποποίησης και διαγραφής εγγραφών, οι οποίες εφόσον εµφανιστούν, οδηγούν σε παραβίαση των κανόνων ακεραιότητας. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγµα µιας τέτοιας περίπτωσης, είναι η διαγραφή κάποιου από τα τµήµατα της εταιρείας. Επειδή στον πίνακα EMPLOYEE που περιέχει τα προσωπικά στοιχεία των υπαλλήλων υπάρχει το πεδίο DNO που διατηρεί τον κω-

8 Κεφάλαιο 9 : Συσχετίσεις 152 δικό του τµήµατος στο οποίο εργάζεται ο κάθε υπάλληλος, είναι προφανές, πως η διαγραφή του τµήµατος από τον πίνακα DEPARTMENT του οποίου ο κωδικός υ- πάρχει στο πεδίο DNO κάποιας εγγραφής του πίνακα EMPLOYEE, θα οδηγήσει στη δηµιουργία ασυνεπών δεδοµένων, διότι πλέον η εν λόγω εγγραφή θα παραπέµπει σε κάποιο ανύπαρκτο τµήµα. Το ίδιο πρόβληµα θα παρουσιαστεί και στην περίπτωση κατά την οποία λάβει χώρα αλλαγή του κωδικού για αυτό το τµήµα. Εάν στους άλλους πίνακες της βάσης, υπάρχουν εγγραφές που να αναφέρονται στο τµήµα του ο- ποίου τον κωδικό θέλουµε να µεταβάλλουµε, τότε η αλλαγή αυτού του κωδικού θα οδηγήσει σε παραβίαση του δεύτερου κανόνα της ακεραιότητας δεδοµένων (referential integrity constraint). Προκειµένου να αποτρέψουµε την εµφάνιση τέτοιου είδους προβληµάτων, θα πρέπει όλες αυτές οι διαδικασίες τροποποίησης και διαγραφής εγγραφών από τους πίνακες, να πραγµατοποιούνται, εφ όσον πρώτα διαπιστώσουµε πως δεν παραβιάζουν τους κανόνες ακεραιότητας. Τι θα συµβεί όµως, στην περίπτωση κατά την οποία λαµβάνει χώρα, παραβίαση αυτών των κανόνων? Το πιο απλό πράγµα που µπορούµε να κάνουµε, είναι να απαγορεύσουµε την πραγµατοποίηση αυτών των µεταβολών. Αυτό όµως δεν είναι η βέλτιστη λύση για όλες τις περιπτώσεις, διότι γενικά, τα δεδοµένα που καταχωρούνται στους πίνακες µιας βάσης, χαρακτηρίζονται από µεταβολές των τιµών τους. Για το λόγο αυτό, εκείνο που γίνεται στην πράξη, είναι να πραγµατοποιούνται οι επιθυµητές διαδικασίες διαγραφής και τροποποίησης εγγραφών, και στη συνέχεια, τα δεδοµένα των άλλων πινάκων που συσχετίζονται µε την εγγραφή που τροποποιήθηκε ή διαγράφηκε, να υφίσταται την ανάλογη µεταβολή, έτσι ώστε οι κανόνες ακεραιότητας να συνεχίζουν να ισχύουν. Αυτό σηµαίνει πως µπορούµε να αλλάξουµε τον κωδικό κάποιου τµήµατος, αλλά στη συνέχεια θα πρέπει να πραγµατοποιήσουµε αυτή την αλλαγή και σε όλες τις σχετικές εγγραφές του πίνακα EMPLOYEE έτσι ώστε το πεδίο DNO να συνεχίσει να παραπέµπει στο σωστό τµήµα. Με τον ίδιο τρόπο εάν διαγράψουµε κάποιο PROJECT, θα πρέπει να αφαιρέσουµε από τον πίνακα WORKS_ON όλες τις εγγραφές οι οποίες παραπέµπουν σε αυτό το PROJECT. Είναι σηµαντικό να αναφέρουµε στο σηµείο αυτό, πως σε αντίθεση µε τη διαδικασία της τροποποίησης εγγραφών, για την οποία µπορούµε να εφαρµόσουµε την παραπάνω διαδικασία χωρίς κανένα πρόβληµα, η διαγραφή µιας εγγραφής από τη βάση, θα πρέπει να γίνεται µε πολύ µεγαλύτερη προσοχή. Ας θεωρήσουµε για παράδειγµα τους πίνακες EMPLOYEE και DEPENDENT οι οποίοι περιέχουν πληροφορίες για τους υπαλλήλους της εταιρείας και για τα προστατευόµενα µέλη τους. Ε- πειδή ο τύπος οντότητας DEPENDENT είναι ασθενής τύπος οντότητας (weak entity type) και άµεσα εξαρτώµενος από τον τύπο οντότητας EMPLOYEE, είναι προφανές, πως η διαγραφή κάποιου υπαλλήλου από τη βάση η οποία σύµφωνα µε τα όσα αναφέραµε στην προηγούµενη παράγραφο θα οδηγήσει και στη διαγραφή όλων των σχετικών εγγραφών από τον πίνακα DEPENDENT µπορεί να πραγµατοποιηθεί χωρίς κανένα πρόβληµα. Πράγµατι, εφ όσον κάποιος εργαζόµενος αποχωρήσει από την εταιρεία, δεν έχουµε κανένα λόγο να διατηρούµε τις πληροφορίες που αφορούν τα µέλη της οικογενείας του και εποµένως µπορούµε να τις διαγράψουµε µε ασφάλεια. ε συµβαίνει όµως το ίδιο και µε τους πίνακες EMPLOYEE και DEPARTMENT οι οποίοι αντιστοιχούν σε ισχυρούς τύπους οντότητας ανεξάρτητους µεταξύ τους. Η συσχέτιση ανάµεσα σε αυτούς τους πίνακες, είναι N:1 και το πεδίο DNO του πίνακα EMPLOYEE είναι το ξένο κλειδί που χρησιµοποιείται για να

9 Σχεσιακές Βάσεις εδοµένων Θεωρία και Εφαρµογές 153 υλοποιήσει αυτή τη συσχέτιση. Ωστόσο, η διαγραφή κάποιας εγγραφής από τον πίνακα DEPARTMENT δεν θα πρέπει να οδηγήσει στη διαγραφή όλων των υπαλλήλων της εταιρείας που δουλεύουν σε αυτό το τµήµα, καθόσον αυτοί θα εξακολουθήσουν να ανήκουν στην εταιρεία και απλά θα τοποθετηθούν σε κάποιο άλλο τµήµα. Σε µια τέτοια περίπτωση, θα πρέπει να εντοπίσουµε τους υπαλλήλους που συσχετίζονται µε το τµήµα που πρόκειται να διαγράψουµε, και να τοποθετήσουµε στο πεδίο DNO την τιµή NULL. Με τον τρόπο αυτό, δηλώνουµε πως αυτοί οι υπάλληλοι δεν ανήκουν σε κανένα τµήµα. Όλες αυτές οι διαδικασίες οι οποίες διασφαλίζουν τη συνέπεια των δεδοµένων της εφαρµογής, υποστηρίζονται πλήρως από τη Microsoft Access. Αυτό ωστόσο ι- σχύει εφόσον πληρούνται τρεις προϋποθέσεις : (α) το πεδίο που χρησιµοποιείται για τη σχέση από τον πρωτεύοντα πίνακα είναι πρωτεύον κλειδί ή έχει µοναδικό ευρετήριο, (β) τα συσχετισµένα πεδία είναι του ίδιου τύπου δεδοµένων και (γ) οι δύο πίνακες ανήκουν στην ίδια βάση δεδοµένων της Microsoft Access. Ας δούµε τώρα αναλυτικά µε ποιο τρόπο χρησιµοποιούµε αυτά τα πλαίσια ελέγχου. Εάν θέλουµε να ενεργοποιήσουµε το µηχανισµό ελέγχου της ισχύος των κανόνων ακεραιότητας, επιλέγουµε το πλαίσιο ελέγχου που φέρει τον τίτλο «Ενεργοποίηση ακεραιότητας αναφορών». Κάνοντας µόνο αυτή την επιλογή και αφήνοντας ανενεργά τα άλλα δύο πλαίσια που βρίσκονται ακριβώς από κάτω, επιβάλλουµε στην εφαρµογή να ελέγχει εάν οι διαδικασίες που πραγµατοποιούµε επηρεάζουν τις σχετικές εγγραφές των άλλων πινάκων µε τρόπο που να παραβιάζονται οι κανόνες ακεραιότητας. Στην περίπτωση δε που λαµβάνει χώρα παραβίαση αυτών των κανόνων, η Access απαγορεύει την πραγµατοποίηση αυτών των διαδικασιών, εµφανίζοντας στο χρήστη ένα µήνυµα λάθους. Έτσι εάν επιχειρήσουµε να διαγράψουµε από τον πίνακα DEPARTMENT το τµήµα µε κωδικό αριθµό 20, θα εµφανιστεί στην ο- θόνη µας το επόµενο µήνυµα που θα µας γνωστοποιεί πως αυτή η διαγραφή δεν είναι επιτρεπτή για τους λόγους που εξηγήσαµε παραπάνω. Σχήµα 51 : Μήνυµα λάθους που εµφανίζεται κατά την προσπάθεια διαγραφής δεδοµένων που συσχετίζονται µε εγγραφές άλλων πινάκων της βάσης.. Το παραπάνω µήνυµα δεν θα εµφανιστεί εάν δεν ενεργοποιήσουµε τον έλεγχο των κανόνων ακεραιότητας. Στην περίπτωση αυτή, θα λάβει χώρα από τη βάση η διαγραφή αυτού του τµήµατος, κάτι που όµως θα οδηγήσει στη δηµιουργία ασυνεπών δεδοµένων. Σε περιπτώσεις κατά τις οποίες επιθυµούµε οπωσδήποτε την πραγµατοποίηση των διαδικασιών µεταβολής του περιεχοµένου της βάσης αλλά µε τρόπο ώστε να δια-

10 Κεφάλαιο 9 : Συσχετίσεις 154 τηρούνται οι κανόνες ακεραιότητας, µπορούµε να χρησιµοποιήσουµε και τα άλλα δύο πλαίσια ελέγχου εκ των οποίων το πρώτο αφορά τη διαδικασία της τροποποίησης εγγραφών ενώ το δεύτερο τη διαδικασία της διαγραφής εγγραφών. Πιο συγκεκρι- µένα επιλέγοντας το πλαίσιο «ιαδοχική ενηµέρωση των σχετικών εγγραφών», κάθε φορά που αλλάζουµε το πρωτεύον κλειδί µιας εγγραφής στον πρωτεύοντα πίνακα, θα λαµβάνει χώρα αυτόµατη τροποποίηση αυτής της τιµής σε όλες τις σχετικές εγγραφές των άλλων πινάκων. Για παράδειγµα, εάν στον πίνακα DEPARTMENT αλλάξουµε τον κωδικό του τµήµατος Research από 5 σε 6, αυτή η αλλαγή θα γίνει αυτόµατα σε όλες τις εγγραφές του πίνακα EMPLOYEE που έχουν αυτή την τιµή στο πεδίο DNO. Με τον ίδιο τρόπο, εάν επιλέξουµε το πλαίσιο «ιαδοχική διαγραφή των σχετικών εγγραφών», η διαγραφή µιας εγγραφής στον πρωτεύοντα πίνακα, θα προκαλέσει και την αυτόµατη διαγραφή όλων των σχετικών εγγραφών στους άλλους πίνακες της βάσης. Με τον τρόπο αυτό, η διαγραφή κάποιας εγγραφής από τον πίνακα EMPLOYEE θα προκαλέσει και τη διαγραφή όλων των σχετικών εγγραφών στον πίνακα DEPENDENT. Ας σηµειωθεί πως η διαγραφή αυτών των εγγραφών δεν θα γίνει χωρίς τη θέλησή µας αλλά µόνο αν απαντήσουµε καταφατικά στο ερώτηµα που µας υποβάλλεται µέσα από το ακόλουθο ενηµερωτικό µήνυµα που εµφανίζεται στην οθόνη µας. Σχήµα 52 : Η διαγραφή της εγγραφής από κάποιο πίνακα θα προκαλέσει και τη διαγραφή των σχετιζόµενων εγγραφών στους άλλους πίνακες εφ όσον ο χρήστης απαντήσει καταφατικά στο παραπάνω ερώτηµα. Το τελευταίο χαρακτηριστικό της νέας συσχέτισης που καθορίζεται µέσα από το παράθυρο «Επεξεργασία Σχέσεων», έχει να κάνει µε τον τύπο του συνδέσµου που ορίζεται ανάµεσα στους δύο πίνακες. Για να καθορίσουµε αυτό το χαρακτηριστικό, χρησιµοποιούµε το κουµπί που φέρει τον τίτλο «Τύπος Συνδέσµου». Στην περίπτωση αυτή εµφανίζεται στην οθόνη του υπολογιστή µας το επόµενο πλαίσιο διαλόγου:

11 Σχεσιακές Βάσεις εδοµένων Θεωρία και Εφαρµογές 155 Σχήµα 53 : Καθορισµός του τύπου συνδέσµου για τη νέα συσχέτιση Αυτό το παράθυρο εµφανίζει τρεις επιλογές, οι οποίες αντιστοιχούν σε τρεις διαφορετικούς τύπους συνδέσµων. Η πρώτη επιλογή αντιστοιχεί στην εσωτερική σύζευξη (inner join ή theta join), η δεύτερη επιλογή αντιστοιχεί στην αριστερή εξωτερική σύζευξη (left outer join), και η τρίτη επιλογή αντιστοιχεί στην δεξιά εξωτερική σύζευξη (right outer join). Αυτές οι τρεις µορφές συνδέσµων, χαρακτηρίζονται από τις ακόλουθες ιδιότητες: Εσωτερική σύζευξη (inner join): χρησιµοποιώντας αυτόν τον τύπο συνδέσµου, λαµβάνει χώρα συνδυασµός εγγραφών των δύο πινάκων µόνον εάν οι τιµές των συνδεδεµένων πεδίων ικανοποιούν µια καθορισµένη συνθήκη. Αυτό στην πραγµατικότητα δεν είναι τίποτε άλλο από την πράξη της σύζευξης πινάκων της σχεσιακής άλγεβρας, η οποία υπολογίζει το καρτεσιανό γινόµενο των πινάκων και στη συνέχεια κρατά µόνο εκείνες τις γραµµές των οποίων οι τιµές των συνδεδεµένων πεδίων είναι οι ίδιες. Στο παράδειγµα της συσχέτισης των πινάκων EMPLOYEE και DEPARTMENT που παρουσιάσαµε στις προηγούµενες σελίδες, η συνθήκη επιλογής (join condition) θα έχει τη µορφή DEPARTMENT.DNUMBER = EMPLOYEE. DNO Αριστερή εξωτερική σύζευξη (left outer join): Όπως είναι γνωστό από τη θεωρία της σχεσιακής άλγεβρας, σε αυτόν τον τύπο της σύζευξης, λαµβάνει χώρα συνδυασµός όλων των εγγραφών του πίνακα που βρίσκεται στο αριστερό µέρος της πράξης, µε όλες τις εγγραφές του άλλου πίνακα, ακόµη και εάν δεν υπάρχουν αντίστοιχες τιµές στο συζευγµένο πεδίο του άλλου πίνακα. Αυτό δεν ισχύει για τον πίνακα που βρίσκεται στο δεξί µέρος της πράξης, του οποίου οι εγγραφές συνδυάζονται µε τις εγγραφές του αριστερού πίνακα µόνο όταν υπάρχουν ίδιες τιµές στα συζευγµένα πεδία. εξιά εξωτερική σύζευξη (right outer join): Με εντελώς ανάλογο τρόπο, σε αυτόν τον τύπο της σύζευξης, λαµβάνει χώρα συνδυασµός όλων των εγγραφών του

12 Κεφάλαιο 9 : Συσχετίσεις 156 πίνακα που βρίσκεται στο δεξί µέρος της πράξης, µε όλες τις εγγραφές του άλλου πίνακα, ακόµη και εάν δεν υπάρχουν αντίστοιχες τιµές στο συζευγµένο πεδίο του άλλου πίνακα. Αυτό δεν ισχύει για τον πίνακα που βρίσκεται στο αριστερό µέρος της πράξης, του οποίου οι εγγραφές συνδυάζονται µε τις εγγραφές του δεξιού πίνακα µόνο όταν υπάρχουν ίδιες τιµές στα συζευγµένα πεδία. Ανάλογα λοιπόν µε την περίπτωση, καθορίζουµε και τον τύπο του συνδέσµου για τη νέα συσχέτιση επιλέγοντας κάποιον από τους τρεις τύπους συνδέσµων που είναι διαθέσιµοι. ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΥΣΧΕΤΙΣΕΩΝ ΜΕ ΠΟΛΛΑΠΛΟΤΗΤΑ 1:1 και Μ:Ν Η δηµιουργία συσχετίσεων µε τον τρόπο που περιγράψαµε παραπάνω επιτρέπει τον ορισµό συσχετίσεων µε πολλαπλότητα 1:Ν. Σε αυτού του είδους τις συσχετίσεις, το πρωτεύον κλειδί του πρωτεύοντα πίνακα προστίθεται στον σχετιζόµενο πίνακα ως ξένο κλειδί, και στη συνέχεια η συσχέτιση ορίζεται ανάµεσα στα δύο αυτά πεδία. Τι συµβαίνει όµως όταν οι συσχετίσεις που θέλουµε να δηµιουργήσουµε έχουν πολλαπλότητα 1:1 ή Μ:Ν? Στην περίπτωση αυτή θα ακολουθήσουµε την εξής διαδικασία. Στην περίπτωση συσχέτισης µε πολλαπλότητα 1:1 διαλέγουµε τον έναν από τους δύο πίνακες, και τον θεωρούµε ως τον πρωτεύοντα πίνακα. Αυτό σηµαίνει πως θα λάβει χώρα προσθήκη του πρωτεύοντος κλειδιού του στον άλλο πίνακα, ως ξένο κλειδί. Στη συνέχεια θα συσχετίσουµε αυτά τα δύο πεδία µε τον τρόπο που περιγράψαµε στις προηγούµενες σελίδες, εφ όσον όµως πρώτα, προχωρήσουµε στη µεταβολή κάποιας από τις ιδιότητές τους. Πιο συγκεκριµένα, για κάθε ένα από αυτά τα πεδία, θα ανοίξουµε τον πίνακα στον οποίο ανήκουν σε προβολή σχεδίασης, και θα θέσουµε την ιδιότητα Ευρετήριο στην τιµή «Ναι (δεν επιτρέπονται διπλότυπα)». Κάνοντας αυτού του είδους την αλλαγή και στα δύο συσχετιζόµενα πεδία, η συσχέτιση που θα προκύψει ανάµεσά τους θα έχει πολλαπλότητα ένα προς ένα. Χαρακτηριστικό παράδειγµα µιας τέτοιας συσχέτισης είναι η συσχέτιση MANAGES που υφίσταται ανάµεσα στους τύπους οντότητας EMPLOYEE και DEPARTMENT ένα τµήµα παρακολουθείται από ένα και µοναδικό MANAGER. Στην περίπτωση αυτή τα συσχετιζόµενα πεδία είναι το πεδίο SSN του πίνακα EMPLOYEE και το πεδίο MGRSSN του πίνακα DEPARTMENT. Εάν στην ιδιότητα Ευρετήριο των δύο πεδίων θέσουµε την τιµή «Ναι (δεν επιτρέπονται διπλότυπα)», τότε η συσχέτιση που θα δηµιουργηθεί ανάµεσά τους θα έχει πολλαπλότητα 1:1 όπως φαίνεται στο επόµενο σχήµα.

13 Σχεσιακές Βάσεις εδοµένων Θεωρία και Εφαρµογές 157 Σχήµα 54 : Παράδειγµα συσχέτισης µε πολλαπλότητα 1:1 Τέλος για να δηµιουργήσουµε συσχετίσεις µε πολλαπλότητα Μ:Ν, θα πρέπει να κατασκευάσουµε ένα ενδιάµεσο πίνακα που να περιέχει τα πρωτεύοντα κλειδιά των πινάκων που θέλουµε να συσχετίσουµε. Ας πάρουµε για παράδειγµα τη συσχέτιση WORKS_ON που συσχετίζει τους τύπους οντότητας EMPLOYEE και PROJECT. Η συσχέτιση αυτή έχει πολλαπλότητα Μ:Ν καθώς ένα έργο πραγµατοποιείται από πολλούς υπαλλήλους αλλά ταυτόχρονα, ένας υπάλληλος µπορεί την ίδια χρονική στιγµή να συµµετέχει σε περισσότερα από ένα έργα. Για το λόγο αυτό, κατασκευάσαµε τον ενδιάµεσο πίνακα WORKS_ON που περιέχει τον κωδικό του έργου, τον κωδικό του υπαλλήλου που εργάζεται σε αυτό, καθώς και τον α- ριθµό των ωρών ανά εβδοµάδα, που ο συγκεκριµένος υπάλληλος εργάζεται στο συγκεκριµένο έργο. Στον πίνακα WORKS_ON, τα πεδία ESSN και PNO είναι ξένα κλειδιά, και ο συνδυασµός τους αποτελεί το πρωτεύον κλειδί του πίνακα, που είναι σύνθετο και ταυτοποιεί µε µοναδικό τρόπο την κάθε εγγραφή του. Για να δηµιουργήσουµε τώρα τη συσχέτιση ανάµεσα στους πίνακες EMPLOYEE και PROJECT, θα δηµιουργήσουµε δύο διαφορετικές συσχετίσεις µε πολλαπλότητα 1:Ν. Μια συσχέτιση ανάµεσα στον πίνακα EMPLOYEE και στον πίνακα WORKS_ON και µια άλλη συσχέτιση ανάµεσα στον πίνακα PROJECT και στον πίνακα WORKS_ON. Στις δύο αυτές συσχετίσεις, οι πίνακες EMPLOYEE και PROJECT θα είναι οι πρωτεύοντες πίνακες, ενώ ο πίνακας WORKS_ON θα είναι και τις δύο φορές ο σχετιζόµενος πίνακας. Οι δύο αυτές συσχετίσεις θα δηµιουργηθούν µε τον τρόπο που περιγράψαµε στις προηγούµενες σελίδες, και το αποτέλεσµα αυτής της διαδικασίας παρουσιάζεται στο επόµενο σχήµα.

14 Κεφάλαιο 9 : Συσχετίσεις 158 Σχήµα 55 : Παράδειγµα συσχέτισης µε πολλαπλότητα Μ:Ν. Η δηµιουργία αυτής της συσχέτισης ανάγεται στη δηµιουργία δύο συσχετίσεων 1:Ν που ορίζονται ανάµεσα στους πρωτεύοντες πίνακες EMPLOYEE και PROJECT και στον σχετιζόµενο πίνακα WORKS_ON. Προκειµένου να αποφύγουµε την εµφάνιση ασυνεπών δεδοµένων σε περιπτώσεις κατά τις οποίες λαµβάνει χώρα αλλαγή στον κωδικό του υπαλλήλου ή του έργου, θα πρέπει να ενεργοποιήσουµε το µηχανισµό ελέγχου της ισχύος των κανόνων ακεραιότητας και το πλαίσιο ελέγχου «ιαδοχική ενηµέρωση των σχετικών εγγραφών». Επιπλέον, εάν επιθυµούµε να διαγράφονται οι εγγραφές του πίνακα WORKS_ON κάθε φορά που τερµατίζεται κάποιο έργο ή κάθε φορά που κάποιος υπάλληλος δεν απασχολείται πλέον σε αυτό, θα πρέπει να επιλέξουµε και το πλαίσιο ελέγχου «ιαδοχική διαγραφή των σχετικών εγγραφών». Έτσι το παράθυρο «Επεξεργασία σχέσεων» για τη συσχέτιση 1:Ν που υφίσταται ανάµεσα στους πίνακες EMPLOYEE και WORKS_ON θα έχει τη µορφή του επόµενου σχήµατος, ενώ ανάλογη θα είναι η κατάσταση και για τη συσχέτιση που υφίσταται ανάµεσα στους πίνακες WORKS_ON και PROJECT.

15 Σχεσιακές Βάσεις εδοµένων Θεωρία και Εφαρµογές 159 Σχήµα 56 : Τα χαρακτηριστικά της συσχέτισης WORKS_ON ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΙΑΓΡΑΦΗ ΜΙΑΣ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ Για να τροποποιήσουµε τις ιδιότητες µιας συσχέτισης ή για να τη διαγράψου- µε, θα πρέπει πρώτα να την επιλέξουµε. Ο πιο εύκολος τρόπος για να κάνουµε αυτή την επιλογή είναι να µεταφέρουµε το δείκτη του ποντικιού πάνω στη γραµµή που συνδέει τους δύο πίνακες και στη συνέχεια να πατήσουµε το αριστερό του πλήκτρο. Στην περίπτωση αυτή η γραµµή της συσχέτισης θα γίνει πιο έντονη, κάτι που δείχνει πως η συσχέτιση έχει επιλεγεί για περαιτέρω επεξεργασία. Εάν τώρα διατηρώντας τη συσχέτιση επιλεγµένη πατήσουµε το δεξί πλήκτρο του ποντικιού θα εµφανιστεί ένα µενού µε δύο επιλογές. Η επιλογή «Επεξεργασία σχέσης» εµφανίζει το παράθυρο µε τις ιδιότητες της συσχέτισης από όπου µπορούµε να αλλάξουµε τα χαρακτηριστικά της, ενώ η επιλογή «ιαγραφή», αποµακρύνει τη συσχέτιση ανάµεσα στους δύο πίνακες. Αυτή η διαδικασία διαγραφής είναι οριστική και δεν µπορεί να αναιρεθεί µε κανένα τρόπο, κάτι που η Access γνωστοποιεί στο χρήστη, εµφανίζοντας το επόµενο ενηµερωτικό µήνυµα. Σχήµα 57 : Ενηµερωτικό µήνυµα που εµφανίζεται στο χρήστη κατά τη διαδικασία διαγραφής µιας συσχέτισης. Εάν ο χρήστης διαγράψει τη συσχέτιση και στη συνέχεια θελήσει να την ξαναχρησιµοποιήσει, θα πρέπει να τη δηµιουργήσει και πάλι από την αρχή.

16 Κεφάλαιο 9 : Συσχετίσεις 160 Εναλλακτικά µπορούµε να εµφανίσουµε το παράθυρο των ιδιοτήτων µιας σχέσης κάνοντας double click µε το ποντίκι πάνω στη γραµµή που συνδέει τους δύο πίνακες. Επίσης µπορούµε να διαγράψουµε τη συσχέτιση, εάν την επιλέξουµε και στη συνέχεια πατήσουµε το πλήκτρο Del που βρίσκεται στο πληκτρολόγιο.

Κεφάλαιο 11 Ερωτήµατα

Κεφάλαιο 11 Ερωτήµατα Κεφάλαιο 11 Ερωτήµατα Στο κεφάλαιο αυτό περιγράφεται ο τρόπος δηµιουργίας και διαχείρισης ερωτηµάτων µέσα από το περιβάλλον της Microsoft Access. Όπως έχει ήδη αναφερθεί σε προηγούµενο κεφάλαιο, ένας από

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3 Σχεσιακό Μοντέλο

Κεφάλαιο 3 Σχεσιακό Μοντέλο Κεφάλαιο 3 Σχεσιακό Μοντέλο Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζεται το σχεσιακό µοντέλο βάσεων δεδοµένων, και αναλύονται τα δοµικά του χαρακτηριστικά, οι βασικές του ιδιότητες, και ο τρόπος µε τον οποίο µπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7 Εισαγωγή στη Microsoft Access

Κεφάλαιο 7 Εισαγωγή στη Microsoft Access Κεφάλαιο 7 Εισαγωγή στη Microsoft Access Το κεφάλαιο αυτό περιλαµβάνει µια συνοπτική εισαγωγή στην Microsoft Access 2000, που είναι και το σχεσιακό σύστηµα διαχείρισης βάσεων δεδοµένων µε το οποίο θα ασχοληθούµε.

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙ ΑΣ ΣΤΟ MICROSOFT WORD

ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙ ΑΣ ΣΤΟ MICROSOFT WORD ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙ ΑΣ ΣΤΟ MICROSOFT WORD Σε ορισµένες περιπτώσεις είναι ιδιαίτερα χρήσιµη η δηµιουργία ιστοσελίδων ενηµερωτικού περιεχοµένου οι οποίες στη συνέχεια µπορούν να δηµοσιευθούν σε κάποιο τόπο

Διαβάστε περισσότερα

M:N, είναι προφανές, πως οι βαθµοί των µαθητών του σχολείου θα καταχωρηθούν σε ένα ενδιάµεσο πίνακα (ας τον ονοµάσουµε ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ) που θα περιέχει

M:N, είναι προφανές, πως οι βαθµοί των µαθητών του σχολείου θα καταχωρηθούν σε ένα ενδιάµεσο πίνακα (ας τον ονοµάσουµε ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ) που θα περιέχει Κεφάλαιο 12 Αναφορές Στο κεφάλαιο αυτό περιγράφεται η διαδικασία δηµιουργίας αναφορών οι οποίες εµφανίζουν τα δεδοµένα των πινάκων της βάσης ή τα αποτελέσµατα των ερωτηµάτων της εφαρµογής, σε µορφή κατάλληλη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ Μία από τις πιο σηµαντικές υπηρεσίες που προσφέρει το διαδίκτυο στην επιστηµονική κοινότητα είναι η αποµακρυσµένη πρόσβαση των χρηστών σε ηλεκτρονικές βιβλιοθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ Με το σχεδιασµό επιφάνειας (Custom επιφάνεια) µπορούµε να σχεδιάσουµε επιφάνειες και αντικείµενα που δεν υπάρχουν στους καταλόγους του 1992. Τι µπορούµε να κάνουµε µε το σχεδιασµό

Διαβάστε περισσότερα

του και από αυτόν επιλέγουµε το φάκελο εµφανίζεται ένα παράθυρο παρόµοιο µε το ακόλουθο:

του και από αυτόν επιλέγουµε το φάκελο εµφανίζεται ένα παράθυρο παρόµοιο µε το ακόλουθο: διαχείριση αρχείων Οι περισσότερες εφαρµογές των Windows είναι προγραµµατισµένες, από τον κατασκευαστή τους, να προτείνουν ως περιοχή αποθήκευσης των εργασιών το φάκελο «Τα έγγραφά µου», που δηµιουργείται

Διαβάστε περισσότερα

3. Σηµειώσεις Access. # Εισαγωγή ψηφίου ή κενού διαστήµατος. Επιτρέπονται τα ση-

3. Σηµειώσεις Access. # Εισαγωγή ψηφίου ή κενού διαστήµατος. Επιτρέπονται τα ση- Μάθηµα 3 Προχωρηµένες ιδιότητες πεδίων Μάσκες εισαγωγής Οι ιδιότητες Μορφή και Μάσκα εισαγωγής περιγράφονται µαζί γιατί έχουν κοινά χαρακτηριστικά που αφορούν την εµφάνιση. Με την ιδιότητα Μορφή καθορίζουµε

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις Βάσεις εδοµένων και την Access

Εισαγωγή στις Βάσεις εδοµένων και την Access Μάθηµα 1 Εισαγωγή στις Βάσεις εδοµένων και την Access Τι είναι οι βάσεις δεδοµένων Μία βάση δεδοµένων (Β..) είναι µία οργανωµένη συλλογή πληροφοριών, οι οποίες είναι αποθηκευµένες σε κάποιο αποθηκευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΑΣΕΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ Insert, Update, Delete, Ένωση πινάκων Γιώργος Μαρκοµανώλης Περιεχόµενα Group By... 1 Having...1 Οrder By... 2 Εντολή Insert...

Διαβάστε περισσότερα

internet είναι το δίκτυο των υπολογιστών που είναι συνδεδεµένοι µεταξύ τους.

internet είναι το δίκτυο των υπολογιστών που είναι συνδεδεµένοι µεταξύ τους. Πριν ξεκινήσουµε την περιγραφή του προγράµµατος καλό θα ήταν να αναφερθούµε στον ορισµό κάποιων εννοιών για τις οποίες θα γίνεται λόγος στο κεφάλαιο αυτό. Πρώτα από όλα πρέπει να καταλάβουµε την διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

η σύνθεση ενός υπολογιστή

η σύνθεση ενός υπολογιστή ιδακτικό υλικό µαθητή η σύνθεση ενός υπολογιστή Αν παρατηρήσουµε έναν υπολογιστή βλέπουµε ότι αποτελείται από τα ακόλουθα µέρη: Οθόνη Μονάδα συστήµατος Ποντίκι Πληκτρολόγιο τη µονάδα συστήµατος, όπου βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Αρχίστε αµέσως το πρόγραµµα xline Εσόδων Εξόδων.

Αρχίστε αµέσως το πρόγραµµα xline Εσόδων Εξόδων. Αρχίστε αµέσως το πρόγραµµα xline Εσόδων Εξόδων. Βήµα 1 ο ηµιουργία Εταιρείας Από την Οργάνωση\Γενικές Παράµετροι\ ιαχείριση εταιρειών θα δηµιουργήσετε την νέα σας εταιρεία, επιλέγοντας µέσω των βηµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλειες Database Οδηγίες Χρήσης Εφαρµογής

Ασφάλειες Database Οδηγίες Χρήσης Εφαρµογής Ασφάλειες Database Οδηγίες Χρήσης Εφαρµογής Εφαρµογή ιαχείρισης Ασφαλιστικού Γραφείου-Πρακτορείου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1.Γενικά Ταξινόµηση Εναλλαγή µεταξύ των ανοικτών παραθύρων Εξαγωγή εδοµένων Συνηµµένα Αρχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΗΡΕΣΙΑ WEBMAIL ΚΥΠΕΣ

ΥΠΗΡΕΣΙΑ WEBMAIL ΚΥΠΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ WEBMAIL ΚΥΠΕΣ Η υπηρεσία διαχείρισης αλληλογραφίας µέσω web (webmail) δίνει την δυνατότητα στους χρήστες να διαχειριστούν την αλληλογραφία τους απ οποιοδήποτε σηµείο βρίσκονται εφόσον υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ Ε ΟΜΕΝΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ε ΟΜΕΝΩΝ

Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ Ε ΟΜΕΝΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ε ΟΜΕΝΩΝ Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζεται µια συνοπτική εισαγωγή στη θεωρία των βάσεων δεδοµένων και των συστηµάτων διαχείρισης βάσεων δεδοµένων, προκειµένου ο αναγνώστης να κατανοήσει τις βασικές

Διαβάστε περισσότερα

παράθυρα ιδακτικό υλικό µαθητή Πλήκτρα για να το παράθυρο Λωρίδα τίτλου Πλαίσιο παραθύρου

παράθυρα ιδακτικό υλικό µαθητή Πλήκτρα για να το παράθυρο Λωρίδα τίτλου Πλαίσιο παραθύρου ιδακτικό υλικό µαθητή παράθυρα Κατά τη διάρκεια της µελέτης µας γράφουµε και διαβάζουµε, απλώνοντας πάνω στο γραφείο τετράδια και βιβλία. Ξεκινώντας ανοίγουµε αυτά που µας ενδιαφέρουν πρώτα και συνεχίζουµε

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα...2 Βασικές Λειτουργίες...4 ηµιουργία και Αποθήκευση εγγράφων...4 Μετακίνηση µέσα στο έγγραφο...4 Επιλογή κειµένου...

Περιεχόµενα...2 Βασικές Λειτουργίες...4 ηµιουργία και Αποθήκευση εγγράφων...4 Μετακίνηση µέσα στο έγγραφο...4 Επιλογή κειµένου... EΝΟΤΗΤΑ 2 Η : ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΕΙΜΕΝΟΥ WORD 2000 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Περιεχόµενα...2 Βασικές Λειτουργίες...4 ηµιουργία και Αποθήκευση εγγράφων...4 Μετακίνηση µέσα στο έγγραφο...4 Επιλογή κειµένου...4 Αναίρεση και

Διαβάστε περισσότερα

1. ΤΟ ERGOWIN ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ

1. ΤΟ ERGOWIN ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ERGOWIN ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΤΟ ERGOWIN ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ 3 1.1 ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ 5 1.2 ΑΡΘΡΑ ΤΙΜΕΣ 7 1.3 ΕΡΓΑ ΠΚΝΤΜ 8 1.4 ΒΟΗΘΗΤΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ 8 1.5 ΛΟΙΠΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ 9 2. ΓΡΗΓΟΡΗ ΕΚΚΙΝΗΣΗ 10 2.1 ΑΡΘΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Θα συµπληρώσετε τα απαραίτητα στοιχεία που βρίσκονται µε έντονα γράµµατα για να δηµιουργήσετε την νέα εταιρεία.

Θα συµπληρώσετε τα απαραίτητα στοιχεία που βρίσκονται µε έντονα γράµµατα για να δηµιουργήσετε την νέα εταιρεία. Αρχίστε αµέσως το πρόγραµµα xline Γενική Λογιστική. Βήµα 1 ο ηµιουργία Εταιρείας Από την Οργάνωση\Γενικές Παράµετροι\ ιαχείριση εταιρειών θα δηµιουργήσετε την νέα σας εταιρεία, επιλέγοντας µέσω των βηµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Κων/νου Στυλιάδη. Το Πρόγραµµα Επεξεργασίας Βάσεων Δεδοµένων. Access for Windows

Κων/νου Στυλιάδη. Το Πρόγραµµα Επεξεργασίας Βάσεων Δεδοµένων. Access for Windows Το Πρόγραµµα Επεξεργασίας Βάσεων Δεδοµένων Φλώρινα, Φεβρουάριος 2000 Τι Σηµαίνει Βάση Δεδοµένων Βάση Δεδοµένων (DataBase) είναι µια συλλογή από εγγραφές και αρχεία, τα οποία είναι οργανωµένα έτσι ώστε

Διαβάστε περισσότερα

Οδοραµα mobile ΑΠΟΘΗΚΗ

Οδοραµα mobile ΑΠΟΘΗΚΗ Οδοραµα mobile ΑΠΟΘΗΚΗ Όπως βλέπετε, η αρχική οθόνη της εφαρµογής διαθέτει 9 κουµπιά τα οποία σας επιτρέπουν να πλοηγηθείτε σε αυτό. Αρχίζοντας από πάνω αριστερά βλέπετε τα εξής: 1. Τιµολόγηση: Προβολή

Διαβάστε περισσότερα

γράφοντας µε τον υπολογιστή

γράφοντας µε τον υπολογιστή Γνωριµία µε τους υπολογιστές γράφοντας µε τον υπολογιστή Από τις εργασίες που µπορούµε να κάνουµε µε τον υπολογιστή είναι να δηµιουργούµε έγγραφα τα οποία µπορεί να περιέχουν κείµενα και εικόνες. Για να

Διαβάστε περισσότερα

Το Ηλεκτρονικό Ταχυδροµείο (e-mail) είναι ένα σύστηµα που δίνει την δυνατότητα στον χρήστη να ανταλλάξει µηνύµατα αλλά και αρχεία µε κάποιον άλλο

Το Ηλεκτρονικό Ταχυδροµείο (e-mail) είναι ένα σύστηµα που δίνει την δυνατότητα στον χρήστη να ανταλλάξει µηνύµατα αλλά και αρχεία µε κάποιον άλλο Το Ηλεκτρονικό Ταχυδροµείο (e-mail) είναι ένα σύστηµα που δίνει την δυνατότητα στον χρήστη να ανταλλάξει µηνύµατα αλλά και αρχεία µε κάποιον άλλο χρήστη µέσω υπολογιστή άνετα γρήγορα και φτηνά. Για να

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλο. 2007-2010 Alfaware S.A.

Πρωτόκολλο. 2007-2010 Alfaware S.A. Πρωτόκολλο 1-1 Πρωτόκολλο Περιεχόµενα 0 2 Κεφάλαιο 1 Είσοδος - Λειτουργικότητα Εφαρµογής 1 Επανακαθορισµός... Βάσης εδοµένων 2 2 Γραµµή... Ενηµέρωσης (Κυλιόµενο Μήνυµα) 3 3 Λειτουργικότητα... Φόρµας 4

Διαβάστε περισσότερα

Εγκατάσταση. Εγκατάσταση του Wamp

Εγκατάσταση. Εγκατάσταση του Wamp Εγκατάσταση Εγκατάσταση του Wamp Η εγκατάσταση χωρίζεται σε δύο µέρη. Πρώτα θα εγκαταστήσουµε το Wamp, ώστε να µετατρέψουµε τον υπολογιστή µας σε Web Server και µετά θα εγκαταστήσουµε το Joomla. Η εγκατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

1 Φιλοσοφία της εφαρµογής 2 Οδηγός Χρήσης. Ξεκινώντας. 3 Αναλυτικό Εγχειρίδιο Λειτουργίας

1 Φιλοσοφία της εφαρµογής 2 Οδηγός Χρήσης. Ξεκινώντας. 3 Αναλυτικό Εγχειρίδιο Λειτουργίας Περιεχόµενα I Περιεχόµενα Part I FashionWorks 1 Φιλοσοφία της εφαρµογής... 4 2 Οδηγός Χρήσης... 5 Ξεκινώντας... 5 3 Αναλυτικό Εγχειρίδιο Λειτουργίας... 5 Εργασίες... 5 Τιµολόγια Πώλησης Λίστα Αποδείξεων

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΜΟΝΤΕΛΟΥ (1 ος ΤΡΟΠΟΣ)

ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΜΟΝΤΕΛΟΥ (1 ος ΤΡΟΠΟΣ) Extra Οδηγίες 2 ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΜΟΝΤΕΛΟΥ (1 ος ΤΡΟΠΟΣ) 1. Σκανάρουµε το πορτάκι που θέλουµε ή το φωτογραφίζουµε µε ψηφιακή µηχανή. Το αποθηκεύουµε µε όνοµα π.χ. 01_portaki.bmp σε κάποιο φάκελο όπου έχουµε τις

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο PowerPoint

Εισαγωγή στο PowerPoint Εισαγωγή Το PowerPoint είναι ένα πολύ ισχυρό πρόγραµµα παρουσίασης. το οποίο αποτελεί τµήµα του πακέτου Microsoft Office. Σκοπός του είναι να βοηθάει τους χρήστες να δηµιουργούν εύκολα εντυπωσιακές παρουσιάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση υπολογιστή και διαχείριση αρχείων Windows XP

Χρήση υπολογιστή και διαχείριση αρχείων Windows XP Χρήση υπολογιστή και διαχείριση αρχείων Windows XP 2.1 Windows XP 1. Τα Windows XP είναι η τελευταία έκδοση του λειτουργικού συστήµατος της Microsoft, των Microsoft Windows. Είναι ο διάδοχος των Windows

Διαβάστε περισσότερα

Ν Ι Κ Ο Λ Α Ο Σ Π. Κ Υ Ρ Α Ν Α Κ Ο Σ ΤΟΠΟΓΡΑΦΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ Ε.Μ.Π. Εργολ. ηµοσίων Eργων ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΕΛ.ΚΕ.ΠΑ. ΕΠΙΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ

Ν Ι Κ Ο Λ Α Ο Σ Π. Κ Υ Ρ Α Ν Α Κ Ο Σ ΤΟΠΟΓΡΑΦΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ Ε.Μ.Π. Εργολ. ηµοσίων Eργων ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΕΛ.ΚΕ.ΠΑ. ΕΠΙΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ 7 Ν Ι Κ Ο Λ Α Ο Σ Π. Κ Υ Ρ Α Ν Α Κ Ο Σ ΤΟΠΟΓΡΑΦΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ Ε.Μ.Π. Εργολ. ηµοσίων Eργων ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΕΛ.ΚΕ.ΠΑ. ErgoMetr ΕΠΙΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ Νέο σύγχρονο πρόγραµµα γενικών επιµετρήσεων σε

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Εξαγωγής Συγκεντρωτικών Καταστάσεων. ΚΕΠΥΟ και Ηλεκτρονικού Ισοζυγίου. στο InnovEra 3 R2 για τον RTC client

Οδηγός Εξαγωγής Συγκεντρωτικών Καταστάσεων. ΚΕΠΥΟ και Ηλεκτρονικού Ισοζυγίου. στο InnovEra 3 R2 για τον RTC client Οδηγός Εξαγωγής Συγκεντρωτικών Καταστάσεων ΚΕΠΥΟ και Ηλεκτρονικού Ισοζυγίου στο InnovEra 3 R2 για τον RTC client Μελίσσια, 12 Ιουλίου 2012 1. ιαδικασία Εξαγωγής Συγκεντρωτικής Κατάστασης ΚΕΠΥΟ - ΜΥΦ 1.1

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις Excel. Επικεφαλίδα. στήλης. Ενεργό κελί. Παράθυρο εργασιών. Γραµµή κατάστασης

Σηµειώσεις Excel. Επικεφαλίδα. στήλης. Ενεργό κελί. Παράθυρο εργασιών. Γραµµή κατάστασης 1 Εισαγωγή Λογιστικά Φύλλα Τα λογιστικά φύλλα (spreadsheets) είναι εφαρµογές στις οποίες τα αριθµητικά δεδοµένα είναι οργανωµένα σε γραµµές και στήλες, που επιτρέπουν την εύκολη και γρήγορη εκτέλεση υπολογισµών.

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικό εγχειρίδιο εφαρµογής διαχείρισης διαδικτυακού κόµβου: INNET

Τεχνικό εγχειρίδιο εφαρµογής διαχείρισης διαδικτυακού κόµβου: INNET 1 version v5.4 Εγχειρίδιο ιαχείρισης 2012 Τεχνικό εγχειρίδιο εφαρµογής διαχείρισης διαδικτυακού κόµβου: INNET To παρόν εγχειρίδιο αποτελεί πνευµατική ιδιοκτησία της INVENTICS A.E. Απευθύνεται αποκλειστικά

Διαβάστε περισσότερα

προγραµµατίζοντας τον υπολογιστή

προγραµµατίζοντας τον υπολογιστή προγραµµατίζοντας τον υπολογιστή Οι εφαρµογές λογισµικού που µέχρι τώρα γνωρίσαµε, µας δίνουν τη δυνατότητα να εκτελέσουµε ένα συγκεκριµένο είδος εργασιών. Έτσι η Ζωγραφική µας προσφέρει τα κατάλληλα εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

Φιλοσοφία menu. To πρόγραµµα ακολουθεί µια κοινή και φιλική προς τον χρήστη φιλοσοφία menu σε όλες τις ενότητες της εφαρµογής. Όπως βλέπετε και στις πιο κάτω εικόνες, παρ όλο που αναφέρονται σε διαφορετικές

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις Excel ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Εισαγωγή... 5. 1.1 Λογιστικά Φύλλα... 5. 1.2 Το κύριο παράθυρο του Excel... 5. 2. Οι βασικές εργασίες στο Excel...

Σηµειώσεις Excel ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Εισαγωγή... 5. 1.1 Λογιστικά Φύλλα... 5. 1.2 Το κύριο παράθυρο του Excel... 5. 2. Οι βασικές εργασίες στο Excel... 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή... 5 1.1 Λογιστικά Φύλλα... 5 1.2 Το κύριο παράθυρο του Excel... 5 2. Οι βασικές εργασίες στο Excel... 6 2.1 Εισαγωγή δεδοµένων... 6 2.2 Τύποι δεδοµένων... 6 2.2.1 Κείµενο...

Διαβάστε περισσότερα

ERGO-FINANCES ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΕΡΓΩΝ

ERGO-FINANCES ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΕΡΓΩΝ ERGO-FINANCES ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΕΡΓΩΝ Το πρόγραµµα έχει σχεδιαστεί για την οικονοµική παρακολούθηση των Εργων. Ο χρήστης µπορεί, καταχωρώντας µε απλό τρόπο τις πραγµατοποιούµενες κινήσεις (π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

EΞΟΙΚΕΙΩΣΗ ΜΕ ΤΟ MOVIE MAKER

EΞΟΙΚΕΙΩΣΗ ΜΕ ΤΟ MOVIE MAKER EΞΟΙΚΕΙΩΣΗ ΜΕ ΤΟ MOVIE MAKER 1. Ανοίξτε από ΟΛΑ ΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, το Windows movie maker 2. Αυτή είναι η βασική επιφάνεια εργασίας του λογισµικού Το movie maker µας δίνει δύο δυνατότητες. Να κάνουµε ένα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση ιακύµανσης Μονής Κατεύθυνσης

Ανάλυση ιακύµανσης Μονής Κατεύθυνσης 24 Μεθοδολογία Επιστηµονικής Έρευνας & Στατιστική Ανάλυση ιακύµανσης Μονής Κατεύθυνσης Όπως ακριβώς συνέβη και στο κριτήριο t, τα δεδοµένα µας θα πρέπει να έχουν οµαδοποιηθεί χρησιµοποιώντας µια αντίστοιχη

Διαβάστε περισσότερα

Κων/νου Στυλιάδη. Το Πρόγραµµα Επεξεργασίας Λογιστικών Φύλλων. Excel for Windows

Κων/νου Στυλιάδη. Το Πρόγραµµα Επεξεργασίας Λογιστικών Φύλλων. Excel for Windows Το Πρόγραµµα Επεξεργασίας Λογιστικών Φύλλων Φλώρινα, Φεβρουάριος 2000 Εκκίνηση του Excel Για να εκκινήσουµε το Excel για Windows, µπορούµε να το επιλέξου- µε από το µενού Προγράµµατα4 του κουµπιού Έναρξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗ ΤΟΥ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥ ΦΟΡΕΑ

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗ ΤΟΥ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥ ΦΟΡΕΑ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗ ΤΟΥ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥ ΦΟΡΕΑ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗ / ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥ ΦΟΡΕΑ.... 3 ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΧΡΗΣΤΗ... 3 ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες εγκατάστασης εφαρµογής διαβίβασης εντολών Χ.Α.Α. µέσω της EUROCORP Χρηµατιστηριακής Σελίδα 1 από 11

Οδηγίες εγκατάστασης εφαρµογής διαβίβασης εντολών Χ.Α.Α. µέσω της EUROCORP Χρηµατιστηριακής Σελίδα 1 από 11 Οδηγίες εγκατάστασης εφαρµογής διαβίβασης εντολών Χ.Α.Α. µέσω της EUROCORP Χρηµατιστηριακής Σελίδα 1 από 11 Οδηγίες εγκατάστασης - σύνδεσης προγράµµατος Σε έναν browser (π.χ. Internet Explorer) πληκτρολογείστε

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο FrontPage

Εισαγωγή στο FrontPage Εισαγωγή Το World Wide Web αποτελεί µία από τις προσφερόµενες υπηρεσίες του Internet. Είναι η πλέον διαδεδοµένη υπηρεσία, σε σηµείο που πολλοί να ταυτίζουν το Web µε το Internet. Το Web είναι ένα κατανεµηµένο

Διαβάστε περισσότερα

2. ΟΡΓΑΝΟΓΡΑΜΜΑ. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΧΩΡΗΣΟΥΜΕ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΤΟ ΟΡΓΑΝΟΓΡΑΜΜΑ: Γενική Λογιστική, Ταμειακή Κατηγορία, Καταχωρούμε την Υπηρεσία που έκανε τη δαπάνη.

2. ΟΡΓΑΝΟΓΡΑΜΜΑ. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΧΩΡΗΣΟΥΜΕ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΤΟ ΟΡΓΑΝΟΓΡΑΜΜΑ: Γενική Λογιστική, Ταμειακή Κατηγορία, Καταχωρούμε την Υπηρεσία που έκανε τη δαπάνη. Οδηγίες για Πρόγραµµα OTS σχετικά µε πληρωµές τιµολογίων. Α ΜΘ, /νση Οικονοµικού, Τµήµα Προϋπολογισµού. Βήµατα που πρέπει να κάνετε: 1. Κατανοµή (ΟΧΙ για Νοµούς). 2. Καταχώρηση της Υπηρεσίας που πραγµατοποίησε

Διαβάστε περισσότερα

2: 1.2 (login) 3: ATKOSOFT

2: 1.2 (login) 3: ATKOSOFT οµηµένο Σύστηµα Λογισµικού για ιαχείριση Ιατρικών Πληροφοριών ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 Βασικές Λειτουργίες της Εφαρµογής... 3 1.1 Επιφάνεια εργασίας εφαρµογής... 3 1.2 Εισαγωγή στο σύστηµα (login)... 4 1.3 Αλλαγή

Διαβάστε περισσότερα

ηµιουργία γραφικών πινάκων στο Word

ηµιουργία γραφικών πινάκων στο Word ηµιουργία γραφικών πινάκων στο Word 7.1. ηµιουργία γραφικών Θα δηµιουργήσουµε ένα σχεδιάγραµµα για να δείξουµε σχηµατικά πώς θα είναι κατανεµηµένος ο εξοπλισµός της πρότασής µας. Για να δηµιουργήσουµε

Διαβάστε περισσότερα

Outlook Express-User Instructions.doc 1

Outlook Express-User Instructions.doc 1 Οδηγίες προς τους υπαλλήλους του ήµου Θεσσαλονίκης για την διαχείριση της ηλεκτρονικής τους αλληλογραφίας µε το Outlook Express (Ver 1.0 22-3-2011) (Για οποιοδήποτε πρόβληµα ή απορία επικοινωνήστε µε τον

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για άνοιγµα καρτέλας υποψηφίου στο ηλεκτρονικό σύστηµα της Infotest και της Certiport

Οδηγίες για άνοιγµα καρτέλας υποψηφίου στο ηλεκτρονικό σύστηµα της Infotest και της Certiport Οδηγίες για άνοιγµα καρτέλας υποψηφίου στο ηλεκτρονικό σύστηµα της Infotest και της Certiport 1. Γενικά...1 2. Άνοιγµα καρτέλας στο σύστηµα της Infotest...1 3. Άνοιγµα καρτέλας στο σύστηµα της Certiport...4

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΑΣΕΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΟΣ ΠΕΜΠΤΟ Triggers, Stored procedures Γιώργος Μαρκοµανώλης Περιεχόµενα Triggers-Ενηµέρωση δεδοµένων άλλων πινάκων... 1 Ασφάλεια...

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 2 η 2 Σχήµατα Καµπύλες Ι. Στόχος της άσκησης

Άσκηση 2 η 2 Σχήµατα Καµπύλες Ι. Στόχος της άσκησης Άσκηση 2 η 2 Σχήµατα Καµπύλες Ι Στόχος της άσκησης Σην παρούσα άσκηση επιχηρείται η σχεδίαση ενός τρισδιάστατου αντικειµένου µε τη χρήση διδιάστατων καµπυλών. Στόχος της άσκησης είναι η εξοικείωση µε τη

Διαβάστε περισσότερα

Υπηρεσία «NT Bulk SMS» Οδηγίες Χρήσεως

Υπηρεσία «NT Bulk SMS» Οδηγίες Χρήσεως Υπηρεσία «NT Bulk SMS» Οδηγίες Χρήσεως Περιεχόµενα Οδηγίες Χρήσεως για την υπηρεσία «NT BULK SMS»...3 1. Είσοδος στην Υπηρεσία...3 2. Περιγραφή Λειτουργικών Περιοχών Οθόνης...3 3. Αρχική Σελίδα Υπηρεσίας...4

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ DVR 1093/16

ΣΥΝΤΟΜΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ DVR 1093/16 ΣΥΝΤΟΜΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ DVR 1093/16 Πλήκτρα Χειρισµού Συσκευής 1093/016 Θύρα USB για σύνδεση συσκευών αποθήκευσης ΜΟΝΟ. ΠΡΟΣΟΧΗ : Το ποντίκι συνδέεται στην θύρα USB στο πίσω µέρος της συσκευής Πλήκτρα

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΔΒΔ (ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 4) Τελευταία ενημέρωση: 11/2011. Μετασχηματισμός διαγράμματος ER σε σχεσιακό σχήμα ΒΔ

Τ.Ε.Ι ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΔΒΔ (ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 4) Τελευταία ενημέρωση: 11/2011. Μετασχηματισμός διαγράμματος ER σε σχεσιακό σχήμα ΒΔ Μετασχηματισμός διαγράμματος ER σε σχεσιακό σχήμα ΒΔ ΣΤΟΧΟΣ Στόχο του παρόντος εργαστηρίου αποτελεί η κατανόηση και η εφαρμογή της μεθοδολογίας του μετασχηματισμού ενός διαγράμματος ER στο αντίστοιχο σχεσιακό

Διαβάστε περισσότερα

Packet Tracer. ηµιουργία τοπολογίας Βήµα 1: Εκτελούµε το Packet Tracer

Packet Tracer. ηµιουργία τοπολογίας Βήµα 1: Εκτελούµε το Packet Tracer Packet Tracer Το Packet Tracer είναι ένα πρόγραµµα που προσοµοιώνει τη λειτουργία ενός δικτύου και των πρωτοκόλλων µε τα οποία λειτουργεί. Αναπτύχθηκε από τον Dennis Frezzo και την οµάδα του στη Cisco

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφοριακού Συστήµατος Προγραµµάτων ΛΑΕΚ 0,45% (Χρήστες Επιχειρήσεων) Εγχειρίδιο Χρήσης. AbiTECH A.E. Έκδοση 1.1.

Πληροφοριακού Συστήµατος Προγραµµάτων ΛΑΕΚ 0,45% (Χρήστες Επιχειρήσεων) Εγχειρίδιο Χρήσης. AbiTECH A.E. Έκδοση 1.1. Εγχειρίδιο Χρήσης Πληροφοριακού Συστήµατος Προγραµµάτων ΛΑΕΚ 0,45% (Χρήστες Επιχειρήσεων) Έκδοση 1.1 Ιανουάριος 2012 AbiTECH A.E. Κηφισίας & Ευβοίας 3, 151 25 Μαρούσι Εγχειρίδιο Χρήσης Πληροφοριακού Τηλ

Διαβάστε περισσότερα

γλώσσα προγραµµατισµού Logo

γλώσσα προγραµµατισµού Logo γλώσσα προγραµµατισµού Logo προγράµµατα στη Logo Μέχρι τώρα είδαµε ότι για τη δηµιουργία ενός σχήµατος πληκτρολογούµε στο πλαίσιο εισαγωγής του Παραθύρου Εντολών µια σειρά από κατάλληλες εντολές. Στη συνέχεια

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ. ΑΙΤΗΣΕΩΝ ΙΑ ΑΝΕΙΣΜΟΥ Εγχειρίδιο Χρήσης ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΚΑΙ ΚΕΝΤΡΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ. ΑΙΤΗΣΕΩΝ ΙΑ ΑΝΕΙΣΜΟΥ Εγχειρίδιο Χρήσης ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΚΑΙ ΚΕΝΤΡΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Η Μ Ο Κ Ρ Α Τ Ι Α ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ & ΚΕΝΤΡΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΙΤΗΣΕΩΝ ΙΑ ΑΝΕΙΣΜΟΥ Εγχειρίδιο Χρήσης ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Χρήση της Εφαρµογής Compaq Visual Fortran & του Microsoft Developer Studio

Εισαγωγή στη Χρήση της Εφαρµογής Compaq Visual Fortran & του Microsoft Developer Studio Εισαγωγή στη Χρήση της Εφαρµογής Compaq Visual Fortran & του Microsoft Developer Studio Το κείµενο που ακολουθεί είναι ένας σύντοµος οδηγός στο περιβάλλον προγραµµατισµού της γλώσσας Fortran, για τις ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες χρήσης ιστοσελίδας VOLVO

Οδηγίες χρήσης ιστοσελίδας VOLVO Οδηγίες χρήσης ιστοσελίδας VOLVO Ρύποι & Τέλη - Προσφορές Η ιστοσελίδα (http://www.volvocalcprices.gr) δηµιουργήθηκε τον Ιούνιο του 2010 ως εργαλείο για την εύρεση της τελικής προτεινόµενης Λιανικής τιµής

Διαβάστε περισσότερα

Κων/νου Στυλιάδη. Το Πρόγραµµα Επεξεργασίας Κειµένου. Word for Windows

Κων/νου Στυλιάδη. Το Πρόγραµµα Επεξεργασίας Κειµένου. Word for Windows Το Πρόγραµµα Επεξεργασίας Κειµένου Φλώρινα, Φεβρουάριος 2000 Γενικά για την Επεξεργασία Κειµένου Η επεξεργασία κειµένου είναι ένα πρόγραµµα του υπολογιστή µε το οποίο µπορούµε να γράψουµε, να διορθώσουµε

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3.6. ιαµόρφωση φύλλου εργασίας. Προεπισκόπηση Εκτύπωση. Ειδικοί Στόχοι

Ενότητα 3.6. ιαµόρφωση φύλλου εργασίας. Προεπισκόπηση Εκτύπωση. Ειδικοί Στόχοι ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 : Υπολογιστικά Φύλλα ιαµόρφωση Φ.Ε. Προεπισκόπηση - Εκτύπωση Ενότητα 3.6 ιαµόρφωση φύλλου εργασίας. Προεπισκόπηση Εκτύπωση Ειδικοί Στόχοι Οι επιµορφούµενοι πρέπει: Να µπορούν να εισάγουν αρίθµηση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΕΚ ΟΣΗΣ ON LINE ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ

ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΕΚ ΟΣΗΣ ON LINE ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΕΚ ΟΣΗΣ ON LINE ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ Βήµα 1 ο : EΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΚ ΟΣΗΣ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ Για να µπείτε στο περιβάλλον του τιµοκατάλογου πατήστε τιµοκατάλογος ή πατήστε πάνω στην εικόνα στη αρχικά σελίδα του

Διαβάστε περισσότερα

Tiles Editor. 'Εκδοση 7

Tiles Editor. 'Εκδοση 7 Tiles Editor 'Εκδοση 7 1992 Professional Tiles Editor Με την επιφύλαξη κάθε δικαιώµατος. Κανένα µέρος αυτού του εγγράφου δεν επιτρέπεται να αναπαραχθεί σε καµµία µορφή και µε κανένα µέσο - γραφικό, ηλεκτρονικό,

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο Λειτουργίας Τράπεζας Χρόνου

Εγχειρίδιο Λειτουργίας Τράπεζας Χρόνου Εγχειρίδιο Λειτουργίας Τράπεζας Χρόνου Bee Group Α.Ε. [Type the company name] [Pick the date] Εγχειρίδιο λειτουργίας Τράπεζας Χρόνου 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Αρχική Σελίδα... 3 2. Δημιουργία Λογαριασμού... 3 3.

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες Χρήσης Εφαρµογής Web Ecopoint

Οδηγίες Χρήσης Εφαρµογής Web Ecopoint Οδηγίες Χρήσης Εφαρµογής Web Ecopoint ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Γενικά... 2 ηµιουργία Λογαριασµού... 2 Αίτηση Συλλογής... 4 Επιβεβαίωση Συλλογής... 5 Τελευταίες Αιτήσεις... 6 Ανάκτηση κωδικού πρόσβασης... 7

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΤΗ. Ηλεκτρονική Υποβολή Α.Π.Δ.

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΤΗ. Ηλεκτρονική Υποβολή Α.Π.Δ. ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΤΗ Ηλεκτρονική Υποβολή Α.Π.Δ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1) Είσοδος στην εφαρμογή 2) Δημιουργία Περιόδου Υποβολής 2.α) Ακύρωση Περιόδου Υποβολής 3) Μέθοδος Υποβολής: Συμπλήρωση Φόρμας 3.α) Συμπλήρωση

Διαβάστε περισσότερα

Το teachers Web είναι µία ΝΕΑ Υπηρεσία που υποστηρίζεται από την Οµάδα Υποστήριξης του Πληροφοριακού Συστήµατος Γραµµατειών. Η υπηρεσία Teachers Web, προσφέρει στους διδάσκοντες χρήστες του συστήµατος

Διαβάστε περισσότερα

1 Φιλοσοφία της εφαρµογής... 5 2 Οδηγός Χρήσης. Ξεκινώντας. 3 Αναλυτικό Εγχειρίδιο Λειτουργίας

1 Φιλοσοφία της εφαρµογής... 5 2 Οδηγός Χρήσης. Ξεκινώντας. 3 Αναλυτικό Εγχειρίδιο Λειτουργίας Περιεχόµενα I Περιεχόµενα Part I HotelWorks 1 Φιλοσοφία της εφαρµογής... 5 2 Οδηγός Χρήσης Ξεκινώντας... 6... 6 3 Αναλυτικό Εγχειρίδιο Λειτουργίας... 6 Front Office... 6 ιαχείριση Κρατήσεων... 6 Κρατήσεις-

Διαβάστε περισσότερα

1 Φιλοσοφία της εφαρµογής... 4 2 Οδηγός Χρήσης. Ξεκινώντας. 3 Αναλυτικό Εγχειρίδιο Λειτουργίας. Point of Sale P.O.S. Console

1 Φιλοσοφία της εφαρµογής... 4 2 Οδηγός Χρήσης. Ξεκινώντας. 3 Αναλυτικό Εγχειρίδιο Λειτουργίας. Point of Sale P.O.S. Console Περιεχόµενα I Περιεχόµενα Part I Food & Beverage Works 1 Φιλοσοφία της εφαρµογής... 4 2 Οδηγός Χρήσης Ξεκινώντας... 4... 4 3 Αναλυτικό Εγχειρίδιο Λειτουργίας... 5 Point of Sale... 5 P.O.S. Console... 5

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις βάσεις δεδομένων - Η ανατομία μιας βάσης δεδομένων

Εισαγωγή στις βάσεις δεδομένων - Η ανατομία μιας βάσης δεδομένων ΕΣΔ516 Τεχνολογίες Διαδικτύου Εισαγωγή στις βάσεις δεδομένων - Η ανατομία μιας βάσης δεδομένων Περιεχόμενα - Βιβλιογραφία Ενότητας Περιεχόμενα Ορισμοί Συστατικά στοιχεία εννοιολογικής σχεδίασης Συστατικά

Διαβάστε περισσότερα

1 Φιλοσοφία της εφαρµογής... 6 2 Οδηγός Χρήσης. Ξεκινώντας ιαχείριση Προµηθειών Οικονοµικό Κύκλωµα Επικοινωνία µε Πελάτες

1 Φιλοσοφία της εφαρµογής... 6 2 Οδηγός Χρήσης. Ξεκινώντας ιαχείριση Προµηθειών Οικονοµικό Κύκλωµα Επικοινωνία µε Πελάτες Περιεχόµενα I Περιεχόµενα Part I InsuranceWorks 1 Φιλοσοφία της εφαρµογής... 6 2 Οδηγός Χρήσης Ξεκινώντας ιαχείριση Προµηθειών Οικονοµικό Κύκλωµα Επικοινωνία µε Πελάτες... 7... 7... 7... 8... 8 3 Αναλυτικό

Διαβάστε περισσότερα

International diploma in IT Skills Standard MS Office 2010 MS Windows 7. Συγγραφέας : Μαρία Ζάππα Κασαπίδη

International diploma in IT Skills Standard MS Office 2010 MS Windows 7. Συγγραφέας : Μαρία Ζάππα Κασαπίδη International diploma in IT Skills Standard MS Office 2010 MS Windows 7 Συγγραφέας : Μαρία Ζάππα Κασαπίδη Τίτλος Βιβλίου: International Diploma in IT Skill Standard MS Office 2010 MS Windows 7 ISBN 978-618-80304-0-4

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρµογή: Σύστηµα ιαχείρισης ιαδικτυακού Περίπτερου / Ιστοσελίδας στον διαδικτυακό τόπο kalliergea.gr

Εφαρµογή: Σύστηµα ιαχείρισης ιαδικτυακού Περίπτερου / Ιστοσελίδας στον διαδικτυακό τόπο kalliergea.gr ..χτίζουµε την ιστοσελίδα σας στο Internet www.kalliergea.gr Λάουρα Π. Καζακράντε «Καλλιεργαία» Πληροφορική - Internet - ιαφήµιση - Μεταφράσεις Τηλ.: 211 0104925, 695 6118589 Email: info@kalliergea.gr

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΤΗ AR-7664

Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΤΗ AR-7664 Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΤΗ AR-7664 ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΠΛΗΚΤΡΩΝ ΚΑΙ LED ΠΛΗΚΤΡΟΛΟΓΙΟΥ POWER : TROUBLE : ARM DISARM : Είναι αναµµένο όταν έχουµε τροφοδοσία 220V και µπαταρία. Αναβοσβήνει όταν δεν υπάρχει µπαταρία. Είναι σβηστό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΑΚΥΡΩΣΗΣ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ, ΕΚ ΟΣΗΣ OPEN ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ OPEN ΚΑΡΤΩΝ ΚΑΙ ΚΑΡΤΩΝ ΕΠΙΒΙΒΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ BLUE STAR FERRIES ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ OPEN SEAS (v

ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΑΚΥΡΩΣΗΣ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ, ΕΚ ΟΣΗΣ OPEN ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ OPEN ΚΑΡΤΩΝ ΚΑΙ ΚΑΡΤΩΝ ΕΠΙΒΙΒΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ BLUE STAR FERRIES ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ OPEN SEAS (v ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΑΚΥΡΩΣΗΣ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ, ΕΚ ΟΣΗΣ OPEN ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ OPEN ΚΑΡΤΩΝ ΚΑΙ ΚΑΡΤΩΝ ΕΠΙΒΙΒΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ BLUE STAR FERRIES ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ OPEN SEAS (v 3.17) ΑΚΥΡΩΣΗ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ A) Μερική ακύρωση 1. Ανακαλούµε

Διαβάστε περισσότερα

Λ.Συγγρού 87, 117 45 Αθήνα, Αττική, Τηλ.:+30 210 900 8000, Fax:+30 210 921 3146, e-mail: info@piraeus-factoring.gr, http: www.piraeus-factoring.

Λ.Συγγρού 87, 117 45 Αθήνα, Αττική, Τηλ.:+30 210 900 8000, Fax:+30 210 921 3146, e-mail: info@piraeus-factoring.gr, http: www.piraeus-factoring. Εγχειρίδιο Χρήσης Εφαρµογής Καταναλωτικού Factoring Σύστηµα Εµπόρων (Client) Έκδοση 2 (V 2.05) 13/04/2007 Εισαγωγή Είσοδος στην Ιστοσελίδα της Εταιρείας Συνδέεστε στο internet, ανοίγετε τον internet explorer

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση Παγίων Στοιχείων

ιαχείριση Παγίων Στοιχείων Εισαγωγή Το εγχειρίδιο αυτό αναφέρεται στην οργάνωση και διαχείριση των παγίων στοιχείων της εταιρίας σας. Η εφαρµογή τηρεί όλα τα βασικά στοιχεία των παγίων, σας επιτρέπει να παρακολουθείτε κάθε πάγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΧΡΗΣΗΣ "KOSTOLOGOS " Σταυριανίδης Κωνσταντίνος Μηχανικός Παραγωγής & ιοίκησης. Εισαγωγή

ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΧΡΗΣΗΣ KOSTOLOGOS  Σταυριανίδης Κωνσταντίνος Μηχανικός Παραγωγής & ιοίκησης. Εισαγωγή Εισαγωγή Η προσέγγιση του κοστολογικού προβλήµατος µίας µεταποιητικής επιχείρησης από το Λογισµικό «Κοστολόγος» στηρίζεται στην παρακάτω ανάλυση ΤΕΛΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ ΚΟΣΤΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΟΣΤΟΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή Ηλεκτρονικής Υποβολής Δηλώσεων Ε9. Οδηγίες Χρήσης

Εφαρμογή Ηλεκτρονικής Υποβολής Δηλώσεων Ε9. Οδηγίες Χρήσης Εφαρμογή Ηλεκτρονικής Υποβολής Δηλώσεων Ε9 Οδηγίες Χρήσης Πίνακας Περιεχομένων 1. Αρχική οθόνη... 3 2. Αρχική Οθόνη Πιστοποιημένου Χρήστη... 4 2.1. Οριστικοποίηση της Περιουσιακής Εικόνας... 5 2.2. Καρτέλες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΤΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ WORD

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΤΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ WORD ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΤΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ WORD Περιεχόµενα Εισαγωγή στον επεξεργαστή κειµένου Word...1 Αρχικά...1 Επιλογή εντολών...3 Προσθήκη Αφαίρεση...5 Γραµµής Εργαλείων & Εικονιδίων...5 Αποθήκευση εγγράφου...7

Διαβάστε περισσότερα

Επεξεργαστής κειµένου Word

Επεξεργαστής κειµένου Word 1 Εισαγωγή Το Word είναι χωρίς αµφιβολία ο πιο διαδεδοµένος επεξεργαστής κειµένου στο χώρο των προσωπικών υπολογιστών και ανήκει στην οµάδα προγραµµάτων του Microsoft Office. Οι δυνατότητες που έχει πλησιάζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΧΡΗΣΗΣ MODULE: ΠΕΛΑΤΕΣ

ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΧΡΗΣΗΣ MODULE: ΠΕΛΑΤΕΣ ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΧΡΗΣΗΣ MODULE: ΠΕΛΑΤΕΣ VERSION CMS 4.0 ΕΚ ΟΣΗ ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟΥ 4.0.1-2009 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2009 Το παρόν εγχειρίδιο διατίθεται µαζί µε την πλατφόρµα ηλεκτρονικού επιχειρείν altab2x

Διαβάστε περισσότερα

σχέδια εγκαταστάσεων Πλήρες εγχειρίδιο προγράµµατος Version 7 release2

σχέδια εγκαταστάσεων Πλήρες εγχειρίδιο προγράµµατος Version 7 release2 σχέδια εγκαταστάσεων Πλήρες εγχειρίδιο προγράµµατος Version 7 release2 SEE Electrical, Ηλεκτρικές εγκαταστάσεις / έκδοση V7R2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2 A1. Εντολές & Παράθυρα 2 A1.1 Menu εντολών «Εγκαταστάσεις» 2 Α1.2

Διαβάστε περισσότερα

Κ α τ α σ κ ε υ ή µ ο ν τ έ λ ο υ σ τ ο λ ο γ ι σ µ ι κ ό E c o t e c t

Κ α τ α σ κ ε υ ή µ ο ν τ έ λ ο υ σ τ ο λ ο γ ι σ µ ι κ ό E c o t e c t Ε. Μ. Π. Σ χ ο λ ή Α ρ χ ι τ ε κ τ ό ν ω ν Ο Ι Κ Ο Ο Μ Ι Κ Η 3 Σύνταξη φυλλαδίου οδηγιών: Π. Γκατσόπουλος, Φ. Μπουγιατιώτη 1 Κ α τ α σ κ ε υ ή µ ο ν τ έ λ ο υ σ τ ο λ ο γ ι σ µ ι κ ό E c o t e c t Το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ Ο ΗΓΙΩΝ. Ηλεκτρονικές Υπηρεσίες «Πρόγραμμα κατ οίκον φροντίδας συνταξιούχων», αίτηση συμμετοχής υποψηφίου παρόχου στο πρόγραμμα

ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ Ο ΗΓΙΩΝ. Ηλεκτρονικές Υπηρεσίες «Πρόγραμμα κατ οίκον φροντίδας συνταξιούχων», αίτηση συμμετοχής υποψηφίου παρόχου στο πρόγραμμα ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ Ο ΗΓΙΩΝ Ηλεκτρονικές Υπηρεσίες «Πρόγραμμα κατ οίκον φροντίδας συνταξιούχων», αίτηση συμμετοχής υποψηφίου παρόχου στο πρόγραμμα Πίνακας Περιεχομένων 1. Εισαγωγή... 3 1.1 Συμβατότητα Browser...

Διαβάστε περισσότερα

ECDL Module 5 Χρήση Βάσεων εδοµένων Εξεταστέα Ύλη, έκδοση 5.0 (Syllabus Version 5.0)

ECDL Module 5 Χρήση Βάσεων εδοµένων Εξεταστέα Ύλη, έκδοση 5.0 (Syllabus Version 5.0) ECDL Module 5 Χρήση Βάσεων εδοµένων Εξεταστέα Ύλη, έκδοση 5.0 (Syllabus Version 5.0) (Module 5 Using Databases) Συνολική ιάρκεια: Προτεινόµενο * Χρονοδιάγραµµα Εκπαίδευσης 10-16 (δέκα έως δεκαέξι) ώρες

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή 5. Για να ξεκινήσετε 6. Οι οθόνες του προγράμματος 8. Εγκατάσταση προγράμματος 6 Δημιουργία κωδικών χρήστη 7

Σύντομη περιγραφή 5. Για να ξεκινήσετε 6. Οι οθόνες του προγράμματος 8. Εγκατάσταση προγράμματος 6 Δημιουργία κωδικών χρήστη 7 Σύντομη περιγραφή 5 Για να ξεκινήσετε 6 Εγκατάσταση προγράμματος 6 Δημιουργία κωδικών χρήστη 7 Οι οθόνες του προγράμματος 8 Αρχική οθόνη 8 Στοιχεία ασθενή 9 Εργασίες - Ραντεβού 10 Εικόνες 11 Ημερολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Λογισµικό µε γλώσσα προγραµµατισµού. Logo. Εισαγωγή στη Γεωµετρία της Χελώνας ΧΕΛΩΝΟΚΟΣΜΟΣ

Λογισµικό µε γλώσσα προγραµµατισµού. Logo. Εισαγωγή στη Γεωµετρία της Χελώνας ΧΕΛΩΝΟΚΟΣΜΟΣ Λογισµικό µε γλώσσα προγραµµατισµού Logo Εισαγωγή στη Γεωµετρία της Χελώνας ΧΕΛΩΝΟΚΟΣΜΟΣ «Μαθαίνουµε καλύτερα κάνοντας... αλλά µαθαίνουµεακόµακαλύτερααν συνδυάσουµετηδράσηµετηνοµιλία και το στοχασµόπάνωσ

Διαβάστε περισσότερα

TRUCKING ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΧΡΗΣΗΣ

TRUCKING ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΧΡΗΣΗΣ TRUCKING ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΧΡΗΣΗΣ 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ...5 ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟ TRUCKING... 5 ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ... 5 ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ CLIENT... 5 ΒΑΣΙΚΑ ΕΙΚΟΝΙ ΙΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ... 6 ΟΦΕΛΗ...

Διαβάστε περισσότερα

CASHIER ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΧΡΗΣΗΣ. ΤΗΛ 2310 508427 EMAIL: info@heletel.gr WEBSITE: www.heletel.gr

CASHIER ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΧΡΗΣΗΣ. ΤΗΛ 2310 508427 EMAIL: info@heletel.gr WEBSITE: www.heletel.gr CASHIER ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΧΡΗΣΗΣ 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ... 4 ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ... 4 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ... 4 ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ... 4 ΧΡΗΣΤΕΣ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ... 5 ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΟΥ ΦΥΛΛΟΥ EXCEL

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΟΥ ΦΥΛΛΟΥ EXCEL ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΟΥ ΦΥΛΛΟΥ EXCEL Περιεχόµενα Εισαγωγή στο Υπολογιστικό Φύλλο Excel...1 Αρχικά...1 Βασικές έννοιες...3 ηµιουργία νέου Βιβλίου εργασίας...4 1. ηµιουργία νέου βιβλίο εργασίας...5

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Internet και στο ηλεκτρονικό ταχυδροµείο

Εισαγωγή στο Internet και στο ηλεκτρονικό ταχυδροµείο 1 Internet Το Internet ή ιαδίκτυο όπως λέγεται στην ελληνική ορολογία, είναι ένα παγκόσµιο δίκτυο που συνδέει εκατοµµύρια υπολογιστές, οι οποίοι µπορούν να επικοινωνούν µεταξύ τους. Το Internet είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Σύντοµος οδηγός διαχείρισης ιστοσελίδας φτιαγµένη µε joomla. Αγρίνιο 2012

Σύντοµος οδηγός διαχείρισης ιστοσελίδας φτιαγµένη µε joomla. Αγρίνιο 2012 stsepas@gmail.com, agrinio 2012 Τσέπας Σταύρος, Επιµορφωτής Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Σύντοµος οδηγός διαχείρισης ιστοσελίδας φτιαγµένη µε joomla Για το 7 ο ηµοτικό Σχολείο Αγρινίου Αγρίνιο 2012 Περιεχόµενα

Διαβάστε περισσότερα

Κων/νου Στυλιάδη. Το Πρόγραµµα Οργάνωσης και Διαχείρισης Πληροφοριών. Outlook for Windows

Κων/νου Στυλιάδη. Το Πρόγραµµα Οργάνωσης και Διαχείρισης Πληροφοριών. Outlook for Windows Το Πρόγραµµα Οργάνωσης και Διαχείρισης Πληροφοριών Outlook for Windows Φλώρινα, Οκτώβριος 2000 Τι Είναι το Outlook Το πρόγραµµα Outlook for Windows της εταιρείας Microsoft είναι ένα από τα καλύτερα προγράµµατα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικές έννοιες πληροφορικής

Εισαγωγικές έννοιες πληροφορικής Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυµα Καβάλας Εισαγωγικές έννοιες πληροφορικής Τίτλος πράξης: Κατηγορία Πράξης: Ενέργεια: Μέτρο: Επιστ. Υπεύθυνος: "Επιµόρφωση Πιστοποίηση Γυναικών Αρχικής Επαγγελµατικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΑΣΗ 3: «Ανάπτυξη και Λειτουργία Δικτύου Πρόληψης και Αντιµετώπισης φαινοµένων της Σχολικής Βίας και Eκφοβισµού»

ΔΡΑΣΗ 3: «Ανάπτυξη και Λειτουργία Δικτύου Πρόληψης και Αντιµετώπισης φαινοµένων της Σχολικής Βίας και Eκφοβισµού» «Ανάπτυξη και Λειτουργία Δικτύου Πρόληψης και Αντιµετώπισης φαινοµένων της Σχολικής Βίας και Eκφοβισµού» ΔΡΑΣΗ 3: Ενηµέρωση- επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη διάγνωση, πρόληψη και αντιµετώπιση των φαινοµένων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΤΗ. Ηλεκτρονική Υποβολή Α.Π.Δ.

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΤΗ. Ηλεκτρονική Υποβολή Α.Π.Δ. ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΤΗ Ηλεκτρονική Υποβολή Α.Π.Δ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1) Είσοδος στην εφαρμογή 2) Δημιουργία Περιόδου Υποβολής 2.α) Ακύρωση Περιόδου Υποβολής 2.β) Αντιγραφή από προηγούμενη περίοδο 3) Μέθοδος

Διαβάστε περισσότερα

Windows XP Professional

Windows XP Professional Τα Windows XP professional είναι ένα λειτουργικό σύστηµα (Λ.Σ.) της Microsoft, το οποίο είναι υπεύθυνο για τη λειτουργία ενός υπολογιστή. Οι λειτουργίες τις οποίες επιτελεί, όπως κάθε Λ.Σ., είναι: η οµαλή

Διαβάστε περισσότερα