ХЕМИСКА КИНЕТИКА. на хемиските реакции

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ХЕМИСКА КИНЕТИКА. на хемиските реакции"

Transcript

1 ХЕМИСКА КИНЕТИКА Наука која ја проучува брзината Наука која ја проучува брзината на хемиските реакции

2 Познато: ЗАКОН ЗА ДЕЈСТВО НА МАСИ Guldberg-Vage-ов закон При константна температура (T=const) брзината на хемиската реакција е правопропорционална на производот на молските концентрации на реактантите степенувани со вредност еднаква на нивните стехиометриски е с коефициенти е во хемиската а реакција За реакција во општ облик: aa + bb cc + dd со примена на законот за дејство на маси, брзината на реакцијата е: υ = k a c A c k константа на брзина на хемиската реакција b B

3 Брзина на хемиска реакција промена на концентрацијата на реактантите (продуктите) Брзина на реакцијата = време на настаната промена mol ( = ) dm s = moldm s A B 3 3 1

4 aa+bb cc+dd H 2 (g) + I 2 (g) 2 HI(g)

5 Пример: Промена на концентрацијата на [А] за време t за реакцијата:

6 Пример

7 Брзина на хемиската реакција во диференцијален облик υ = ( ) dc dt A+B C + D dc dt dc dt dc dt A B C = = = dc dt D (-)...ако се определува намалување на концентрацијата брзина на исчезнување (+)...ако се определува зголемување на концентрацијата брзина на создавање

8 υ = dc dt Моментална брзина Брзина во 5 s Брзина во 45 s

9 Брзина на хемиска реакција Некои хемиски реакции се многу брзи: неутрализација, јонски реакции

10 Како се мери брзината на хемиските реакции? Најчесто преку промена на: апсорбанца индекс на прекршување притисок (гасови) ph, проводливост и сл.

11 Брзината на хемиската реакција зависи од: Концентрацијата а на реактантите а е Природата р на реактантите Температурата

12 За да настане хемиска реакција, молекулите мора да се судрат. Колку е поголем нивниот број, толку е поголема зачестеноста на судирите

13 При сударот, молекулите мора да се правилно ориентирани стерен фактор

14

15 Молекуларност на реакциите Молекуларноста на реакцијата е дефинирана со стехиометрискиот однос на учесниците во елементарната реакција и претставува теоретски изведен израз Молекуларноста на реакцијата е вкупен број на молекули на реактантите од ист или различен вид што учествуваат во елементарната реакција Реакциите се делат на мономолекулски бимолекулски тримолекулски полимолекулски

16 Мономолекулски реакции Кога внатрешните сили на привлекување во молекулот А не се доволно силни да го одржат во целина во определен временски период, молекулот се разложува... υ = dc dt A = k c 1 A c A -концентрација на компонентата А што не изреагирала k 1 -константа на брзина на мономолекулската реакција; зависи од природата родата на супстанцијата ста и од температурата

17 Бимолекулски реакции dc dc A B υ = = = k c c υ = k c 2 2 A B dt dt c 2 A

18 Тримолекулски реакции Истовремен судар на три молекули dc dc dc A B C υ = = = = k c c 3 3 AcBc υ = k C dt dt dt c 3 A Ретки: мала е веројатноста истовремено да се судрат три молекули

19 Reaction Mechanisms Мономолекулски, бимолекулски и тримолекулски реакции Rate Laws for Elementary Steps Prentice Hall 2003 Chapter 14

20 Според патот на одвивање, хемиските ракции се делат на: 1. рамнотежни A P 2. паралелни A P1 A P 2 3. Последователни или консекутивни A X X P 4. Ланчани A R 2 R 1 + C L R P B R 3 L P 1 + R 2 5. Kаталитички A + K P + K

21 Рамнотежна реакција A P

22 Според механизмот на одвивање хемиските реакции се делат на: Едоставни Се одигруваат во еден степен на начин кој е прикажан во стехиометриската равенка Сите молекулски реактанти реагираат истовремено Брзината зависи од вкупниот број на молекулите на реактантите од молекуларноста Сложени се одигруваат преку низа степени- преку повеќе ЕЛЕМЕНТАРНИ РЕАКЦИИ Механизмот не може да се определи преку стехиометриската равенка Брзината на реакцијата не зависи од вкупниот број на молекули на реактантите не зависи од молекуларноста Брзината ја одредува најспората елементарна реакција!!!!!!

23 Ред на реакцијата υ = k υ = k c 1 1 A c 2 2 A υ = k c x c y A B υ = k c 3 3 A n υ = k c n A x+y ред на υ реакцијата Збир на експонентите на концентрацијата само на оние молекулски видови кои ја определуваат брзината на реакцијата

24 Ред на реакцијата x и y не се задолжително a и b x ред во однос на A, y ред во однос наb

25 Реакции од прв рд ред Брзината на хемиската реакција зависи од концентрацијата на само еден реактант. A B + C Брзината на оваа реакција е: υ = dc dt A = dc dt B = dc dt C = k 1 c A c A концентрација на реактантот A која останала после време t k 1 константа на брзината на мономолекулската реакција Брзината е најголема на почетокот на реакцијата-најголема концентрација на реактантите

26 Изведување на изразот за константа на брзина на реакција од прв ред c A t dca dc = A k c = k dt 1 A 1 dt c c t = 0 0 A C 0 концентрација на компонента A пред почетокот на реакцијата (t=0) c ln ca ln c0 = ln = k1t c ( ) A 1 1 ln t c c 0 k = A димензии k 1 (=) s - 1 или min -1 0

27 Намалувањето на концентрацијата A има експоненцијален тек, а реакцијата теоретски завршува (c A =0) во бескрај (t ). Реакцијата никогаш не тече до самиот крај 1 c k t k = ln 0 c = c e 1 1 t c A 0 A

28 c A 0 k 1 t ln c A = ln c 0 k1t = c e 1 ЛИНЕАРНА ЗАВИСНОСТ ln c A од t Равенка на правата: одсечка lnc 0 наклон k 1

29 Криви на реакциите од прв ред conc ln conc Ако со графичкиот приказ на ln од концентрацијата во функција од времето се добива права линија. Процесот е реакција од прв ред. k има негативен нагиб (slope): s -1.

30 Како ќе знаеме дали е реакцијата од прв ред? Ако ln [A] во функција од t е линеарен Ако ln [A] во функција од t е линеарен, реакција од прв ред во однос на A!

31 Време на полуреакција t 1/2 t 1/2 време за кое, во текот на реакцијата, концентрацијата на реактантите ќе се намали за половина c 1 c ln c0 c A = k1 = ln = 2 t c c A t1/ ln 2 0,693 t 1/ 2 = = k k 1 t 1/2 не зависи од почетната концентрација на реактантите 1

32 t 1/2 1/2 време за кое, во текот на реакцијата, концентрацијата на реактантите ќе се намали за половина Колкава и да е почетната концентрација t 1/2 е непроменето Konc.

33 Пример за реакција од прв ред:радиоактивен распад Rn Po + α

34 Распадот на 14 C ја следи кинетиката од прв ред, времето на полураспадот не зависи од концентрацијата Одредување на староста на фосилните остатоци и мумиите Free carbon, including the carbon-14 produced in this reaction, can react to form carbon dioxide, a component of air. Atmospheric carbon dioxide, CO2, has a steady-state concentration of about one atom of carbon-14 per every 1012 atoms of carbon-12. Living plants and animals that eat plants (like people) take in carbon dioxide id and have the same 14C/12C ratio as the atmosphere. However, when a plant or animal dies, it stops intaking carbon as food or air. The radioactive decay of the carbon that is already present starts to change the ratio of 14C/12C. By measuring how much the ratio is lowered, it is possible to make an estimate t of how much time has passed since the plant or animal lived. Half-life is 5720 years)

35 Времето на полураспад на радиоактивниот елемент е 30 минути. Колку атоми ке останат нераспаднати после 90 минути? A) ½ B) ¼ C) 1/8 D) 1/3

36 Реакции од втор ред рд Брзината на хемиската реакција зависи од концентрацијата на ДВА реактанти и тоа така што се поставува реакција од прв ред во однос на секој од нив: A + B C + D +... Брзината на реакцијата од втор ред е: υ = dc A = k dt Зависи од c A и c B кои останале после времеt 2 c A c B

37 Константа на брзината на реакции од втор ред Константата на брзината на реакцијата од втор рд, ред, k 2 се изведува со услов почетните концентрации на A и B да се еднакви По време t, c A =c B поради ист број на молови на A i B кои учествуваат во реакцијата: димензии k 2 (=) mol - 1 Lmin -1

38 Линеарна зависност 1/c A од t Равенка на правата: отсечка 1/c 0 наклон k 2

39 Кој е редот на следната реакција NO 2 NO +1/2O 2? График ln [NO 2 ] во однос на t Графикот не е права линија, процесот не е од прв ред во однос на [A]. Time (s) [NO 2 ], M ln [NO 2 ] Не е соодветно

40 Реакција од втор реед График 1/[NO 2 2] во однос на t Time (s) [NO 2 2] ], M 1/[NO 2 2] Графикот е права линија. Процесот е од втор ред во однос на [NO 2 ].

41 Реакции од втор ред ln c 1/c

42 k 2 Време на полуреакција на реакција од 1 1 = t c t = t 1/ 1 c 2 = 1 t втор редt 1/2 c 2 0 ca = 1 c0 2 1 c A 0 1/ 2 0 t = 1/ 2 k 1 2 c 0 t 1/2 зависи од почетната концентрација Колку е поголема почетната концентрација, толку за пократко време ке се намали во однос на почетната вредност

43 (1) (2) (3) ПРИМЕР: разложување на азот-петоксид 2N NO + O O Бимолекулска реакција N 2O5 NO2 + NO3 Сложена реакција NO + NO NO + NO + O која се одвива во три NO + NO 2NO степени 3 2 Да се одреди молекуларноста: Вкупна реакција бимолекулска Елем.степен (1) мономолекул. Елем. Степен (2) Елем. степен (3) бимолекул. бимолекул.

44 ПРИМЕР: разложување на азот-петоксид 2N NO + O 2O5 4 Експериментално е утврдено дека оваа сложена реакција се одигрува υ = k со брзина на реакција од прв ред 1 c A (n-1) бидејки се одвива според равенката Брзината на сложената реакција ја N O NO + NO одредува брзината на првата мономолекулска најспора реакција Молекуларноста на најспората елементарна реакција е еднаква на редот на сложената бимолекулска реакција. 2 2 dc N 2 dt O 5 = k c N O 5

45 Заклучок Кај сложените реакции механизмот на реакцијата не одговара на стехиометриската реакција. Редот на реакцијата е определен рд од збирот на експонентите над концентрацијата на реактантите само на оние молекулски видови што ја одредуваат брзината на реакцијата. Брзината на реакцијата е определена од најспориот степен на реакцијата РЕДОТ НА РЕАКЦИЈАТА СЕ ОПРЕДЕЛУВА ЕКСПЕРИМЕНТАЛНО

46 Реакции од нулти ред n = 0 Не зависат од концентрацијата на супстанциите кои учествуваат во реакцијата, туку од некои други фактори. Пример Брзината е константна Фотохемиска реакција: фотоните континуирано паѓаат на површината на супстанцијата; υ на оваа реакција не зависи од c на реактантите, туку од интензитетот на светлината dc A = 0 k0ca dt c 0 = 1 dc A dt = k 0 2AgCl ( s ) 2Ag ( s ) + Cl 2( g )

47 Пример: Електролиза Реакции од нулти ред n = 0 брзината на оксидоредукцијата зависи од брзината на дифузија на јоните (брзината на дифузија е константна големина во дадена средина и на дадена T) Ензимски реакции- Mihelis-Mentenova зависност на брзината на ензимската реакција 4,0 3,5 C Brz zina 3,0 2,5 2,0 1,5 1,0 0,5 A 0, Конц.супстрат Дел на кривата A брзината расте сразмерно со концентрацијата на супстратот, реакција од прв ред Дел од кривата C- ензимот е заситен со супстрат, реакција од нулти ред

48 Константа на брзина на реакциите од нулти ред Изразот за константата на брзината на реакции од нулти ред се изведува од: dc A = dt c A c 0 dc A = k t 0 t = 0 dt ( c ) k t c A 0 = 0 k 0 k 0 c = 0 t c A c = c k t A 0 0

49 Време на полуреакција кај реакции од нулти ред за t = t 1/ 2 почетната концентрација се намалува на половина 1 c c 0 0 k 2 0 = = t 1/ 2 c 2t 0 1/ 2 c A = c 0 2 t = 1/ 2 c 0 2k 0 t 1/2 е сразмерно со c 0, бидејќи времето на одигрување на реакцијата а не зависи од бројот на судари на молекулите е на реактантите, туку од вкупниот број на молекули на реактантите!!!!!

50 Реакции од нулти ред Ако [A] во однос на t е линеарна функција, реакција од нулти ред во однос на A!

51 A) Реакции од нулти ред

52 B) Реакции од прв ред

53 C) Реакции од втор ред

54 Реакции од псеудо прв ред Кај простите реакции сите молекули на реактантите ја определуваат брзината на реакцијата молекуларност= ред на реакцијата Кај некои прости бимолекулски реакции еден од реактантите се наоѓа во голем вишок во тек на целата реакција неговата концентрација е константна. Овие бимолекулски реакции се одвиваат со брзина на реакции од прв ред - реакции од преудо прв ред.

55 Реакции од псеудо прв ред вода како еден од реактантите A+ B P вода Во текот на реакцијата количината на вода е непроменета (пр. реакција на хидролиза)

56 Инверзија (хидролиза) на сахароза C + + H O H O C H O C H O сахароза dc C 12 H dt 22 O 11 = k гликоза 2 cc H O c H 2 O фруктоза Количината на изреагирана вода, во однос на вкупно присутната е занемарливо мала,, c H2O = konst. k = k2c H 2O dc C 12 H dt 22 Реакција од втор ред се однесува како реакција од прв ред O 11 = k c C 12 H 22 O 11

57

58 Summary of the Kinetics of Zero-Order, First-Order and dsecond-order dod Reactions Order Rate Law Concentration-Time Equation Half-Life 0 rate = k [A] = [A] 0 - kt t ½ = [A] 0 2k ln2 1 rate = k [A] ln[a] = ln[a] 0 - kt t ½ = k rate = k [A] 2 = + kt t ½ = [A] [A] 0 k[a] 0

59 Пример 1. Радиоактивен распад на радиум во радон υ = υ eksperimentalno Ra Rn monomolekulska Мономолекулска реакција dcra υ = = k 1cR dt c Ra dn Ra = k dt n број на преостанати атоми на радиум после време t од почетокот на распадот n Ra Реакцијата е проста молекуларност = ред 1 n Ra

60 Пример 2. Реакција на разложување на јодо-водород 2 HI H 2 + I 2 V експерим Бимолекулска реакција експерим. Се поклопува со пресметано v bimol. Значи станува збор за проста реакција од втор ред dc HI 2 = k 2c dt Молекуларност=ред на реакцијата 2 HI

61 пример 3. Оксидација на јодоводородна киселина со H 2 O 2 + H 2 O2 + 2H + 2I I2 + 2H 2 O Полимолекулска реакција (петмолекулска -H + i J - јоните учествуваат самостално) H 2O 2 + I IO + H 2O + IO + 2H + I I 2 + H 2O Се одигрува во два степени Првата, бимолекулска реакција е спора ја определува брзината на целиот процес Втората реакција се состои од низа елементарни процеси

62 Пример 3. Првата, бимолекулска реакција е спора ја определува брзината на целиот процес H 2 O2 + I IO + H 2O Експериментално е утврдено дека брзината на оваа рекација 2 се одвива според равенството υ = k значи 2cA претставува брзина на реакција од втор ред Редот на сложената реакција се поклопува со молекуларноста на најспората елементарна реакција која ја одредува брзината на процесот: υ dc H dt H 2 O2 = = k2ch c O I 2 2

63 За следната проста, елементарна реакција: aa + B cc 1. Да се напишат изразите за брзина на реакцијата преку промена на концентрацијата на сите учесници во реакцијата. υ = 1 a dc dt dc = dt = A B 1 c dc dt C 2. Да се напише израз за брзина на реакцијата врз основа на законот за дејство на маса υ = k c a c A B

64 Сложената реакција е претставена со следната вкупна, стехиометриска равенка: A + 2B + 2C Е експериментално е добиен следниот израз за брзината на оваа реакција: υ = k c c A C Да се одреди: вкупниот ред на реакцијата n=2 ред во однос на A n=1 P ред во однос на B n=0 ред во однос на C n=1

65 сложена реакција на оксидација на јодоводородна кис. во присуство на H 2 O 2, 2, 2H O + H 2 O2 + 2H + 2I I2 + 2 Се одвива според два елементарни степени: H O 2 IO I 2H + k 1 IO + I k 2 I + H O H O 2 спор брз Да се определи одлучувачкиот степен на оваа реакција. Одлучувачки степен во механизам каде една реакција ја следи другата (консекутивни реакции) е НАЈСПОРИОТ СТЕПЕН k1 k 1 < k 2 H 2O2 + I IO + H 2O

66 За реакција A + 2B P утврдено е дека го следи законот за брзина од втор ред: 2 v = kc B Почетната конц. на реактант B е 1 moldm - 3, а после 2 минути се намалила на 0,6 moldm - 3. Да се одреди: a) Константата на брзината на реакцијата. b) За кое време ќе изреагира половина од количеството на реактантот B присутен на почетокот на реакцијата. Вкупната реакција е од 2. ред и нејзината брзина зависи само од концентрацијата на реактантот B. a) k 2 = t = 3 3 cb c = 0 2min 0,6moldm 1moldm 3 ( 1 0,6) moldm k 2 = = 0,333min mol dm 2min 0,6( moldm ) 2 3 b) 1 k c 1 1 mol dm t1 / 2 = = = ,333min 1moldm 3min

67 Која крива претставува реакција од прв ред

68 Зависност на брзината на реакцијата од температурата Svante Arrhenius Со зголемување на температурата за 10 o C, брзината на реакцијата се зголемува 2-3 пати Ова објаснување го дал Арениус 1889: молекулите може да бидат во нормална или активна состојба само активните молекули учествуваат во хемиска реакција Активната состојба се постигнува со апсорпција на топлина

69 За да се одигра реакција неопходно е да се судрат два молекули...ама ама, дали секој судар доведува до реакција? Арениусовата теорија се заснова на теоријата на судири, според која сударот ќе биде ефикасен само ако се одигра во момент кога честиците на реактантите се со соодветна ориентација и со доволно кинетичка енергија

70 Кои молекули реагираат? Само молекулите кои имаат доволна енергија на активација,, E a

71 Теорија за брзина на реакцијата-теорија на судири Според кинетичката теорија, при секоја температура постојат одреден број молекули кoи имаат имаат содржина на енергија поголема од некои критични вредности (три вида енергија:транслациска, вибрациска, ротациска) ) Услови под кои доаѓа до хемиска реакција молекулите да имаат доволно количество енергија активирани молекули

72

73 A+B C+D Теорија на активиран комплекс

74

75 Теорија на активиран комплекс

76 Брзината на реакцијата расте со растење на Т бидејќи се зголемува бројот на активни судири Број на молекули N во единица време кои имаат E a, на дадена T определен е со :Boltzmann овиот закон за распределба Површината под овој дел на кривата го дава бројот на честици кои немаат доволно енергија да реагираат Само оној број на честици кои се N претставени под овој дел на кривата имаат доволно енергија да реагираат = N 0 e Ea RT

77 На покачена температура поголем е бројот на честици со E a

78 Кои тврдења се точни? Со апсорпција на топлина молекулот постигнива max. E pot. До реакција доаѓа кога ќе се судрат активни молекули Со зголемување на температурата на системот расте бројот на активни молекули При судар на активни молекули доаѓа до преуредување на атомите, создавање на нови молекули во кои атомите постигнуваат некоја друга min E pot да да да да

79 Зависноста на експериментално определената константа на брзина од дадена температура дадена е на сликата. Да се одреди енергијата на активација на реакцијата (универзална гасна константа, R = 8,314 J K 1 mol 1 ) k ln X ln k α E E a = ln A a tg α = R T R 16 ( 23) tgα = = 1 (0,0041 0,0045)K = 7 0,0004K 1 X 1 1 Ea = 8,314JK mol 1/T (K -1 ) E E a a = = Jmol 145,5kJmol = 17500K = K Ea R

80 Брзина на хемиски реакции во хетерогени системи Хомогени-реактанти во иста фаза Хетерогени-реактанти реактанти во различни фази: цврсто-течно, течно-гасовито, цврсто-гасовито... Се одигруваат на граничната површина меѓу фазите

81 За да реагираат реактантите мора да се: Приближат по пат на дифузија Апсорпсија на една компонента на површината на друга Хемиски да реагираат Добиениот продукт по пат на десорпција да се отстрани од граничната површина Производот на реакцијата да дифундира во внатрешноста на фазата Најспориот процес ја определува брзината на целата реакција!!!!

82 Реакциите на површината на фазите се одигруваат во пет фази Овие процеси се последователни-консекутивни консекутивни. Вкупната брзина ја одредува најспориот процес! Најчесто најспора е- хемиската реакција поретко адсорпција и десорпција кога реактантите или продуктите се силно адсорбирани споро се десорбираат, па се успорува десорпцијата на неизреагираните молекули. Адсорбент со голема каталитичка моќ голема брзина на реакцијата. Правилен избор на адсорбентот ја убрзува хемиската реакција дифузија транспортот на маса е спор процес, но може да се забрза со мешање или со покачување на T.

83

84 Berzelius Jons ( ) H Haber 1918 Нобелова награда Berzelius преглед на експериментални резултати од реакции со компоненти кои во процесот не се менувале. катализа-катализаторикатализатори Крај на 19. век - разработен контактен процес за добивање на H 2 SO Haber и Bosch го решиле проблемот на синтеза на аминијак катализатор на база на Fe II св.војна развиени се каталитички постапки за производство на бензин, синтетички гуми и др. стратешки материјали денес 70% целокупната хемиска индустрија, нови производи катализа во 90%

85 Хомогена катализа Хетерогена катализа Катализа е промена на брзината на хемиската реакција во присуство на катализатор Катализаторот: - стапува во интеракција со реактантите, - ја менува брзината на реакцијата - на крајот на реакцијата останува непроменет

86 Механизам на каталитичко дејство 1. Со зголемување на бројот на молекули кои ја имаат потребната енергија E a 2. Водење на реакцијата по нов реакциски пат кој има помала енергетска бариера

87 Катализаторот ја намалува E a

88 A + B + K AK + B AB + K

89 Особини на катализаторите 1. Катализаторот ја УБРЗУВА или УСПОРУВА хемиската реакција: - ПОЗИТИВНА катализа - НЕГАТИВНА катализа инхибиција негативна катализа

90 Особини на катализаторите 2. Катализаторите ОСТАНУВААТ ХЕМИСКИ НЕПРОМЕНЕТИ после извршената реакција, но ФИЗИЧКИ МОЖЕ ДА СЕ ПРОМЕНАТ (Pt( решетката е а после извесна ауоребасауа употреба станува груба)

91 Особини на катализаторите 3. КАТАЛИЗАТОТОТ НЕ ВЛИЈАЕ НА ТЕРМОДИНАМИЧКИТЕ УСЛОВИ ПОД КОИ СЕ ОДИГРУВААТ ХЕМИСКИТЕ РЕАКЦИИ ΔG G = 0 katalizato r

92 Особини на катализаторите 4. КАТАЛИЗАТОРОТ НЕ ВЛИЈАЕ НА ПОЛОЖБАТА НА РАМНОТЕЖАТА КАЈ ПОВРАТНИТЕ РЕАКЦИИ A + B C k K = D k 2 k2 k ΔG = RT ln K ΔG G = 0 Δ G = const. K = const. katalizator катализаторот подеднакво дд ги забрзува ру (или ги успорува) ) реакциите во двете насоки, но не вликае на положбата на рамнотежата, т.е на K

93 Особини на катализаторите 5. КАТАЛИТИЧКОТО ДЕЈСТВО НЕ ПОДРАЗБИРА СТЕХИОМЕТРИСКИ ОДНОС МЕЃУ РЕАКТАНТИТЕ И КАТАЛИЗАТОРОТ Количините на катализаторот се многу помали во однос на количините на реактантите (0.5 mol колоидна Pt на 10 8 dm 3 H 2 O 2 )

94 Особини на катализаторите 6. СЕЛЕКТИВНОСТ Два катализатори може да ја насочат една иста хемиска реакција во ДВАТА РАЗЛИЧНИ ПРАВЦИ Pt 4 NH 3 + 5O2 4NO + 6H Pt 2 O MnO 2 MnO2 4NH 3 + 4O2 2N 2O + 6H 2 O

95 Особини на катализаторите 7. АКТИВНОСТА на еден катализатор ограничена е на: - само една реакција - повеќе групи хемиски реакции (оксидоредукција, дехидратација, полимеризација...) )

96 ХОМОГЕНА КАТАЛИЗА Хомогените каталитички реакции се одвиваат ВО ЕДНА ФАЗА. Во иста фаза се сите учесници во реакцијата: катализатор, реактанти, интермедиери и продукти на реакцијата. ВО ГАСОВИТЕ ФАЗА ВО ТЕЧНА ФАЗА

97 ХОМОГЕНА КАТАЛИЗА ВО ТЕЧНА ФАЗА Најчесто, киселинско-базна катализа (примање и оддавање на протони) Пример:инверзија на сахароза во киселина како катализатор C H O + H O + HA [ H O HA] + H O C C H O + HA Каталитичко дејство на киселината - пренос на протони од киселината на реактантите Каталитичко дејство на базата пренос на протони од реактантите на базата

98 ХЕТЕРОГЕНА КАТАЛИЗА Реактантите и производите на реакцијата се - во иста фаза (гасна или течна), или - во гасно течна фаза катализаторот е во цврста фаза Каталитичката реакција се одигрува на површината на цврстата фаза *

99

100 Хидрогенирање на етен 1 Реактантите а е се во раствор 2 Реактантите се адсорбираат, врските во мoлекулите на реактантите слабеат

101 3 Врските во молекулите на реактантите се раскинуваат 4 Се формираат нови врски меѓу апсорбираните H и C атоми

102 5 Се формира и друга C-H врска, заситениот производ о дифундира од површината на катализаторот и ја ослободува површината за нови реактанти Производот на оваа реакција го користите секојдневно! Со хидрогенација на растителни масла настанува маргарин

103 Реакција на добивање на амонијак

104 ЕНЗИМСКА КАТАЛИЗА Ензимите се глобуларни протеини 10 4 < M < Содржат одредени групи како активни центри Имаат голема каталитичка активност Активен центар супстрат

105

106 Механизам на ензимска катализа E + S ES EP E + P

107 Катализата може да биде: хомогена хетерогена Што е катализа? Катализа е промена на брзината на хемиската реакција во присуство на катализатор Да се наведат трите основни функции на катализаторот: - стапува во интермедиерна реакција со реактантите, - ја менува брзината на реакцијатаe - на крајот на реакцијата а останува а хемиски непроменет ероее

108 Зошто катализаторот не влијае на положбата на рамнотежата кај повратните реакции? A + B k k k 1 1 C + D K = k2 2 ΔG = RT ln K ΔG = 0 Δ G = const. K = const. katalizator Што е селективност на катализаторот? Pt 4 NH 3 + 5O2 4NO + 6H 2 O MnO2 4NH 3 + 4O2 2N 2O + 6H 2 O

109 Да се наведат двата механизми на каталитичко дејство 1. Со зголемување на бројот на молекули кои ја имаат потребната енергија E a 2. Водење на реакцијата по нов реакциски пат кој има помала енергетска бариера

Проф. д-р Ѓорѓи Тромбев ГРАДЕЖНА ФИЗИКА. Влажен воздух 3/22/2014

Проф. д-р Ѓорѓи Тромбев ГРАДЕЖНА ФИЗИКА. Влажен воздух 3/22/2014 Проф. д-р Ѓорѓи Тромбев ГРАДЕЖНА ФИЗИКА Влажен воздух 1 1 Влажен воздух Влажен воздух смеша од сув воздух и водена пареа Водената пареа во влажниот воздух е претежно во прегреана состојба идеален гас.

Διαβάστε περισσότερα

37. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 основни училишта 18 мај VII одделение (решенија на задачите)

37. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 основни училишта 18 мај VII одделение (решенија на задачите) 37. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 03 основни училишта 8 мај 03 VII одделение (решенија на задачите) Задача. Во еден пакет хартија која вообичаено се користи за печатење, фотокопирање и сл. има N = 500

Διαβάστε περισσότερα

М-р Јасмина Буневска ОСНОВИ НА ПАТНОТО ИНЖЕНЕРСТВО

М-р Јасмина Буневска ОСНОВИ НА ПАТНОТО ИНЖЕНЕРСТВО УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КЛИМЕНТ ОХРИДСКИ - БИТОЛА ТЕХНИЧКИ ФАКУЛТЕТ - БИТОЛА - Отсек за сообраќај и транспорт - ДОДИПЛОМСКИ СТУДИИ - ECTS М-р Јасмина Буневска ОСНОВИ НА ПАТНОТО ИНЖЕНЕРСТВО ПРИЛОГ ЗАДАЧИ ОД ОПРЕДЕЛУВАЊЕ

Διαβάστε περισσότερα

46. РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА април III година. (решенија на задачите)

46. РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА април III година. (решенија на задачите) 46. РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 3 април 3 III година (решенија на задачите) Задача. Хеликоптер спасува планинар во опасност, спуштајќи јаже со должина 5, и маса 8, kg до планинарот. Планинарот испраќа

Διαβάστε περισσότερα

Физичка хемија за фармацевти

Физичка хемија за фармацевти Добредојдовте на наставата по предметот Физичка хемија за фармацевти Проф.д-р Зоран Кавраковски Проф.д-р Руменка Петковска Доц.д-р Наталија Наков zoka@ff.ukim.edu.mk mk rupe@ff.ukim.edu.mk natalijan@ff.ukim.edu.mk

Διαβάστε περισσότερα

а) Определување кружна фреквенција на слободни пригушени осцилации ωd ωn = ω б) Определување периода на слободни пригушени осцилации

а) Определување кружна фреквенција на слободни пригушени осцилации ωd ωn = ω б) Определување периода на слободни пригушени осцилации Динамика и стабилност на конструкции Задача 5.7 За дадената армирано бетонска конструкција од задачата 5. и пресметаните динамички карактеристики: кружна фреквенција и периода на слободните непригушени

Διαβάστε περισσότερα

Предавања доц. д-р Наташа Ристовска

Предавања доц. д-р Наташа Ристовска Предавања доц. д-р Наташа Ристовска Карбоксилните киселини добиени при хидролиза на мастите и маслата (липиди) се нарекуваат масни киселини. O O O CH 2 OCR R'COCH H 2 O O R'COH HOCH CH 2 OH HOCR CH 2 OCR"

Διαβάστε περισσότερα

ГРАДЕЖНА ФИЗИКА Размена на топлина. проф. д-р Мери Цветковска

ГРАДЕЖНА ФИЗИКА Размена на топлина. проф. д-р Мери Цветковска ГРАДЕЖНА ФИЗИКА Размена на топлина Енергетска ефикасност Енергетски Обука за енергетски карактеристики контролори на згради Зошто се воведува??? Што се постигнува??? Намалена енергетска интензивност Загадување

Διαβάστε περισσότερα

2. КАРАКТЕРИСТИКИ НА МЕРНИТЕ УРЕДИ

2. КАРАКТЕРИСТИКИ НА МЕРНИТЕ УРЕДИ . КАРАКТЕРИСТИКИ НА МЕРНИТЕ УРЕДИ Современата мерна техника располага со големо количество разнородни мерни уреди. Одделните видови мерни уреди имаат различни специфични својства, но и некои заеднички

Διαβάστε περισσότερα

56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 Скопје, 11 мај I година (решенија на задачите)

56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 Скопје, 11 мај I година (решенија на задачите) 56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 03 Скопје, мај 03 I година (решенија на задачите) Задача. Експресен воз го поминал растојанието помеѓу две соседни станици, кое изнесува, 5 km, за време од 5 min. Во

Διαβάστε περισσότερα

ЗАДАЧИ ЗА УВЕЖБУВАЊЕ НА ТЕМАТА ГЕОМЕТРИСКИ ТЕЛА 8 ОДД.

ЗАДАЧИ ЗА УВЕЖБУВАЊЕ НА ТЕМАТА ГЕОМЕТРИСКИ ТЕЛА 8 ОДД. ЗАДАЧИ ЗА УВЕЖБУВАЊЕ НА ТЕМАТА ГЕОМЕТРИСКИ ТЕЛА 8 ОДД. ВО ПРЕЗЕНТАЦИЈАТА ЌЕ ПРОСЛЕДИТЕ ЗАДАЧИ ЗА ПРЕСМЕТУВАЊЕ ПЛОШТИНА И ВОЛУМЕН НА ГЕОМЕТРИСКИТЕ ТЕЛА КОИ ГИ ИЗУЧУВАМЕ ВО ОСНОВНОТО ОБРАЗОВАНИЕ. СИТЕ ЗАДАЧИ

Διαβάστε περισσότερα

II. Структура на атом, хемиски врски и енергетски ленти

II. Структура на атом, хемиски врски и енергетски ленти II. Структура на атом, хемиски врски и енергетски ленти II. Структура на атом, хемиски врски и енергетски ленти 1. Структура на атом 2. Јони 3. Термодинамика 3.1 Темодинамичка стабилност 3.2 Влијание на

Διαβάστε περισσότερα

Решенија на задачите за I година LII РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА ЗА УЧЕНИЦИТЕ ОД СРЕДНИТЕ УЧИЛИШТА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА 16 мај 2009.

Решенија на задачите за I година LII РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА ЗА УЧЕНИЦИТЕ ОД СРЕДНИТЕ УЧИЛИШТА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА 16 мај 2009. LII РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА ЗА УЧЕНИЦИТЕ ОД СРЕДНИТЕ УЧИЛИШТА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА 16 мај 009 I година Задача 1. Топче се пушта да паѓа без почетна брзина од некоја висина над површината на земјата.

Διαβάστε περισσότερα

СОСТОЈБА НА МАТЕРИЈАТА. Проф. д-р Руменка Петковска

СОСТОЈБА НА МАТЕРИЈАТА. Проф. д-р Руменка Петковска СОСТОЈБА НА МАТЕРИЈАТА Проф. д-р Руменка Петковска ЧЕТИРИ СОСТОЈБИ НА МАТЕРИЈАТА Цврсто Гас Течност Плазма ФАКТОРИ ШТО ЈА ОДРЕДУВААТ СОСТОЈБАТА НА МАТЕРИЈАТА I. Кинетичката енергија на честиците II. Интермолекулски

Διαβάστε περισσότερα

Од точката С повлечени се тангенти кон кружницата. Одреди ја големината на AOB=?

Од точката С повлечени се тангенти кон кружницата. Одреди ја големината на AOB=? Задачи за вежби тест плоштина на многуаголник 8 одд На што е еднаков збирот на внатрешните агли кај n-аголник? 1. Одреди ја плоштината на паралелограмот, според податоците дадени на цртежот 2. 3. 4. P=?

Διαβάστε περισσότερα

Биомолекули: Јаглехидрати

Биомолекули: Јаглехидрати Биомолекули: Јаглехидрати Класификација на моносхариди, Fisher-oви проекции, D и L шеќери, Конфигурација на алдози и кетози, Циклична структура на моносахаридите: пиранози и фуранози, Реакции на моносахариди,

Διαβάστε περισσότερα

Деформабилни каркатеристики на бетонот

Деформабилни каркатеристики на бетонот УКИМ Градежен Факултет, Скопје Деформабилни каркатеристики на бетонот проф. д-р Тони Аранѓеловски Деформабилни карактеристики на бетонот Содржина: Деформации на бетонот под влијание на краткотрајни натоварувања

Διαβάστε περισσότερα

Алдехиди и кетони. Алдехиди и кетони. Карбонилни соединенија Кетон. Алдехид. ванилин цинамалдехид (R)- карвон бензалдехид КАРБОНИЛНА ГРУПА

Алдехиди и кетони. Алдехиди и кетони. Карбонилни соединенија Кетон. Алдехид. ванилин цинамалдехид (R)- карвон бензалдехид КАРБОНИЛНА ГРУПА Алдехиди и кетони Номенклатура, Добивање на алдехиди и кетони, Реакции на нуклеофилна адиција, Кислородни нуклеофили, Сулфурни нуклеофили, Водородни нуклеофили, Јаглеродни нуклеофили Алдехиди и кетони

Διαβάστε περισσότερα

Ветерна енергија 3.1 Вовед

Ветерна енергија 3.1 Вовед 3 Ветерна енергија 3.1 Вовед Енергијата на ветерот е една од првите форми на енергија која ја користел човекот. Уште старите Египќани ја користеле за задвижување на своите бродови и ветерни мелници. Ваквиот

Διαβάστε περισσότερα

MEHANIKA NA FLUIDI. IV semestar, 6 ECTS Вонр. проф. d-r Zoran Markov. 4-Mar-15 1

MEHANIKA NA FLUIDI. IV semestar, 6 ECTS Вонр. проф. d-r Zoran Markov. 4-Mar-15 1 MEHANIKA NA FLUIDI IV semestar, 6 ECTS Вонр. проф. d-r Zoran Markov 1 СОДРЖИНА 1. Вовед во механиката на флуидите 2. Статика на флуидите 3. Кинематика на струењата 4. Динамика на идеален флуид 5. Некои

Διαβάστε περισσότερα

ОПТИЧКИ МЕТОДИ НА АНАЛИЗА Молекулска и атомска спектроскопија Примена

ОПТИЧКИ МЕТОДИ НА АНАЛИЗА Молекулска и атомска спектроскопија Примена Молекулска и атомска спектроскопија Примена Оддел IV. Спектрохемиски анализи Поглавје 23. Примена на молекулските и атомските спектроскопски методи Ског, Вест, Холер, Крауч, Аналитичка хемија Поглавје

Διαβάστε περισσότερα

Б И О Х Е М И Ј А. нерецензирана скрипта за студентите од Земјоделскиот факултет при Универзитетот Гоце Делчев во Штип

Б И О Х Е М И Ј А. нерецензирана скрипта за студентите од Земјоделскиот факултет при Универзитетот Гоце Делчев во Штип Б И О Х Е М И Ј А нерецензирана скрипта за студентите од Земјоделскиот факултет при Универзитетот Гоце Делчев во Штип Рубин Гулабоски Лилјана Колева Гудева Билјана Балабанова 0 Биохемија -Запамти: во биохемијата

Διαβάστε περισσότερα

7.1 Деформациони карактеристики на материјалите

7.1 Деформациони карактеристики на материјалите 7. Механички особини Механичките особини на материјалите ја карактеризираат нивната способност да се спротистават на деформациите и разрушувањата предизвикани од дејството на надворешните сили, односно

Διαβάστε περισσότερα

БИОМОЛЕКУЛИ АМИНОКИСЕЛИНИ, ПЕПТИДИ И ПРОТЕИНИ. II ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ

БИОМОЛЕКУЛИ АМИНОКИСЕЛИНИ, ПЕПТИДИ И ПРОТЕИНИ. II ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ БИОМОЛЕКУЛИ АМИНОКИСЕЛИНИ, ПЕПТИДИ И ПРОТЕИНИ. II ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ ПЕПТИДИ ПЕПТИДНА ВРСКА Образувањето на пептидна (амидна) врска е реакција

Διαβάστε περισσότερα

Метали од 13-та група на елементи

Метали од 13-та група на елементи Метали од 13-та група на елементи (Al, Ga, In, Tl) Проф. д-р Руменка Петковска Доц. д-р Лилјана Анастасова Институт за применета хемија и фармацевтски анализи, Фармацевтски факултет, УКИМ, Скопје Метали

Διαβάστε περισσότερα

Квантна теорија: Увод и принципи

Квантна теорија: Увод и принципи 243 Квантна теорија: Увод и принципи 8 Во ова поглавје се воведуваат некои од основните принципи на квантната механика. Првин се дава преглед на експерименталните резултати што довеле до надминување на

Διαβάστε περισσότερα

ЗБИРКА ОДБРАНИ РЕШЕНИ ЗАДАЧИ ПО ФИЗИКА

ЗБИРКА ОДБРАНИ РЕШЕНИ ЗАДАЧИ ПО ФИЗИКА УНИВЕРЗИТЕТ "СВ КИРИЛ И МЕТОДИЈ" СКОПЈЕ ФАКУЛТЕТ ЗА ЕЛЕКТРОТЕХНИКА И ИНФОРМАЦИСКИ ТЕХНОЛОГИИ Верка Георгиева Христина Спасевска Маргарита Гиновска Ласко Баснарков Лихнида Стојановска-Георгиевска ЗБИРКА

Διαβάστε περισσότερα

56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 Скопје, 11 мај IV година (решенија на задачите)

56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 Скопје, 11 мај IV година (решенија на задачите) 56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 03 Скопје, мај 03 IV година (решенија на задачите) Задача. Птица со маса 500 лета во хоризонтален правец и не внимавајќи удира во вертикално поставена прачка на растојание

Διαβάστε περισσότερα

БИОМОЛЕКУЛИ АМИНОКИСЕЛИНИ, ПЕПТИДИ И ПРОТЕИНИ. IV ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ

БИОМОЛЕКУЛИ АМИНОКИСЕЛИНИ, ПЕПТИДИ И ПРОТЕИНИ. IV ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ БИОМОЛЕКУЛИ АМИНОКИСЕЛИНИ, ПЕПТИДИ И ПРОТЕИНИ. IV ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ ПРЕГЛЕД НА ПРОТЕИНСКАТА СТРУКТУРА ТРИДИМЕНЗИОНАЛНА СТРУКТУРА НА ПРОТЕИН

Διαβάστε περισσότερα

ВОВЕД ВО НЕОРГАНСКАТА ХЕМИЈА

ВОВЕД ВО НЕОРГАНСКАТА ХЕМИЈА ВОВЕД ВО НЕОРГАНСКАТА ХЕМИЈА Проф. д-р Руменка Петковска Доц. д-р Лилјана Анастасова Институт за применета хемија и фармацевтски анализи, Фармацевтски факултет, УКИМ, Скопје Предмет на проучување на неорганската

Διαβάστε περισσότερα

6. СОВЕТУВАЊЕ. Охрид, 4-6 октомври 2009

6. СОВЕТУВАЊЕ. Охрид, 4-6 октомври 2009 6. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 4-6 октомври 009 м-р Методија Атанасовски Технички Факултет, Битола д-р Рубин Талески Факултет за Електротехника и Информациски Технологии, Скопје ИСТРАЖУВАЊЕ НА ЕФИКАСНОСТА НА МАРГИНАЛНИТЕ

Διαβάστε περισσότερα

ОПТИЧКИ МЕТОДИ НА АНАЛИЗА

ОПТИЧКИ МЕТОДИ НА АНАЛИЗА ОПТИЧКИ МЕТОДИ НА АНАЛИЗА Оддел IV. Спектрохемиски анализи Поглавје 21. Спектроскопски методи на анализа Ског, Вест, Холер, Крауч, Аналитичка хемија Поглавје 10. Спектроскопски методи на анализа Харви,

Διαβάστε περισσότερα

МЕХАНИЧКИ СВОЈСТВА НА ТЕКСТИЛНИ МАТЕРИЈАЛИ

МЕХАНИЧКИ СВОЈСТВА НА ТЕКСТИЛНИ МАТЕРИЈАЛИ УНИВЕРЗИТЕТ ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ - ШТИП ТЕХНОЛОШКО-ТЕХНИЧКИ ФАКУЛТЕТ Д-р. Димко Димески Д-р. Винета Сребренкоска МЕХАНИЧКИ СВОЈСТВА НА ТЕКСТИЛНИ МАТЕРИЈАЛИ Штип. 2014 Димко Димески; Винета Сребренкоска МЕХАНИЧКИ

Διαβάστε περισσότερα

БИОФИЗИКА Биомеханика. Доцент Др. Томислав Станковски

БИОФИЗИКА Биомеханика. Доцент Др. Томислав Станковски БИОФИЗИКА Биомеханика Доцент Др. Томислав Станковски За интерна употреба за потребите на предметот Биофизика Катедра за Медицинска Физика Медицински Факултет Универзитет Св. Кирил и Методиj, Скопjе Септември

Διαβάστε περισσότερα

10.9 СОВРЕМЕНИ ЕЛЕКТРОДНИ МАТЕРИЈАЛИ ВО ВОДОРОДНАТА ЕКОНОМИЈА MODERN ELECTRODE MATERIALS IN HYDROGEN ECONOMY

10.9 СОВРЕМЕНИ ЕЛЕКТРОДНИ МАТЕРИЈАЛИ ВО ВОДОРОДНАТА ЕКОНОМИЈА MODERN ELECTRODE MATERIALS IN HYDROGEN ECONOMY 10.9 СОВРЕМЕНИ ЕЛЕКТРОДНИ МАТЕРИЈАЛИ ВО ВОДОРОДНАТА ЕКОНОМИЈА MODERN ELECTRODE MATERIALS IN HYDROGEN ECONOMY Перица Пауновиќ Универзитет Св. Кирил и Мeтодиј во Скопје, Технолошко-металуршки факултет, Скопје,

Διαβάστε περισσότερα

Потешкотии при проучувањето на TCR (vs. BCR) Го нема во растворлива форма Афинитет и специфичност. Стекнат/вроден имунолошки одговор

Потешкотии при проучувањето на TCR (vs. BCR) Го нема во растворлива форма Афинитет и специфичност. Стекнат/вроден имунолошки одговор Потешкотии при проучувањето на TCR (vs. BCR) Го нема во растворлива форма Афинитет и специфичност IgT? Стекнат/вроден имунолошки одговор Препознавање на слободен антиген (директно поврзување)? Пр. LCM

Διαβάστε περισσότερα

5. ТЕХНИЧКИ И ТЕХНОЛОШКИ КАРАКТЕРИСТИКИ НА ОБРАБОТКАТА СО РЕЖЕЊЕ -1

5. ТЕХНИЧКИ И ТЕХНОЛОШКИ КАРАКТЕРИСТИКИ НА ОБРАБОТКАТА СО РЕЖЕЊЕ -1 5. ТЕХНИЧКИ И ТЕХНОЛОШКИ КАРАКТЕРИСТИКИ НА ОБРАБОТКАТА СО РЕЖЕЊЕ -1 5.1. ОБРАБОТУВАЧКИ СИСТЕМ И ПРОЦЕС ЗА ОБРАБОТКА СО РЕЖЕЊЕ 5.1.1. ОБРАБОТУВАЧКИ СИСТЕМ ЗА РЕЖЕЊЕ Обработувачкиот систем или системот за

Διαβάστε περισσότερα

ПОДОБРУВАЊЕ НА КАРАКТЕРИСТИКИТЕ НА ИСПИТНА СТАНИЦА ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ЕНЕРГЕТСКИ ТРАНСФОРМАТОРИ

ПОДОБРУВАЊЕ НА КАРАКТЕРИСТИКИТЕ НА ИСПИТНА СТАНИЦА ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ЕНЕРГЕТСКИ ТРАНСФОРМАТОРИ 8. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 22 24 септември Љубомир Николоски Крсте Најденкоски Михаил Дигаловски Факултет за електротехника и информациски технологии, Скопје Зоран Трипуноски Раде Кончар - Скопје ПОДОБРУВАЊЕ

Διαβάστε περισσότερα

Бесмртноста на душата кај Платон (II)

Бесмртноста на душата кај Платон (II) Бесмртноста на душата кај Платон (II) Стефан Пановски Студент на институтот за класични студии noxdiaboli@yahoo.com 1. За деловите на душата За да зборуваме за бесмртноста на душата, најнапред мора да

Διαβάστε περισσότερα

КАРАКТЕРИСТИКИ НА АМБАЛАЖНИТЕ ФИЛМОВИ И ОБВИВКИ КОИШТО МОЖЕ ДА СЕ ЈАДАТ ЗА ПАКУВАЊЕ НА ХРАНА

КАРАКТЕРИСТИКИ НА АМБАЛАЖНИТЕ ФИЛМОВИ И ОБВИВКИ КОИШТО МОЖЕ ДА СЕ ЈАДАТ ЗА ПАКУВАЊЕ НА ХРАНА Journal of Agricultural, Food and Environmental Sciences UDC: 621.798.1:663.14.31 КАРАКТЕРИСТИКИ НА АМБАЛАЖНИТЕ ФИЛМОВИ И ОБВИВКИ КОИШТО МОЖЕ ДА СЕ ЈАДАТ ЗА ПАКУВАЊЕ НА ХРАНА Дијана Милосављева, Ленче

Διαβάστε περισσότερα

DEMOLITION OF BUILDINGS AND OTHER OBJECTS WITH EXPLOSIVES AND OTHER NONEXPLOSIVES MATERIALS

DEMOLITION OF BUILDINGS AND OTHER OBJECTS WITH EXPLOSIVES AND OTHER NONEXPLOSIVES MATERIALS Ристо Дамбов * РУШЕЊЕ НА ЗГРАДИ И ДРУГИ ГРАДЕЖНИ ОБЈЕКТИ СО ПОМОШ НА ЕКСПЛОЗИВНИ И НЕЕКСПЛОЗИВНИ МАТЕРИИ РЕЗИМЕ Во трудот се преставени основните параметри и начини за рушење на стари згради. Ќе се прикажат

Διαβάστε περισσότερα

ЛУШПИ МЕМБРАНСКА ТЕОРИЈА

ЛУШПИ МЕМБРАНСКА ТЕОРИЈА Вежби ЛУШПИ МЕМБРАНСКА ТЕОРИЈА РОТАЦИОНИ ЛУШПИ ТОВАРЕНИ СО РОТАЦИОНО СИМЕТРИЧЕН ТОВАР ОСНОВНИ ВИДОВИ РОТАЦИОНИ ЛУШПИ ЗАТВОРЕНИ ЛУШПИ ОТВОРЕНИ ЛУШПИ КОМБИНИРАНИ - СФЕРНИ - КОНУСНИ -ЦИЛИНДРИЧНИ - СФЕРНИ

Διαβάστε περισσότερα

Во трудот се истражува зависноста на загубите во хрватскиот електроенергетски систем од

Во трудот се истражува зависноста на загубите во хрватскиот електроенергетски систем од 8. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 22 24 септември Стипе Ќурлин Антун Андриќ ХОПС ОПТИМИЗАЦИЈА НА ЗАГУБИТЕ НА ПРЕНОСНАТА МРЕЖА ОД АСПЕКТ НА КРИТЕРИУМОТ НА МИНИМАЛНИ ЗАГУБИ НА АКТИВНА МОЌНОСТ СО ПРОМЕНА НА АГОЛОТ НА

Διαβάστε περισσότερα

XXV РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО МАТЕМАТИКА

XXV РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО МАТЕМАТИКА XXV РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО МАТЕМАТИКА за учениците од основното образование 31.03.007 година IV одделение 1. Во полињата на дадената лента допиши природни броеви во празните полиња, така што производот

Διαβάστε περισσότερα

Предавање 3. ПРОИЗВОДНИ ТЕХНОЛОГИИ Обработка со симнување материјал (режење) Машински факултет-скопје 2.4. ПРОЦЕСИ ВО ПРОИЗВОДНОТО ОПКРУЖУВАЊЕ

Предавање 3. ПРОИЗВОДНИ ТЕХНОЛОГИИ Обработка со симнување материјал (режење) Машински факултет-скопје 2.4. ПРОЦЕСИ ВО ПРОИЗВОДНОТО ОПКРУЖУВАЊЕ Предавање 3 ПРОИЗВОДНИ ТЕХНОЛОГИИ Обработка со симнување материјал (режење) Машински факултет-скопје 2.4. ПРОЦЕСИ ВО ПРОИЗВОДНОТО ОПКРУЖУВАЊЕ Во структурата на индустриските системи на различни нивоа се

Διαβάστε περισσότερα

ЗАШТЕДА НА ЕНЕРГИЈА СО ВЕНТИЛАТОРИТЕ ВО ЦЕНТРАЛНИОТ СИСТЕМ ЗА ЗАТОПЛУВАЊЕ ТОПЛИФИКАЦИЈА-ИСТОК - СКОПЈЕ

ЗАШТЕДА НА ЕНЕРГИЈА СО ВЕНТИЛАТОРИТЕ ВО ЦЕНТРАЛНИОТ СИСТЕМ ЗА ЗАТОПЛУВАЊЕ ТОПЛИФИКАЦИЈА-ИСТОК - СКОПЈЕ 6. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 4-6 октомври 2009 Иле Георгиев Македонски Телеком а.д. Скопје ЗАШТЕДА НА ЕНЕРГИЈА СО ВЕНТИЛАТОРИТЕ ВО ЦЕНТРАЛНИОТ СИСТЕМ ЗА ЗАТОПЛУВАЊЕ ТОПЛИФИКАЦИЈА-ИСТОК - СКОПЈЕ КУСА СОДРЖИНА Во

Διαβάστε περισσότερα

ИСКОРИСТУВАЊЕ НА ЕНЕРГИЈАТА НА ВЕТРОТ ВО ЗЕМЈОДЕЛСТВОТО. Проф. д-р Влатко Стоилков

ИСКОРИСТУВАЊЕ НА ЕНЕРГИЈАТА НА ВЕТРОТ ВО ЗЕМЈОДЕЛСТВОТО. Проф. д-р Влатко Стоилков ИСКОРИСТУВАЊЕ НА ЕНЕРГИЈАТА НА ВЕТРОТ ВО ЗЕМЈОДЕЛСТВОТО Проф. д-р Влатко Стоилков 1 Содржина 1. Вовед 4 1.1. Потреба од пристап кон електрична енергија 5 1.2. Главни проблеми во руралните средини 5 1.3.

Διαβάστε περισσότερα

Универзитет Св. Кирил и Методиј -Скопје Факултет за електротехника и информациски технологии

Универзитет Св. Кирил и Методиј -Скопје Факултет за електротехника и информациски технологии Универзитет Св. Кирил и Методиј -Скопје Факултет за електротехника и информациски технологии А. Крколева, Р. Ачковски Упатство за работа со Excel Скопје, октомври 2008 г. ВОВЕД ВО EXCEL 1. Стартување на

Διαβάστε περισσότερα

нумеричка анализа и симулација на преминување на возило преку вертикална препрека на пат

нумеричка анализа и симулација на преминување на возило преку вертикална препрека на пат нумеричка анализа и симулација на преминување на возило преку вертикална препрека на пат Елениор Николов, Митко Богданоски Катедра за воена логистика Воена академија Скопје, Р. Македонија elenior.nikolov@ugd.edu.mk

Διαβάστε περισσότερα

шифра: Филигран Истражувачки труд на тема: Анализа на мала хидроцентрала Брајчино 2

шифра: Филигран Истражувачки труд на тема: Анализа на мала хидроцентрала Брајчино 2 шифра: Филигран Истражувачки труд на тема: Анализа на мала хидроцентрала Брајчино 2 Битола, 2016 Содржина 1. Вовед... 2 2. Поделба на хидроцентрали... 3 2.1. Поделба на хидроцентрали според инсталирана

Διαβάστε περισσότερα

RRLC МЕТОД ЗА ОПРЕДЕЛУВАЊЕ НА ХЛОРОГЕНА КИСЕЛИНА ВО ПРОИЗВОДОТ CIRKON

RRLC МЕТОД ЗА ОПРЕДЕЛУВАЊЕ НА ХЛОРОГЕНА КИСЕЛИНА ВО ПРОИЗВОДОТ CIRKON Journal of Agricultural, Food and Environmental Sciences UDC: 631.811.98: 543.544 RRLC МЕТОД ЗА ОПРЕДЕЛУВАЊЕ НА ХЛОРОГЕНА КИСЕЛИНА ВО ПРОИЗВОДОТ CIRKON Теодор Јакимоски*, Биљана Петановска-Илиевска, Мирјана

Διαβάστε περισσότερα

СТУДИЈА НА РЕАЛЕН СЛУЧАЈ НА ВЛИЈАНИЕТО НА ДИСПЕРЗИРАНОТО ПРОИЗВОДСТВО ВРЗ СН ДИСТРИБУТИВНА МРЕЖА

СТУДИЈА НА РЕАЛЕН СЛУЧАЈ НА ВЛИЈАНИЕТО НА ДИСПЕРЗИРАНОТО ПРОИЗВОДСТВО ВРЗ СН ДИСТРИБУТИВНА МРЕЖА 6. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 4-6 октомври 2009 Методија Атанасовски Љупчо Трпезановски Технички Факултет, Битола СТУДИЈА НА РЕАЛЕН СЛУЧАЈ НА ВЛИЈАНИЕТО НА ДИСПЕРЗИРАНОТО ПРОИЗВОДСТВО ВРЗ СН ДИСТРИБУТИВНА МРЕЖА

Διαβάστε περισσότερα

ИЗБОР НА ЕНЕРГЕТСКИ ТРАНСФОРМАТОР ЗА МЕТАЛНА КОМПАКТНА ТРАФОСТАНИЦА

ИЗБОР НА ЕНЕРГЕТСКИ ТРАНСФОРМАТОР ЗА МЕТАЛНА КОМПАКТНА ТРАФОСТАНИЦА 8. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 22 24 септември Михаил Дигаловски Крсте Најденкоски Факултет за електротехника и информациски технологии, Скопје Тане Петров Бучим ДООЕЛ - Радовиш ИЗБОР НА ЕНЕРГЕТСКИ ТРАНСФОРМАТОР

Διαβάστε περισσότερα

МЕХАНИКА 1 МЕХАНИКА 1

МЕХАНИКА 1 МЕХАНИКА 1 диј е ИКА Универзитет Св. Кирил и Методиј Универзитет Машински Св. факултет Кирил -и Скопје Методиј во Скопје Машински факултет 3М21ОМ01 ТЕХНИЧКА МЕХАНИКА професор: доц. д-р Виктор Гаврилоски 1. ВОВЕДНИ

Διαβάστε περισσότερα

ПРАКТИКУМ ПО ХЕМИЈА ЗА ЗЕМЈОДЕЛСКИ ФАКУЛТЕТ

ПРАКТИКУМ ПО ХЕМИЈА ЗА ЗЕМЈОДЕЛСКИ ФАКУЛТЕТ УНИВЕРЗИТЕТ "ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ"-ШТИП ПРАКТИКУМ ПО ХЕМИЈА ЗА ЗЕМЈОДЕЛСКИ ФАКУЛТЕТ (нерецензиран материјал) асс. м-р Биљана Балабанова Проф. д-р Рубин Гулабоски Практикум по хемија за Земоделски Факултет 1 Содржина

Διαβάστε περισσότερα

БРЗ ДИЗАЈН НА ПРОТОТИП НА УПРАВУВАЧ И ИЗРАБОТКА НА ДИНАМИЧКИ МОДЕЛ ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ХАРДВЕР ВО ЈАМКА НА БРЗИНСКИ СЕРВОМЕХАНИЗАМ

БРЗ ДИЗАЈН НА ПРОТОТИП НА УПРАВУВАЧ И ИЗРАБОТКА НА ДИНАМИЧКИ МОДЕЛ ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ХАРДВЕР ВО ЈАМКА НА БРЗИНСКИ СЕРВОМЕХАНИЗАМ УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КЛИМЕНТ ОХРИДСКИ ТЕХНИЧКИ ФАКУЛТЕТ БИТОЛА Електротехнички отсек Александар Јуруковски БРЗ ДИЗАЈН НА ПРОТОТИП НА УПРАВУВАЧ И ИЗРАБОТКА НА ДИНАМИЧКИ МОДЕЛ ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ХАРДВЕР ВО ЈАМКА

Διαβάστε περισσότερα

УНИВЕРЗИТЕТ ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ - ШТИП

УНИВЕРЗИТЕТ ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ - ШТИП УНИВЕРЗИТЕТ ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ - ШТИП ФАКУЛТЕТ ЗА ПРИРОДНИ И ТЕХНИЧКИ НАУКИ КАТЕДРА ЗА ГЕОЛОГИЈА И ГЕОФИЗИКА МАГИСТЕРСКИ ТРУД КОРЕЛАЦИЈА ПОМЕЃУ РЕАЛНАТА ГЕОЛОШКА СРЕДИНА И ГЕОЕЛЕКТРИЧНИОТ МОДЕЛ Ментор: Проф.

Διαβάστε περισσότερα

Проф. д-р Ѓорѓи Тромбев ГРАДЕЖНА ФИЗИКА. Размена на топлина 3/22/2014

Проф. д-р Ѓорѓи Тромбев ГРАДЕЖНА ФИЗИКА. Размена на топлина 3/22/2014 Проф. д-р Ѓорѓи Тромбев ГРАДЕЖНА ФИЗИКА Размена на топлина 3//04 Вовед Размена на топлина, се редица појави кои се присутни и не пратат цело време во текот на нашето постоење. Фактички, размената на топлина

Διαβάστε περισσότερα

Годишен зборник 2014 Yearbook Факултет за информатика, Универзитет Гоце Делчев Штип Faculty of Computer Science, Goce Delcev University Stip

Годишен зборник 2014 Yearbook Факултет за информатика, Универзитет Гоце Делчев Штип Faculty of Computer Science, Goce Delcev University Stip 89 УНИВЕРЗИТЕТ ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ ШТИП ФАКУЛТЕТ ЗА ИНФОРМАТИКА ГОДИШЕН ЗБОРНИК 204 YEARBOOK 204 ГОДИНА 3 ЈУНИ, 205 GOCE DELCEV UNIVERSITY STIP FACULTY OF COMPUTER SCIENCE VOLUME III Издавачки совет Проф. д-р

Διαβάστε περισσότερα

Решенија на задачите за III година LII РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА ЗА УЧЕНИЦИТЕ ОД СРЕДНИТЕ УЧИЛИШТА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА 16 мај 2009

Решенија на задачите за III година LII РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА ЗА УЧЕНИЦИТЕ ОД СРЕДНИТЕ УЧИЛИШТА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА 16 мај 2009 LII РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА ЗА УЧЕНИЦИТЕ ОД СРЕДНИТЕ УЧИЛИШТА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА 6 мај 9 III година Задача. Микроскоп е составен од објектив со фокусно растојание, c и окулар со фокусно растојание,8c.

Διαβάστε περισσότερα

Прашање двоцифрениот завршеток (последните две цифри) е деливи со 4 прости броеви збирот се одзема собирокот = =7500

Прашање двоцифрениот завршеток (последните две цифри) е деливи со 4 прости броеви збирот се одзема собирокот = =7500 Прашање 1 Кога ќе поделиме два еднакви броја (различни од нула) се добива количник: 1 2 Еден број е делив со 4 ако: двоцифрениот завршеток (последните две цифри) е деливи со 4 Броевите што имаат само два

Διαβάστε περισσότερα

Водич за аудиториски вежби по предметот Биофизика

Водич за аудиториски вежби по предметот Биофизика Универзитет Св. Кирил и Методиј Скопје Медицински Факултет Доцент Др. Томислав Станковски Асист. Мр. Душко Лукарски, спец.мед.нук.физ Водич за аудиториски вежби по предметот Биофизика Магистри по фармација

Διαβάστε περισσότερα

БРЗ ДИЗАЈН НА ПРОТОТИП НА УПРАВУВАЧ И ИЗРАБОТКА НА ДИНАМИЧКИ МОДЕЛ ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ХАРДВЕР ВО ЈАМКА НА БРЗИНСКИ СЕРВОМЕХАНИЗАМ

БРЗ ДИЗАЈН НА ПРОТОТИП НА УПРАВУВАЧ И ИЗРАБОТКА НА ДИНАМИЧКИ МОДЕЛ ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ХАРДВЕР ВО ЈАМКА НА БРЗИНСКИ СЕРВОМЕХАНИЗАМ УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КЛИМЕНТ ОХРИДСКИ БИТОЛА ТЕХНИЧКИ ФАКУЛТЕТ ЕЛЕКТРОТЕХНИЧКИ ОТСЕК МАГИСТЕРСКИ ТРУД БРЗ ДИЗАЈН НА ПРОТОТИП НА УПРАВУВАЧ И ИЗРАБОТКА НА ДИНАМИЧКИ МОДЕЛ ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ХАРДВЕР ВО ЈАМКА НА БРЗИНСКИ

Διαβάστε περισσότερα

Крв и крвни продукти. подготовка, чување, употреба

Крв и крвни продукти. подготовка, чување, употреба Крв и крвни продукти подготовка, чување, употреба Крв и крвни продукти Полна крв Еритроцити Еритроцити Одмиени еритроцити Еритроцити со многу ниска содржина на леукоцити Замрзнати еритроцити Деглицеринизирани

Διαβάστε περισσότερα

ОПШТА И НЕОРГАНСКА ХЕМИЈА за студентите на студиите по ФАРМАЦИЈА

ОПШТА И НЕОРГАНСКА ХЕМИЈА за студентите на студиите по ФАРМАЦИЈА УНИВЕРЗИТЕТ ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ -ШТИП ФАКУЛТЕТ ЗА МЕДИЦИНСКИ НАУКИ СТУДИИ ПО ФАРМАЦИЈА ОПШТА И НЕОРГАНСКА ХЕМИЈА за студентите на студиите по ФАРМАЦИЈА ПРАКТИКУМ ЗА ЛАБОРАТОРИСКИ И ТЕОРЕТСКИ ВЕЖБИ проф. д-р Рубин

Διαβάστε περισσότερα

ПРАКТИЧНИ ВЕЖБИ ПО ИСПИТУВАЊЕ И КОНТРОЛА НА ВОДА

ПРАКТИЧНИ ВЕЖБИ ПО ИСПИТУВАЊЕ И КОНТРОЛА НА ВОДА УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КИРИЛ И МЕТОДИЈ СКОПЈЕ ФАРМАЦЕВТСКИ ФАКУЛТЕТ ПРАКТИЧНИ ВЕЖБИ ПО ИСПИТУВАЊЕ И КОНТРОЛА НА ВОДА - за програмата лабораториски биоинженер - Подготвиле: Проф. д-р Лидија Петрушевска-Този Ас.

Διαβάστε περισσότερα

Поим за гел хроматографија

Поим за гел хроматографија ГЕЛ ХРОМАТОГРАФИЈА Поим за гел хроматографија Синоними: Гел филтрирање Хроматографија на молекулски сита Гел-ексклузивна хроматографија Гел-пермеабилна хроматографија Разделување на молекулите според нивната

Διαβάστε περισσότερα

DRAFT ЗАДАЧИ ЗА ВЕЖБАЊЕ АКСИЈАЛНО НАПРЕГАЊЕ

DRAFT ЗАДАЧИ ЗА ВЕЖБАЊЕ АКСИЈАЛНО НАПРЕГАЊЕ Градежен факултет Скопје Катедра за Техничка механика и јакост на материјалите Предмет: Јакост на материјалите http://ktmjm.gf.ukim.edu.mk 27.11.2008 ЗАДАЧИ ЗА ВЕЖБАЊЕ АКСИЈАЛНО НАПРЕГАЊЕ 1. Апсолутно

Διαβάστε περισσότερα

14 та група на елементи

14 та група на елементи 14 та група на елементи Проф. д р Руменка Петковска Доц. д р Лилјана Анастасова Институт за применета хемија и фармацевтски анализи, Фармацевтски факултет, УКИМ, Скопје 14 та група на П.С 14 та (IV A)

Διαβάστε περισσότερα

НЕКОИ АЛГОРИТМИ ЗА РЕШАВАЊЕ НА ЗАДАЧАТА НА ПАТУВАЧКИОТ ТРГОВЕЦ

НЕКОИ АЛГОРИТМИ ЗА РЕШАВАЊЕ НА ЗАДАЧАТА НА ПАТУВАЧКИОТ ТРГОВЕЦ МАТЕМАТИЧКИ ОМНИБУС, 1 (2017), 101 113 НЕКОИ АЛГОРИТМИ ЗА РЕШАВАЊЕ НА ЗАДАЧАТА НА ПАТУВАЧКИОТ ТРГОВЕЦ Ирена Стојковска 1 Задачата на патувачкиот трговец е комбинаторна оптимизациона задача со едноставна

Διαβάστε περισσότερα

БИОФИЗИКА Оптика. Доцент Др. Томислав Станковски

БИОФИЗИКА Оптика. Доцент Др. Томислав Станковски БИОФИЗИКА Оптика Доцент Др. Томислав Станковски За интерна употреба за потребите на предметот Биофизика Катедра за Медицинска Физика Медицински Факултет Универзитет Св. Кирил и Методиj, Скопjе Септември

Διαβάστε περισσότερα

СИСТЕМ СО ТОПЛИНСКИ УРЕД КОЈ КОРИСТИ ОБНОВЛИВИ ИЗВОРИ НА ЕНЕРГИЈА

СИСТЕМ СО ТОПЛИНСКИ УРЕД КОЈ КОРИСТИ ОБНОВЛИВИ ИЗВОРИ НА ЕНЕРГИЈА 8. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 22 24 септември Никола Петковски Верка Георгиева Факултет за електротехника и информациски технологии - Скопје СИСТЕМ СО ТОПЛИНСКИ УРЕД КОЈ КОРИСТИ ОБНОВЛИВИ ИЗВОРИ НА ЕНЕРГИЈА КУСА

Διαβάστε περισσότερα

Анализа на преодниот период на прекинувачите кај Н топологија на сериски резонантен конвертор при работа со уред за индукционо загревање

Анализа на преодниот период на прекинувачите кај Н топологија на сериски резонантен конвертор при работа со уред за индукционо загревање 7. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 2 4 октомври 2011 Гоце Стефанов Василија Шарац Дејан Милчевски Електротехнички факултет - Радовиш Љупчо Караџинов ФЕИТ - Скопје Анализа на преодниот период на прекинувачите кај Н топологија

Διαβάστε περισσότερα

Технички Факултет Битола. Талевски Николче

Технички Факултет Битола. Талевски Николче Универзитет Св. Климент Охридски - Битола Технички Факултет Битола Талевски Николче МЕТОДИ ЗА ОПРЕДЕЛУВАЊЕ НА ЕЛЕКТРОМАГНЕТНИТЕ КАРАКТЕРИСТИКИ И ПАРАМЕТРИТЕ НА АСИНХРОН МОТОР СО КАФЕЗЕН РОТОР, ВГРАДЕН

Διαβάστε περισσότερα

Оценка на ефикасноста на македонските банки примена на пристапот на стохастичка граница

Оценка на ефикасноста на македонските банки примена на пристапот на стохастичка граница Народна банка на Република Македонија Работен материјал 2015 Оценка на ефикасноста на македонските банки примена на пристапот на стохастичка граница Михајло Васков, Петар Дебников, Неда Поповска - Камнар,

Διαβάστε περισσότερα

Метод, формат, стратегија, тактика, практика, процедура, протокол, платформа и... и други испитни прашања за професорот. Сесија #2 со Мишко Шуваковиќ

Метод, формат, стратегија, тактика, практика, процедура, протокол, платформа и... и други испитни прашања за професорот. Сесија #2 со Мишко Шуваковиќ Сесија #2 со Мишко Шуваковиќ Метод, формат, стратегија, тактика, практика, процедура, протокол, платформа и други испитни прашања за професорот 29.01.2010, Белград Магацин во улицата Крале Марко Синиша

Διαβάστε περισσότερα

Knjiga/Book 5 ИНЖЕНЕРСТВО НА МАТЕРИЈАЛИ MATERIALS ENGINEERING

Knjiga/Book 5 ИНЖЕНЕРСТВО НА МАТЕРИЈАЛИ MATERIALS ENGINEERING Knjiga/Book 5 ИНЖЕНЕРСТВО НА МАТЕРИЈАЛИ MATERIALS ENGINEERING Editors Emilija Fidanchevska Ss Cyril and Methodius University in Skopje Faculty of Technology and Metallurgy Skopje, Republic of Macedonia

Διαβάστε περισσότερα

Κτηνιατρικό Πιστοποιητικό για την Π.Γ.Δ.Μ. /Ветеринарно здравствен сертификат за F.Y.R.O.M. /Veterinary certificate to F.Y.R.O.M. Κωδικός/ Код/ Code

Κτηνιατρικό Πιστοποιητικό για την Π.Γ.Δ.Μ. /Ветеринарно здравствен сертификат за F.Y.R.O.M. /Veterinary certificate to F.Y.R.O.M. Κωδικός/ Код/ Code Μέρος Ι: Στοιχεία της παρτίδας που αποστέλλεται/ Дел I: Детали за испратената пратка/ Part I: Details of dispatched consignment ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ/ HELLENIC REPUBLIC/ РЕПУБЛИКА ГРЦИЈА Πιστοποιητικό Υγείας/

Διαβάστε περισσότερα

ОСНОВИ НА ДРВЕНИ КОНСТРУКЦИИ 3. СТАБИЛНОСТ НА КОНСТРУКТИВНИТЕ ЕЛЕМЕНТИ

ОСНОВИ НА ДРВЕНИ КОНСТРУКЦИИ 3. СТАБИЛНОСТ НА КОНСТРУКТИВНИТЕ ЕЛЕМЕНТИ ОСНОВИ НА ДРВЕНИ КОНСТРУКЦИИ 3. СТАБИЛНОСТ НА КОНСТРУКТИВНИТЕ ЕЛЕМЕНТИ Општо Елементите на дрвените конструкции мора да се пресметаат така да се докаже дека конструкцијата во целина со доволна сигурност

Διαβάστε περισσότερα

Nuclear Physics 5. Name: Date: 8 (1)

Nuclear Physics 5. Name: Date: 8 (1) Name: Date: Nuclear Physics 5. A sample of radioactive carbon-4 decays into a stable isotope of nitrogen. As the carbon-4 decays, the rate at which the amount of nitrogen is produced A. decreases linearly

Διαβάστε περισσότερα

КОМПЕНЗАЦИЈА НА РЕАКТИВНАТА ЕНЕРГИЈА КАЈ ИНДУСТРИСКИ ПОТРОШУВАЧИ И ТЕХНИЧКИ-ЕКОНОМСКИТЕ ПРИДОБИВКИ ОД НЕА

КОМПЕНЗАЦИЈА НА РЕАКТИВНАТА ЕНЕРГИЈА КАЈ ИНДУСТРИСКИ ПОТРОШУВАЧИ И ТЕХНИЧКИ-ЕКОНОМСКИТЕ ПРИДОБИВКИ ОД НЕА 7. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 2 4 октомври 2011 Слободан Биљарски,,Елма инг,, Берово Ванчо Сивевски,,Бомекс Рефрактори,, Пехчево Александар Ласков,,Факултет за електротехника и информациски технологии,, Скопје

Διαβάστε περισσότερα

ВЛИЈАНИЕ НА ВИСОКОНАПОНСКИ ВОДОВИ ВРЗ ЗАЗЕМЈУВАЧКИОТ СИСТЕМ НА КАТОДНАТА ЗАШТИТА НА ЦЕВКОВОДИТЕ

ВЛИЈАНИЕ НА ВИСОКОНАПОНСКИ ВОДОВИ ВРЗ ЗАЗЕМЈУВАЧКИОТ СИСТЕМ НА КАТОДНАТА ЗАШТИТА НА ЦЕВКОВОДИТЕ ПЕТТО СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 7 9 октомври 007 Владимир Талевски, дипл. ел. инж. ГА-МА А.Д. Систем оператор за пренос на природен гас Скопје Проф. д-р Мито Златаноски, дипл. ел. инж. Софија Николова, дипл. ел.

Διαβάστε περισσότερα

Анализа на профитабилноста на банките во Македонија

Анализа на профитабилноста на банките во Македонија Надица Илоска Анализа на профитабилноста на банките во Македонија АПСТРАКТ Целта на овој труд е да се истражат факторите кои влијаат на профитабилноста на банките, најпрво теоретски, а потоа да се направи

Διαβάστε περισσότερα

СОДРЖИНА... Текстил. ЛЛД ЛЕПЕНО ЛАМЕЛИРАНО ДРВО Саемот за Мебел и Светло во Стокхолм. RW Machines лансираат нов независен бизнис од CoJet

СОДРЖИНА... Текстил. ЛЛД ЛЕПЕНО ЛАМЕЛИРАНО ДРВО Саемот за Мебел и Светло во Стокхолм. RW Machines лансираат нов независен бизнис од CoJet СОДРЖИНА... RW Machines лансираат нов независен бизнис од CoJet ПРИРОДНОЗАОБЛЕНИ ПАРКЕТИ ДВОЈНИ ПОДОВИ Текстил Енергетска ефикасност ЛЛД ЛЕПЕНО ЛАМЕЛИРАНО ДРВО Саемот за Мебел и Светло во Стокхолм ...

Διαβάστε περισσότερα

АНАЛИЗА НА НАФТЕНИ ДЕРИВАТИ И ГОРИВА (електронско издание, верзија 3.00)

АНАЛИЗА НА НАФТЕНИ ДЕРИВАТИ И ГОРИВА (електронско издание, верзија 3.00) УНИВЕРЗИТЕТ Св. КИРИЛ И МЕТОДИЈ СКОПЈЕ ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ ИНСТИТУТ ЗА ХЕМИЈА Проф. д-р Јане Богданов Проф. д-р Богдан Богданов АНАЛИЗА НА НАФТЕНИ ДЕРИВАТИ И ГОРИВА (електронско издание, верзија

Διαβάστε περισσότερα

ПРИРАЧНИК ЗА ПРАКТИЧНА НАСТАВА ПО ПРЕДМЕТОТ ВОВЕД ВО КЛИНИЧКА ФАРМАЦИЈА. Име и презиме Досие бр. Работно место

ПРИРАЧНИК ЗА ПРАКТИЧНА НАСТАВА ПО ПРЕДМЕТОТ ВОВЕД ВО КЛИНИЧКА ФАРМАЦИЈА. Име и презиме Досие бр. Работно место ПРИРАЧНИК ЗА ПРАКТИЧНА НАСТАВА ПО ПРЕДМЕТОТ Име и презиме Досие бр. Група Работно место Доц. Д-р. Александра Капедановска Несторовска Доц. Д-р. Зорица Наумовска 1 СОДРЖИНА: ПРИРАЧНИК ЗА ПРАКТИЧНА НАСТАВА

Διαβάστε περισσότερα

УЛОГАТА НА АЛЕЛОПАТИЈАТА ВО БОРБАТА ПРОТИВ ПЛЕВЕЛИТЕ

УЛОГАТА НА АЛЕЛОПАТИЈАТА ВО БОРБАТА ПРОТИВ ПЛЕВЕЛИТЕ Journal of Agricultural, Food and Environmental Sciences UDC: 632.512:632.937.2 УЛОГАТА НА АЛЕЛОПАТИЈАТА ВО БОРБАТА ПРОТИВ ПЛЕВЕЛИТЕ Бети Ивановска Факултет за земјоделски науки и храна Апстракт Алелопатијата

Διαβάστε περισσότερα

Eкономската теорија и новата-кејнзијанска школа

Eкономската теорија и новата-кејнзијанска школа м-р Душко Јошески 1 УДК/UDK 330.362 : 330.832/.834 Апстракт Eкономската теорија и новата-кејнзијанска школа Во трудов се опишува школата на новите кејнзијанци(акерлоф и Стиглиц 2 се во групата цврсти Нео-Кејнзијанци,

Διαβάστε περισσότερα

Елисавета Сарџоска 1 Виолета Арнаудова Институт за психологија, Филозофски факултет, Универзитет Св. Кирил и Методиј Скопје

Елисавета Сарџоска 1 Виолета Арнаудова Институт за психологија, Филозофски факултет, Универзитет Св. Кирил и Методиј Скопје Психологија: наука и практика, Vol I (1), 2015 УДК: 159.947.5-057.1:061.2 Изворен научен труд OРГАНИЗАЦИСКА КУЛТУРА И МОТИВАЦИЈА ЗА РАБОТА ВО ГРАЃАНСКИОТ СЕКТОР НА ВРАБОТЕНИ СО РАКОВОДНА И СО НЕРАКОВОДНА

Διαβάστε περισσότερα

1.2. Сличност троуглова

1.2. Сличност троуглова математик за VIII разред основне школе.2. Сличност троуглова Учили смо и дефиницију подударности два троугла, као и четири правила (теореме) о подударности троуглова. На сличан начин наводимо (без доказа)

Διαβάστε περισσότερα

БАЗИЧНА ИМУНОЛОГИЈА -практична настава-

БАЗИЧНА ИМУНОЛОГИЈА -практична настава- -практична настава- ФАРМАЦЕВТСКИ ФАКУЛТЕТ 2013/2014 ГОД. Асс. Надица Матевска Имунологија со имунохемија - програма за вежби Вежба 1 Имунолошки техники за изолирање на имуни клетки Вежба 2 Електрофоретски

Διαβάστε περισσότερα

ОБУКА ЗА ЕНЕРГЕТСКИ КОНТРОЛОРИ

ОБУКА ЗА ЕНЕРГЕТСКИ КОНТРОЛОРИ CeProSARD ISO 9001:2008 ISO 14001:2004 ОБУКА ЗА ЕНЕРГЕТСКИ КОНТРОЛОРИ Скопје, Март - Мај 2014 5 Изработка на извештај Предавач: Алекса Томовски, дипл. маш. инж. 5.1 Изработка на извештај за спроведената

Διαβάστε περισσότερα

год. II / бр. 12 / декември 2012 / СПИСАНИЕ НА КомораТА на овластени архитекти и овластени инженери на македонија ISSN X

год. II / бр. 12 / декември 2012 / СПИСАНИЕ НА КомораТА на овластени архитекти и овластени инженери на македонија ISSN X год. II / бр. 12 / декември 2012 / СПИСАНИЕ НА КомораТА на овластени архитекти и овластени инженери на македонија ISSN 1857-7 44X Д-р Горан Марковски Професор на Градежниот факултет, Универзитет " Св.

Διαβάστε περισσότερα

Проф. д-р Борко Илиевски МАТЕМАТИКА I

Проф. д-р Борко Илиевски МАТЕМАТИКА I УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КИРИЛ И МЕТОДИЈ ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ ИНСТИТУТ ЗА МАТЕМАТИКА Проф. д-р Борко Илиевски МАТЕМАТИКА I Скопје, Рецензенти: Проф. д-р Никита Шекутковски Проф. д-р Боро Пиперевски Тираж:

Διαβάστε περισσότερα

БИОМОЛЕКУЛИ ЈАГЛЕХИДРАТИ. II ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ

БИОМОЛЕКУЛИ ЈАГЛЕХИДРАТИ. II ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ БИОМОЛЕКУЛИ ЈАГЛЕХИДРАТИ. II ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ ОЛИГОСАХАРИДИ ГЛИКОЗИДНА ВРСКА При реакција меѓу хидроксилната група на аномерен С-атом од

Διαβάστε περισσότερα

год. II / бр. 8 / април 2012 / СПИСАНИЕ НА КомораТА на овластени архитекти и овластени инженери на македонија ISSN X

год. II / бр. 8 / април 2012 / СПИСАНИЕ НА КомораТА на овластени архитекти и овластени инженери на македонија ISSN X год. II / бр. 8 / април 2012 / СПИСАНИЕ НА КомораТА на овластени архитекти и овластени инженери на македонија ISSN 1857-7 44X Д-р Горан Марковски Професор на Градежниот факултет, Универзитет " Св. Кирил

Διαβάστε περισσότερα

УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КИРИЛ И МЕТОДИЈ ГРАДЕЖЕН ФАКУЛТЕТ - СКОПЈЕ МАТЕРИЈАЛИ ГРАДЕЖНИ МАТЕРИЈАЛИ ГРА ДЕЖНИ. проф. д-р ТОДОРКА САМАРЏИОСКА

УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КИРИЛ И МЕТОДИЈ ГРАДЕЖЕН ФАКУЛТЕТ - СКОПЈЕ МАТЕРИЈАЛИ ГРАДЕЖНИ МАТЕРИЈАЛИ ГРА ДЕЖНИ. проф. д-р ТОДОРКА САМАРЏИОСКА ГРА ДЕЖНИ МАТЕРИЈАЛИ проф. д-р ТОДОРКА САМАРЏИОСКА УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КИРИЛ И МЕТОДИЈ ГРАДЕЖЕН ФАКУЛТЕТ - СКОПЈЕ ГРА ДЕЖНИ МАТЕРИЈАЛИ проф. д-р ТОДОРКА САМАРЏИОСКА УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КИРИЛ И МЕТОДИЈ ГРАДЕЖЕН

Διαβάστε περισσότερα

Макроекономски детерминанти за развој на пазарот на капитал во Република Македонија Милан Елисковски

Макроекономски детерминанти за развој на пазарот на капитал во Република Македонија Милан Елисковски Макроекономски детерминанти за развој на пазарот на капитал во Република Македонија Милан Елисковски Апстракт Пазарот на капитал има многу значајна улога во финансискиот сектор особено во развиените економии.

Διαβάστε περισσότερα

ПРИМЕНА НА СОФТВЕР СО ОТВОРЕН КОД ЗА МОДЕЛСКИ БАЗИРАНО ДИЗАЈНИРАЊЕ НА МЕХАТРОНИЧКИ СИСТЕМИ. Доцент д-р Гордана Јаневска

ПРИМЕНА НА СОФТВЕР СО ОТВОРЕН КОД ЗА МОДЕЛСКИ БАЗИРАНО ДИЗАЈНИРАЊЕ НА МЕХАТРОНИЧКИ СИСТЕМИ. Доцент д-р Гордана Јаневска ПРИМЕНА НА СОФТВЕР СО ОТВОРЕН КОД ЗА МОДЕЛСКИ БАЗИРАНО ДИЗАЈНИРАЊЕ НА МЕХАТРОНИЧКИ СИСТЕМИ AПСТРАКТ Доцент д-р Гордана Јаневска Технички факултет Битола, Универзитет Св.Климент Охридски - Битола Ул.Иво

Διαβάστε περισσότερα

Годишен зборник 2014 Yearbook Факултет за информатика, Универзитет Гоце Делчев Штип Faculty of Computer Science, Goce Delcev University Stip

Годишен зборник 2014 Yearbook Факултет за информатика, Универзитет Гоце Делчев Штип Faculty of Computer Science, Goce Delcev University Stip 89 УНИВЕРЗИТЕТ ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ ШТИП ФАКУЛТЕТ ЗА ИНФОРМАТИКА ГОДИШЕН ЗБОРНИК 2014 YEARBOOK 2014 ГОДИНА 3 ЈУНИ, 2015 GOCE DELCEV UNIVERSITY STIP FACULTY OF COMPUTER SCIENCE VOLUME III Издавачки совет Проф. д-р

Διαβάστε περισσότερα