Κεφάλαιο 47 Αντιμεταβολίτες

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κεφάλαιο 47 Αντιμεταβολίτες"

Transcript

1 Κεφάλαιο 47 Αντιμεταβολίτες Χ. Πανόπουλος 763 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι αντιμεταβολίτες είναι φάρμακα με δομή όμοια με φυσικές ουσίες, που α παιτούνται για την ομαλή λειτουργία του κυττάρου. Η δομική αυτή ομοιότητα επιτρέπει σε πολλούς από τους αντιμεταβολίτες να χρησιμεύουν σαν υπόστρωμα σημαντικών κυτταρικών ενζύμων. Πολλοί αντιμεταβολίτες αναστέλλουν την κυτταρική διαίρεση, μετά από μετατροπή τους σε τοξικότερες ουσίες από μία σειρά ενζυμικών αντιδράσεων. Κάθε ένζυμο, που εμπλέκεται σε αυτή την διαδικασία αποτελεί δυνητική θέση δράσης ενός αντιμεταβολίτη, αλλά παράλληλα και δυνητική θέση ανάπτυξης κυτταρικής αντίστασης στον αντίστοιχο αντιμεταβολίτη. Όλοι οι αντιμεταβολίτες τελικά αναστέλλουν την αντιγραφή ή την επιδιόρθωση του DNA. Η βλάβη του DNA επιτυγχάνεται ή με την απ ευθείας αναστολή των απαραίτητων ενζύμων για την αντιγραφή ή την επιδιόρθωση ή με την ενσωμάτωση του αντιμεταβολίτη ή προϊόντος του στο DNA. Η ικανότητα των αντιμεταβολιτών να αναστέλλουν την σύνθεση του DNA, τα καθιστούν δραστικότερα στη φάση S του κυτταρικού πολλαπλασιασμού, με αποτέλεσμα η δράση τους να εξαρτάται εν πολλοίς από την διάρκεια έγχυσης. Όγκοι με υψηλό ποσοστό κυττάρων σε φάση S, καθώς και φυσιολογικά κύτταρα με υψηλό κλάσμα πολλαπλασιασμού, όπως τα κύτταρα του πεπτικού σωλήνα και του μυελού των οστών, παρουσιάζουν μεγαλύτερη ευαισθησία στην δράση των αντιμεταβολιτών. Η δράση τους στα φυσιολογικά κύτταρα εκφράζεται με μεγαλύτερη τοξικότητα. Οι αντιμεταβολίτες θεωρούνται γενικά φάρμακα μη μιτογόνα και πολλοί εξ αυτών χρησιμοποιούνται με σχετική ασφάλεια κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης. Ανάλογα με τον τρόπο δράσης τους ταξινομούνται σε: aνταγωνιστές του φολικού οξέος, ανταγωνιστές της πυριμιδίνης και ανταγωνιστές των πουρινών 1. ΜΕΘΟΤΡΕΞΑΤΗ Μηχανισμός δράσης Η αμινοπτερίνη, που είναι ανταγωνιστής του φολικού οξέος, ήταν ο πρώτος αντιμεταβολίτης, με αντικαρκινική δράση. Χρησιμοποιήθηκε στην αντιμετώπιση της οξείας λευχαιμίας την δεκαετία του Αντικαταστάθηκε από την μεθοτρεξάτη, το 4 άμινο, 10 μεθύλ ανάλογο του φολικού οξέος. Η μεθοτρεξάτη παραμένει ο πλέον ευρέως χρησιμοποιούμενος ανταγωνιστής του φολικού ο ξέος με δεδομένη δραστικότητα σε ένα ευρύ φάσμα νεοπλασιών. Το φολικό οξύ με την δραστική μορφή του το τετραϋδροφολικό, είναι απαραίτητο για την σύνθεση της πουρίνης και της θυμιδυλάτης. Το φολικό οξύ ανάγεται σε τετραϋδροφολικό από την dihydrofolate reductase (DHFR). Η κυτταροτοξική δράση της μεθοτρεξάτης είναι αποτέλεσμα τριών επιδράσεων: αναστολή της DHFR, αναστολή

2 της θυμιδυλάτης και επίδρασης στην μεταφορά των αναγομένων παραγώγων του φολικού οξέος. Εικόνα 1. Στερεοχημικός τύπος φολικού οξέος και μεθοτρεξάτης. Η αναστολή της DHFR έχει σαν αποτέλεσμα ανεπάρκεια της θυμιδυλάτης και των πουρινών και επομένως μείωση της σύνθεσης και της επιδιόρθωσης του DNA, καθώς και μείωση της κυτταρικής διαίρεσης. Η συγγένεια της DHFR με την μεθοτρεξάτη είναι κατά πολύ μεγαλύτερη από την συγγένειά της με το φολικό οξύ. Επομένως ακόμη και ταυτόχρονη χορήγηση φολικού οξέος δεν θα επηρεάσει την δράση της μεθοτρεξάτης. Ωστόσο η λευκοβορίνη, παράγωγο του τετραϋδροφολικού οξέος, μπορεί να ε μποδίσει το αποτέλεσμα του φαρμάκου αν χορηγηθεί σύντομα μετά την χορήγηση της μεθοτρεξάτης, δεδομένου ότι δεν χρειάζεται την DHFR για την ενεργοποίησή της. Μέτριες (>100mg/m 2 ) ή υ ψηλές δόσεις (>1.000mg/m 2 ) χορηγούμενες με λευκοβορίνη σαν θεραπεία διάσωσης, χρησιμοποιούνται στην θεραπεία διαφόρων μορφών καρκίνου. Η μεθοτρεξάτη είναι δραστικότερη στα ταχέως πολλαπλασιαζόμενα κύτταρα, δεδομένου ότι η κυτταροτοξική της δράση εκδηλώνεται κυρίως κατά την φάση S του κυτταρικού κύκλου. Έχει επίσης α 764 νοσοκατασταλτική δράση, πιθανόν λόγω αναστολής του πολλαπλασιασμού των λεμφοκυττάρων 2 4. Φαρμακοκινητική Η απορρόφηση από το στόμα εξαρτάται από την δόση. Από το στόμα απορροφάται το 60% με δόσεις μεγαλύτερες από 30 mg/m 2. Η απορρόφηση είναι σημαντικά μικρότερη με υψηλότερες δόσεις (>80 mg/m 2 ). Η μέγιστη συγκέντρωση στο πλάσμα παρατηρείται μετά από 1 2 ώρες. Διαπερνά τις κυτταρικές μεμβράνες σε συγκεντρώσεις στον ορό <0,1 μmol/ml. Σε μεγαλύτερες συγκεντρώσεις διανέμεται στους νεφρούς, την χοληδόχο κύστη, τον σπλήνα, το ήπαρ και το δέρμα. Επίσης διανέμεται στα υγρά του τρίτου χώρου. Μικρές συγκεντρώσεις παρατηρούνται στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Μεγαλύτερες συγκεντρώσεις παρατηρούνται σε ασθενείς με προηγηθείσα ακτινοβολία εγκεφάλου και ασθενείς με λέμφωμα κεντρικού νευρικού συστήματος, όπου υπάρχει διακοπή του αιματοεγκεφαλικού φραγμού. Δεσμεύεται από τις πρωτεΐνες του πλάσματος σε ποσοστό 50%. Μεταβολίζεται σε ποσοστό <10% στο ήπαρ και ενδοκυτταρικά. Απεκκρίνεται από τους νεφρούς μέσω σπειραματικής διήθησης και σωληναριακής έκκρισης. Αποβάλλεται από τα ούρα στο 80 90% και κατά 10% από τα κόπρανα. Ο τελικός χρόνος ημίσειας ζωής είναι 3 10 ώρες για δόσεις <30 mg/m 2 και 8 15 ώρες για υψηλότερες δόσεις 5. Ενδείξεις Πρωτεύουσες Καρκίνοι ουροδόχου κύστεως, μαστού, στομάχου, κεφαλής και τραχήλου, χοριοκαρκίνωμα, λεπτομηνιγγικές εντοπί

3 σεις, οξεία λευχαιμία, λεμφώματα, σπογγοειδής μυκητίαση, καρκίνος α γνώστου πρωτοπαθούς εστίας, σάρκωμα. Άλλες Καρκίνος οισοφάγου, καρκίνος πνεύμονα, καρκίνος όρχεος 2 4. Ειδικές προφυλάξεις Η μεθοτρεξάτη εξέρχεται αργά από τα διαμερίσματα του τρίτου χώρου με αποτέλεσμα την παράταση του χρόνου η μίσσειας ζωής και απρόβλεπτη τοξικότητα. Σε ασθενείς με σημαντική συλλογή υγρού στον τρίτο χώρο, πρέπει πρώτα να αφαιρείται το υγρό και κατόπιν να παρακολουθούνται τα επίπεδα μεθοτρεξάτης. Αν δεν είναι δυνατή η αφαίρεση του υγρού, πρέπει να μειώνεται η δόση. Οι ηλικιωμένοι ασθενείς έχουν αυξημένο κίνδυνο τοξικότητας λόγω της έκπτωσης της ηπατικής και νεφρικής λειτουργίας, καθώς και των ελαττωμένων αποθεμάτων φολικού. Η δόση πρέπει να μειώνεται και να παρακολουθούνται για πρώιμη εμφάνιση τοξικότητας. Η διάσωση με λευκοβορίνη είναι απαραίτητη σε δόσεις >500 mg/m 2, μπορεί όμως να γίνει και σε δόσεις mg/m 2. Χορηγούνται mg/m 2 λευκοβορίνης po/iv/im ανά 6ωρο για περίπου 8 10 δόσεις, αρχίζοντας την χορήγηση μετά την έναρξη της έγχυσης της μεθοτρεξάτης. Οι μετατροπές των δόσεων της λευκοβορίνης αρχίζουν την τρίτη ημέρα και βασίζονται στα πρωινά επίπεδα της μεθοτρεξάτης. Η μέτρηση των επιπέδων επαναλαμβάνεται κάθε πρωί και οι δόσεις της λευκοβορίνης καθορίζονται από το διάγραμμα 1 6. Η χορήγηση της λευκοβορίνης συνεχίζεται μέχρι τα επίπεδα της μεθοτρεξάτης φθάσουν τα 0,05μmol/l. Δόσεις λευ 765 κοβορίνης >25 mg χορηγούνται iv. Διάγραμμα 1. Διάγραμμα παρακολούθησης των επιπέδων της μεθοτρεξάτης στο πλάσμα σε σχέση με τις επαναλαμβανόμενες δόσεις διάσωσης με λευκοβορίνη. Η μεθοτρεξάτη μπορεί να προκαλέσει αυτόματη αποβολή εγκυμοσύνης, ειδικά όταν χορηγείται κατά το πρώτο τρίμηνο της κύησης. Μπορεί επίσης να προκαλέσει μείωση της γονιμότητας, ολιγοσπερμία και διαταραχές εμμήνου ρύσεως για ένα σχετικά μικρό διάστημα μετά την διακοπή της θεραπείας. Η εγκυμοσύνη πρέπει να αποφεύγεται για μεν τους άνδρες κατά την διάρκεια και για 3 τουλάχιστον μήνες μετά την θεραπεία και για τις γυναίκες κατά την διάρκεια και για τουλάχιστον ένα κύκλο με ωορρηξία μετά την θεραπεία. Ανεπιθύμητες ενέργειες Ανοσοποιητικό: Αναφυλακτικές αντιδράσεις σπάνια (<1%) και αγγειίτιδα (1 10%). Αιμοποιητικό: Ουδετεροπενία με πρώτο ναδίρ σε 4 7 ημέρες και αποκατάσταση σε 7 13 ημέρες και δεύτερο ναδίρ σε ημέρες με αποκατάσταση σε ημέρες. Θρομβοπενία με ναδίρ σε 5 12 ημέρες με αποκατάσταση σε ημέρες. Κυκλοφορικό: Υπόταση, περικαρδιακή

4 766 συλλογή, περικαρδίτιδα. Σωματικές εκδηλώσεις: Συχνά ρίγος και πυρετός, καταβολή δυνάμεων, αδιαθεσία, αλλαγές της διάθεσης. Δερματολογικές: Ακμή, αλωπεκία (1 10%), συνήθως αναστρέψιμη μετά από μερικούς μήνες. Δερματίτιδα. Πολύμορφο ερύθημα (σύνδρομο Stevens Johnson) και τοξική επιδερμική νεκρόλυση. Θυλακίτιδα. Φωτοευαισθησία. Κνησμός. Εξάνθημα. Νέκρωση δέρματος. Ενδοκρινικές: Σακχαρώδης διαβήτης. Γαστρεντερικό: Σε υψηλές δόσεις υψηλό έως μέτριο εμετογόνο, χαμηλό έως μέτριο εμετογόνο σε δόσεις mg/m 2, χαμηλό εμετογόνο σε χαμηλότερες δόσεις. Ανορεξία, διάρροια, γλωσσίτιδα, φαρυγγίτιδα. Διάτρηση (<10%). Αιμορραγικές εκδηλώσεις: Εκχυμώσεις, πετέχειες, αιματέμεση, αιματουρία, μέλαινα 2 4. Ήπαρ/πάγκρεας: Παγκρεατίτιδα. Η πατοτοξικότητα, τόσο με υψηλές όσο και με χαμηλές δόσεις, η οποία μπορεί να είναι και απειλητική για την ζωή. Αύξηση των ηπατικών ενζύμων μπορεί να παρατηρηθεί σε κάθε κύκλο και επαναφορά στα φυσιολογικά επίπεδα μετά από διακοπή του φαρμάκου για ένα μήνα. Κίρρωση και ίνωση παρατηρείται συνήθως με χρόνια χορήγηση χαμηλών δόσεων. Συνιστάται η αποφυγή αλκοόλης και άλλων ηπατοτοξικών ουσιών 7. Μεταβολικές: Αζωθαιμία, συχνότερα με υψηλές δόσεις. Υπερουριχαιμία Μυοσκελετικό: Αρθραλγίες, μυαλγίες. Οστεοπόρωση (σε υψηλές δόσεις). Νέκρωση μαλακών μορίων. Νευρολογικές: Νευροτοξικότητα με ενδορραχιαία χορήγηση ή με υψηλές δόσεις. Επιληπτική κρίση (1 10%). Η νευροτοξικότητα οφείλεται σε συσσώρευση αδενοσίνης λόγω αναστολής της σύνθεσης των πουρινών. Με την ενδορραχιαία χορήγηση έχει παρατηρηθεί άσηπτη μηνιγγίτιδα και μυελοπάθεια. Λευκοεγκεφαλοπάθεια μπορεί να συμβεί σαν καθυστερημένη ανεπιθύμητη ενέργεια, συνήθως σε ασθενείς, που έχουν υποβληθεί σε ολοκρανιακή ακτινοβολία. Σπάνια η εγκεφαλοπάθεια, η οποία μπορεί να προκαλέσει και νευρογενές πνευμονικό οίδημα 9. Οφθαλμολογικές: Αλλοιώσεις της ό ρασης. Επιπεφυκίτιδα. Πνεύμονες: Πνευμονική τοξικότητα (2 8%, μπορεί να συμβεί με όλες τις δόσεις, συχνότερα με χρόνια χορήγηση μικρών δόσεων). Μπορεί να είναι συμπτωματική ή ασυμπτωματική. Παρουσιάζεται σαν πνευμονίτιδα από υπερευαισθησία, σαν πνευμονική λοίμωξη λόγω ανοσοκαταστολής ή πνευμονικό λέμφωμα, το οποίο υποχωρεί μετά την διακοπή του φαρμάκου. Η πνευμονική τοξικότητα της μεθοτρεξάτης μπορεί να είναι οξεία, υποξεία ή χρόνια. Συνήθως εμφανίζεται κατά τον πρώτο χρόνο της θεραπείας, μπορεί όμως να εμφανιστεί νωρίτερα ή αργότερα. Η υποξεία μορφή είναι η συχνότερη και εκδηλώνεται με δύσπνοια, μη παραγωγικό βήχα, πυρετό, κυάνωση, πνευμονική ίνωση και υπεζωκοτική συλλογή. Αντιμετωπίζεται με διακοπή της μεθοτρεξάτης και χορήγηση κοτρικοειδών 8. Ουροποιητικό: Νεφρική δυσλειτουργία με υψηλές δόσεις. Η νεφρική ανεπάρκεια από την μεθοτρεξάτη πρέπει να αντιμετωπίζεται επειγόντως, δεδομένου ότι το φάρμακο αποβάλλεται κυρίως από τους νεφρούς. Οφείλεται στην καθίζηση της στα νεφρικά σωληνάρια, η ο ποία προκαλεί σωληναριακή βλάβη. Προλαμβάνεται με ενυδάτωση και αλκαλοποίηση των ούρων, με την οποία

5 αυξάνεται η διαλυτότητα της μεθοτρεξάτης. Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει συνεχή παρακολούθηση των επιπέδων, χορήγηση λευκοβορίνης και χορήγηση αλκαλικών υγρών μέχρι πτώσης των ε πιπέδων <0,05 μmol/l 10,11. Καρκινογένεση: Λεμφώματα. Σεξουαλική λειτουργία/αναπαραγωγή: Εμβρυϊκές ανωμαλίες. Γυναικομαστία. Διαταραχές της σεξουαλικής επιθυμίας, ανικανότητα. Διαταραχές εμμήνου ρύσεως. Σύνδρομα: Οξύ νευρολογικό σύνδρομο με υψηλές δόσεις. Σύνδρομο λύσης του όγκου, ειδικά όταν χορηγείται για την θεραπεία του λεμφώματος Burkitt, το οποίο εκδηλώνεται με υπερουριχαιμία, ηλεκτρολυτικές διαταραχές και οξεία νεφρική ανεπάρκεια. Αντιμετωπίζεται με εντατική ενυδάτωση, διακοπή φαρμάκων που προκαλούν υπερουριχαιμία, παρακολούθηση ηλεκτρολυτών, ασβεστίου, φωσφόρου, νεφρικής λειτουργίας και ουρικού οξέος. Χορηγείται αλοπουρινόλη 600 mg po αρχικά και κατόπιν 300 mg po x 6 δόσεις και κατόπιν 300 mg po την ημέρα για 5 7 ημέρες. Αγγειακές: Θρομβώσεις. Πνευμονική εμβολή. Τρόποι χορήγησης Μπορεί να χορηγηθεί υποδόρια ή ενδομυϊκά. Με απ ευθείας ενδοφλέβια χορήγηση <10 mg σε 1 λεπτό. Με ενδοφλέβια έγχυση διαλυμένο σε κατάλληλο διαλύτη σε 20 λεπτά της ώρας το 24ωρο. Με συνεχή ενδοφλέβια έγχυση σε ώρες. Ενδορrαχιαία χορηγείται σε μικρό όγκο (5 10 ml). Δοσολογία Από το στόμα: mg/m 2 σε μία δόση την ημέρα, ανά εβδομάδα. Ενδοφλέβια: εβδομαδιαία 40 mg/m 2, ανά 1 3 εβδομάδες mg/m 2, ανά 1 4 εβδομάδες mg/m 2 σε έγχυση 4 ωρών ανά δόση την ημέρα 1 του κύκλου (συνολική δόση ανά κύκλο mg/m 2 ). Σε αυτές τις δοσολογίες είναι απαραίτητη η διάσωση με λευκοβορίνη. Οι δόσεις διαφοροποιούνται ανάλογα με το χορηγούμενο χημειοθεραπευτικό σχήμα. Ενδοραχιαία: 12 mg ανά δόση μία ή δύο φορές την εβδομάδα, 12,5 mg στα πλαίσια συνδυασμένης θεραπείας εβδομαδιαία. Τροποποίηση δόσεων επί νεφρικής α νεπάρκειας: ανάλογα με την κάθαρση της κρεατινίνης (μείωση της κατά 25% ανά πτώση της κάθαρσης κατά 20 ml/min). Τροποποίηση δόσεων επί ηπατικής ανεπάρκειας: ανάλογα με την AST και την χολερυθρίνη. Δεν χορηγείται σε σοβαρή ηπατική ανεπάρκεια 2 4. PEMETREXED (ALIMTA) Μηχανισμός δράσης Το pemetrexed αναστέλλει την dihydrofolate reductase (DHFR) και την glycinamide ribonucleatide formyltransferase (GARFT), ένζυμα κλειδιά απαραίτητα για την εκ νέου βιοσύνθεση της θυμιδίνης και των νουκλεοτιδίων της πουρίνης. Επίσης όπως η 5 φθοριοουρακίλη αναστέλλει την thymidilate synthase (TS), με αποτέλεσμα την μείωση της διαθέσιμης θυμιδίνης για την σύνθεση του DNA. Όταν το φάρμακο εισέλθει στο κύτταρο, υποβάλλεται σε γλουταμοποίηση με αποτέλεσμα την αύξηση της παραμονής μέσα στο κύτταρο και του ενδοκυττάριου χρόνου ημίσσειας ζωής. Το pemetrexed είναι ακτινοευαισθητοποιός ουσία. Προκαλεί διακοπή του κυτταρικού κύκλου στην φάση G1/ 767

6 S 12,13. Φαρμακοκινητική Κατανέμεται στο πλάσμα και τους διάμεσους ιστούς και δεσμεύεται από τις πρωτεΐνες του πλάσματος. Δεν μεταβολίζεται σε εκτιμήσημη έκταση. Δεν υ πάρχουν πληροφορίες για δραστικούς ή αδρανείς μεταβολίτες. Απεκκρίνεται κυρίως από τα ούρα. Έχει χρόνο ημίσσειας ζωής 2,2 7,2 ώρες 12,13. Ενδείξεις Πρωτεύουσες Μεσοθηλίωμα 15. Άλλες Καρκίνος πνεύμονα, μη μικροκυτταρικός 16,17. Ανεπιθύμητες ενέργειες Η τοξικότητα της θεραπείας, μειώνεται σημαντικά με την χορήγηση φολικού οξέος 0,4 mg από το στόμα, καθημερινά αρχίζοντας μία εβδομάδα πριν και συνεχίζοντας έως και 3 εβδομάδες μετά το πέρας της θεραπείας. Οι ασθενείς πρέπει επίσης να λαμβάνουν βιταμίνη Β mcg im, μία εβδομάδα πριν από την έναρξη της θεραπείας. Η ίδια δόση επαναλαμβάνεται κάθε 9 εβδομάδες έως και 3 εβδομάδες μετά την τελευταία δόση του φαρμάκου. Ανοσοποιητικό: Υπερευαισθησία (2%, σοβαρή 0%). Αιμοποιητικό: Αναιμία (33%, σοβαρή 6%). Εμπύρετη ουδετεροπενία (σοβαρή 1%). Λευκοπενία ουδετεροπενία (55%, σοβαρή 24%). Θρομβοπενία (27%, σοβαρή 5%). Κυκλοφορικό: Θρόμβωση, εμβολή. Σωματικά συμπτώματα: Κόπωση (80%). Πυρετός. Δέρμα: Εξάνθημα, απολέπιση, έχουν περιγραφεί όταν δεν χορηγείται προθεραπεία με κορτικοειδή. Δεξαμεθαζόνη 768 χορηγείται την προηγούμενη, την ίδια και την επόμενη ημέρα της θεραπείας. Γαστρεντερικό: Μέτριο έως υψηλό εμετογόνο. Ανορεξία. Δυσκοιλιότητα. Διάρροια. Δυσφαγία, οισοφαγίτιδα. Βλεννογονίτιδα. Ναυτία έμετοι (58%). Ήπαρ: Αύξηση των ηπατικών ενζύμων Πνεύμονες: Δύσπνοια (66%, σοβαρή 11%). Θωρακικό άλγος. Νεφροί: Αύξηση κρεατινίνης. Σπάνια νεφρική ανεπάρκεια 18,19. Τρόποι χορήγησης Χορηγείται με ενδοφλέβια έγχυση, διαλυμένο σε 100 ml NS σε 10 λεπτά της ώρας. Ο χρόνος χορήγησης της πλατίνας και η απαραίτητη ενυδάτωση δεν επηρεάζουν την δραστικότητα του pemetrexed 18,19. Δοσολογία Ενδοφλέβια χορήγηση: Ανά 3 εβδομάδες 500 mg/m 2. Σε νεφρική ανεπάρκεια η δόση μειώνεται ως εξής: αν κάθαρση κρεατινίνης >45 ml/min, λαμβάνεται το 100% της δόσης, αν κάθαρση κρεατινίνης <45 ml/min αναβάλλεται η θεραπεία 18,19. 5 ΦΘΟΡΙΟΟΥΡΑΚΙΛΗ Μηχανισμός δράσης Η φθοριοουρακίλη είναι ανάλογο της πυριμιδινικής ουρακίλης και δρα επομένως σαν ανταγωνιστής της πυριμιδίνης. Υπάρχουν 3 δυνατοί μηχανισμοί δράσης: Σύμφωνα με τον πρώτο, ο μεταβολίτης της φθοριοουρακίλης, μονοφωσφορική φθοριοδεοξυουριδίνη (fluorodeoxyuridine monophosphate FdUMP) α ντιδρά με την ουρακίλη και δεσμεύεται από την thymidilate synthase (TS) με α ποτέλεσμα την μείωση της παραγωγής της θυμιδίνης και επομένως μείωση της σύνθεσης και της επιδιόρθωσης του DNA με τελικό αποτέλεσμα μείωση του

7 κυτταρικού πολλαπλασιασμού. Η λευκοβορίνη ενισχύει την δράση της φθοριοουρακίλης σταθεροποιώντας τον δεσμό της FdUMP με την TS. Σύμφωνα με τον δεύτερο μηχανισμό δράσης, ο μεταβολίτης της φθοριοουρακίλης, FdUMP, ενσωματώνεται στο DNA και υπεισέρχεται έτσι στην αντιγραφή του. Τέλος ο μεταβολίτης της, FdUMP, ενσωματώνεται στο RNA, στη θέση του uridine triphosphate (UTP), με αποτέλεσμα την παραγωγή ελαττωματικού RNA, το ο ποίο εμποδίζει την ομαλή λειτουργία του RNA και της πρωτεϊνικής σύνθεσης. Η φθοριοουρακίλη είναι φάρμακο ειδικό του κυτταρικού κύκλου και δρα στην φάση S Φαρμακοκινητική Απορροφάται από το στόμα σε ποσοστό %. Κατανέμεται περίπου κατά το 22% στο ολικό νερό του σώματος. Εισέρχεται στο εξωκυττάριο υγρό και στα υγρά του τρίτου χώρου. Διαπερνά τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό και δεσμεύεται από τις πρωτεΐνες του πλάσματος σε ποσοστό 10%. Δραστηριοποιείται μέσα στο κύτταρο στόχο. Οι δραστικοί μεταβολίτες του είναι: FdUMP, FUTP και FdUTP. Ο αδρανής μεταβολίτης είναι η διυδροφθοριοουρακίλη. Κατά 60 80% απεκκρίνεται σαν αναπνευστικό CO2, 2 3% από τα χοληφόρα και <10% από τα ούρα σαν ακέραιο φάρμακο. Ο χρόνος ημίσσειας ζωής σε απ ευθείας έγχυση είναι 8 14 λεπτά. Η κάθαρση του φαρμάκου εξαρτάται από τον τρόπο έγχυσης 24,25. Ενδείξεις Πρωτεύουσες Καρκίνοι μαστού, παχέος εντέρου και ορθού, στομάχου, ουροδόχου κύστεως, κεφαλής και τραχήλου, παγκρέατος. Βασικοκυτταρικός καρκίνος του δέρματος (τοπική εφαρμογή) Άλλες Καρκίνοι τραχήλου της μήτρας, οισοφάγου, νεφρού, δέρματος 24,25. Ειδικές προφυλάξεις Αντενδείκνυται σε ασθενείς με ιστορικό υπερευαισθησίας στην φθοριοουρακίλη. Σχετική αντένδειξη ιστορικό υπερευαισθησίας στην καπεσιταμπίνη. Η ανεπάρκεια της δεϋδρογενάσης της διυδροπυριμιδίνης (dihydropirimidine dehydrogenase DPD), μπορεί να έχει σαν συνέπεια, απειλητική για την ζωή τοξικότητα. Οι συνήθεις τοξικές εκδηλώσεις είναι σοβαρό διαρροϊκό σύνδρομο, στοματίτιδα και μυελοκαταστολή. Επίσης παρουσιάζονται σε μεγαλύτερη συχνότητα και με μεγαλύτερη βαρύτητα, ναυτία, έμετος, αιμορραγία από το ορθό, αφυδάτωση και νευροτοξικότητα. Οι ασθενείς χρειάζονται εντατική υποστηρικτική αγωγή. Ηλικιωμένοι και γυναίκες παρουσιάζουν μεγαλύτερη τοξικότητα 26,27. Ανεπιθύμητες ενέργειες Ανοσοποιητικό: Σπάνιες αλλεργικές αντιδράσεις Αιμοποιητικό: Μυελοκαταστολή. Εμφάνιση σε 7 10 ημέρες, ναδίρ σε 14 ημέρες, αποκατάσταση σε 30 ημέρες. Κυκλοφορικό: Καρδιοτοξικότητα. Η φθοριοουρακίλη αποτελεί το δεύτερο καρδιοτοξικό χημειοθεραπευτικό μετά τις ανθρακυκλίνες. Η συχνότητα εμφάνισης καρδιοτοξικότητας αγγίζει το 8%. Η καρδιοτοξικότητα μπορεί να εκδηλωθεί σαν: ηλεκτροκαρδιογραφικές αλλοιώσεις (69%), στηθάγχη (48%), έμφραγμα μυοκαρδίου (23%), οξύ πνευμονικό οίδημα (17%), αρρυθμίες (16%), αύξηση καρδιακών ενζύμων (14%), καρ 769

8 διακή ανακοπή και περικαρδίτιδα (2%). Ο αγγειόσπασμος των στεφανιαίων θεωρείται υπεύθυνος για την καρδιοτοξικότητα της φθοριοουρακίλης. Πολλοί από τους ασθενείς, οι οποίοι παρουσιάζουν καρδιοτοξικότητα δεν έχουν ιστορικό καρδιακής νόσου. Η προϋπάρχουσα στεφανιαία νόσος πάντως αποτελεί παράγοντα κινδύνου. Άλλοι παράγοντες κινδύνου είναι ο τρόπος χορήγησης, η ταυτόχρονη ακτινοβόληση και η χορήγηση ανθρακυκλίνης. Στις περισσότερες περιπτώσεις τα συμπτώματα υποχωρούν με την διακοπή της έγχυσης και την χορήγηση νιτρωδών και/ή ανταγωνιστών του ασβεστίου. Η επαναχορήγηση του φαρμάκου, αν είναι απαραίτητη, γίνεται με στενή παρακολούθηση και προληπτική χορήγηση αντιισχαιμικών σκευασμάτων 28. Δέρμα: Αλωπεκία (10%). Δερματίτιδα. Ερυθροδυσαισθησία παλαμών πελμάτων (σύνδρομο χειρός ποδός, hand foot syndrome). Συνήθως εμφανίζεται με την συνεχή έγχυση φθοριοουρακίλης. Υποχωρεί, στις περισσότερες περιπτώσεις μετά από 5 7 ημέρες από την διακοπή του φαρμάκου. Μπορεί να αντιμετωπισθεί με χορήγηση πυριδοξίνης. Γαστρεντερικό: Χαμηλό εμετογόνο. Ανορεξία. Διάρροια. Οισοφαγίτιδα. Στοματίτιδα. Ήπαρ: Χολική κίρρωση. Νευρικό σύστημα: Οξεία παρεγκεφαλιδική αταξία, η οποία εμφανίζεται συχνότερα με υψηλές δόσεις. Αταξία, δυσμετρία, δυσαρθρία και νυσταγμός, α ναπτύσσονται εβδομάδες ή μήνες από την έναρξη της θεραπείας. Τα συμπτώματα συνήθως υποχωρούν μετά την διακοπή της θεραπείας. Το σύνδρομο οφείλεται ενδεχομένως στην ιδιότητα της φθοριοουρακίλης να διαπερνά τον 770 αιματοεγκεφαλικό φραγμό 29. Οφθαλμοί: Δακρύρροια. Φωτοφοβία. Ερεθισμός των οφθαλμών και των επιπεφυκότων. Η επιπεφυκίτιδα μπορεί να γίνει χρόνια και να προκαλέσει ίνωση των πόρων. Η τοξικότητα της φθοριοουρακίλης ποικίλει ανάλογα με την δόση, τον τρόπο χορήγησης και το θεραπευτικό σχήμα, καθώς και με το αν χορηγείται σε συνδυασμό με βιολογικό τροποποιητή. Οι τοξικότητες που παρατηρούνται α νάλογα με τον τρόπο χορήγησης στις συνήθεις δόσεις είναι: Σε μηνιαία απ ευθείας έγχυση: μυελοκαταστολή δοσοεξαρτώμενη. Σε ημερήσια απ ευθείας έγχυση για 5 ημέρες: Η διάρροια είναι καθοριστική για την δόση. Επίσης μυελοσοκαταστολή, στοματίτιδα, δερματίτιδα, δακρύρροια. Συνεχής 24ωρη έγχυση: Διάρροια και στοματίτιδα είναι καθοριστικές της δόσεις. Επίσης μυελοκαταστολή, σύνδρομο χειρός ποδός, δερματίτιδα, νευροτοξικότητα και καρδιοτοξικότητα. Εβδομαδιαία απ ευθείας έγχυση: Η διάρροια είναι καθοριστική της δόσης. Επίσης μυελοκαταστολή και στοματίτιδα. Τοπική ε φαρμογή: τοπική φλεγμονή 30. Τρόποι χορήγησης Δεν χορηγείται υποδόρια και ενδομυϊκά. Χορηγείται με απ ευθείας ενδοφλέβια έγχυση σε 1 3 λεπτά. Χορηγείται ε πίσης σε 24ωρη συνεχή έγχυση, καθώς και ενδοπεριτοναϊκά σε δόση 15 mg/kg και 50 meq διττανθρακικό νάτριο σε ml 1,5% DW. Μπορεί να χορηγηθεί ενδοαρτηριακά από την ηπατική αρτηρία. Χορηγείται τοπικά δις ημερησίως σε μορφή κρέμας. Δοσολογία Ενδοφλέβια: ανά εβδομάδα 1.000

9 mg/m 2 iv σε 24ωρη έγχυση για 2 συνεχόμενες ημέρες, ανά 3 εβδομάδες mg/m 2 iv την πρώτη ημέρα, ανά 3 εβδομάδες mg/m 2 iv σε 24 ώρες για 3 συνεχείς ημέρες αρχίζοντας από την πρώτη ημέρα. Οι δόσεις και ο τρόπος χορήγησης ε ξαρτώνται από το θεραπευτικό πρωτόκολλο και τους συνδυασμούς με άλλα φάρμακα 28,31. ΚΑΠΕΣΙΤΑΜΠΙΝΗ (XELODA) Μηχανισμός δράσης Η καπεσιταμπίνη είναι προφάρμακο, το οποίο μετατρέπεται εκλεκτικά στο καρκινικό κύτταρο στο κυτταροτοξικό φάρμακο, την φθοριοουρακίλη από την φωσφωριλάση της θυμιδίνης. Εικόνα 2. Στερεοχημικοί τύποι της 5 φοριοουρακίλης και της καπεσιταμπίνης. Η φθοριουρακίλη μεταβολίζεται περαιτέρω σε δύο δραστικούς μεταβολίτες, την 5 φθόριο 2 μονοφωσφωρική δεοξουριδίνη (5 fluoro 2 deoxuridine monophosphate FddUMP) και την 5 τριφωσφωρική φθοριοουριδίνη (5 fluorouridine triphosphate FUTP), τόσο στα φυσιολογικά όσο και στα καρκινικά κύτταρα. Η FdUMP αναστέλλει την σύνθεση του DNA παρεμβαίνοντας στην φυσιολογική σύνθεση της θυμιδίνης και η FUTP αναστέλλει το RNA και την πρωτεϊνική σύνθεση, ανταγωνιζόμενη την τριφωσφωρική ουριδίνη. Το δραστικό φάρμακο της καπεσιταμπίνης, η 5 φθοριοουρακίλη, είναι ειδική της φάσης S του κυτταρικού κύκλου 32. Φαρμακοκινητική Απορροφάται γρήγορα και σχεδόν πλήρως αναλλοίωτη από τον γαστρεντερικό σωλήνα. Η τροφή μειώνει την απορρόφηση, χωρίς να έχει απόλυτα αποσαφινησθεί η κλινική σημασία αυτής της μείωσης. Συνιστάται να λαμβάνεται με την τροφή, δεδομένου ότι στις κλινικές μελέτες, όπου μελετήθηκε η δραστικότητα και η ασφάλειά της, χορηγήθηκε 30 λεπτά μετά από τα γεύματα. Δεσμεύεται από τις πρωτεΐνες του πλάσματος σε ποσοστό < 60%. Μεταβολίζεται στο ήπαρ σε 5 δεοξυ 5 φθοριοσυτιδίνη (5 deoxy 5 fluorocytidine 5DFCR) και κατόπιν σε 5 δεοξυ 5 φθοριοουριδίνη (5 deoxy 5 fluorouridine 5, 5DFUR) στο ή παρ και τους καρκινικούς ιστούς. Η 5 DFUR ενεργοποιείται σε φθοριοουρακίλη κυρίως στα καρκινικά κύτταρα. Η φθοριοουρακίλη μεταβολίζεται στους δραστικούς μεταβολίτες της FdUMP και FUTP στα φυσιολογικά και τα καρκινικά κύτταρα. Ήπια ηπατική δυσλειτουργία δεν επηρεάζει σημαντικά την φαρμακοκινητική της καπεσιταμπίνη και των μεταβολιτών της. Απεκκρίνεται κυρίως από τα ούρα κατά 84% τις πρώτες 24 ώρες και κατά 96% τις επόμενες 7 ημέρες σαν καπεσιταμπίνη ή σαν μεταβολίτες. Ο τελικός χρόνος ημίσσειας ζωής είναι 0,75 ώρες για την καπεσιταμπίνη και 0,75 ώρες για την φθοριοουρακίλη Ενδείξεις Καρκίνοι μαστού, παχέος εντέρου, παγκρέατος

10 Ειδικές προφυλάξεις Αντενδείκνυται σε ασθενείς με γνωστή υπερευαισθησία στην καπεσιταμπίνη ή την φθοριοουρακίλη και σε ασθενείς με σοβαρή νεφρική ανεπάρκεια. Η δεϋδρογενάση της διυδροπυριμιδίνης (DPD) είναι ένζυμο, που παρεμβαίνει στον μεταβολισμό της καπεσιταμπίνης. Έλλειψη του DPD παρατηρείται στο 3% των καρκινοπαθών. Οι ασθενείς με έλλειψη του DPD παρουσιάζουν υψηλό κίνδυνο τοξικότητας 37,38. Ανεπιθύμητες ενέργειες Αιμοποιητικό: Αναιμία (72 80%, σοβαρή 2 4%). Λεμφοπενία (94%, σοβαρή 37 59%). Ουδετεροπενία. Θρομβοπενία. Καρδιαγγειακό: Καρδιοτοξικότητα (3%, σοβαρή 1%). Η καρδιοτοξικότητα μπορεί να είναι θανατηφόρα. Το φάσμα της καρδιοτοξικότητας είναι το ίδιο με αυτό της 5 φθοριοουρακίλης και περιλαμβάνει, έμφραγμα μυοκαρδίου, στηθάγχη, αρρυθμίες, καρδιακή ανεπάρκεια και ηλεκτροκαρδιογραφικές αλλοιώσεις. Τα συμπτώματα συχνά συμβαίνουν 2 3 η μέρες μετά την έναρξη της θεραπείας. Ο μηχανισμός της καρδιοτοξικότητας είναι άγνωστος. Παράγοντες κινδύνου αποτελούν προηγούμενη καρδιοτοξικότητα με 5 φθοριοουρακίλη καθώς και ιστορικό στεφανιαίας νόσου. Σε περίπτωση καρδιοτοξικότητας επιβάλλεται η διακοπή της θεραπείας Δέρμα: Αλωπεκία (6%). Εξάνθημα. Σύνδρομο χειρός ποδός. Ο μηχανισμός του συνδρόμου είναι άγνωστος. Μπορεί να παρατηρηθεί πρώιμα ή όψιμα μετά από αρκετούς κύκλους θεραπείας. Η συμπτωματολογία υποχωρεί συνήθως με την διακοπή της θεραπείας. Αν η σοβαρότητα του συνδρόμου είναι βαθμού >2, η θεραπεία πρέπει να διακόπτεται και να επαναλαμβάνεται με μειωμένη 772 δόση μετά από την υποχώρηση των συμπτωμάτων. Γαστρεντερικό: Χαμηλό εμετογόνο. Ανορεξία. Δυσκοιλιότητα. Διάρροια (49 57%, σοβαρή 15%). Στοματίτιδα (25%, σοβαρή 2 7%). Ήπαρ: Υπερχολερυθριναιμία. Έχει αναφερθεί σοβαρή υπερχολερυθριναιμία με διπλάσια συχνότητα στους ασθενείς με ηπατικές μεταστάσεις. Συνήθως παρατηρείται ταυτόχρονη αύξηση των τρανσαμινασών και της αλκαλικής φωσφατάσης. Αν η τιμή της χολερυθρίνης υπερβεί τις φυσιολογικές τιμές κατά 1,5 φορά, η θεραπεία πρέπει να διακόπτεται άμεσα και να επαναλαμβάνεται με μειωμένη δόση μόνο αν η χολερυθρίνη επανέλθει στα φυσιολογικά επίπεδα. Μεταβολικές: Υπασβεστιαιμία (σοβαρή 2%). Νευρολογικές: Παραισθησίες. Αισθητικές διαταραχές. Οφθαλμολογικές: Ερεθισμός οφθαλμών. Επιπεφυκίτιδα. Πνεύμονες: Δύσπνοια ήπια (6%) 42. Δοσολογία Ανά 3 εβδομάδες mg/m 2 2 φορές την ημέρα από το στόμα για 14 συνεχόμενες ημέρες, αρχίζοντας από την πρώτη ημέρα της θεραπείας. Χορηγείται 30 λεπτά μετά το φαγητό. Η δόση μειώνεται κατά 25% και 50% αντίστοιχα για σύνδρομο χειρός ποδός βαθμού 2 και 3. Μειώνεται η δόση κατά 25% σε ήπια νεφρική ανεπάρκεια (CrCl ml/min). Αντενδείκνυται σε σοβαρή νεφρική δυσλειτουργία (CrCl < 30 ml/min 32. ΓΕΜΣΙΤΑΜΠΙΝΗ (GEMZAR) Μηχανισμός δράσης Η γεμσιταμπίνη είναι ανάλογο της πυριμιδίνης, είναι δομικά ανάλογη με την cytarabine, έχει όμως ευρύτερο φά

11 773 σμα αντικαρκινικής δραστηριότητας, που οφείλεται στην διαφορετική κυτταρική φαρμακολογία και τον μηχανισμό δράσης. Μεταβολίζεται ενδοκυττάρια σε δύο δραστικούς μεταβολίτες, την gemcitabine diphosphate (dfdcdp) και την gemcitabine triphosphate (dfdctp). Η κυτταροτοξική δράση της γεμσιταμπίνης εκφράζεται μέσω της ενσωμάτωσης της dfdctp στο DNA με την βοήθεια της dfdcdp, με αποτέλεσμα την αναστολή της σύνθεσης του DNA και την πρόκληση απόπτωσης. Έχει σημαντική ακτινοευαισθητοποιό δράση. Είναι φάρμακο ειδικό της φάσης του κυτταρικού κύκλου (δρα στις φάσεις G και G1/S) 43. Φαρμακοκινητική Κατανέμεται ευρέως στους ιστούς. Α νιχνεύεται και στο ασκιτικό υγρό. Δεσμεύεται από τις πρωτεΐνες του πλάσματος σε ποσοστό <10%. Μεταβολίζεται μέσα στο κύτταρο από κινάσες στους δραστικούς μεταβολίτες dfdcdp και dfdtcp. Απεκκρίνεται κυρίως από τους νεφρούς. Ανιχνεύεται στα ούρα σε ποσοστό 92 98% μετά από μία εβδομάδα, μετά από μία δόση 1000 mg/m 2. Ο τελικός χρόνος ημίσσειας ζωής είναι <70 λεπτά (0,7 1,6 ώρες) 44,45. Ενδείξεις Πρωτεύουσες Καρκίνοι πνεύμονα (μη μικροκυτταρικός), παγκρέατος, ουροδόχου κύστεως. Άλλες Καρκίνοι μαστού, τραχήλου μήτρας, κεφαλής και τραχήλου, μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα, λεμφώματα, μεσοθηλίωμα, καρκίνος ωοθηκών 43. Ανεπιθύμητες ενέργειες Ανοσοποιητικό: Αλλεργική αντίδραση (4%, σοβαρή 0,2%) Αιμοποιητικό: Αναιμία (68%), λευκοπενία (62%), ουδετεροπενία (63%, σοβαρή 25%, ναδίρ 7 10 ημέρες, ανάκαμψη σε 7 ημέρες). Καρδιαγγειακό: Αρρυθμία. Οίδημα. Περιφερικό οίδημα (28%, σοβαρό 3%). Πήκτικότητα: Αιματουρία. Αιμολυτικόουραιμικό σύνδρομο (0,3%). Χαρακτηρίζεται από μικροαγγειοπαθητική αιμολυτική αναιμία, θρομβοπενία και νεφρική ανεπάρκεια. Το σύνδρομο μπορεί να παρουσιασθεί είτε οξέως με σοβαρή αιμόλυση, θρομβοπενία και ταχέως εξελισσόμενη νεφρική ανεπάρκεια ή ηπιότερα, με ήπια ή όχι θρομβοπενία και βραδέως εξελισσόμενη νεφρική ανεπάρκεια. Η αιτιολογία του συνδρόμου είναι άγνωστη. Συνήθως εμφανίζεται κατά την διάρκεια ή σε μικρό διάστημα μετά την θεραπεία. Αν δεν αντιμετωπισθεί έγκαιρα, το σύνδρομο μπορεί να καταλήξει σε μη αναστρέψιμη νεφρική ανεπάρκεια και να χρειαστεί αιμοδιάλυση. Επομένως, οι ασθενείς με επηρεασμένη νεφρική λειτουργία πρέπει να παρακολουθούνται στενά κατά την διάρκεια της θεραπείας με gemcitabine. Σωματικά συμπτώματα: Ασθένεια. Πυρετός (37%). Δέρμα: Αλωπεκία (14%). Εξάνθημα (25%), συνήθως ήπιο κηλιδώδες ή κηλιδοβλατιδώδες, κνησμώδες στον κορμό και τα άκρα. Δεν είναι δοσοεξαρτώμενο και ανταποκρίνεται στην εφαρμογή τοπικών κορτικοειδών σκευασμάτων και αντισταμινικών. Γαστρεντερικό: Χαμηλό έως ήπιο εμετογόνο. Δυσκοιλιότητα ή διάρροια. Στοματίτιδα. Ήπαρ: Αύξηση ηπατικών ενζύμων περίπου στο 1/3 των ασθενών. Σπάνια η αύξηση αυτή των ενζύμων έχει κλινική σημασία. Νευρικό σύστημα: Μειωμένο επίπεδο

12 774 συνείδησης. Περιφερική νευροπάθεια. Αναπνευστικό: Σοβαρή πνευμονική τοξικότητα. Οξεία δύσπνοια παρατηρείται ορισμένες φορές με την θεραπεία, η ο ποία συνήθως υποχωρεί αυτόματα. Έ χουν όμως καταγραφεί σημαντικές εκδηλώσεις πνευμονικής τοξικότητας ό πως πνευμονικό οίδημα, διάμεση πνευμονίτιδα και σύνδρομο οξείας αναπνευστικής ανεπάρκειας (ARDS). Τα συμπτώματα παρουσιάζονται σαν προοδευτική δύσπνοια, ταχύπνοια, υποξαιμία και πνευμονικά διηθήματα στη α κτινογραφία θώρακος, τα οποία ορισμένες φορές συνοδεύονται από βήχα και πυρετό. Συνήθως, η πνευμονική τοξικότητα παρατηρείται μετά από πολλούς κύκλους θεραπείας, έχουν όμως καταγραφεί και περιπτώσεις πρώιμης τοξικότητας, σε ορισμένες περιπτώσεις από τον πρώτο κύκλο. Παράγοντα κινδύνου, για την εκδήλωση πνευμονικής τοξικότητας, αποτελεί η προηγούμενη ακτινοβόληση του μεσοθωρακίου. Δεδομένης της δομικής ομοιότητας με την κυτταραμπίνη, η γεμσιταμπίνη θεωρείται ότι προκαλεί την πνευμονική τοξικότητα μέσω του συνδρόμου αυξημένης διαπερατότητας των πνευμονικών τριχοειδών. Η πνευμονική τοξικότητα αντιμετωπίζεται με διακοπή του φαρμάκου και άμεση ε φαρμογή υποστηρικτικής αγωγής με κορτικοειδή, βρογχοδιασταλτικά, δουρητικά και οξυγόνο. Η πνευμονική τοξικότητα μπορεί να αναστραφεί με την κατάλληλη θεραπεία, έχουν όμως αναφερθεί περιπτώσεις με βαρύτατα συμπτώματα και με θανατηφόρο έκβαση. Ουροποιητικό: Αύξηση ουρίας και κρεατινίνης και πρωτεϊνουρία Γριππώδες σύνδρομο: Πυρετός με κεφαλαλγία, ρίγη, βήχα, μυαλγίες, εφίδρωση. Τα συμπτώματα συνήθως είναι ήπια και παροδικά Τρόποι χορήγησης Χορηγείται με ενδοφλέβια έγχυση διαλυμένη σε 250 ml NS σε 30 λεπτά. Η διάρκεια έγχυσης μπορεί να είναι και 60 λεπτά 43. Δοσολογία Ενδοφλέβια ανά 2 εβδομάδες mg/m 2. Ανά 3 εβδομάδες mg/m 2 την πρώτη και όγδοη ημέρα του κύκλου (συνολική δόση ανά κύκλο mg/m 2 ). Ανά 4 εβδομάδες mg/m 2 την πρώτη, όγδοη και δέκατη Πέμπτη του κύκλου. Οι δόσεις μειώνονται επί ηπατικής ανεπάρκειας 43. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Messmann RA, Allegra CJ. Antifolates. In: Chabner BA, Longo DL, eds. Cancer chemotherapy and biotherapy: principles and practice, 3rd ed. Philadelphia: Lippincott Raven, 2001: Mayne Pharma. Apo Methotrexate tablet product monograph. Montreal Quebec; Methotrexate: Drug Information. In: Rose BD, editor. UpToDate. Wellesley, MA,: UpToDate; McEvoy G, editor. American Hospital Formulary Systems Drug Information. Bethesda, MD: American Society of Health System Pharmacists; Bleyer WA. The clinical pharmacology of methotrexate: new applications of an old drug. Cancer 1978;41(1): Mayne Pharma Canada Inc. Leucovorin Calcium Product Monograph. Montreal Quebec; Perry CP, MD. Hepatotoxicity of chemotherapy. In: Rose BD, editor. UpToDate. Wellesley, MA,: UpToDate; Balk RA, MD. Methotrexate induced lung injury. In: Rose BD, editor. UpToDate. Wellesley, MA,: UpToDate; Wen PY, MD, Plotkin SR, et al. Neurologic

13 complications of cancer chemotherapy. In: Rose BD, editor. UpToDate. Wellesley, MA,: UpToDate; Widemann BC, Balis FM, Kempf Bielack B, et al. High dose methotrexate induced nephrotoxicity in patients with osteosarcoma. Cancer 2004;100(10): Rose BD, MD. Crystal induced acute renal failure. In: Rose BD, editor. UpToDate. Wellesley, MA,: UpToDate; Paz Ares L, Bezares S, Tabernero J, et al. Review of a promising new agent pemetrexed disodium. Cancer 2003;97 (supplement 8): midylase Synthase Inhibition in the Rat. Eur J Cancer 1995;31A(5): McEvoy G, editor. American Hospital Formulary Systems Drug Information. Bethesda, MD: American Society of Health System Pharmacists; Mayne Pharma Canada Inc. Fluorouracil Product Monograph. Montreal Quebec; 2003, date of revision 25. Fluorouracil: Drug Information. In: Rose BD, editor. UpToDate. Wellesley, MA; van Kuilenburg AB, Muller EW, Haasjes J, et al. Lethal outcome of a patient with a 13. Eli Lilly, Canada. Alimta Product Monograph. complete dihydropyrimidine dehydrogenase Toronto, Ontario; 21 May Hanauske AR, Chen V, Paoletti P, et al. Pemetrexed disodium: a novel antifolate clinically active against multiple solid tumors. Oncologist 2001;6(4): Vogelzang NJ, Rusthoven JJ, Symanowski J, et al. Phase III study of pemetrexed in combination with cisplatin versus cisplatin alone in patients with malignant pleural mesothelioma. J Clin Oncol 2003;21(14): Chevalier T. The emerging role of pemetrexed and gemcitabine in non small cell lung caner. Seminars in Oncology 2003;30(4, Supp 10): Shepherd F. Pemetrexed in the treatment of non small cell lung cancer. Seminars in Oncology 2002;29(6, suppl 18): Lilly E, USA. Alimta Product Monograph. Indianapolis, IN; 19 August Calvert H. Pemetrexed: a promising new agent for the treatment of breast cancer. Seminars in Oncology 2003;30(2): Thodtmann R, Depenbrock H, Dumez H, et al. Clinical and pharmacokinetic phase I study of multitargeted antifolate 21. Dorr RT, Von Hoff DD. Cancer chemotherapy handbook. In. second ed. ed. Norwalk, Connecticut: Appleton & Lange; p. 27 8, van der Wilt CL, Marinelli A, Pinedo HM, et al. The effects of Different Routes of Administration of 5 fluorouracil on Thytion (DPD) deficiency after administra of 5 fluorouracil: frequency of the common IVS14+1G>A mutation causing DPD deficiency. Clin Cancer Res 2001;7 (5): Chabner B, Longo D, editors. Cancer Chemotherapy and Biotherapy Principles and Practice. 3rd edition ed. Philadelphia, PA: Lippincott Williams and Wilkins; Cerqueira M. Cardiotoxicity in Patients receiving Chemotherapy. In: Rose BD, editor. UpToDate. Wellesley, MA; Wen PY, Plotkin SR. Neurologic complications of cancer chemotherapy. In: Rose BD, editor. UpToDate. Wellesley, MA; Mayne Pharma Canada Inc. Fluorouracil Product Monograph. Montreal Quebec; Trissel L. Handbook on injectable drugs. 13th ed. Bethesda, MD: American Society of Health System Pharmacists; 2005.p Hoffman La Roche. Xeloda product monograph. Mississauga, Ontario; 5 July, Judson I, Beale P, Trigo J, et al. A human capecitabine excretion balance and pharmacokinetic study after administration of a single oral dose of 14C labelled drug. Invest New Drugs 1999;17: Reigner B, Verwij J, Dirix L, et al. Effect of food on the pharmacokinetics of capecitabine and its metabolites following oral administration in cancer patients. Clin Cancer Res 1998;4:

14 35. Twelves C, Glynne Jones R, Cassidy J, et al. Effect of hepatic dysfunction due to liver metastases on the pharmacokinetics of capecitabine and its metabolites. Clin Cancer Res 1999;5: Hoffman La Roche. Xeloda product monograph. Nutley, New Jersey; 17 November, Shehata N, Pater A, Tang S. Prolonged severe 5 fluorouracil associated neurotoxicity in a patient with dihydropyrimidine dehydrogenase deficiency. Cancer Invest 1999;17: Lu Z, Zhang R, Carpenter J, et al. Decreased dihydropyrimidine dehydrogenase activity in a population of patients with breast cancer: implication for 5 fluorouracil based chemotherapy. Clin Cancer Res 1998;4: Van Cutsem E, Hoff PM, Blum JL, et al. Incidence of cardiotoxicity with the oral fluoropyrimidine capecitabine is typical of that reported with 5 fluorouracil. Ann Oncol 2002;13(3): Kuppens IE, Boot H, Beijnen JH, et al. Capecitabine induces severe angina like chest pain. Ann Intern Med 2004;140 (6): Frickhofen N, Beck FJ, Jung B, et al. Capecitabine can induce acute coronary syndrome similar to 5 fluorouracil. Ann Oncol 2002;13(5): Gosala N, Villanueva A. New guidelines for Xeloda toxicity management 43. Eli Lilly Canada. Gemzar product monograph. Toronto, Ontario; 19 August, Storniolo AM, Allerheiligen SR, Pearce HL. Preclinical, pharmacologic, and phase I studies of gemcitabine. Semin Oncol 1997; 24(2 Suppl 7):S7 2 S7 45. Delauter BJ, Ramanathan RK, Egorin MJ, et al. Pharmacokinetics of gemcitabine and 2ʹ,2ʹ difluorodeoxyuridine in a patient with ascites. Pharmacotherapy 2000;20(10): Aapro MS, Martin C, Hatty S. Gemcitabine a safety review. Anticancer Drugs 1998;9(3): Eli Lilly Canada. Gemcitabine data on file. Toronto, Ontario; 07 December, Green MR. Gemcitabine safety overview. Semin Oncol 1996;23(5 Suppl 10): Gross M, Hiesse C, Kriaa F, et al. Severe hemolytic uremic syndrome in an advanced ovarian cancer patient treated with carboplatin and gemcitabine. Anticancer Drugs 1999;10(6): Pavlakis N, Bell DR, Millward MJ, et al. Fatal pulmonary toxicity resulting from treatment with gemcitabine. Cancer 1997;80(2): Sauer Heilborn A, Kath R, Schneider CP, et al. Severe non haematological toxicity after treatment with mcitabine. J Cancer Res Clin Oncol 1999;125(11): Attar EC, Ervin T, Janicek M, et al. Side effects of chemotherapy. Case 3. Acute interstitial pneumonitis related to gemcitabine. J Clin Oncol 2000;18(3):

Κεφάλαιο 42 Αλκυλιούντες παράγοντες και αντινεοπλασματικά αντιβιοτικά

Κεφάλαιο 42 Αλκυλιούντες παράγοντες και αντινεοπλασματικά αντιβιοτικά Κεφάλαιο 42 Αλκυλιούντες παράγοντες και αντινεοπλασματικά αντιβιοτικά Σ. Ντρουφάκου ΑΛΚΥΛΙΟΥΝΤΕΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι αλκυλιούντες παράγοντες στοχεύουν το DNA και είναι κυτταροτοξικές, μεταλλαξιογόνες

Διαβάστε περισσότερα

Ταξάνες Χ. Πανόπουλος ΠΑΚΛΙΤΑΞΕΛΗ (TAXOL) ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ταξάνες Χ. Πανόπουλος ΠΑΚΛΙΤΑΞΕΛΗ (TAXOL) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κεφάλαιο 46 Ταξάνες Χ. Πανόπουλος 756 Τα κύτταρα υποστηρίζονται από ένα κυτταροσκελετό που αποτελείται από πρωτεϊνικές ίνες. Ένας αστεροειδής σχηματισμός από μικροσωληνίσκους, εκτείνεται από το κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 44 Αναστολείς τοποϊσομερασών

Κεφάλαιο 44 Αναστολείς τοποϊσομερασών Κεφάλαιο 44 Αναστολείς τοποϊσομερασών Χ. Πανόπουλος ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι τοποϊσομεράσες του DNA, αποτελούν μία ομάδα ενζύμων, τα οποία υ πάρχουν τόσο στα ευκαριωτικά όσο και στα προκαριωτικά κύτταρα, όπου δρουν

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 49 Αντινεοπλασματικά φάρμακα με περιορισμένες ενδείξεις και αμφισβητούμενης κατάταξης αντινεοπλασματικά χημειοθεραπευτικά φάρμακα

Κεφάλαιο 49 Αντινεοπλασματικά φάρμακα με περιορισμένες ενδείξεις και αμφισβητούμενης κατάταξης αντινεοπλασματικά χημειοθεραπευτικά φάρμακα Κεφάλαιο 49 Αντινεοπλασματικά φάρμακα με περιορισμένες ενδείξεις και αμφισβητούμενης κατάταξης αντινεοπλασματικά χημειοθεραπευτικά φάρμακα Γ. Πανάγος ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στο κεφάλαιο αυτό περιελάβαμε κυρίως παλαιότερα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 56 Αντίδοτα και φάρμακα διάσωσης από την τοξικότητα της θεραπείας και τις επιπλοκές

Κεφάλαιο 56 Αντίδοτα και φάρμακα διάσωσης από την τοξικότητα της θεραπείας και τις επιπλοκές Κεφάλαιο 56 Αντίδοτα και φάρμακα διάσωσης από την τοξικότητα της θεραπείας και τις επιπλοκές Γ. Πανάγος 985 ΛΕΥΚΟΒΟΡΙΝΗ Συνώνυμα: Calcium Folinate, Citrovorum factor, Φυλλινικό ασβέστιο, LEUCOVO RIN Vials

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 43 Αλκαλοειδή της βίνκα ρόζεα

Κεφάλαιο 43 Αλκαλοειδή της βίνκα ρόζεα Κεφάλαιο 43 Αλκαλοειδή της βίνκα ρόζεα Ε. Ξυδάκης Γ. Μαρκάτος 732 ΓΕΝΙΚΑ ΧΗΜΙΚΗ ΔΟΜΗ Τα αλκαλοειδή της βίνκα (vinca alkaloids) είναι μεταξύ των πρώτων κυτταροτοξικών φαρμάκων που αποκαλύφθηκαν και χρησιμοποιήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 48 Ανοσοτρποποιητικά αντινεοπλασματικά φάρμακα, αναστολείς της τυροσινικής κινάσης, και αναστολείς του πρωτεοσωματίου

Κεφάλαιο 48 Ανοσοτρποποιητικά αντινεοπλασματικά φάρμακα, αναστολείς της τυροσινικής κινάσης, και αναστολείς του πρωτεοσωματίου Κεφάλαιο 48 Ανοσοτρποποιητικά αντινεοπλασματικά φάρμακα, αναστολείς της τυροσινικής κινάσης, και αναστολείς του πρωτεοσωματίου Γ. Πανάγος ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στο κεφάλαιο αυτό θα αναφερθούμε σε νεότερα φάρμακα που

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 57 Εκλεκτικοί τροποποιητές των ορμονικών υποδοχέων

Κεφάλαιο 57 Εκλεκτικοί τροποποιητές των ορμονικών υποδοχέων Κεφάλαιο 57 Εκλεκτικοί τροποποιητές των ορμονικών υποδοχέων Ε. Ξυδάκης ΟΙΣΤΡΟΓΟΝΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Ως γνωστόν, τα οιστρογόνα αποτελούν σημαντικότατους για τη φυσιολογία του οργανισμού παράγοντες.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 63 Μη στερινοειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα στην ογκολογία

Κεφάλαιο 63 Μη στερινοειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα στην ογκολογία Κεφάλαιο 63 Μη στερινοειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα στην ογκολογία Μ. Σαμάρκος ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (Non steroidal anti inflammatory drugs, NSAID ΜΣΑΦ) είναι μια κατηγορία φαρμάκων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΙΖΩΝ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ. Από τι προκαλείται η κατάθλιψη?

ΜΕΙΖΩΝ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ. Από τι προκαλείται η κατάθλιψη? Η μείζων κατάθλιψη ανήκει σε μια κατηγορία ψυχικών διαταραχών που ονομάζονται διαταραχές της διάθεσης. Η κατάθλιψη είναι αρκετά συχνή. Υπολογίζεται ότι 15 στους 100 ανθρώπους θα πάθουν κατάθλιψη κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΑΧΝΟΕΙΔΗΣ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑ : «ΚΕΡΑΥΝΟΣ ΕΝ ΑΙΘΡΙΑ» Του Δρος Χρήστου Γεωργόπουλου

ΥΠΑΡΑΧΝΟΕΙΔΗΣ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑ : «ΚΕΡΑΥΝΟΣ ΕΝ ΑΙΘΡΙΑ» Του Δρος Χρήστου Γεωργόπουλου ΥΠΑΡΑΧΝΟΕΙΔΗΣ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑ : «ΚΕΡΑΥΝΟΣ ΕΝ ΑΙΘΡΙΑ» Του Δρος Χρήστου Γεωργόπουλου Τι είναι Υπαραχνοειδής αιμορραγία είναι ένας ιδιαίτερος τύπος εγκεφαλικής αιμορραγίας που συνήθως εκδηλώνεται αιφνιδιαστικά

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 55 Θεραπεία ναυτίας και εμέτου από χημειοθεραπεία

Κεφάλαιο 55 Θεραπεία ναυτίας και εμέτου από χημειοθεραπεία Κεφάλαιο 55 Θεραπεία ναυτίας και εμέτου από χημειοθεραπεία Β. Μπαρμπούνης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ναυτία και ο έμετος που προκαλούνται από τη χορήγηση χημειοθεραπευτικών φαρμάκων είναι μεταξύ των πλέον δυσάρεστων εμπειριών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 52 Ανακάλυψη και ανάπτυξη νέων. νέων αντινεοπλασματικών φαρμάκων

Κεφάλαιο 52 Ανακάλυψη και ανάπτυξη νέων. νέων αντινεοπλασματικών φαρμάκων Κεφάλαιο 52 Ανακάλυψη και ανάπτυξη νέων αντινεοπλασματικών φαρμάκων Α. Γ. Πάλλης Α. Καλυκάκη Β. Γεωργούλιας ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στον ανεπτυγμένο κόσμο περίπου ένα στα τρία άτομα θα προσβληθεί κάποια στιγμή της ζωής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΟΥΣΙΩΝ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΟΥΣΙΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΟΥΣΙΩΝ Σύμφωνα με τα διεθνή συστήματα ταξινόμησης ICD 10 και DSM IV υπάρχουν 2 κατηγορίες διαταραχών που σχετίζονται με ουσίες. Στην πρώτη κατηγορία εντάσσονται οι διαταραχές που σχετίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 5 1.2.α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον παρακάτω πίνακα σωστά συµπληρωµένο.

Μονάδες 5 1.2.α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον παρακάτω πίνακα σωστά συµπληρωµένο. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2000 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 59 Ο ρόλος των μονοκλωνικών αντισωμάτων στην αντιμετώπιση συμπαγών όγκων

Κεφάλαιο 59 Ο ρόλος των μονοκλωνικών αντισωμάτων στην αντιμετώπιση συμπαγών όγκων Κεφάλαιο 59 Ο ρόλος των μονοκλωνικών αντισωμάτων στην αντιμετώπιση συμπαγών όγκων Χ. Π. Καλόφωνος Π. Δ. Γρίβας ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η κατανόηση των μοριακών μηχανισμών που διέπουν την πορεία της κακο ήθους εξαλλαγής

Διαβάστε περισσότερα

Αποδεικτικές Διαδικασίες και Μαθηματική Επαγωγή.

Αποδεικτικές Διαδικασίες και Μαθηματική Επαγωγή. Αποδεικτικές Διαδικασίες και Μαθηματική Επαγωγή. Mαθηματικό σύστημα Ένα μαθηματικό σύστημα αποτελείται από αξιώματα, ορισμούς, μη καθορισμένες έννοιες και θεωρήματα. Η Ευκλείδειος γεωμετρία αποτελεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7 Ορμόνες και καρκίνος

Κεφάλαιο 7 Ορμόνες και καρκίνος Κεφάλαιο 7 Ορμόνες και καρκίνος Σ. Τσαγκαράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ορμονοεξαρτώμενη καρκινογένεση αφορά την πρόκληση νεοπλασματικών εξεργασιών στους ενδοκρινείς αδένες και ιστούς στόχους των ορμονών από ενδογενώς

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 64 Τα οπιοειδή στην αναλγησία του χρόνιου καρκινικού πόνου

Κεφάλαιο 64 Τα οπιοειδή στην αναλγησία του χρόνιου καρκινικού πόνου Κεφάλαιο 64 Τα οπιοειδή στην αναλγησία του χρόνιου καρκινικού πόνου Χ. Μπούκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο καρκινικός πόνος είναι κυρίως χρόνιος πόνος, η διάρκεια του είναι μεγαλύτερη των 3 μηνών, εμφανίζεται σχεδόν καθημερινά,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 22 Πολυσυστηματική πολυπαραγοντική προσέγγιση του καρκίνου

Κεφάλαιο 22 Πολυσυστηματική πολυπαραγοντική προσέγγιση του καρκίνου Κεφάλαιο 22 Πολυσυστηματική πολυπαραγοντική προσέγγιση του καρκίνου Κ. Σ. Γεννατάς ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η αρχική αντιμετώπιση ενός ασθενούς με καρκίνο διαιρείται σε τρία στάδια: α) τη διάγνωση, β) τη σταδιοποίηση,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Aποτελεσματικότητα της νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής σε μια ανοικτή οικονομία

ΘΕΜΑ: Aποτελεσματικότητα της νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής σε μια ανοικτή οικονομία ΘΕΜΑ: ποτελεσματικότητα της νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής σε μια ανοικτή οικονομία Σύνταξη: Μπαντούλας Κων/νος, Οικονομολόγος, Ms Χρηματοοικονομικών 1 Η πρώτη θεωρία σχετικά με τον αυτόματο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 11 Επιδημιολογία του καρκίνου

Κεφάλαιο 11 Επιδημιολογία του καρκίνου Κεφάλαιο 11 Επιδημιολογία του καρκίνου Μ. Παπαδάκου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι ανθρώπινες απώλειες που προκαλεί ο καρκίνος είναι τεράστιες. Παραμένει η κυριότερη αιτία θανάτου μετά τις καρδιαγγειακές παθήσεις. Σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 29 Βασικές αρχές ακτινοβιολογίας

Κεφάλαιο 29 Βασικές αρχές ακτινοβιολογίας Κεφάλαιο 29 Βασικές αρχές ακτινοβιολογίας Θ. Αντωνάδου Ν. Θρουβάλας ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η σημασία της ακτινοβιολογίας στην ακτινοθεραπεία Ο ρόλος της ακτινοθεραπείας στην αντιμετώπιση του καρκίνου Η ακτινοθεραπεία

Διαβάστε περισσότερα

Ταξινόμηση των μοντέλων διασποράς ατμοσφαιρικών ρύπων βασισμένη σε μαθηματικά κριτήρια.

Ταξινόμηση των μοντέλων διασποράς ατμοσφαιρικών ρύπων βασισμένη σε μαθηματικά κριτήρια. ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ Ταξινόμηη των μοντέλων διαποράς ατμοφαιρικών ρύπων βαιμένη ε μαθηματικά κριτήρια. Μοντέλο Ελεριανά μοντέλα (Elerian) Λαγκρατζιανά μοντέλα (Lagrangian) Επιπρόθετος διαχωριμός Μοντέλα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 60 Οι αυξητικοί παράγοντες της ερυθράς σειράς

Κεφάλαιο 60 Οι αυξητικοί παράγοντες της ερυθράς σειράς Κεφάλαιο 60 Οι αυξητικοί παράγοντες της ερυθράς σειράς Κ. Κανδύλης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η αναιμία είναι μία από τις συχνότερες επιπλοκές του καρκίνου και συμβαίνει σε ένα μεγάλο ποσοστό ασθενών. Η ακριβής συχνότητά

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 51 Συνδυασμένη ακτινο χημειοθεραπεία

Κεφάλαιο 51 Συνδυασμένη ακτινο χημειοθεραπεία Κεφάλαιο 51 Συνδυασμένη ακτινο χημειοθεραπεία Γ. Α. Πλατανιώτης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στην προσπάθεια για αύξηση της κυτταροκτόνου δράσης της ακτινοβολίας στα νεοπλασματικά κύτταρα, έχουν χρησιμοποιηθεί διάφοροι παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΣΤΗ ΚΡΗΤΗ

ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΣΤΗ ΚΡΗΤΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΣΤΗ ΚΡΗΤΗ ΑΝΤΙΟΠΗ ΓΙΓΑΝΤΙ ΟΥ Τοµεάρχης Λειτουργίας Κέντρων Ελέγχου Συστηµάτων Μεταφοράς ιεύθυνσης ιαχείρισης Νησιών ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΡΗΤΗΣ 2009 Εγκατεστηµένη Ισχύς (Ατµοµονάδες, Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ. Μορφές δημόσιου δανεισμού. Σύνταξη: Παπαδόπουλος Θεοχάρης, Οικονομολόγος, MSc, PhD Candidate

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ. Μορφές δημόσιου δανεισμού. Σύνταξη: Παπαδόπουλος Θεοχάρης, Οικονομολόγος, MSc, PhD Candidate ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ Μορφές δημόσιου δανεισμού Σύνταξη: Παπαδόπουλος Θεοχάρης, Οικονομολόγος, MSc, PhD Candidate 1 Ανάλογα με την πηγή προελεύσεως των πόρων Με βάση το κριτήριο αυτό, ο δανεισμός διακρίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Έννοια. Η αποδοχή της κληρονομίας αποτελεί δικαίωμα του κληρονόμου, άρα δεν

Έννοια. Η αποδοχή της κληρονομίας αποτελεί δικαίωμα του κληρονόμου, άρα δεν 1 1. Αποδοχή κληρονομίας Έννοια. Η αποδοχή της κληρονομίας αποτελεί δικαίωμα του κληρονόμου, άρα δεν μπορεί να ασκηθεί από τους δανειστές του κληρονόμου, τον εκτελεστή της διαθήκης, τον κηδεμόνα ή εκκαθαριστή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Διαφορές εσωτερικού εξωτερικού δανεισμού. Η διαχρονική κατανομή του βάρους από το δημόσιο δανεισμό.

ΘΕΜΑ: Διαφορές εσωτερικού εξωτερικού δανεισμού. Η διαχρονική κατανομή του βάρους από το δημόσιο δανεισμό. 1 ΘΕΜΑ: Διαφορές εσωτερικού εξωτερικού δανεισμού. Η διαχρονική κατανομή του βάρους από το δημόσιο δανεισμό. Σύνταξη: Παπαδόπουλος Θεοχάρης, Οικονομολόγος, Οικονομολόγος, MSc, PhD Candidate, εισηγητής Φροντιστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 66 Ραδιοϊσοτοπική συστηματική θεραπεία του πόνου από οστικές μεταστάσεις

Κεφάλαιο 66 Ραδιοϊσοτοπική συστηματική θεραπεία του πόνου από οστικές μεταστάσεις Κεφάλαιο 66 Ραδιοϊσοτοπική συστηματική θεραπεία του πόνου από οστικές μεταστάσεις Χ. Γιαννοπούλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι οστικές μεταστάσεις αποτελούν ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα των ασθενών με καρκίνο του προστάτη,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 58 Ορμονικοί χειρισμοί

Κεφάλαιο 58 Ορμονικοί χειρισμοί Κεφάλαιο 58 Ορμονικοί χειρισμοί Α. Ποταμιάνου 1020 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ορμονοθεραπεία στην αντιμετώπιση του καρκίνου και δη του καρκίνου του μαστού έχει χρησιμοποιηθεί για πρώτη φορά πριν από 100 χρόνια. Όλες οι

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 40 Ένταση και πυκνότητα χορήγησης χημειοθεραπείας

Κεφάλαιο 40 Ένταση και πυκνότητα χορήγησης χημειοθεραπείας Κεφάλαιο 40 Ένταση και πυκνότητα χορήγησης χημειοθεραπείας Χ. Ζουμπλιός ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο ιδανικός στόχος κάθε θεραπευτικής αγωγής είναι η ίαση. Στην κλινική πράξη όμως, για πάρα πολλά νοσήματα ό λων των ειδικοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ. Με την πιστοποίηση του έχει πρόσβαση στο περιβάλλον του φαρμακείου που παρέχει η εφαρμογή.

ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ. Με την πιστοποίηση του έχει πρόσβαση στο περιβάλλον του φαρμακείου που παρέχει η εφαρμογή. ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ Ο ασθενής έχοντας μαζί του το βιβλιάριο υγείας του και την τυπωμένη συνταγή από τον ιατρό, η οποία αναγράφει τον μοναδικό κωδικό της, πάει στο φαρμακείο. Το φαρμακείο αφού ταυτοποιήσει το

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΡΜΙΣΗΣ, ΠΑΡΑΒΟΛΗΣ, ΠΡΥΜΝΟΔΕΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΛΛΙΜΕΝΙΣΜΟΥ ΣΚΑΦΩΝ ΣΕ ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ. (ΛΙΜΑΝΙΑ κ.λπ.) ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ ΛΙΜΕΝΙΚΩΝ

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΡΜΙΣΗΣ, ΠΑΡΑΒΟΛΗΣ, ΠΡΥΜΝΟΔΕΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΛΛΙΜΕΝΙΣΜΟΥ ΣΚΑΦΩΝ ΣΕ ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ. (ΛΙΜΑΝΙΑ κ.λπ.) ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ ΛΙΜΕΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΡΜΙΣΗΣ, ΠΑΡΑΒΟΛΗΣ, ΠΡΥΜΝΟΔΕΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΛΛΙΜΕΝΙΣΜΟΥ ΣΚΑΦΩΝ ΣΕ ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ (ΛΙΜΑΝΙΑ κ.λπ.) ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ ΛΙΜΕΝΙΚΩΝ ΤΑΜΕΙΩΝ ΚΑΙ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΛΙΜΕΝΙΚΩΝ ΤΑΜΕΙΩΝ Επιμέλεια Άγγελου Αργυρακόπουλου

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 53 Η θέση της χημειοπροφυλάξεως στα κακοήθη συμπαγή νεοπλάσματα

Κεφάλαιο 53 Η θέση της χημειοπροφυλάξεως στα κακοήθη συμπαγή νεοπλάσματα Κεφάλαιο 53 Η θέση της χημειοπροφυλάξεως στα κακοήθη συμπαγή νεοπλάσματα Μ. Μ. Βασλαματζής 863 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Παρά τις προσπάθειες για την βελτίωση των θεραπειών σε κακοήθη συμπαγή νεοπλάσματα προχωρημένων σταδίων

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 30 Γενικές αρχές ακτινοθεραπείας

Κεφάλαιο 30 Γενικές αρχές ακτινοθεραπείας Κεφάλαιο 30 Γενικές αρχές ακτινοθεραπείας Ι. Ρ. Κούβαρης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ακτινοθεραπεία είναι η κλινική ογκολογική ειδικότητα αντιμετώπισης του καρκίνου με τη χρήση της ιοντίζουσας ακτινοβολίας. H εξάσκησή της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ Αίτια πριν τη γέννηση

ΑΙΤΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ Αίτια πριν τη γέννηση ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ Ο ορισμός που δίνεται από το DSM IV και το ICD 10 ορίζει τη νοητική υστέρηση ως την ύπαρξη νοητικού πηλίκου μικρότερου από 70, όπως αυτό ορίζεται από τα ψυχομετρικά τεστ. Πρέπει επίσης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ

ΜΑΘΗΜΑ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους για τον επικείμενο διαγωνισμό του Υπουργείου Οικονομικών, με κορυφαίο επιτελείο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 28 Η σύγχρονη θεραπευτική αντιμετώπιση των μεταστάσεων του κεντρικού νευρικού συστήματος

Κεφάλαιο 28 Η σύγχρονη θεραπευτική αντιμετώπιση των μεταστάσεων του κεντρικού νευρικού συστήματος Κεφάλαιο 28 Η σύγχρονη θεραπευτική αντιμετώπιση των μεταστάσεων του κεντρικού νευρικού συστήματος Ν. Ι. Κορδιολής Δ. Καζαντζής ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όπως διαπιστώνεται, οι μεταστάσεις στον εγκέφαλο την σπονδυλική στήλη

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3 Χημική καρκινογένεση

Κεφάλαιο 3 Χημική καρκινογένεση Κεφάλαιο 3 Χημική καρκινογένεση Μ. Μπόνιος Ε. Ρεπάσος Μ. Πούλου Χ. Μελεξοπούλου Μ. Παπαδάκου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι πρώτες παρατηρήσεις ότι χημικές ουσίες μπορεί να σχετίζονται με τη δημιουργία νεοπλασμάτων τοποθετούνται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 41 Γενικές παράμετροι τελικού ελέγχου αξιολόγησης της ανταπόκρισης στη θεραπεία

Κεφάλαιο 41 Γενικές παράμετροι τελικού ελέγχου αξιολόγησης της ανταπόκρισης στη θεραπεία Κεφάλαιο 41 Γενικές παράμετροι τελικού ελέγχου αξιολόγησης της ανταπόκρισης στη θεραπεία Χ. Κουρούσης Λ. Χέλης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εκτίμηση της ανταπόκρισης στην αντινεοπλασματική θεραπεία αποτελεί συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Οι γέφυρες του ποταμού... Pregel (Konigsberg)

Οι γέφυρες του ποταμού... Pregel (Konigsberg) Οι γέφυρες του ποταμού... Pregel (Konigsberg) Β Δ Β Δ Γ Γ Κύκλος του Euler (Euler cycle) είναι κύκλος σε γράφημα Γ που περιέχει κάθε κορυφή του γραφήματος, και κάθε ακμή αυτού ακριβώς μία φορά. Για γράφημα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 9 Ο κυτταρικός κύκλος

Κεφάλαιο 9 Ο κυτταρικός κύκλος Κεφάλαιο 9 Ο κυτταρικός κύκλος Γ. Ρήγας Α. Αθανασίου 127 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κάθε ζωντανός οργανισμός αποτελείται από μονάδες που ονομάζονται κύτταρα, τα οποία συγκροτούν ομάδες, τα όργανα, που με την σειρά τους

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 36 Μοριακή στοχευμένη θεραπεία με ραδιοϊσότοπα

Κεφάλαιο 36 Μοριακή στοχευμένη θεραπεία με ραδιοϊσότοπα Κεφάλαιο 36 Μοριακή στοχευμένη θεραπεία με ραδιοϊσότοπα Σ. Σαράντη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος ραδιοϊσοτοπική μοριακή στόχευση μπορεί να καθορισθεί σαν η ειδική συγκέντρωση ενός διαγνωστικού ή θεραπευτικού ραδιοϊσοτόπου

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 50 Η χημειοθεραπεία σαν μέρος της αρχικής αντιμετώπισης του καρκίνου

Κεφάλαιο 50 Η χημειοθεραπεία σαν μέρος της αρχικής αντιμετώπισης του καρκίνου Κεφάλαιο 50 Η χημειοθεραπεία σαν μέρος της αρχικής αντιμετώπισης του καρκίνου Ν. Α. Μαλάμος Σ. Κ. Ρηγάτος ΟΡΙΣΜΟΣ Ως προεγχειρητική χημειοθεραπεία ορίζεται η πρώτη συστηματική θεραπεία που χορηγείται αμέσως

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ-ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ-ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ-ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Σύνταξη: Παπαδόπουλος Θεοχάρης, Οικονομολόγος, MSc, PhD Candidate Κατηγορίες οφέλους και κόστους που προέρχονται από τις δημόσιες δαπάνες Για την αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Άσκηση Θερμομόρφωση (Thermoforming)

Εργαστηριακή Άσκηση Θερμομόρφωση (Thermoforming) Σελίδα 1 Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Μηχανικών Μηχανολογίας και Κατασκευαστικής ΜΜΚ 452: Μηχανικές Ιδιότητες και Κατεργασία Πολυμερών Εργαστηριακή Άσκηση Θερμομόρφωση (Thermoforming) Σελίδα 2 Εισαγωγή: Η

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 34 Βραχυθεραπεία

Κεφάλαιο 34 Βραχυθεραπεία Κεφάλαιο 34 Βραχυθεραπεία Μ. Ι. Μπαλαφούτα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Υπάρχουν δύο τύποι ακτινοθεραπείας, η εξωτερικής δέσμης (Ε ΑΚΘ) ή τηλεθεραπεία και η εσωτερική η οποία υποδιαιρείται στην των κλειστών ραδιενεργών πηγών

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητική Τριάδα Female Athlete Triad

Αθλητική Τριάδα Female Athlete Triad Αθλητική Τριάδα Αθλητική Τριάδα Female Athlete Triad Διαταραχή διατροφής Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας schroni@pe.uth.gr Αμηνόρροια (Otis, Drinkwater, Johnson, et al. 1997) Οστεοπόρωση Διαταραχή διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΕΠ 2000 ΑΣΕΠ 2000 Εμπορική Τράπεζα 1983 Υπουργείο Κοιν. Υπηρ. 1983

ΑΣΕΠ 2000 ΑΣΕΠ 2000 Εμπορική Τράπεζα 1983 Υπουργείο Κοιν. Υπηρ. 1983 20 Φεβρουαρίου 2010 ΑΣΕΠ 2000 1. Η δεξαμενή βενζίνης ενός πρατηρίου υγρών καυσίμων είναι γεμάτη κατά τα 8/9. Κατά τη διάρκεια μιας εβδομάδας το πρατήριο διέθεσε τα 3/4 της βενζίνης αυτής και έμειναν 4000

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 38 Κυτταρικός κύκλος, φαρμακευτική αντίσταση και ογκοκατασταλτικό γονίδιο p53

Κεφάλαιο 38 Κυτταρικός κύκλος, φαρμακευτική αντίσταση και ογκοκατασταλτικό γονίδιο p53 Κεφάλαιο 38 Κυτταρικός κύκλος, φαρμακευτική αντίσταση και ογκοκατασταλτικό γονίδιο p53 Δ. Μουρατίδου Α. Μπούτης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ανάμεσα σε όλα τα φαινόμενα που σχετίζονται με τη διατήρηση ενός κυτταρικού πληθυσμού,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 61 Οι αυξητικοί παράγοντες της λευκής σειράς

Κεφάλαιο 61 Οι αυξητικοί παράγοντες της λευκής σειράς Κεφάλαιο 61 Οι αυξητικοί παράγοντες της λευκής σειράς Ε. Δεμίρη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η μυελοκαταστολή αποτελεί συχνή παρενέργεια πολλών χημειοθεραπευτικών σχημάτων και αυτό περιορίζει την χορήγησή τους. 1 Επιπλέον

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 26 Χειρουργική των μεταστάσεων

Κεφάλαιο 26 Χειρουργική των μεταστάσεων Κεφάλαιο 26 Χειρουργική των μεταστάσεων Γ. Σαββανής 414 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ένα από τα χαρακτηριστικά των κακοήθων όγκων είναι η ικανότητά τους να δημιουργούν μεταστάσεις οι οποίες αποτελούν την κύρια αιτία θανάτου

Διαβάστε περισσότερα

Ημέρα 4 η (α) Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης. (β) Η απόλυτη υπεραξία. Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης

Ημέρα 4 η (α) Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης. (β) Η απόλυτη υπεραξία. Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης Ημέρα 4 η (α) Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης (β) Η απόλυτη υπεραξία Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης Στο κεφάλαιο για την αγορά και την πώληση της εργατικής δύναμης (ελληνική έκδοση: τόμος

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 18 Δείκτες ορού επί κακοήθων συμπαγών νεοπλασμάτων

Κεφάλαιο 18 Δείκτες ορού επί κακοήθων συμπαγών νεοπλασμάτων Κεφάλαιο 18 Δείκτες ορού επί κακοήθων συμπαγών νεοπλασμάτων Λ. Κυρίου Μάλλη Μ. Μ. Βασλαματζής ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ιστορία προσδιορισμού νεοπλασματικών δεικτών ξεκινά το 1848 με την α νακάλυψη της μυελωματικής πρωτεΐνης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους για τον επικείμενο διαγωνισμό του Υπουργείου Οικονομικών, με κορυφαίο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΜΑΘΗΜΑ: ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους για τον επικείμενο διαγωνισμό του Υπουργείου Οικονομικών, με κορυφαίο επιτελείο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 65 Επικουρικά αναλγητικά φάρμακα και οπιοειδή χορηγούμενα από εναλλακτικές οδούς χορήγησης

Κεφάλαιο 65 Επικουρικά αναλγητικά φάρμακα και οπιοειδή χορηγούμενα από εναλλακτικές οδούς χορήγησης Κεφάλαιο 65 Επικουρικά αναλγητικά φάρμακα και οπιοειδή χορηγούμενα από εναλλακτικές οδούς χορήγησης Π. Νικολόπουλος Γ.Η. Πανάγος ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο πόνος αποτελεί το σημαντικότερο πρόβλημα των ασθενών με νεοπλασματικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Διδάσκων : Πομπιέρη Βασιλεία, Δικηγόρος, LLM UCL Πτωχευτικό Δίκαιο Σημαντικότερες ρυθμίσεις σε προπτωχευτικό στάδιο. Εισαγωγή της διαδικασίας συνδιαλλαγής Σκοπός Η διάσωση και εξυγίανση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 25 Γενικές αρχές παρηγορητικής και θεραπευτικής χειρουργικής στην ογκολογία

Κεφάλαιο 25 Γενικές αρχές παρηγορητικής και θεραπευτικής χειρουργικής στην ογκολογία Κεφάλαιο 25 Γενικές αρχές παρηγορητικής και θεραπευτικής χειρουργικής στην ογκολογία Γ. Πλατανιώτης 407 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο χειρουργός ογκολόγος είναι υπεύθυνος πολλές φορές για την αρχική διάγνωση, την σταδιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΕΠΩΝΥΜΟ: ΟΝΟΜΑ: ΟΜΑΔΑ Α Για τις προτάσεις Α1 μέχρι και Α6 να

Διαβάστε περισσότερα

Συντάκτης: Παναγιώτης Βεργούρος, Οικονομολόγος Συγγραφέας βιβλίων, Μικρο μακροοικονομίας διαγωνισμών ΑΣΕΠ

Συντάκτης: Παναγιώτης Βεργούρος, Οικονομολόγος Συγγραφέας βιβλίων, Μικρο μακροοικονομίας διαγωνισμών ΑΣΕΠ Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους για τον επικείμενο διαγωνισμό του Υ- πουργείου Οικονομικών και στοχεύοντας στην όσο το δυνατό πληρέστερη

Διαβάστε περισσότερα

«Διεργασίες μεταφοράς και διασποράς της αέριας ρύπανσης

«Διεργασίες μεταφοράς και διασποράς της αέριας ρύπανσης ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ «Διεργασίες μεταφοράς και διασποράς της αέριας ρύπανσης 1 Ατμοσφαιρικός κύκλος της ρύπανσης Ως γνωστόν, οι ανθρωπογενείς εκπομπές ρύπων είναι υπεύθυνες για τα υψηλά επίπεδα ρύπανσης

Διαβάστε περισσότερα

23/2/07 Sleep out Πλατεία Κλαυθμώνος

23/2/07 Sleep out Πλατεία Κλαυθμώνος 23/2/07 Sleep out Πλατεία Κλαυθμώνος Μια βραδιά στο λούκι με τους αστέγους «Έχετε ποτέ σκεφτεί να κοιμηθείτε μια χειμωνιάτικη νύχτα στο δρόμο;» Με αυτό το ερώτημα απευθύναμε και φέτος την πρόσκληση στους

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 54 Διφωσφονικά

Κεφάλαιο 54 Διφωσφονικά Κεφάλαιο 54 Διφωσφονικά Ν. Μυλωνάκης 944 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι οστικές μεταστάσεις είναι συνήθεις σε ασθενείς με καρκίνο του μαστού, του προστάτη, του πνεύμονα, πολλαπλούν μυέλωμα κλπ. Στους συμπαγείς όγκους η εμφάνιση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 32 Ακτινοθεραπεία με ηλεκτρόνια

Κεφάλαιο 32 Ακτινοθεραπεία με ηλεκτρόνια Κεφάλαιο 32 Ακτινοθεραπεία με ηλεκτρόνια Μ. Τρίχας Α. Πανουσάκη 549 ΦΥΣΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Η δέσμη ταχέων ηλεκτρονίων έχει χρησιμοποιηθεί στην ακτινοθεραπεία από το 1950, αρχικά από

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 33 Στερεοτακτική ακτινοχειρουργική

Κεφάλαιο 33 Στερεοτακτική ακτινοχειρουργική Κεφάλαιο 33 Στερεοτακτική ακτινοχειρουργική Γ. Ι. Πισσάκας Π. Γεωργοπούλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η θεραπευτική μέθοδος της στερεοτακτικής ακτινοχειρουργικής (stereotactic radiosurgery, SRS), υλοποιεί στο μέγιστο την

Διαβάστε περισσότερα

2. Κατάθεσε κάποιος στην Εθνική Τράπεζα 4800 με επιτόκιο 3%. Μετά από πόσο χρόνο θα πάρει τόκο 60 ; α) 90 ημέρες β) 1,5 έτη γ) 5 μήνες δ) 24 μήνες

2. Κατάθεσε κάποιος στην Εθνική Τράπεζα 4800 με επιτόκιο 3%. Μετά από πόσο χρόνο θα πάρει τόκο 60 ; α) 90 ημέρες β) 1,5 έτη γ) 5 μήνες δ) 24 μήνες 20 Φεβρουαρίου 2010 1. Ένας έμπορος αγόρασε 720 κιλά κρασί προς 2 το κιλό. Πρόσθεσε νερό, το πούλησε προς 2,5 το κιλό και κέρδισε 500. Το νερό που πρόσθεσε ήταν σε κιλά: α) 88 β) 56 γ) 60 δ) 65 2. Κατάθεσε

Διαβάστε περισσότερα

1. Σε περίπτωση κατά την οποία η τιμή ενός αγαθού μειωθεί κατά 2% και η ζητούμενη

1. Σε περίπτωση κατά την οποία η τιμή ενός αγαθού μειωθεί κατά 2% και η ζητούμενη Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους για τον επικείμενο διαγωνισμό του Υ- πουργείου Οικονομικών και στοχεύοντας στην όσο το δυνατό πληρέστερη

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2 Ιική καρκινογένεση

Κεφάλαιο 2 Ιική καρκινογένεση Κεφάλαιο 2 Ιική καρκινογένεση Σ. Δ. Κοτταρίδης ΕΙΣΑΓΩΓΗ H επιστήμη της ιολογίας συμπεριλαμβάνει μελέτες που στοχεύουν το μηχανισμό με τον οποίο οι ιοί προκαλούν νόσους καθώς επίσης τη χρήση των ιών ως

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 6 Καρκινογένεση εξ ακτινοθεραπείας και σύνδρομα ραδιοευαισθητοποίησης

Κεφάλαιο 6 Καρκινογένεση εξ ακτινοθεραπείας και σύνδρομα ραδιοευαισθητοποίησης Κεφάλαιο 6 Καρκινογένεση εξ ακτινοθεραπείας και σύνδρομα ραδιοευαισθητοποίησης Β. Τάραντο ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η καρκινογένεση οφείλεται στην επίδραση επάνω στο κύτταρο και ιδιαίτερα στο DNA αυτού τριών βλαπτικών

Διαβάστε περισσότερα

Ημέρα 3 η. (α) Aπό την εργασιακή διαδικασία στη διαδικασία παραγωγής (β) Αξία του προϊόντος και αξία της εργασιακής δύναμης

Ημέρα 3 η. (α) Aπό την εργασιακή διαδικασία στη διαδικασία παραγωγής (β) Αξία του προϊόντος και αξία της εργασιακής δύναμης Ημέρα 3 η. (α) Aπό την εργασιακή διαδικασία στη διαδικασία παραγωγής (β) Αξία του προϊόντος και αξία της εργασιακής δύναμης Η εργασιακή διαδικασία και τα στοιχεία της. Η κοινωνική επικύρωση των ιδιωτικών

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακή Εικόνα. Σημερινό μάθημα!

Ψηφιακή Εικόνα. Σημερινό μάθημα! Ψηφιακή Εικόνα Σημερινό μάθημα! Ψηφιακή Εικόνα Αναλογική εικόνα Ψηφιοποίηση (digitalization) Δειγματοληψία Κβαντισμός Δυαδικές δ έ (Binary) εικόνες Ψηφιακή εικόνα & οθόνη Η/Υ 1 Ψηφιακή Εικόνα Μια ακίνητη

Διαβάστε περισσότερα

1. Ας υποθέσουμε ότι η εισοδηματική ελαστικότητα ζήτησης για όσπρια είναι ίση με το μηδέν. Αυτό σημαίνει ότι:

1. Ας υποθέσουμε ότι η εισοδηματική ελαστικότητα ζήτησης για όσπρια είναι ίση με το μηδέν. Αυτό σημαίνει ότι: 1. Ας υποθέσουμε ότι η εισοδηματική ελαστικότητα ζήτησης για όσπρια είναι ίση με το μηδέν. Αυτό σημαίνει ότι: α) Ανεξάρτητα από το ύψος της τιμής των οσπρίων, ο καταναλωτής θα δαπανά πάντα ένα σταθερό

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4 Παράγοντες του τρόπου ζωής και καρκίνος

Κεφάλαιο 4 Παράγοντες του τρόπου ζωής και καρκίνος Κεφάλαιο 4 Παράγοντες του τρόπου ζωής και καρκίνος Α. Αρδαβάνης Δ. Τρυφωνόπουλος 60 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο εικοστός αιώνας θα μπορούσε να ονομαστεί από τους ιστορικούς ως ο αι ώνας του καπνίσματος και του καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Διευκρινήσεις για τη χορήγηση αδειών στους δημοσίους υπαλλήλους βάσει του νέου Υπαλληλικού Κώδικα.

ΘΕΜΑ: Διευκρινήσεις για τη χορήγηση αδειών στους δημοσίους υπαλλήλους βάσει του νέου Υπαλληλικού Κώδικα. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Αθήνα, 14 Μαϊου 2007 Αριθμ. Πρωτ.: ΔΙΔΑΔ/Φ.51/538/12254

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 27 Χειρουργική θεραπεία και αντιμετώπιση των πνευμονικών μεταστάσεων

Κεφάλαιο 27 Χειρουργική θεραπεία και αντιμετώπιση των πνευμονικών μεταστάσεων Κεφάλαιο 27 Χειρουργική θεραπεία και αντιμετώπιση των πνευμονικών μεταστάσεων Ι. Τούμπουλης Ί. Μπελένης 452 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Μετά το ήπαρ, οι πνεύμονες αποτελούν το δεύτερο συχνότερο όργανο ε ντόπισης μεταστάσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΑΔΟΣ: ΠΕ11 ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΚΛΑΔΟΣ: ΠΕ11 ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΛΑΔΟΣ: ΠΕ11 ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Μάθημα: Ενόργανη Γυμναστική Χρήσιμα θεωρία στο κεφάλαιο της ενόργανης γυμναστικής για το γνωστικό αντικείμενο ΠΕ11 της Φυσικής Αγωγής από τα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια Κολλίντζα.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 10 Ογκογονίδια και ογκοκατασταλτικά γονίδια

Κεφάλαιο 10 Ογκογονίδια και ογκοκατασταλτικά γονίδια Κεφάλαιο 10 Ογκογονίδια και ογκοκατασταλτικά γονίδια Α. Πανανή Η γενετική των νεοπλασματικών νοσημάτων τα τελευταία χρόνια παρουσίασε μία αλματώδη εξέλιξη. Είναι ενδιαφέρον ότι ο Γερμανός παθολογοανατόμος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΔΙΚΑΣΤΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΔΙΚΑΣΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΔΙΚΑΣΤΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, ΜΔΕ Δημοσίου Δικαίου, Υπ. Διδάκτωρ Νομικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών. ΘΕΜΑΤΙΚΗ : Η αρμοδιότητα των διοικητικών

Διαβάστε περισσότερα

Ποια έντομα είναι εχθροί των φυτών και πώς θα τα αντιμετωπίσετε

Ποια έντομα είναι εχθροί των φυτών και πώς θα τα αντιμετωπίσετε Ποια έντομα είναι εχθροί των φυτών και πώς θα τα αντιμετωπίσετε Δυστυχώς είναι μια πραγματικότητα της ζωής ότι αν διατηρείτε στο σπίτι σας φυτά, υπάρχει πάντα η πιθανότητα να υποστούν ζημίες από βλαβερούς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Πραγματοποιούν Χειμερινό Σχολείο με Θέμα: «Υποστήριξη ασθενών με καρκίνο και των φροντιστών τους»

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Πραγματοποιούν Χειμερινό Σχολείο με Θέμα: «Υποστήριξη ασθενών με καρκίνο και των φροντιστών τους» ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Το Τμήμα του, το ΓΟΝ «Άγιοι, το ΠΜΣ «ΜΕΘ και Επείγουσα Νοσηλευτική» και η Ελληνική Εταιρεία Έρευνας και Εκπαίδευσης (ΕΕΝΕΕ) Πραγματοποιούν Χειμερινό Σχολείο με Θέμα: «Υποστήριξη ασθενών με καρκίνο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21 Ποιότητα ζωής και κατάσταση λειτουργικής ικανότητος

Κεφάλαιο 21 Ποιότητα ζωής και κατάσταση λειτουργικής ικανότητος Κεφάλαιο 21 Ποιότητα ζωής και κατάσταση λειτουργικής ικανότητος Ε. Ρεπάσος Γ. Η. Πανάγος ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών έχει σημειωθεί κατακόρυφη αύξηση του ενδιαφέροντος σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 16 Η κλασική ακτινοδιαγνωστική στην σταδιοποίηση του καρκίνου

Κεφάλαιο 16 Η κλασική ακτινοδιαγνωστική στην σταδιοποίηση του καρκίνου Κεφάλαιο 16 Η κλασική ακτινοδιαγνωστική στην σταδιοποίηση του καρκίνου Α. Μαλαγάρη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η κλασική Ακτινολογία κατά κύριο λόγο συμβάλει στην αρχική αναγνώριση ή επιβεβαίωση του νεοπλασματικού νοσήματος.

Διαβάστε περισσότερα

Eισηγητής: Μουσουλή Μαρία

Eισηγητής: Μουσουλή Μαρία Eισηγητής: Μουσουλή Μαρία Κινητική Μάθηση Μέρος Πρώτο : Ανθρώπινη απόδοση εκτέλεση 1. Εισαγωγή «Η ικανότητα που έχει κάποιος, να πετυχαίνει ένα τελικό αποτέλεσμα με την μεγαλύτερη δυνατή σιγουριά και τη

Διαβάστε περισσότερα

21/11/2005 Διακριτά Μαθηματικά. Γραφήματα ΒΑΣΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ : ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΚΑΙ ΚΥΚΛΟΙ Δ Ι. Γεώργιος Βούρος Πανεπιστήμιο Αιγαίου

21/11/2005 Διακριτά Μαθηματικά. Γραφήματα ΒΑΣΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ : ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΚΑΙ ΚΥΚΛΟΙ Δ Ι. Γεώργιος Βούρος Πανεπιστήμιο Αιγαίου Γραφήματα ΒΑΣΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ : ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΚΑΙ ΚΥΚΛΟΙ A Ε B Ζ Η Γ K Θ Δ Ι Ορισμός Ένα (μη κατευθυνόμενο) γράφημα (non directed graph) Γ, είναι μία δυάδα από σύνολα Ε και V και συμβολίζεται με Γ=(Ε,V). Το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεριφοριακή Επιχειρηματικότητα

Συμπεριφοριακή Επιχειρηματικότητα Συμπεριφοριακή Επιχειρηματικότητα Great talent can come from anywhere, free your mind Το ταλέντο μπορεί να εμφανιστεί από οπουδήποτε, ελευθερώστε το μυαλό σας 1 Επιχειρηματίας Entrepreneur Γαλλική προέλευση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΓΚΛΗΜΑΤΩΝ. ΟΜΙΛΗΤΗΣ Υπαστυνόμος Α ΡΑΓΚΟΣ Κωνσταντίνος

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΓΚΛΗΜΑΤΩΝ. ΟΜΙΛΗΤΗΣ Υπαστυνόμος Α ΡΑΓΚΟΣ Κωνσταντίνος ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΓΚΛΗΜΑΤΩΝ ΟΜΙΛΗΤΗΣ Υπαστυνόμος Α ΡΑΓΚΟΣ Κωνσταντίνος ΑΠΑΤΗ Αδίκημα διαχρονικό. Εξελίσσεται και μετασχηματίζεται. Η δημιουργία εκτεταμένου ηλεκτρονικού δικτύου

Διαβάστε περισσότερα

HY 280. θεμελιακές έννοιες της επιστήμης του υπολογισμού ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. Γεώργιος Φρ.

HY 280. θεμελιακές έννοιες της επιστήμης του υπολογισμού ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. Γεώργιος Φρ. HY 280 «ΘΕΩΡΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ» θεμελικές έννοιες της επιστήμης του υπολογισμού ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Γεώργιος Φρ. Γεωργκόπουλος μέρος Α Εισγωγή, κι η σική θεωρί των πεπερσμένων

Διαβάστε περισσότερα

Εξαναγκασμένες ταλαντώσεις, Ιδιοτιμές με πολλαπλότητα, Εκθετικά πινάκων. 9 Απριλίου 2013, Βόλος

Εξαναγκασμένες ταλαντώσεις, Ιδιοτιμές με πολλαπλότητα, Εκθετικά πινάκων. 9 Απριλίου 2013, Βόλος ιαφορικές Εξισώσεις Εξαναγκασμένες ταλαντώσεις, Ιδιοτιμές με πολλαπλότητα, Ατελείς ιδιοτιμές Εκθετικά πινάκων Μανόλης Βάβαλης Τμήμα Μηχανικών Η/Υ Τηλεπικοινωνιών και ικτύων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 9 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Υπουργείο Εσωτερικών Γενική Δ/νση Αναπτυξιακών Προγραμμάτων Δ/νση Μηχανοργάνωσης & Η.Ε.Σ.

Υπουργείο Εσωτερικών Γενική Δ/νση Αναπτυξιακών Προγραμμάτων Δ/νση Μηχανοργάνωσης & Η.Ε.Σ. Υπουργείο Εσωτερικών Γενική Δ/νση Αναπτυξιακών Προγραμμάτων Δ/νση Μηχανοργάνωσης & Η.Ε.Σ. Απρίλιος 2012 ΥΠΕΣ-ΔΜΗΕΣ Β' κ Γ' ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ 2009 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΒΑΣΙΚΟΙ ΕΚΛΟΓΙΚΟΙ ΚΑΤΑΛΟΓΟΙ ΠΙΝΑΚΕΣ 1 Εκλογείς

Διαβάστε περισσότερα

Eισηγητής: Μουσουλή Μαρία

Eισηγητής: Μουσουλή Μαρία Eισηγητής: Μουσουλή Μαρία Τεχνική φλοπ Φορά Σκοπός της φοράς είναι να αναπτυχθεί μια ιδανική για τον κάθε αθλητή ταχύτητα και ταυτόχρονα να προετοιμάσει το πάτημα. Το είδος της φοράς του Fosbury ήτα, μια

Διαβάστε περισσότερα

Η ΛΙΠΑΝΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

Η ΛΙΠΑΝΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΛΙΠΑΝΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΝΤΩΝΙΑ Α. ΜΑΝΤΖΩΡΟΥ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΔΡ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ Κ. ΛΙΓΟΞΥΓΚΑΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

{ i f i == 0 and p > 0

{ i f i == 0 and p > 0 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ - ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Σχεδίαση και Ανάλυση Αλγορίθμων Διδάσκων: Ε. Μαρκάκης, Φθινοπωρινό εξάμηνο 014-015 Λύσεις 1ης Σειράς Ασκήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 35 Εισαγωγική προεγχειρητική ακτινοθεραπεία

Κεφάλαιο 35 Εισαγωγική προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Κεφάλαιο 35 Εισαγωγική προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Γ. Σαρρής Ν. Μπουντούρογλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Ακτινοθεραπεία στην θεραπεία των κακοήθων όγκων μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνη με σκοπό την ίαση αποκλειστική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 24 Η χειρουργική στη διάγνωση και σταδιοποίηση του καρκίνου

Κεφάλαιο 24 Η χειρουργική στη διάγνωση και σταδιοποίηση του καρκίνου Κεφάλαιο 24 Η χειρουργική στη διάγνωση και σταδιοποίηση του καρκίνου Ζ. Τουλούμης Κ. Αυγερινός Χ. Δερβένης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συνεχιζόμενη ανάπτυξη της εξέλιξης της ιατρικής τεχνολογίας κυρίως στον τομέα της απεικόνισης

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2.6: Η Διαδικασία Εντοπισμού Επιχειρηματικών Ευκαιριών. Το έκτο κεφάλαιο πραγματεύεται την ευρύτερη έννοια της

Κεφάλαιο 2.6: Η Διαδικασία Εντοπισμού Επιχειρηματικών Ευκαιριών. Το έκτο κεφάλαιο πραγματεύεται την ευρύτερη έννοια της Κεφάλαιο 2.6: Η Διαδικασία Εντοπισμού Επιχειρηματικών Ευκαιριών Περίληψη Κεφαλαίου: Το έκτο κεφάλαιο πραγματεύεται την ευρύτερη έννοια της Επιχειρηματικής Ευκαιρίας, τα στάδια εντοπισμού της και τους γενικότερους

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήριο 2: Ανάλυση Αλγόριθμου. Νικόλας Νικολάου ΕΠΛ432: Κατανεμημένοι Αλγόριθμοι 1 / 10

Φροντιστήριο 2: Ανάλυση Αλγόριθμου. Νικόλας Νικολάου ΕΠΛ432: Κατανεμημένοι Αλγόριθμοι 1 / 10 Φροντιστήριο 2: Ανάλυση Αλγόριθμου Εκλογής Προέδρου με O(nlogn) μηνύματα Νικόλας Νικολάου ΕΠΛ432: Κατανεμημένοι Αλγόριθμοι 1 / 10 Περιγραφικός Αλγόριθμος Αρχικά στείλε μήνυμα εξερεύνησης προς τα δεξιά

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8 Τεχνικές μοριακής ιστοπαθολογίας στην Ογκολογία

Κεφάλαιο 8 Τεχνικές μοριακής ιστοπαθολογίας στην Ογκολογία Κεφάλαιο 8 Τεχνικές μοριακής ιστοπαθολογίας στην Ογκολογία Ν. Καπράνος Δ. Ροντογιάννη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η σύγχρονη ιατρική είναι άρρηκτα δεμένη με την επαναστατική εξέλιξη της μοριακής βιολογίας. Με την εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα