Κεφάλαιο 41 Γενικές παράμετροι τελικού ελέγχου αξιολόγησης της ανταπόκρισης στη θεραπεία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κεφάλαιο 41 Γενικές παράμετροι τελικού ελέγχου αξιολόγησης της ανταπόκρισης στη θεραπεία"

Transcript

1 Κεφάλαιο 41 Γενικές παράμετροι τελικού ελέγχου αξιολόγησης της ανταπόκρισης στη θεραπεία Χ. Κουρούσης Λ. Χέλης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εκτίμηση της ανταπόκρισης στην αντινεοπλασματική θεραπεία αποτελεί συστατικό στοιχείο της καθημερινής πρακτικής κάθε ογκολόγου. Η απόφαση της διακοπής, της συνέχισης ή της αλλαγής μιας θεραπείας στηρίζεται στην εκτίμηση της ανταπόκρισης σ αυτήν. Η ίδια διαδικασία ακολουθείται και στις κλινικές μελέτες για την εκτίμηση της αντινεοπλασματικής δραστικότητας των νέων αντικαρκινικών φαρμάκων. Στην περίπτωση όμως αυτή, το ποσοστό της αντικειμενικής ανταπόκρισης χρησιμοποιείται για να προσδιορισθεί εάν ένα φάρμακο ή ένας συνδυασμός φαρμάκων αξίζει να μελετηθεί περαιτέρω. Οι μελέτες αυτές είναι τυπικά οι μελέτες φάσης ΙΙ, για την πραγματοποίηση των οποίων απαιτούνται συγκεκριμένα κριτήρια ανταπόκρισης. Βέβαια, η επίτευξη αντικειμενικής ανταπόκρισης, που είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την περαιτέρω μελέτη ενός φαρμάκου/συνδυασμού, μπορεί να αποδειχθεί σε επακόλουθες τυχαιοποιημένες μελέτες φάσης ΙΙΙ ότι δεν αντιπροσωπεύει και δραστική θεραπεία για τη μελετηθείσα νόσο. Οι διαφορές στα ποσοστά αντικειμενικής ανταπόκρισης ανάμεσα στις μελέτες φάσης ΙΙ και ΙΙΙ μπορεί να οφείλονται σε μία σειρά λόγων, όπως στα κριτήρια 700 επιλογής των ασθενών, τον αριθμό των συμμετεχόντων ασθενών κ.α. Η κλινική εκτίμηση επίσης της ανταπόκρισης στη θεραπεία, παρά το γεγονός ότι είναι μία άμεση και εύκολη μέθοδος, είναι αμφίβολο εάν αποτελεί και δείκτη του απώτερου κλινικού οφέλους για τον ασθενή. Άλλες παράμετροι, ό πως το ποσοστό πλήρους κλινικής α νταπόκρισης, η διάρκεια ανταπόκρισης, η επιβίωση χωρίς υποτροπή, η συνολική επιβίωση και ο έλεγχος των συμπτωμάτων της νόσου που σχετίζεται με την ποιότητα της ζωής φαίνεται να έχουν μεγαλύτερη κλινική χρησιμότητα. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ ΚΑΤΑ WHO Η μεθοδολογία και τα κριτήρια για την εκτίμηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία που είναι γενικώς αποδεκτά σήμερα έχουν ήδη θεσπιστεί από το τέλος της δεκαετίας του 1970 από τη Διεθνή Ένωση κατά του Καρκίνου (UICC) και από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγίειας (WHO) 1,2. Οι αρχές της εκτίμησης της ανταπόκρισης στη θεραπεία μπορούν να συνοψισθούν στα ακόλουθα: Το συνολικό καρκινικό φορτίο εκτιμάται από την ποσοτική εκτίμηση των νεοπλασματικών βλαβών που είναι μετρήσιμες, καθώς και από την ποιοτική εκτίμηση εκείνων των νεοπλασματικών

2 βλαβών που δεν είναι μετρήσιμες. Ο συνδυασμός της ποσοτικής και ποιοτικής εκτίμησης δίνει τη συνολική εκτίμηση της ανταπόκρισης, που μπορεί να είναι πλήρης ανταπόκριση, μερική ανταπόκριση, σταθεροποίηση ή επιδείνωση της νόσου. Σύμφωνα με τα κριτήρια αυτά οι μετρητές βλάβες χαρακτηρίζονται είτε από την επιφάνεια αυτών (σε βλάβες με δύο διαστάσεις, το γινόμενο της μέγιστης διαμέτρου x τη μεγαλύτερη κάθετη διάμετρο) είτε από την εκτίμηση της μέγιστης διαμέτρου, όταν μόνο μία διάσταση μπορεί να μετρηθεί με ακρίβεια. Μία βλάβη θεωρείται μετρητή, μόνο εάν η μεγαλύτερή της διάμετρος είναι 10mm. Σε περίπτωση ύπαρξης πολλαπλών μεταστάσεων σε ένα όργανο εκτιμώνται μόνο οι 10 μεγαλύτερες βλάβες. Το καρκινικό φορτίο εκτιμάται για κάθε όργανο ξεχωριστά και η συνολική ανταπόκριση προκύπτει από τον συνδυασμό των επιμέρους ανταποκρίσεων σε κάθε όργανο. Σαν πλήρης ανταπόκριση ορίζεται η πλήρης εξαφάνιση όλης της γνωστής νόσου ενώ σαν μερική ανταπόκριση η μείωση 50% του συνολικού φορτίου (είτε αντικειμενικά για τις μετρητές βλάβες είτε υποκειμενικά για τις μη μετρητές βλάβες όπως π.χ. η επανασβέστωση μίας οστεολυτικής βλάβης). Σαν επιδείνωση νόσου ορίζεται κάθε αύξηση 25% είτε του συνολικού φορτίου είτε μίας μεμονωμένης βλάβης ή η εμφάνιση τουλάχιστον μίας νέας βλάβης. Σαν σταθερή νόσος ορίζεται η μείωση <50% ή <25% αύξηση των διαστάσεων μίας ή περισσοτέρων των μετρητών βλαβών. RECIST ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ Η μεγάλη ανάπτυξη νέων αντινεοπλασματικών παραγόντων μετά το τέ 701 λος της δεκαετίας του 1970 οδήγησε σε μία έκρηξη νέων κλινικών μελετών, οι οποίες απαιτούσαν λεπτομερέστερα κριτήρια ανταπόκρισης. Η ανάγκη αυτή οδήγησε τρία μεγάλα ερευνητικά κέντρα τον EORTC (European Organization for Research and Treatment), το NCI US (National Cancer Institute of the United States) και το NCIC CTG (National Cancer Institute Canada Clinical Trials Group) σε αναθεώρηση των αρχικών κριτηρίων της WHO. Η αναθεωρημένη εκδοχή των κριτηρίων ανταπόκρισης της WHO δημοσιεύτηκε τον Φεβρουάριο του 2000 με το ακρωνύμιο RECIST (Response Evaluation Criteria In Solid Tumors) 3. Tα κριτήρια αυτά γρήγορα υιοθετήθηκαν από τις περισσότερες ερευνητικές ομάδες, την φαρμακευτική βιομηχανία και τους κρατικούς οργανισμούς ελέγχου. Η εκτίμηση της ανταπόκρισης με βάση τα κριτήρια RECIST βασίζεται στην παρακολούθηση ενός συνόλου μετρήσιμων βλαβών που αναγνωρίζονται κατά την έναρξη της θεραπείας σαν βλάβες στόχος. Τα χαρακτηριστικά αυτών των βλαβών συνοψίζονται στα ακόλουθα: Οι μετρήσεις των νεοπλασματικών βλαβών βασίζονται μόνο στη μεγαλύτερή τους διάσταση. Μετρήσιμες θεωρούνται οι βλάβες ε κείνες που μπορούν να μετρηθούν με ακρίβεια σε μία τουλάχιστον διάσταση με μεγαλύτερη διάμετρο 20 mm με συμβατικές μεθόδους ή 10 mm σε μέτρηση με ελικοειδή υπολογιστική τομογραφία. Μη μετρήσιμες θεωρούνται οι βλάβες με μεγαλύτερη διάμετρο <20mm με τις συμβατικές μεθόδους ή <10 mm με την ελικοειδή υπολογιστική τομογραφία καθώς και μία σειρά άλλων μη μετρήσιμων καταστάσεων, όπως οι οστικές μετα

3 στάσεις, η λεπτομηνιγγική νόσος, ο α σκίτης, η υπεζωκοτική και περικαρδιακή συλλογή, η φλεγμονώδης νόσος του μαστού, η λεμφαγγειακή διασπορά των πνευμόνων, οι κοιλιακές μάζες που δεν έχουν επιβεβαιωθεί με τεχνικές απεικόνισης και οι κυστικές βλάβες. Το συνολικό φορτίο της νόσου αντιπροσωπεύεται από τις επιλεγμένες βλάβες στόχους. Προκειμένου για τις μη μετρήσιμες βλάβες απλά σημειώνεται η παρουσία ή απουσία τους κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης. Η αντικειμενική ανταπόκριση υπολογίζεται από το άθροισμα των μεγαλύτερων διαστάσεων των βλαβών στόχος. Σαν πλήρης ανταπόκριση ορίζεται η πλήρης εξαφάνιση όλων των βλαβών στόχων ενώ η μείωση κατά 30% του αθροίσματος των μεγαλύτερων διαστάσεων σαν μερική ανταπόκριση. Αντίθετα, σαν πρόοδος νόσου ορίζεται η αύξηση κατά 20% του αθροίσματος των μεγαλύτερων διαστάσεων των βλαβών στόχων ή η εμφάνιση μίας ή περισσότερων νέων βλαβών. Τέλος, σαν σταθερή νόσος ορίζεται είτε η μη επαρκής μείωση για να υπάρχει μερική ανταπόκριση είτε η μη επαρκής αύξηση για να υπάρχει πρόοδος νόσου. Προκειμένου για τις μη μετρητές βλάβες η πλήρης ανταπόκριση προϋποθέτει την πλήρη εξαφάνισή τους καθώς και την επάνοδο των καρκινικών δεικτών σε φυσιολογικά επίπεδα. Η παραμονή μίας ή περισσοτέρων βλαβών, όπως και η διατήρηση των καρκινικών δεικτών πάνω από τα φυσιολογικά όρια, χαρακτηρίζεται σαν ατελής ανταπόκριση/σταθερή νόσος ενώ η εμφάνιση μίας ή περισσοτέρων νέων βλαβών, όπως και η σαφής επιδείνωση κάθε προϋπάρχουσας μη μετρητής βλάβης, σαν πρόοδος νόσου. Η συνολική ανταπόκριση προσδιορίζεται από τον συνδυασμό των ανταποκρίσεων στις μετρητές και μη μετρητές βλάβες (πίνακας 1). Πίνακας 1. Συνολική ανταπόκριση με όλους τους πιθανούς συνδυασμούς ανταπόκρισης σε μετρητές και μη μετρητές βλάβες Μετρητές βλάβες Μη μετρητές βλάβες Νέες βλάβες Συνολική ανταπόκριση ΠΑ ΠΑ ΟΧΙ ΠΑ ΠΑ Ατελής ανταπόκριση/σν ΟΧΙ ΜΑ ΜΑ Χωρίς ΠΝ ΟΧΙ ΜΑ ΣΝ Χωρίς ΠΝ ΟΧΙ ΣΝ ΠΝ Οποιαδήποτε ΝΑΙ ή ΟΧΙ ΠΝ Οποιαδήποτε ΠΝ ΝΑΙ ή ΟΧΙ ΠΝ Οποιαδήποτε Οποιαδήποτε ΠΝ ΠΑ= πλήρης ανταπόκριση, ΜΑ= μερική ανταπόκριση, ΣΝ= σταθερή νόσος, ΠΝ= πρόοδος νόσου Σαν καλύτερη ανταπόκριση αναφέρεται η καλύτερη ανταπόκριση από την αρχή της θεραπείας μέχρι την πρόοδο/υποτροπή της νόσου. Η αντικειμενική ανταπόκριση είναι αναγκαίο να επιβεβαιώνεται σε μεσοδιάστημα όχι λιγότερο των 4 εβδομάδων, 702 ιδιαίτερα σε μη τυχαιοποιημένες μελέτες στις οποίες η αντικειμενική ανταπόκριση είναι ο πρωταρχικός στόχος. Ο δείκτης CA 125 μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν μοναδικός δείκτης προόδου της νόσου μετά την πρώτης γραμμής θεραπεία σε ασθενείς με προχωρημένο

4 703 καρκίνο των ωοθηκών. Η διάρκεια της σταθερής νόσου υπολογίζεται από την έναρξη της θεραπείας μέχρι την εμφάνιση προόδου της νόσου. Η κλινική σημασία της διάρκειας της σταθεροποίησης της νόσου εξαρτάται από τον βαθμό διαφοροποίησης όπως και από τον τύπο του νεοπλάσματος. Είναι φανερό ότι η διάρκεια της ανταπόκρισης ή της σταθεροποίησης της νόσου όπως και το ελεύθερο υποτροπής διάστημα εξαρτάται από τη συχνότητα ε πανάληψης του ελέγχου εκτίμησης της νόσου. Οι κλινικές παράμετροι ανταπόκρισης με βάση τα κριτήρια RECIST βασίζονται, σε αντίθεση με τα κριτήρια κατά WHO όπου υπολογίζεται το γινόμενο της μεγίστης διαμέτρου επί την μέγιστη κάθετη διάμετρο ενός όγκου, στην εκτίμηση μίας μόνο διαμέτρου, της μεγίστης (πίνακας 2). Πίνακας 2. Διαφορές κατά WHO και RECIST κριτηρίων ανταπόκρισης στη θεραπεία Μεθοδολογία μέτρησης WHO Δύο διαστάσεις (το γινόμενο της μέγιστης διαμέτρου μίας βλάβης και της μέγιστης κάθετης αυτής) Δεν καθορίζεται RECIST Μία διάσταση (η μέγιστη διάμετρος μίας βλάβης) Αριθμός μετρητών βλαβών Έως 5/όργανο, και μέχρι 10 συνολικά Πλήρης ανταπόκριση Εξαφάνιση όλων των βλαβών Εξαφάνιση όλων των βλαβών και επάνοδος των δεικτών σε φυσιολογικά επίπεδα Μερική ανταπόκριση 50% του συνολικού φορτίου 30% του αθροίσματος των μεγαλύτερων διαστάσεων Σταθερή νόσος Πρόοδος νόσου Μείωση <50% ή <25% αύξηση του συνολικού φορτίου 25% είτε του συνολικού φορτίου ή η εμφάνιση νέας βλάβης Η χρήση της μίας μόνο διαμέτρου για την εκτίμηση των νεοπλασματικών βλαβών στηρίζεται στη θεωρητική υπόθεση, ότι το απλό άθροισμα των μεγίστων διαμέτρων εμφανίζει μεγαλύτερη γραμμική συσχέτιση με τον θάνατο των καρκινικών κυττάρων από ότι το άθροισμα των γινομένων δύο διαστάσεων. Ως εκ τούτου θεωρείται ότι δεν είναι αναγκαίος ο υπολογισμός του γινομένου δύο διαστάσεων και η μείωση κατά 30% του αθροίσματος των μεγίστων διαμέτρων των νεοπλασματικών βλαβών είναι ισοδύναμη με τη μείωση κατά 50% του αθροίσματος των γινομένων των δύο διαστάσεων. Ούτε ανταπόκριση ούτε πρόοδος 20% του αθροίσματος των μεγαλύτερων διαστάσεων ή η εμφάνιση νέας βλάβης Σε μία εργασία που περιλάμβανε 569 ασθενείς με διαφορετικούς όγκους από οκτώ μελέτες υπήρχε ικανοποιητική συμφωνία μεταξύ των δύο διαφορετικών κριτηρίων ανταπόκρισης (kappa test = 0,95) 4. Σε μία άλλη αναδρομική μελέτη που διεξήγαγε το Τμήμα Επιδημιολογίας και Στατιστικής του Memorial Sloan Kettering Cancer Center και που περιλάμβανε 130 ασθενείς, το συνολικό ποσοστό ασυμφωνίας μεταξύ των δύο μεθόδων εκτίμησης της ανταπόκρισης ή ταν μεταξύ του 14 20% 5. Με βάση τα κριτήρια RECIST τα ποσοστά αντικειμενικής ανταπόκρισης ήταν σχετικά μεγαλύτερα ενώ τα ποσοστά

5 704 προόδου της νόσου μικρότερα Οι διαφορές αυτές ενώ δεν έχουν σημασία στη καθημερινή πρακτική απαιτούν προσοχή όταν γίνεται σύγκριση μεταξύ μητυχαιοποιημένων μελετών που έχουν πραγματοποιηθεί πρίν και μετά τη δημοσίευση των κριτηρίων RECIST. Ικανοποιητική συμφωνία τόσο στην εκτίμηση της συνολικής ανταπόκρισης (kappa test = 0,75) όσο και της προόδου νόσου (kappa test = 0,91) υπήρχε και με τους δύο τρόπους εκτίμησης και σε μία προοπτική μελέτη που περιλάμβανε 91 ασθενείς με μεταστατικό κολοορθικό καρκίνο. Πιο συγκεκριμμένα, τα ποσοστά συνολικής ανταπόκρισης και της προόδου νόσου με βάση τα κριτήρια κατά WHO ήταν 22% και 47% ενώ με τη χρήση των κριτηρίων RECIST τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 28% και 41% 6. Βέβαια, ο κολοορθικός καρκίνος είναι ένα πολύ απλό μοντέλο, όπου οι βλάβες για το μεγαλύτερο διάστημα της νόσου περιορίζονται στο ήπαρ ή και στους πνεύμονες και που είναι ορατές και συνήθως εκτιμήσιμες με τον έλεγχο με υπολογιστική τομογραφία. Προκειμένου όμως για πιο σύνθετες καταστάσεις, όπως οι οστικές μεταστάσεις, οι όγκοι του κεντρικού νευρικού συστήματος κ.λ.π. χρειάζεται περαιτέρω αξιολόγηση των κριτηρίων RECIST. ΆΛΛΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ Εκτός των κριτηρίων RECIST που ε φαρμόζονται στους περισσότερους συμπαγείς όγκους, standard κριτήρια έ χουν δημιουργηθεί για την εκτίμηση της ανταπόκρισης και σε ειδικές καταστάσεις, όπως στον καρκίνο του προστάτη 7 και στα μη Hodgkin λεμφώματα 8. Καρκίνος Προστάτη Η πλειοψηφία των ασθενών με μεταστατικό καρκίνο του προστάτη και ιδιαίτερα αυτοί που δεν έχουν υποβληθεί σε ορμονική θεραπεία δεν εμφανίζουν μετρητές βλάβες >2 cm 9. Το γεγονός αυτό τους αποκλείει από τη συμμετοχή τους σε κλινικές μελέτες με βάση τα ήδη α ναφερθέντα κριτήρια ανταπόκρισης. Η ανάγκη αυτή οδήγησε στη αναζήτηση άλλων αξιόπιστων κριτηρίων ανταπόκρισης. Ένα τέτοιο κριτήριο θεωρείται το PSA, που σε πολλές μελέτες έχει δειχθεί ότι η >50% μείωσή του μετά από θεραπεία συνδυάζεται με αύξηση της επιβίωσης 10,11. Οι ασθενείς με καρκίνο του προστάτη μπορεί να διακριθούν σε τέσσερις ομάδες: Aσθενείς με πρόοδο της νόσου και με μετρητές βλάβες. Η εκτίμηση της ανταπόκρισης των ασθενών αυτών συμπεριλαμβάνει εκτός των κριτηρίων του PSA και τα συνήθη κριτήρια ανταπόκρισης. Aσθενείς με πρόοδο της νόσου μόνο στα οστά. Η επιδείνωση του σπινθηρογραφήματος των οστών, με εξαίρεση του φαινομένου «flare» που παρατηρείται κατά την έναρξη της ορμονικής θεραπείας αλλά ακόμη και της χημειοθεραπείας 12, θεωρείται από τους περισσότερους ερευνητές σαν ένας επαρκής δείκτης επιδείνωσης της νόσου. Η αύξηση των διαστάσεων προϋπαρχουσών βλαβών ή εμφάνιση νέων βλαβών θεωρείται πρόοδος νόσου. Σε περίπτωση που υ πάρχει μόνο αλλαγή της σύστασης μίας οστικής βλάβης ή δεν μπορεί να εκτιμηθεί το μέγεθος αυτής, μπορεί να χρησιμοποιηθούν τα κριτήρια του PSA. Το PSA στην περίπτωση αυτή πρέπει κατά την έναρξη της θεραπείας να είναι 5 ng/ml. Ασθενείς με σταθερή μεταστατική νόσο και με αυξανόμενη τιμή PSA. Μία αυξα

6 νόμενη τιμή του PSA μπορεί να είναι και ο μοναδικός δείκτης προόδου της νόσου. Στους ασθενείς που η τιμή του PSA δεν έχει μειωθεί, για να τεκμηριωθεί η επιδείνωση της νόσου, απαιτείται αφενός αύξηση της τιμής αυτού τουλάχιστον κατά 25% από την αρχική τιμή αναφοράς και αφετέρου αύξηση τουλάχιστον κατά 5ng/mL. Απαιτείται επίσης μία δεύτερη επιβεβαιωτική αυξημένη τιμή. Σε ασθενείς που η μείωση του PSA δεν ικανοποιεί τα κριτήρια ανταπόκρισης, η τεκμηρίωση της επιδείνωσης απαιτεί την αύξηση του PSA τουλάχιστον κατά 25% από το ναδίρ αυτού και με την προϋπόθεση να είναι τουλάχιστον 5ng/mL και να υπάρχει και μία δεύτερη επιβεβαιωτική τιμή. Ασθενείς με αύξηση του PSA και χωρίς καμία άλλη ένδειξη μεταστατικής νόσου. Και οι ασθενείς της κατηγορίας αυτής μπορεί να εισέλθουν σε κλινικές μελέτες με την προϋπόθεση ότι αφενός η τιμή του PSA είναι τουλάχιστον 5ng/mL και ότι αφετέρου υπάρχει αύξηση της τιμής του PSA σε δύο διαδοχικές μετρήσεις (η πρώτη αυξημένη τιμή πρέπει να απέχει χρονικά τουλάχιστον κατά μία εβδομάδα από την τιμή αναφοράς). Στις περιπτώσεις που το μοναδικό μετρητό στοιχείο είναι το PSA, ως ανταπόκριση στη θεραπεία θεωρείται κάθε μείωση της τιμής αυτού τουλάχιστον κατά 50%, με την προϋπόθεση ότι υπάρχει και μία δεύτερη επιβεβαιωτική τιμή μετά από τέσσερις ή περισσότερες εβδομάδες. Σε περίπτωση που το PSA κατέλθει σε φυσιολογικά επίπεδα συνιστάται αποφυγή του όρου πλήρης ανταπόκριση του PSA, δεδομένου ότι δεν υπάρχουν δεδομένα που να υποδηλώνουν ότι αυτοί που επιτυγχάνουν πλήρη φυσιολογικοποίησή του έχουν καλύτερη έκβαση από 705 εκείνους που επιτυγχάνουν μόνο μείωση >50%. Εκτός της ανταπόκρισης άλλες σημαντικές παράμετροι είναι η διάρκεια της ανταπόκρισης και ο χρόνος μέχρι την αύξηση του PSA. Μία μικρής διάρκειας δραματική μείωση του PSA μπορεί να μην είναι τόσο σημαντική όσο είναι μία παρατεταμένη μείωση έστω και μικρότερου εύρους. Ο χρόνος προόδου του PSA υπολογίζεται από την έναρξη της θεραπείας μέχρι την αύξησή του είτε κατά 50% από το ναδίρ του για τους α σθενείς που έχουν πετύχει 50% μείωση αυτού είτε κατά 25% για τους ασθενείς με μικρότερη ή καθόλου μείωση. Σε κάθε περίπτωση το PSA πρέπει να είναι τουλάχιστον 5ng/mL, Μη Hodgkin Λεμφώματα Τα κριτήρια ανταπόκρισης που διεθνώς ακολουθούνται από το 1999 (International Workshop Criteria- IWC) 8 συνοψίζονται στα ακόλουθα (πίνακας 3): Η πλήρης ανταπόκριση απαιτεί: 1. Πλήρη εξαφάνιση όλης της νόσου, κλινικά και ακτινολογικά, όπως και πλήρη υποχώρηση των τυχόν συμπτωμάτων που υπήρχαν πριν την έναρξη της θεραπείας. Απαιτείται επίσης πλήρης επάνοδος σε φυσιολογικά επίπεδα κάθε βιοχημικής διαταραχής σχετιζόμενης με το NHL (όπως της γαλακτικής διϋδρογενάσης LDH). 2. Όλοι οι λεμφαδένες και οι λεμφαδενικές μάζες πρέπει να έχουν επανέλθει σε φυσιολογικό μέγεθος ( 1,5 cm η μεγαλύτερη εγκάρσια διάμετρος για αδένες >1,5 cm πριν την έναρξη της θεραπείας). Οι προσβεβλημένοι λεμφαδένες με μεγαλύτερη εγκάρσια διάμετρο 1,1 έως 1,5 cm πρέπει να έχουν μετά τη θεραπεία με

7 γαλύτερη εγκάρσια διάμετρο 1cm ή να έχει γίνει μείωση 75% του αθροίσματος 706 των μεγαλυτέρων διαστάσεων των προσβεβλημένων λεμφαδένων. Πίνακας 3. Κριτήρια ανταπόκρισης για τα NHL λεμφώματα Ανταπόκριση Αντικειμενική Λεμφαδένες Λεμφαδενικές Μυελός των οστών εξέταση μάζες ΠΑ κ.φ. κ.φ. κ.φ. κ.φ. ΠΑαν κ.φ. κ.φ. κ.φ. Αδιευκρίνιστος κ.φ. κ.φ. >75% μείωση κ.φ. ή αδιευκρίνιστος ΜΑ κ.φ. κ.φ. κ.φ. Θετικός κ.φ. 50% μείωση 50% μείωση Οτιδήποτε Μείωση ήπατος/ 50% μείωση 50% μείωση Οτιδήποτε σπληνός Πρόοδος/ Υποτροπή Αύξηση ήπατος/ Σπληνός Ή νέες βλάβες Νέοι ή αύξηση Νέες ή αύξηση Θετικοποίηση ΠΑ= πλήρης ανταπόκριση, ΠΑαν= μη επιβεβαιωθείσα πλήρης ανταπόκριση, ΜΑ= μερική α νταπόκριση, κ.φ.= κατά φύση 3. Ο σπλήνας εφ όσον ήταν αυξημένων διαστάσεων επί τη βάσει των ευρημάτων του ελέγχου με υπολογιστική τομογραφία πρέπει να έχει μειωθεί σε μέγεθος και να μην είναι ψηλαφητός κατά την αντικειμενική εξέταση. Η ακριβής εκτίμηση πάντως του φυσιολογικού μεγέθους τόσο του σπληνός όσο και του ήπατος παρουσιάζει σημαντικές δυσκολίες. Ένας φυσιολογικός σε μέγεθος σπλήνας μπορεί να περιέχει στοιχεία λεμφώματος, όπως επίσης να μην υ πάρχει λέμφωμα σε ένα διογκωμένο σπλήνα και η διόγκωση να οφείλεται σε άλλους παράγοντες, όπως ανατομικοί λόγοι, χρήση αυξητικών αιμοποιητικών παραγόντων κ.α. Ο προσδιορισμός των διαστάσεων του σπλήνα με υπολογιστική τομογραφία παρουσιάζει δυσκολίες και γενικά δεν χρησιμοποιείται. Οιαδήποτε μακροσκοπικά οζίδια ορατά με ο ποιαδήποτε απεικονιστική μέθοδο πρέπει να έχουν υποχωρήσει πλήρως. Επίσης, άλλα όργανα, όπως το ήπαρ και οι νεφροί εφόσον ήταν διογκωμένα πριν τη θεραπεία λόγω του λεμφώματος πρέπει να εμφανίζουν μείωση των διαστάσεών τους. 4. Σε διήθηση του μυελού των οστών απαιτείται πλήρης εξαφάνιση της διήθησης σε επαναληπτική βιοψία από το ίδιο σημείο. Το δείγμα πρέπει να είναι επαρκές (core biopsy 20 mm). Η κυτταρομετρία ροής, όπως και μοριακές ή κυτταρογενετικές τεχνικές δεν χρησιμοποιούνται επί του παρόντος σαν εξετάσεις ρουτίνας για την εκτίμηση τυχόν υπολειπόμενης νόσου. Η μη επιβεβαιωμένη πλήρης ανταπόκριση περιλαμβάνει εκείνους τους ασθενείς που πληρούν τα προηγούμενα κριτήρια 1 και 3 και ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω χαρακτηριστικά: 1. Παρουσία υπολειμματικής λεμφαδενικής μάζας με εγκάρσια διάμετρο >1,5 cm αλλά που έχει εμφανίσει >75% μείωση της συνολικής εγκάρσιας διαμέτρου της. Μεμονωμένοι συρρέοντες λεμφαδένες πρέπει να εμφανίζουν >75% μείωση της συνολικής εγκάρσιας διαμέτρου αυ

8 τών σε σύγκριση με την αρχή της θεραπείας. 2. Μυελός μη διαγνωστικός (αυξημένος αριθμός λεμφοκυττάρων ή λεμφοκυτταρικές αθροίσεις με κυτταρολογική ή αρχιτεκτονική ατυπία). Η μερική ανταπόκριση απαιτεί τα ακόλουθα: 1. 50% μείωση της συνολικής εγκάρσιας διαμέτρου των έξι μεγαλυτέρων λεμφαδένων ή λεμφαδενικών μαζών. Η επιλογή αυτών γίνεται επί τη βάσει των εξής χαρακτηριστικών: (α) πρέπει να έχουν δύο μετρητές διαστάσεις, (β) να είναι από διαφορετικές περιοχές, και (γ) να περιλαμβάνουν τους μεσοθωρακικούς και οπισθοπεριτοναϊκούς λεμφαδένες εφόσον υπάρχει προσβολή των περιοχών αυτών. 2. Καμία αύξηση του μεγέθους άλλων λεμφαδένων, του ήπατος ή του σπλήνα. 3. Τυχόν οζίδια του ήπατος ή του σπλήνα πρέπει να εμφανίζουν μείωση τουλάχιστον κατά 50% της συνολικής εγκάρσιας διαμέτρου αυτών. 4. Με εξαίρεση τα σπληνικά και ηπατικά οζίδια, η προσβολή άλλων οργάνων θεωρείται σαν εκτιμήσιμη και όχι σαν μετρητή νόσος. 5. Δεν απαιτείται η εκτίμηση του μυελού για τον προσδιορισμό της μερικής ανταπόκρισης δεδομένου ότι η προσβολή αυτού αποτελεί μόνο εκτιμήσιμη και όχι μετρητή νόσο. Σε περίπτωση που η εξέταση είναι θετική απαιτείται ο χαρακτηρισμός των κυττάρων π.χ. λέμφωμα από μεγάλα κύτταρα ή χαμηλού βαθμού κακοήθειας λέμφωμα κ.λ.π. 6. Όχι νέες εστίες της νόσου. Σαν σταθερή νόσος ορίζεται η κατάσταση κατά την οποία δεν υπάρχει μερική ανταπόκριση αλλά ούτε και πρόοδος νόσου. 707 Σαν πρόοδος νόσου ορίζεται η αύξηση 50% από το ναδίρ της συνολικής ε γκάρσιας διαμέτρου προηγούμενα παθολογικών λεμφαδένων σε ασθενείς με μερική ή καθόλου ανταπόκριση όπως και η εμφάνιση οποιασδήποτε νέας βλάβης κατά τη διάρκεια ή το τέλος της θεραπείας. Η υποτροπή νόσου (πλήρους ή μηεπιβεβαιωμένης ανταπόκρισης) περιλαμβάνει τα ακόλουθα: 1. Εμφάνιση οποιασδήποτε νέας βλάβης ή αύξηση 50% του μεγέθους των ήδη γνωστών προσβεβλημένων περιοχών % αύξηση της μεγαλύτερης διαμέτρου οποιουδήποτε λεμφαδένα μεγαλύτερου από 1 cm στον βραχύ του άξονα ή της συνολικής εγκάρσιας διαμέτρου επί προσβολής περισσοτέρων του ενός λεμφαδένων. Η εκτίμηση της ανταπόκρισης γίνεται με κλινικά, ακτινολογικά και παθολογοανατομικά (εκτίμηση του μυελού των οστών) κριτήρια. Η υπολογιστική τομογραφία αποτελεί την standard μέθοδο εκτίμησης της λεμφαδενικής νόσου. Ο έλεγχος με υπολογιστική τομογραφία του θώρακα, της κοιλιάς και της πυέλου απαιτείται και επί μη προσβολής των περιοχών αυτών, δεδομένου του απρόβλεπτου τρόπου υποτροπής των μη Hodgkin λεμφωμάτων. Οι επαναληπτικές εξετάσεις για εκτίμηση της ανταπόκρισης πρέπει να γίνονται εντός δύο μηνών από το τέλος της θεραπείας. Το διάστημα αυτό ποικίλει ανάλογα με το είδος της θεραπείας. Η θεραπεία π.χ. με βιολογικούς παράγοντες απαιτεί μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, δεδομένου ότι ο προβλεπόμενος χρόνος για ανταπόκριση είναι μεγαλύτερος. Τέλος, εκτίμηση του μυελού απαιτείται μόνο για επιβεβαίωση μιας πλήρης ύφεσης εφόσον

9 υπήρχε εξαρχής προσβολή αυτού ή εάν αυτό ενδείκνυται από ευρήματα του περιφερικού αίματος. Ο ρόλος άλλων εργαστηριακών εξετάσεων για την εκτίμηση της ανταπόκρισης όπως το σπινθηρογράφημα γαλλίου, ο έλεγχος της διήθησης του μυελού με μαγνητική τομογραφία (MRI), ή το PET Scan είναι υπό διερεύνηση. Ενδεχόμενα, η συμβολή τους να είναι μεγαλύτερη σε περίπτωση υπολειμματικής νόσου. Άλλοι σημαντικοί στόχοι των κλινικών μελετών με ασθενείς με NHL είναι η επιβίωση χωρίς επιδείνωση της νόσου όπως και η συνολική επιβίωση. Οι στόχοι αυτοί έχουν μεγαλύτερη κλινική σημασία από ότι τα ποσοστά αντικειμενικής ανταπόκρισης. Η επιβίωση χωρίς πρόοδο της νόσου σαν θεραπευτικός στόχος είναι επίσης πιο σημαντικός σε επιθετικά NHL από ότι σε θυλακιώδη λεμφώματα ενώ η διάρκεια της ανταπόκρισης, ένας από τους δευτερεύοντες στόχους μίας μελέτης, έχει μικρότερη σημασία, ιδιαίτερα σε ασθενείς με αργά εξελισσόμενο λέμφωμα. ΚΛΙΝΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ Χημειοθεραπεία μεταστατικής νόσου Στην προχωρημένη νόσο, όπου οι α σθενείς εμφανίζουν συνήθως μετρητές βλάβες, ο χρόνος προόδου της νόσου και το ποσοστό της αντικειμενικής ανταπόκρισης συχνά είναι πρωταρχικοί στόχοι μίας μελέτης. Ολοένα και περισσότερες ενδείξεις υποδηλώνουν ότι οι δείκτες της ποιότητας ζωής των ασθενών με αντικειμενική ανταπόκριση στη θεραπεία, έστω και ελάχιστη, είναι καλύτεροι σε σύγκριση με εκείνους που υποβάλλονται μόνο σε 708 υποστηρικτική αγωγή, ακόμη και όταν δεν υπάρχει βελτίωση της συνολικής ε πιβίωσης. Στο ερώτημα, εάν η κλινική ανταπόκριση σχετίζεται και με την συνολική επιβίωση, η απάντηση είναι αρνητική. Είναι γνωστό λάθος, η συσχέτιση της κλινικής ανταπόκρισης και της επιβίωσης 13. Έτσι, η ανάλυση και η σύγκριση της επιβίωσης της υποομάδας των ανταποκριθέντων σε μία μελέτη με εκείνη των μη ανταποκριθέντων ισοδυναμεί με την επιλογή μίας ομάδας α σθενών με ειδικά χαρακτηριστικά που περιλαμβάνουν γνωστούς και άγνωστους παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν την έκβαση της θεραπείας και αναφορικά με την αντικειμενική ανταπόκριση και αναφορικά με την επιβίωση για αυτήν την συγκεκριμένη ομάδα των ασθενών 14. Μία συγκεκριμένη παράμετρος έκβασης θεραπείας (όπως π.χ. η κλινική ανταπόκριση) μπορεί να είναι αληθής υποκατάστατος δείκτης μίας άλλης παραμέτρου θεραπευτικής έκβασης (όπως είναι η επιβίωση) μόνο όταν το αποτέλεσμα της θεραπείας στον υποκατάστατο δείκτη μπορεί με αξιοπιστία να προβλέψει την τελική έκβαση 15. Τέτοια συσχέτιση σπάνια έχει δειχθεί στην ιατρική στο σύνολό της. Η απόδειξη της συσχέτισης αυτής απαιτεί αφενός ένα μεγάλο αριθμό κλινικών δεδομένων από ασθενείς που θεραπεύονται κάτω από σχετικά όμοιες συνθήκες και αφετέρου μία εξαιρετικά πολύπλοκη στατιστική μεθοδολογία για να αποκλεισθούν οι δυνητικά συγχητικοί παράγοντες. Σε μία μετανάλυση 25 τυχαιοποιημένων μελετών που περιλάμβανε ασθενείς με καρκίνο του παχέος εντέρου φάνηκε ότι το ποσοστό της αντικειμενικής ανταπόκρισης θα μπορούσε να είναι

10 ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας της συνολικής επιβίωσης 16. Παρόμοια συσχέτιση μεταξύ κλινικής ανταπόκρισης και επιβίωσης δεν έχει βρεθεί σε άλλους συμπαγείς όγκους Δύο ενδιαφέροντα επίσης ευρήματα της μετανάλυσης αυτής ήταν: 1. Η σχέση μεταξύ ανταπόκρισης και ε πιβίωσης μπορεί να εξαρτάται από το είδος του φαρμάκου, τον τρόπο χορήγησης και τη δόση αυτού για την συγκεκριμένη νόσο. 2. Η επίτευξη αξιόλογης βελτίωσης στην συνολική επιβίωση απαιτεί μεγάλη βελτίωση στις αντικειμενικές ανταποκρίσεις. Στον μεταστατικό καρκίνο του παχέος εντέρου για να επιτευχθεί 12% αύξηση της πιθανότητας επιβίωσης απαιτείται διπλάσια αύξηση της κλινικής α νταπόκρισης. Η σχέση κλινικής ανταπόκρισης και επιβίωσης επηρεάζεται κυρίως από το ποσοστό των πλήρων υφέσεων και ακόμη περισσότερο από το ποσοστό των παθολογοανατομικών πλήρων υφέσεων, όπως επίσης και από τη δραστικότητα της δεύτερης γραμμής χημειοθεραπείας. Το κύριο πάντως συμπέρασμα της μετανάλυσης αυτής ήταν ότι για κάθε ξεχωριστή μελέτη το ποσοστό της αντικειμενικής ανταπόκρισης δεν μπορούσε να προβλέψει το όφελος στην συνολική ε πιβίωση. Παρά ταύτα, η επίτευξη μίας καλής αντικειμενικής ανταπόκρισης μπορεί να οδηγήσει στη διενέργεια κλινικών μελετών φάσης ΙΙΙ με πιο συγκεκριμένους θεραπευτικούς στόχους ή και να ενθαρρύνει στην χρησιμοποίηση του συγκεκριμένου φαρμάκου ή συνδυασμού φαρμάκων σαν επικουρική θεραπεία και ας μην έχει δειχθεί ότι υπάρχει όφελος στην επιβίωση στην μεταστατική νόσο με τη συγκεκριμένη θεραπεία. Εισαγωγική (neoadjuvant) χημειοθεραπεία Μία καλή αντικειμενική ανταπόκριση προσδιορίζει εκείνους τους ασθενείς πού έχουν να ωφεληθούν από τη συνέχιση της ίδιας θεραπείας. Αντίθετα, σε περίπτωση πτωχής αντικειμενικής ανταπόκρισης είναι ευνόητο ότι επιβάλλεται αλλαγή θεραπευτικών χειρισμών. Ένα ιδιαίτερα σημαντικό ζήτημα είναι και η προγνωστική σημασία της παθολογοανατομικής πλήρους ύφεσης αναφορικά με το ελεύθερο νόσου διάστημα, όπως και με τη συνολική επιβίωση. Σε μία μελέτη από το M.D.Anderson που περιλάμβανε 372 ασθενείς με τοπικά εκτεταμένο καρκίνο του μαστού, η πενταετής συνολική και ελεύθερη νόσου επιβίωση ήταν, προκειμένου για την ο μάδα των ασθενών που είχαν πετύχει πλήρη παθολογοανατομική ύφεση, 89% και 87% αντίστοιχα, ενώ για την ομάδα που δεν είχε παθολογοανατομική πλήρη ύφεση τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 64% και 58%, p<0, Σε μία άλλη μελέτη από το Royal Marsden Hospital, η παθολογοανατομική πλήρης ύφεση είχε προγνωστική σημασία μόνο για τις ασθενείς με αρνητικούς οιστρογονικούς υποδοχείς (πενταετής επιβίωση 90% έναντι 52%, p=0,005) 21. Παρά ταύτα, σε άλλες μελέτες δεν επιβεβαιώθηκε αυτή η προγνωστική σημασία της πλήρους παθολογοανατομικής ύφεσης Επικουρική χημειοθεραπεία Στην επικουρική θεραπεία οι κύριοι πρωταρχικοί στόχοι είναι η ελεύθερηνόσου επιβίωση και η συνολική επιβίωση. Η σημασία της συνολικής επιβίωσης, αν και είναι προφανής για την εκτίμηση της αποτελεσματικότητας μίας επικουρικής θεραπείας, συνοδεύεται από μία 709

11 σειρά μειονεκτήματα. Σε αυτά περιλαμβάνονται 1) η αύξηση της χρονικής διάρκειας της μελέτης, 2) η αύξηση του κόστους της μελέτης, 3) η μείωση της συμμόρφωσης των ασθενών με την αύξηση της διάρκειας της μελέτης, και 4) η καθυστέρηση της έγκρισης και της διάθεσης μίας δραστικής θεραπείας ή αντίθετα η καθυστέρηση απόρριψης μίας αναποτελεσματικής θεραπείας και της αναζήτησης άλλων εναλλακτικών θεραπειών. Για τους λόγους αυτούς είναι επιτακτική η ανάγκη αναζήτησης υποκατάστατων πρωταρχικών στόχων θεραπείας που απαιτούν λιγότερο χρόνο και κόστος. Στην περίπτωση αυτή, ο υποκατάστατος πρωταρχικός στόχος πρέπει να εμφανίζει ισχυρή συνάφεια με την αποτελεσματικότητα της θεραπείας και βέβαια αυτή η συνάφεια να επιβεβαιωθεί. Προκειμένου να είναι η ελεύθερη νόσου επιβίωση κατάλληλος υποκατάστατος πρωταρχικός στόχος, δεν πρέπει να υ πάρχει αποτελεσματική θεραπεία μετά την υποτροπή που να επιμηκύνει την συνολική επιβίωση. Διαφορετικά, η σχέση μεταξύ της ελεύθερης νόσου επιβίωσης και της συνολικής επιβίωσης εξασθενεί. Σε μία πρόσφατη μελέτη που περιλάμβανε σχεδόν ασθενείς με καρκίνο του παχέος εντέρου από 18 διαφορετικές τυχαιοποιημένες μελέτες επικουρικής χημειοθεραπείας διαπιστώθηκε ότι υπάρχει σταθερή και ισχυρή συσχέτιση μεταξύ της ελεύθερης νόσου επιβίωσης στα 3 χρόνια με την συνολική επιβίωση στα 5 χρόνια 24. Σε διάμεσο διάστημα παρακολούθησης 8 χρόνων το 80% των υποτροπών είχε επισυμβεί στα τρία πρώτα χρόνια, γεγονός που αποδεικνύει ότι τα 3 χρόνια είναι αρκετά για να προβλέψουν τα αποτελέσματα μίας κλινικής μελέτης. Σε περίπτωση, όμως, που οι νέες θεραπείες στον μεταστατικό καρκίνο του παχέος εντέρου θα επιμηκύνουν την διάμεση επιβίωση πέραν των 24 μηνών, η ελεύθερη νόσου επιβίωση στα 3 χρόνια θα παύσει να είναι κατάλληλος δείκτης της τελικής έκβασης της νόσου. Μελλοντικές προοπτικές Η κριτική έναντι των RECIST κριτηρίων που βασίζονται μόνο σε διαστάσεις εστιάζεται στο γεγονός ότι δεν μπορούν να προσδιορίζουν τις βιολογικές αλλαγές που προκαλούνται από τις νέες στοχευμένες θεραπείες και κατά αυτόν τον τρόπο είναι εν πολλοίς παραπλανητικά. Οι νέοι μοριακοί παράγοντες έχουν ανασταλτική δράση στον κυτταρικό πολλαπλασιασμό και ως εκ τούτου προκαλούν καθυστέρηση στην ανάπτυξη ενός όγκου, γεγονός που δεν μπορεί να εκτιμηθεί με τα υπάρχοντα κριτήρια. Για τους παράγοντες αυτούς μεγαλύτερη σημασία έχει η επίτευξη σταθερής νόσου και η αύξηση του χρόνου προόδου της νόσου παρά το ποσοστό της αντικειμενικής ανταπόκρισης αυτό καθαυτό. Το πρόβλημα αυτό είναι ιδιαίτερα φανερό κατά τη θεραπεία των στρωματικών ό γκων του γαστρεντερικού (GIST) με τον αναστολέα της τυροσινικής κινάσης imatinib. Σε αντίθεση με τη συμβατική χημειοθεραπεία, λόγω της μοναδικής του δράσης δεν υπάρχει ταχεία μείωση των διαστάσεων του όγκου. Συχνά συνυπάρχει κυστική εκφύλιση του όγκου ή αιμορραγία εντός των μετρητών βλαβών της νόσου με επακόλουθο την αύξηση των διαστάσεων αυτών γεγονός που θα μπορούσε εσφαλμένα να θεωρηθεί σαν πρόοδος νόσου, ενώ στην πραγματικό 710

12 τητα υπάρχει σημαντική ανταπόκριση στην θεραπεία 25. Στη περίπτωση αυτή ι διαίτερα χρήσιμες για την εκτίμηση της ανταπόκρισης είναι οι λειτουργικές α πεικονιστικές τεχνικές όπως η τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίων (PET Scanning), η φασματοσκοπία μαγνητικού συντονισμού (MRS) και η MRI με ε νισχυμένη χορήγηση σκιαγραφικής ουσίας 26,27. Το PET Scan μάλιστα μπορεί να προβλέψει με επιτυχία την ανταπόκριση στη θεραπεία 24 έως 48 ώρες μετά την έναρξη της θεραπείας 28. Η ενσωμάτωση επίσης του PET Scan στα IWC κριτήρια αυξάνει την ακρίβεια στην εκτίμηση της ανταπόκρισης σε ε πιθετικά non Hodgkin λεμφώματα. Έ τσι, σε μία μελέτη που περιλάμβανε 44 ασθενείς με επιθετικό non Hodgkin λέμφωμα και που υποβλήθηκαν σε έ λεγχο με PET Scan και υπολογιστική τομογραφία 1 έως 16 εβδομάδες μετά από 4 έως 8 κύκλους χημειοθεραπείας, 17 ασθενείς είχαν πλήρη ύφεση, 7 ανεπιβεβαίωτη πλήρη ύφεση, 19 μερική ανταπόκριση, 9 σταθερή νόσο και 2 πρόοδο νόσου με τα κριτήρια IWC ενώ με την ενσωμάτωση του PET Scan 35 ασθενείς είχαν πλήρη ύφεση, 12 μερική ανταπόκριση, 6 σταθερή νόσο και ένας πρόοδο νόσου 29. Τέλος, σημαντικός διαγράφεται ο ρόλος του PET Scan στην ακριβέστερη και συντομότερη εκτίμηση της ανταπόκρισης και σε συμπαγείς όγκους όπως το μη μικροκυτταρικό καρκίνωμα 30, το καρκίνωμα του οισοφάγου 31, του μαστού 32 κ.α. Συμπερασματικά, παρά τις σημαντικές προόδους στις νέες τεχνικές απεικόνισης, παραμένει η αξία των κλασσικών μεθόδων εκτίμησης της ανταπόκρισης, όπως έχουν απλοποιηθεί με τα standard 711 RECICT κριτήρια. Προκειμένου να αποδειχθεί η θετική σχέση του κόστουςοφέλους των νέων τεχνικών ανταπόκρισης και να υιοθετηθούν στην καθημερινή πρακτική απαιτούνται μεγάλες συνεργατικές μελέτες. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Hayward JL, Carbone PP, Heuson JC, et al. Assessment of response to therapy in advanced breast cancer: a project of the Programme on Clinical Oncology of the International Union Against Cancer, Geneva, Switzerland. Cancer 1977,39: Miller AB, Hogestraeten B, Staquet M, Winkler A. Reporting results of cancer treatment. Cancer 1981, 47, Therasse P, Arbuck SG, Eisenhauer EA, Wanders J, et al. New guidelines to evaluate the response to treatment in solid tumors. European Organization for Research and Treatment of Cancer, National Cancer Institute of the United States, National Cancer Institute of Canada. J Natl Cancer Inst 2000;92: James K, Eisenhauer E, Christian M, et al. Measuring response in solid tumors: unidimensional versus bidimensional measurement. J Natl Inst 1999, 7, Mazumdar M, Smith A, Schwartz LH. A statistical simulation study finds discordance between WHO criteria and RECIST guideline. J Clin Epidemiol 2004; 57(4): Trillet Lenoir V, Freyer G, Kaemmerlen P, Fond A, et al. Assessment of tumour response to chemotherapy for metastatic colorectal cancer: accuracy of the RECIST criteria. British Journal of Radiology 2002, 75, Bubley GJ, Carducci M, Dahut W, Dawson N, et al. Eligibility and response guidelines for phase II clinical trials in androgenindependent prostate cancer: recommendations from the prostate specific antigen working group. J Clin Oncol 1999, 91, 523

13 Cheson BD, Horning SJ, Coiffier B, Shipp MA, et al. Report of an international workshop to standardize response criteria for non Hodgkin s lymphomas. J Clin Oncol 1999,17, Scher HI, Morris MJ, Kelly WK, Schwartz LH, Heller G. Prostate cancer clinical trial end points: RECIST ing a step backwards. Clin Cancer Res 2005, 11(14): Kelly WK, Scher HI, Mazumdar M, et al. Prostate specific antigen as a measure of disease outcome in metastatic hormonerefractory prostate cancer. J Clin Oncol 1993, 11: Scher HI, Kelly WK, Zhang ZF, et al. Posttherapy serum prostate specific antigen level and survival in patients with androgen independent prostate cancer. J Natl Inst 1999, 91: Pollen JJ, Witztum KF, Ashburn WL, et al. The flare phenomenon on radionucleotide bone scan in metastatic prostate cancer. Am J Roentgenol 1984, 142: Weiss GB, Bunce H III, Hokanson JA. Comparing survival of responders and nonresponders after treatment: a potential source of confusion in interpreting cancer clinical trials. Controlled Clin Trials 1983, 4, Fleming TR, DeMets DL. Surrogate end points in clinical trials: are we misled? Ann Intern Med 1966, 125, Buyse M. On the relationship between response to treatment and survival time. Stat Med 1996, 15, Buyse M, Thirion P, Carlson RW, Burzykowski T, et al. Relation between tumour response to first line chemotherapy and survival in advanced colorectal cancer: a meta analysis. Meta Analysis Group in Cancer. Lancet 2000, 356, A Hern RP, Ebbs SR, Baum MB. Does chemotherapy improve survival in advanced breast cancer? A statistical overview. Br J Cancer 1988, 57, Torri V, Simon R, Russek Cohen E, Midthune D, Friedman M. Statistical model to determine the relationship of response and survival in patients 19. Chen TT, Chutte JP, Feigal E, Johnson BE, Simon R. A model to select chemotherapy regimens for phase III trials for extensivestage small cell lung cancer. J Natl Cancer Inst 2000, 92, Kuerer HM, Newman LA, Smith TL, Ames FC, et al. Clinical course of breast cancer patients with compete pathologic primary tumor and axillary lymph node response to doxorubicin based neoadjuvant chemotherapy. J Clin Oncol 1999, 17: Ring AE, Smith IE, Ashley S, Fulford LG, Lakhani SR. Oestrogen receptor status, pathological complete response and prognosis in patients receiving neoadjuvant chemotherapy for early breast cancer. Br J Cancer 2004, 19: Gajdos C, Tartter PI, Estabrook A, Gistrak MA, Jaffer S, Bleiweiss IJ. Relationship of clinical and pathologic response to neoadjuvant chemotherapy and outcome of locally advanced breast cancer. J Surg Oncol 2002,80: Faneyte IF, Schrama JG, Peterse JL, Remijnse PL, et al. Breast cancer response to neoadjuvant chemotherapy: predictive markers and relation with outcome. Br J Cancer 2003, 88: Sargent DJ, Wieand HS, Haller DG, Gray R, et al. Disease free survival versus overall survival as a primary end point for adjuvant colon cancer studies: Individual patient data from patients on 18 randomized trials. J Clin Oncol 2005, 23: Reichardt P, Schneider U, Stroszczynski C, Pink D, Hohenberger P. Molecular response of gastrointestinal stromal tumour after treatment with tyrosine kinase inhibitor imatinib mesylate. J Clin Pathol 2004, 57: Kettelhack C, von Wickede M, Vogl TJ, et al. Histological tumor response predicted by 31P magnetic resonance spectroscopy

14 (31P MRS) following isolated limb perfusion for soft tissue sarcoma. Cancer 2002, 94: Hasegawa S, Semelka RC, Noone TC, et al. Gastric stromal sarcomas: correlation of MR imaging and histopathologic findings in nine patients. Radiology 1998, 208: Joensuu H, Fletcher C, Dimitrijevic S, et al. Management of malignant gastrointestinal stromal tumours. Lancet Oncol 2002, 3: Juweid ME, Wiseman GA, Vose JM, Ritchie JM, et al. Response assessment of aggressive non Hodgkin s lymphoma by integrated International Workshop Criteria and fluorine 18 fluorodeoxyglucose positron emission tomography. J Clin Oncol 2005, 23: Mac Manus MP, Hicks RJ, Matthews JP, McKenzie A, et al. Positron emission tomography is superior to computed tomography scanning for response assessment after radical radiotherapy or chemoradiotherapy in patients with non small cell lung cancer. J Clin Oncol 2003,21: Hong D, Lunagomez S, Kim EE, Lee JH, et al. Value of baseline positron emission tomography for predicting overall survival in patients with nonmetastatic esophageal or gastroesophageal junction carcinoma. Cancer 2005, 104: Pio BS, Park CK, Pietras R, Hsueh WA, et al. Usefulness of 3 [F 18] fluoro 3 deoxythymidine with positron emission tomography in predicting breast cancer response to therapy. Mol Imaging Biol 2005,

Αποδεικτικές Διαδικασίες και Μαθηματική Επαγωγή.

Αποδεικτικές Διαδικασίες και Μαθηματική Επαγωγή. Αποδεικτικές Διαδικασίες και Μαθηματική Επαγωγή. Mαθηματικό σύστημα Ένα μαθηματικό σύστημα αποτελείται από αξιώματα, ορισμούς, μη καθορισμένες έννοιες και θεωρήματα. Η Ευκλείδειος γεωμετρία αποτελεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 22 Πολυσυστηματική πολυπαραγοντική προσέγγιση του καρκίνου

Κεφάλαιο 22 Πολυσυστηματική πολυπαραγοντική προσέγγιση του καρκίνου Κεφάλαιο 22 Πολυσυστηματική πολυπαραγοντική προσέγγιση του καρκίνου Κ. Σ. Γεννατάς ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η αρχική αντιμετώπιση ενός ασθενούς με καρκίνο διαιρείται σε τρία στάδια: α) τη διάγνωση, β) τη σταδιοποίηση,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 40 Ένταση και πυκνότητα χορήγησης χημειοθεραπείας

Κεφάλαιο 40 Ένταση και πυκνότητα χορήγησης χημειοθεραπείας Κεφάλαιο 40 Ένταση και πυκνότητα χορήγησης χημειοθεραπείας Χ. Ζουμπλιός ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο ιδανικός στόχος κάθε θεραπευτικής αγωγής είναι η ίαση. Στην κλινική πράξη όμως, για πάρα πολλά νοσήματα ό λων των ειδικοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

21/11/2005 Διακριτά Μαθηματικά. Γραφήματα ΒΑΣΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ : ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΚΑΙ ΚΥΚΛΟΙ Δ Ι. Γεώργιος Βούρος Πανεπιστήμιο Αιγαίου

21/11/2005 Διακριτά Μαθηματικά. Γραφήματα ΒΑΣΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ : ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΚΑΙ ΚΥΚΛΟΙ Δ Ι. Γεώργιος Βούρος Πανεπιστήμιο Αιγαίου Γραφήματα ΒΑΣΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ : ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΚΑΙ ΚΥΚΛΟΙ A Ε B Ζ Η Γ K Θ Δ Ι Ορισμός Ένα (μη κατευθυνόμενο) γράφημα (non directed graph) Γ, είναι μία δυάδα από σύνολα Ε και V και συμβολίζεται με Γ=(Ε,V). Το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 52 Ανακάλυψη και ανάπτυξη νέων. νέων αντινεοπλασματικών φαρμάκων

Κεφάλαιο 52 Ανακάλυψη και ανάπτυξη νέων. νέων αντινεοπλασματικών φαρμάκων Κεφάλαιο 52 Ανακάλυψη και ανάπτυξη νέων αντινεοπλασματικών φαρμάκων Α. Γ. Πάλλης Α. Καλυκάκη Β. Γεωργούλιας ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στον ανεπτυγμένο κόσμο περίπου ένα στα τρία άτομα θα προσβληθεί κάποια στιγμή της ζωής

Διαβάστε περισσότερα

Οι γέφυρες του ποταμού... Pregel (Konigsberg)

Οι γέφυρες του ποταμού... Pregel (Konigsberg) Οι γέφυρες του ποταμού... Pregel (Konigsberg) Β Δ Β Δ Γ Γ Κύκλος του Euler (Euler cycle) είναι κύκλος σε γράφημα Γ που περιέχει κάθε κορυφή του γραφήματος, και κάθε ακμή αυτού ακριβώς μία φορά. Για γράφημα

Διαβάστε περισσότερα

{ i f i == 0 and p > 0

{ i f i == 0 and p > 0 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ - ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Σχεδίαση και Ανάλυση Αλγορίθμων Διδάσκων: Ε. Μαρκάκης, Φθινοπωρινό εξάμηνο 014-015 Λύσεις 1ης Σειράς Ασκήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 50 Η χημειοθεραπεία σαν μέρος της αρχικής αντιμετώπισης του καρκίνου

Κεφάλαιο 50 Η χημειοθεραπεία σαν μέρος της αρχικής αντιμετώπισης του καρκίνου Κεφάλαιο 50 Η χημειοθεραπεία σαν μέρος της αρχικής αντιμετώπισης του καρκίνου Ν. Α. Μαλάμος Σ. Κ. Ρηγάτος ΟΡΙΣΜΟΣ Ως προεγχειρητική χημειοθεραπεία ορίζεται η πρώτη συστηματική θεραπεία που χορηγείται αμέσως

Διαβάστε περισσότερα

Έννοια. Η αποδοχή της κληρονομίας αποτελεί δικαίωμα του κληρονόμου, άρα δεν

Έννοια. Η αποδοχή της κληρονομίας αποτελεί δικαίωμα του κληρονόμου, άρα δεν 1 1. Αποδοχή κληρονομίας Έννοια. Η αποδοχή της κληρονομίας αποτελεί δικαίωμα του κληρονόμου, άρα δεν μπορεί να ασκηθεί από τους δανειστές του κληρονόμου, τον εκτελεστή της διαθήκης, τον κηδεμόνα ή εκκαθαριστή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ-ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ-ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ-ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Σύνταξη: Παπαδόπουλος Θεοχάρης, Οικονομολόγος, MSc, PhD Candidate Κατηγορίες οφέλους και κόστους που προέρχονται από τις δημόσιες δαπάνες Για την αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ. Με την πιστοποίηση του έχει πρόσβαση στο περιβάλλον του φαρμακείου που παρέχει η εφαρμογή.

ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ. Με την πιστοποίηση του έχει πρόσβαση στο περιβάλλον του φαρμακείου που παρέχει η εφαρμογή. ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ Ο ασθενής έχοντας μαζί του το βιβλιάριο υγείας του και την τυπωμένη συνταγή από τον ιατρό, η οποία αναγράφει τον μοναδικό κωδικό της, πάει στο φαρμακείο. Το φαρμακείο αφού ταυτοποιήσει το

Διαβάστε περισσότερα

Ταξινόμηση των μοντέλων διασποράς ατμοσφαιρικών ρύπων βασισμένη σε μαθηματικά κριτήρια.

Ταξινόμηση των μοντέλων διασποράς ατμοσφαιρικών ρύπων βασισμένη σε μαθηματικά κριτήρια. ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ Ταξινόμηη των μοντέλων διαποράς ατμοφαιρικών ρύπων βαιμένη ε μαθηματικά κριτήρια. Μοντέλο Ελεριανά μοντέλα (Elerian) Λαγκρατζιανά μοντέλα (Lagrangian) Επιπρόθετος διαχωριμός Μοντέλα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 59 Ο ρόλος των μονοκλωνικών αντισωμάτων στην αντιμετώπιση συμπαγών όγκων

Κεφάλαιο 59 Ο ρόλος των μονοκλωνικών αντισωμάτων στην αντιμετώπιση συμπαγών όγκων Κεφάλαιο 59 Ο ρόλος των μονοκλωνικών αντισωμάτων στην αντιμετώπιση συμπαγών όγκων Χ. Π. Καλόφωνος Π. Δ. Γρίβας ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η κατανόηση των μοριακών μηχανισμών που διέπουν την πορεία της κακο ήθους εξαλλαγής

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 25 Γενικές αρχές παρηγορητικής και θεραπευτικής χειρουργικής στην ογκολογία

Κεφάλαιο 25 Γενικές αρχές παρηγορητικής και θεραπευτικής χειρουργικής στην ογκολογία Κεφάλαιο 25 Γενικές αρχές παρηγορητικής και θεραπευτικής χειρουργικής στην ογκολογία Γ. Πλατανιώτης 407 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο χειρουργός ογκολόγος είναι υπεύθυνος πολλές φορές για την αρχική διάγνωση, την σταδιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΕΠΩΝΥΜΟ: ΟΝΟΜΑ: ΟΜΑΔΑ Α Για τις προτάσεις Α1 μέχρι και Α6 να

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 60 Οι αυξητικοί παράγοντες της ερυθράς σειράς

Κεφάλαιο 60 Οι αυξητικοί παράγοντες της ερυθράς σειράς Κεφάλαιο 60 Οι αυξητικοί παράγοντες της ερυθράς σειράς Κ. Κανδύλης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η αναιμία είναι μία από τις συχνότερες επιπλοκές του καρκίνου και συμβαίνει σε ένα μεγάλο ποσοστό ασθενών. Η ακριβής συχνότητά

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 29 Βασικές αρχές ακτινοβιολογίας

Κεφάλαιο 29 Βασικές αρχές ακτινοβιολογίας Κεφάλαιο 29 Βασικές αρχές ακτινοβιολογίας Θ. Αντωνάδου Ν. Θρουβάλας ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η σημασία της ακτινοβιολογίας στην ακτινοθεραπεία Ο ρόλος της ακτινοθεραπείας στην αντιμετώπιση του καρκίνου Η ακτινοθεραπεία

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 5 1.2.α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον παρακάτω πίνακα σωστά συµπληρωµένο.

Μονάδες 5 1.2.α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον παρακάτω πίνακα σωστά συµπληρωµένο. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2000 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 55 Θεραπεία ναυτίας και εμέτου από χημειοθεραπεία

Κεφάλαιο 55 Θεραπεία ναυτίας και εμέτου από χημειοθεραπεία Κεφάλαιο 55 Θεραπεία ναυτίας και εμέτου από χημειοθεραπεία Β. Μπαρμπούνης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ναυτία και ο έμετος που προκαλούνται από τη χορήγηση χημειοθεραπευτικών φαρμάκων είναι μεταξύ των πλέον δυσάρεστων εμπειριών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους για τον επικείμενο διαγωνισμό του Υπουργείου Οικονομικών, με κορυφαίο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 24 Η χειρουργική στη διάγνωση και σταδιοποίηση του καρκίνου

Κεφάλαιο 24 Η χειρουργική στη διάγνωση και σταδιοποίηση του καρκίνου Κεφάλαιο 24 Η χειρουργική στη διάγνωση και σταδιοποίηση του καρκίνου Ζ. Τουλούμης Κ. Αυγερινός Χ. Δερβένης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συνεχιζόμενη ανάπτυξη της εξέλιξης της ιατρικής τεχνολογίας κυρίως στον τομέα της απεικόνισης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΜΑΘΗΜΑ: ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους για τον επικείμενο διαγωνισμό του Υπουργείου Οικονομικών, με κορυφαίο επιτελείο

Διαβάστε περισσότερα

Εξαναγκασμένες ταλαντώσεις, Ιδιοτιμές με πολλαπλότητα, Εκθετικά πινάκων. 9 Απριλίου 2013, Βόλος

Εξαναγκασμένες ταλαντώσεις, Ιδιοτιμές με πολλαπλότητα, Εκθετικά πινάκων. 9 Απριλίου 2013, Βόλος ιαφορικές Εξισώσεις Εξαναγκασμένες ταλαντώσεις, Ιδιοτιμές με πολλαπλότητα, Ατελείς ιδιοτιμές Εκθετικά πινάκων Μανόλης Βάβαλης Τμήμα Μηχανικών Η/Υ Τηλεπικοινωνιών και ικτύων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 9 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΔΙΚΑΣΤΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΔΙΚΑΣΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΔΙΚΑΣΤΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, ΜΔΕ Δημοσίου Δικαίου, Υπ. Διδάκτωρ Νομικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών. ΘΕΜΑΤΙΚΗ : Η αρμοδιότητα των διοικητικών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 26 Χειρουργική των μεταστάσεων

Κεφάλαιο 26 Χειρουργική των μεταστάσεων Κεφάλαιο 26 Χειρουργική των μεταστάσεων Γ. Σαββανής 414 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ένα από τα χαρακτηριστικά των κακοήθων όγκων είναι η ικανότητά τους να δημιουργούν μεταστάσεις οι οποίες αποτελούν την κύρια αιτία θανάτου

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 39 In vitro έλεγχος ευαισθησίας στα κυτταροτοξικά φάρμακα

Κεφάλαιο 39 In vitro έλεγχος ευαισθησίας στα κυτταροτοξικά φάρμακα Κεφάλαιο 39 In vitro έλεγχος ευαισθησίας στα κυτταροτοξικά φάρμακα Ε. Μπριασούλης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο διαρκώς αυξανόμενος αριθμός διαθέσιμων χημειοθεραπευτικών φαρμάκων την τελευταία δεκαετία, προβάλει ισχυρά το

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΙΑΚΡΙΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ»

«ΔΙΑΚΡΙΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ» HY 118α «ΔΙΚΡΙΤ ΜΘΗΜΤΙΚ» ΣΚΗΣΕΙΣ ΠΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΙΣΤΩΝ εώργιος Φρ. εωργακόπουλος ΜΕΡΟΣ (1) ασικά στοιχεία της θεωρίας συνόλων. Π. ΚΡΗΤΗΣ ΤΜ. ΕΠ. ΥΠΟΛΟΙΣΤΩΝ «ΔΙΚΡΙΤ ΜΘΗΜΤΙΚ». Φ. εωργακόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ

ΜΑΘΗΜΑ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους για τον επικείμενο διαγωνισμό του Υπουργείου Οικονομικών, με κορυφαίο επιτελείο

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνώριση Προτύπων. Σημερινό Μάθημα

Αναγνώριση Προτύπων. Σημερινό Μάθημα Αναγνώριση Προτύπων Σημερινό Μάθημα Η κατάρα της διαστατικότητας Μείωση διαστάσεων εξαγωγή χαρακτηριστικών επιλογή χαρακτηριστικών Αναπαράσταση έναντι Κατηγοριοποίησης Ανάλυση Κυρίων Συνιστωσών PCA Γραμμική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 20 Σύστημα σταδιοποίησης ΤΝΜ

Κεφάλαιο 20 Σύστημα σταδιοποίησης ΤΝΜ Κεφάλαιο 20 Σύστημα σταδιοποίησης ΤΝΜ Σ. Ξυνόγαλος ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα συστήματα σταδιοποίησης των κακοήθων νεοπλασιών είναι μέθοδοι αντικειμενικής εκτίμησης της έκτασης του όγκου σε δεδομένη στιγμή (κυρίως κατά

Διαβάστε περισσότερα

23/2/07 Sleep out Πλατεία Κλαυθμώνος

23/2/07 Sleep out Πλατεία Κλαυθμώνος 23/2/07 Sleep out Πλατεία Κλαυθμώνος Μια βραδιά στο λούκι με τους αστέγους «Έχετε ποτέ σκεφτεί να κοιμηθείτε μια χειμωνιάτικη νύχτα στο δρόμο;» Με αυτό το ερώτημα απευθύναμε και φέτος την πρόσκληση στους

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Aποτελεσματικότητα της νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής σε μια ανοικτή οικονομία

ΘΕΜΑ: Aποτελεσματικότητα της νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής σε μια ανοικτή οικονομία ΘΕΜΑ: ποτελεσματικότητα της νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής σε μια ανοικτή οικονομία Σύνταξη: Μπαντούλας Κων/νος, Οικονομολόγος, Ms Χρηματοοικονομικών 1 Η πρώτη θεωρία σχετικά με τον αυτόματο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 28 Η σύγχρονη θεραπευτική αντιμετώπιση των μεταστάσεων του κεντρικού νευρικού συστήματος

Κεφάλαιο 28 Η σύγχρονη θεραπευτική αντιμετώπιση των μεταστάσεων του κεντρικού νευρικού συστήματος Κεφάλαιο 28 Η σύγχρονη θεραπευτική αντιμετώπιση των μεταστάσεων του κεντρικού νευρικού συστήματος Ν. Ι. Κορδιολής Δ. Καζαντζής ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όπως διαπιστώνεται, οι μεταστάσεις στον εγκέφαλο την σπονδυλική στήλη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Διαφορές εσωτερικού εξωτερικού δανεισμού. Η διαχρονική κατανομή του βάρους από το δημόσιο δανεισμό.

ΘΕΜΑ: Διαφορές εσωτερικού εξωτερικού δανεισμού. Η διαχρονική κατανομή του βάρους από το δημόσιο δανεισμό. 1 ΘΕΜΑ: Διαφορές εσωτερικού εξωτερικού δανεισμού. Η διαχρονική κατανομή του βάρους από το δημόσιο δανεισμό. Σύνταξη: Παπαδόπουλος Θεοχάρης, Οικονομολόγος, Οικονομολόγος, MSc, PhD Candidate, εισηγητής Φροντιστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

Α) Ανάλογα με τη φύση των κονδυλίων που περιλαμβάνουν οι προϋπολογισμοί διακρίνονται σε:

Α) Ανάλογα με τη φύση των κονδυλίων που περιλαμβάνουν οι προϋπολογισμοί διακρίνονται σε: Ο διαγωνισμός της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης προϋποθέτει, ως γνωστόν, συνδυασμό συνδυαστικής γνώσης της εξεταστέας ύλης και θεμάτων πολιτικής και οικονομικής επικαιρότητας. Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια

Διαβάστε περισσότερα

HY 280. θεμελιακές έννοιες της επιστήμης του υπολογισμού ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. Γεώργιος Φρ.

HY 280. θεμελιακές έννοιες της επιστήμης του υπολογισμού ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. Γεώργιος Φρ. HY 280 «ΘΕΩΡΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ» θεμελικές έννοιες της επιστήμης του υπολογισμού ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Γεώργιος Φρ. Γεωργκόπουλος μέρος Α Εισγωγή, κι η σική θεωρί των πεπερσμένων

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΣΤΗ ΚΡΗΤΗ

ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΣΤΗ ΚΡΗΤΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΣΤΗ ΚΡΗΤΗ ΑΝΤΙΟΠΗ ΓΙΓΑΝΤΙ ΟΥ Τοµεάρχης Λειτουργίας Κέντρων Ελέγχου Συστηµάτων Μεταφοράς ιεύθυνσης ιαχείρισης Νησιών ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΡΗΤΗΣ 2009 Εγκατεστηµένη Ισχύς (Ατµοµονάδες, Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

1. Σε περίπτωση κατά την οποία η τιμή ενός αγαθού μειωθεί κατά 2% και η ζητούμενη

1. Σε περίπτωση κατά την οποία η τιμή ενός αγαθού μειωθεί κατά 2% και η ζητούμενη Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους για τον επικείμενο διαγωνισμό του Υ- πουργείου Οικονομικών και στοχεύοντας στην όσο το δυνατό πληρέστερη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Πραγματοποιούν Χειμερινό Σχολείο με Θέμα: «Υποστήριξη ασθενών με καρκίνο και των φροντιστών τους»

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Πραγματοποιούν Χειμερινό Σχολείο με Θέμα: «Υποστήριξη ασθενών με καρκίνο και των φροντιστών τους» ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Το Τμήμα του, το ΓΟΝ «Άγιοι, το ΠΜΣ «ΜΕΘ και Επείγουσα Νοσηλευτική» και η Ελληνική Εταιρεία Έρευνας και Εκπαίδευσης (ΕΕΝΕΕ) Πραγματοποιούν Χειμερινό Σχολείο με Θέμα: «Υποστήριξη ασθενών με καρκίνο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Διδάσκων : Πομπιέρη Βασιλεία, Δικηγόρος, LLM UCL Πτωχευτικό Δίκαιο Σημαντικότερες ρυθμίσεις σε προπτωχευτικό στάδιο. Εισαγωγή της διαδικασίας συνδιαλλαγής Σκοπός Η διάσωση και εξυγίανση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 35 Εισαγωγική προεγχειρητική ακτινοθεραπεία

Κεφάλαιο 35 Εισαγωγική προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Κεφάλαιο 35 Εισαγωγική προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Γ. Σαρρής Ν. Μπουντούρογλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Ακτινοθεραπεία στην θεραπεία των κακοήθων όγκων μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνη με σκοπό την ίαση αποκλειστική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 11 Επιδημιολογία του καρκίνου

Κεφάλαιο 11 Επιδημιολογία του καρκίνου Κεφάλαιο 11 Επιδημιολογία του καρκίνου Μ. Παπαδάκου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι ανθρώπινες απώλειες που προκαλεί ο καρκίνος είναι τεράστιες. Παραμένει η κυριότερη αιτία θανάτου μετά τις καρδιαγγειακές παθήσεις. Σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Eισηγητής: Μουσουλή Μαρία

Eισηγητής: Μουσουλή Μαρία Eισηγητής: Μουσουλή Μαρία Κλασικός Αθλητισμός Δρόμοι : Μεσαίες και μεγάλες αποστάσεις Ταχύτητες Σκυταλοδρομίες Δρόμοι με εμπόδια Δρόμοι Μεσαίων και Μεγάλων αποστάσεων Στην αρχαία εποχή ο δρόμος που είχε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΙΖΩΝ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ. Από τι προκαλείται η κατάθλιψη?

ΜΕΙΖΩΝ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ. Από τι προκαλείται η κατάθλιψη? Η μείζων κατάθλιψη ανήκει σε μια κατηγορία ψυχικών διαταραχών που ονομάζονται διαταραχές της διάθεσης. Η κατάθλιψη είναι αρκετά συχνή. Υπολογίζεται ότι 15 στους 100 ανθρώπους θα πάθουν κατάθλιψη κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 57 Εκλεκτικοί τροποποιητές των ορμονικών υποδοχέων

Κεφάλαιο 57 Εκλεκτικοί τροποποιητές των ορμονικών υποδοχέων Κεφάλαιο 57 Εκλεκτικοί τροποποιητές των ορμονικών υποδοχέων Ε. Ξυδάκης ΟΙΣΤΡΟΓΟΝΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Ως γνωστόν, τα οιστρογόνα αποτελούν σημαντικότατους για τη φυσιολογία του οργανισμού παράγοντες.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΡΜΙΣΗΣ, ΠΑΡΑΒΟΛΗΣ, ΠΡΥΜΝΟΔΕΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΛΛΙΜΕΝΙΣΜΟΥ ΣΚΑΦΩΝ ΣΕ ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ. (ΛΙΜΑΝΙΑ κ.λπ.) ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ ΛΙΜΕΝΙΚΩΝ

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΡΜΙΣΗΣ, ΠΑΡΑΒΟΛΗΣ, ΠΡΥΜΝΟΔΕΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΛΛΙΜΕΝΙΣΜΟΥ ΣΚΑΦΩΝ ΣΕ ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ. (ΛΙΜΑΝΙΑ κ.λπ.) ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ ΛΙΜΕΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΡΜΙΣΗΣ, ΠΑΡΑΒΟΛΗΣ, ΠΡΥΜΝΟΔΕΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΛΛΙΜΕΝΙΣΜΟΥ ΣΚΑΦΩΝ ΣΕ ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ (ΛΙΜΑΝΙΑ κ.λπ.) ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ ΛΙΜΕΝΙΚΩΝ ΤΑΜΕΙΩΝ ΚΑΙ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΛΙΜΕΝΙΚΩΝ ΤΑΜΕΙΩΝ Επιμέλεια Άγγελου Αργυρακόπουλου

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακή Εικόνα. Σημερινό μάθημα!

Ψηφιακή Εικόνα. Σημερινό μάθημα! Ψηφιακή Εικόνα Σημερινό μάθημα! Ψηφιακή Εικόνα Αναλογική εικόνα Ψηφιοποίηση (digitalization) Δειγματοληψία Κβαντισμός Δυαδικές δ έ (Binary) εικόνες Ψηφιακή εικόνα & οθόνη Η/Υ 1 Ψηφιακή Εικόνα Μια ακίνητη

Διαβάστε περισσότερα

Σχέσεις και ιδιότητές τους

Σχέσεις και ιδιότητές τους Σχέσεις και ιδιότητές τους Διμελής (binary) σχέση Σ από σύνολο Χ σε σύνολο Υ είναι ένα υποσύνολο του καρτεσιανού γινομένου Χ Υ. Αν (χ,ψ) Σ, λέμε ότι το χ σχετίζεται με το ψ και σημειώνουμε χσψ. Στην περίπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 27 Χειρουργική θεραπεία και αντιμετώπιση των πνευμονικών μεταστάσεων

Κεφάλαιο 27 Χειρουργική θεραπεία και αντιμετώπιση των πνευμονικών μεταστάσεων Κεφάλαιο 27 Χειρουργική θεραπεία και αντιμετώπιση των πνευμονικών μεταστάσεων Ι. Τούμπουλης Ί. Μπελένης 452 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Μετά το ήπαρ, οι πνεύμονες αποτελούν το δεύτερο συχνότερο όργανο ε ντόπισης μεταστάσεων

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 18 Δείκτες ορού επί κακοήθων συμπαγών νεοπλασμάτων

Κεφάλαιο 18 Δείκτες ορού επί κακοήθων συμπαγών νεοπλασμάτων Κεφάλαιο 18 Δείκτες ορού επί κακοήθων συμπαγών νεοπλασμάτων Λ. Κυρίου Μάλλη Μ. Μ. Βασλαματζής ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ιστορία προσδιορισμού νεοπλασματικών δεικτών ξεκινά το 1848 με την α νακάλυψη της μυελωματικής πρωτεΐνης

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 68 Σχεδιασμός κλινικών μελετών και διαχείριση δεδομένων έρευνας

Κεφάλαιο 68 Σχεδιασμός κλινικών μελετών και διαχείριση δεδομένων έρευνας Κεφάλαιο 68 Σχεδιασμός κλινικών μελετών και διαχείριση δεδομένων έρευνας Γ. Η. Πανάγος 1195 ΟΡΘΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ ΚΛΙ ΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΏΝ Η ορθή πρακτική διεξαγωγής των κλινικών δοκιμών (GCP) είναι ένα διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ. Μορφές δημόσιου δανεισμού. Σύνταξη: Παπαδόπουλος Θεοχάρης, Οικονομολόγος, MSc, PhD Candidate

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ. Μορφές δημόσιου δανεισμού. Σύνταξη: Παπαδόπουλος Θεοχάρης, Οικονομολόγος, MSc, PhD Candidate ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ Μορφές δημόσιου δανεισμού Σύνταξη: Παπαδόπουλος Θεοχάρης, Οικονομολόγος, MSc, PhD Candidate 1 Ανάλογα με την πηγή προελεύσεως των πόρων Με βάση το κριτήριο αυτό, ο δανεισμός διακρίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7 Ορμόνες και καρκίνος

Κεφάλαιο 7 Ορμόνες και καρκίνος Κεφάλαιο 7 Ορμόνες και καρκίνος Σ. Τσαγκαράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ορμονοεξαρτώμενη καρκινογένεση αφορά την πρόκληση νεοπλασματικών εξεργασιών στους ενδοκρινείς αδένες και ιστούς στόχους των ορμονών από ενδογενώς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΕΠ 2000 ΑΣΕΠ 2000 Εμπορική Τράπεζα 1983 Υπουργείο Κοιν. Υπηρ. 1983

ΑΣΕΠ 2000 ΑΣΕΠ 2000 Εμπορική Τράπεζα 1983 Υπουργείο Κοιν. Υπηρ. 1983 20 Φεβρουαρίου 2010 ΑΣΕΠ 2000 1. Η δεξαμενή βενζίνης ενός πρατηρίου υγρών καυσίμων είναι γεμάτη κατά τα 8/9. Κατά τη διάρκεια μιας εβδομάδας το πρατήριο διέθεσε τα 3/4 της βενζίνης αυτής και έμειναν 4000

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 64 Τα οπιοειδή στην αναλγησία του χρόνιου καρκινικού πόνου

Κεφάλαιο 64 Τα οπιοειδή στην αναλγησία του χρόνιου καρκινικού πόνου Κεφάλαιο 64 Τα οπιοειδή στην αναλγησία του χρόνιου καρκινικού πόνου Χ. Μπούκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο καρκινικός πόνος είναι κυρίως χρόνιος πόνος, η διάρκεια του είναι μεγαλύτερη των 3 μηνών, εμφανίζεται σχεδόν καθημερινά,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 51 Συνδυασμένη ακτινο χημειοθεραπεία

Κεφάλαιο 51 Συνδυασμένη ακτινο χημειοθεραπεία Κεφάλαιο 51 Συνδυασμένη ακτινο χημειοθεραπεία Γ. Α. Πλατανιώτης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στην προσπάθεια για αύξηση της κυτταροκτόνου δράσης της ακτινοβολίας στα νεοπλασματικά κύτταρα, έχουν χρησιμοποιηθεί διάφοροι παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21 Ποιότητα ζωής και κατάσταση λειτουργικής ικανότητος

Κεφάλαιο 21 Ποιότητα ζωής και κατάσταση λειτουργικής ικανότητος Κεφάλαιο 21 Ποιότητα ζωής και κατάσταση λειτουργικής ικανότητος Ε. Ρεπάσος Γ. Η. Πανάγος ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών έχει σημειωθεί κατακόρυφη αύξηση του ενδιαφέροντος σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

1. Ο εγγυημένος ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης στο υπόδειγμα Harrod Domar εξαρτάται

1. Ο εγγυημένος ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης στο υπόδειγμα Harrod Domar εξαρτάται 1. Ο εγγυημένος ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης στο υπόδειγμα Harrod Domar εξαρτάται από: α) Τη ροπή για αποταμίευση β) Το λόγο κεφαλαίου προϊόντος και τη ροπή για αποταμίευση γ) Το λόγο κεφαλαίου προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 42 Αλκυλιούντες παράγοντες και αντινεοπλασματικά αντιβιοτικά

Κεφάλαιο 42 Αλκυλιούντες παράγοντες και αντινεοπλασματικά αντιβιοτικά Κεφάλαιο 42 Αλκυλιούντες παράγοντες και αντινεοπλασματικά αντιβιοτικά Σ. Ντρουφάκου ΑΛΚΥΛΙΟΥΝΤΕΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι αλκυλιούντες παράγοντες στοχεύουν το DNA και είναι κυτταροτοξικές, μεταλλαξιογόνες

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενα θέματα στο μάθημα. Αρχές Οικονομικής Θεωρίας ΟΜΑΔΑ Α. Στις προτάσεις από Α.1. μέχρι και Α10 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της

Προτεινόμενα θέματα στο μάθημα. Αρχές Οικονομικής Θεωρίας ΟΜΑΔΑ Α. Στις προτάσεις από Α.1. μέχρι και Α10 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της Προτεινόμενα θέματα στο μάθημα Αρχές Οικονομικής Θεωρίας ΟΜΑΔΑ Α Στις προτάσεις από Α.1. μέχρι και Α10 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα σε κάθε αριθμό την ένδειξη Σωστό, αν

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 36 Μοριακή στοχευμένη θεραπεία με ραδιοϊσότοπα

Κεφάλαιο 36 Μοριακή στοχευμένη θεραπεία με ραδιοϊσότοπα Κεφάλαιο 36 Μοριακή στοχευμένη θεραπεία με ραδιοϊσότοπα Σ. Σαράντη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος ραδιοϊσοτοπική μοριακή στόχευση μπορεί να καθορισθεί σαν η ειδική συγκέντρωση ενός διαγνωστικού ή θεραπευτικού ραδιοϊσοτόπου

Διαβάστε περισσότερα

Ημέρα 3 η. (α) Aπό την εργασιακή διαδικασία στη διαδικασία παραγωγής (β) Αξία του προϊόντος και αξία της εργασιακής δύναμης

Ημέρα 3 η. (α) Aπό την εργασιακή διαδικασία στη διαδικασία παραγωγής (β) Αξία του προϊόντος και αξία της εργασιακής δύναμης Ημέρα 3 η. (α) Aπό την εργασιακή διαδικασία στη διαδικασία παραγωγής (β) Αξία του προϊόντος και αξία της εργασιακής δύναμης Η εργασιακή διαδικασία και τα στοιχεία της. Η κοινωνική επικύρωση των ιδιωτικών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 14 Κυτταρολογική εξέταση υλικού εξ αναρροφήσεως διά λεπτής βελόνης

Κεφάλαιο 14 Κυτταρολογική εξέταση υλικού εξ αναρροφήσεως διά λεπτής βελόνης Κεφάλαιο 14 Κυτταρολογική εξέταση υλικού εξ αναρροφήσεως διά λεπτής βελόνης Δ. Δασκαλοπούλου Σ. Κ. Αρχοντάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ H αλματώδης εξέλιξη της ιατρικής ε πιστήμης και της τεχνολογίας τα τελευταία 30 χρόνια,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΑΧΝΟΕΙΔΗΣ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑ : «ΚΕΡΑΥΝΟΣ ΕΝ ΑΙΘΡΙΑ» Του Δρος Χρήστου Γεωργόπουλου

ΥΠΑΡΑΧΝΟΕΙΔΗΣ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑ : «ΚΕΡΑΥΝΟΣ ΕΝ ΑΙΘΡΙΑ» Του Δρος Χρήστου Γεωργόπουλου ΥΠΑΡΑΧΝΟΕΙΔΗΣ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑ : «ΚΕΡΑΥΝΟΣ ΕΝ ΑΙΘΡΙΑ» Του Δρος Χρήστου Γεωργόπουλου Τι είναι Υπαραχνοειδής αιμορραγία είναι ένας ιδιαίτερος τύπος εγκεφαλικής αιμορραγίας που συνήθως εκδηλώνεται αιφνιδιαστικά

Διαβάστε περισσότερα

Projects για το εργαστήριο. των Βάσεων Δεδομένων

Projects για το εργαστήριο. των Βάσεων Δεδομένων Projects για το εργαστήριο των Βάσεων Δεδομένων Θεσσαλονίκη, Νοέμβριος Δεκέμβριος 2013 1. Το πολυκατάστημα Το πολυκατάστημα έχει ένα σύνολο από εργαζομένους. Κάθε εργαζόμενος χαρακτηρίζεται από έναν κωδικό

Διαβάστε περισσότερα

1. Ας υποθέσουμε ότι η εισοδηματική ελαστικότητα ζήτησης για όσπρια είναι ίση με το μηδέν. Αυτό σημαίνει ότι:

1. Ας υποθέσουμε ότι η εισοδηματική ελαστικότητα ζήτησης για όσπρια είναι ίση με το μηδέν. Αυτό σημαίνει ότι: 1. Ας υποθέσουμε ότι η εισοδηματική ελαστικότητα ζήτησης για όσπρια είναι ίση με το μηδέν. Αυτό σημαίνει ότι: α) Ανεξάρτητα από το ύψος της τιμής των οσπρίων, ο καταναλωτής θα δαπανά πάντα ένα σταθερό

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 48 Ανοσοτρποποιητικά αντινεοπλασματικά φάρμακα, αναστολείς της τυροσινικής κινάσης, και αναστολείς του πρωτεοσωματίου

Κεφάλαιο 48 Ανοσοτρποποιητικά αντινεοπλασματικά φάρμακα, αναστολείς της τυροσινικής κινάσης, και αναστολείς του πρωτεοσωματίου Κεφάλαιο 48 Ανοσοτρποποιητικά αντινεοπλασματικά φάρμακα, αναστολείς της τυροσινικής κινάσης, και αναστολείς του πρωτεοσωματίου Γ. Πανάγος ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στο κεφάλαιο αυτό θα αναφερθούμε σε νεότερα φάρμακα που

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 43 Αλκαλοειδή της βίνκα ρόζεα

Κεφάλαιο 43 Αλκαλοειδή της βίνκα ρόζεα Κεφάλαιο 43 Αλκαλοειδή της βίνκα ρόζεα Ε. Ξυδάκης Γ. Μαρκάτος 732 ΓΕΝΙΚΑ ΧΗΜΙΚΗ ΔΟΜΗ Τα αλκαλοειδή της βίνκα (vinca alkaloids) είναι μεταξύ των πρώτων κυτταροτοξικών φαρμάκων που αποκαλύφθηκαν και χρησιμοποιήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 31 Ενδείξεις εξωτερικής ακτινοθεραπείας

Κεφάλαιο 31 Ενδείξεις εξωτερικής ακτινοθεραπείας Κεφάλαιο 31 Ενδείξεις εξωτερικής ακτινοθεραπείας Γ. Κύργιας Μ. Καλογερίδη 526 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Διεθνής Επιτροπή Ακτινικών Μονάδων και Μετρήσεων (ICRU International Commission on Radiation Units and Measurements)

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 19 Τρέχοντα δεδομένα και προοπτικές στην οστεομυελική βιοψία

Κεφάλαιο 19 Τρέχοντα δεδομένα και προοπτικές στην οστεομυελική βιοψία Κεφάλαιο 19 Τρέχοντα δεδομένα και προοπτικές στην οστεομυελική βιοψία Δ. Αναγνώστου Κεραμίδα Ε. Πούλιου 355 ΕΙΣΑΓΩΓΗ O τίτλος του βιβλίου που πρόσφατα εκδόθηκε από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO),

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Μελέτες Περιβαλλοντικών επιπτώσεων

ΘΕΜΑ: Μελέτες Περιβαλλοντικών επιπτώσεων ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ: Μελέτες Περιβαλλοντικών επιπτώσεων 1 8.α. Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) ονομάζεται η εμπεριστατωμένη και τεκμηριωμένη επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 61 Οι αυξητικοί παράγοντες της λευκής σειράς

Κεφάλαιο 61 Οι αυξητικοί παράγοντες της λευκής σειράς Κεφάλαιο 61 Οι αυξητικοί παράγοντες της λευκής σειράς Ε. Δεμίρη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η μυελοκαταστολή αποτελεί συχνή παρενέργεια πολλών χημειοθεραπευτικών σχημάτων και αυτό περιορίζει την χορήγησή τους. 1 Επιπλέον

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2.3: Marketing Κοινωνικών Επιχειρήσεων. Στο παρόν κεφάλαιο παρουσιάζονται εν τάχει τα βασικά

Κεφάλαιο 2.3: Marketing Κοινωνικών Επιχειρήσεων. Στο παρόν κεφάλαιο παρουσιάζονται εν τάχει τα βασικά Κεφάλαιο 2.3: Marketing Κοινωνικών Επιχειρήσεων Περίληψη Κεφαλαίου: Στο παρόν κεφάλαιο παρουσιάζονται εν τάχει τα βασικά χαρακτηριστικά του μείγματος Marketing (Μ.Κ.Τ.), στο πλαίσιο της εύρυθμης λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Eισηγητής: Μουσουλή Μαρία

Eισηγητής: Μουσουλή Μαρία Eισηγητής: Μουσουλή Μαρία Κινητική Μάθηση Μέρος Πρώτο : Ανθρώπινη απόδοση εκτέλεση 1. Εισαγωγή «Η ικανότητα που έχει κάποιος, να πετυχαίνει ένα τελικό αποτέλεσμα με την μεγαλύτερη δυνατή σιγουριά και τη

Διαβάστε περισσότερα

2. Κατάθεσε κάποιος στην Εθνική Τράπεζα 4800 με επιτόκιο 3%. Μετά από πόσο χρόνο θα πάρει τόκο 60 ; α) 90 ημέρες β) 1,5 έτη γ) 5 μήνες δ) 24 μήνες

2. Κατάθεσε κάποιος στην Εθνική Τράπεζα 4800 με επιτόκιο 3%. Μετά από πόσο χρόνο θα πάρει τόκο 60 ; α) 90 ημέρες β) 1,5 έτη γ) 5 μήνες δ) 24 μήνες 20 Φεβρουαρίου 2010 1. Ένας έμπορος αγόρασε 720 κιλά κρασί προς 2 το κιλό. Πρόσθεσε νερό, το πούλησε προς 2,5 το κιλό και κέρδισε 500. Το νερό που πρόσθεσε ήταν σε κιλά: α) 88 β) 56 γ) 60 δ) 65 2. Κατάθεσε

Διαβάστε περισσότερα

Συντάκτης: Παναγιώτης Βεργούρος, Οικονομολόγος Συγγραφέας βιβλίων, Μικρο μακροοικονομίας διαγωνισμών ΑΣΕΠ

Συντάκτης: Παναγιώτης Βεργούρος, Οικονομολόγος Συγγραφέας βιβλίων, Μικρο μακροοικονομίας διαγωνισμών ΑΣΕΠ Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους για τον επικείμενο διαγωνισμό του Υ- πουργείου Οικονομικών και στοχεύοντας στην όσο το δυνατό πληρέστερη

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 13 Χειρισμός χειρουργικού παρασκευάσματος ταχεία βιοψία

Κεφάλαιο 13 Χειρισμός χειρουργικού παρασκευάσματος ταχεία βιοψία Κεφάλαιο 13 Χειρισμός χειρουργικού παρασκευάσματος ταχεία βιοψία Ε. Μπαϊρακτάρη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εργασία ρουτίνας που συνοδεύει ένα χειρουργικό παρασκεύασμα περιλαμβάνει τη μακροσκοπική και μικροσκοπική εξέταση.

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Ι. Πασσάς. Γλώσσα. Οι λειτουργίες της γλώσσας Η γλωσσική 4εταβολή και ο δανεισ4ός

Γιάννης Ι. Πασσάς. Γλώσσα. Οι λειτουργίες της γλώσσας Η γλωσσική 4εταβολή και ο δανεισ4ός Γιάννης Ι. Πασσάς Γλώσσα Οι λειτουργίες της γλώσσας Η γλωσσική 4εταβολή και ο δανεισ4ός Αρχή πάντων ορισµός εστί Γλώσσα: Κώδικας ση4είων ορισ4ένης 4ορφής (γλωσσικής), 4ε τα ο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 16 Η κλασική ακτινοδιαγνωστική στην σταδιοποίηση του καρκίνου

Κεφάλαιο 16 Η κλασική ακτινοδιαγνωστική στην σταδιοποίηση του καρκίνου Κεφάλαιο 16 Η κλασική ακτινοδιαγνωστική στην σταδιοποίηση του καρκίνου Α. Μαλαγάρη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η κλασική Ακτινολογία κατά κύριο λόγο συμβάλει στην αρχική αναγνώριση ή επιβεβαίωση του νεοπλασματικού νοσήματος.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 66 Ραδιοϊσοτοπική συστηματική θεραπεία του πόνου από οστικές μεταστάσεις

Κεφάλαιο 66 Ραδιοϊσοτοπική συστηματική θεραπεία του πόνου από οστικές μεταστάσεις Κεφάλαιο 66 Ραδιοϊσοτοπική συστηματική θεραπεία του πόνου από οστικές μεταστάσεις Χ. Γιαννοπούλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι οστικές μεταστάσεις αποτελούν ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα των ασθενών με καρκίνο του προστάτη,

Διαβάστε περισσότερα

α) Το έλλειμμα ή το πλεόνασμα του εμπορικού ισοζυγίου δεν μεταβάλλεται

α) Το έλλειμμα ή το πλεόνασμα του εμπορικού ισοζυγίου δεν μεταβάλλεται 1. Ο πληθωρισμός ορίζεται ως εξής: (Δ= μεταβολή, Ρ= επίπεδο τιμών, Ρ e = προσδοκώμενο επίπεδο τιμών): α) Δ Ρ e /Ρ β) Ρ e / Ρ γ) Δ Ρ/Ρ δ) (Ρ Ρ e )/Ρ 2. Όταν οι εξαγωγές αυξάνονται: α) Το έλλειμμα ή το πλεόνασμα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2.4: Τα βασικά στοιχεία ενός Επιχειρηματικού Σχεδίου (Business Plan) Μέσα από αυτό το κεφάλαιο φαίνεται ότι αφενός η σωστή δημιουργία και

Κεφάλαιο 2.4: Τα βασικά στοιχεία ενός Επιχειρηματικού Σχεδίου (Business Plan) Μέσα από αυτό το κεφάλαιο φαίνεται ότι αφενός η σωστή δημιουργία και Κεφάλαιο 2.4: Τα βασικά στοιχεία ενός Επιχειρηματικού Σχεδίου (Business Plan) Περίληψη Κεφαλαίου: Μέσα από αυτό το κεφάλαιο φαίνεται ότι αφενός η σωστή δημιουργία και αφετέρου η σωστή εφαρμογή του Επιχειρηματικού

Διαβάστε περισσότερα

Βελτίωση Εικόνας. Σήμερα!

Βελτίωση Εικόνας. Σήμερα! Βελτίωση Εικόνας Σήμερα! Υποβάθμιση εικόνας Τεχνικές Βελτίωσης Restoration (Αποκατάσταση) Τροποποίηση ιστογράμματος Ολίσθηση ιστογράμματος Διάταση (stretching) Ισοστάθμιση του ιστογράμματος (histogram

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Άσκηση Θερμομόρφωση (Thermoforming)

Εργαστηριακή Άσκηση Θερμομόρφωση (Thermoforming) Σελίδα 1 Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Μηχανικών Μηχανολογίας και Κατασκευαστικής ΜΜΚ 452: Μηχανικές Ιδιότητες και Κατεργασία Πολυμερών Εργαστηριακή Άσκηση Θερμομόρφωση (Thermoforming) Σελίδα 2 Εισαγωγή: Η

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πειραιώς. Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Αναλογιστική Επιστήμη και Διοικητική Κινδύνου

Πανεπιστήμιο Πειραιώς. Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Αναλογιστική Επιστήμη και Διοικητική Κινδύνου Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Στατιστικής και Ασφαλιστικής Επιστήμης Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Αναλογιστική Επιστήμη και Διοικητική Κινδύνου Παραμετρικά Μοντέλα Επιβίωσης που προκύπτουν από μεταβολές

Διαβάστε περισσότερα

Ημέρα 4 η (α) Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης. (β) Η απόλυτη υπεραξία. Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης

Ημέρα 4 η (α) Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης. (β) Η απόλυτη υπεραξία. Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης Ημέρα 4 η (α) Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης (β) Η απόλυτη υπεραξία Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης Στο κεφάλαιο για την αγορά και την πώληση της εργατικής δύναμης (ελληνική έκδοση: τόμος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ Αίτια πριν τη γέννηση

ΑΙΤΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ Αίτια πριν τη γέννηση ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ Ο ορισμός που δίνεται από το DSM IV και το ICD 10 ορίζει τη νοητική υστέρηση ως την ύπαρξη νοητικού πηλίκου μικρότερου από 70, όπως αυτό ορίζεται από τα ψυχομετρικά τεστ. Πρέπει επίσης

Διαβάστε περισσότερα

Σύνταξη: Παπαδόπουλος Θεοχάρης, Οικονομολόγος, Οικονομολόγος, MSc, PhD Candidate, εισηγητής Φροντιστηρίων ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

Σύνταξη: Παπαδόπουλος Θεοχάρης, Οικονομολόγος, Οικονομολόγος, MSc, PhD Candidate, εισηγητής Φροντιστηρίων ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ 1 Σύνταξη: Παπαδόπουλος Θεοχάρης, Οικονομολόγος, Οικονομολόγος, MSc, PhD Candidate, εισηγητής Φροντιστηρίων ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Ο δημόσιος προϋπολογισμός είναι σχεδόν πάντοτε τεχνικά ισοσκελισμένος. Ένα τέτοιο όμως

Διαβάστε περισσότερα

Ποια έντομα είναι εχθροί των φυτών και πώς θα τα αντιμετωπίσετε

Ποια έντομα είναι εχθροί των φυτών και πώς θα τα αντιμετωπίσετε Ποια έντομα είναι εχθροί των φυτών και πώς θα τα αντιμετωπίσετε Δυστυχώς είναι μια πραγματικότητα της ζωής ότι αν διατηρείτε στο σπίτι σας φυτά, υπάρχει πάντα η πιθανότητα να υποστούν ζημίες από βλαβερούς

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 63 Μη στερινοειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα στην ογκολογία

Κεφάλαιο 63 Μη στερινοειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα στην ογκολογία Κεφάλαιο 63 Μη στερινοειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα στην ογκολογία Μ. Σαμάρκος ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (Non steroidal anti inflammatory drugs, NSAID ΜΣΑΦ) είναι μια κατηγορία φαρμάκων

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένη Χωρική Ανάπτυξη. Ειδική Υπηρεσία Στρατηγικής, Σχεδιασμού Και Αξιολόγησης (ΕΥΣΣΑ) Μονάδα Α Στρατηγικής και Παρακολούθησης Πολιτικών

Ολοκληρωμένη Χωρική Ανάπτυξη. Ειδική Υπηρεσία Στρατηγικής, Σχεδιασμού Και Αξιολόγησης (ΕΥΣΣΑ) Μονάδα Α Στρατηγικής και Παρακολούθησης Πολιτικών Ολοκληρωμένη Χωρική Ανάπτυξη Ειδική Υπηρεσία Στρατηγικής, Σχεδιασμού Και Αξιολόγησης (ΕΥΣΣΑ) Μονάδα Α Στρατηγικής και Παρακολούθησης Πολιτικών Ξάνθη, 12 Μαΐου 2015 Χωρική Συνοχή σύνολο αρχών για την αρμονική,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8 Τεχνικές μοριακής ιστοπαθολογίας στην Ογκολογία

Κεφάλαιο 8 Τεχνικές μοριακής ιστοπαθολογίας στην Ογκολογία Κεφάλαιο 8 Τεχνικές μοριακής ιστοπαθολογίας στην Ογκολογία Ν. Καπράνος Δ. Ροντογιάννη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η σύγχρονη ιατρική είναι άρρηκτα δεμένη με την επαναστατική εξέλιξη της μοριακής βιολογίας. Με την εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

( ιμερείς) ΙΜΕΛΕΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Α Β «απεικονίσεις»

( ιμερείς) ΙΜΕΛΕΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Α Β «απεικονίσεις» ( ιμερείς) ΙΜΕΛΕΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Α Β «πεικονίσεις» 1. ΣΧΕΣΕΙΣ: το σκεπτικό κι ο ορισμός. Τ σύνολ νπριστούν ιδιότητες μεμονωμένων στοιχείων: δεδομένου συνόλου S, κι ενός στοιχείου σ, είνι δυντόν είτε σ S είτε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ HMEΡΟΜΗΝΙΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ: 4 ΑΠΡΙΛΙΟΥ: ΩΡΑ 10μ.μ Τα παρακάτω θέματα δημοσιεύονται αποκλειστικά και μόνο για όσους υποψήφιους του φροντιστηρίου μας δεν κατάφεραν να προσέλθουν στα επαναληπτικά μαθήματα που

Διαβάστε περισσότερα

Μητροπολιτικά Οπτικά Δίκτυα. 11.1. Εισαγωγή

Μητροπολιτικά Οπτικά Δίκτυα. 11.1. Εισαγωγή Μητροπολιτικά Οπτικά Δίκτυα 11.1. Εισαγωγή Τα τηλεπικοινωνιακά δίκτυα είναι διαιρεμένα σε μια ιεραρχία τριών επιπέδων: Στα δίκτυα πρόσβασης, τα μητροπολιτικά δίκτυα και τα δίκτυα κορμού. Τα δίκτυα κορμού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΗΣ ΕΝΤΡΟΠΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΤΗ ΣΚΕ ΑΣΗ Ι ΑΚΤΟΡΙΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΗΣ ΕΝΤΡΟΠΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΤΗ ΣΚΕ ΑΣΗ Ι ΑΚΤΟΡΙΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩ ΩΝ ΣΩΜΑΤΙ ΙΩΝ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Π. ΨΩΝΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΗΣ ΕΝΤΡΟΠΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΤΗ ΣΚΕ

Διαβάστε περισσότερα

3. Με βάση τη βραχυχρόνια καμπύλη Phillips η σχέση πληθωρισμού και ανεργίας είναι:

3. Με βάση τη βραχυχρόνια καμπύλη Phillips η σχέση πληθωρισμού και ανεργίας είναι: 1. Σε περίπτωση που το κράτος φορολογεί τους πολίτες το διαθέσιμο εισόδημα του κάθε ατόμου είναι: α) το σύνολο του εισοδήματός του β) το σύνολο του εισοδήματός του, αφού προηγουμένως αφαιρέσουμε τους φόρους

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2 Ιική καρκινογένεση

Κεφάλαιο 2 Ιική καρκινογένεση Κεφάλαιο 2 Ιική καρκινογένεση Σ. Δ. Κοτταρίδης ΕΙΣΑΓΩΓΗ H επιστήμη της ιολογίας συμπεριλαμβάνει μελέτες που στοχεύουν το μηχανισμό με τον οποίο οι ιοί προκαλούν νόσους καθώς επίσης τη χρήση των ιών ως

Διαβάστε περισσότερα

Βιωματική Απόκριση. (Άρθρο του Eugene Gendlin) ΚΑΝΟΝΕΣ ΓΙΑ ΑΠΟΚΡΙΣΕΙΣ. Βιωμένο νόημα

Βιωματική Απόκριση. (Άρθρο του Eugene Gendlin) ΚΑΝΟΝΕΣ ΓΙΑ ΑΠΟΚΡΙΣΕΙΣ. Βιωμένο νόημα Βιωματική Απόκριση (Άρθρο του Eugene Gendlin) ΚΑΝΟΝΕΣ ΓΙΑ ΑΠΟΚΡΙΣΕΙΣ Βιωμένο νόημα Τα προσωπικά προβλήματα και οι δυσκολίες της ζωής δεν είναι ποτέ μόνο γνωσιακού επιπέδου, δεν είναι ποτέ μόνο θέμα του

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15 Ανοσοϊστοχημεία

Κεφάλαιο 15 Ανοσοϊστοχημεία Κεφάλαιο 15 Ανοσοϊστοχημεία Ε. Κυπαρίδου Α. Τσίγκα 231 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εφαρμογή τεχνικών ανοσοϊστοχημείας στο ιστοπαθολογικό εργαστήριο, είχε χωρίς αμφιβολία, καταλυτική επίδραση, τόσο σε πρακτικό όσο και σε

Διαβάστε περισσότερα