Νικολέττα Ισπυρλίδου* & Δημήτρης Χασάπης**

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Νικολέττα Ισπυρλίδου* & Δημήτρης Χασάπης**"

Transcript

1 ÅðéóôçìïíéêÞ Åðåôçñßäá Ðáéäáãùãéêïý ÔìÞìáôïò Ä.Å. Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 20 (2007), Νικολέττα Ισπυρλίδου* & Δημήτρης Χασάπης** Η συγκρότηση μιας ευκλείδειας έννοιας της ευθείας γραμμής με τη διαμεσολάβηση του χάρακα: Πρακτικοί και νοητικοί χειρισμοί μαθητών των πρώτων τάξεων του Δημοτικού Σχολείου Πε ρί λη ψη Στο άρ θρο αυ τό πα ρου σιά ζο νται και σχο λιά ζο νται οι νο η τι κοί και οι πρα κτι κοί χει ρι σμοί, τους ο ποί ους α νέ πτυ ξαν μα θη τές και μα θή τριες των πρώ των τά ξε ων του Δη μο τι κού σχο λεί ου κα θώς δια πραγ μα τεύ ο νταν με την ε ρευ νή τρια και την δια με σο λά βη ση του χά ρα κα την Ευ κλείδεια έν νοια της ευ θεί ας γραμ μής. Όπως δια πι στώ νε ται η κοι νω νι κή γνώ ση για το ρό λο του χά ρα κα, ως πο λι τι σμικά κα θιε ρω μέ νου ερ γα λεί ου χά ρα ξης ευ θειών, κυ ριαρ χεί στη σκέ ψη των υ ποκει μέ νων άλ λο τε ση μα το δο τώ ντας και άλ λο τε α να στέλ λο ντας τη συ γκρό τη ση μιας τυ πι κής, ευ κλεί διας, έν νοιας της ευ θεί ας γραμ μής. Λέ ξεις κλει διά: συ γκρό τη ση εν νοιών, έν νοιες γε ω με τρί ας, κοι νω νι κο πο λι τι σμι κές προ σεγ γίσεις. The formation of an Euclidean concept of a line mediated by the use of straight - edge: Practical and cognitive operations of early elementary school children Abstract In this paper they are presented findings on mental and manual manipulations which were developed by lower primary school children during an activity of drawing lines using a ruler while at the same time negotiating with the researcher the formal concept of a straight line. The main result is that the social knowledge about the ruler as a culturally established tool for drawing straight lines dominated children s thinking supporting or restraining according to the case the formation of a formal Euclidean concept of the straight line. Key words: concept formation, geometry concepts, socio-cultural approaches. * Υποψήφια Διδάκτωρ στην Παιδαγωγική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης ** Επίκουρος Καθηγητής στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Αθηνών

2 24 Νικολέττα Ισπυρλίδου & Δημήτρης Χασάπης Θε ω ρη τι κό πλαί σιο Η δια με σο λά βη ση των πο λι τι σμι κών ερ γα λεί ων στην αν θρώ πι νη σκέ ψη Μια θε με λιώ δης θέ ση των κοι νω νι κο-ι στο ρι κών προ σεγ γί σε ων της αν θρώ πι νης γνώ σης, οι ο ποί ες εκ κι νούν α πό τις α να λύ σεις του Vygotsky, εί ναι ότι οι νο ητι κές λει τουρ γί ες του αν θρώ που και η συ γκρό τη ση της γνώ σης α ναπτύσ σο νται μέ σα α πό κοι νω νι κά ορ γα νω μέ νες δρα στη ριό τη τες στις ο ποί ες τα πο λι τι σμι κά ερ γα λεί α δια δρα μα τί ζουν έ ναν κρί σι μο ρό λο. Ερ γα λεί α, τα ο ποί α δια με σο λα βούν την αν θρώ πι νη πρα κτι κή στις νο η τι κές λει τουρ γί ες και α ντί στρο φα νο η τι κές λει τουρ γί ες, οι ο ποί ες προ-σχε διά ζουν την αν θρώ πι νη πρα κτι κή, έ χουν α να πτυ χθεί ι στο ρι κά σε κά θε πο λι τι σμό και έ χουν γί νει α να πό σπα στο στοι χεί ο κά θε αν θρώπι νης δρα στη ριό τη τας, λει τουρ γώ ντας ου σια στι κά ως με τα φο ρείς των κοι νω νι κο-πο λι τι σμι κών προ τύ πων και της θεσμο θε τη μέ νης σε μια κοι νω νία γνώ σης στα ά το μα. Στα πο λιτι σμι κά ερ γα λεί α που δια με σο λα βούν την αν θρώ πι νη σκέ ψη πε ριλαμ βά νο νται σύμ φω να με μια δια τύ πω ση του Vygotsky (1981, σ. 137): η γλώσ σα, διά φο ρα συ στή μα τα για α ρίθ μη ση, τε χνι κές μνή μης, αλ γε βρι κά συμ βο λι κά συ στή μα τα, έρ γα τέ χνης, γρα φή, σχή μα τα, δια γράμ μα τα, χάρ τες και μη χα νι κά σχή μα τα. Ό λα τα εί δη των συμ βα τι κών ση μεί ων. Τα πο λι τι σμι κά ερ γα λεί α δο μούν ως δια με σο λα βη τές την αν θρώ πι νη πρα κτική δρα στη ριό τη τα και προ βάλ λο ντας δια φο ρο ποι η μένες νο η τι κές δια δι κα σί ες α να δια μορ φώ νουν ποιο τι κά αυ τή την ί δια την πρα κτι κή δρα στη ριό τη τα. Συ νεπώς τα μέ σα της δια με σο λά βη σης μα ζί με τις νο ητι κές δια δι κα σί ες και τις πρακτι κές δρα στη ριό τη τες δια πλέ κο νται λει τουρ γι κά κα τά την α νά πτυ ξή τους και αλ λη λο δια μορ φώ νο νται σε μια δια λε κτική αλ λη λε ξάρ τη ση. Με α φε τηρί α τη θέ ση αυ τή, ο Zichenko (1985) υ πο στή ρι ξε ό τι μί α πρά ξη διαμε σο λα βη μέ νη α πό ερ γα λεί α πρέ πει να θε ω ρη θεί ως η κα τάλλη λη μο νά δα α νάλυ σης για μί α κοι νω νι κο-ι στο ρι κή α νά λυ ση των αν θρώ πι νων νο η τι κών λει τουργιών, για τί μί α πρά ξη δια με σο λα βη μέ νη α πό ερ γα λεί α και προ σα να το λι σμέ νη σε έ να στό χο, συ μπε ρι λαμ βά νει α πα ραί τη τα και συ μπυ κνώ νει σε μί α ε νό τη τα ό λες τις α μοι βαί α συ σχε τι ζό με νες εν δο-ψυ χο λο γι κές και δια-ψυ χο λο γι κές λειτουρ γί ες ε νός α τό μου. Σύμ φω να με τη θε ώ ρη ση του Vygotsky (1981, σ ), η συ μπερί λη ψη ε νός ερ γα λεί ου στη δια δι κα σί α της συ μπε ρι φο ράς (α) εισά γει πολ λές νέ ες λει τουρ γί ες που συν δέ ο νται με τη χρή ση του δε δο μέ νου ερ γα λεί ου και τον έ λεγ χό του, (β)κα ταρ γεί και κα θι στά μη α να γκαί ες πολλές φυ σι κές δια δικα σί ες, των ο ποί ων η ερ γα σί α ε κτε λεί ται α πό το ερ γα λεί ο. Αλ λά ζει την πο ρεί α και τα α το μι κά χα ρα κτη ρι στι κά (την έ ντα ση, τη διάρκεια, τη συ νέ χεια κλπ.) ό λων των νο η τι κών δια δι κα σιών που συμ με τέ χουν στη σύν θε ση της ερ γα λεια κής πρά ξης, α ντι κα θι στώ ντας με ρι κές λει τουρ γί ες με άλ λες, (δη λα δή α να δημιουρ γεί και α να διορ γα νώ νει ό λη τη δο μή της συ-

3 Η συγκρότηση μιας ευκλείδειας έννοιας της ευθείας γραμμής με τη διαμεσολάβηση του χάρακα: Πρακτικοί και νοητικοί χειρισμοί μαθητών των πρώτων τάξεων του Δημοτικού Σχολείου 25 μπε ρι φο ράς α κρι βώς ό πως ένα τε χνι κό ερ γα λεί ο α να δη μιουρ γεί ό λη τη δο μή της λει τουρ γί ας ε νός ερ γαστη ρί ου. Πα ράλ λη λα, η δια με σο λά βηση της αν θρώ πι νης νο η τι κής συ μπε ρι φο ράς α πό τη χρή ση πο λι τι σμι κών ερ γαλεί ων, ό πως τέ θη κε α πό το Vygotsky πα ρέ χει τη σύνδε ση ή τη γέ φυ ρα α πό τη μια με τα ξύ των συ γκε κρι μένων πρά ξε ων που ε κτε λούνται α πό ά το μα και ο μά δες και των πο λι τι σμι κών, θε σμι κών και ι στο ρι κών πε ριβαλ λό ντων α πό την άλ λη (Wertsch, del Rio & Alvarez 1995, σ. 21) ή α πλού στε ρα του α τό μου και της κοι νω νί ας. Ο δια με σο λα βη τι κός ρό λος των ερ γα λεί ων στη μά θη ση και στην χρή ση των μα θημα τι κών εν νοιών Τα μα θη μα τι κά και ως ε πι στή μη και ως σχο λι κό μά θη μα πε ριλαμ βά νουν έ να με γά λο πλή θος συμ βο λι κών και υ λι κών ερ γα λεί ων δια φό ρων τύπων. Α πό την ο πτι κή της α νά λυ σης μας, ως ερ γα λεί α των μα θη μα τι κών που διαμε σο λα βούν την πρα κτι κή του α τό μου στις νο η τι κές λει τουρ γί ες του και οργα νώ νουν τη μα θη μα τι κή του σκέ ψη μπο ρεί να θε ω ρη θούν, οι θε με λιώ δεις-γε νε σιουρ γές έννοιες των μα θη μα τι κών, τα βα σικά θε ω ρή μα τα (π.χ. πυ θα γό ρειο θε ώ ρη μα), οι μέ θο δοι (π.χ. αλ γο ρίθ μοι πρά ξε ων, μέ θο δοι α πό δει ξης), τα συ στή μα τα συμ βολι κών πα ρα στά σε ων (δε κα δι κό σύ στημα α ρίθ μη σης, σύ στη μα συ ντε ταγ μέ νων, δια νύ σμα τα), τα υ λι κά όρ γα να (χά ρα κας, δια βή της, γνώ μων, υ πο λο γι στές). Στις δρα στη ριό τη τες του σχο λι κού πε ρι βάλλο ντος η χρή ση των ερ γα λεί ων αυ τών ο ριο θε τεί ται και προσ διο ρί ζε ται α πό τα μα θη μα τι κά ως ε πι στη μο νι κή πρα κτική και τη θέ ση που κα τέ χουν στη συ γκε κρι μέ νη κοι νω νί α και πα ράλ λη λα α πό το συ γκε κρι μέ νο σχο λι κό πλαί σιο, αφού α πο τε λούν α ντι κεί με νο μά θη σης και χρή σης στην ε πί λυ ση προ βλη μά των. Οι μα θη τές συμ με τέ χουν ταυ τό χρο να και σε μια μα θη σια κή δια δι κα σί α της μα θη μα τι κής δρα στη ριό τη τας αλ λά και στον κα τάλ λη λο χει ρι σμό των μα θη μα τι κών ερ γα λεί ων. Το Πυ θα γό ρειο Θε ώ ρη μα, για πα ρά δειγ μα, μπο ρεί να θε ω ρη θεί ως έ να ση μα ντι κό α πο τέ λε σμα-συ μπέρα σμα μί ας ε ρευ νη τι κής δρα στη ριό τη τας ή ως έ να ερ γα λεί ο κα τάλ λη λο για την ε πίλυ ση προ βλη μά των που α παι τούν το συν δυα σμό γε ω με τρι κών και α ριθ μη τικών δε δο μέ νων. Έ νας ση μα ντι κός α ριθ μός ε μπει ρι κών με λε τών διε ρευ νά το δια με σο λα βη τικό ρό λο των πο λι τι σμι κών ερ γα λεί ων στη μά θη ση των μα θη μα τι κών και στη χρήση τους για την ε πί λυ ση προ βλη μά των, οι ο ποί ες ό πως ε πι ση μαί νει μί α ε πισκό πη ση τους (Abreu 2000) μπο ρεί θε μα το λο γικά να δια κρι θούν σε τέσ σε ρις κα τη γο ρίες. Έ ρευ νες της υ λι κής δο μής ή/και της λο γι κής ορ γά νω σης των διά φο ρων μαθη μα τι κών ερ γα λεί ων, έ ρευ νες της επί δρα σης συ γκε κρι μέ νων ερ γα λεί ων στον πε ριο ρι σμό ή στην ε μπλου τι σμό των δυ να το τή των ε κτέ λε σης ε νός μα θη μα τι κού έρ γου, έ ρευ νες για τους πε ριορι σμούς στη χρή ση συ γκε κρι μέ νων ερ γα λεί ων, οι ο ποί οι ε πι βάλ λο νται α πό συγκε κρι μέ νες κοι νω νι κές πρα κτι κές και έ ρευ νες για

4 26 Νικολέττα Ισπυρλίδου & Δημήτρης Χασάπης τη χρή ση «πα λιών» ερ γα λεί ων σε «νέ α» πε ρι βάλ λο ντα, ό πως των υ πο λο γι στών. Τα στοι χεί α που πα ρου σιά ζο νται στην πα ρού σα ει σή γη ση προέρ χο νται α πό μια ευ ρύ τε ρη έ ρευ να για την υ λι κή δο μή διά φο ρων ερ γα λεί ων και την ορ γά νω ση της μα θη μα τι κής δρα στη ριό τη τας στην ο ποί α χρη σι μο ποιού νται. Πιο συ γκε κριμέ να διε ρευ νά ται η ε πί δρα ση των χα ρα κτη ρι στι κών συγκε κρι μέ νων ερ γα λεί ων στις στρα τη γι κές που χρη σι μο ποιεί έ να πρό σω πο για να σκε φτεί και να λύ σει έ να μα θη μα τι κό πρό βλη μα (Chassapis 1999). Η κα τα νό η ση της δο μής των διά φο ρων ερ γα λεί ων και της ορ γάνω σης της μαθη μα τι κής δρα στη ριό τη τας την ο ποί α υ πο βάλ λουν εί ναι έ να ερευ νη τι κό αί τη μα που αι τιο λο γεί ται α πό τη θε ω ρη τι κή θέ ση ό τι η δο μή και το πε ριε χό με νο της μαθη μα τι κής σκέ ψης δεν βρί σκε ται στον α το μι κού νου στον ο ποί ο σε κά θε συ γκεκρι μέ νη πε ρί πτω ση α να πτύσ σε ται, αλ λά στους τρό πους με τους ο ποί ους έ χουν ε πι νο η θεί συ γκε κρι μέ να μα θη μα τι κά ερ γα λεί α και έ χει ορ γα νω θεί κοι νω νι κοπο λι τι σμι κά η χρή ση τους. Τα χα ρα κτη ρι στι κά συγκε κρι μέ νων μα θη μα τι κών εργα λεί ων, η υ λι κή δο μή και η λο γι κή ορ γά νω ση αυτών των χα ρα κτη ρι στι κών, οι σχέ σεις με τα ξύ δια φο ρε τι κών μα θη μα τι κών εργα λεί ων, κα θώς και η ε πί δρα ση των χα ρα κτη ρι στι κών συ γκε κρι μέ νων ερ γα λεί ων στις στρα τη γι κές που χρη σιμο ποιεί έ να πρό σω πο για να σκε φτεί και να λύ σει έ να μα θη μα τι κό πρό βλη μα α πο τε λούν τα πιο χα ρα κτη ρι στι κά ε ρω τή ματα αυ τής της ε ρευ νη τι κής προ σπάθειας. Αυ θόρ μη τες και ε πι στη μο νι κές έν νοιες της ευ θεί ας γραμμής Στην θε ω ρη τι κή ο πτι κή που προ α να φέρ θη κε, ό λα τα εί δη των κα θη με ρι νών εννοιών, οι ο ποί ες δεν α να πτύσ σο νται κα τά τη δια δι κα σί α οι κειο ποί η σης ε νός συ στή μα τος γνώ σε ων ό πως αυ τές με τα δί δο νται στο παι δί από την εκ παί δευ ση, αλ λά δια μορ φώ νο νται κα τά τη δια δι κα σί α της πρα κτι κής του δρα στη ριό τη τας και της ά με σης ε πα φής με τους αν θρώ πους του πε ρι βάλ λοντός του α πο κα λούνται αυ θόρ μη τες έν νοιες. Α ντί θε τα, ε πι στη μο νι κές θε ωρού νται οι έν νοιες οι ο ποί ες συ γκρο τού νται με τη δια με σο λά βη ση συμ βο λικών ερ γα λεί ων, πρω τί στως της γλώσ σας και τε χνι κών ερ γα λεί ων, δια νύ ο ντας κα τά τη συ γκρό τη ση τους μια ε ξε λι κτι κή πο ρεί α.. Ό πως υ πο στη ρί χτη κε α πό το Vygotsky (1988) (α) οι ε πι στη μο νι κές έν νοιες του παι διού δεν προ σλαμ βά νο νται και δε μα θαί νο νται, δεν κα τα γρά φο νται α πό τη μνή μη, αλ λά γεν νιού νται και δια μορ φώ νο νται με ε ξαι ρε τι κή έ ντα ση ό λης της δρα στη ριό τη τας της σκέψης του (σ. 226), (β) οι ε πι στη μο νι κές έν νοιες του παιδιού κα τά την πο ρεί α της έ ρευ νας δεν φα νε ρώ νουν μό νο χα ρα κτη ρι στικά α ντίθε τα σ αυ τά των αυ θόρ μη των εν νοιών, αλ λά και κοι νά με τού τες (σ. 227) και (γ) οι ε πι στη μο νι κές έν νοιες α νώ τα του τύ που δεν μπο ρούν να δη μιουρ γη θούν αλ λιώς πα ρά α πό τους ή δη υ παρ κτούς κα τώ τε ρους και στοι χειω δέ στε ρους τύπους της γε νί κευ σης αλ λά με κα νέ να τρό πο δεν ει σά γο νται στη συ νεί δη ση του παι διού απ έ ξω (σ. 228).

5 Η συγκρότηση μιας ευκλείδειας έννοιας της ευθείας γραμμής με τη διαμεσολάβηση του χάρακα: Πρακτικοί και νοητικοί χειρισμοί μαθητών των πρώτων τάξεων του Δημοτικού Σχολείου 27 Δια χω ρι στι κή γραμ μή, ε πο μέ νως, α νά με σα στην ε ξέ λι ξη των επι στη μο νι κών και των αυ θόρ μη των εν νοιών δεν υ πάρ χει. Κι νού νται διαρ κώς ε ξε λι κτι κά και βρί σκο νται σε μια κα τά στα ση συ νε χούς αλ λη λε πί δρα σης. Είναι άρ ρη κτα συν δεδε μέ νες με τα ξύ τους, α φού ε νώ η ω ρί μαν ση των αυ θόρ μη των εν νοιών α πο τε λεί νο η τι κό ε φαλ τή ριο για την ε ξέ λι ξη των ε πι στη μο νι κών εννοιών, οι ε πι στη μο νικές έν νοιες δεν μπο ρεί πα ρά να ε πη ρε ά ζουν και να προ κα λούν δια φο ρο ποι ήσεις στη δο μή των προ γε νέ στε ρα δια μορ φω μέ νων αυ θόρμη των εν νοιών. Για την έν νοια της ευ θεί ας γραμ μής, η ο ποί α ε δώ μας εν δια φέ ρει διε ρευ νούμε τον με τα σχη μα τι σμό των αυ θόρ μη των εν νοιών της στην ευ κλεί δεια έν νοια της ευ θεί ας γραμ μής, η ο ποί α α πο τε λεί μια μα θη μα τι κά α πο δε κτή έν νοια. Ό πως α να φέ ρε ται α πό τους Ascher & Ascher (1986), η αυ θόρ μη τη έν νοια της ευ θεί ας γραμ μής συ γκρο τή θη κε στο Δυ τι κό πο λι τι σμό με α να φο ρά στη φύ ση, στο Θε ό, στην ε πί τευ ξη στό χων και στην ε ξέ λι ξη του αν θρώ που, ε νώ πα ράλ ληλα εί ναι μια έν νοια εν στι κτω δώς ρι ζω μέ νη στην κι ναι σθη τι κή των αν θρώ πων και στις ο πτι κές τους ει κό νες. Το σώ μα μας αι σθά νε ται το βά δι σμα του σε ευθεί α και τα μά τια μας βλέ πουν τους άλ λους να περ πα τούν σε πο ρεί α ευ θεί ας γραμ μής. Η αλ λη λε πί δρα ση των δύ ο αυ τών αι σθή σε ων μας δί νει την έν νοια της ευ θεί ας γραμ μής, ως μιας στα θε ράς η ο ποί α μας ε πι τρέ πει να την χει ρι στού με νο ε ρά σαν να ή ταν έ να πραγ μα τι κό α ντι κεί με νο που θα το χει ρι ζό μα σταν με τα χέρια μας. Έ να παι δί, λοι πόν, με γα λώ νο ντας ε σω τε ρι κεύ ει την έν νοια της ευ θείας γραμ μής σε τέ τοιο βαθ μό που να θε ω ρεί ό τι πρό κει ται για έ να αιώ νιο νο ητι κό α ντι κεί με νο. Μια αιώ νια α λή θεια η ο ποί α υ πήρ χε πά ντο τε και κά θε φορά α να κα λεί ται στην αν θρώ πι νη νό η ση ή αν το ό νο μά του δεν εί ναι Πλάτω νας, αλλά Α ρι στο τέ λης, φα ντά ζε ται ό τι η ευ θεί α γραμ μή εί ναι μια πτυ χή της φύ σης, δη λα δή μί α α φαί ρε ση που έ χει πα ρα τη ρή σει στον κό σμο των φυ σι κών α ντικει μέ νων. Σε μια α πό τις ε λά χι στες έ ρευ νες οι ο ποί ες ά με σα ή έμ με σα ανα φέ ρο νται στη συ γκρό τη ση των αυ θόρ μη των και στην οι κειο ποί η ση των ε πιστη μο νι κών εν νοιών της ευ θεί ας γραμ μής, η Prokova (2005) διε ρεύ νη σε τη σχέ ση α νά μεσα στην ι στο ρι κή ε ξέ λι ξη της ε πι στη μο νι κής έν νοιας του ση μεί ου, της ευ θεί ας γραμμής και της με τα ξύ τους σχέ σης (φυ λο γέ νε ση) και την α νά πτυ ξη των εννοιών αυ τών σε παι διά η λι κί ας 9-18 χρο νών (ο ντο γέ νε ση). Υ πο στη ρί ζει συ μπερα σματι κά, ό τι σε γε νι κές γραμ μές, οι μα θη τές φαί νε ται να συ γκρο τούν αυ θόρμη τες έν νοιες του ση μεί ου, της ευ θεί ας και της με τα ξύ τους σχέ σης πα ρόμοιες με τις ι δέ ες που δια τυ πώ θη καν α πό τους μα θη μα τι κούς δια φό ρων ε πο χών κα τά την ι στο ρι κή ε ξέ λι ξη των εν νοιών αυ τών. Στην ευ κλεί δεια γε ω με τρί α η έν νοια της ευ θεί ας γραμ μής θε ω ρεί ται αρ χική έν νοια, ό πως και η έν νοια του ση μεί ου και του ε πι πέ δου. Στα «Στοι χεί α» του Ευ κλεί δη (2001) ο ρί ζε ται ό τι «ευ θεί α γραμ μή εί ναι ε κεί νη η γραμ μή η ο ποί α κείται εξ ί σου προς τα ση μεί α της» (ο ρι σμός 4), ε νώ «γραμ μή εί ναι αυ τό που έ χει

6 28 Νικολέττα Ισπυρλίδου & Δημήτρης Χασάπης μή κος χω ρίς πλά τος» (ο ρι σμός 2) και «ση μεί ο εί ναι κά θε τι που δεν έ χει μέ ρη» (διαστά σεις) (ο ρι σμός 1). Σύμ φω να, ε πί σης, με τα αι τή μα τα της ευ κλεί δειας γεω μετρί ας α πό έ να δο θέν ση μεί ο του χώ ρου σε έ να άλ λο ση μεί ο εί ναι δυ να τόν να χαρα χθεί μια μο να δι κή ευ θεί α γραμ μή (αί τη μα 1), η ο ποί α μπο ρεί να προ ε κταθεί α πε ριό ρι στα και α πό τα δύ ο μέ ρη, που ο ρί ζουν τα δύ ο ση μεί α της (αί τη μα 2). Η ευ κλεί δεια ευ θεί α γραμ μή, ε πο μέ νως, εί ναι μί α γραμ μή χω ρίς αρ χή και τέ λος, η ο ποί α χα ρά ζε ται με τα ξύ δύ ο ση μεί ων. Η μέ θο δος της έ ρευ νας Ε πι διώ κο ντας να διε ρευ νη θεί η ε πί δρα ση της δια με σο λά βησης του χά ρα κα, στη συ γκρό τη ση της μα θη μα τι κής έν νοιας της ευ θεί ας γραμ μής πα ρου σιά ζο νται στην πα ρού σα ει σή γη ση δε δο μέ να μιας ευ ρύ τε ρης έ ρευ νας, τα ο ποί α α φο ρούν στους πρα κτι κούς και νο η τι κούς χει ρι σμούς που α να πτύσσουν μα θη τές και μαθή τριες των πρώ των τά ξε ων του Δη μο τι κού Σχο λεί ου κατά τον χει ρι σμό του χά ρα κα για την χά ρα ξη ευ θειών. Τα ε μπει ρι κά δε δο μέ να της έ ρευ νας προ έρ χο νται από έ να πεί ρα μα, το ο ποί ο πε ρι λάμ βα νε δύ ο φά σεις. Στην πρώ τη φά ση του πει ράμα τος, η ε ρευ νή τρια ζήτη σε α πό τα υ πο κεί με να της έ ρευ νας να χα ρά ξουν με μολύ βι μια ευ θεί α γραμμή σε έ να χαρ τί, ε νώ στη δεύ τε ρη να κό ψουν με ψα λί δι ένα χαρ τί σε ευ θεί α γραμ μή. Στην πα ρού σα ει σή γη ση πα ρου σιά ζο νται και σχο λιά ζο νται δε δο μέ να α πό την πρώ τη φά ση του πει ρά μα τος. Στη διά θε ση των υ ποκει μέ νων της έ ρευνας υ πήρ χαν έ νας χά ρα κας, έ να ψα λί δι, μο λύ βια και χαρ τιά, κα θώς ε πί σης και α ντι κεί με να κα θη με ρι νής χρή σης, ό πως σχοι νά κια, ξύ λι νες ρά βδοι και άλ λα που μπο ρεί να χρη σι μο ποι η θούν ως βο η θη τι κά μέ σα για τη χά ρα ξη ευ θειών. Το πεί ρα μα διε νερ γή θη κε τον Α πρί λιο του σχο λι κού έ τους σε Δη μο τι κό σχο λεί ο της Θεσ σα λο νί κης και συμ με τεί χαν σ αυ τό μα θητές και μα θή τριες της πρώ της και της δεύ τε ρης τά ξης. Για την κα τα γρα φή των δε δο μέ νων του πει ράμα τος χρη σι μο ποι ή θη κε α πό την ε ρευ νή τρια μα γνη τό φωνο και τη ρή θη καν α ναλυ τι κές ση μειώ σεις. Α νά λυ ση των ε μπει ρι κών δε δο μέ νων Α πό την α νά λυ ση των ε μπει ρι κών δε δο μέ νων της έ ρευ νας διαπι στώ νο νται τρεις δια φο ρε τι κού τύ που νο η τι κοί χει ρι σμοί των παι διών κα τά τη δρα στη ριό τη τα χάρα ξης ευ θειών με τη χρή ση του χά ρα κα, οι ο ποί οι περι γρά φο νται με εν δει κτι κά πα ρα δείγ μα τα στη συ νέ χεια. (i) Η κυ ριαρ χί α της πρα κτι κής δρα στη ριό τη τας στην χά ρα ξη της ευ θεί ας γραμ μής Ο πρώ τος τύ πος πε ρι λαμ βάνει νο η τι κούς χει ρι σμούς ερ γα λεια κού χα ρα κτή ρα, οι ο ποί οι κα τευ θύ νουν τις πρά ξεις των μα θη τών και μα θη τριών, κυ ρί ως Α τά

7 Η συγκρότηση μιας ευκλείδειας έννοιας της ευθείας γραμμής με τη διαμεσολάβηση του χάρακα: Πρακτικοί και νοητικοί χειρισμοί μαθητών των πρώτων τάξεων του Δημοτικού Σχολείου 29 ξης του Δη μο τι κού σχολεί ου. Στις ε νέρ γειές των παι διών αυ τών ε πι κρα τεί η τάση της πρα κτι κής δρα στη ριό τη τας, η ο ποί α αι τιο λο γεί ται α πό την κοι νω νι κή τους γνώ ση για το λει τουρ γι κό ρό λο του χά ρα κα στη χά ρα ξη της ευ θεί ας γραμμής, με α ντί στοι χα αυ θόρ μη τους α στα θείς εν νοιο λο γι κούς ο ρι σμούς της ευ θεί ας γραμ μής. Στο πα ρά δειγ μα που α κολου θεί ο μα θη τής δεν ο ρί ζει την γραμ μή ως ευ θεί α ε πει δή εί ναι κα τα σκευα σμέ νη με χά ρα κα, αλ λά ε πει δή εί ναι χα ραγ μέ νη σε ο ριζό ντια διεύ θυν ση. Συγ χέει και ταυ τί ζει τη με ρι κή έν νοια της ο ρι ζό ντιας ευ θεί ας γραμ μής με την γε νι κή έν νοια της ευ θεί ας γραμ μής και δεν έ χει κα τα νο ή σει το ρό λο του χάρα κα στην κα τα σκευ ή και την α να πα ρά στα ση της ευ θεί ας γραμ μής. Α πλά ε πι στρα τεύ ει την κοι νω νι κή του γνώ ση ό τι ο χά ρα κας ως ερ γα λεί ο χρη σιμο ποιεί ται για να χα ρά ζου με ευ θεί ες γραμ μές. Ε: Βαγ γέ λη θέ λω να μου φτιά ξεις μια ευ θεί α. Μ: γραμ μή; Ε: Ναι. Τι θα χρεια στείς; Μ:Τον χά ρα κα και το μο λύβι. Ο μα θη τής χρη σι μο ποιώ ντας το χά ρα κα χα ρά ζει τη γραμ μή (α) (ει κό να 1) Ει κό να 1 Ε: Βαγ γέ λη αυ τή που έ φτια ξες με το χά ρα κα εί ναι μια ευ θεί α γραμ μή, θα μπο ρού σες τώ ρα να φτιά ξεις και μια ευ θεί α γραμ μή χω ρίς το χά ρα κα; Ο μα θη τής χα ρά ζει με το χέρι τη γραμ μή (β) (ει κό να 1) Ε: Εί ναι αυ τή η γραμ μή ευ θεί α; Μ: Ό χι Ε: Για τί δεν εί ναι ευ θεί α; Μ: Λυ γί ζει α πό ε κεί.(και δεί χνει με το δά χτυ λό του την α νο δική πο ρεί α της γραμ μής εν νο ώ ντας ό τι δεν εί ναι ο ρι ζό ντια) Ε: Δη λα δή η ευ θεί α γραμ μή πως εί ναι; Μ: Ί σια ό πως αυ τή. Ε πι κα λού με νος την ι δέ α του για την ευ θεί α γραμ μή υ πο δει κνύ ει μια ο ρι ζό ντια

8 30 Νικολέττα Ισπυρλίδου & Δημήτρης Χασάπης γραμ μή. Ε: Αν ή θε λες α πο δεί ξεις σε κά ποιον ό τι αυ τή η γραμ μή (β) δεν εί ναι ευ θεί α, τι θα έ κα νες; Πως θα το έδει χνες; Μ:.. Ε: Αν έ βα ζες το χά ρα κα δί πλα σ αυ τή τη γραμ μή (β), τι πα ρα τη ρείς; Μ:Ό τι εί ναι στρα βή, λυγί ζει. Εν νο εί ό τι η γραμ μή που χά ρα ξε δεν εί ναι ευ θεί α και δεν εί ναι ο ρι ζό ντια. Δεν κά νει, δη λα δή, διά κριση του χα ρα κτη ρι στι κού, το ο ποί ο ο ρί ζει την ευ θεί α γραμ μή. Οι μα θη τές και οι μα θή τριες της κα τη γο ρί ας αυ τής χρη σι μο ποιούν το χά ρακα για να χα ρά ξουν μια ευ θεί α γραμ μή, αλ λά στη συ νέ χεια α δυ να τούν να α ντιστρέψουν νο η τι κά τον πρα κτι κό χει ρι σμό τους και να χρη σι μο ποι ή σουν το χάρα κα για να ε πι χει ρη μα το λο γή σουν κατ αρ χήν και να α πο δεί ξουν στη συ νέχεια ό τι μί α γραμ μή δεν εί ναι ευ θεί α ό ταν δεν ε φαρ μό ζει σ αυ τήν ο χά ρακας. Α δυ νατούν, δη λα δή, να δια κρί νουν τα χα ρα κτη ρι στι κά γνω ρί σμα τα της ευθεί ας γραμμής χω ρίς την κα θο δή γη ση της ε ρευ νή τριας. Σύμ φω να με ό λες τις εν δεί ξεις, δεν ε ντο πί ζε ται κα νέ να στοι χεί ο συ γκρό τη σης μιας έν νοιας της ευ θεί ας γραμ μής και δεν δια κρί νε ται στην σκέ ψη των παι διών μια, έ στω υπο τυ πώ δης, συ γκρό τηση ε νός εν νοιο λο γι κού συ στή μα τος ε ντός του ο ποί ου νοη μα το δο τεί ται μια ευκλεί δεια έν νοια της ευ θεί ας γραμ μής. Ό μως, οι μα θη τές και οι μα θή τριες της κα τη γο ρί ας αυ τής ε νώ δεν κα τά φε ραν στην πρώ τη φάση του πει ρά μα τος να διακρί νουν τα χα ρα κτη ρι στι κά της ευ θεί ας γραμ μής, στη συ νέ χεια υ πο βο η θή θη καν α πό τη χρή ση του χά ρα κα και τον προ σα να το λι σμένο διά λο γο με την ε ρευ νήτρια να ε πι ση μά νουν χα ρα κτη ρι στι κά γνω ρί σμα τα της ευ θεί ας γραμ μής. Ε: Θέ λω τώ ρα Βαγ γέ λη να μου φτιά ξεις μια ευ θεί α γραμ μή αλ λά να εί ναι έ τσι (η ε ρευ νήτρια δεί χνει μια λο ξή διεύ θυν ση). Ο μα θη τής χρη σι μο ποιώ ντας το χά ρα κα χα ρά ζει μια ευ θεί α γραμ μή (ει κό να 2) Ει κό να 2

9 Η συγκρότηση μιας ευκλείδειας έννοιας της ευθείας γραμμής με τη διαμεσολάβηση του χάρακα: Πρακτικοί και νοητικοί χειρισμοί μαθητών των πρώτων τάξεων του Δημοτικού Σχολείου 31 Ε: Εί ναι ευ θεί α αυ τή η γραμμή; Μ: Εί ναι λο ξή. Ε: Μας πει ρά ζει που εί ναι λο ξή; Μ: Ναι Ε: Και τι μας πει ρά ζει, τι εί πα με ε μείς, μια γραμ μή πό τε εί ναι ί σια; Μ: Ό ταν δεν λυ γί ζει. Η έκ φρα ση «δεν λυ γί ζει» α ποκτά ε δώ δια φο ρε τι κή ση μα σί α α πό ό τι εί χε αρ χι κά (πλά για ευ θεί α) και πε ριορί ζε ται τώ ρα στην έν νοια της «ευ θειό τη τας», δη λα δή στη στα θε ρό τη τα μιας διεύ θυν σης της γραμ μής (Πα τρώ νης 2001) Ε: Αυ τή λυ γί ζει; Αν βά λου με το χά ρα κα τι πα ρα τη ρού με; Με τη βο ή θεια του χά ρα κα το παι δί κά νει έ να νο η τι κό άλ μα και συ γκρο τώντας την έν νοια της ευ θεί ας γραμ μής α πα ντά: Μ: Εί ναι ευ θεί α. Ο Βαγ γέλης κα τα φέρ νει με τη βο ή θεια του χά ρα κα να πε τύ χει την α φαί ρε ση και τη γενί κευ ση των χα ρα κτη ρι στι κών της έν νοιας της ευ θεί ας γραμ μής και να κα τανο ή σει ε πι πλέ ον ό τι η έν νοια της ευ θεί ας γραμ μής εί ναι α νε ξάρ τη τη α πό την θέ ση της στο ε πί πε δο. Με τον ό ρο γε νί κευ ση στο θε ω ρη τι κό πρό τυ πο του Vygotsky εν νο ού με έ να σχή μα ε μπλου τι σμού της πραγ μα τι κό τη τας με τους πολλα πλούς συ σχε τι σμούς μιας έν νοιας με μί α ή πε ρισ σό τε ρες άλ λες έν νοιες. Σε άλ λους μα θη τές και μα θή τριες της ί διας ο μά δας δεν πα ρα τη ρή θη κε πα ρόμοια εν νοιο λο γι κή αλ λα γή. Διέ κρι ναν μεν το χα ρα κτη ρι στι κό της ευ θειό τη τας με τη δια με σο λά βη ση του χά ρα κα, δεν κα τά φε ραν ό μως να α πο συν δέ σουν την έν νοια της ευ θεί ας γραμ μής α πό την ο ρι ζό ντια θέ ση της στο ε πί πε δο. Ε: Δη λα δή αν τη γραμ μή την έ γρα φες με το χά ρα κα έ τσι (η ε ρευ νή τρια το ποθε τεί το χάρα κα λο ξά ) τό τε η γραμ μή αυ τή εί ναι ευ θεί α; Μ: Ό χι Ε: Για φτιά ξε μου Μα ρί α σ αυ τό το χαρ τί μια ευ θεί α γραμ μή. Μ: Χω ρίς χά ρα κα; Ε: Θες ο πωσ δή πο τε χά ρα κα ε; Μ: Ναι. Ε: Για τί ε πι λέ γεις να βά λεις το χά ρα κα έ τσι (ο ρι ζό ντια) και ό χι αλ λιώς; Μ: Δη λα δή πως; Δ:Να έ τσι (και προ τεί νει η δα σκά λα την λο ξή θέ ση του χά ρα κα). Μ:Για τί έ τσι εί ναι ευ θεί α, ε νώ έ τσι εί ναι λο ξά. Η μα θή τρια δια τη ρεί α ναλ λοί ω τη την ι δέ α της ό τι δεν εί ναι δυ να τόν μί α ευ θεί α γραμ μή να εί ναι πλά για και α δυ να τεί, ε πο μέ νως, να προ χω ρή σει σε μια γε νι κή έν νοια της ευ θεί ας γραμ μής.

10 32 Νικολέττα Ισπυρλίδου & Δημήτρης Χασάπης (ii) Η πρα κτι κή δρα στη ριό τη τα θε ω ρητι κο ποιεί ται α πό τον ρό λο του χά ρα κα στην χά ρα ξη της ευ θεί ας γραμ μής Στους νο η τι κούς χει ρι σμούς των μα θη τών και μα θη τριών της κα τη γο ρί ας αυ τής, κυ ρί ως Β τά ξης του Δη μο τι κού σχο λεί ου, εί ναι εμ φα νής η κυ ριαρχί α της κοινω νι κής γνώ σης τους για το λει τουρ γι κό ρό λο του χά ρα κα, ό χι μόνο στη χά ρα ξη ευ θειών, αλ λά και στην υ πο στή ρι ξη των αυ θόρ μη των εν νοιών τους ή γε νι κό τε ρα των ι δε ών τους για την ευ θεί α γραμ μή. Α πό την θε ω ρη τι κή οπτι κή μας, η κα τάστα ση αυ τή θε ω ρεί ται ως η έ ναρ ξη μιας δια δι κα σί ας αλ ληλε πί δρα σης με τα ξύ των αυ θόρ μη των εν νοιών και της ε πι στη μο νι κής έν νοιας της ευ θεί ας γραμ μής κα τά την διάρ κεια της πρα κτι κής δρα στη ριό τη τας των παι διών, η ο ποί α α πο τελεί και έ να πρώ το στά διο στη συ γκρό τη ση μιας τυ πικής-ευ κλεί δειας έν νοιας της ευ θεί ας γραμ μής. Ε Μα ρί α θέ λω να φτιά ξεις μια ευ θεί α γραμ μή, τι θα χρη σι μο ποι ή σεις; Μ: Έ να μο λύ βι και έ να χαρ τί Ει κό να 3 Χα ρά ζει μια γραμ μή με το χέ ρι, αλ λά δεν εί ναι ι κα νο ποι η μένη και σχο λιά ζει: Μ:Μάλ λον χρεια ζό μουν και έ ναν χά ρα κα. Ε: Πο λύ ω ραί α, για τί λες ό τι χρεια ζό σουν χά ρα κα; Μ:Για τί με ρι κές φο ρές την ευ θεί α την κά νω στρα βά Ε:Δη λα δή τι εν νο είς; Μ: Δεν την κά νω α κρι βώς ί σια. Ε: Και τι έ χει αυ τή η ευ θεί α, δη λα δή, και δεν εί ναι α κρι βώς ί σια; Μ:Ε δώ πέ ρα εί ναι λί γο κυ μα τι στό.

11 Η συγκρότηση μιας ευκλείδειας έννοιας της ευθείας γραμμής με τη διαμεσολάβηση του χάρακα: Πρακτικοί και νοητικοί χειρισμοί μαθητών των πρώτων τάξεων του Δημοτικού Σχολείου 33 Ε φαρ μό ζει το χά ρα κα στη γραμ μή που χά ρα ξε για να δεί ξει ότι δεν εί ναι ευθεί α. Στην πρά ξη αυ τή δια κρί νου με στοι χεί α α να λυ τι κής σκέψης, σκέ ψης δηλα δή η ο ποί α συ σχε τί ζει τα ε πι μέ ρους συ στα τι κά στοι χεί α μιας έν νοιας με τα ξύ τους. Ε: Δη λα δή ε μείς για να κά νου με μια ευ θεί α τι χρεια ζό μα στε; Μ: Χά ρα κα Οι μα θη τές και οι μα θή τριες της κα τη γο ρί ας αυ τής, αν και ανα γνω ρί ζουν τον πο λι τι σμι κά κα θιε ρω μέ νο ρό λο του χά ρα κα, ως ερ γα λεί ου χάρα ξης ευ θειών, προ τι μούν να α πο τυ πώ σουν τις ι δέ ες τους για την ευ θεί α γραμ μή χω ρίς α να φορές στη χρή ση του χά ρα κα και αρ χι κά κι νού νται έ ξω α πό ένα σύ στη μα εν νοιών. Ό πως υ πο στη ρί ζουν οι Piaget και Inhelder (1956, p.156) η δια φο ρά α νά με σα στο να α να γνωρί ζουν τα παι διά την ει κό να της ευ θεί ας γραμ μής και στο να χα ρά ζουν ευ θείες γραμ μές εί ναι ου σια στι κή και εν δει κτι κή μιας α συ στη μα τοποί η της σκέψης. Στο πεί ρα μά που ε κτί θε ται ε δώ πα ρα τη ρού με ό τι στα δια κά ο χά ρα κας ως ερ γα λεί ο χά ρα ξης ευ θειών βο η θά τα παι διά να συ στη μα το ποι ήσουν την σκέ ψη τους και να ει σά γουν στους συλ λο γι σμούς τους έ να συ να φές εν νοιο λο γι κό σύ στη μα. Κα τά τον Vygotsky (1988, σ. 258) «το σύ στη μα και η συ νει δη τό τη τα που συν δέε ται μ αυ τό δεν εισά γε ται α πό τα έ ξω στη σφαί ρα των παι δι κών εν νοιών α πω θώντας τον ι διό μορφο τρό πο του παι διού να σχη μα τί ζει και να χρη σι μο ποιεί έν νοιες αλ λά ό τι η συ νει δη τό τη τα προ ϋ πο θέ τει ή δη την ύ παρ ξη σχε τι κά πλού σιων και ώ ρι μων παι δι κών εν νοιών και ό τι το α να πτυσ σό με νο σύ στη μα στην πε ριο χή των α ναπτυσ σό με νων εν νοιών δο μι κά με τα φέ ρε ται και στην πε ριο χή των κα θη με ρινών εν νοιών, ό που τις με τα σχη μα τί ζει και με τα βάλ λει την ε σω τε ρι κή υ φή τους κα τά κά ποιο τρό πο α πό τα πά νω». Αυ τή η αλ λη λε ξαρ τώ με νη σχέση ε πι βο λής και υ πο βο λής των αυ θόρ μη των και των ε πι στη μο νι κών εν νοιών, απορ ρέ ει α πό την χα ρα κτη ρι στι κή σχέ ση που α να πτύσ σε ται α νά με σα σε έ να αντι κεί με νο και στην ε πι στη μο νι κή του έν νοια. Η σχέ ση αυ τή στη ρί ζε ται στο γε γο νός ό τι μια ε πι στη μο νι κή έν νοια με τα δί δε ται μέ σω μιας άλ λης έν νοιας και συ νε πώς πε ριέχει ταυ τό χρο να με την σχέ ση της προς το α ντι κεί με νο και την σχέ ση της με μιαν άλ λη έν νοια, πε ριέ χει δη λα δή τα πρώ τα στοι χεί α ενός εν νοιο λο γι κού συ στή ματος. Κά ποιοι μα θη τές και μα θή τριες της κα τη γο ρί ας αυ τής, χρη σι μο ποιώ ντας τον χά ρα κα προ βάλ λουν στοι χεί α α να λυ τι κής σκέ ψης κα θώς ε πι ση μαί νουν και γενι κεύ ουν χα ρα κτη ρι στι κά της ευ θεί ας γραμ μής. Ε:Αν βά λου με το χά ρα κα έ τσι, να στρί βει λί γο ο χά ρα κας και μου φτιάξεις μια γραμ μή έ τσι «στριμ μέ νη»; Η ε ρευ νή τρια το πο θε τεί τον χά ρα κα πλά για στο χαρ τί. Μ: (γέ λιο) Θα βγει ό μως ί σια. Ε: (δεί χνο ντας μια πλά για γραμ μή) Αυ τή εί ναι στριμ μέ νη γραμ μή ή ί σια;

12 34 Νικολέττα Ισπυρλίδου & Δημήτρης Χασάπης Μ: Ί σια. Η ε ρευ νή τρια προ βάλ λο ντας «ε πι χει ρή μα τα» προ σπα θεί να αμ φι σβη τή σει την ι δέ α του μα θη τή για την έννοια της ευ θεί ας γραμ μής. Ε: Ί σια γραμ μή εί ναι; Α φού γέρ νει, δεν την βλέ πεις ό τι γέρ νει; Πως εί ναι ί σια; Ο μα θη τής παίρ νει το χά ρα κα, τον ε φαρ μό ζει πά νω στην γραμ μή. Μ: Ο ρί στε εί ναι ί σια. Άλ λοι μα θη τές και μα θή τριες, ε νώ κά νουν διά κρι ση των χα ρακτη ρι στι κών της ευ θεί ας γραμ μής με τη βο ή θεια του χά ρα κα, συ νε χί ζουν να ι σχυ ρί ζο νται ό τι μια γραμ μή κα τα σκευα σμέ νη με χά ρα κα σε πλά για θέ ση δεν εί ναι ευ θεί α γραμ μή. Ο χά ρα κας και η διά κρι ση του χα ρα κτη ρι στι κού της «ευ θειό τη τας» δεν αρ κούν για να υ πο στη ρί ξουν τη συ γκρό τη ση μιας τυ πι κής έννοιας της ευ θεί ας γραμμής. Ε: Αν βά λου με το χά ρα κα έ τσι (βά ζει η ε ρευ νή τρια το χά ρα κα δια γώ νια στο χαρ τί) μπο ρού με να φτιά ξου με μια ευ θεί α γραμ μή; Μ: Ό χι Ε: Φτιά ξε την πρώ τα και με τά μου α πα ντάς. Φτιά ξε μί α γραμ μή έ τσι (η ε ρευ νή τρια προ τεί νει την πλά για θέ ση του χά ρα κα στο χαρ τί), εί ναι αυ τή η γραμ μή μας ευ θεί α; Μ: Ναι γέρ νει λί γο, για τί.ο χά ρα κας δεν ή ταν ευ θεί ος έ τσι (δεί χνει την ο ριζό ντια θέση του χά ρα κα). Ε: Δη λα δή αυ τή η λο ξή γραμ μή δεν εί ναι ευ θεί α λες, ε; Μ: Ό χι Ε: Προ η γου μέ νως ό μως τι εί πα με ό τι εί ναι ευ θεί α γραμ μή; Μ: Εί πα με ό τι ευ θεί α εί ναι η γραμ μή που δεν έ χει ζικ-ζακ. Ε: Αυ τή η γραμ μή έ χει ζικ-ζακ; (δεί χνει την πλά για γραμ μή που κα τα σκευάστη κε με το χά ρα κα) Μ: Ό χι. Ε: Εί ναι ευ θεί α; Μ: Ό χι Ε: Ε πει δή γέρ νει; Μ: Ναι. Στα παι διά αυ τά, που η α φε τη ρί α των νο η τι κών τους λει τουρ γιών α πορ ρέ ει α πό την κοι νω νι κή τους γνώ ση για το λει τουρ γι κό χαρα κτή ρα του χά ρα κα φαί νε ται να εί ναι βα θιά ρι ζω μέ νη η ι δέ α ό τι μια ευ θεί α γραμ μή εί ναι ο πωσ δή πο τε και ο ρι ζό ντια. Πα ρα τηρού με, ό τι και στις δύ ο προ η γού με νες κα τη γο ριο ποι ή σεις, δη λαδή και στην εργα λεια κού χα ρα κτή ρα κυ ριαρ χί α της πρα κτι κής δρα στη ριότητας και στην κυ ριαρ χί α της κοι νω νι κής γνώ σης για τον ρόλο του χά ρα κα στην χά ρα ξη της ευ θεί ας γραμ μής, η σκέ ψη των παι διών πα ρα μέ νει προ σκολ λη μέ νη

13 Η συγκρότηση μιας ευκλείδειας έννοιας της ευθείας γραμμής με τη διαμεσολάβηση του χάρακα: Πρακτικοί και νοητικοί χειρισμοί μαθητών των πρώτων τάξεων του Δημοτικού Σχολείου 35 στην ψευ δο-έννοια της ευ θεί ας γραμ μής. Μια ψευ δο-έν νοια οι κο δο μεί ται α πό τα παι διά στο πλαί σιο μιας πο λύ πλο κης σύν δε σης πραγ ματι κών α ντι κει μέ νων που φαι νο με νι κά πα ρα πέ μπουν στην μορ φή των πραγ ματι κών εν νοιών και η συ γκρό τη ση της αυ τή δια φέ ρει α πό την γε νε τι κή και ε ξελι κτι κή πο ρεί α της συγκρό τη σης των εν νοιών κα θώς και α πό τις αι τιώ δεις-δυ να μι κές βά σεις που δομούν μια έν νοια. Στη σκέψη με ρι κών μα θη τών και μα θη τριών της ί διας κα τη γο ρί ας φαί νε ται να ε πι κρα τούν πλου σιό τε ρες σχέ σεις γε νι κό τη τας, δη λα δή σχέ σεις μιας έν νοιας με μια ή πε ρισ σό τε ρες άλ λες έν νοιες, στο νο η τι κό χει ρι σμό της ευ θεί ας γραμμής. Μια μα θή τρια της Α τά ξης, στη ρι ζό με νη στην αυ θόρ μη τη έν νοιά της για την ευ θεί α γραμ μή δια κρί νει και κά νει α φαί ρε ση του χα ρα κτη ρι στι κού της ευθειότη τας: Μ:Δεν μπο ρώ να την φτιά ξω τό σο ί σια, και γνω ρί ζει και ε πι κα λεί ται το ρό λο του χά ρακα στη χά ρα ξη ευ θειών: Ε. Τι θα χρεια στείς για να τη φτιά ξεις. Μ: Χά ρα κα Πα ρό λα αυ τά, η μα θή τρια πα ρα λεί πει το χά ρα κα και σχε διά ζει την ευ θεί α γραμ μή με το χέ ρι της, γε γο νός που ερ μη νεύ ε ται ως μη συ νει δη το ποί η ση του λει τουρ γικού ρό λου του χά ρα κα. Η μα θή τρια παίρ νει το χαρ τί και το μο λύ βι και ρω τά την ε ρευ νή τρια: Μ: Έ τσι ή έ τσι; (εν νο ώ ντας να φτιά ξει την ευθεί α γραμ μή σε κα τα κό ρυ φη ή σε ο ρι ζό ντια θέ ση) Εί ναι φα νε ρό, ό τι η αυ θόρ μη τη έν νοια αυ τού του παι διού για την ευ θεί α γραμμή εί ναι πλου σιό τε ρη και γε νι κό τε ρη, πε ριο ρι σμέ νη, ό μως, α πό τα συ στή ματα α ναφο ράς (ο ρι ζό ντιου και κα τα κό ρυ φου) του φυ σι κού πε ρι βάλ λο ντος. Για την Ντε Με ρε ντιέ (1991) η έν νοια της ο ρι ζό ντιας γραμ μής στο παι δι κό σχέ διο ξεκι νά ει α πό την α νά γκη του παι διού να ο ρί σει δύ ο στα θε ρά συ στή μα τα α να φοράς, τη γη και τον ου ρα νό, και κα τά τον Κα ντίν σκι (1996) τα αρ χέ τυ πα εί δη των ευ θειών εί ναι τρί α: η ο ρι ζό ντια, η κα τα κό ρυ φη και η δια γώ νια ευ θεί α γραμ μή. Οι υ πόλοι πες γραμ μές εί ναι πα ραλ λα γές αυ τών των τριών ει δών. Έ να πα ρό μοιο στοιχεί ο προ κύ πτει α πό τις πρα κτι κές και νο η τι κές δρα στη ριό τη τες των παι διών για τη χά ρα ξη μιας ευ θεί ας γραμ μής που πε ρι γρά φο νται ε δώ. Ε: Αυ τή η γραμ μή (ευ θεί α χα ραγ μέ νη δια γώ νια στο χαρ τί) εί ναι ευ θεί α γραμ μή; Μ: Εί ναι. Ε: Α φού γέρ νει, μας πει ρά ζει; Μ: Εί ναι στο πλά ι Ε: Εί ναι ευ θεί α γραμ μή; Μ: Ναι.

14 36 Νικολέττα Ισπυρλίδου & Δημήτρης Χασάπης Ε: Δεν μας πει ρά ζει που εί ναι στο πλά ι; Μ: Ό χι. Με τά α πό κά ποιες δρα στη ριό τη τες και συ ζη τή σεις. Ε: Ε μείς τι ξέ ρου με για την ευ θεί α γραμ μή, ε πο μέ νως, τι μας βο ή θη σε ο χάρα κας να κα τα λά βου με; Μ: Ευ θεί α εί ναι αυ τή που κά νου με με το χά ρα κα.(ε πι μέ νει στο λει τουρ γι κή χρή ση του χά ρα κα) Ε: Τι κα τα φέρ νου με δη λα δή να κά νου με με το χά ρα κα; Τι εί δους γραμ μή; Μ: Γραμ μή που να μην έ χει λακ κού βες. Ε: Να εί ναι δη λα δή; Μ:Ί σια, ο λό ι σια. Οι μα θη τές και οι μα θή τριες της κα τη γο ρί ας αυ τής αρ χι κά συ ναρ τούν και συγχέ ουν την έν νοια της ευ θεί ας γραμ μής με την θέ ση της στο ε πί πε δο και στη συ νέ χεια αρ χί ζουν να δια μορ φώ νουν μια έν νοια της ευ θεί ας γραμ μής, η ο ποί α έ χει πολ λά στοι χεί α με την ευ κλεί δεια έν νοια, μέ σα α πό τη δια με σο λά βη ση της σκέ ψης τους ή της μνή μης τους α πό τα λει τουρ γι κά χαρα κτη ρι στι κά του χά ρακα. (iii) Η δια με σο λά βη ση του χά ρα κα στην συ γκρό τη ση μιας έν νοιας της ευ θεί ας γραμ μής Στην κα τη γο ρί α αυ τή κα ταχω ρή θη καν οι πρα κτι κοί χει ρι σμοί μιας ο μά δας μαθη τών και μα θη τριών, οι οποί οι στη ρί ζο νταν αρ χι κά σε έ να συν δυα σμό διαι σθητι κών συλ λο γι σμών και α να λυ τι κής σκέ ψης. Ε:Πα να γιώ τη θέ λω να μου φτιά ξεις μια ευ θεί α Μ: Τι ευ θεί α, γραμ μή; Με χά ρα κα; Ε Ό πως νο μί ζεις ό τι θα μπο ρέ σεις να την φτιά ξεις. Ο Πα να γιώ της παίρ νει μια κόλ λα χαρ τί και μο νο λο γεί «θα τα κα τα φέ ρω με πολύ προσπά θεια..»και σύ ρει τη μύ τη του μο λυ βιού του ε λέγ χο ντας συγχρό νως την ευ θύ τη τα της γραμ μής. Στο τέ λος α να φω νεί: Μ: Να μια ευ θεί α γραμ μή Ε: Εί σαι σί γου ρος ό τι αυ τή εί ναι μια ευ θεί α γραμ μή; Μ: Ό χι κά πως στρα βή Ε: Πως μπο ρού με να εί μα στε σί γου ροι ό τι η γραμ μή σου εί ναι ευ θεί α ; Ο Πα να γιώ της προ τεί νει στην αρ χή την ο πτι κή μέ θο δο για την α πό δει ξη της ευ θύ τη τας. Μ: Με το μά τι (συγ χρό νως σκύ βει, κοι τά ζει και ε ξη γεί ό τι δια κρί νει μέ ρη της γραμ μής που ξε φεύ γουν) εί ναι λί γο α πό δω και λί γο α πό κει.. Οι χα ρα κτη ρι σμοί α κρι βώς ί σια, λί γο κυ μα τι στό, κά πως στρα βή που χρη σιμο ποιούν συ στη ματι κά οι μα θη τές και οι μα θή τριες της κα τη γο ρί ας αυ τής φα νερώ νουν μια νο ημα τι κά πλη ρέ στε ρη, αλ λά πά ντα αυ θόρ μη τη, έν νοια της ευ θεί ας

15 Η συγκρότηση μιας ευκλείδειας έννοιας της ευθείας γραμμής με τη διαμεσολάβηση του χάρακα: Πρακτικοί και νοητικοί χειρισμοί μαθητών των πρώτων τάξεων του Δημοτικού Σχολείου 37 γραμ μής. Στη σκέ ψη τους εί ναι εμ φα νής η έν νοια της ευ θειό τη τας, αλ λά για να υ πο στη ρίξουν την έν νοια της ευ θεί ας γραμ μής χρη σι μο ποιούν τον λει τουρ γι κό ρό λο του χά ρα κα. Ε: Για να ή ταν ευ θεί α η γραμ μή, πως έ πρε πε να εί ναι; Μ: Με χά ρα κα, να έ τσι (παίρ νει το χά ρα κα και τον ε φαρ μό ζει πάνω στην γραμ μή που έ γρα ψε). Η ε πι λο γή τους να χρη σι μο ποιούν το χά ρα κα για την κα τα σκευ ή της ευ θεί ας γραμ μής ο φεί λε ται στην κοι νω νι κή τους γνώση για το χά ρα κα, ως ερ γα λεί ο χά ρα ξης ευ θειών: «εί ναι έ να πράγ μα που μας βο η θά ει να κά νου με μια ευ θεί α γραμ μή». Πρέ πει να ση μειώ σου με ό τι η ευ θεί α γραμ μή που σχεδιά ζουν κά θε φο ρά τα παι διά της κα τη γο ρί ας αυ τής, τεί νει να έ χει ο ρι ζό ντια θέ ση. Αυ τό μας ε πι τρέ πει να δια τυ πώ σου με την υ πό θε ση ό τι τα παι διά της κα τη γο ρί ας αυ τής δια τη ρούν α κό μη ί χνη της αι σθη τη ρια κής τους α ντί λη ψης για την ευ θεί α γραμ μή. Ε: Για δες η ευ θεί α σου δεν εί ναι ε ντε λώς ί σια, γέρ νει λί γο. Μ: Δεν μας πει ρά ζει αυ τό, αρ κεί να μη προ ε ξέ χει (κοι τά ζει τα ζικ-ζακ)και ε φαρ μό ζει το χά ρα κα. Οι μα θη τές της κα τη γο ρί ας αυ τής κά νουν ε κτι μή σεις, δια κρί σεις, ε πι χει ρη ματο λο γούν και κι νού νται α πο δει κτι κά, χρη σι μο ποιώ ντας τον χά ρα κα για να υ ποστη ρί ξουν την αυ θόρ μη τη ι δέ α τους για την έν νοια της ευ θεί ας γραμ μής. Ό λοι αυ τοί οι πρα κτι κοί και νο η τι κοί χει ρι σμοί τους οδη γούν στο συ μπέ ρα σμα ό τι προ σεγ γί ζουν στη συ γκρό τη ση μιας τυ πι κής έν νοιας της ευ θεί ας γραμ μής α ξιοποιώ ντας τη χρή ση του χά ρα κα για τη χά ρα ξη ευ θειών, με ταυ τό χρο νη ι διο ποί ηση των χα ρα κτη ρι στι κών του για τον ο ρι σμό μιας ευ θεί ας γραμ μής. Συ μπε ρα σμα τι κά Στην ει σή γη ση αυ τή ε κτί θε ται μί α διε ρεύ νη ση των νο η τι κών και πρα κτι κών χειρι σμών, τους ο ποί ους α νέ πτυ ξαν μα θη τές και μα θή τριες της πρώ της σχο λι κής η λι κί ας α ξιο ποιώ ντας το χά ρα κα ως ερ γα λεί ο για τη χάρα ξη ευ θειών. Μα θη τές και οι μα θή τριες του πει ρά μα τος μας, κυ ρί ως Α τά ξης του Δη μο τικού σχο λεί ου, (1 η κα τη γο ρί α) χρη σι μο ποιώ ντας το χά ρα κα για την χά ρα ξη μιας ευθεί ας γραμ μής, α να πτύσ σουν μια σκέ ψη η ο ποί α έ χει πρα κτι κή κα τεύ θυν ση και χα ρα κτή ρα α να πα ρα γω γής κα θιε ρω μέ νων κοι νω νι κά πρα κτι κών χρή σης του χά ρα κα. Στους χει ρι σμούς μα θη τών και μαθη τριών, κυ ρί ως Β τά ξης του Δη μοτι κού σχο λεί ου (2 η κα τη γο ρί α), δια κρί νο νται στοι χεί α α νά πτυ ξης μιας εν νοιολογι κής σκέ ψης, τα ο ποί α υ πο κι νού νται α πό τη δια με σο λά βη ση του χά ρα κα στη χά ρα ξη της ευ θεί ας γραμ μής. Μέ σα α πό την πρα κτι κή, δη λα δή, δρα στη ριό τητα χρή σης του χά ρα κα για τη χά ρα ξη ευ θειών υ πο κι νεί ται μια δια δι κα σί α συγκρότη σης μιας τυ πι κής έν νοιας της ευ θεί ας γραμ μής. Λει τουρ γί ες ε πι κέ ντρω σης της προ σο χής, σύ γκρι σης, διά κρι σης και γε νί κευ σης του χα ρα κτη ρι στι κού της ευ

16 38 Νικολέττα Ισπυρλίδου & Δημήτρης Χασάπης θειό τη τας ση μα το δο τούν την έ ναρ ξη μιας τέ τοιας δια δι κα σί ας. Άλ λοι μα θη τές και μα θή τριες του πει ρά μα τος μας, Α και Β τά ξης (3 η κα τη γο ρί α), που ε πι στρατεύ ουν αρ χι κά διαι σθη τι κές με θό δους εν νοιο λο γι κής προ σέγ γι σης της ευ θεί ας γραμ μής φαίνε ται να έ χουν συ γκρο τη μέ νες πλη ρέ στε ρες αυ θόρ μη τες έν νοιες, τις ο ποί ες κα θώς δια πραγ μα τεύ ο νται νο η τι κά με τη δια με σο λά βη ση του χά ρα κα και λεκτι κά με την ε ρευ νή τρια ο δη γού νται σε μια πο ρεί α συ γκρό τη σης μιας τυπι κής έν νοιας της ευ θεί ας γραμ μής. Αυ τή η δια φο ρο ποί η ση των πρα κτι κών και νοη τι κών χει ρι σμών των παι διών μπο ρεί να ερ μη νευ θεί α πό το θε τι κό ρό λο της εκ παί δευ σης στη συ γκρό τη ση των ε πι στη μο νι κών εν νοιών (Λού ρια 1995). Τα δε δο μέ να της έ ρευ νας υ πο γραμ μί ζουν τη συμ βο λή της δια με σο λά βη σης των πο λι τι σμι κών ερ γα λεί ων στη συ γκρό τη ση των μα θη μα τι κών εν νοιών και παράλλη λα προ βάλ λουν τον κοι νω νι κό χα ρα κτή ρα των νο η τι κών διερ γα σιών. Οι μαθη τές και οι μα θή τριες του πει ρά μα τος μας αλ λη λε πι δρώ ντας με το χά ρακα για την χά ρα ξη ευ θειών και την ε ρευ νή τρια στη συ ζή τη ση για τη δρα στη ριό τη τα αυ τή δια πραγ μα τεύ τη καν ε ποι κο δο μη τι κά τις ι δέ ες τους για την ευθεί α γραμ μή. Α νέ πτυ ξαν νο η τι κούς και πρα κτι κούς χει ρι σμούς στους ο ποί ους κυ ριαρ χού σε, κα τά πε ρί πτω ση, η κοι νω νι κή γνώ ση τους για το ρό λο του χά ρακα ως ερ γα λεί ου χά ρα ξης ευ θειών, μί α ε μπει ρι κή μέ θο δος την ο ποί α υ πο στήρι ζαν ε ντέ λει με τη δια με σο λά βη ση του χά ρα κα ή μια α να λυ τι κού τύ που σκέ ψη, η ο ποί α συ νι στούσε ε πι χεί ρη μα και α πό δει ξή της ορ θό τη τας των ε νερ γειών τους υ πο στη ρι ζό μενη α πό τη δια με σο λά βη ση του χά ρα κα. Συ μπε ρα σμα τι κά, ο ρό λος του χά ρα κα α πο τε λού σε το κυ ρί αρ χο στοι χεί ο των νο η τι κών και πρακτι κών χει ρι σμών και ε ντέ λει της σκέ ψης των παι διών στη συ γκε κρι μέ νη δραστη ριό τη τα. Η κοι νω νι κή γνώ ση για το ρό λο του χά ρα κα, ως κα θιε ρω μέ νου ερ γα λεί ου χά ρα ξης ευ θειών, κυ ριαρ χεί στη σκέ ψη τους, άλ λο τε ση μα το δο τώ ντας και άλ λο τε α να στέλ λο ντας τη συ γκρό τη ση μιας τυ πι κής, ευ κλεί δειας, έν νοιας της ευ θεί ας γραμ μής.

17 Η συγκρότηση μιας ευκλείδειας έννοιας της ευθείας γραμμής με τη διαμεσολάβηση του χάρακα: Πρακτικοί και νοητικοί χειρισμοί μαθητών των πρώτων τάξεων του Δημοτικού Σχολείου 39 Βιβλιογραφικές αναφορές Abreu, G. De (2000). Relationships between macro and micro socio-cultural contexts: implications for the study of interactions in the mathematics classroom, Educational Studies in Mathematics, 41, Ascher, M. & Ascher, R.(1986), Ethnomathematics, History of Science,24, Chassapis, D. (1999). The mediation of tools in the development of formal mathematical concepts: The compass and the circle as an example, Educational Studies in Mathematics, 37, Ευκλείδη, Στοιχεία, (2001). Τόμος Ι, Αθήνα.: Έκδοση Κ.Ε.ΕΠ.ΕΚ. Καντίνσκι, Β. (1996). Σημείο, Γραμμή, Επίπεδο συμβολή στην ανάλυση των ζωγραφικών στοιχείων, εκδόσεις, Αθήνα- Γιάννινα: Δωδώνη. Λούρια, Α. (1995). Γνωστική ανάπτυξη, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Ντε Μερεντιέ Φλοράνς (1991). Το παιδικό σχέδιο, Αθήνα: Υποδομή. Πατρώνης, Τ. (2001). Θεμελιώδεις μαθηματικές έννοιες και παιδική σκέψη, Αθήνα: Δίπτυχο. Piaget J.& Inhelder B. (1956). The child s conception of space, London: Routledge and Kegan Paul. Vygotsky, L.S.(1988). Σκέψη και Γλώσσα, Αθήνα: Γνώση, Vygotsky, L.S.(1997). Νους στην Κοινωνία, Αθήνα: Gutenberg, Vygotsky, L. S. (1981). The instrumental method in psychology (originally written in 1930). Στο J. V. Wertsch,.(Ed. & Trans.), The concept of activity in soviet psychology, N.Y.: M. E. Sharpe, Armonk., Wertsch, J. V., Del Rio, P. & Alvarez, A. (1995). Sociocultural studies: history, action and mediation. Στο Wertsch, J. V., Del Rio, P. & Alvarez, A. (Eds.), Sociocultural studies of mind, New York: Cambridge University Press, Zichenko, V.P. (1985). Vygotsky s ideas about units for the analysis of mind. Στο J.V. Wertsch (ed.), Culture, Communication and Cognition: Vygotskian Perspectives, Cambridge: Cambridge University Press, Prokopová, M.(2005), Public and Personal Interpretation of a Point, a Straight Line and their Relation: A Comparison of Phylogenesis and Ontogenesis. Στο B. Hudson, and K. Enser (eds), Researching the teaching and learning of mathematics, Trauner Verlag, Linz,

ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ ΠΛΑΙ ΣΙΟ ΧΡΗ ΜΑ ΤΟ ΔΟ ΤΗ ΣΗΣ

ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ ΠΛΑΙ ΣΙΟ ΧΡΗ ΜΑ ΤΟ ΔΟ ΤΗ ΣΗΣ ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ Στό χος του Ο λο κλη ρω μέ νου Προ γράμ μα τος για τη βιώ σι μη α νά πτυ ξη της Πίν δου εί ναι η δια μόρ φω ση συν θη κών α ει φό ρου α νά πτυ ξης της ο ρει νής πε ριο χής, με τη δη

Διαβάστε περισσότερα

1.2.3 ιαρ θρω τι κές πο λι τι κές...35 1.2.4 Σύ στη μα έ λεγ χου της κοι νής α λιευ τι κής πο λι τι κής...37

1.2.3 ιαρ θρω τι κές πο λι τι κές...35 1.2.4 Σύ στη μα έ λεγ χου της κοι νής α λιευ τι κής πο λι τι κής...37 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕ Φ Α Λ ΑΙΟ ΤΟ ΙΚΑΙΟ ΤΗΣ ΑΛΙΕΙΑΣ... 21 ΚΕ Φ Α Λ ΑΙΟ 1 o Η ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ 1.1 Η Α λιεί α ως Οι κο νο μι κή ρα στη ριό τη τα...25 1.2 Η Κοι νο τι κή Α λιευ τι κή Πο λι τι κή...28

Διαβάστε περισσότερα

α κα ρι ι ο ος α α νηρ ος ου ουκ ε πο ρε ε ευ θη εν βου λη η η α α σε ε ε βων και εν ο δω ω α α µαρ τω λω ων ουουκ ε ε ε

α κα ρι ι ο ος α α νηρ ος ου ουκ ε πο ρε ε ευ θη εν βου λη η η α α σε ε ε βων και εν ο δω ω α α µαρ τω λω ων ουουκ ε ε ε Ἦχος Νη α κα ρι ι ο ος α α νηρ ος ου ουκ ε πο ρε ε ευ θη εν βου λη η η α α σε ε ε βων και εν ο δω ω α α µαρ τω λω ων ουουκ ε ε ε στη η και ε πι κα α θε ε ε ε δρα α λοι οι µων ου ουκ ε ε κα θι ι σε ε ε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ, ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ

ΑΣΚΗΣΗ, ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΑΣΚΗΣΗ, ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2010 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρό λο γος...6 1. Ά σκη ση και ψυ χική υ γεί α Ει σα γω γή...9 Η ψυ χο λο γί α της ά σκη σης...11

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙEΧΟΜΕΝΑ. Πρό λο γος...13 ΜΕ ΡΟΣ Ι: Υ ΠΑΙ ΘΡΙΑ Α ΝΑ ΨΥ ΧΗ

ΠΕΡΙEΧΟΜΕΝΑ. Πρό λο γος...13 ΜΕ ΡΟΣ Ι: Υ ΠΑΙ ΘΡΙΑ Α ΝΑ ΨΥ ΧΗ ΠΕΡΙEΧΟΜΕΝΑ Πρό λο γος...13 ΜΕ ΡΟΣ Ι: Υ ΠΑΙ ΘΡΙΑ Α ΝΑ ΨΥ ΧΗ Ει σα γω γή 1 ου Μέ ρους...16 1 ο Κε φά λαιο: Ε ΛΕΥ ΘΕ ΡΟΣ ΧΡΟ ΝΟΣ & Α ΝΑ ΨΥ ΧΗ 1.1 Οι έν νοιες του ε λεύ θε ρου χρό νου και της ανα ψυ χής...17

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά Χαρακτηριστικά Αριθμητικών εδομένων

Βασικά Χαρακτηριστικά Αριθμητικών εδομένων ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Βασικά Χαρακτηριστικά Αριθμητικών εδομένων Α ντι κείμε νο του κε φα λαί ου εί ναι: Να κα τα νο ή σου με τα βα σι κά χαρα κτη ρι στι κά των α ριθ μη τι κών δεδο μέ νων (τά ση, δια σπο ρά, α συμ

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελεσματικός Προπονητής

Αποτελεσματικός Προπονητής ÐÝñêïò Ι. ÓôÝ öá íïò & Χριστόπουλος Β. Γιάννης Αποτελεσματικός Προπονητής Ένας οδηγός για προπονητές όλων των ομαδικών αθλημάτων Θεσσαλονίκη 2011 Ðå ñéå ü ìå íá Ðñü ëï ãïò...6 Åé óá ãù ãþ...11 Êå öü ëáéï

Διαβάστε περισσότερα

Η Ο ΜΑ ΔΙ ΚΗ. της ζω ής

Η Ο ΜΑ ΔΙ ΚΗ. της ζω ής Η Ο ΜΑ ΔΙ ΚΗ ΨΥ ΧΗ η αν θο δέ σµη της ζω ής ΚΕΙΜΕΝΟ: Υ πτγος ε.α. Ά ρης Δια μα ντό που λος, Διδάκτωρ Φιλοσοφίας-Ψυχολόγος ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Στρατιωτική Επιθεώρηση ΕΙ ΣΑ ΓΩ ΓΙ ΚΕΣ ΕΝ ΝΟΙΕΣ Ό πως υ πάρ χει

Διαβάστε περισσότερα

Ό λοι οι κα νό νες πε ρί με λέ της συ νο ψί ζο νται στον ε ξής έ να: Μά θε, μό νο προκει μέ νου. Friedrich Schelling. σελ. 13. σελ. 17. σελ.

Ό λοι οι κα νό νες πε ρί με λέ της συ νο ψί ζο νται στον ε ξής έ να: Μά θε, μό νο προκει μέ νου. Friedrich Schelling. σελ. 13. σελ. 17. σελ. σελ. 13 σελ. 17 σελ. 21 σελ. 49 σελ. 79 σελ. 185 σελ. 263 σελ. 323 σελ. 393 σελ. 453 σελ. 483 σελ. 509 σελ. 517 Ό λοι οι κα νό νες πε ρί με λέ της συ νο ψί ζο νται στον ε ξής έ να: Μά θε, μό νο προκει

Διαβάστε περισσότερα

των ερ γα το τε χνι τών εργοστασίων Τσιµεντολίθων, ό λης της χώρας O41R09

των ερ γα το τε χνι τών εργοστασίων Τσιµεντολίθων, ό λης της χώρας O41R09 των ερ γα το τε χνι τών εργοστασίων Τσιµεντολίθων, ό λης της χώρας O41R09 ΚΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ ΣYΛ ΛO ΓΙ ΚΩΩΝ ΡYΘ ΜΙ ΣΕ ΩΩΝ (ΣΣΕ & Δ Α) ΤΩΩΝ ΕΡ ΓΑ ΤO ΤΕ ΧΝΙ ΤΩΩΝ ΕΡ ΓO ΣΤΑ ΣΙ ΩΩΝ ΤΣΙ ΜΕ ΝΤO ΛΙ ΘΩΩΝ, ΤΣΙ

Διαβάστε περισσότερα

των Κοι νω νι κών Λει τουρ γών που α πα σχο λού νται στους ι δι ω τι κούς παι δι κούς σταθ µούς όλης της χώρας O21R09

των Κοι νω νι κών Λει τουρ γών που α πα σχο λού νται στους ι δι ω τι κούς παι δι κούς σταθ µούς όλης της χώρας O21R09 των Κοι νω νι κών Λει τουρ γών που α πα σχο λού νται στους ι δι ω τι κούς παι δι κούς σταθ µούς όλης της χώρας O21R09 ΚΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ ΣYΛ ΛO ΓΙ ΚΩΩΝ ΡYΘ ΜΙ ΣΕ ΩΩΝ (ΣΣΕ & Δ Α) ΤΩΩΝ ΚOΙ ΝΩΩ ΝΙ ΚΩΩΝ ΛΕΙ

Διαβάστε περισσότερα

Μάνατζμεντ και Μάνατζερς

Μάνατζμεντ και Μάνατζερς Κ Ε ΦΑ ΛΑΙΟ 1 Μάνατζμεντ και Μάνατζερς Κά θε μέ ρα ε πι σκε πτό μα στε διά φο ρους ορ γα νισμούς με γά λους ή μι κρούς και ερ χό μα στε σε επα φή με τους υ παλ λή λους και τους μά να τζερ ς. Α νά λο γα

Διαβάστε περισσότερα

των ερ γα ζο µέ νων σε ε πι χει ρή σεις Έ ρευ νας - Ε ξό ρυ ξης, Με λε τών και Δ ιΰ λι σης Αρ γού Πε τρε λαί ου ό λης της χώ ρας K65R10

των ερ γα ζο µέ νων σε ε πι χει ρή σεις Έ ρευ νας - Ε ξό ρυ ξης, Με λε τών και Δ ιΰ λι σης Αρ γού Πε τρε λαί ου ό λης της χώ ρας K65R10 των ερ γα ζο µέ νων σε ε πι χει ρή σεις Έ ρευ νας - Ε ξό ρυ ξης, Με λε τών και Δ ιΰ λι σης Αρ γού Πε τρε λαί ου ό λης της χώ ρας K65R10 2 ΚΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ ΡYΘ ΜΙ ΣΕ ΩΩΝ (ΣΣΕ & Δ Α) ΕΡ ΓΑΖO ΜΕ ΝΩΩΝ ΣΕ

Διαβάστε περισσότερα

H ΕΝ ΝΟΙΑ ΤΗΣ ΘΡΗ ΣΚΕΙΑΣ ΚΑ ΤΑ ΤΟΥΣ ΑΡ ΧΑΙΟΥΣ ΕΛ ΛΗ ΝΕΣ

H ΕΝ ΝΟΙΑ ΤΗΣ ΘΡΗ ΣΚΕΙΑΣ ΚΑ ΤΑ ΤΟΥΣ ΑΡ ΧΑΙΟΥΣ ΕΛ ΛΗ ΝΕΣ H ΕΝ ΝΟΙΑ ΤΗΣ ΘΡΗ ΣΚΕΙΑΣ ΚΑ ΤΑ ΤΟΥΣ ΑΡ ΧΑΙΟΥΣ ΕΛ ΛΗ ΝΕΣ Ο Ό μη ρος και ο Η σί ο δος έ χουν δη μιουρ γή σει κα τά τον Η ρό δο το 1, τους ελ λη νι κούς θε ούς. Ο Ό μη ρος στη θε ο γο νί α του έ χει ιε ραρ

Διαβάστε περισσότερα

ε πι λο γές & σχέ σεις στην οι κο γέ νεια

ε πι λο γές & σχέ σεις στην οι κο γέ νεια ε πι λο γές & σχέ σεις στην οι κο γέ νεια ΚΕΙΜΕΝΟ: Υπτγος ε.α Άρης Διαμαντόπουλος, Διδάκτορας Φιλοσοφίας - Ψυχολόγος ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Στρατιωτική Επιθεώρηση Α ξί α Οι κο γέ νειας Ό,τι εί ναι το κύτ τα ρο

Διαβάστε περισσότερα

ο Θε ος η η µων κα τα φυ γη η και δυ υ υ να α α α µις βο η θο ος ε εν θλι ψε ε ε σι ταις ευ ρου ου ου ου ου σαις η η µα α α ας σφο ο ο ο

ο Θε ος η η µων κα τα φυ γη η και δυ υ υ να α α α µις βο η θο ος ε εν θλι ψε ε ε σι ταις ευ ρου ου ου ου ου σαις η η µα α α ας σφο ο ο ο Ἐκλογή ἀργοσύντοµος εἰς τὴν Ἁγίν Κυρικήν, κὶ εἰς ἑτέρς Γυνίκς Μάρτυρς. Μέλος Ἰωάννου Ἀ. Νέγρη. Ἦχος Νη ε Κ ι δυ υ υ υ ν µι ις Α λ λη λου ου ου ι ι ι ι ο Θε ος η η µων κ τ φυ γη η κι δυ υ υ ν µις βο η θο

Διαβάστε περισσότερα

Αρ χές Ηγε σί ας κα τά Πλά τω να

Αρ χές Ηγε σί ας κα τά Πλά τω να . Αρ χές Ηγε σί ας κα τά Πλά τω να ΚΕΙΜΕΝΟ: Υπτγος ε.α. Ά ρης Δια μα ντό που λος, Ψυχο λό γος, Δι δά κτω ρ Φι λο σο φί ας χή, στο σώ μα και στο πνεύ μα, 84 ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κυ ρι ον ευ λο γη τος ει Κυ ρι ε ευ. λο γει η ψυ χη µου τον Κυ ρι ον και πα αν. τα τα εν τος µου το ο νο µα το α γι ον αυ

Κυ ρι ον ευ λο γη τος ει Κυ ρι ε ευ. λο γει η ψυ χη µου τον Κυ ρι ον και πα αν. τα τα εν τος µου το ο νο µα το α γι ον αυ ΤΥΙΚΑ & ΜΑΚΑΡΙΣΜΟΙ Ἦχος Νη Μ Α Ν µην Ευ λο γει η ψυ χη µου τον Κυ ρι ον ευ λο γη τος ει Κυ ρι ε ευ λο γει η ψυ χη µου τον Κυ ρι ον και πα αν τα τα εν τος µου το ο νο µα το α γι ον αυ του Ευ λο γει η ψυ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙEΧΟΜΕΝΑ. Εισαγωγή... 11

ΠΕΡΙEΧΟΜΕΝΑ. Εισαγωγή... 11 ΠΕΡΙEΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή... 11 ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 1.0 Η Αθλητική Βιομηχανία...15 1.1 Εισαγωγή...15 1.2 Ορισμός του Όρου Βιομηχανία...16 1.3 Ένα Μοντέλο Περιγραφής της Αθλητικής Βιομηχανίας...17 1.3.1 Τμήμα Παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Θ Ρ Η Σ Κ Ε Ι Α- Π Ο Λ Ι Τ Ι Σ Μ Ο Σ & Α Ξ Ι Ε Σ

Θ Ρ Η Σ Κ Ε Ι Α- Π Ο Λ Ι Τ Ι Σ Μ Ο Σ & Α Ξ Ι Ε Σ Θ Ρ Η Σ Κ Ε Ι Α- Π Ο Λ Ι Τ Ι Σ Μ Ο Σ & Α Ξ Ι Ε Σ Στον πο λι τι σμό των μη χα νών έ χει δι α φα νεί ο ρι στι κά ό τι δεν προβλέ πε ται θέ ση γι α τη λει τουρ γί α της ψυ χής. Τους δύ ο τε λευ ταίους αι

Διαβάστε περισσότερα

Πρώϊος Μιλτιάδης. Αθαναηλίδης Γιάννης. Ηθική στα Σπορ. Θεωρία και οδηγίες για ηθική συμπεριφορά

Πρώϊος Μιλτιάδης. Αθαναηλίδης Γιάννης. Ηθική στα Σπορ. Θεωρία και οδηγίες για ηθική συμπεριφορά Πρώϊος Μιλτιάδης Αθαναηλίδης Γιάννης Ηθική στα Σπορ Θεωρία και οδηγίες για ηθική συμπεριφορά ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2004 1 ΗΘΙΚΗ ΣΤΑ ΣΠΟΡ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΗΘΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ : Εκδόσεις Χριστοδουλίδη Α. & Π.

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Μάνατζμεντ και Μάρκετινγκ Οργανισμών και Επιχειρήσεων Αθλητισμού και Αναψυχής

Αρχές Μάνατζμεντ και Μάρκετινγκ Οργανισμών και Επιχειρήσεων Αθλητισμού και Αναψυχής Κωνσταντίνος Αλεξανδρής, PhD Αρχές Μάνατζμεντ και Μάρκετινγκ Οργανισμών και Επιχειρήσεων Αθλητισμού και Αναψυχής β βελτιωμένη έκδοση ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2011 ΠΕΡΙEΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή... 11 ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 1.0 Η Αθλητική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΣΩΝ ΜΑ ΖΙ ΚΗΣ Ε ΝΗ ΜΕ ΡΩ ΣΗΣ (Μ.Μ.Ε.) ΣΤΗΝ ΟΥ ΣΙΟ Ε ΞΑΡ ΤΗ ΣΗ ΤΩΝ Α ΝΗ ΛΙ ΚΩΝ όπως προ κύ πτει α πό τις έ ρευ νες

ΜΕ ΣΩΝ ΜΑ ΖΙ ΚΗΣ Ε ΝΗ ΜΕ ΡΩ ΣΗΣ (Μ.Μ.Ε.) ΣΤΗΝ ΟΥ ΣΙΟ Ε ΞΑΡ ΤΗ ΣΗ ΤΩΝ Α ΝΗ ΛΙ ΚΩΝ όπως προ κύ πτει α πό τις έ ρευ νες Ο ΡΟ ΛΟΣ ΤΩΝ ΜΕ ΣΩΝ ΜΑ ΖΙ ΚΗΣ Ε ΝΗ ΜΕ ΡΩ ΣΗΣ (Μ.Μ.Ε.) ΣΤΗΝ ΟΥ ΣΙΟ Ε ΞΑΡ ΤΗ ΣΗ ΤΩΝ Α ΝΗ ΛΙ ΚΩΝ όπως προ κύ πτει α πό τις έ ρευ νες ΚΕΙΜΕΝΟ: Α να στά σιος Γ. Ρούσ σης Κοι νω νιο λό γος - Ε γκλη μα το λό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΡΥ ΠΑ ΤΟΥ Ο ΖΟ ΝΤΟΣ

Η ΤΡΥ ΠΑ ΤΟΥ Ο ΖΟ ΝΤΟΣ Η ΤΡΥ ΠΑ ΤΟΥ Ο ΖΟ ΝΤΟΣ ΚΕΙΜΕΝΟ: Α θα νά σιος Πα παν δρέ ου, Φαρ μα κο ποιός-το ξι κο λό γος- Ε πι στη μο νι κός συ νερ γά της του Ο φθαλ μο λο γι κού Ιν στι τού του Α θη νών Χρό νια τώ ρα, το κλα σι κό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑ ΚΤΙ ΚΗ ΤΕ ΧΝΗ ΤΩΝ ΑΡ ΧΑΙΩΝ ΕΛ ΛΗ ΝΩΝ

Η ΤΑ ΚΤΙ ΚΗ ΤΕ ΧΝΗ ΤΩΝ ΑΡ ΧΑΙΩΝ ΕΛ ΛΗ ΝΩΝ Η ΤΑ ΚΤΙ ΚΗ ΤΕ ΧΝΗ ΤΩΝ ΑΡ ΧΑΙΩΝ ΕΛ ΛΗ ΝΩΝ ΚΕΙΜΕΝΟ: Ευ γέ νιος Αρ. Για ρέ νης, Α ντει σαγ γε λέ ας Στρα το δι κεί ου Ιω αν νί νων, Δι δά κτο ρας στο Πά ντειο Πα νε πι στή μιο Α πό την κλα σι κή φά λαγ γα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΡΦΙΑΤΗΣ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ θεωριes και μεθοδοι

ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΡΦΙΑΤΗΣ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ θεωριes και μεθοδοι ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΡΦΙΑΤΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ θεωριes και μεθοδοι ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2003 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ θεωριες και μεθοδοι ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΡΦΙΑΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Στις α ντιπα λό τη τες με τα ξύ των

Στις α ντιπα λό τη τες με τα ξύ των Υ ΠΟ ΣΤΗ ΡΙ ΞΗ ΤΩΝ ΨΕ ΓΙΑ ΕΠΙΤΥΧΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΑΙ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΣΥΓ ΧΡΟ ΝΟ Ε ΠΙ ΧΕΙ ΡΗ ΣΙΑ ΚΟ ΠΕ ΡΙ ΒΑΛ ΛΟΝ ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Αν χης (ΠΖ) Ιω άν νης Ιω άν νου Στις α ντιπα λό τη τες με τα ξύ των αν θρώπων,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙ ΣΑ ΓΩ ΓΗ ΣΤΙΣ Ε ΠΙ ΧΕΙ ΡΗ ΣΕΙΣ

ΕΙ ΣΑ ΓΩ ΓΗ ΣΤΙΣ Ε ΠΙ ΧΕΙ ΡΗ ΣΕΙΣ ΕΙ ΣΑ ΓΩ ΓΗ ΣΤΙΣ Ε ΠΙ ΧΕΙ ΡΗ ΣΕΙΣ CIMIC CIMIC CIMIC ΚΕΙΜΕΝΟ: Υπλγος (ΜΧ) Ευ ρι πί δης Κ. Χα νιάς ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Στρατιωτική Επιθεώρηση CIMIC εί ναι τα αρ χι κά των λέ ξε ων Civil Military Co-operation

Διαβάστε περισσότερα

H Η ΜΙΟΥΡ ΓΙ Α ΜΙΑΣ Ε ΝΩ ΜΈ ΝΗΣ ΕΥ ΡΩ ΠΗΣ ΚΑ ΤΑ ΤΗΝ ΠΕ ΡΙ Ο Ο ΣΤΗ ΒΑ ΣΗ ΤΟΥ Ο ΜΟ ΣΠΟΝ ΙΑ ΚΟΥ ΠΡΟ ΤΥ ΠΟΥ

H Η ΜΙΟΥΡ ΓΙ Α ΜΙΑΣ Ε ΝΩ ΜΈ ΝΗΣ ΕΥ ΡΩ ΠΗΣ ΚΑ ΤΑ ΤΗΝ ΠΕ ΡΙ Ο Ο ΣΤΗ ΒΑ ΣΗ ΤΟΥ Ο ΜΟ ΣΠΟΝ ΙΑ ΚΟΥ ΠΡΟ ΤΥ ΠΟΥ H Η ΜΙΟΥΡ ΓΙ Α ΜΙΑΣ Ε ΝΩ ΜΈ ΝΗΣ ΕΥ ΡΩ ΠΗΣ ΚΑ ΤΑ ΤΗΝ ΠΕ ΡΙ Ο Ο 1945-1954 ΣΤΗ ΒΑ ΣΗ ΤΟΥ Ο ΜΟ ΣΠΟΝ ΙΑ ΚΟΥ ΠΡΟ ΤΥ ΠΟΥ Για Ποιους Λό γους εν Τελε σφό ρη σε; ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Αν θστης (ΠΖ) Γεώργιος Δη μη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟ ΛΟ ΓΟΣ ΤΗΣ ΕΛ ΛΗ ΝΙ ΚΗΣ ΕΚ ΔΟ ΣΗΣ

ΠΡΟ ΛΟ ΓΟΣ ΤΗΣ ΕΛ ΛΗ ΝΙ ΚΗΣ ΕΚ ΔΟ ΣΗΣ ΠΡΟ ΛΟ ΓΟΣ ΤΗΣ ΕΛ ΛΗ ΝΙ ΚΗΣ ΕΚ ΔΟ ΣΗΣ Η ε πο χή μας χα ρα κτη ρί ζε ται, ή του λά χι στον έ τσι θα έ πρε πε, α πό πλη θώ ρα ε πιλο γών ε λεύ θερου χρό νου. Η δια θε σι μό τη τα πα ράλ λη λα κα τάλ λη λης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑ ΛΗΣ Ο ΜΙ ΛΗ ΣΙΟΣ. του, εί ναι ση μα ντι κό να ει πω θούν εν συ ντομί α με ρι κά στοι χεί α για το πο λι τι σμι κό πε ριβάλ

ΘΑ ΛΗΣ Ο ΜΙ ΛΗ ΣΙΟΣ. του, εί ναι ση μα ντι κό να ει πω θούν εν συ ντομί α με ρι κά στοι χεί α για το πο λι τι σμι κό πε ριβάλ ΘΑ ΛΗΣ Ο ΜΙ ΛΗ ΣΙΟΣ ΟΙ ΒΑ ΣΙ ΚΕΣ ΑΡ ΧΕΣ ΤΗΣ ΦΙ ΛΟ ΣΟ ΦΙΑΣ ΤΟΥ, Ο ΡΟ ΛΟΣ ΤΟΥ Α ΡΙ ΣΤΟ- ΤΕ ΛΗ ΣΤΗ ΔΙΑ ΔΟ ΣΗ ΤΩΝ ΘΕ ΣΕ ΩΝ ΤΟΥ ΚΑΙ Η Υ ΠΟ ΔΟ ΧΗ ΤΩΝ ΦΙ- ΛΟ ΣΟ ΦΙ ΚΩΝ ΤΟΥ ΘΕ ΣΕ- ΩΝ ΣΤΗΝ Ε ΠΟ ΧΗ ΤΟΥ ΚΙΚΕ ΡΩ ΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΡΟΣ ΥΠΛΓΟΣ (ΠΖ)

ΔΙΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΡΟΣ ΥΠΛΓΟΣ (ΠΖ) ΥΠΛΓΟΣ (ΠΖ) ΔΙΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΡΟΣ ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΛΕΙV Πα να γιώ της Πα σπά της Mα θη τής Γυ μνα σί ου α ντι δρού σε στις ι τα λι κές διατα γές και α πα γο ρεύ σεις. Σε μια ε πέ τειο της 25 ης Μαρ τί ου

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΓΚΛΗ ΜΑ ΤΑ ΚΑΙ ΔΗ Ω ΣΕΙΣ ΚΑΤΟ ΧΙ ΚΗΣ ΠΕ ΡΙΟ ΔΟΥ ΣΤΗ ΔΙΑΡ ΚΕΙΑ ΤΗΣ ΣΤΟ ΝΟ ΜΟ Α ΧΑ Ϊ ΑΣ ΜΕ ΒΑ ΣΗ ΤΟ ΑΡ ΧΕΙΟ ΤΗΣ ΔΙΣ

Ε ΓΚΛΗ ΜΑ ΤΑ ΚΑΙ ΔΗ Ω ΣΕΙΣ ΚΑΤΟ ΧΙ ΚΗΣ ΠΕ ΡΙΟ ΔΟΥ ΣΤΗ ΔΙΑΡ ΚΕΙΑ ΤΗΣ ΣΤΟ ΝΟ ΜΟ Α ΧΑ Ϊ ΑΣ ΜΕ ΒΑ ΣΗ ΤΟ ΑΡ ΧΕΙΟ ΤΗΣ ΔΙΣ ΓΚΛΗ ΜΑ ΤΑ ΔΗ Ω ΣΕΙΣ 1941-1944 Ε ΓΚΛΗ ΜΑ ΤΑ ΔΗ Ω ΣΕΙΣ 19 Ε ΓΚΛΗ ΜΑ ΤΑ ΚΑΙ ΔΗ Ω ΣΕΙΣ ΣΤΗ ΔΙΑΡ ΚΕΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΟ ΧΙ ΚΗΣ ΠΕ ΡΙΟ ΔΟΥ 1941-1944 ΣΤΟ ΝΟ ΜΟ Α ΧΑ Ϊ ΑΣ ΜΕ ΒΑ ΣΗ ΤΟ ΑΡ ΧΕΙΟ ΤΗΣ ΔΙΣ ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ:

Διαβάστε περισσότερα

áåé þñïò ÔÏÌÏÓ 2 VOLUME 2 ÔÅÕ ÏÓ 1 ISSUE 1

áåé þñïò ÔÏÌÏÓ 2 VOLUME 2 ÔÅÕ ÏÓ 1 ISSUE 1 áåé þñïò ÊÅÉ ÌÅÍÁ Ð ÏËÅÏÄÏÌÉ ÁÓ, Ù ÑÏÔ ÁÎÉÁÓ ÊÁÉ ÁÍÁÐÔÕ ÎÇÓ ÔÏÌÏÓ 2 VOLUME 2 ÔÅÕ ÏÓ 1 ISSUE 1 ÌÁ ÏÓ 2003 MAY 2003 ΣΥΝΤΑΚΤΙΚH ΕΠΙΤΡΟΠH - Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΚΟΚΚΩΣΗΣ ΧΑΡΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΗΜΗΤΡΗΣ ΓΟΥΣΙΟΣ ΗΜΗΤΡΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διονύσιος Λουκέρης* & Ιωάννα Συρίου**

Διονύσιος Λουκέρης* & Ιωάννα Συρίου** ÅðéóôçìïíéêÞ Åðåôçñßäá Ðáéäáãùãéêïý ÔìÞìáôïò Ä.Å. Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 20 (2007), 111-131 Διονύσιος Λουκέρης* & Ιωάννα Συρίου** Η σχο λι κή α πο τε λε σμα τι κό τη τα και ο ρό λος της στην ποιο τι

Διαβάστε περισσότερα

Joseph A. Luxbacher. Μετάφραση - Επιμέλεια: Πέτρος Νάτσης, Αστέριος Πατσιαούρας. ΠοΔΟΣΦΑΙΡΟ. Βήματα για την επιτυχία

Joseph A. Luxbacher. Μετάφραση - Επιμέλεια: Πέτρος Νάτσης, Αστέριος Πατσιαούρας. ΠοΔΟΣΦΑΙΡΟ. Βήματα για την επιτυχία Joseph A. Luxbacher Μετάφραση - Επιμέλεια: Πέτρος Νάτσης, Αστέριος Πατσιαούρας ΠοΔΟΣΦΑΙΡΟ Βήματα για την επιτυχία ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008 ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ. Βήματα για την επιτυχία. Joseph A. Luxbacher Μετάφραση - Επιμέλεια:

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Κεφά λαιο. Πώς λειτουργεί η σπονδυλική στήλη;...29

1 ο Κεφά λαιο. Πώς λειτουργεί η σπονδυλική στήλη;...29 ΠΕΡΙEΧΟΜΕΝΑ Οδηγός χρησιμοποίησης του βιβλίου και των τριών ψηφιακών δίσκων (DVD)...11 Σκο πός του βι βλί ου και των 3 ψηφιακών δί σκων...15 Λί γα λό για α πό το Σχο λι κό Σύμ βου λο Φυ σι κής Α γω γής...17

Διαβάστε περισσότερα

24 Πλημμυρισμένα. 41 Γίνε

24 Πλημμυρισμένα. 41 Γίνε Anderson s Ltd Εφαρμογές Υψηλής Τεχνολογίας - Εκδόσεις : Γ Σεπτεμβρίου 103 Αθήνα 10434 Τ: 210-88 21 109 F: 210-88 21 718 W: www.odp.gr E: web@odp.gr 42 Γρήγορο Εγχειρίδιο για τον Διαχειριστή 24 Πλημμυρισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Ι διω τι κο ποί η ση του πο λέμου

Ι διω τι κο ποί η ση του πο λέμου Ι διω τι κο ποί η ση του πο λέμου μία νέ α πραγ μα τι κό τη τα ΚΕΙΜΕΝΟ: Λγος (ΠΖ) Ιω άν νης Χρή στου ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Στρατιωτική Επιθεώρηση Ει σα γω γή Η δο λο φο νί α των τεσ σά ρων Α μερικα νών πο λι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥ ΡΟ ΒΟ ΛΙΚΟΥ Τ Ο Υ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ο Υ Μ Η Ε Ν Ε Ρ Γ Α Π Υ Ρ Ο Β Ο Λ Α H Ι Δ Ρ Υ Σ Η Τ Ο Υ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ο Υ Π Υ - Ρ Ο Β Ο Λ Ι Κ Ο Υ

ΠΥ ΡΟ ΒΟ ΛΙΚΟΥ Τ Ο Υ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ο Υ Μ Η Ε Ν Ε Ρ Γ Α Π Υ Ρ Ο Β Ο Λ Α H Ι Δ Ρ Υ Σ Η Τ Ο Υ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ο Υ Π Υ - Ρ Ο Β Ο Λ Ι Κ Ο Υ Μ Η Ε Ν Ε Ρ Γ Α Π Υ Ρ Ο Β Ο Λ Α Τ Ο Υ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ο Υ ΠΥ ΡΟ ΒΟ ΛΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Ταξχος ε.α. Κων στα ντί νος Τέ φας H Ι Δ Ρ Υ Σ Η Τ Ο Υ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ο Υ Π Υ - Ρ Ο Β Ο Λ Ι Κ Ο Υ Α πό τους πρώ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙ ΜΑ ΚΩ ΣΗ ΤΩΝ ΒΗ ΜΑ ΤΩΝ ΓΙΑ Ε ΠΙ ΤΥ ΧΙΑ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ

ΚΛΙ ΜΑ ΚΩ ΣΗ ΤΩΝ ΒΗ ΜΑ ΤΩΝ ΓΙΑ Ε ΠΙ ΤΥ ΧΙΑ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΛΙ ΜΑ ΚΩ ΣΗ ΤΩΝ ΒΗ ΜΑ ΤΩΝ ΓΙΑ Ε ΠΙ ΤΥ ΧΙΑ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ 12 Το γε γο νός ό τι δια βά ζεις αυ τό το βι βλί ο ση μαί νει ό τι έ χεις μολυν θεί α πό έ να μι κρόβιο το μι κρό βιο του πο δο σφαί ρου και σίγου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1883 ΤΕΥΧΟΣ 2/2011 (ΜΑΡ.-ΑΠΡ.) ΕΤΗΣΙΑ ΣYΝΔΡΟΜΗ

ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1883 ΤΕΥΧΟΣ 2/2011 (ΜΑΡ.-ΑΠΡ.) ΕΤΗΣΙΑ ΣYΝΔΡΟΜΗ ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1883 ΤΕΥΧΟΣ 2/2011 (ΜΑΡ.-ΑΠΡ.) ΕΤΗΣΙΑ ΣYΝΔΡΟΜΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ Αξιωματικοί Στρατού Ξηράς ε.α. 2,94 Ιδιώτες, Σύλλογοι κ.λπ. 5,87 ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ (ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Επί του πιεστηρίου. Τη στιγμή που η ύλη του 2ου τεύχους έκλεινε και το ΜΟΛΟΤ όδευε προς το τυπογραφείο, συνέβησαν δύο μείζονος σημασίας γεγονότα.

Επί του πιεστηρίου. Τη στιγμή που η ύλη του 2ου τεύχους έκλεινε και το ΜΟΛΟΤ όδευε προς το τυπογραφείο, συνέβησαν δύο μείζονος σημασίας γεγονότα. τεύχος 02-Χειμώνας 2015 Επί του πιεστηρίου Τη στιγμή που η ύλη του 2ου τεύχους έκλεινε και το ΜΟΛΟΤ όδευε προς το τυπογραφείο, συνέβησαν δύο μείζονος σημασίας γεγονότα. Το πρώτο ήταν η πολύνεκρη συντονισμένη

Διαβάστε περισσότερα

Η Ι ΣΤΟ ΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛ. Υ.Κ.

Η Ι ΣΤΟ ΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛ. Υ.Κ. Η Ι ΣΤΟ ΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛ. Υ.Κ. ΚΕΙΜΕΝΟ: ΕΛ.ΔΥ.Κ. Το Φε βρουά ριο του 1959, υ πε γρά φη σαν στο Λον δί νο και Ζυ ρί χη οι συμ φω νί ες, με τα ξύ Η νω μέ νου Βα σι λεί ου - Ελλά δας - Τουρ κί ας - Ελ λη νο κυ

Διαβάστε περισσότερα

Το Σύ στη μα Συν θη κών των Βερ σαλ λιών και οι συνέ πειές του

Το Σύ στη μα Συν θη κών των Βερ σαλ λιών και οι συνέ πειές του Το Σύ στη μα Συν θη κών των Βερ σαλ λιών και οι συνέ πειές του Η Συν θή κη του Νε ϊ γύ και η Σύμ βα ση της Ελ λη νο βουλ γα ρι κής Με τανά στευ σης ΚΕΙΜΕΝΟ: Τχης (ΠΒ) Δη μή τριος Α. Κα τσι κώ στας ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ:

Διαβάστε περισσότερα

Χη μι κός Πό λε μος. Μία ι στο ρι κή α να δρο μή στο πό τε, που και πως άρ χι σε για πρώ τη φο ρά η χρή ση χη μι κών ου σιών για πο λε μι κούς σκοπούς

Χη μι κός Πό λε μος. Μία ι στο ρι κή α να δρο μή στο πό τε, που και πως άρ χι σε για πρώ τη φο ρά η χρή ση χη μι κών ου σιών για πο λε μι κούς σκοπούς Χη μι κός Πό λε μος Μία ι στο ρι κή α να δρο μή στο πό τε, που και πως άρ χι σε για πρώ τη φο ρά η χρή ση χη μι κών ου σιών για πο λε μι κούς σκοπούς ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Σμχος ε.α. Η λί ας Σβάρ νας Τα

Διαβάστε περισσότερα

JUS IN BELLO: Η Ε ΞΕ ΛΙ ΞΗ, ΤΟ ΠΕ ΡΙΕ ΧΟ ΜΕ ΝΟ & Η Ε ΦΑΡ ΜΟ ΓΗ ΤΟΥ ΙΕ ΘΝΟΥΣ ΑΝ ΘΡΩ ΠΙ ΣΤΙ ΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

JUS IN BELLO: Η Ε ΞΕ ΛΙ ΞΗ, ΤΟ ΠΕ ΡΙΕ ΧΟ ΜΕ ΝΟ & Η Ε ΦΑΡ ΜΟ ΓΗ ΤΟΥ ΙΕ ΘΝΟΥΣ ΑΝ ΘΡΩ ΠΙ ΣΤΙ ΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ JUS IN BELLO: Η Ε ΞΕ ΛΙ ΞΗ, ΤΟ ΠΕ ΡΙΕ ΧΟ ΜΕ ΝΟ & Η Ε ΦΑΡ ΜΟ ΓΗ ΤΟΥ ΙΕ ΘΝΟΥΣ ΑΝ ΘΡΩ ΠΙ ΣΤΙ ΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ 58 ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ - ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2010 ΚΕΙΜΕΝΟ: Τα ξιάρ χης Φι σκα τώ ρης, Διε θνο λό

Διαβάστε περισσότερα

13 ο Διεθνές Συνέδριο Φυσικής Αγωγής. Τρίμηνη έκδοση της Ένωσης Γυμναστών Βορείου Ελλάδος

13 ο Διεθνές Συνέδριο Φυσικής Αγωγής. Τρίμηνη έκδοση της Ένωσης Γυμναστών Βορείου Ελλάδος Τρίμηνη έκδοση της Ένωσης Γυμναστών Βορείου Ελλάδος Πρ. Κορομηλά 51, Τ.Κ. 546 22, Θεσσαλονίκη Κωδικός 6120 Οκτώβριος-Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2009 Τεύχος 35 Τιμή: 0,01 ISSN 1109-7450 13 ο Διεθνές Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Θ. Κώτσης* & Φίλιππος Β. Ευαγγέλου**

Κωνσταντίνος Θ. Κώτσης* & Φίλιππος Β. Ευαγγέλου** ÅðéóôçìïíéêÞ Åðåôçñßäá Ðáéäáãùãéêïý ÔìÞìáôïò Ä.Å. Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 20 (2007), 57-90 Κωνσταντίνος Θ. Κώτσης* & Φίλιππος Β. Ευαγγέλου** Εικονικό ή πραγματικό πείραμα στη διδασκαλία της Φυσικής για

Διαβάστε περισσότερα

Κάτω τα χέρια από τις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας και τα ασφαλιστικά δικαιώματα.

Κάτω τα χέρια από τις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας και τα ασφαλιστικά δικαιώματα. Ôo ΚΩ Ι ΚΟΣ: 6115 ΤΡΙΜΗΝΗ ΕΚ ΟΣΗ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΤΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ Σ.Ε.Φ.Κ. Λόντου 6, 10681 Αθήνα, τηλ. 210 3820537, 6977-652768, 6938-204777, 6974-439203 e - m a i l : s e f k @ s e

Διαβάστε περισσότερα

Στρα τιω τι κή. Ορ χή στρα Πνευ στών. (Μπά ντα)

Στρα τιω τι κή. Ορ χή στρα Πνευ στών. (Μπά ντα) Στρα τιω τι κή Ορ χή στρα Πνευ στών (Μπά ντα) KΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Λγός (ΜΣ) Κων στα ντί νος Κε ρε ζί δης Πώς γεν νή θη κε η μπά ντα Τον χει ρι σμό των πνευ στών ορ γά νων τον συ να ντού με στην ι στο

Διαβάστε περισσότερα

Οι τα α α α α α α α Κ. ε ε ε ε ε ε ε ε ε Χε ε ε. ε ε ε ε ε ε ρου ου βι ι ι ι ι ι ι. ιµ µυ στι κω ω ω ω ω ως ει κο ο

Οι τα α α α α α α α Κ. ε ε ε ε ε ε ε ε ε Χε ε ε. ε ε ε ε ε ε ρου ου βι ι ι ι ι ι ι. ιµ µυ στι κω ω ω ω ω ως ει κο ο ΧΕΡΟΥΒΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΟΙΝΩΝΙΟ Λ. Β Χερουβικόν σε ἦχο πλ. β. Ἐπιλογές Ἦχος Μ Α µη η η η ην Οι τ Χε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε Χε ε ε ε ε ε ε ε ε ρου ου βι ι ι ι ι ι ι ιµ µυ στι κω ω ω ω ω ως ει κο ο

Διαβάστε περισσότερα

Σμαράγδα Παπαδοπούλου*

Σμαράγδα Παπαδοπούλου* ÅðéóôçìïíéêÞ Åðåôçñßäá Ðáéäáãùãéêïý ÔìÞìáôïò Ä.Å. Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 20 (2007), 133-151 Σμαράγδα Παπαδοπούλου* Ο καλός, ο κακός και ο δάσκαλος. Γλωσσικές θεωρήσεις και διδακτικές μέθοδοι μέσα από

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΙ ΔΕΙΑ ΤΟΥ ΜΕ ΓΑ ΛΟΥ Α ΛΕ ΞΑΝ ΔΡΟΥ

Η ΠΑΙ ΔΕΙΑ ΤΟΥ ΜΕ ΓΑ ΛΟΥ Α ΛΕ ΞΑΝ ΔΡΟΥ Η ΠΑΙ ΔΕΙΑ ΤΟΥ ΜΕ ΓΑ ΛΟΥ Α ΛΕ ΞΑΝ ΔΡΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟ: Υ πτγος ε.α. Γε ώρ γιος Βα σι λεί ου Ο Μέ γας Α λέ ξαν δρος, ο τέ λειος αυ τός εκ πρό σω πος του με γα λείου του ελ λη νι κού κό σμου, εί ναι α σφα λώς μί

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Νανόπουλος INSPIRING WOMEN. Ο φυσικός επιστήμονας των μεγάλων ανακαλύψεων και η κληρονομική δημοκρατία... IPHONE TOY STEVE DOUBLE

Δημήτρης Νανόπουλος INSPIRING WOMEN. Ο φυσικός επιστήμονας των μεγάλων ανακαλύψεων και η κληρονομική δημοκρατία... IPHONE TOY STEVE DOUBLE BIMONTHLY FROM under exclusive licence to INSPIRING WOMEN ; IPHONE TOY STEVE DOUBLE 3 // 5,00 Ο φυσικός επιστήμονας των μεγάλων ανακαλύψεων... Δημήτρης Νανόπουλος...και η κληρονομική δημοκρατία... 21 6

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΟΥ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟΥ Η ΑΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΣ

ΠΕΤΡΟΥ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟΥ Η ΑΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΣ ΠΕΤΡΟΥ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟΥ Η ΑΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΣ ΤΗ ΑΓΙΑ ΚΑΙ ªΕΓΑΛΗ ΔΕΥΤΕΡΑ. Eις τους Αίνους. Ε ρ χο με νος ο Κυ ρι ος προς το ε κου ου σι ο ον πα α α θος τοις Α πο στο λοις ε λε γε εν εν τη η η η ο ο ο ο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1883 ΤΕΥΧΟΣ 2/2011 (ΜΑΡ.-ΑΠΡ.) ΕΤΗΣΙΑ ΣYΝΔΡΟΜΗ

ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1883 ΤΕΥΧΟΣ 2/2011 (ΜΑΡ.-ΑΠΡ.) ΕΤΗΣΙΑ ΣYΝΔΡΟΜΗ ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1883 ΤΕΥΧΟΣ 2/2011 (ΜΑΡ.-ΑΠΡ.) ΕΤΗΣΙΑ ΣYΝΔΡΟΜΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ Αξιωματικοί Στρατού Ξηράς ε.α. 2,94 Ιδιώτες, Σύλλογοι κ.λπ. 5,87 ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ (ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Χει ρι στών Μη χα νη µά των Λα το µεί ων Μαρµάρου, Πέτρας & Χώ µα τος ό λης της χώρας O53R10& O54R10

Χει ρι στών Μη χα νη µά των Λα το µεί ων Μαρµάρου, Πέτρας & Χώ µα τος ό λης της χώρας O53R10& O54R10 Χει ρι στών Μη χα νη µά των Λα το µεί ων Μαρµάρου, Πέτρας & Χώ µα τος ό λης της χώρας O53R10& O54R10 ΚΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ ΣYΛ ΛO ΓΙ ΚΩΩΝ ΡYΘ ΜΙ ΣΕ ΩΩΝ (ΣΣΕ & Δ Α) ΤΩΩΝ ΧΕΙ ΡΙ ΣΤΩΩΝ ΕΚ ΣΚΑ ΠΤΙ ΚΩΩΝ, Α ΝY

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑ ΚΤΙ ΚΗ ΤΕ ΧΝΗ ΤΩΝ ΑΡ ΧΑΙΩΝ ΕΛ ΛΗ ΝΩΝ

Η ΤΑ ΚΤΙ ΚΗ ΤΕ ΧΝΗ ΤΩΝ ΑΡ ΧΑΙΩΝ ΕΛ ΛΗ ΝΩΝ Η ΤΑ ΚΤΙ ΚΗ ΤΕ ΧΝΗ ΤΩΝ ΑΡ ΧΑΙΩΝ ΕΛ ΛΗ ΝΩΝ ΚΕΙΜΕΝΟ: Ευ γέ νιος Αρ. Για ρέ νης, Α ντει σαγ γε λέ ας Στρα το δι κεί ου Ιω αν νί νων, Δι δά κτο ρας στο Πά ντειο Πα νε πι στή μιο Α πό την κλα σι κή φά λαγ γα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥ ΓΚΡΙ ΣΗ ΠΟ ΛΕ ΜΟΥ ΤΗΣ ΑΡ ΧΑΙΑΣ Ε ΠΟ ΧΗΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΓ ΧΡΟ ΝΗ ΚΑΙ Η Α ΝΑ- ΓΚΑΙΟ ΤΗ ΤΑ ΜΕ ΛΕ ΤΗΣ ΤΗΣ Ι ΣΤΟ ΡΙΑΣ

ΣΥ ΓΚΡΙ ΣΗ ΠΟ ΛΕ ΜΟΥ ΤΗΣ ΑΡ ΧΑΙΑΣ Ε ΠΟ ΧΗΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΓ ΧΡΟ ΝΗ ΚΑΙ Η Α ΝΑ- ΓΚΑΙΟ ΤΗ ΤΑ ΜΕ ΛΕ ΤΗΣ ΤΗΣ Ι ΣΤΟ ΡΙΑΣ ΣΥ ΓΚΡΙ ΣΗ ΠΟ ΛΕ ΜΟΥ ΤΗΣ ΑΡ ΧΑΙΑΣ Ε ΠΟ ΧΗΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΓ ΧΡΟ ΝΗ ΚΑΙ Η Α ΝΑ- ΓΚΑΙΟ ΤΗ ΤΑ ΜΕ ΛΕ ΤΗΣ ΤΗΣ Ι ΣΤΟ ΡΙΑΣ ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Αν θλγος (ΕΜ) Νι κό λα ος Τσα ντί δης ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Στρατιωτική Επιθεώρηση

Διαβάστε περισσότερα

Τρίμηνη έκδοση της Ένωσης Γυμναστών Βορείου Ελλάδος

Τρίμηνη έκδοση της Ένωσης Γυμναστών Βορείου Ελλάδος Τρίμηνη έκδοση της Ένωσης Γυμναστών Βορείου Ελλάδος Πρ. Κορομηλά 51, Τ.Κ. 546 22, Θεσσαλονίκη Κωδικός 6120 Ιανουάριος-Φεβρουάριος- Μάρτιος 2010 Τεύχος 36 Τιμή: 0,01 ISSN 1109-7450 Editorial Άδηλο το μέλλον

Διαβάστε περισσότερα

Bonnie Kenny & Cindy Gregory. Μετάφραση - Επιμέλεια: Πατσιαούρας Αστέριος, Πέτρος Νάτσης ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ. Βήματα για την επιτυχία

Bonnie Kenny & Cindy Gregory. Μετάφραση - Επιμέλεια: Πατσιαούρας Αστέριος, Πέτρος Νάτσης ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ. Βήματα για την επιτυχία Bonnie Kenny & Cindy Gregory Μετάφραση - Επιμέλεια: Πατσιαούρας Αστέριος, Πέτρος Νάτσης ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ Βήματα για την επιτυχία ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008 ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ. Βήματα για την επιτυχία. Bonnie Kenny & Cindy

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση ΚΕΙΜΕΝΟ: ΕΙΙ Ιωάννης Καραγιαννίδης ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Στρατιωτική Επιθεώρηση

Ανακύκλωση ΚΕΙΜΕΝΟ: ΕΙΙ Ιωάννης Καραγιαννίδης ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Στρατιωτική Επιθεώρηση Ανακύκλωση ΚΕΙΜΕΝΟ: ΕΙΙ Ιωάννης Καραγιαννίδης ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Στρατιωτική Επιθεώρηση Γε νι κά για την α να κύκλω ση: Ο ρι σμός Έ να α πό τα ση μα ντι κό τε ρα και διαρκώς οξυ νό με να προ βλή μα τα που

Διαβάστε περισσότερα

εξειδίκευση στη γνώση

εξειδίκευση στη γνώση εξειδίκευση στη γνώση Εκηβόλος Ετήσια έκδοση της Ελληνικής Ακαδημίας Φυσικής Αγωγής Τεύχος 7, Φεβρουάριος 2010 Το πε ριο δι κό διευ θύ νε ται α πό συ ντα κτι κή ε πι τρο πή Υ πεύ θυ νος σύ ντα ξης: Ευάγγελος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΥΡΜΑΤΗ. ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΑ 2,4GHz. ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Ανθστης (ΠΖ) Κωνσταντίνος Δεμερτζής Σ Τ ΡΑΤ Ι ΩΤ Ι Κ Η Ε Π Ι Θ Ε Ω Ρ Η Σ Η ΝΟΕ. - ΔΕΚ.

ΑΣΥΡΜΑΤΗ. ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΑ 2,4GHz. ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Ανθστης (ΠΖ) Κωνσταντίνος Δεμερτζής Σ Τ ΡΑΤ Ι ΩΤ Ι Κ Η Ε Π Ι Θ Ε Ω Ρ Η Σ Η ΝΟΕ. - ΔΕΚ. ΑΣΥΡΜΑΤΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΑ 2,4GHz ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Ανθστης (ΠΖ) Κωνσταντίνος Δεμερτζής 40 40 Σ Τ ΡΑΤ Ι ΩΤ Ι Κ Η Ε Π Ι Θ Ε Ω Ρ Η Σ Η ΝΟΕ. - ΔΕΚ. 2009 ΤΑ ΔΙ ΚΤΥΑ ΣΗΜΕ ΡΑ Εί ναι προ φα νές ό τι ο τε χνο

Διαβάστε περισσότερα

Μαύρη τρύπα 40.000.000 στο δήμο Αλίμου!

Μαύρη τρύπα 40.000.000 στο δήμο Αλίμου! ΤΕΥΧΟΣ Ν ο 8 Μαύρη τρύπα 40.000.000 στο δήμο Αλίμου! 03 Καταχρεωμένος ο Δήμος 05 08 Το Άνω - Κάτω στο Καλαμάκι στην μάχη των Δημοτικών εκλογών Πάρκο Ελληνικού: Αναγκαίο - Εφικτό - Φθηνό 10 Πρώτα ο μαθητής;

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ι Ε Ξ Ε Λ Ι Ξ Ε Ι Σ Σ Τ Ο Κ Ρ Η Τ Ι Κ Ο Ζ Η Τ Η Μ Α Τ Η Ν Π Ε Ρ Ι Ο Δ Ο & Ο Ι Μ Ε Γ Α Λ Ε Σ Δ Υ Ν Α Μ Ε Ι Σ

Ο Ι Ε Ξ Ε Λ Ι Ξ Ε Ι Σ Σ Τ Ο Κ Ρ Η Τ Ι Κ Ο Ζ Η Τ Η Μ Α Τ Η Ν Π Ε Ρ Ι Ο Δ Ο & Ο Ι Μ Ε Γ Α Λ Ε Σ Δ Υ Ν Α Μ Ε Ι Σ Ο Ι Ε Ξ Ε Λ Ι Ξ Ε Ι Σ Σ Τ Ο Κ Ρ Η Τ Ι Κ Ο Ζ Η Τ Η Μ Α Τ Η Ν Π Ε Ρ Ι Ο Δ Ο 1 8 9 6-1 9 0 9 & Ο Ι Μ Ε Γ Α Λ Ε Σ Δ Υ Ν Α Μ Ε Ι Σ ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Ιλ χος Βα σί λειος Α να στα σό που λος, Ι στο ρικός Η

Διαβάστε περισσότερα

των η λε κτρο νι κών πτυ χιού χων α νω τέ ρων σχολών O11R09

των η λε κτρο νι κών πτυ χιού χων α νω τέ ρων σχολών O11R09 των η λε κτρο νι κών πτυ χιού χων α νω τέ ρων σχολών O11R09 ΚΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ ΣYΛ ΛO ΓΙ ΚΩΩΝ ΡYΘ ΜΙ ΣΕ ΩΩΝ (ΣΣΕ & Δ Α ) Η ΛΕ ΚΤΡO ΝΙ ΚΩΩΝ ΠΤYΧΙ OY ΧΩΩΝ Α ΝΩΩ ΤΕ ΡΩΩΝ ΣΧO ΛΩΩΝ Α. ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΩΩ Δ Ι ΚOΠOΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΕΩΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΕΩΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΕΩΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος...4 Πεζικό...9 Τεθωρακισμένα...11 Πυροβολικό...12 Μηχανικό...13 Διαβιβάσεις...14 Ειδικές Δυνάμεις...15 Στρατονομία...16

Διαβάστε περισσότερα

K υ ρι ε ε λε η σον Κ υ ρι ε ε λε ε η σον Κ υ ρι ε ε λε η σον Κ υ υ ρι ε ε λε ε η σον

K υ ρι ε ε λε η σον Κ υ ρι ε ε λε ε η σον Κ υ ρι ε ε λε η σον Κ υ υ ρι ε ε λε ε η σον Κ Α Τ Α Ν Υ Κ Τ Ι Κ Α ΚΥΡΙΕ ΕΛΕΗΣΟΝ Ἦχος νη 1. 2.. 4. 5. K υ ρι ε ε λε η σον Κ υ ρι ε ε λε ε η σον Κ υ ρι ε ε λε η σον Κ υ υ ρι ε ε λε ε η σον Κ υ ρι ε ε λε η σον Ε ις πολ λα ε τη Δεσ πο τα Υ περ Α γι

Διαβάστε περισσότερα

áåé þñïò ÌÁÚÏÓ 2004 ÔÅÕ ÏÓ 1 ISSUE 1 ÔÏÌÏÓ 3 VOLUME 3

áåé þñïò ÌÁÚÏÓ 2004 ÔÅÕ ÏÓ 1 ISSUE 1 ÔÏÌÏÓ 3 VOLUME 3 áåé þñïò ÊÅÉÌ ÅÍÁ ÐÏ ËÅÏÄÏÌÉÁÓ, ÙÑ ÏÔÁÎ ÉÁÓ Ê ÁÉ Á ÍÁÐÔÕÎ ÇÓ ÔÏÌÏÓ 3 VOLUME 3 ÔÅÕ ÏÓ 1 ISSUE 1 ÌÁÚÏÓ 2004 ÌÁY 2004 ΣΥΝΤΑΚΤΙΚH ΕΠΙΤΡΟΠH - Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΚΟΚΚΩΣΗΣ ΧΑΡΗΣ ΜΠΕΡΙΑΤΟΣ ΗΛΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Μ ε τ έ ω ρ α. τό πος συ νά ντη σης θε ού & αν θρώ πων

Μ ε τ έ ω ρ α. τό πος συ νά ντη σης θε ού & αν θρώ πων Μ ε τ έ ω ρ α τό πος συ νά ντη σης θε ού & αν θρώ πων Τα Με τέ ω ρα, το ση μα ντι κό τε ρο μνημεια κό σύ νο λο του Θεσ σα λι κού κά μπου, βρίσκο νται α νά με σα στην ο ρο σει ρά της Πίν δου και στα Α ντι

Διαβάστε περισσότερα

Ἐν τῷ ἑσπερινῷ τῆς Προηγιασμένης

Ἐν τῷ ἑσπερινῷ τῆς Προηγιασμένης Ἐν τῷ ἑσπερινῷ τῆς Προηγιασμένης Ἦχος Νη υ υ υ υ ρι ι ι ι ε ε κε κρα α ξα προ ος σε ε ε ει σα κου ου ου σο ο ον μου ου ει σα κου σον μου Κυ υ υ υ ρι ι ι ι ε Κυ ρι ι ε ε κε κρα α ξα α προ ο ος σε ε ε ει

Διαβάστε περισσότερα

Ο λύκος στο σχολείο; Πάει...χάλασε και αυτός!

Ο λύκος στο σχολείο; Πάει...χάλασε και αυτός! Νατάσα Μάγκου Ο λύκος στο σχολείο; Πάει...χάλασε και αυτός! Βιωματική προσέγγιση του εγγραμματισμού, των μαθηματικών και άλλων επιστημών μέσα από παιχνίδια ψυχοκινητικής αγωγής Θεσσαλονίκη 2010 Ο λύκος

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΕΜ ΒΡΙΟΣ ΝΟΕΜ ΒΡΙΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΜΝΗΜΕΣ. 333 π.χ. Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΙΣ ΣΟΥ

ΝΟΕΜ ΒΡΙΟΣ ΝΟΕΜ ΒΡΙΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΜΝΗΜΕΣ. 333 π.χ. Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΙΣ ΣΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΜΝΗΜΕΣ ΝΟΕΜ ΒΡΙΟΣ ΝΟΕΜ ΒΡΙΟΣ 333 π.χ. Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΙΣ ΣΟΥ Στην πε διά δα της Ισ σού, τον Νο έμ βριο του έτους 333 π.χ., έ λα βε χώ ρα μία από τις ση μα ντι κό τε ρες μά χες του έν δο ξου Έλληνα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ ΤΕΛΕΤΗ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΦΟΡΟΥ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΥΣ ΠΕΣΟΝΤΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΡΙΜΙΝΙ

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ ΤΕΛΕΤΗ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΦΟΡΟΥ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΥΣ ΠΕΣΟΝΤΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΡΙΜΙΝΙ ΤΕΛΕΤΗ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΦΟΡΟΥ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΥΣ ΠΕΣΟΝΤΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΡΙΜΙΝΙ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ Την Κυ ρια κή 23 Σε πτεμ βρί ου 2007, πραγ μα το ποι ή θη κε, στον χώ ρο του Ελλη νικού Στρα τιω τικού Κοι μη τηρίου

Διαβάστε περισσότερα

Ἐν τῷ ἑσπερινῷ τῆς Προηγιασμένης

Ἐν τῷ ἑσπερινῷ τῆς Προηγιασμένης Ἐν τῷ ἑσπερινῷ τῆς Προηγιασμένης Ἦχος Νη υ υ υ υ ρι ι ι ι ε ε κε κρα α ξα προ ος σε ε ε ει σα κου ου ου σο ο ον μου ου ει σα κου σον μου Κυ υ υ υ ρι ι ι ι ε Κυ ρι ι ε ε κε κρα α ξα α προ ο ος σε ε ε ει

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕ ΝΙ ΚΗ Ε ΝΗ ΜΕ ΡΩ ΣΗ Ε ΤΟΥΣ 2012

ΓΕ ΝΙ ΚΗ Ε ΝΗ ΜΕ ΡΩ ΣΗ Ε ΤΟΥΣ 2012 ΠΑ ΡΑΡ ΤΗ ΜΑ «Α» ΣΤΗ ΔΓΗ Φ.900/43/1084/Σ.360 Ο ΣΜΑ ΕΣ Γεν. Γραμ ματέας 4 Ιουν 2013 ΓΕ ΝΙ ΚΗ Ε ΝΗ ΜΕ ΡΩ ΣΗ Ε ΤΟΥΣ 2012 Προς ε νη μέ ρω ση των συ νεταί ρων για τις δρα στη ριό τη τες του Συ νε ται ρισμού,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΤΑΛ ΛΙΟ Ε ΞΑΙΡΕ ΤΩΝ ΠΡΑ ΞΕ ΩΝ Ε ΞΑΙ ΡΕ ΤΩΝ ΠΡΑ ΞΕ ΩΝ ΩΣ ΚΑ ΘΙΕ ΡΩ ΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΑΛ ΛΙ ΟΥ ΠΟ ΛΕ ΜΙ ΚΗΣ Η ΘΙ ΚΗΣ Α ΜΟΙ ΒΗΣ

ΜΕ ΤΑΛ ΛΙΟ Ε ΞΑΙΡΕ ΤΩΝ ΠΡΑ ΞΕ ΩΝ Ε ΞΑΙ ΡΕ ΤΩΝ ΠΡΑ ΞΕ ΩΝ ΩΣ ΚΑ ΘΙΕ ΡΩ ΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΑΛ ΛΙ ΟΥ ΠΟ ΛΕ ΜΙ ΚΗΣ Η ΘΙ ΚΗΣ Α ΜΟΙ ΒΗΣ ΜΕ ΤΑΛ ΛΙΟ Ε ΞΑΙΡΕ ΤΩΝ ΠΡΑ ΞΕ ΩΝ ΚΕΙ ΜΕ ΝΟ-ΦΩ ΤΟΓΡΑ ΦΙΕΣ: Υ πτγος ε.α. Ορ θό δο ξος Ζω τιά δης ΚΑ ΘΙΕ ΡΩ ΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΑΛ ΛΙ ΟΥ Ε ΞΑΙ ΡΕ ΤΩΝ ΠΡΑ ΞΕ ΩΝ ΩΣ ΠΟ ΛΕ ΜΙ ΚΗΣ Η ΘΙ ΚΗΣ Α ΜΟΙ ΒΗΣ Το Με τάλ λιο Ε ξαι

Διαβάστε περισσότερα

Τρίμηνη έκδοση της Ένωσης Γυμναστών Βορείου Ελλάδος

Τρίμηνη έκδοση της Ένωσης Γυμναστών Βορείου Ελλάδος Τρίμηνη έκδοση της Ένωσης Γυμναστών Βορείου Ελλάδος Πρ. Κορομηλά 51, Τ.Κ. 546 22, Θεσσαλονίκη Κωδικός 6120 Απρίλιος-Μάιος-Ιούνιος 2010 Τεύχος 37 Τιμή: 0,01 ISSN 1109-7450 Editorial Κατά τη διάρκεια συζήτησης,

Διαβάστε περισσότερα

των Φορ το εκ φορ τω τών πρα κτο ρεί ων µε τα φο ρών ό λης της χώρας O46R09

των Φορ το εκ φορ τω τών πρα κτο ρεί ων µε τα φο ρών ό λης της χώρας O46R09 των Φορ το εκ φορ τω τών πρα κτο ρεί ων µε τα φο ρών ό λης της χώρας O46R09 ΚΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ ΡYΘ ΜΙ ΣΕ ΩΩΝ (ΣΣΕ & Δ Α) ΤΩΩΝ ΦOΡ ΤO ΕΚ ΦOΡ ΤΩΩ ΤΩΩΝ ΠΡΑ ΚΤO ΡΕΙ ΩΩΝ ΜΕ ΤΑ ΦO ΡΩΩΝ O ΛΗΣ ΤΗΣ ΧΩΩ ΡΑΣ Α.

Διαβάστε περισσότερα

Η τέχνη του πο λέμου στην Ι λιά δα του Ο μή ρου

Η τέχνη του πο λέμου στην Ι λιά δα του Ο μή ρου Η τέχνη του πο λέμου στην Ι λιά δα του Ο μή ρου Οι Μυ θι κές αρ χές και η με τέ πει τα ε ξέ λι ξη ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Δρ. Δη μή τριος Απ. Κο μη τού δης, Ε πί τι μος Κα θη γη τής Ξι φα σκί ας ΣΣΕ & Δη

Διαβάστε περισσότερα

...ôçò Ýê äï óçò Σχεδία στ' ανοιχτά της Αίγινας

...ôçò Ýê äï óçò Σχεδία στ' ανοιχτά της Αίγινας ...ôçò Ýê äï óçò Σχεδία στ' ανοιχτά της Αίγινας Tεύχος 2, Ιούλιος 2003, Αίγινα ΤΟΠΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ έκδοση της Πρωτοβουλίας Πολιτών Αίγινας Για επικοινωνία: Κυριακού Γιώργος β Πάροδος Αφαίας 131

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑ ΤΑ ΓΗ ΜΟ ΝΙ ΜΟΥ Ι ΣΧΥΟΣ

ΔΙΑ ΤΑ ΓΗ ΜΟ ΝΙ ΜΟΥ Ι ΣΧΥΟΣ ΔΙΑ ΤΑ ΓΗ ΜΟ ΝΙ ΜΟΥ Ι ΣΧΥΟΣ ΠΡΟΣ : Α πο δέ κτες Πί να κα «Α» ΓΕ ΝΙ ΚΟ Ε ΠΙ ΤΕ ΛΕΙΟ ΣΤΡΑ ΤΟΥ ΔΝΣΗ ΟΙ ΚΟ ΝΟ ΜΙ ΚΟΥ/1γ Τη λέφ. 210-6552403 ΚΟΙΝ : ΓΕ Ε ΘΑ/Γ3 Φ.956.2/25/699285 ΓΕΣ/ΔΟΙ/1γ (2) Σ. 5270 Ο ΣΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

åðéóôçìïíéêþ å ð å ô ç ñ ß ä á

åðéóôçìïíéêþ å ð å ô ç ñ ß ä á ÐáíåðéóôÞìéï Éùáííßíùí Ó ïëþ Åðéóôçìþí ÁãùãÞò Ðáéäáãùãéêü ÔìÞìá ÄçìïôéêÞò Åêðáßäåõóçò ÅÐÉÓÔÇÌÏÍÉÊÇ ÅÐÅÔÇÑÉÄÁ ÅÔÇÓÉÁ ÅÊÄÏÓÇ ÔÏÕ ÐÁÉÄÁÃÙÃÉÊÏÕ ÔÌÇÌÁÔÏÓ ÄÇÌÏÔÉÊÇÓ ÅÊÐÁÉÄÅÕÓÇÓ ÔÏÕ ÐÁÍÅÐÉÓÔÇÌÉÏÕ ÉÙÁÍÍÉÍÙÍ åðéóôçìïíéêþ

Διαβάστε περισσότερα

Πρός τούς ἀδελφούς μου

Πρός τούς ἀδελφούς μου Πρός τούς ἀδελφούς μου Συμεων μητροπολιτου νεασ ΣμυρνηΣ Πρός τούς ἀδελφούς μου EOρτια ΠοιμαντικA μηνyματα Ἐπιμέλεια ἔκδοσης: Βασίλης Ἀργυριάδης Ἐκδόσεις κολοκοτρώνη 49, Ἀθήνα 105 60 τηλ.: 210 3226343

Διαβάστε περισσότερα

Ἐν τῷ ἑσπερινῷ τῆς Προηγιασμένης

Ἐν τῷ ἑσπερινῷ τῆς Προηγιασμένης Ἐν τῷ ἑσπερινῷ τῆς Προηγιασμένης Ἦχος Πα υ ρι ε ε κε κρα ξα α προ ο ος σε ε ει σα κου σο ο ο ον μου ει σα α κου ου σο ον μου ου Κυ υ υ ρι ι ι ι ε Κυ ρι ε ε κε κρα α ξα προ ος σε ε ει σα κου σο ο ο ον μου

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιότητα:... Νέα Συνδρομή Ανανέωση Συνδρομής

Ιδιότητα:... Νέα Συνδρομή Ανανέωση Συνδρομής ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1883 ΤΕΥΧΟΣ 1/2012 (ΙΑΝ.-ΦΕΒ.) ΕΤΗΣΙΑ ΣYΝΔΡΟΜΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ Αξιωματικοί Στρατού Ξηράς ε.α. 2,94 Ιδιώτες, Σύλλογοι κ.λπ. 5,87 ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ (ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος

Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος ...... Το περιβόλι της Γης «Το περιβόλι της Γης» πρωτοκυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Άγκυρα στη σειρά Σύγχρονη Λογοτεχνία για Νέους Έλληνες Συγγραφείς, με τον τίτλο «Εδώ πλανήτης Γη» Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΖΩΝ Φ. ΚΕΝ ΝΕ ΝΤΥ, 35 ος Πρό ε δρος Η νω μέ νων Πο λι τειών (Η.Π.Α.)

ΤΖΩΝ Φ. ΚΕΝ ΝΕ ΝΤΥ, 35 ος Πρό ε δρος Η νω μέ νων Πο λι τειών (Η.Π.Α.) ΤΖΩΝ Φ. ΚΕΝ ΝΕ ΝΤΥ, 35 ος Πρό ε δρος Η νω μέ νων Πο λι τειών (Η.Π.Α.) Χρο νι κό Α νό δου στην Ε ξου σί α και Δο λο φο νί α του 43 χρό νια πριν ΚΕΙΜΕΝΟ: Υ πτγος ε.α Ιω άν νης Αρ. Μερ τζά νης, τ. Κα θη γη

Διαβάστε περισσότερα

Πα γίδες & Αυ το σχέδιοι. Ε κρη κτι κοί Μη χα νι σµοί. ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Λγος (ΜΧ) Ευάγγελος Βαρλάμος

Πα γίδες & Αυ το σχέδιοι. Ε κρη κτι κοί Μη χα νι σµοί. ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Λγος (ΜΧ) Ευάγγελος Βαρλάμος Πα γίδες & Αυ το σχέδιοι Ε κρη κτι κοί Μη χα νι σµοί ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Λγος (ΜΧ) Ευάγγελος Βαρλάμος 46 ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ - ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2010 τις μέ ρες μας ό λοι μας έ χου με ακού σει

Διαβάστε περισσότερα

Βημα 2. Μετακίνηση Εμβόλου (Μπρος-Πίσω) και Πλάγιος Βηματισμός: Ατομικές Επιθετικές Κινήσεις... 43

Βημα 2. Μετακίνηση Εμβόλου (Μπρος-Πίσω) και Πλάγιος Βηματισμός: Ατομικές Επιθετικές Κινήσεις... 43 ΠΕΡΙEΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγικό μέρος Πρόλογος... 11 Πρόλογος της Αμερικάνικης Έκδοσης... 12 Κλιμάκωση των Βημάτων για Επιτυχία... 14 Το Παιχνίδι της Χειροσφαίρισης (HANDBALL)... 16 Γήπεδο και εξοπλισμός... 19

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΟΣ. & Ενημέρωση. Κέντρο Εκπαιδεύσεως Ορεινού Αγώνα και Χιονοδρομιών. ευτυχισμένο 2. ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ 7ο ΕΠΙΤΕΛΙΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ

ΣΤΡΑΤΟΣ. & Ενημέρωση. Κέντρο Εκπαιδεύσεως Ορεινού Αγώνα και Χιονοδρομιών. ευτυχισμένο 2. ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ 7ο ΕΠΙΤΕΛΙΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ το ΣΤΡΑΤΟΣ & Ενημέρωση Τ Ε Υ Χ Ο Σ 6 Ι Α Ν Ο Υ Α Ρ Ι Ο ευτυχισμένο 20 0 8 Σ 2 0 0 8 Κέντρο Εκπαιδεύσεως Ορεινού Αγώνα και Χιονοδρομιών ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ 7ο ΕΠΙΤΕΛΙΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΣ & Ενημέρωση

Διαβάστε περισσότερα

Εί ναι αφι ε ρω μέ Σχεδία στ' ανοιχτά της Αίγινας νο σ' έναν άν θρω πο που κά ποιοι δεν γνω ρί σα με πο τέ, κά ποιοι εί χαν την

Εί ναι αφι ε ρω μέ Σχεδία στ' ανοιχτά της Αίγινας νο σ' έναν άν θρω πο που κά ποιοι δεν γνω ρί σα με πο τέ, κά ποιοι εί χαν την Σχεδία στ' ανοιχτά της Αίγινας Tεύχος 4, Απρίλιος 2004, Αίγινα ΤΟΠΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ Για επικοινωνία: Κυριακού Γιώργος β Πάροδος Αφαίας 131, Αίγινα 180 10, τηλ.: 22970-25902, 6936 206792 6945 381673

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1883 ΤΕΥΧΟΣ 1/2010 (ΙΑΝ.-ΦΕΒ.) ΕΤΗΣΙΑ ΣYΝΔΡΟΜΗ

ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1883 ΤΕΥΧΟΣ 1/2010 (ΙΑΝ.-ΦΕΒ.) ΕΤΗΣΙΑ ΣYΝΔΡΟΜΗ ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1883 ΤΕΥΧΟΣ 1/2010 (ΙΑΝ.-ΦΕΒ.) ΕΤΗΣΙΑ ΣYΝΔΡΟΜΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ: Αξιωματικοί Στρατού Ξηράς ε.α. 2,94 Ιδιώτες, Σύλλογοι κ.λπ. 5,87 ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ (Ε.Ε.):

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΠΙ ΧΕΙ ΡΗ ΣΕΙΣ ΔΙ ΚΤΥΩΝ Η/Υ -

Ε ΠΙ ΧΕΙ ΡΗ ΣΕΙΣ ΔΙ ΚΤΥΩΝ Η/Υ - Ε ΠΙ ΧΕΙ ΡΗ ΣΕΙΣ ΔΙ ΚΤΥΩΝ Η/Υ - ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Τχης (ΔΒ) Νικόλαος Δ. Λε ώ νης, Δι δά κτο ρας Ε.Μ.Π. 120 Σ Τ ΡΑΤ Ι ΩΤ Ι Κ Η Ε Π Ι Θ Ε Ω Ρ Η Σ Η ΝΟΕ. - ΔΕΚ. 2007 Το ο λο κλη ρω μέ νο σύ στη μα C4I

Διαβάστε περισσότερα

περιεχόμενα Εκηβόλος Ετήσια έκδοση της Ελληνικής Ακαδημίας Φυσικής Αγωγής Το πε ριο δι κό διευ θύ νε ται α πό συ ντα κτι κή ε πι τρο πή

περιεχόμενα Εκηβόλος Ετήσια έκδοση της Ελληνικής Ακαδημίας Φυσικής Αγωγής Το πε ριο δι κό διευ θύ νε ται α πό συ ντα κτι κή ε πι τρο πή Εκηβόλος Ετήσια έκδοση της Ελληνικής Ακαδημίας Φυσικής Αγωγής Τεύχος 8, Μάιος 2011 Το πε ριο δι κό διευ θύ νε ται α πό συ ντα κτι κή ε πι τρο πή Υ πεύ θυ νοι σύ ντα ξης: Ευάγγελος Αμπανίδης, Ανδρέας Αυγερινός

Διαβάστε περισσότερα

Χρηµα τι κές Ε πεν δύ σεις

Χρηµα τι κές Ε πεν δύ σεις Χρηµα τι κές Ε πεν δύ σεις & Χρη µα το οι κο νο µι κά Ερ γα λεί α των Α γο ρών ΚΕΙΜΕΝΟ: Τχης (Ε) Α θα νά σιος Φουρ τού νας, Α πό φοι τος Οικονομικού Πα νε πι στη μί ου Μα κε δο νί ας 40 ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Α πο τε λέ σµα τα & Συ νέ πειες

Α πο τε λέ σµα τα & Συ νέ πειες Αίτια και Στό χοι Πο λε µι κές Ε πι χει ρήσεις µε τα ξύ Βουλ γα ρίας και Ελ λά δας Ει ρή νη Βουκου ρε στίου Α πο τε λέ σµα τα & Συ νέ πειες ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Ανχης (ΠΒ) Ιωάννης Γε με νε τζής, Ιστο ρι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Α

ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Α Ε κα το ντα ε τής ε πέτειος α πό την ε πί ση μη έναρ ξη της έ νο πλης φάσης του Μα κε δο νι κού Α γώνα στο Βέρ μιο ό ρος και στην ε παρ χία Βεροίας (1905-2005) (Η Συμ βο λή Των Κα τοίκων της Πε ριο χής

Διαβάστε περισσότερα