Θεμελιωδης Θεωρια Αριθμων. Ν.Γ. Τζανάκης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Θεμελιωδης Θεωρια Αριθμων. Ν.Γ. Τζανάκης"

Transcript

1 Θεμελιωδης Θεωρια Αριθμων Ν.Γ. Τζανάκης Τμῆμα Μαθηματικῶν - Πανεπιστήμιο Κρήτης

2 2

3 Περιεχόμενα 1 Διαιρετότητα Βασικὲς προτάσεις Μέγιστος κοινὸς διαιρέτης Ελάχιστο κοινὸ πολλαπλάσιο Πρῶτοι ἀριθμοί Πυθαγόρειες τριάδες Ασκήσεις τοῦ κεφαλαίου Ισοτιμίες Ορισμοὶ καὶ βασικὲς ἰδιότητες Συστήματα ὑπολοίπων Υψωση σὲ δύναμη Η κρυπτογραφικὴ μέθοδος RSA Ασκήσεις τοῦ κεφαλαίου Επίλυση ἰσοτιμιῶν Γενικά Ισοτιμίες πρώτου βαθμοῦ Τὸ κινέζικο θεώρημα ὑπολοίπων Πολυωνυμικὲς ἰσοτιμίες μὲ ἕνα ἄγνωστο Ασκήσεις τοῦ κεφαλαίου Τετραγωνικὰ ἰσοϋπόλοιπα Ορισμοὶ καὶ βασικὲς ἰδιότητες Τὸ σύμβολο τοῦ Legendre Τὸ σύμβολο τοῦ Jacobi Επίλυση τῆς ἰσοτιμίας x 2 b (mod m) Ασκήσεις τοῦ κεφαλαίου Γεννήτορες καὶ διακριτοὶ λογάριθμοι Γεννήτορες Διακριτοὶ λογάριθμοι Ασκήσεις τοῦ κεφαλαίου

4 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

5 Κεφάλαιο 1 Διαιρετότητα Τὰ λατινικὰ γράμματα συμβολίζουν πάντα ἀκεραίους ἀριθμούς Δουλεύομε στὸ σύνολο Z τῶν ἀκεραίων ἀριθμῶν. Οἱ θετικοὶ ἀκέραιοι χαρακτηρίζονται καὶ ὡς φυσικοὶ ἀριθμοὶ καὶ τὸ σύνολό τους συμβολίζεται N. Τὸ σύνολο τῶν μὴ ἀρνητικῶν ἀκεραίων, δηλαδή, τὸ N {0} συμβολίζεται N 0. Τὸ σύνολο τῶν ρητῶν ἀριθμῶν συμβολίζεται μὲ Q. Εξ ὁρισμοῦ, ἕνας ρητὸς ἀριθμὸς εἶναι πηλίκο a/b δύο ἀκεραίων ἀριθμῶν a, b μὲ b 0. Τὸ ἀκέραιο μέρος ἑνὸς πραγματικοῦ ἀριθμοῦ α συμβολίζεται [α]. Ισχύει [α] α < [α] Βασικὲς προτάσεις Τὸ ἄθροισμα, ἡ διαφορὰ καὶ τὸ γινόμενο δύο ἀκεραίων εἶναι πάντα ἀκέραιος. Τὸ πηλίκο τους, ὅμως, δὲν εἶναι πάντα ἀκέραιος. Αν γιὰ τοὺς ἀκεραίους a, b, μὲ b 0 συμβεῖ νὰ εἶναι τὸ πηλίκο τους a/b ἀκέραιος, δηλαδή, ἂν ὑπάρχει c Z, τέτοιος ὥστε a = bc, τὸ γεγονὸς αὐτὸ συμβολίζεται b a καὶ ἐκφράζεται μὲ τὶς ἑξῆς ἰσοδύναμες διατυπώσεις. Ο b διαιρεῖ τὸν a. Ο b εἶναι διαιρέτης τοῦ a. Ο a διαιρεῖται ἀπὸ τὸν b (ἢ διαιρεῖται διὰ b). Ο a εἶναι διαιρετός ἀπὸ τὸν b (ἢ διαιρετὸς διὰ b). Ο a εἶναι πολλαπλάσιο τοῦ b. Προσοχή! Νὰ μὴ γίνεται σύγχυση μεταξὺ τῶν συμβολισμῶν b a καὶ b/a. Ο πρῶτος δηλώνει μία ἰδιότητα (b διαιρεῖ a), ἐνῶ ὁ δεύτερος ἕνα ρητὸ ἀριθμό (τὸ πηλίκο b/a). 3

6 4 1. Διαιρετότητα Πρόταση αʹ. 1 a γιὰ κάθε a. Ισχύουν τὰ ἑξῆς: βʹ. b 0 γιὰ κάθε b 0. γʹ. Αν b, c 0 καὶ c b καὶ b a, τότε c a. δʹ. Αν c a καὶ c b, τότε c (a a + b b), γιὰ ὁποιουσδήποτε ἀκεραίους a, b. εʹ. Αν b a (b 0) καὶ a 0, τότε b a. Αὐτὸ συνεπάγεται, εἰδικώτερα, ὅτι τὸ πλῆθος τῶν διαιρετῶν τοῦ a εἶναι πεπερασμένο. ʹ. Αν οἱ a, b εἶναι μὴ μηδενικοί, a b καὶ b a (δηλαδή, οἱ ἀκέραιοι ἀλληλοδιαιροῦνται), τότε b = ±a. Απόδειξη αʹ καὶ βʹ. Προφανεῖς ἰσχυρισμοὶ λόγῳ τῶν σχέσεων a = 1 a καὶ 0 = b 0. γʹ. Εξ ὑποθέσεως, ὑπάρχουν ἀκέραιοι a 1, b 1, τέτοιοι ὥστε b = b 1 c καὶ a = a 1 b. Αρα, a = a 1 (b 1 c) = (a 1 b 1 )c, ποὺ σημαίνει ὅτι c a. δʹ. Εξ ὑποθέσεως, ὑπάρχουν ἀκέραιοι a 1, b 1, τέτοιοι ὥστε b = b 1 c καὶ a = a 1 c. Αρα, a a + b b = a (a 1 c) + b (b 1 c) = (a a 1 + b b 1 )c, ποὺ σημαίνει ὅτι c (a a + b b). εʹ. Εἶναι a = bc γιὰ κατάλληλο c Z, ἄρα a = b c. Αν εἶναι a 0, τότε c 0, ἄρα c 1, ὁπότε a = b c b. ʹ. Απὸ τὸ εʹ, συμπεραίνομε ὅτι b a καὶ a b, ἄρα a = b ἤ, ἰσοδύναμα, b = ±a. ὅ.ἔ.δ. Θεώρημα Εὐκλείδεια διαίρεση. Γιὰ κάθε ζεῦγος ἀκεραίων (a, b) μὲ b > 0 ὑπάρχει ἕνα μοναδικὸ ζεῦγος ἀκεραίων (q, r), τέτοιο ὥστε a = bq + r καὶ 0 r < b. Στὴ σχέση αὐτὴ ὁ a χαρακτηρίζεται διαιρετέος καὶ ὁ b διαιρέτης. Ο q ὀνομάζεται (ἀκέραιο) πηλίκο τῆς διαίρεσης τοῦ a διὰ b καὶ ὁ r ὑπόλοιπο τῆς διαίρεσης. Απόδειξη Πρῶτα θὰ δείξομε ὅτι ὑπάρχει ἕνα τέτοιο ζεῦγος (q, r) καὶ μετὰ ὅτι δὲν ὑπάρχει δεύτερο. Εστω q = [ a]. Τότε, ἀπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ ἀκεραίου μέρους, q a < q+1, ποὺ b b συνεπάγεται ὅτι bq a < bq + b. Αὐτό, ὅμως, προφανῶς σημαίνει ὅτι a = bq + r μὲ r 0 καὶ r < b. Αν ὑποθέσομε τώρα ὅτι καὶ τὸ ζεῦγος (q 1, r 1 ) ἔχει ἀνάλογες ἰδιότητες μὲ τὸ (q, r), τότε bq 1 + r 1 = a = bq + r, ἄρα b(q 1 q) = r r 1. Αν ἦταν r 1 r, τότε ἡ τελευταία ἰσότητα θὰ συνεπαγόταν ὅτι ὁ b θὰ διαιροῦσε τὸν θετικὸ ἀκέραιο r r 1, ἄρα θὰ ἦταν b r r 1, σύμφωνα μὲ τὸ εʹ τῆς πρότασης Απὸ τὴν ἄλλη μεριά, ὁ r r 1 ἐκφράζει τὴν ἀπόσταση μεταξὺ τῶν r καὶ r 1 πάνω στὸν ἄξονα τῶν παραγματικῶν ἀριθμῶν, ἡ ὁποία εἶναι γνησίως μικρότερη τοῦ b, ἀφοῦ, ἐξ

7 1.2 Μέγιστος κοινὸς διαιρέτης 5 ὑποθέσεως, 0 r, r 1 < b. Αὐτὴ ἡ ἀντίφαση μᾶς ἀναγκάζει νὰ συμπεράνομε ὅτι r 1 = r, ὁπότε καὶ q 1 = q. ὅ.ἔ.δ. Στὴν εἰδικὴ περίπτωση, ποὺ b = 2, οἱ πιθανὲς τιμὲς τοῦ r εἶναι 0 ἢ 1. Στὴν πρώτη περίπτωση, a = 2q καὶ ὁ a χαρακτηρίζεται ἄρτιος, ἐνῶ στὴ δεύτερη, a = 2q + 1 καὶ ὁ a χαρακτηρίζεται περιττός. Προσοχή! Μὴ γίνεται σύγχυση μεταξὺ τοῦ πηλίκου δύο ἀκεραίων ἀριθμῶν καὶ τοῦ ἀκεραίου πηλίκου τους. Γιὰ παράδειγμα, τὸ πηλίκο τοῦ 21 διὰ 4 εἶναι ὁ ρητὸς ἀριθμὸς 21/4=5.25, ἐνῶ τὸ (ἀκέραιο) πηλίκο τῆς διαίρεσης 21 διὰ 4 εἶναι 5 (καὶ τὸ ὑπόλοιπο 1). Μόνο στην περίπτωση ποὺ τὸ ὑπόλοιπο εἶναι 0 οἱ δύο ἀριθμοὶ ταυτίζονται. Ετσι, τὸ πηλίκο τοῦ 12 διὰ 4 εἶναι 12/4=3, ἀλλὰ καὶ τὸ (ἀκέραιο) πηλίκο τῆς διαίρεσης τοῦ 12 διὰ 4 εἶναι Μέγιστος κοινὸς διαιρέτης Σταθεροποιοῦμε δύο μὴ μηδενικοὺς ἀκεραίους a, b. Κοινὸς διαιρέτης τῶν a, b εἶναι κάθε ἀκέραιος, ποὺ διαιρεῖ καὶ τὸν a καὶ τὸν b. Απὸ τὸ θεώρημα βλέπομε ὅτι τὸ σύνολο τῶν κοινῶν διαιρετῶν τῶν a, b εἶναι μὴ κενό, ἐνῶ κάθε κοινὸς διαιρέτης τῶν a, b εἶναι, μικρότερος ἤ, τὸ πολύ, ἴσος μὲ τὸ min( a, b ). Συνεπῶς, τὸ σύνολο τῶν κοινῶν διαιρετῶν τῶν a, b εἶναι πεπερασμένο, ὁπότε ἔχει ἕνα μέγιστο στοιχεῖο, τὸ ὁποῖο καλεῖται μέγιστος κοινὸς διαιρέτης τῶν a, b καὶ συμβολίζεται (a, b), ἤ, ἂν ὑπάρχει φόβος συγχύσεως, ΜΚΔ(a, b). Ορίζομε τώρα τὸ σύνολο = {ax + by x, y Z}. Εἶναι τετριμμένο νὰ διαπιστώσει κανεὶς τὶς ἑξῆς βασικὲς ἰδιότητες τοῦ : 1. Τὸ ἄθροισμα δύο ἀριθμῶν, ποὺ ἀνήκουν στὸ, ἀνήκει, ἐπίσης, στὸ. 2. Τὸ γινόμενο ἑνὸς ἀριθμοῦ τοῦ μὲ ἕναν ὁποιονδήποτε ἀκέραιο, πάλι ἀνήκει στὸ 1 Παρατηροῦμε τώρα τὰ ἑξῆς: Εἶναι a, b. Πράγματι, διότι a = a 1 + b 0 ἂν a > 0 καὶ a = a ( 1) + b 0 ἂν a < 0 ἀνάλογα καὶ γιὰ τὸ b. Είδαμε ὅτι τὸ περιέχει θετικοὺς ἀκεραίους ἔστω, λοιπόν, d ὁ ἐλάχιστος θετικὸς ἀκέραιος, ποὺ περιέχεται στὸ. Τὸ ταυτίζεται μὲ τὸ σύνολο τῶν πολλαπλασίων τοῦ d συμβολικά, = dz. Πράγματι, ἀφοῦ d, ἡ ἰδιότητα 2, παραπάνω, μᾶς λέει ὅτι dn γιὰ κάθε n Z. Αρα, dz. Αντιστρόφως, τώρα, ἔστω m καὶ ἂς ἐκτελέσομε τὴν εὐκλείδεια διαίρεση τοῦ m διὰ d: Βάσει τοῦ θεωρήματος 1.1.2, ἂς γράψομε m = dq + r μὲ 1 Οἱ ἐπαΐοντες θὰ ἀναγνωρίσουν σὲ αὐτὲς τὶς δύο ἰδιότητες τοῦ ἕνα ἰδεῶδες τοῦ Z.

8 6 1. Διαιρετότητα 0 r < d. Τώρα, ἀπὸ τὴν ἰδιότητα 2 τοῦ καὶ τὸ γεγονὸς ὅτι d συμπεραίνομε ὅτι d( q). Ομως, ἐξ ὑποθέσεως, m, ἄρα, ἀπὸ τὴν ἰδιότητα 1 τοῦ, ἕπεται ὅτι m qd, δηλαδή, r. Οπότε, ἂν ἦταν r > 0, θὰ εἴχαμε βρεῖ ἕνα θετικὸ στοιχεῖο τοῦ μικρότερο τοῦ d, κάτι ποὺ ἔρχεται σὲ ἀντίφαση μὲ τὴν ἐκλογὴ τοῦ d. Συνεπῶς, r = 0, ὁπότε m = dq dz καὶ καταλήγομε στὸ συμπέρασμα ὅτι dz. Ο d εἶναι κοινὸς διαιρέτης τῶν a, b. Αὐτὸ συνεπάγεται, εἰδικώτερα, ὅτι κάθε διαιρέτης τοῦ d εἶναι κοινὸς διαιρέτης τῶν a, b, ἀφοῦ ἡ σχέση τῆς διαιρετότητας εἶναι μεταβατική (γʹ τῆς πρότασης 1.1.1). Πράγματι, ὅπως εἴδαμε παραπάνω, a. Αλλὰ = dz, καθὼς δείξαμε μόλις πρίν, ἄρα a dz, δηλαδή, ὁ a εἶναι πολλαπλάσιο τοῦ d ἰσοδύναμα, ὁ d εἶναι διαιρέτης τοῦ a. Ανάλογα καὶ γιὰ τὸν b. Κάθε κοινὸς διαιρέτης c τῶν a, b διαιρεῖ τὸν d. Πράγματι, ἐξ ὁρισμοῦ τοῦ καὶ ἐπειδὴ d, ὑπάρχουν x 0, y 0 Z, τέτοιοι ὥστε d = ax 0 + by 0. Γράφοντας τώρα a = a 1 c, b = b 1 c, βλέπομε ὅτι d = c(a 1 x 0 + b 1 y 0 ), ποὺ σημαίνει ὅτι c d. Τὸ συμπέρασμα αὐτὸ συνεπάγεται, εἰδικώτερα, ὅτι c d (εʹ τῆς πρότασης 1.1.1), ἄρα βάσει τῶν προηγουμένων, ὁ d εἶναι καὶ κοινὸς διαιρέτης τῶν a, b καὶ ὁ μεγαλύτερος ἀπὸ ὅλους τοὺς ἄλλους κοινοὺς διαιρέτες τῶν a, b. Συνοψίζοντας τὰ συμπεράσματά μας, καταλήγομε στὸ ἑξῆς βασικὸ Θεώρημα Εστω d ὁ μέγιστος κοινὸς διαιρέτης δύο ἀκεραίων a, b. Τότε: αʹ. Τὸ σύνολο τῶν κοινῶν διαιρετῶν τῶν a, b ταυτίζεται μὲ τὸ σύνολο τῶν διαιρετῶν τοῦ d. βʹ. Υπάρχουν ἀκέραιοι x 0, y 0, τέτοιοι ὥστε d = ax 0 + by 0. Ο μέγιστος κοινὸς διαιρέτης ἑνὸς πεπερασμένου πλήθους ἀκεραίων a 1, a 2,..., a n συμβολίζεται (a 1, a 2,..., a n ) καὶ ὁρίζεται ὡς ὁ μέγιστος θετικὸς ἀκέραιος, ὁ ὁποῖος διαιρεῖ καθέναν ἀπὸ τοὺς a 1,..., a n. Ο ὑπολογισμός του μπορεῖ νὰ γίνει ἀναδρομικά, ὡς ἑξῆς: (a 1, a 2, a 3 ) = ((a 1, a 2 ), a 3 ) (a 1, a 2, a 3, a 4 ) = ((a 1, a 2, a 3 ), a 4 ). (a 1,..., a n 1, a n ) = ((a 1,..., a n 1 ), a n ) Χρειάζεται, βέβαια, ἀπόδειξη ὅτι αὐτὴ ἡ ἀναδρομικὴ διαδικασία ὁδηγεῖ στὴν εὕρεση τοῦ μεγίστου κοινοῦ διαιρέτη τῶν a 1,..., a n βλ. ἄσκηση 13. Επίσης, ἡ ἄσκηση 14 λέει ὅτι ὁ μέγιστος κοινὸς διαιρέτης πολλῶν ἀριθμῶν ἔχει ἰδιότητες ἀνάλογες μὲ αὐτὲς τοῦ μεγίστου κοινοῦ διαιρέτη, ποὺ ἀναφέρονται στὸ θεώρημα Οταν (a 1, a 2,..., a n ) = 1, τότε λέμε ὅτι οἱ a 1, a 2,..., a n εἶναι πρῶτοι μεταξύ τους. Η ἰδιότητα αὐτὴ τῶν a 1, a 2,..., a n εἶναι ἀσθενέστερη ἀπὸ τὴν ἰδιότητα νὰ εἶναι ἀνὰ ζεύγη πρῶτοι, ἐκτός, βέβαια, ἂν n = 2, ποὺ οἱ ἰδιότητες εἶναι ἰσοδύναμες. Γιὰ

9 1.2 Μέγιστος κοινὸς διαιρέτης 7 παράδειγμα, οἱ ἀριθμοὶ 10,12,15 εἶναι πρῶτοι μεταξύ τους, ἀφοῦ ὁ μόνος κοινὸς (καὶ γιὰ τοὺς τρεῖς) διαιρέτης τους εἶναι ὁ 1. Ομως, ἀνὰ ζεύγη, δὲν εἶναι πρῶτοι, ἀφοῦ (10, 12) = 2, (10, 15) = 5 καὶ (12, 15) = 3. Φυσικά, εἶναι φανερὸ ὅτι, ἂν οἱ a 1, a 2,..., a n εἶναι πρῶτοὶ ἀνὰ ζεύγη, εἶναι καὶ πρῶτοι μεταξύ τους. Θεώρημα Ιδιότητες τοῦ ΜΚΔ αʹ. Αν b a τότε (a, b) = b. βʹ. Αν a = bq + c τότε τὸ σύνολο τῶν κοινῶν διαιρετῶν τῶν a, b συμπίπτει μὲ τὸ σύνολο τῶν κοινῶν διαιρετῶν τῶν b, c εἰδικώτερα, (a, b) = (b, c). γʹ. Γιὰ ὁποιονδήποτε ἀκέραιο c, (ca, cb) = c (a, b) ( a δʹ. Αν ὁ c εἶναι κοινὸς διαιρέτης τῶν a, b, τότε c, b ) (a, b) =. Αὐτό, εἰδικώτερα, συνεπάγεται γιὰ c = (a, b) ὅτι οἱ a/(a, b) καὶ b/(a, b) εἶναι πρῶτοι μεταξύ c c τους. εʹ. Αν (a, b) = 1 καὶ c ὁποιοσδήποτε ἀκέραιος, τότε (ac, b) = (c, b). ʹ. Αν (a, b) = 1 καὶ b ac, τότε b c. ζʹ. Αν καθένας ἀπὸ τοὺς a 1,..., a n εἶναι πρῶτος πρὸς καθέναν ἀπὸ τοὺς b 1,..., b m, τότε (a 1 a n, b 1 b m ) = 1. Απόδειξη αʹ. Ο b εἶναι, προφανῶς, ὁ μέγιστος διαιρέτης τοῦ b καί, ἐξ ὑποθέσεως, διαιρεῖ τὸν a, ἄρα εἶναι μέγιστος κοινὸς διαιρέτης τῶν a, b. βʹ. Κάθε κοινὸς διαιρέτης τῶν a, b διαιρεῖ τοὺς a καὶ bq, ἄρα διαιρεῖ καὶ τὸν c = ( 1)a + qb (βλ. θεώρημα 1.1.1), ὁπότε εἶναι κοινὸς διαιρέτης τῶν b, c. Αντίστροφα, κάθε κοινὸς διαιρέτης τῶν b, c διαιρεῖ τὸν qb + c = a, ἄρα εἶναι κοινὸς διαιρέτης τῶν a, b. γʹ. Εστω (a, b) = d. Επειδὴ ὁ c διαιρεῖ τὸν c καὶ ὁ d διαιρεῖ τὸν a, ὁ c d διαιρεῖ τὸν ca καί, ὁμοίως, διαιρεῖ καὶ τὸν cb. Ο c d εἶναι, λοιπόν, κοινὸς διαιρέτης τῶν ca, cb, ἄρα (αʹ τοῦ θεωρήματος 1.2.1) διαιρεῖ τὸν (ca, cb). Θὰ δείξομε ὅτι, καὶ ἀντίστροφα, ὁ (ca, cb) διαιρεῖ τὸν c d. Πράγματι, τὸ βʹ τοῦ θεωρήματος μᾶς ἐξασφαλίζει τὴν ὕπαρξη ἀκεραίων x 0, y 0, τέτοιων ὥστε ax 0 + by 0 = d, ὁπότε (ca)x 0 + (cb)y 0 = cd. Τὸ ἀριστερὸ μέλος αὐτῆς τῆς σχέσης διαιρεῖται, προφανῶς, ἀπὸ τὸν (ca, cb), ἄρα ὁ (ca, cb) διαιρεῖ τὸν cd, ὁπότε καὶ τὸν c d. Τελικά, οἱ θετικοὶ ἀκέραιοι (ca, cb) καὶ c d = c (a, b) ἀλληλοδιαιροῦνται, ὁπότε εἶναι ἴσοι (βλ. ʹ τοῦ θεωρήματος 1.1.1). δʹ. Εφαρμόζοντας τὸ γʹ μὲ a στὴ θέση τοῦ a καὶ b στὴ θέση τοῦ b, παίρνομε c c c ( a, b ) = (a, b), δηλαδή, τὴν ἀποδεικτέα σχέση.2 c c εʹ. Εχομε (c, b) (ac, b). Πράγματι, ὁ (c, b) διαιρεῖ τοὺς c, b ἄρα εἶναι κοινὸς διαιρέτης καὶ τῶν ac, b, ἄρα εἶναι διαιρέτης τοῦ (ac, b) (ἀπὸ τὸ αʹ τοῦ θεωρήματος 1.2.1). Αντίστροφα, θὰ δείξομε ὅτι (ac, b) (c, b). Απὸ τὸ βʹ τοῦ θεωρήματος ξέρομε ὅτι ὑπάρχουν ἀκέραιοι x 0, y 0, τέτοιοι ὥστε ax 0 + by 0 = 1, ἄρα (ac)x 0 + b(cy 0 ) = c. Βλέπομε ὅτι τὸ ἀριστερὸ μέλος αὐτῆς τῆς σχέσης διαιρεῖται ἀπὸ τὸν (ac, b), ἄρα ὁ (ac, b) διαιρεῖ καὶ τὸν c, ὁπότε εἶναι κοινὸς διαιρέτης τῶν b, c, ἄρα καὶ διαιρέτης 2 Δεῖτε, ὅμως τὴν ἄσκηση 15.

10 8 1. Διαιρετότητα τοῦ (b, c) (ἀπὸ τὸ αʹ τοῦ θεωρήματος 1.2.1). Οἱ θετικοὶ ἀκέραιοι (c, b) καὶ (ac, b) ἀλληλοδιαιροῦνται λοιπόν, ἄρα ( ʹ τοῦ θεωρήματος 1.1.1) εἶναι ἴσοι. ʹ. Απὸ τὸ βʹ τοῦ θεωρήματος ξέρομε ὅτι ὑπάρχουν ἀκέραιοι x 0, y 0, τέτοιοι ὥστε ax 0 + by 0 = 1, ἄρα (ac)x 0 + b(cy 0 ) = c. Ο b διαιρεῖ τὸ ἀριστερὸ μέλος, ἄρα διαιρεῖ καὶ τὸν c. ζʹ. Θὰ δείξομε πρῶτα ὅτι (a 1 a 2 a n, b 1 ) = 1, ἐφαρμόζοντας πολλὲς φορὲς διαδοχικὰ τὸ εʹ καί, φυσικά, τὴν ὑπόθεση ὅτι ὁ b 1 εἶναι πρῶτος πρὸς καθέναν ἀπὸ τοὺς a 1, a 2,..., a n. Λοιπόν, ἔχομε διαδοχικά: (a 1, b 1 ) = 1 (a 1 a 2, b 1 ) = (a 2, b 1 ) = 1 (a 1 a 2, b 1 ) = 1 (a 1 a 2 a 3, b 1 ) = (a 3, b 1 ) = 1.. (a 1 a 2 a n 1, b 1 ) = 1 (a 1 a 2 a n 1 a n, b 1 ) = (a n, b 1 ) = 1 Θέτομε τώρα A = a 1 a 2 a n. Μόλις δείξαμε ὅτι (A, b 1 ) = 1. Εντελῶς ἀνάλογα ἰσχύει ὅτι (A, b k ) = 1 γιὰ ὅλα τὰ k = 1,..., m. Τώρα, μὲ διαδοχικὴ ἐφαρμογὴ τοῦ εʹ, ἔχομε τὶς διαδοχικὲς συνεπαγωγές: (b 1, A) = 1 (b 1 b 2, A) = (b 2, A) = 1, (b 1 b 2, A) = 1 (b 1 b 2 b 3, A) = (b 3, A) = 1 κλπ, μέχρις ὅτου καταλήξομε στὴν (b 1 b 2 b m, A) = 1, δηλαδή, στὴν ἀποδεικτέα. ὅ.ἔ.δ. Ο πρακτικὸς ὑπολογισμὸς τοῦ μεγίστου κοινοῦ διαιρέτη δύο ἀκεραίων ἐπιτυγχάνεται πάρα πολὺ ἀποτελεσματικὰ μὲ τὸν εὐκλείδειο ἀλγόριθμο, ἕναν ἀπὸ τοὺς πιὸ σημαντικοὺς ἀλγορίθμους τῶν Μαθηματικῶν. Θεώρημα Εστω a b > 0. Θέτομε r 0 = a, r 1 = b, s 1 = s 0 = 1. Γιὰ i = 1, 2,... ὁρίζομε ἀναδρομικά q i+1, r i+1 νὰ εἶναι, ἀντιστοίχως, τὸ πηλίκο καὶ τὸ ὑπόλοιπο τῆς εὐκλείδειας διαίρεσης τοῦ r i 1 διὰ τοῦ r i (βλ. θεώρημα 1.1.2). Τότε: αʹ. b = r 1 > r 2 > r 3 > καὶ γιὰ κάποιο i = n 2 εἶναι r n+1 = 0. Γι αὐτὸ τὸ συγκεκριμένο n ἰσχύει n < 2 log b log καὶ r n = (a, b). βʹ. Γιὰ i = 1,..., n ὁρίζομε ἀναδρομικά s i = s i 2 s i 1 q n i+2. Τότε, (a, b) = as n 1 + bs n. Απόδειξη αʹ. Εχομε, ἐξ ὁρισμοῦ, r i 1 = r i q i+1 + r i+1, ὅπου 0 r i+1 < r i (βλ. θεώρημα 1.1.2). Συνεπῶς, γιὰ τοὺς μὴ ἀρνητικοὺς ἀκεραίους r i ἔχομε r 0 > r 1 > r 2 > 0, ἄρα κάποιο r i, ἀναγκαστικά, θὰ εἶναι μηδέν. Εστω, λοιπόν, r n+1 = 0

11 1.2 Μέγιστος κοινὸς διαιρέτης 9 (n 1). Τότε ἔχομε τὴν ἑξῆς κατάσταση: a = r 0 = r 1 q 2 + r 2 = bq 2 + r 2, 0 < r 2 < r 1 = b b = r 1 = r 2 q 3 + r 3, 0 < r 3 < r 2 r 2 = r 3 q 4 + r 4, 0 < r 4 < r 3.. r i 1 = r i q i+1 + r i+1, 0 < r i+1 < r i.. r n 3 = r n 2 q n 1 + r n 1, 0 < r n 1 < r n 2 r n 2 = r n 1 q n + r n, 0 < r n < r n 1 r n 1 = r n q n Η τελευταία ἀπὸ τὶς παραπάνω ἰσότητες μᾶς λέει ὅτι r n = (r n 1, r n ) (βλ. αʹ τοῦ θεωρήματος 1.2.2). Τώρα ἐφαρμόζομε τὸ βʹ τοῦ θεωρήματος διαδοχικά, ἀρχίζοντας ἀπὸ τὴν προτελευταία σχέση καὶ ἀνεβαίνοντας πρὸς τὰ πάνω: (r n, r n 1 ) = (r n 1, r n 2 ) = (r n 2, r n 3 ) = = (r 4, r 3 ) = (r 3, r 2 ) = (r 2, r 1 ) = (r 1, r 0 ) = (b, a). Εδῶ, τὸ ἀριστερώτερο = ὀφείλεται στὴν προτελευταία σχέση, τὸ ἑπόμενο = στὴν δεύτερη ἀπὸ τὸ τέλος σχέση κλπ. Τὸ ἄνω φράγμα γιὰ τὸν n θὰ τὸ ἀποδείξομε στὸ τέλος. βʹ. Γιὰ i = 0, 1,..., n ἰσχύει ἡ σχέση r n = s i r n i+1 + s i 1 r n i ( ), τὴν ὁποία θὰ ἀποδείξομε μὲ ἐπαγωγὴ στὸ i: Γιὰ i = 0 τὸ δεξιὸ μέλος γίνεται s 0 r n+1 + s 1 r n = r n = r n. Αν, τώρα, ἰσχύει ἡ σχέση γιὰ κάποιο 0 i < n, τότε πρέπει νὰ δείξομε ὅτι ἰσχύει καὶ γιὰ τὸ i + 1, δηλαδή, r n = s i+1 r n i + s i r n i 1. Αὐτὸ φαίνεται μὲ ἁπλούστατες πράξεις, ἂν στὸ δεξιὸ μέλος κάνομε τὶς ἀντικαταστάσεις s i+1 = s i 1 s i q n i+1 (βλ. πῶς ὁρίσθηκαν οἱ s 1, s 2,...) καὶ r n i 1 = r n i q n i+1 + r n i+1 (στὴ λίστα τῶν εὐκλειδείων διαιρέσεων, παραπάνω, θέτομε στὴ θέση τοῦ i τὸ n i). Απὸ τὴ σχέση (*), γιὰ i = n παίρνομε r n = s n r 1 + s n 1 r 0, δηλαδή, (a, b) = s n b + s n 1 a. Τέλος, ἀποδεικνύμε τὸ ἄνω φράγμα γιὰ τὸ n: Θὰ ἀποδείξομε πρῶτα ὅτι, γιὰ i = 1,..., n ἰσχύει r i 1 > 2r i+1. Πράγματι, ἂς θεωρήσομε ἕνα τέτοιον δείκτη i. Αν εἶναι r i r i 1 /2, τότε, λόγῳ τῆς r i+1 < r i, εἶναι καὶ r i+1 < r i 1 /2, δηλαδή, r i 1 > 2r i+1. Αν, πάλι, r i > r i 1 /2, τότε, λόγῳ τῆς r i 1 = r i q i+1 + r i+1, ἔχομε r i+1 = r i 1 r i q i+1 < r i 1 r i 1 2 q i+1 r i 1 r i 1 2 = r i 1 2. Εχοντας ἀποδείξει, τώρα, τὴ σχέση r i 1 > 2r i+1, παίρνομε διαδοχικά τὶς ἀνισότητες: b = r 1 > 2r 3 > 2 2 r 5 > 2 3 r 7 > > 2 (n 1)/2 r n, ἂν ὁ n εἶναι περιττός, b = r 1 > r 2 > 2r 4 > 2 2 r 6 > 2 3 r 8 > > 2 (n 2)/2 r n, ἂν ὁ n εἶναι ἄρτιος. Σὲ κάθε περίπτωση, λοιπόν, b > 2 (n 2)/2, ἀπ ὅπου, λογαριθμίζοντας, παίρνομε τὴν ἀποδεικτέα ἀνισότητα. ὅ.ἔ.δ. Μία μικρὴ ἰδέα γιὰ τὴ σπουδαιότητα τοῦ φράγματος, ποὺ ἀποδείξαμε, παίρνει κανεὶς ἀπὸ τὴν ἑξῆς συγκεκριμένη περίπτωση: Γιὰ τὸν ὑπολογισμὸ τοῦ μεγίστου

12 10 1. Διαιρετότητα κοινοῦ διαιρέτη τῶν a, b, ὅταν ὁ μικρότερος ἀπὸ τοὺς δύο (ὁ b) εἶναι 300ψήφιος ἀκέραιος, ἀπαιτοῦνται λιγότερα ἀπὸ 2000 βήματα n. Αλλὰ 2000 εὐκλείδειες διαιρέσεις κοστίζουν ἀμελητέο χρόνο ἀκόμη καὶ σὲ ἕνα προσωπικὸ ὑπολογιστή. Παράδειγμα. Υποδεικνύομε ἕνα τρόπο ὀργάνωσης τῶν ὑπολογισμῶν, ποὺ περιγράφονται στὸ θεώρημα 1.2.3: Εστω ὅτι ζητοῦμε τὸν (7168, 917). Οἱ ἀλλεπάλληλες διαιρέσεις τοῦ θεωρήματος φαίνονται δίπλα = = = = = = Τὸ τελευταῖο πηλῖκο (= τελευταῖο μὴ μηδενικὸ ὑπόλοιπο) εἶναι 7, ἄρα (7168, 917) = 7. Αὐτὴ ἡ ὑπολογιστικὴ διαδικασία, κατὰ τὴν ὁποία,σὲ κάθε βῆμα, διαιρετέος εἶναι ὁ διαιρέτης τοῦ προηγουμένου βήματος καὶ διαιρέτης, τὸ ὑπόλοιπο τοῦ προηγουμένου βήματος, περιγράφεται μὲ πιὸ εὐσύνοπτο τρόπο παραπλεύρως Παρατηρῆστε ὅτι, τὸ θεώρημα προβλέπει, γιὰ τὸ συγκεκριμένο παράδειγμα, πλῆθος βημάτων n, ποὺ δὲν ὑπερβαίνουν τὸ φράγμα 2 log 917/ log = , δηλαδή, n 21. Στὴν πράξη, εἴδαμε ὅτι n = 6. Η διαδικασία ὑπολογισμοῦ τῶν s i, (i = 1,..., n) γίνεται πολὺ ἁπλά: Μὲ τονισμένα τυπογραφικὰ στοιχεῖα σημειώνονται τὰ ἐξ ἀρχῆς γνωστὰ δεδομένα. Κατόπιν, τὰ κουτιὰ συμπληρώνονται ἀπὸ ἀριστερὰ πρὸς τὰ δεξιά. Στὴ γραμμὴ τοῦ q τὰ κουτιὰ συμπληρώνονται, ἀπὸ τὴν τρίτη στήλη καὶ μετά, μὲ τὰ πηλίκα τοῦ εὐκλειδείου ἀλγορίθμου ἀπὸ τὸ τελευταῖο πηλίκο πρὸς τὸ πρῶτο (βλ. παραπάνω), ἐνῶ στὴ γραμμὴ τοῦ s, στὰ δύο ἀριστερώτερα κουτιὰ μπαίνουν τὰ s 1 = s 0 = 1 καὶ μετά, ἀναδρομικά, τὰ s i, σύμφωνα μὲ τὸ διπλανὸ σχῆμα ὅπου ἐννοεῖται ὅτι τὰ A, B, C εἶναι ἤδη γνωστὰ καὶ συμπληρώνεται τὸ κουτὶ κάτω ἀπὸ τὸ A,σύμφωνα μὲ τὸ βʹ τοῦ θεωρήματος Κουτιὰ μὲ δὲν παίζουν ρόλο στὸν συγκεκριμένο ὑπολογισμό. A C B A B + C Στὸ συγκεκριμένο παράδειγμα ἔχομε: q s Φυσικά, καθὼς προβλέπει τὸ 2 τοῦ θεωρήματος 1.2.3, ( 71) = 7 = (7168, 917). Ενας κάπως διαφορετικὸς καὶ πολὺ εὔχρηστος ἀλγόριθμος ὑπολογισμοῦ ἀ- κεραίων x 0, y 0, τέτοιων ὥστε ax 0 + by 0 = (a, b), περιγράφεται στὴν ἄσκηση 16.

13 1.3 Ελάχιστο κοινὸ πολλαπλάσιο Ελάχιστο κοινὸ πολλαπλάσιο Σταθεροποιοῦμε δύο μὴ μηδενικοὺς ἀκεραίους a, b. Κοινὸ πολλαπλάσιο τῶν a, b εἶναι κάθε ἀκέραιος, ποὺ εἶναι πολλαπλάσιο καὶ τοῦ a καὶ τοῦ b. Τὸ σύνολο τῶν θετικῶν κοινῶν πολλαπλασίων τῶν a, b εἶναι μὴ κενό (π.χ. περιέχει τὸν ab ) ὁπότε ἔχει ἕνα ἐλάχιστο στοιχεῖο, τὸ ὁποῖο καλεῖται ἐλάχιστο κοινὸ πολλαπλάσιο τῶν a, b καὶ συμβολίζεται [a, b]. Θεώρημα Εστω ὅτι a, b εἶναι μὴ μηδενικοί ἀκέραιοι. Τότε: αʹ. Ενας ἀκέραιος εἶναι κοινὸ πολλαπλάσιο τῶν a, b ἄν, καὶ μόνο ἄν, εἶναι τῆς μορφῆς nab ab γιὰ κάποιο n Z. Εἰδικώτερα, [a, b] =. Αρα, ἂν (a, b) = 1, (a, b) (a, b) τότε [a, b] = ab. βʹ. Τὸ σύνολο τῶν κοινῶν πολλαπλασίων τῶν a, b ταυτίζεται μὲ τὸ σύνολο τῶν πολλαπλασίων τοῦ [a, b]. γʹ. Αν (a, b) = 1 καὶ καθένας ἀπὸ τοὺς a, b διαιρεῖ τὸν m, τότε καὶ τὸ γινόμενό τους ab διαιρεῖ τὸν m. Γενίκευση: Αν οἱ a 1,..., a n εἶναι ἀνὰ δύο πρῶτοι μεταξύ τους καὶ καθένας ἀπὸ αὐτοὺς διαιρεῖ τὸν m, τότε καὶ τὸ γινόμενο a 1 a n διαιρεῖ τὸν m. Απόδειξη αʹ. Εστω m κοινὸ πολλαπλάσιο τῶν a, b. Αφοῦ a m, μποροῦμε νὰ γράψομε m = ak μὲ k Z. Εστω d = (a, b) καὶ ἂς θέσομε a = da 1, b = db 1. Απὸ τὸ δʹ τοῦ θεωρήματος ἔχομε ὅτι (a 1, b 1 ) = 1. Η ὑπόθεση b m ἰσοδυναμεῖ μὲ τὸ ὅτι ak/b Z, ἄρα a 1 k/b 1 Z, δηλαδή, b 1 a 1 k. Τώρα, τὸ ʹ τοῦ θεωρήματος μᾶς ὁδηγεῖ στὸ συμπέρασμα ὅτι b 1 k, ἄρα k = nb 1 γιὰ κάποιο n Z. Αρα, τελικά, m = ak = ab 1 n = a(db 1 )n/d = n(ab)/d. Αντίστροφα, κάθε ἀριθμὸς τῆς μορφῆς n(ab)/d εἶναι κοινὸ πολλαπλάσιο τῶν a, b. Πράγματι, ἕναν τέτοιο ἀριθμὸ μποροῦμε νὰ τὸν δοῦμε ὡς n(b/d)a. Αλλὰ d b, ἄρα ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς εἶναι πολλαπλάσιο τοῦ a. Ανάλογα, ἂν γράψομε τὸν ἀριθμὸ ὡς n(a/d)b, καταλήγομε στὸ συμπέρασμα ὅτι ὁ ἀριθμὸς εἶναι καὶ πολλαπλάσιο τοῦ b. Τέλος, εἶναι προφανὲς ὅτι, μιὰ καὶ οἱ a, b εἶναι σταθεροί, τὸ μέγεθος τοῦ nab/d ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸν n, ἄρα ἡ ἐλάχιστη θετικὴ τιμὴ τοῦ ἀριθμοῦ αὐτοῦ τὸ ἐλάχιστο κοινὸ πολλαπλάσιο τῶν a, b εἶναι ab /d. βʹ. Εστω d = (a, b). Απὸ τὸ αʹ, κάθε κοινὸ πολλαπλάσιο τῶν a, b εἶναι τῆς μορφῆς nab/d, ἐνῶ ab/d = ±[a, b]. Αρα, κάθε κοινὸ πολλαπλάσιο τῶν a, b εἶναι πολλαπλάσιο τοῦ [a, b]. Αλλά καὶ ἀντίστροφα, ἔστω n[a, b] πολλαπλάσιο τοῦ [a, b]. Τότε n[a, b] = nab/d = n(b/d)a = n(a/d)b, ἀπ ὅπου βλέπομε ὅτι ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς εἶναι πολλαπλάσιο καὶ τοῦ a καὶ τοῦ b. γʹ. Βάσει τοῦ (αʹ), [a, b] = ab, ἐνῶ, ἀπὸ τὸ (βʹ), ὁ m εἶναι πολλαπλάσιο τοῦ [a, b], ἄρα, πολλαπλάσιο τοῦ ab. Εστω τώρα ὅτι οἱ a 1,..., a n εἶναι ἀνὰ δύο πρῶτοι μεταξύ τους καὶ καθένας διαιρεῖ

14 12 1. Διαιρετότητα τὸν m. Εφαρμόζοντας αὐτὸ ποὺ ἀποδείξαμε μόλις πρίν, μὲ a = a 1, b = a 2, συμπεραίνομε ὅτι ὁ m εἶναι πολλαπλάσιο τοῦ a 1 a 2. Ο a 3, τώρα, εἶναι πρῶτος πρὸς τὸν a 1 a 2, ἀφοῦ εἶναι πρῶτος πρὸς καθένα ἀπ τοὺς a 1, a 2 (βλ. ζʹ τοῦ θεωρήματος 1.2.2). Ετσι, ἔχομε καὶ πάλι δύο ἀριθμούς, τοὺς a = a 3 καὶ b = a 1 a 2, οἱ ὁποῖοι εἶναι πρῶτοι μεταξύ τους καὶ καθένας διαιρεῖ τὸν m, ἄρα καὶ τὸ γινόμενό τους ab = a 1 a 2 a 3 διαιρεῖ τὸν m. Επαναλαμβάνοντας τοὺς ἀνάλογους συλλογισμούς, ὁδηγούμαστε ἐπαγωγικὰ στὸ συμπέρασμα ὅτι ὁ m εἶναι πολλαπλάσιο τοῦ a 1 a 2 a n. ὅ.ἔ.δ. Τὸ ἐλάχιστο κοινὸ πολλαπλάσιο περισσοτέρων τῶν δύο ἀριθμῶν a 1,..., a n 1, a n ὁρίζεται ὡς ὁ ἐλάχιστος θετικὸς ἀκέραιος, ὁ ὁποῖος εἶναι πολλαπλάσιο καθενὸς ἀπὸ τοὺς a 1,..., a n 1, a n καὶ συμβολίζεται [a 1,..., a n 1, a n ]. Ο ὑπολογισμὸς του γίνεται ἀναδρομικά, δηλαδή, [a 1, a 2, a 3 ] = [[a 1, a 2 ], a 3 ] [a 1, a 2, a 3, a 4 ] = [[a 1, a 2, a 3 ], a 4 ]. [a 1,..., a n 1, a n ] = [[a 1,..., a n 1 ], a n ] Φυσικά, πρέπει νὰ ἀποδείξομε ὅτι αὐτὴ ἡ διαδικασία μᾶς δίνει, ὄντως, τὸ ἐλάχιστο κοινὸ πολλαπλάσιο τῶν a 1,..., a n 1, a n. Γιὰ τὴν ἀπόδειξη βλ. ἄσκηση Πρῶτοι ἀριθμοί Οἱ πρῶτοι ἀριθμοὶ ἀποτελοῦν τοὺς δομικοὺς λίθους, μὲ τοὺς ὁποίους κτίζονται πολλαπλασιαστικὰ οἱ ἀκέραιοι ἀριθμοί. Ας παρατηρήσομε, προκαταρκτικά, ὅτι γιὰ κάθε ἀκέραιο n, οἱ ±1, ±n εἶναι διαιρέτες τοῦ n. Αὐτοὶ λέγονται τετριμμένοι διαιρέτες τοῦ n. Ορισμός Ο ἀκέραιος n καλεῖται πρῶτος ἂν εἶναι διάφορος τῶν 0, ±1 καὶ οἱ μόνοι διαιρέτες του εἶναι οἱ τετριμμένοι ±1 καὶ ±n. Ο n καλεῖται σύνθετος ἂν εἶναι διάφορος τῶν 0, ±1 καὶ ἔχει καὶ ἄλλους διαιρέτες ἐκτὸς τῶν τετριμμένων. Οἱ ἀριθμοὶ ±1 χαρακτηρίζονται ὡς μονάδες τοῦ Z καὶ εἶναι τὰ μόνα στοιχεῖα τοῦ Z, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀντίστροφο μέσα στὸ Z. Εἶναι προφανὲς ὅτι, ὁ n εἶναι πρῶτος (ἀντιστοίχως, σύνθετος) ἄν, καὶ μόνο ἄν, ὁ n εἶναι πρῶτος (ἀντιστοίχως, σύνθετος). Γιὰ πράδειγμα, οἱ ±7 καὶ ±13 εἶναι πρῶτοι ἀριθμοί, ἀφοῦ καθένας ἀπὸ αὐτοὺς ἔχει μόνο τετριμμένους διαιρέτες. Αντίθετα, οἱ ±10 εἶναι σύνθετοι ἀριθμοί, ἀφοῦ, ἐκτὸς ἀπὸ τοὺς τετριμμένους διαιρέτες τους ±1, ±10 ἔχουν καὶ τοὺς διαιρέτες ±5. Θεώρημα αʹ. Γιὰ κάθε m 0, ±1, ὁ ἐλάχιστος μεγαλύτερος τοῦ 1 διαιρέτης τοῦ m εἶναι πρῶτος. Αρα, κάθε ἀκέραιος διάφορος τῶν ±1 ἔχει ἕνα, τουλάχιστον, πρῶτο διαιρέτη. βʹ. Αν ὁ p εἶναι πρῶτος καὶ ὁ a εἶναι τυχὼν ἀκέραιος, τότε, ἕνα ἀπὸ τὰ δύο

15 1.4 Πρῶτοι ἀριθμοί 13 συμβαίνει: p a ἢ (p, a) = 1. Ενῶ, ἂν ὁ p εἶναι σύνθετος, ὑπάρχουν a γιὰ τοὺς ὁποίους τίποτε ἀπὸ τὰ δύο δὲν συμβαίνει. γʹ. Αν ὁ p εἶναι πρῶτος καὶ (a i, p) = 1 γιὰ ὅλα τὰ i = 1,..., n, τότε ὁ p δὲν διαιρεῖ τὸ γινόμενο a 1 a n. Εἰδικὴ περίπτωση τῆς δύναμης: Αν (p, a) = 1, τότε ὁ p δὲν διαιρεῖ τὸν a n. Ισοδύναμη (λόγῳ τοῦ βʹ) διατύπωση: Αν ὁ p εἶναι πρῶτος καὶ δὲν διαιρεῖ κανέναν ἀπὸ τοὺς a 1,..., a n, τότε οὔτε τὸ γινόμενό τους διαιρεῖ. Στὴν εἰδικὴ περίπτωση τῆς δύναμης: Αν ὁ p δὲν διαιρεῖ τὸν a, τότε, οὔτε καὶ τὸν a n διαιρεῖ. Ισοδύναμη διατύπωση (ἀντιστροφο-αντίθετη διατύπωση τῆς προηγούμενης): Αν ὁ p εἶναι πρῶτος καὶ διαιρεῖ τὸ γινόμενο a 1 a n, τότε ὁ p διαιρεῖ τουλάχιστον ἕναν ἀπὸ τοὺς παράγοντες a 1,..., a n. Εἰδικὴ περίπτωση τῆς δύναμης: Αν p a n, τότε p a. Αν, ὅμως, ὁ p εἶναι σύνθετος καὶ διαιρεῖ τὸ γινόμενο a 1 a n, τότε δὲν μποροῦμε νὰ συμπεράνομε ὅτι διαιρεῖ ἕνα, τουλάχιστον, ἀπὸ τοὺς a 1,..., a n. δʹ. Ο ἐλάχιστος θετικὸς πρῶτος διαιρέτης ἑνὸς σύνθετου ἀριθμοῦ m δὲν ὑ- περβαίνει τὸν m. εʹ. Αν P εἶναι ἕνα ὁποιοδήποτε πεπερασμένο σύνολο θετικῶν πρώτων ἀριθμῶν, τότε ὑπάρχει πρῶτος, ὁ ὁποῖος δὲν ἀνήκει στὸ P. Αρα, τὸ σύνολο τῶν πρώτων ἀριθμῶν εἶναι ἄπειρο. 3 Απόδειξη Γιὰ m 0, ±1 ἂς συμβολίσομε μὲ (m) τὸ σύνολο τῶν διαιρετῶν τοῦ m, οἱ ὁποῖοι ὑπερβαίνουν τὸ 1. Προφανῶς, τὸ (m) εἶναι μὴ κενό καὶ πεπερασμένο, μὲ μέγιστο στοιχεῖο του τὸν m. αʹ. Εστω p τὸ ἐλάχιστο στοιχεῖο τοῦ (m). Θὰ ἀποδείξομε ὅτι ὁ p εἶναι πρῶτος. Αν δὲν ἦταν, θὰ ἦταν σύνθετος (παρατηρῆστε ὅτι p > 1), ἄρα, ἐκτὸς ἀπὸ τοὺς τετριμμένους διαιρέτες του θὰ εἶχε καὶ κάποιο ἄλλο διαιρέτη d > 1. Οπότε θὰ εἴχαμε τὴν ἑξῆς κατάσταση: d p καὶ p m, ἄρα, ἀπὸ τὸ θεώρημα 1.1.1, d m. Ομως 1 < d < p, ἄρα ὁ d εἶναι στοιχεῖο τοῦ (m), μικρότερο τοῦ p, τὸ ὁποῖο εἴχαμε ὑποθέσει ἐλάχιστο στοιχεῖο τοῦ συνόλου ἄτοπο. βʹ. Ας ὑποθέσομε ὅτι ὁ p εἶναι πρῶτος καὶ δὲν ἰσχύει (a, p) = 1. Θὰ δείξομε, τότε, ὅτι ἰσχύει ἡ σχέση p a. Αλλά, πράγματι, ἀπὸ τὴν ὑπόθεση συμπεραίνομε ὅτι (a, p) = d > 1, ὁπότε ὁ p διαιρεῖται ἀπὸ τὸν d > 1. Εξ ὁρισμοῦ τοῦ πρώτου ἀριθμοῦ, αὐτὸ εἶναι δυνατὸν μόνο ἂν d = ±p. Αλλὰ τότε, ἀφοῦ d a, συμπεραίνομε ὅτι p a. Αν, τώρα, ὁ p εἶναι σύνθετος, τότε ἂς τὸν ὑποθέσομε, δίχως βλάβη τῆς γενικότητος θετικό, καὶ ἂς τὸν γράψομε p = ab, ὅπου 1 < a, b < p. Τότε, γι αὐτὸν τὸν συγκεκριμένο ἀκέραιο a, καὶ οἱ δύο σχέσεις p a καὶ (p, a) = 1 εἶναι ψευδεῖς. γʹ. Η ἀπόδειξη τοῦ ἰσχυρισμοῦ, στὴν πρώτη του διατύπωση, εἶναι ἄμεση συνέπεια τῆς πρότασης ζʹ τοῦ θεωρήματος 1.2.2, τὴν ὁποία ἐφαρμόζομε θέτοντας m = 1 καὶ 3 Πρόκειται γιὰ τὴν πρόταση 20 τοῦ Βιβλίου Θʹ τῶν Στοιχείων τοῦ Εὐκλείδου: «Οἱ πρῶτοι ἀριθμοὶ πλείους εἰσὶ παντὸς τοῦ προτεθέντος πλήθους πρώτων ἀριθμῶν».

16 14 1. Διαιρετότητα b 1 = p. Οσον ἀφορᾶ τὸ ὅτι ἡ τελευταία διατύπωση δὲν ἰσχύει ὅταν ὁ p εἶναι σύνθετος: Στὴν περίπτωση αὐτή, μποροῦμε νὰ γράψομε (ὑποθέτοντας, χωρὶς βλάβη τῆς γενικότητος, τὸν p θετικό) p = a 1 a 2, ὅπου 1 < a 1, a 2 < p. Τότε, βεβαίως, p a 1 a 2, ἀλλὰ καμμία ἀπὸ τὶς σχέσεις p a 1 καὶ p a 2 δὲν εἶναι ἀληθής. δʹ. Απὸ τὸ (αʹ) ξέρομε ἤδη ὅτι τὸ ἐλάχιστο στοιχεῖο, ἔστω p, τοῦ (m) εἶναι πρῶτος ἀριθμός, ἐνῶ ἡ ὑπόθεση ὅτι ὁ m εἶναι σύνθετος συνεπάγεται ὅτι p < m. Παρατηρῆστε ὅτι ὁ m εἶναι ἀκέραιος ἀριθμὸς μεγαλύτερος τοῦ 1, ἀρα, ἀπὸ τὸ (αʹ) p ἔχει ἕνα πρῶτο διαιρέτη q, τὸν ὁποῖο, χωρὶς βλάβη τῆς γενικότητος, μποροῦμε νὰ ὑποθέσομε θετικό. Ετσι, ἔχομε q m καὶ m m (διότι τὸ πηλίκο τοῦ m διὰ m εἶναι p p p ἀκέραιος), ὁπότε q m. Η ὑπόθεση ὅτι ὁ p εἶναι ὁ ἐλάχιστος πρῶτος, ποὺ διαιρεῖ τὸν m μᾶς ὁδηγεῖ στὸ συμπέρασμα ὅτι p q, ἄρα p m, σχέση ἰσοδύναμη μὲ τὴν p ἀποδεικτέα. εʹ. Ο ἰσχυρισμὸς εἶναι προφανὴς ἂν τὸ P εἶναι κενό. Εστω τώρα ὅτι P = {p 1,..., p k }. Θεωροῦμε τὸν m oρσ = p 1 p k + 1, ὁ ὁποῖος, προφανῶς εἶναι ἀκέραιος μεγαλύτερος τοῦ 1, ἄρα, ἀπὸ τὸ (αʹ) ἔχει ἕνα, τουλάχιστον, πρῶτο διαιρέτη q. Θὰ δείξομε ὅτι q P. Πράγματι, γιατὶ διαφορετικά, ὁ q θὰ ἦταν ἴσος μὲ κάποιον p i {p 1,..., p k }, ὁπότε q (p 1 p i p k ). Ομως q m, ἄρα (πρόταση 1.1.1) d m (p 1 p k ) = 1, ἄτοπο. ὅ.ἔ.δ. Τὸ κόσκινο τοῦ Ερατοσθένους. Εφαρμόζεται γιὰ τὴν κατασκευὴ τῆς λίστας ὅλων τῶν (θετικῶν) πρώτων ἀριθμῶν, ποὺ δὲν ὑπερβαίνουν δοθέντα ἀκέραιο n > 2. Συνίσταται στὴν ἑξῆς διαδικασία, ἡ ὁποία διαγράφει τοὺς σύνθετους ἀ- ριθμούς, οἱ ὁποῖοι εἶναι μικρότεροι τοῦ ἀκεραίου n > 2, γιὰ νὰ μείνουν οἱ πρῶτοι, οἱ μὴ ὑπερβαίνοντες τὸν n. Εστω π. χ. ὅτι n = 50. Γράφομε τοὺς ἀκεραίους 2,3,...,50. Διαγράφομε ὅλα τὰ μεγαλύτερα ἀπὸ τὸν 2 πολλαπλάσιά του, δηλαδή, τοὺς 4,6,...,48,50. Ο μικρότερος ἀκέραιος, μετὰ τὸν 2, ποὺ δὲν ἔχει διαγραφεῖ εἶναι ὁ 3. Διαγράφομε ὅλα τὰ μεγαλύτερα ἀπὸ αὐτὸν πολλαπλάσιά του, δηλαδή, τοὺς 6,9,...,45,48. Παρατηροῦμε ὅτι ὁ 6 διαγράφεται καὶ ὡς πολλαπλάσιο τοῦ 2 καὶ ὡς πολλαπλάσιο τοῦ 3, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν ἔχει καμμία σημασία. Συνεχίζομε: Ο ἐλάχιστος, μετὰ τὸν 3, ἀκέραιος, ποὺ δὲν ἔχει διαγραφεῖ, εἶναι ὁ 5. Διαγράφομε ὅλα τὰ μεγαλύτερα ἀπὸ αὐτὸν πολλαπλάσιά του, δηλαδή, τοὺς 10,15...,45,50. Ετσι συνεχίζομε, παρατηρώντας ποιὸς εἶναι ὁ ἀμέσως ἑπόμενος μὴ διαγεγραμμένος ἀκέραιος, τοῦ ὁποίου καὶ διαγράφομε ὅλα τὰ γνησίως μεγαλύτερα ἀπὸ αὐτὸν πολλαπλάσιά του. Σταματοῦμε ὅταν δὲν ἔχομε νὰ διαγράψομε ἄλλους ἀκεραίους μέχρι το 50 καὶ τότε, ὅλοι οἱ μὴ διαγεγραμμένοι, καὶ μόνον αὐτοί, εἶναι οἱ πρῶτοι ἀριθμοί, οἱ μὴ ὑπερβαίνοντες τὸ 50. Πότε, ὅμως, ἀρκεῖ νὰ σταματήσομε; Εἶναι ἀνάγκη, νὰ ἐπιχειρήσομε τὴ διαγραφὴ τῶν πολλαπλασίων τοῦ 17, γιὰ παράδειγμα; Οχι! Τὸ δʹ τοῦ θεωρήματος μᾶς λέει ὅτι, ἂν κάποιος ἀριθμὸς εἶναι σύνθετος, θὰ πρέπει νὰ ἔχει διαγραφεῖ ὡς πολλαπλάσιο τοῦ 2, ἢ τοῦ 3, ἢ τοῦ 5, ἢ τοῦ 7. Διότι κάθε σύνθετος, ποὺ δὲν ὑπερβαίνει τὸ 50 ἔχει, σύμφωνα μὲ τὴν πρόταση, ἕνα πρῶτο διαιρέτη 50 = Ετσι, στὴ συγκεκριμένη περίπτωση n = 50,

17 1.4 Πρῶτοι ἀριθμοί 15 μετὰ ποὺ θὰ διαγράψομε καὶ τὰ πολλαπλάσια τοῦ 7, ἔχομε τὴν ἑξῆς κατάσταση: Εἴμαστε βέβαιοι, σύμφωνα μὲ ὅ,τι εἴπαμε παραπάνω, ὅτι ὅλοι οἱ διαγεγραμμένοι ἀριθμοὶ εἶναι σύνθετοι καὶ ὅλοι οἱ ὑπόλοιποι εἶναι πρῶτοι. Θεώρημα Θεμελιῶδες θεώρημα τῆς Αριθμητικῆς. Κάθε ἀκέραιος n > 1 ἀναλύεται σὲ γινόμενο θετικῶν πρώτων: n = p 1 p k. Η ἀνάλυση αὐτὴ εἶναι μοναδική, ὑπὸ τὴν ἑξῆς ἔννοια: Αν n = q 1 q l καὶ οἱ q 1,..., q l εἶναι θετικοὶ πρῶτοι, τότε k = l καὶ οἱ q 1,..., q l ἀποτελοῦν, ἁπλῶς, μία μετάθεση τῶν p 1,..., p k. Απόδειξη Πρῶτα ἀποδεικνύομε ὅτι ὁ n ἀναλύεται σὲ γινόμενο πρώτων, χωρὶς νὰ μᾶς ἀπασχολεῖ ἡ μοναδικότητα τῆς ἀνάλυσης. Λόγῳ τοῦ αʹ τοῦ θεωρήματος ὁ n ἔχει ἕνα πρῶτο θετικὸ διαιρέτη p 1 καὶ θέτομε n = p 1 n 1. Αν n 1 = 1, τότε n = p 1 καὶ ἔχομε ἀνάλυση τοῦ n σὲ ἕνα πρῶτο διαιρέτη. Διαφορετικά, 1 < n 1 < n καὶ ὁ n 1 ἔχει ἕνα πρῶτο διαιρέτη p 2, ὁπότε θέτομε n 1 = p 2 n 2, ἄρα n = p 1 p 2 n 2. Αν n 2 = 1, τότε n = p 1 p 2 καὶ ἔχομε ἀνάλυση τοῦ n σὲ δύο πρώτους διαιρέτες. Διαφορετικά, 1 < n 2 < n 1 < n καὶ ὁ n 2 ἔχει ἕνα πρῶτο διαιρέτη p 3, ὁπότε θέτομε n 2 = p 3 n 3, ἄρα n = p 1 p 2 p 3 n 3. Ετσι προχωροῦμε, καὶ στὸ βῆμα i ἔχομε n = p 1 p 2 p i n i, ὅπου n > n 1 > n 2 > n i > 0. Αρα, δὲν μπορεῖ νὰ ἔχομε ἄπειρη κάθοδο, ὁπότε σὲ κάποιο βῆμα i = k θὰ καταλήξομε σὲ n k = 1, δηλαδή, n = p 1 p k. Τώρα ἀποδεικνύομε τὴ μοναδικότητα τῆς ἀνάλυσης σὲ πρώτους διαιρέτες. Εστω n = q 1 q l καὶ οἱ q 1,..., q l εἶναι θετικοὶ πρῶτοι. Χωρὶς βλάβη τῆς γενικότητας ὑποθέτομε ὅτι l k. Εχομε q 1 p 1 p k, ἄρα, ἀπὸ τὸ ζʹ τοῦ θεωρήματος 1.4.2, ὁ q 1 διαιρεῖ ἕνα, τουλάχιστον, ἀπὸ τοὺς p 1,..., p k, ἔστω, χωρὶς βλάβη τῆς γενικότητος, τὸν p 1. Αλλά, καθὼς ὁ p 1 εἶναι πρῶτος, ὁ μόνος διαιρέτης του, ποὺ ὑπερβαίνει τὸ 1, εἶναι ὁ ἑαυτός του, ἄρα q 1 = p 1. Τώρα, διαιρώντας τὴ σχέση p 1 p 2 p k = n = q 1 q 2 q l διὰ p 1 = q 1 καταλήγομε στὴν p 2 p k = q 2 q l. Συλλογιζόμαστε ἀκριβῶς ὅπως πρίν: Ο q 2 διαιρεῖ τὸ γινόμενο p 2 p k, ἄρα διαιρεῖ ἕνα, τουλάχιστον, παράγοντα, ὁπότε συμπίπτει μὲ ἕναν ἀπὸ τοὺς p 2,..., p k. Χωρὶς βλάβη τῆς γενικότητας, ἔστω q 2 = p 2 κ.ὄ.κ. Αν ἦταν l > k, τότε, ὕστερα ἀπὸ k τὸ πλῆθος βήματα θὰ καταλήγαμε σὲ σχέση τῆς μορφῆς 1 = q k+1 q l, ἄτοπο. Αρα, l = k καὶ q 1 = p 1, q 2 = p 2,... q k = p k. ὅ.ἔ.δ. Γιὰ κάθε ἀκέραιο n 0, ±1 ὑπάρχει μία βολική, σὲ πολλὲς περιπτώσεις, ἀνάλυσή του, ποὺ λέγεται κανονικὴ ἀνάλυση τοῦ n, ἡ ὁποία εἶναι ἡ ἑξῆς: Τὸ θεώρημα μᾶς ἐξασφαλίζει ὅτι n = ±p 1 p 2... p k, ὅπου οἱ p 1,..., p k εἶναι θετικοὶ πρῶτοι, ὄχι, κατ ἀνάγκη, διαφορετικοί. Οπότε ὁμαδοποιώντας ἴσους πρώτους, γράφομε n = ±q a 1 1 qa m m, ὅπου τώρα: (αʹ) Οἱ πρῶτοι q 1,..., q m εἶναι διαφορετικοὶ μεταξύ τους. (βʹ) m k καὶ a i 1 γιὰ κάθε i = 1,..., m.

18 16 1. Διαιρετότητα Παρατηροῦμε ὅτι, ἂν n = ±q a 1 1 qa m m εἶναι ἡ κανονικὴ ἀνάλυση τοῦ n, τότε 1 εἶναι ἡ μέγιστη δύναμη τοῦ q 1, ποὺ διαιρεῖ τὸν n διότι, ἂν q b 1 n, τότε n = qb 1 c, q a 1 γιὰ κάποιον ἀκέραιο c, ὁπότε ±q a 1 1 qa 2 2 qa m m = q b 1 c. Αν, λοιπόν, ἦταν b > a 1, τότε, ἁπλοποιώντας τὰ δύο μέλη διὰ q a 1 1, θὰ καταλήγαμε σὲ μία σχέση, στὸ ἀριστερὸ μέλος τῆς ὁποίας θὰ ἐμφανιζόταν ὁ πρῶτος q 1 μὲ θετικὸ ἐκθέτη, ἐνῶ στὸ ἀριστερὸ δὲν θὰ ὑπῆρχε ὁ πρῶτος παράγοντας q 1 αὐτὸ ἀντίκειται στὸ θεώρημα 1.4.3, ποὺ μᾶς λέει ὅτι ἡ ἀνάλυση ἑνὸς ἀριθμοῦ σὲ πρώτους παράγοντες εἶναι μοναδική. Εχοντας αὐτὴ τὴν παρατήρηση κατὰ νοῦ, ὁρίζομε, γιὰ κάθε ἀκέραιο n καὶ κάθε πρῶτο p, τὸν ἐκθέτη τοῦ p στὸν n, συμβολιζόμενο v p (n), ὡς ἑξῆς: v p (n) = ἂν n = 0 καὶ v p (n) = a ( 0) ἂν p a εἶναι ἡ μέγιστη δύναμη τοῦ p, ποὺ διαιρεῖ τὸν n. Γιὰ παράδειγμα, v 2 (1200) = 4, v 3 (1200) = 1, v 5 (1200) = 2, v 7 (1200) = 0. Εἶναι ἁπλὸ νὰ ἀποδείξει κανεὶς τὶς ἑξῆς ἰδιότητες τοῦ ἐκθέτη: v p (ab) = v p (a) + v p (b). v p (a ± b) min(v p (a), v p (b)). Αν v p (a) v p (b), τότε ἰσχύει τὸ =. Συνεπῶς, ἂν n = ±q a 1 1 qa m m εἶναι ἡ κανονικὴ ἀνάλυση τοῦ n, τότε n = ±q v q 1 (n) 1 q v q 2 (n) 2 q v qm (n) m. Αλλὰ γιὰ κάθε πρῶτο p {q 1, q 2,..., q m } ἔχομε v p (n) = 0, ἄρα ἡ παραπάνω σχέση μπορεῖ νὰ γραφτεῖ, πιὸ ὁμοιόμορφα, ὡς ἑξῆς: n = ± p vp(n), (1.1) p πρῶτος ὅπου, βέβαια, τὸ γινόμενο στὸ δεξιὸ μέλος ἔχει ἄπειρους παράγοντες, ἀλλὰ δὲν ἔχει ἄπειρη τιμή, ἀφοῦ μόνο πεπερασμένο πλῆθος ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς παράγοντες ἔχει τιμὴ μεγαλύτερη τοῦ 1. Τὴν ἀνάλυση (1.1) τοῦ n θὰ λέμε γενικευμένη κανονικὴ ἀνάλυση τοῦ n. Η ἔννοια τοῦ ἐκθέτη ἐπεκτείνεται καὶ στοὺς ρητούς, κατὰ τρόπο φυσιολογικό: Αν ρ Q, γράφομε τὸν ρ ὡς πηλίκο ἀκεραίων ρ = a/b καὶ ὁρίζομε v p (ρ) = v p (a) v p (b). Ο ὁρισμὸς αὐτὸς εἶναι ἀνεξάρτητος ἀπὸ τὸν τρόπο, ποὺ θὰ γράψομε τὸν ρ ὡς πηλίκο ἀκεραίων βλ. ἄσκηση 30. Τώρα μποροῦμε νὰ ἐπεκτείνομε τὴ γενικευμένη κανονικὴ ἀνάλυση καὶ στοὺς ρητούς: Ορίζεται ἀπὸ τὴν (1.1), ὅπου τὸ n τώρα μπορεῖ νὰ παριστάνει καὶ ρητό. Η χρήση τῶν ἐκθετῶν καὶ τῆς γενικευμένης κανονικῆς ἀνάλυσης εἶναι, σὲ πολλὲς περιπτώσεις, πολὺ βοηθητική. Θεώρημα αʹ. Εστω ὅτι a, b εἶναι ἀκέραιοι καὶ b 0. Τότε, ὁ b διαιρεῖ τὸν a ἄν, καὶ μόνο ἄν, v p (b) v p (a) γιὰ κάθε (θετικὸ) πρῶτο p. βʹ. Αν a = ±p s 1 1 ps m m εἶναι ἡ κανονικὴ ἀνάλυση τοῦ a, τότε, κάθε θετικὸς διαιρέτης τοῦ a εἶναι τῆς μορφῆς p t 1 1 pt m, ὅπου 0 t i s i γιὰ κάθε i = 1,..., m. Κατὰ συνέπεια, τὸ πλῆθος τῶν θετικῶν διαιρετῶν τοῦ a εἶναι (s 1 + 1) (s m + 1).

19 1.5 Πυθαγόρειες τριάδες 17 Απόδειξη αʹ. Εστω ὅτι b a. Τότε a = bc, ἄρα, γιὰ κάθε πρῶτο p, ἔχομε v p (a) = v p (bc) = v p (b) + v p (c) v p (b). Αντιστρόφως, ἔστω ὅτι, γιὰ κάθε πρῶτο p εἶναι v p (a) v p (b). Αν b = ±1, τότε b a. Διαφορετικά, ἔστω b = p r 1 1 pr m m ἡ κανονικὴ ἀνάλυση τοῦ b. Απὸ τὴν ὑπόθεση, v pi (a) r i γιὰ κάθε i = 1,..., m. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι, ἂν κάνομε τὴν κανονικὴ ἀνάλυση τοῦ a, αὐτὴ θὰ ἔχει τὴ μορφὴ a = ±p s 1 1 ps m m c, s i r i (i = 1,..., m), ὅπου c = 1 ἢ γινόμενο δυνάμεων κάποιων πρώτων διαφορετικῶν ἀπὸ τοὺς p 1,..., p m οὕτως ἢ ἄλλως, ὅμως, ὁ c εἶναι ἀκέραιος. Συνεπῶς, παραβάλλοντας μὲ τὴν κανονικὴ ἀνάλυση τοῦ b (βλ. λίγο παραπάνω), καταλήγομε στὴ σχέση a = ±b(cp s 1 r 1 1 p s m r m m ). Τὸ ἐντὸς τῆς παρενθέσεως γινόμενο εἶναι ἀκέραιος ἀριθμός, ἄρα b a. βʹ. Ο ἰσχυρισμὸς σχετικὰ μὲ τὴ μορφὴ τῶν διαιρετῶν τοῦ a προκύπτει ἀμέσως ἀπὸ τὸ μέρος αʹ τοῦ θεωρήματος. Οσον ἀφορᾶ στὸ πλῆθος τῶν θετικῶν διαιρετῶν τοῦ a, παρατηροῦμε τὰ ἑξῆς: Γιὰ τὸν ἐκθέτη t 1 ὑπάρχουν s ἐπιλογές (ἀφοῦ 0 t 1 s 1 ), γιὰ τὸν t 2 ὑπάρχουν s ἐπιλογές,..., γιὰ τὸν t m ὑπάρχουν s m + 1 ἐπιλογές, ἄρα γιὰ τὸν p t 1 1 pt m m ὑπάρχουν (s 1 + 1)(s 2 + 1) (s m + 1) ἐπιλογὲς καὶ ὅλες εἶναι διαφορετικὲς μεταξύ τους, λόγῳ τῆς μοναδικότητας τῆς ἀνάλυσης σὲ πρώτους παράγοντες. ὅ.ἔ.δ. Κάποιες ἐνδιαφέρουσες ἐφαρμογὲς τῶν ἐκθετῶν καὶ τῆς γενικευμένης κανονικῆς ἀνάλυσης δίδονται π.χ. στὶς ἀσκήσεις 31 καὶ Πυθαγόρειες τριάδες Η μοναδικότητα τῆς ἀνάλυσης ἑνὸς ἀκεραίου σὲ πρώτους παράγοντες (θεώρημα 1.4.3) ἔχει σημαντικὲς ἐφαρμογὲς στὴν ἐπίλυση διοφαντικῶν ἐξισώσεων. Εδῶ θὰ δώσομε, ὡς παράδειγμα, τὴν ἐπίλυση τῆς ἐξίσωσης x 2 + y 2 = z 2 σὲ μὴ μηδενικοὺς ἀκεραίους x, y, z. Κάθε τέτοια λύση (x, y, z) λέγεται πυθαγόρεια τριάδα. Μία θεμελιώδης βοηθητικὴ πρόταση, χρήσιμη καὶ σὲ πολλὲς ἄλλες περιπτώσεις, εἶναι ἡ ἑξῆς. Πρόταση Αν a, b, c εἶναι θετικοὶ ἀκέραιοι, τέτοιοι ὥστε (a, b) = 1 καὶ ab = c n, ὅπου n 2, τότε ὑπάρχουν ἀκέραιοι c 1, c 2 τέτοιοι ὥστε a = c n 1, b = cn 2 καὶ c 1c 2 = c. Απόδειξη Αν a = 1 ἢ b = 1, τὸ ἀποδεικτέο εἶναι φανερό. Διαφορετικά, θεωροῦμε τὶς κανονικὲς ἀναλύσεις τῶν a καὶ b. Συμβολίζομε μὲ p 1,..., p k ὅλους τοὺς (θετικοὺς) πρώτους στὴν κανονικὴ ἀνάλυση τοῦ a καὶ μὲ q 1,..., q l ὅλους τοὺς (θετικοὺς) πρώτους στὴν κανονικὴ ἀνάλυση τοῦ b. Η ὑπόθεση (a, b) = 1 προφανῶς συνεπάγεται ὅτι, καθένας ἀπὸ τοὺς p i εἶναι διαφορετικὸς ἀπὸ καθέναν ἀπὸ τοὺς q j. Επίσης, λόγῳ τῆς σχέσεως ab = c n καὶ τῆς μοναδικότητας τῆς ἀνάλυσης σὲ πρώτους παράγοντες, οἱ πρῶτοι στὴν κανονικὴ ἀνάλυση τοῦ c εἶναι

20 18 1. Διαιρετότητα οἱ p 1,..., p k, q 1,..., q l καὶ μόνον αὐτοί. Αρα, ἡ κανονικὴ ἀνάλυση τοῦ c ἔχει τὴ μορφὴ c = p r 1 1 pr k k qs 1 1 qs l l, ὁπότε, ab = c n = p nr 1 1 p nr k k q ns 1 1 q ns l l. (1.2) Αλλά, στὴν κανονικὴ ἀνάλυση τοῦ a μόνο οἱ πρῶτοι p i ἐμφανίζονται καὶ κανένας πρῶτος q j, ἐνῶ γιὰ τὴν κανονικὴ ἀνάλυση τοῦ b μόνο οἱ πρῶτοι q j ἐμφανίζονται καὶ κανένας πρῶτος p i. Αυτό, ἀναγκαστικά, συνεπάγεται ὅτι a = p nr 1 1 p nr k k = (p r 1 1 pr k k )n = c n 1 καὶ b = q ns 1 1 q ns l l = (q s 1 1 qs l l )n = c n 2 καί, λόγῳ τῆς (1.2), c 1 c 2 = c. ὅ.ἔ.δ. Εστω τώρα ὅτι (x, y, z) εἶναι μία πυθαγόρεια τριάδα. Θέτομε (x, y) = d, x = dx, y = dy καὶ ξέρομε ἀπὸ τὸ δʹ τοῦ θεωρήματος ὅτι (X, Y) = 1. Απὸ τὴ σχέση x 2 + y 2 = z 2 παίρνομε, συνεπῶς, X 2 + Y 2 = (z/d) 2. Τὸ ἀριστερὸ μέλος τῆς τελευταίας εἶναι ἀκέραιος ἀριθμός, ἄρα καὶ τὸ δεξιό. Τότε, ὅμως, ἡ ἄσκηση 11 μᾶς λέει ὅτι ὁ z/d εἶναι ἀκέραιος, τὸν ὁποῖο συμβολίζομε Z. Οπότε, τελικά, x = dx, y = dy, z = dz, (X, Y) = 1, X 2 + Y 2 = Z 2 (1.3) Τώρα κάνομε μία σειρὰ ἀπὸ μικρὲς παρατηρήσεις. Λεπτομέρειες τῶν ἀποδείξεών τους ἀφήνομε ὡς ἀσκήσεις: (X, Z) = 1 καὶ (Y, Z) = 1. Οἱ X, Y δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι καὶ οἱ δύο περιττοί. Πράγματι, γιατὶ τότε, ὁ ἀκέραιος X 2 + Y 2 θὰ ἦταν τῆς μορφῆς 4k + 2, δηλαδή, ἄρτιος, ἀλλὰ ὄχι διαιρετὸς διὰ 4, ὁπότε δὲν μπορεῖ νὰ ἰσοῦται μὲ τετράγωνο. Χωρὶς βλάβη τῆς γενικότητας, λοιπόν, ὑποθέτομε, στὸ ἑξῆς, τὸν X περιττὸ καὶ τὸν Y ἄρτιο. Προφανῶς, ὁ Z εἶναι περιττός. Επίσης, λόγῳ τοῦ ὅτι στὴν ἐξίσωσή μας ἐμφανίζονται μόνο τὰ τετράγωνα τῶν X, Y, Z, μποροῦμε νὰ ὑποθέσομε τοὺς X, Y, Z θετικοὺς ἀκεραίους. Γράφομε τὴν (1.3) ὡς (Z Y)(Z + Y) = X 2. Απὸ τὶς προηγούμενες παρατηρήσεις εἶναι εὔκολο νὰ διαπιστώσει κανεὶς ὅτι οἱ Z + Y, Z Y εἶναι περιττοὶ καὶ (Z Y, Z + Y) = 1. Μὲ ἐφαρμογὴ τῆς πρότασης στὴ σχέση (Z Y)(Z+Y) = X 2 (παρατηρῆστε ὅτι οἱ X, Z + Y, Z Y εἶναι θετικοί) συμπεραίνομε ὅτι Z + Y = a 2, Z Y = b 2 καὶ X = ab, ὅπου οἱ a, b εἶναι περιττοὶ καὶ (a, b) = 1. Λύνοντας ὡς πρὸς Z, Y βρίσκομε Z = (a 2 + b 2 )/2 καὶ Y = (a 2 b 2 )/2. Γιὰ νὰ ἀποφύγομε τὸν παρονομαστὴ 2, θέτομε a = A + B καὶ b = A B, ὅπου οἱ A, B εἶναι ἑτερότυποι, δηλαδή, ὁ ἕνας ἄρτιος καὶ ὁ ἄλλος περιττός (δὲν καθορίζεται ποιὸς ὁ ἄρτιος καὶ ποιὸς ὁ περιττός). Εὔκολα διαπιστώνεται

Θεμελιωδης Θεωρια Αριθμων

Θεμελιωδης Θεωρια Αριθμων Θεμελιωδης Θεωρια Αριθμων Ν.Γ. Τζανάκης Τμήμα Μαθηματικών - Πανεπιστήμιο Κρήτης 22-5-2012 2 Περιεχόμενα 1 Διαιρετότητα 3 1.1 Βασικὲς προτάσεις........................... 3 1.2 Μέγιστος κοινὸς διαιρέτης......................

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρια Αριθμων στην Εκπαιδευση

Η Θεωρια Αριθμων στην Εκπαιδευση Η Θεωρια Αριθμων στην Εκπαιδευση Καθηγητὴς Ν.Γ. Τζανάκης Εφαρμογὲς τῶν συνεχῶν κλασμάτων 1 1. Η τιμὴ τοῦ π μὲ σωστὰ τὰ 50 πρῶτα δεκαδικὰ ψηφία μετὰ τὴν ὑποδιαστολή, εἶναι 3.14159265358979323846264338327950288419716939937511.

Διαβάστε περισσότερα

Ν.Γ. Τζανάκης. Πανεπιστήμιο Κρήτης - Ηράκλειο

Ν.Γ. Τζανάκης. Πανεπιστήμιο Κρήτης - Ηράκλειο Διαιρετότητα σὲ ἀκέραιες περιοχές Ν.Γ. Τζανάκης Τμῆμα Μαθηματικῶν Πανεπιστήμιο Κρήτης - Ηράκλειο Εαρινὸ ἑξάμηνο 2015 Σ αὐτὲς τὶς σημειώσεις, το D συμβολίζει πάντα ἀκέραια περιοχή. 1 Τα βασικα Ορισμός.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΓΕΒΡΑ ΙΙ. Σημειώσεις μεταπτυχιακοῦ μαθήματος 1. Ν.Γ. Τζανάκης. Πανεπιστήμιο Κρήτης - Ηράκλειο

ΑΛΓΕΒΡΑ ΙΙ. Σημειώσεις μεταπτυχιακοῦ μαθήματος 1. Ν.Γ. Τζανάκης. Πανεπιστήμιο Κρήτης - Ηράκλειο ΑΛΓΕΒΡΑ ΙΙ Σημειώσεις μεταπτυχιακοῦ μαθήματος 1 Ν.Γ. Τζανάκης Τμῆμα Μαθηματικῶν Πανεπιστήμιο Κρήτης - Ηράκλειο 1 Τελευταία ἔκδοση 12-11-2016 2 Περιεχόμενα 1 Διαχωρισιμότητα 3 2 Βοηθητικὲς Προτάσεις 9 1

Διαβάστε περισσότερα

Θεµελιωδης Θεωρια Αριθµων

Θεµελιωδης Θεωρια Αριθµων Θεµελιωδης Θεωρια Αριθµων Ν.Γ. Τζανάκης Τµήµα Μαθηµατικών - Πανεπιστήµιο Κρήτης 30 Σεπτεµβρίου 2008 2 Περιεχόµενα 1 ιαιρετότητα 3 1.1 Βασικὲς προτάσεις.......................... 3 1.2 Μέγιστος κοινὸς διαιρέτης......................

Διαβάστε περισσότερα

Αποδεικτικές Διαδικασίες και Μαθηματική Επαγωγή.

Αποδεικτικές Διαδικασίες και Μαθηματική Επαγωγή. Αποδεικτικές Διαδικασίες και Μαθηματική Επαγωγή. Mαθηματικό σύστημα Ένα μαθηματικό σύστημα αποτελείται από αξιώματα, ορισμούς, μη καθορισμένες έννοιες και θεωρήματα. Η Ευκλείδειος γεωμετρία αποτελεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΣΩΜΑΤΩΝ. Σημειώσεις προπτυχιακοῦ μαθήματος 1. Ν.Γ. Τζανάκης. Πανεπιστήμιο Κρήτης - Ηράκλειο

ΘΕΩΡΙΑ ΣΩΜΑΤΩΝ. Σημειώσεις προπτυχιακοῦ μαθήματος 1. Ν.Γ. Τζανάκης. Πανεπιστήμιο Κρήτης - Ηράκλειο ΘΕΩΡΙΑ ΣΩΜΑΤΩΝ Σημειώσεις προπτυχιακοῦ μαθήματος 1 Ν.Γ. Τζανάκης Τμῆμα Μαθηματικῶν Πανεπιστήμιο Κρήτης - Ηράκλειο 1 Τελευταία ἔκδοση 25-10-2016 2 Περιεχόμενα 1 Επεκτάσεις Σωμάτων 3 1.1 Βασικὲς Προτάσεις................................

Διαβάστε περισσότερα

Ας υποθέσουμε ότι ο παίκτης Ι διαλέγει πρώτος την τυχαιοποιημένη στρατηγική (x 1, x 2 ), x 1, x2 0,

Ας υποθέσουμε ότι ο παίκτης Ι διαλέγει πρώτος την τυχαιοποιημένη στρατηγική (x 1, x 2 ), x 1, x2 0, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Στατιστικής Εισαγωγή στην Επιχειρησιακή Ερευνα Εαρινό Εξάμηνο 2015 Μ. Ζαζάνης Πρόβλημα 1. Να διατυπώσετε το παρακάτω παίγνιο μηδενικού αθροίσματος ως πρόβλημα γραμμικού

Διαβάστε περισσότερα

Εὐκλείδεια Γεωµετρία

Εὐκλείδεια Γεωµετρία Εὐκλείδεια Γεωµετρία Φθινοπωρινὸ Εξάµηνο 010 Καθηγητὴς Ν.Γ. Τζανάκης Μάθηµα 9 ευτέρα 18-10-010 Συνοπτικὴ περιγραφή Υπενθύµιση τοῦ Θεωρήµατος τοῦ Θαλῆ. εῖτε καὶ ἐδάφιο 7.7 τοῦ σχολικοῦ ϐιβλίου. Τονίσθηκε,

Διαβάστε περισσότερα

Συγκρίσεις ιατονικής Κλίµακας ιδύµου µε άλλες διατονικές κλίµακες.

Συγκρίσεις ιατονικής Κλίµακας ιδύµου µε άλλες διατονικές κλίµακες. Page 1 of 5 Βυζαντινή Μουσική Κλίμακες Σύγκριση τῆς Διατονικῆς Κλίμακας τοῦ Διδύμου, μὲ τὶς ἀντίστοιχες τοῦ Χρυσάνθου, τῆς Ἐπιτροπῆς 1881, καὶ ἄλλων Σὲ αὐτὴ τὴν ἱστοσελίδα δίνουμε τὴν σύγκριση (σὲ συχνότητες)

Διαβάστε περισσότερα

Εξαναγκασμένες ταλαντώσεις, Ιδιοτιμές με πολλαπλότητα, Εκθετικά πινάκων. 9 Απριλίου 2013, Βόλος

Εξαναγκασμένες ταλαντώσεις, Ιδιοτιμές με πολλαπλότητα, Εκθετικά πινάκων. 9 Απριλίου 2013, Βόλος ιαφορικές Εξισώσεις Εξαναγκασμένες ταλαντώσεις, Ιδιοτιμές με πολλαπλότητα, Ατελείς ιδιοτιμές Εκθετικά πινάκων Μανόλης Βάβαλης Τμήμα Μηχανικών Η/Υ Τηλεπικοινωνιών και ικτύων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 9 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Πίνακες και απαλοιφή Gauss

Κεφάλαιο 1. Πίνακες και απαλοιφή Gauss Κεφάλαιο 1 Πίνακες και απαλοιφή Gauss Γύρω απ το γινομένου πινάκων Κάτι σαν τυπολόγιο Αν AB = C, τότε: 1 (C) i j = (i-γραμμή A) ( j-στήλη B) Το συμβολίζει εσωτερικό γινόμενο 2 (i-γραμμή C) = k(a) ik (k-γραμμή

Διαβάστε περισσότερα

{ i f i == 0 and p > 0

{ i f i == 0 and p > 0 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ - ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Σχεδίαση και Ανάλυση Αλγορίθμων Διδάσκων: Ε. Μαρκάκης, Φθινοπωρινό εξάμηνο 014-015 Λύσεις 1ης Σειράς Ασκήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Οι γέφυρες του ποταμού... Pregel (Konigsberg)

Οι γέφυρες του ποταμού... Pregel (Konigsberg) Οι γέφυρες του ποταμού... Pregel (Konigsberg) Β Δ Β Δ Γ Γ Κύκλος του Euler (Euler cycle) είναι κύκλος σε γράφημα Γ που περιέχει κάθε κορυφή του γραφήματος, και κάθε ακμή αυτού ακριβώς μία φορά. Για γράφημα

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Συνόλων - Set Theory

Θεωρία Συνόλων - Set Theory Θεωρία Συνόλων - Set Theory Ἐπισκόπηση γιὰ τὶς ἀνάγκες τῶν Πρωτοετῶν Φοιτητῶν τοῦ Τµήµατος Διοίκησης, στὸ µάθηµα Γενικὰ Μαθηµατικά. Ὑπὸ Γεωργίου Σπ. Κακαρελίδη, Στὸ Τµῆµα Διοίκησης ΤΕΙ Δυτικῆς Ἑλλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Ανεξαρτησία Ανεξαρτησία για οικογένειες συνόλων και τυχαίες μεταβλητές

Ανεξαρτησία Ανεξαρτησία για οικογένειες συνόλων και τυχαίες μεταβλητές 10 Ανεξαρτησία 10.1 Ανεξαρτησία για οικογένειες συνόλων και τυχαίες μεταβλητές Στην παράγραφο αυτή δουλεύουμε σε χώρο πιθανότητας (Ω, F, P). Δίνουμε καταρχάς τον ορισμό της ανεξαρτησίας για ενδεχόμενα,

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΙΑΚΡΙΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ»

«ΔΙΑΚΡΙΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ» HY 118α «ΔΙΚΡΙΤ ΜΘΗΜΤΙΚ» ΣΚΗΣΕΙΣ ΠΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΙΣΤΩΝ εώργιος Φρ. εωργακόπουλος ΜΕΡΟΣ (1) ασικά στοιχεία της θεωρίας συνόλων. Π. ΚΡΗΤΗΣ ΤΜ. ΕΠ. ΥΠΟΛΟΙΣΤΩΝ «ΔΙΚΡΙΤ ΜΘΗΜΤΙΚ». Φ. εωργακόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνώριση Προτύπων. Σήμερα! Λόγος Πιθανοφάνειας Πιθανότητα Λάθους Κόστος Ρίσκο Bayes Ελάχιστη πιθανότητα λάθους για πολλές κλάσεις

Αναγνώριση Προτύπων. Σήμερα! Λόγος Πιθανοφάνειας Πιθανότητα Λάθους Κόστος Ρίσκο Bayes Ελάχιστη πιθανότητα λάθους για πολλές κλάσεις Αναγνώριση Προτύπων Σήμερα! Λόγος Πιθανοφάνειας Πιθανότητα Λάθους Πιθανότητα Λάθους Κόστος Ρίσκο Bayes Ελάχιστη πιθανότητα λάθους για πολλές κλάσεις 1 Λόγος Πιθανοφάνειας Ας υποθέσουμε ότι θέλουμε να ταξινομήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Γραμμική Ανεξαρτησία. Τμήμα Μηχανικών Η/Υ Τηλεπικοινωνιών και ικτύων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. 17 Μαρτίου 2013, Βόλος

Γραμμική Ανεξαρτησία. Τμήμα Μηχανικών Η/Υ Τηλεπικοινωνιών και ικτύων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. 17 Μαρτίου 2013, Βόλος Γραμμικές Συνήθεις ιαφορικές Εξισώσεις Ανώτερης Τάξης Γραμμικές Σ Ε 2ης τάξης Σ Ε 2ης τάξης με σταθερούς συντελεστές Μιγαδικές ρίζες Γραμμικές Σ Ε υψηλότερης τάξης Γραμμική Ανεξαρτησία Μανόλης Βάβαλης

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικές ιδιότητες

Αναλυτικές ιδιότητες 8 Αναλυτικές ιδιότητες 8. Βαθμός συνέχειας* Ξέρουμε ότι η κίνηση Brown είναι συνεχής και θα δείξουμε αργότερα ότι είναι πουθενά διαφορίσιμη. Πόσο ομαλή είναι λοιπόν; Μια ασθενέστερη μορφή ομαλότητας είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά Πληροφορικής

Μαθηματικά Πληροφορικής Πανεπιστήμιο Αθηνών Μαθηματικά Πληροφορικής Ηλίας Κουτσουπιάς Αθήνα, Οκτώβριος 2009 Περιεχόμενα Περιεχόμενα 1 Σύνολα... 5 ΆλλαΣύμβολα... 6 1 Υποθέσεις και Θεωρήματα 9 1.1 Παρατήρηση-Υπόθεση-Απόδειξη...

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές στην κίνηση Brown

Εφαρμογές στην κίνηση Brown 13 Εφαρμογές στην κίνηση Brown Σε αυτό το κεφάλαιο θέλουμε να κάνουμε για την πολυδιάστατη κίνηση Brown κάτι ανάλογο με αυτό που κάναμε στην Παράγραφο 7.2 για τη μονοδιάστατη κίνηση Brown. Δηλαδή να μελετήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Η εκθετική κατανομή. Η πυκνότητα πιθανότητας της εκθετικής κατανομής δίδεται από την σχέση (1.1) f(x) = 0 αν x < 0.

Κεφάλαιο Η εκθετική κατανομή. Η πυκνότητα πιθανότητας της εκθετικής κατανομής δίδεται από την σχέση (1.1) f(x) = 0 αν x < 0. Κεφάλαιο Συνεχείς Τυχαίες Μεταβλητές. Η εκθετική κατανομή Η πυκνότητα πιθανότητας της εκθετικής κατανομής δίδεται από την σχέση f(x) = λe λx αν x, αν x

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2000 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ): ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Το κράτος είναι φτιαγμένο για τον άνθρωπο και όχι ο άνθρωπος για το κράτος. A. Einstein Πηγή:

Το κράτος είναι φτιαγμένο για τον άνθρωπο και όχι ο άνθρωπος για το κράτος. A. Einstein Πηγή: Ας πούμε και κάτι για τις δύσκολες μέρες που έρχονται Το κράτος είναι φτιαγμένο για τον άνθρωπο και όχι ο άνθρωπος για το κράτος. A. Einstein 1879-1955 Πηγή: http://www.cognosco.gr/gnwmika/ 1 ΚΥΚΛΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

HY 280. θεμελιακές έννοιες της επιστήμης του υπολογισμού ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. Γεώργιος Φρ.

HY 280. θεμελιακές έννοιες της επιστήμης του υπολογισμού ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. Γεώργιος Φρ. HY 280 «ΘΕΩΡΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ» θεμελικές έννοιες της επιστήμης του υπολογισμού ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Γεώργιος Φρ. Γεωργκόπουλος μέρος Α Εισγωγή, κι η σική θεωρί των πεπερσμένων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΛΑ (προσέξτε τα κοινά χαρακτηριστικά των παρακάτω προτάσεων) Οι άνθρωποι που σπουδάζουν ΤΠ&ΕΣ και βρίσκονται στην αίθουσα

ΣΥΝΟΛΑ (προσέξτε τα κοινά χαρακτηριστικά των παρακάτω προτάσεων) Οι άνθρωποι που σπουδάζουν ΤΠ&ΕΣ και βρίσκονται στην αίθουσα ΣΥΝΟΛΑ (προσέξτε τα κοινά χαρακτηριστικά των παρακάτω προτάσεων) Οι άνθρωποι που σπουδάζουν ΤΠ&ΕΣ και βρίσκονται στην αίθουσα Τα βιβλία διακριτών μαθηματικών του Γ.Β. Η/Υ με επεξεργαστή Pentium και χωρητικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Παραβολή ψ=αχ 2 +βχ+γ, α 0. Η παραβολή ψ = αχ 2. Γενικά : Κάθε συνάρτηση της μορφής ψ=αχ 2 + βχ +γ, α 0 λέγεται τετραγωνική συνάρτηση.

Παραβολή ψ=αχ 2 +βχ+γ, α 0. Η παραβολή ψ = αχ 2. Γενικά : Κάθε συνάρτηση της μορφής ψ=αχ 2 + βχ +γ, α 0 λέγεται τετραγωνική συνάρτηση. Η παραβολή ψ=αχ 2 +βχ+γ Σελίδα 1 από 10 Παραβολή ψ=αχ 2 +βχ+γ, α0 Γενικά : Κάθε συνάρτηση της μορφής ψ=αχ 2 + βχ +γ, α0 λέγεται τετραγωνική συνάρτηση. Η παραβολή ψ = αχ 2 Η γραφική παράσταση της συνάρτησης

Διαβάστε περισσότερα

Εκφωνήσεις και Λύσεις των Θεμάτων

Εκφωνήσεις και Λύσεις των Θεμάτων ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Δευτέρα 8 Μαΐου 0 Εκφωνήσεις και Λύσεις των Θεμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Εἰσαγωγὴ. Αὐτόματη Δημιουργία Οἰκονομικῶν Κινήσεων Ἀμοιβῶν. Αὐτόματη Δημιουργία Οἰκονομικῶν Κινήσεων Ἀμοιβῶν. ICAMSoft Law Applications Σημειώ σεις

Εἰσαγωγὴ. Αὐτόματη Δημιουργία Οἰκονομικῶν Κινήσεων Ἀμοιβῶν. Αὐτόματη Δημιουργία Οἰκονομικῶν Κινήσεων Ἀμοιβῶν. ICAMSoft Law Applications Σημειώ σεις Εἰσαγωγὴ Ὅπως γνωρίζουν ὅλοι οἱ χρῆστες τῶν δικηγορικῶν ἐφαρμογῶν μας, τὰ εἴδη τῶν ἐνεργειῶν ποὺ μποροῦν νὰ καταγραφοῦν σὲ μία ὑπόθεση εἶναι 1. Ἐνέργειες Ἐξέλιξης, 2. Οἰκονομικές, 3. Λοιπές Ἐνέργειες &

Διαβάστε περισσότερα

Ανεξαρτησία Ανεξαρτησία για οικογένειες συνόλων και τυχαίες μεταβλητές

Ανεξαρτησία Ανεξαρτησία για οικογένειες συνόλων και τυχαίες μεταβλητές 10 Ανεξαρτησία 10.1 Ανεξαρτησία για οικογένειες συνόλων και τυχαίες μεταβλητές Στην παράγραφο αυτή δουλεύουμε σε χώρο πιθανότητας (Ω, F, P). Δίνουμε καταρχάς τον ορισμό της ανεξαρτησίας για ενδεχόμενα,

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνώριση Προτύπων. Σημερινό Μάθημα

Αναγνώριση Προτύπων. Σημερινό Μάθημα Αναγνώριση Προτύπων Σημερινό Μάθημα Bias (απόκλιση) και variance (διακύμανση) Ελεύθεροι Παράμετροι Ελεύθεροι Παράμετροι Διαίρεση dataset Μέθοδος holdout Cross Validation Bootstrap Bias (απόκλιση) και variance

Διαβάστε περισσότερα

21/11/2005 Διακριτά Μαθηματικά. Γραφήματα ΒΑΣΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ : ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΚΑΙ ΚΥΚΛΟΙ Δ Ι. Γεώργιος Βούρος Πανεπιστήμιο Αιγαίου

21/11/2005 Διακριτά Μαθηματικά. Γραφήματα ΒΑΣΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ : ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΚΑΙ ΚΥΚΛΟΙ Δ Ι. Γεώργιος Βούρος Πανεπιστήμιο Αιγαίου Γραφήματα ΒΑΣΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ : ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΚΑΙ ΚΥΚΛΟΙ A Ε B Ζ Η Γ K Θ Δ Ι Ορισμός Ένα (μη κατευθυνόμενο) γράφημα (non directed graph) Γ, είναι μία δυάδα από σύνολα Ε και V και συμβολίζεται με Γ=(Ε,V). Το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

17 Μαρτίου 2013, Βόλος

17 Μαρτίου 2013, Βόλος Συνήθεις ιαφορικές Εξισώσεις 1ης Τάξης Σ Ε 1ης τάξης, Πεδία κατευθύνσεων, Υπαρξη και μοναδικότητα, ιαχωρίσιμες εξισώσεις, Ολοκληρωτικοί παράγοντες, Αντικαταστάσεις, Αυτόνομες εξισώσεις Μανόλης Βάβαλης

Διαβάστε περισσότερα

α 0. α ν x ν +α ν 1 x ν α 1 x+α 0 α ν x ν,α ν 1 x ν 1,...,α 1 x,α 0, ...,α 1,α 0,

α 0. α ν x ν +α ν 1 x ν α 1 x+α 0 α ν x ν,α ν 1 x ν 1,...,α 1 x,α 0, ...,α 1,α 0, Άλγεβρα Β Λυκείου - Πολυώνυμα: Θεωρία, Μεθοδολογία και Λυμένες ασκήσεις Κώστας Ράπτης Μάιος 2011 Μέρος I Πολυώνυμα 1 Πολυώνυμα 1.1 Στοιχεία ϑεωρίας Καλούμε μονώνυμο του x κάθε παράσταση της μορφήςαx ν,

Διαβάστε περισσότερα

Έγκατάσταση καὶ Χρήση Πολυτονικοῦ Πληκτρολογίου σὲ Περιβάλλον Ubuntu Linux.

Έγκατάσταση καὶ Χρήση Πολυτονικοῦ Πληκτρολογίου σὲ Περιβάλλον Ubuntu Linux. Έγκατάσταση καὶ Χρήση Πολυτονικοῦ Πληκτρολογίου σὲ Περιβάλλον Ubuntu Linux. Μακρῆς Δημήτριος, Φυσικός. mailto: jd70473@yahoo.gr 1. Εἰσαγωγή. Τὸ πολυτονικὸ σύστημα καταργήθηκε τὸ 1982. Δὲν θὰ ἀσχοληθοῦμε

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση τῶν Στατιστικῶν / Ἐρευνητικῶν Ἐργαλείων τοῦ

Χρήση τῶν Στατιστικῶν / Ἐρευνητικῶν Ἐργαλείων τοῦ ICAMSoft SmartMedicine v.3 Στατιστικά Χρήση τῶν Στατιστικῶν / Ἐρευνητικῶν Ἐργαλείων τοῦ ICAMSoft Applications White Papers Φεβρουάριος 2010 Σελίς: 1 / 14 Στατιστικά ICAMSoft SmartMedicine v.3 Μenu Στατιστικά

Διαβάστε περισσότερα

1 Γενικευµένη µέθοδος Pollard Γενικὴ Αρχή 1.1.

1 Γενικευµένη µέθοδος Pollard Γενικὴ Αρχή 1.1. Παραγοντοποίηση Καθηγητὴς ΝΓ Τζανάκης 12 εκεµβρίου 2007 Στὰ παρακάτω, ὑποτίθεται ὅτι εἶναι ἕνας πολὺ µεγάλος ἀριθµὸς καὶ ἕνας πρῶτος διαιρέτης του, τὸν ὁποῖο δὲν γνωρίζοµε Αὐτὸ ποὺ ἐπιδιώκοµε εἶναι ἡ εὕρεση

Διαβάστε περισσότερα

Διάφορες ὄψεις τῆς Κρυπτογραφίας δημοσίου κλειδιοῦ

Διάφορες ὄψεις τῆς Κρυπτογραφίας δημοσίου κλειδιοῦ Διάφορες ὄψεις τῆς Κρυπτογραφίας δημοσίου κλειδιοῦ Καθηγητὴς Ν.Γ. Τζανάκης Τελευταία ἐνημέρωση 11/1/2008 Στὰ παρακάτω, ἡ Ανθὴ (Α) καὶ ὁ Βασίλης (Β) ἐπιδιώκουν νὰ ἐπικοινωνήσουν ἀπορρήτως, ἐνῶ ὁ Γάϊος (Γ)

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 5 1.2.α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον παρακάτω πίνακα σωστά συµπληρωµένο.

Μονάδες 5 1.2.α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον παρακάτω πίνακα σωστά συµπληρωµένο. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2000 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ Ασκησεις - Φυλλαδιο 3

ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ Ασκησεις - Φυλλαδιο 3 ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ Ασκησεις - Φυλλαδιο 3 ιδασκοντες: Ν. Μαρµαρίδης - Α. Μπεληγιάννης Ιστοσελιδα Μαθηµατος : http://users.uoi.gr/abeligia/numbertheory/nt2014/nt2014.html https://sites.google.com/site/maths4edu/home/14

Διαβάστε περισσότερα

Σχέσεις και ιδιότητές τους

Σχέσεις και ιδιότητές τους Σχέσεις και ιδιότητές τους Διμελής (binary) σχέση Σ από σύνολο Χ σε σύνολο Υ είναι ένα υποσύνολο του καρτεσιανού γινομένου Χ Υ. Αν (χ,ψ) Σ, λέμε ότι το χ σχετίζεται με το ψ και σημειώνουμε χσψ. Στην περίπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ισχυρός Νόμος των Μεγάλων Αριθμών

Ο Ισχυρός Νόμος των Μεγάλων Αριθμών 1 Ο Ισχυρός Νόμος των Μεγάλων Αριθμών Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζουμε ένα από τα σημαντικότερα αποτελέσματα της Θεωρίας Πιθανοτήτων, τον ισχυρό νόμο των μεγάλων αριθμών. Η διατύπωση που θα αποδείξουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Πρώτη Γραπτή Εργασία. Εισαγωγή στους υπολογιστές Μαθηματικά

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Πρώτη Γραπτή Εργασία. Εισαγωγή στους υπολογιστές Μαθηματικά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ και ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Θεματική Ενότητα: ΕΟ-13 Ποσοτικές Μέθοδοι Ακαδημαϊκό Έτος: 2012-13 Πρώτη Γραπτή Εργασία Εισαγωγή στους υπολογιστές Μαθηματικά

Διαβάστε περισσότερα

Η εξίσωση Black-Scholes

Η εξίσωση Black-Scholes 8 Η εξίσωση Black-Scholes 8. Μια απλή αγορά Θεωρούμε ότι έχουμε μια αγορά που έχει μόνο δύο προϊόντα. Το ένα είναι η δυνατότητα κατάθεσης σε μια τράπεζα (ισοδύναμα, αγορά ομολόγων της τράπεζας) και το

Διαβάστε περισσότερα

Ο τύπος του Itô. f (s) ds (12.1) f (g(s)) dg(s). (12.2) t f (B s ) db s + 1 2

Ο τύπος του Itô. f (s) ds (12.1) f (g(s)) dg(s). (12.2) t f (B s ) db s + 1 2 12 Ο τύπος του Itô Για συνάρτηση f : R R με συνεχή παράγωγο, έχουμε d f (s) = f (s) ds που σε ολοκληρωτική μορφή σημαίνει f (b) f (a) = b a f (s) ds (12.1) για κάθε a < b. Αν επιπλέον και η g : R R έχει

Διαβάστε περισσότερα

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ἤ 01ο (01-52) 01-05 Ὁ Λόγος εἶναι Θεὸς καὶ ημιουργὸς τῶν πάντων Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα καὶ ἦταν Θεὸς ὁ Λόγος. Αὐτὸς ἦταν στὴν ἀρχὴ μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΕΠΩΝΥΜΟ: ΟΝΟΜΑ: ΟΜΑΔΑ Α Για τις προτάσεις Α1 μέχρι και Α6 να

Διαβάστε περισσότερα

Ἑλληνικὰ σταυρόλεξα μὲ τὸ L A T E X

Ἑλληνικὰ σταυρόλεξα μὲ τὸ L A T E X eutypon32-33 2014/11/30 12:03 page 19 #23 Εὔτυπον, τεῦχος 32-33 Ὀκτώβριος/October 2014 19 Ἑλληνικὰ σταυρόλεξα μὲ τὸ L A T E X Ἰωάννης Α. Βαμβακᾶς Ιωάννης Α. Βαμβακᾶς Παπαθεοφάνους 12 853 00 Κῶς Η/Τ: gavvns

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκά παράγωγα Ευρωπαϊκά δικαιώματα

Ευρωπαϊκά παράγωγα Ευρωπαϊκά δικαιώματα 17 Ευρωπαϊκά παράγωγα 17.1 Ευρωπαϊκά δικαιώματα Ορισμός 17.1. 1) Ευρωπαϊκό δικαίωμα αγοράς σε μία μετοχή είναι ένα συμβόλαιο που δίνει στον κάτοχό του το δικαίωμα να αγοράσει μία μετοχή από τον εκδότη

Διαβάστε περισσότερα

( ιμερείς) ΙΜΕΛΕΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Α Β «απεικονίσεις»

( ιμερείς) ΙΜΕΛΕΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Α Β «απεικονίσεις» ( ιμερείς) ΙΜΕΛΕΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Α Β «πεικονίσεις» 1. ΣΧΕΣΕΙΣ: το σκεπτικό κι ο ορισμός. Τ σύνολ νπριστούν ιδιότητες μεμονωμένων στοιχείων: δεδομένου συνόλου S, κι ενός στοιχείου σ, είνι δυντόν είτε σ S είτε

Διαβάστε περισσότερα

Ανελίξεις σε συνεχή χρόνο

Ανελίξεις σε συνεχή χρόνο 4 Ανελίξεις σε συνεχή χρόνο Σε αυτό το κεφάλαιο είναι συγκεντρωμένοι ορισμοί και αποτελέσματα από τη θεωρία των στοχαστικών ανελιξεων συνεχούς χρόνου. Με εξαίρεση την Παράγραφο 4.1, η οποία είναι εντελώς

Διαβάστε περισσότερα

Γενικό Λύκειο Μαραθοκάμπου Σάμου. Άλγεβρα Β λυκείου. 13 Οκτώβρη 2016

Γενικό Λύκειο Μαραθοκάμπου Σάμου. Άλγεβρα Β λυκείου. 13 Οκτώβρη 2016 Γενικό Λύκειο Μαραθοκάμπου Σάμου Άλγεβρα Β λυκείου Εργασία2 η : «Συναρτήσεις» 13 Οκτώβρη 2016 Ερωτήσεις Θεωρίας 1.Πότελέμεότιμιασυνάρτησηfείναιγνησίωςάυξουσασεέναδιάστημα του πεδίου ορισμού της; 2.Πότελέμεότιμιασυνάρτησηfείναιγνησίωςφθίνουσασεέναδιάστημα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Μιγαδική Ανάλυση. (Πρώτη Ολοκληρωμένη Γραφή)

Εισαγωγή στη Μιγαδική Ανάλυση. (Πρώτη Ολοκληρωμένη Γραφή) Εισαωή στη Μιαδική Ανάλυση Σημειώσεις (Πρώτη Ολοκληρωμένη Γραφή) Ε. Στεφανόπουλος Τμήμα Μαθηματικών Πανεπιστήμιο Αιαίου Καρλόβασι Καλοκαίρι 26 Πρόλοος Οι σημειώσεις αυτές είναι αποτέλεσμα επεξερασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΣΩΜΑΤΩΝ. Σημειώσεις. Ν.Γ. Τζανάκης. Τμῆμα Μαθηματικῶν. Πανεπιστήμιο Κρήτης - Ηράκλειο

ΘΕΩΡΙΑ ΣΩΜΑΤΩΝ. Σημειώσεις. Ν.Γ. Τζανάκης. Τμῆμα Μαθηματικῶν. Πανεπιστήμιο Κρήτης - Ηράκλειο ΘΕΩΡΙΑ ΣΩΜΑΤΩΝ Σημειώσεις Ν.Γ. Τζανάκης Τμῆμα Μαθηματικῶν Πανεπιστήμιο Κρήτης - Ηράκλειο Εαρινὸ ἑξάμηνο 2011 2 Περιεχόμενα 1 Επεκτάσεις Σωμάτων 3 1.1 Βασικὲς Προτάσεις................................ 3

Διαβάστε περισσότερα

Εκφωνήσεις και Λύσεις των Θεμάτων

Εκφωνήσεις και Λύσεις των Θεμάτων ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Τετάρτη 23 Μαΐου 2012 Εκφωήσεις και Λύσεις

Διαβάστε περισσότερα

Στήν Σελίδα Παρατηρήσεις στὸ κάτω μέρος καταγράφονται / ἐμφανίζονται τυχόν ἐντοπισθέντα περιουσιακά στοιχεῖα (IX, άκίνητα, ἀγροτεμάχια κλπ)

Στήν Σελίδα Παρατηρήσεις στὸ κάτω μέρος καταγράφονται / ἐμφανίζονται τυχόν ἐντοπισθέντα περιουσιακά στοιχεῖα (IX, άκίνητα, ἀγροτεμάχια κλπ) Κάρτα Ἀντιδίκου Στήν Σελίδα Παρατηρήσεις στὸ κάτω μέρος καταγράφονται / ἐμφανίζονται τυχόν ἐντοπισθέντα περιουσιακά στοιχεῖα (IX, άκίνητα, ἀγροτεμάχια κλπ) Ἡ Εἰσαγωγή/Μεταβολή/Διαγραφή γίνεται μέσω τῶν

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη, 05 Ιουνίου 2001 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Τρίτη, 05 Ιουνίου 2001 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Τρίτη, 05 Ιουνίου 2001 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΜΑ 1 Α. Να µεταφέρετε στο τετράδιό σας και να συµπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα αλήθειας δύο προτάσεων

Διαβάστε περισσότερα

ODBC Install and Use. Κατεβάζετε καὶ ἐγκαθιστᾶτε εἴτε τήν ἔκδοση 32bit εἴτε 64 bit

ODBC Install and Use. Κατεβάζετε καὶ ἐγκαθιστᾶτε εἴτε τήν ἔκδοση 32bit εἴτε 64 bit Oἱ ἐφαρμογές Law4 χρησιμοποιοῦν τὸν Firebird SQL Server 32 ἤ 64 bit, ἔκδοση 2.5.x Γιὰ νὰ κατεβάσετε τὸν ODBC πηγαίνετε στό site www.firebirdsql.org στήν δ/νση http://www.firebirdsql.org/en/odbc-driver/

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Συσχετισμένων Ἀρχείων & Εἰκόνων

Διαχείριση Συσχετισμένων Ἀρχείων & Εἰκόνων Διαχείριση Συσχετισμένων Ἀρχείων & Εἰκόνων Εἰσαγωγὴ Μιὰ ἀπὸ τὶς βασικὲς πρόσθετες δυνατότητες τῆς ἔκδοσης 3 τῶν ἰατρικῶν ἐφαρμογῶν μας, εἶναι ἡ δυνατότητα συσχετισμοῦ ὅσων ψηφιακῶν ἀρχείων ἀπαιτεῖται στὴν

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποίηση πρώτου. Καθηγητὴς Ν.Γ. Τζανάκης. Τελευταία ἐνηµέρωση 8/1/ Η πιστοποίηση πρώτου στὴν Κρυπτογραφία

Πιστοποίηση πρώτου. Καθηγητὴς Ν.Γ. Τζανάκης. Τελευταία ἐνηµέρωση 8/1/ Η πιστοποίηση πρώτου στὴν Κρυπτογραφία Πιστοποίηση πρώτου Καθηγητὴς Ν.Γ. Τζανάκης Τελευταία ἐνηµέρωση 8/1/2008 1 Η πιστοποίηση πρώτου στὴν Κρυπτογραφία Στὴν Κρυπτογραφία ηµοσίου Κλειδιοῦ κάθε µία ἀπὸ τὶς ἐπικοινωνοῦσες ὀντότητες ἔχει µυστικὸ

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλες αποκλίσεις* 17.1 Η έννοια της μεγάλης απόκλισης

Μεγάλες αποκλίσεις* 17.1 Η έννοια της μεγάλης απόκλισης 7 Μεγάλες αποκλίσεις* 7. Η έννοια της μεγάλης απόκλισης Εστω (X ανεξάρτητες και ισόνομες τυχαίες μεταβλητές ώστε P(X = = P(X = = /2 και S = k= X k το άθροισμα των πρώτων από αυτές. Ο νόμος των μεγάλων

Διαβάστε περισσότερα

Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο

Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο (Μιὰ πρώτη προσέγγιση στὸ θέμα) Εἰπώθηκε, πὼς ὁλόκληρο τὸ Ἅγιον Ὄρος μοιάζει μὲ τὸ Καθολικὸ ἑνὸς ἰεροῦ Ναοῦ καὶ ὅτι ἡ περιοχὴ ἀπὸ τὴν Ἁγία Ἄννα καὶ πέρα εἶναι τὸ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2000 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6)

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2000 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2000 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.3, να γράψετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

Παραθέτουμε απόσπασμα του άρθρου: ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΤΥΠΟΣ ΑΠΙΣΤΕΥΤΟΝ- Οι Ιεχωβάδες και οι Μασόνοι κεφάλαια εις το βιβλίον των θρ

Παραθέτουμε απόσπασμα του άρθρου: ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΤΥΠΟΣ ΑΠΙΣΤΕΥΤΟΝ- Οι Ιεχωβάδες και οι Μασόνοι κεφάλαια εις το βιβλίον των θρ Με ένα από τα αγαπημένα της θέματα ασχολήθηκε για μια ακόμη φορά, στο φύλλο 1991 της 27ης Σεπτεμβρίου 2013, η εφημερίδα ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΤΥΠΟΣ. Αιτία, το κεφάλαιο του βιβλίου των Θρησκευτικών που διδάσκεται στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. H λογική ασχολείται με δύο έννοιες, την αλήθεια και την απόδειξη. Oι έννοιες αυτές έχουν γίνει

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. H λογική ασχολείται με δύο έννοιες, την αλήθεια και την απόδειξη. Oι έννοιες αυτές έχουν γίνει ΕΙΣΑΓΩΓΗ ------------------------------------------------------------------------------------- H λογική ασχολείται με δύο έννοιες, την αλήθεια και την απόδειξη. Oι έννοιες αυτές έχουν γίνει αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΤΟΥ Α. ΣΑΡΤΖΕΤΑΚΗ

ΧΡΗΣΤΟΥ Α. ΣΑΡΤΖΕΤΑΚΗ ΧΡΗΣΤΟΥ Α. ΣΑΡΤΖΕΤΑΚΗ Μέρος Β - ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ 1. Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Ι) Η ΕΘΝΙΚΗ ΜΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ γ) Η ΜΑΚΕ ΟΝΙΑ ΜΑΣ 4. ΗΛΩΣΕΙΣ (d) Προφορικὴ δήλωσις 6.1.1993 ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙ Α www.sartzetakis.gr

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικές Διαλέξεις στην Θεωρία των Αλυσίδων Markov και των Στοχαστικών Ανελίξεων. Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εισαγωγικές Διαλέξεις στην Θεωρία των Αλυσίδων Markov και των Στοχαστικών Ανελίξεων. Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγικές Διαλέξεις στην Θεωρία των Αλυσίδων Markov και των Στοχαστικών Ανελίξεων Μιχάλης Ζαζάνης Τμήμα Στατιστικής Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Κεφάλαιο Αλυσίδες Markov σε Συνεχή Χρόνο. Αλυσίδες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1α ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Οι επιστήμονες ταξινομούν τους οργανισμούς σε ομάδες ανάλογα με τα κοινά τους χαρακτηριστικά. Τα πρώτα συστήματα ταξινόμησης βασιζόταν αποκλειστικά στα μορφολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ. Ασκησεις - Επανάληψης. ιδασκων: Α. Μπεληγιάννης Ιστοσελιδα Μαθηµατος :

ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ. Ασκησεις - Επανάληψης. ιδασκων: Α. Μπεληγιάννης Ιστοσελιδα Μαθηµατος : ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ Τµηµα Β Ασκησεις - Επανάληψης ιδασκων: Α. Μπεληγιάννης Ιστοσελιδα Μαθηµατος : http://users.uoi.gr/abeligia/numbertheory/nt015b/nt015b.html Πέµπτη 1 Ιανουαρίου 016 Ασκηση 1. (1) Να λυθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΙΑΤΡΕΙΟ. Με την πιστοποίηση του αποκτά πρόσβαση στο περιβάλλον του ιατρού που παρέχει η εφαρμογή.

ΣΤΟ ΙΑΤΡΕΙΟ. Με την πιστοποίηση του αποκτά πρόσβαση στο περιβάλλον του ιατρού που παρέχει η εφαρμογή. ΣΤΟ ΙΑΤΡΕΙΟ Ο ιατρός αφού διαπιστώσει εάν το πρόσωπο που προσέρχεται για εξέταση είναι το ίδιο με αυτό που εικονίζεται στο βιβλιάριο υγείας και ελέγξει ότι είναι ασφαλιστικά ενήμερο (όπως ακριβώς γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

(3 ο ) Εξαντλητική αναζήτηση I: μεταθέσεις & υποσύνολα (4 o ) Εξαντλητική αναζήτηση II: συνδυασμοί, διατάξεις & διαμερίσεις

(3 ο ) Εξαντλητική αναζήτηση I: μεταθέσεις & υποσύνολα (4 o ) Εξαντλητική αναζήτηση II: συνδυασμοί, διατάξεις & διαμερίσεις (3 ο ) Εξαντλητική αναζήτηση I: μεταθέσεις & υποσύνολα (4 o ) Εξαντλητική αναζήτηση II: συνδυασμοί, διατάξεις & διαμερίσεις Είναι πράγματι τα «προβλήματα» τόσο δύσκολα; Είδαμε (σύντομα) στα προηγούμενα

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήριο 2: Ανάλυση Αλγόριθμου. Νικόλας Νικολάου ΕΠΛ432: Κατανεμημένοι Αλγόριθμοι 1 / 10

Φροντιστήριο 2: Ανάλυση Αλγόριθμου. Νικόλας Νικολάου ΕΠΛ432: Κατανεμημένοι Αλγόριθμοι 1 / 10 Φροντιστήριο 2: Ανάλυση Αλγόριθμου Εκλογής Προέδρου με O(nlogn) μηνύματα Νικόλας Νικολάου ΕΠΛ432: Κατανεμημένοι Αλγόριθμοι 1 / 10 Περιγραφικός Αλγόριθμος Αρχικά στείλε μήνυμα εξερεύνησης προς τα δεξιά

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνώριση Προτύπων. Σημερινό Μάθημα

Αναγνώριση Προτύπων. Σημερινό Μάθημα Αναγνώριση Προτύπων Σημερινό Μάθημα Μη Παραμετρικός Υπολογισμός πυκνότητας με εκτίμηση Ιστόγραμμα Παράθυρα Parzen Εξομαλυμένη Kernel Ασκήσεις 1 Μη Παραμετρικός Υπολογισμός πυκνότητας με εκτίμηση Κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 27 ΜΑΪΟΥ 2000 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6)

ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 27 ΜΑΪΟΥ 2000 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 27 ΜΑΪΟΥ 2000 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1-3, να γράψετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

ICAMLaw Application Server Χειροκίνηση Ἀναβάθμιση

ICAMLaw Application Server Χειροκίνηση Ἀναβάθμιση Εἰσαγωγή Ὁ ICAMLaw Application Server (στὸ ἑξῆς γιά λόγους συντομίας IAS) ἀποτελεῖ τὸ ὑπόβαθρο ὅλων τῶν δικηγορικῶν ἐφαρμογῶν τῆς ICAMSoft. Εἶναι αὐτός ποὺ μεσολαβεῖ ἀνάμεσα: α) στὴν τελική ἐφαρμογὴ ποὺ

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρησιακή Ερευνα Ι

Επιχειρησιακή Ερευνα Ι Επιχειρησιακή Ερευνα Ι Μ. Ζαζάνης Κεφάλαιο 1 Τετραγωνικές μορφές στον R n και το ϑεώρημα του Taylor Ορισμός 1. Εστω a 11 a 1n A =.. a n1 a nn συμμετρικός πίνακας n n με στοιχεία στους πραγματικούς αριθμούς.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΜΑΘΗΜΑ: ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους για τον επικείμενο διαγωνισμό του Υπουργείου Οικονομικών, με κορυφαίο επιτελείο

Διαβάστε περισσότερα

μπορεῖ νὰ κάνει θαύματα. Ἔτσι ὁ ἅγιος Νέστωρ, παρότι ἦταν τόσο νέος, δὲν λυπήθηκε τὴν ζωή του καὶ ἦταν ἕτοιμος νὰ θυσιάσει τὰ πάντα γιὰ τὸν Χριστό.

μπορεῖ νὰ κάνει θαύματα. Ἔτσι ὁ ἅγιος Νέστωρ, παρότι ἦταν τόσο νέος, δὲν λυπήθηκε τὴν ζωή του καὶ ἦταν ἕτοιμος νὰ θυσιάσει τὰ πάντα γιὰ τὸν Χριστό. Ο Μ Ι Λ Ι Α ΤΗΣ Α.Θ.ΠΑΝΑΓΙΟΤΗΤΟΣ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ κ.κ. Β Α Ρ Θ Ο Λ Ο Μ Α Ι Ο Υ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΙΝ ΑΥΤΟΥ ΕΙΣ ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΜΑΝΤΟΥΛΙΔΟΥ (25 Ὀκτωβρίου 2013) Ἱερώτατε καὶ φίλτατε ἐν Χριστῷ ἀδελφὲ

Διαβάστε περισσότερα

Αρτιες και περιττές συναρτήσεις

Αρτιες και περιττές συναρτήσεις Μελέτη Συναρτήσεων: άρτιες, περιττές συναρτήσεις - μονοτονία - ακρότατα Κώστας Ράπτης Άρτιες και περιττές συναρτήσεις Ὁι ψυχολόγοι κάνουν λόγο για δύο επίπεδα συλλογιστικής και μνήμης: το αρχαϊκό και το

Διαβάστε περισσότερα

Κληρονομικότητα. Σήμερα! Κλάση Βάσης Παράγωγη κλάση Απλή κληρονομικότητα Protected δεδομένα Constructors & Destructors overloading

Κληρονομικότητα. Σήμερα! Κλάση Βάσης Παράγωγη κλάση Απλή κληρονομικότητα Protected δεδομένα Constructors & Destructors overloading Κληρονομικότητα Σήμερα! Κλάση Βάσης Παράγωγη κλάση Απλή κληρονομικότητα Protected δεδομένα Constructors & Destructors overloading 2 1 Κλάση Βάση/Παράγωγη Τα διάφορα αντικείμενα μπορούν να έχουν μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟN ΣΤΟΧΑΣΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟN ΣΤΟΧΑΣΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΟ Δημήτρης Χελιώτης ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟN ΣΤΟΧΑΣΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΟ B τ u(x):=e x {f(b τ ) u(x) = } x ii ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΕΛΙΩΤΗΣ Επίκουρος καθηγητής Τμήμα Μαθηματικών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνων Εισαγωγή στον

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ. Ποιήματα

Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ. Ποιήματα Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ Ποιήματα ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Αὒγουστος 2011 12 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Χριαστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ Ποιήματα Τεῦχος 12 - Αὒγουστος 2011 ISSN: 1792-4189 Μηνιαία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 17

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 17 Πρὸς Ἅπαντας τοὺς Ἐφημερίους τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 17 Θέμα: «Περὶ τῆς νομιμότητας τελέσεως τοῦ Μυστηρίου τοῦ Βαπτίσματος ἀνηλίκων». Ἀγαπητοὶ Πατέρες, Σχετικὰ μὲ τὶς προϋποθέσεις,

Διαβάστε περισσότερα

μαθη ματικῶν, ἀλλὰ καὶ τὴ βαθιά του ἐκτίμηση γιὰ τὴ χαϊντεγκεριανὴ ἱστορικὴ κατανόηση τοῦ ἀνθρώπινου κόσμου. Καταγράφοντας ὅλες αὐτὲς τὶς ἐπιδράσεις,

μαθη ματικῶν, ἀλλὰ καὶ τὴ βαθιά του ἐκτίμηση γιὰ τὴ χαϊντεγκεριανὴ ἱστορικὴ κατανόηση τοῦ ἀνθρώπινου κόσμου. Καταγράφοντας ὅλες αὐτὲς τὶς ἐπιδράσεις, ΠΡΟΛΟΓΟΣ Τὸ βιβλίο αὐτὸ εἶναι προϊὸν μακρόχρονης ἐξέλιξης. Γιὰ εἴκοσι περίπου χρόνια, τὸ ἐνδιαφέρον μου γιὰ τὸν Φρέγκε ἀποτέλεσε μέρος ἑνὸς ὁδοιπορικοῦ ποὺ ξεκίνησε ἀπὸ τὸ Μόναχο καί, μέσω τῆς Ὀξφόρδης

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρος Βρεττάκος

Νικηφόρος Βρεττάκος http://hallofpeople.com/gr/ Νικηφόρος Βρεττάκος Τα μάτια της Μαργαρίτας Βρήκα μέσα στα μάτια σου τα βιβλία που δεν έγραψα. Θάλασσες. Κόσμους. Πολιτείες. Ορίζοντες. Κανάλια. Βρήκα τ αυτοκρατορικά όρη της

Διαβάστε περισσότερα

Ταξινόμηση των μοντέλων διασποράς ατμοσφαιρικών ρύπων βασισμένη σε μαθηματικά κριτήρια.

Ταξινόμηση των μοντέλων διασποράς ατμοσφαιρικών ρύπων βασισμένη σε μαθηματικά κριτήρια. ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ Ταξινόμηη των μοντέλων διαποράς ατμοφαιρικών ρύπων βαιμένη ε μαθηματικά κριτήρια. Μοντέλο Ελεριανά μοντέλα (Elerian) Λαγκρατζιανά μοντέλα (Lagrangian) Επιπρόθετος διαχωριμός Μοντέλα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989. Ἡ Θεία Κοινωνία.

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989. Ἡ Θεία Κοινωνία. ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989 Ἡ Θεία Κοινωνία κατ οἶκον Θεσσαλονίκη 2008 Κάποιοι συσχετίζουν κάκιστα τὴν παρουσία τοῦ ἱερέως στό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ

ΜΑΘΗΜΑ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους για τον επικείμενο διαγωνισμό του Υπουργείου Οικονομικών, με κορυφαίο επιτελείο

Διαβάστε περισσότερα

Τευχος πρωτο. αρχεία. Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Ένα σύγχρονο αρχείο. Το ΙΑ/ΕΤΕ ανοίγει τα χαρτιά του

Τευχος πρωτο. αρχεία. Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Ένα σύγχρονο αρχείο. Το ΙΑ/ΕΤΕ ανοίγει τα χαρτιά του Τευχος πρωτο αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Ένα σύγχρονο αρχείο Το ΙΑ/ΕΤΕ ανοίγει τα χαρτιά του Άσκηση Υπόθεση παραχάραξης Το 1938, το Υφυπουργείον Δημοσίας Ασφαλείας του ελληνικού κράτους δημοσιεύει

Διαβάστε περισσότερα

* * * ( ) mod p = (a p 1. 2 ) mod p.

* * * ( ) mod p = (a p 1. 2 ) mod p. Θεωρια Αριθμων Εαρινο Εξαμηνο 2016 17 Μέρος Α: Πρώτοι Αριθμοί Διάλεξη 1 Ενότητα 1. Διαιρετότητα: Διαιρετότητα, διαιρέτες, πολλαπλάσια, στοιχειώδεις ιδιότητες. Γραμμικοί Συνδυασμοί (ΓΣ). Ενότητα 2. Πρώτοι

Διαβάστε περισσότερα

Αρτιες και περιττές συναρτήσεις

Αρτιες και περιττές συναρτήσεις Μελέτη Συναρτήσεων: άρτιες, περιττές συναρτήσεις - μονοτονία - ακρότατα Κωνσταντίνος Α. Ράπτης Άρτιες και περιττές συναρτήσεις Ὁι ψυχολόγοι κάνουν λόγο για δύο επίπεδα συλλογιστικής και μνήμης: το αρχαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια «ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ» προετοιμάζοντας σε ολιγομελείς ομίλους τους υποψήφιους για τον επικείμενο διαγωνισμό του Υπουργείου Οικονομικών, με κορυφαίο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ Τὰ Ἕξι μεγάλα ἐρωτήματα τῆς δυτικῆς μεταφυσικῆς καταλαμβάνουν μιὰ ξεχωριστὴ θέση στὴν ἱστορία τῆς φιλοσοφικῆς ἱστοριογραφίας. Ὁ συγγραφέας του βιβλίου, Χάιντς Χάιμζετ (1886-1975),

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Β Λυκείου Θετικής & Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Παναγόπουλος Γιώργος Φυσικός

Φυσική Β Λυκείου Θετικής & Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Παναγόπουλος Γιώργος Φυσικός Φυσική Β Λυκείου Θετικής & Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Παναγόπουλος Γιώργος Φυσικός gior.panagopoulos@gmail.com Βουλδής Άγγελος Φυσικός angelos_vouldis@hotmail.com Μεντζελόπουλος Λευτέρης Φυσικός MSc Περιβαλλοντολογία

Διαβάστε περισσότερα

Ὁ Γάμος. Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι,

Ὁ Γάμος. Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι, Ὁ Γάμος Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι, ὲ λίγες ἡμέρες πρόκειται νὰ ἑνωθεῖτε μὲ τὰ δεσμὰ τοῦ Γάμου διὰ τῶν εὐλογιῶν τῆς Ἁγίας Ἐκκλησίας τοῦ Κυρίου μας. Αὐτὸ τὸ γεγονὸς χρειάζεται ὡς καταλύτη τὸν τελειωτῆ καὶ

Διαβάστε περισσότερα

ιδαγµένο κείµενο 'Αριστοτέλους 'Ηθικά Νικοµάχεια (Β6, 4-10)

ιδαγµένο κείµενο 'Αριστοτέλους 'Ηθικά Νικοµάχεια (Β6, 4-10) ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ιδαγµένο κείµενο 'Αριστοτέλους 'Ηθικά

Διαβάστε περισσότερα

ποταμιτου εκδοσεισ ποταμιτου καταλογοσ ΒΙΒΛΙΑ ΜΕ ΝΟΗΜΑ www.potamitis.info ΒΙΒΛΙΑ ΜΕ ΝΟΗΜΑ θεροσ 2012

ποταμιτου εκδοσεισ ποταμιτου καταλογοσ ΒΙΒΛΙΑ ΜΕ ΝΟΗΜΑ www.potamitis.info ΒΙΒΛΙΑ ΜΕ ΝΟΗΜΑ θεροσ 2012 εκδοσεισ θεροσ 2012 ποταμιτου ποταμιτου καταλογοσ www.potamitis.info ΒΙΒΛΙΑ ΜΕ ΝΟΗΜΑ ΒΙΒΛΙΑ ΜΕ ΝΟΗΜΑ 8,99 σκληρὸ ἐξώφυλλο, 32 σελίδες, 22Χ22 ἑκατοστά Κάθε Σάββατο, ἡ Γιαγιὰ ἀφήνει τὸ καλαθάκι της μὲ τὰ

Διαβάστε περισσότερα

Διανυσματικές Συναρτήσεις

Διανυσματικές Συναρτήσεις Κεφάλαιο 5 Διανυσματικές Συναρτήσεις 51 Διανυσματατικές συναρτήσεις Μια συνάρτηση με τιμές στοr n, n>1 λέγεται διανυσματική συνάρτηση Τις διανυσματικές συναρτήσεις ϑα τις συμβολίζουμε με παχειά γράμματα,

Διαβάστε περισσότερα

Pointers. Σημερινό Μάθημα! Χρήση pointer Τελεστής * Τελεστής & Γενικοί δείκτες Ανάκληση Δέσμευση μνήμης new / delete Pointer σε αντικείμενο 2

Pointers. Σημερινό Μάθημα! Χρήση pointer Τελεστής * Τελεστής & Γενικοί δείκτες Ανάκληση Δέσμευση μνήμης new / delete Pointer σε αντικείμενο 2 Pointers 1 Σημερινό Μάθημα! Χρήση pointer Τελεστής * Τελεστής & Γενικοί δείκτες Ανάκληση Δέσμευση μνήμης new / delete Pointer σε αντικείμενο 2 1 Μνήμη μεταβλητών Κάθε μεταβλητή έχει διεύθυνση Δεν χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα