ВОВЕД ВО НЕОРГАНСКАТА ХЕМИЈА

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ВОВЕД ВО НЕОРГАНСКАТА ХЕМИЈА"

Transcript

1 ВОВЕД ВО НЕОРГАНСКАТА ХЕМИЈА Проф. д-р Руменка Петковска Доц. д-р Лилјана Анастасова Институт за применета хемија и фармацевтски анализи, Фармацевтски факултет, УКИМ, Скопје

2 Предмет на проучување на неорганската хемија Неорганската хемија се занимава со проучување на хемиските елементи и нивните соединенија, својствата и начините за нивно добивање (индустриско и лабораториско добивање), како и нивната примена во секојдневниот живот, во индустријата и техниката. Неорганска хемија Органска хемија Органска хемија хемија на соединенијата на јаглерод Неорганска хемија изучување на наједноставните соединенија на јаглерод (CO, CO 2, H 2 CO 3, HCN, карбонати и цијаниди Бионеорганска хемија дел од хемијата што се занимава со проучување на физиолошката функција на металите и неметалите во живите организми

3 Атмосфера Атмосферата претставува заштитен слој од гасови што ја опкружува планетата Земја. Основна улога на атмосферата: Одржување на температурата на планетата во релативно тесен интервал Апсорбција на штетните сончеви зрачења Обезбедува доволни количества воздух за опстанок на живиот свет на планетата

4 Атмосфера Гасови со постојана содржина: азот (78 %), кислород (21 %), аргон (1 %) Состав на атмосферата Аеросоли Гасови со променлива содржина: водена пареа Гасови во трагови: јаглерод диоксид, метан, озон, флуорирани јаглеводороди

5 Атмосфера Состав на атмосферата

6 Атмосфера вертикална структура Атмосферата се различни слоеви: состои од 5 Тропосфера (најблизок слој до земјината површина) Стратосфера (озонски слој апсорбција на штетни UV-зрачења) Мезосфера (t до - 90 C) Термосфера (најмало количество воздух, t > 1500 C) Егзосфера (највисок слој)

7 Воздухот претставува смеса од гасови, без боја, мирис и вкус Се до крајот на 18-от век се сметало дека воздухот е елемент Со работата на Шеле, Пристли и Лавоазје, утврдено е дека воздухот претставува смеса од два елементи: азот и кислород Останати компоненти: мали количини на благородни гасови водена пареа јаглерод диоксид мала количина на амонијак озон водород прашина (слоеви воздух близу стратосферата) сулфур диоксид (слоеви воздух близу вулканите) Воздух

8 Воздух Составот на воздухот е постојан, иако неговите основни состојки постојано се трошат O 2 што се троши во текот на процесот на дишење, се надополнува преку процесот на фотосинтеза во растенијата

9 Фотосинтеза При процесот на фотосинтеза, растенијата примаат вода, минерални материи и CO 2 под влијание на сончевата енергија ги претвораат во сложени соединенија - јаглехидрати, додека ослободениот O 2 се враќа во атмосферата Разложувањето на водена пареа под дејство на UV-зраци дополнителен извор за снабдување на атмосферата со кислород

10 Кружно движење на азотот во природата N 2 од растенијата преоѓа во животинските организми и со распаѓање на животинските организми настануваат прости соединенија на азот Растенијата од почвата земаат прости неоргански соединенија (нитрати, амониум соли) и градат сложени органски молекули протеини Бактериите земаат азот од воздухот и го претвораат во органски соединенија сложени Дентрификациони бактерии во отсуство на кислород го одземаат кислородот што се содржи во нитратите во земјиштето создаваат мали количини елементарен азот што се враќа во атмосферата

11 Кружно движење на азотот во природата

12 Воздух Разорување на озонскиот слој во стратосферата ефект на стаклена градина согорување на фосилни горива (зголемување на CO 2 ) употреба на хлоро/флуоројаглеводороди што се користат во уредите за ладење, во аеросоли или како растворувачи во електронската индустрија

13 Воздух: физичко-хемиски својства Чистиот воздух (не содржи водена пареа, јаглерод диоксид и прашина) претставува гaс без боја, мирис и вкус При интензивно ладење, преминува во безбојна, провидна течност што со стоење добива синкаста боја Течниот воздух се добива со т.н Лидова постапка и се чува во специјално изработени садови Оксидациско делување промена на боја на многу супстанции (S, Br 2, црвен P) промена на течна или гасовита агрегатна состојба во цврста (етер, алкохол, јаглерод диоксид) течниот воздух најмногу се користи за добивање азот и кислород

14 ВОДОРОД - добивање, физичко-хемиски карактеристики, примена

15 Водород Водород (H 2 ) претставува хемиски елемент со реден број 1 Најраспространет елемент во вселената (составен дел на сонцето и ѕвездите) Десетти најзастапен елемент на планетата Земја Во елементарен облик, водородот е застапен во вулканските и природните гасови Во сврзан облик, водородот се наоѓа во голем број на минерали, нафтата и живите организми

16 Водород - застапеност

17 Водород - застапеност Во ѕвездите водородот се наоѓа во облик на плазма високо јонизиран гас и неговите атомски јадра постојано се судираат реакција на нуклеарна фузија Целокупниот водород се претвора во топлотна енергија што го овозможува животот на Земјата

18 Положба на водород во П.С Водород може да се класифицира во следните групи на елементи: IA група алкални метали IV A група група на јаглерод VII A група група на халогени елементи

19 Положба на водород во П.С Сличности меѓу водород и алкалните метали Електронската конфигурација на надворешниот енергетски слој е ns 1 (содржи еден валентен електрон) Најчесто среќаван оксидациски степен е +1 Разлики меѓу водород и алкалните метали При формирање на хемиска врска водородот формира електронски пар, а не врши трансфер на електрони Вредностите за енергијата на јонизација се многу повисоки во однос на вредностите за енергијата на јонизација кај алкалните метали последица на малиот атомски радиус

20 Положба на водород во П.С Сличности меѓу водород и IV A група на елементи Поседува полупополнет валентен енергетски слој Вредностите за енергија на јонизација, електронски афинитет, електронегативност и енергијата на хемиска врска се блиски до вредностите за истите величини кај елементите од IV A група Сличности и разлики меѓу водород и халогените елементи двоатомски молекули 1 е - за постигнување на стабилна електронска конфигурација Водород има неспоредливо пониски вредности за електронегативноста во однос на било кој халоген елемент Халидните јони (X - ) што ги образуваат халогените елементи се стабилни, за разлика од хидридните јони (Н - ) што се мошне реактивни

21 Изотопи на водород Во природата, се наоѓа во облик на три изотопи: Протиум (H) Деутериум (D) Тритиум (T, радиоактивен изотоп) Изотопски маркери расветлување на механизмот на сложени реакции мерење на брзина на хемиски реакции Тешка вода содржи тритиум (слични хемиски својства на водата) забавувач на неутрони во нуклеарни реакции

22 Водород Молекулскиот водород постои во две форми што се разликуваат според ориентацијата на спинот на електронот Орто-водород (паралелни спинови) Пара-водород (спротивни спинови) Орто-водород Пара -водород

23 Индустриско добивање на водород Каталитичко разградување на јаглеводороди на високи температури (јаглеводороди застапени во нафтата, природните гасови или јагленот) загревање на смеса од метан и водена пареа Водород преведување на водена пареа преку усвитен кокс (воден гас)

24 преведување на водена пареа преку усвитено железо Водород Индустриско добивање на водород Електролиза на вода Водород добиен со електролиза на водата се одликува со висок степен на чистота

25 Водород Лабораториско добивање на водород Реакција меѓу метал и киселина (метали што во напонскиот ред се наоѓаат пред водород и разредени раствори на хлороводородна и сулфурна киселина) Реакција меѓу одреден хидрид (калциум хидрид, магнезиум хидрид или литиум хидрид) и вода

26 Водород Лабораториско добивање на водород Реакција меѓу активни метали и вода (калциум, бариум, стронциум или алкални метали) Реакција меѓу амфотерни метали (алуминиум или калај) и водени раствори на бази на повишена температура Како продукт на реакцијата меѓу алуминиум и воден раствор на NaOH, на повишена температура, се добива комплексно соединение натриум тетрахидроксоалуминат (III)

27 Водород Водород е гас без боја, мирис и вкус На температура од 0 С и притисок од Pa, H 2 има маса од 0,0895 g најлесен гас во П.С (14,5 пати полесен од воздухот) На температура од С и притисок од 1,2966 кра, H 2 преминува во течна агрегатна состојба Гасовитиот водород има најмала густина од сите познати супстанции (при стандардни услови густината изнесува 0,00009 g/cm 3 H 2 има најмал атомски радиус (30 рм) голема брзина на дифузија, одлична топлотна спроводливост Слаба растворливост во вода и други течни растворувачи Одлична растворливост во платински метали (1 волумен паладиум може да раствори 850 волумени H 2 ) оклузија = растворање на H 2 во метали (отежната работа со H 2 во метални апаратури)

28 електронската конфугурација на H 2 е 1 s 1 постои во облик на стабилна двоатомска молекула. енергијата на врската изнесува 436 кј/mol слаба реактивност на собна температура (реактивноста се со на температурата) Водородот поседува редуктивни особини Водород Атомарниот (насцентен) водород е посилно редукциско срество од молекуларниот водород Редуктивните особини се користат за добивање на чисти метали од нивните руди (пр. волфрам) WO 3 + 3H 2 W + 3H 2 O CuO + H 2 Cu + H 2 O Ова дејство на водород е карактеристично само за метали што се наоѓаат зад хромот во електрохемискиот ред на металите

29 Водород Редуктивните особини на водород се огледуваат и во: реакцијата на формирање на амонијак реакциите на формирање на халогенводороди N 2 (g) + 3H 2 (g) 2NH 3 (g) H 2 (g) + Cl 2 (g) 2HCl (g) Во реакција со силни редукциони средства (алкални метали), водород се однесува како оксидациско средство (реакција на формирање на хидриди) 2 Na = Na + + 2e - (процес на оксидација) H 2 + 2e - = 2H - (процес на редукција) односно 2Na + H 2 = 2NaH

30 Соединенија со оксидациски степен -1 хидриди Соединенија на водород а) ковалентни (молекулски) хидриди б) јонски хидриди (хидриди со карактер на соли) в) метални хидриди (хидриди со метален карактер) Ковалентни хидриди бинарни соединенија на водород и елементите од 13-та до 17-та група, во форма на единечни изолирани молекули (пр. B 2 H 6, CH 4, NH 3, H 2 O, HF, AlH 2, BeH 2, ZnH 2 ) Врската меѓу алуминиум и бор во нивниот хидрид е ковалентна и слична со врската што постои во хидридите на бор, додека кај другите хидриди е делумно ковалентна Ковалентните хидриди се добиваат по индиректен пат

31 Соединенија на водород Jонски хидриди (хидриди со карактер на соли) Соединенија на водород со електропозитивни метали од s- блокот, со исклучок на берилиум Неиспарливи, неелектроспроводливи, кристални цврсти супстанции Со електролиза на растопи на јонски хидриди, на анодата (место каде се врши оксидација) се издвојува водород хемиски доказ за постоење на хидриден јон 2 H - (стопен) H 2 (g) + 2e - Јонските хидриди реагираат со вода (р-ја на хидролиза што е бурна и опасна) NaH + H 2 O NaOH + H 2 CaH H 2 O Ca(OH) H 2

32 Структура на некои јонски хидриди LiH NaH KH

33 Метални хидриди (хидриди со метален карактер) Соединенија на водород Нестехиометриски, електроспроводливи, цврсти супстанции Соединенија на водород со металите од d-блокот (3-та, 4-та и 5-та група) и елементите од f-блокот За металите од 7-та, 8-та и 9-та група не е познат ниту еден хидрид овој дел од П.С се нарекува хидриден процеп Металните хидриди имаат метален сјај, спроведуваат електричество, имаат помала густина од металот од кој настанале и се кршливи Најголем број на метални хидриди имаат променлив состав (пр. PdH 0,8 PdH 0,6 VH 0,6 )

34 Струкрура на метали хидриди Атоми/молекули на H 2 ги завземаат празните простори во кристалната решетка на металот

35 Соединенија на водород со оксидациски степен +1 Соединенија на водород Соединенија на водород со поелектронегативни елементи (неметали и металоиди) Најбројни соединенија со оксидациски степен +1 се јаглеводородите (гасовита/течна агрегатна состојба) Најзначајно соединение на водород со оксидациски степен +1 е водата (водород = оној што раѓа вода ) Други значајни соединенија со овој оксидациски степен се халогенводороди, халкогенводороди, амонијак, киселини, бази, кисели и базни соли Најчесто соединенијата се добиваат во директна реакција меѓу елементите, но поради големата стабилност на молекулата на водород, потребна е покачена температура, притисок или катализатор за реакциите да протечат до крај

36 Соединенија на водород - вода Најважно соединение на водород Најважен ( универзален ) растворувач Поларна молекула + водородна врска меѓу молекулите Кохезија се јавува како резултат на водородната врска и е одговорна за транспорт на вода во растенијата Површински напон Најголема густина водата има на температура од 4 С, мразот има помала густина од течната вода Водата ги спречува температурните флуктуации на планетата Земја висок специфичен топлински капацитет катализатор

37 Реакции на водород Реакциите што протекуваат брзо во присуство на светлина F 2 (g) + H 2 (g) 2HF(g) Cl 2 (g) + H 2 (g) 2HCl(g) Реакциите што протекуваат брзо во присуство покачена температура и притисок на катализатор, I 2 + H 2 (g) 2HI S + H 2 (g) H 2 S N 2 + 3H 2 (g) 2NH 3 Реакцијата на соединување на два волумени водород и еден волумен кислород (600 С) е експлозивна - грмлив гас продукт на реакција е вода О H 2 2 H 2 O r H = - 484,0 kj/mol

38 Примена и значење на водород Производство на амонјак, хлороводородна киселина, метил алкохол Реакции на адиција (преведување на незаситени во заситени соединенија лесно се адира на двојна или тројна врска) Постигнување на високи температури (заварување на метали) Добивање на одредени метали од нивните оксиди Можност да се применува како гориво Во човековиот организам, водородот учествува во одржување на ацидобазната рамотежа (оддржување на рн на телесните течности бикарбонатен пуфер), додека хидридниот јон влегува во состав на редуцираниот коензим никотин аденин динуклеотид, NAD(P)H Влегува во состав на протеините

39 БЛАГОРОДНИ ГАСОВИ - добивање, физичко-хемиски карактеристики, примена- Rn

40 Благородни гасови Во VIII A (18 група) на П.С спаѓаат следните елементи: Хелиум (He) (helios сонце) Неон (Ne) (neos нов) Аргон (Ar) (argos неактивен) Криптон (Kr) (kryptos скриен) Ксенон (Xe) (xenos необичен) Радон (Rn) (radium) Поради хемиската инертност, овие елементи се нарекувале инертни гасови По синтеза на одреден број соединенија на криптон, ксенон и радон, називот инертни гасови е заменет со називот благородни гасови Досега, не се синтетизирани соединенија на He, Ne и Ar

41 Благородни гасови Сите благородни гасови, освен радон, се среќаваат во атмосферата Од вкупната маса во вселената, 23 % отпаѓаат на хелиум Најголемиот дел од He на Земјата настанува со радиоактивно распаѓање на одредени елементи или доаѓа од Сонцето преку т.н соларни ветрови составени од α честички He се добива како продукт на реакција на термичко разложување на минералот на уран клевеит, U3 O8 на температури > 1000 С Во атмосферата на Земјата најзастапен благороден гас е аргон, што настанува со радиоактивен распад на природниот радиоактивен изотоп на калиум (реакција за одредување на геолошка старост на минерални лежишта) Застапеноста на аргон и неон во земјината кора (0,94 % Аr, 15 ppm Ne) позастапени елементи во однос на елементи како што се арсен или бизмут Радон е продукт на радиоактивно распаѓање на радиум Поради неговата голема радиоактивност, спречено е проучувањето на неговата хемија

42 Благородни гасови Сите благородни гасови, со исклучок на хелиум, се добиваат со фракциона дестилација на течен воздух при ниски температури Најголеми количини хелиум се добиваат од природните гасови

43 На собна температура, сите благородни гасови постојат во облик на моноатомски гасови без боја, мирис и вкус Благородни гасови физички својства Доколку се втечнат, формираат димери поврзани меѓусебно со дисперзиони сили ниските вредности за температурите на вриење на полесните благородни гасови се последица на слабите Ван дер Ваалсови привлечни сили меѓу атомите, како и отсуството на други меѓумолекулски сили Растворливоста на благородните гасови во вода е слаба. Со зголемување на редниот број расте и нивната растворливост во вода и во органски растворувачи

44 Благородни гасови физички својства Со пораст на редниот број, растат привлечните интеракции меѓу атомите, а со тоа се зголемуваат и точките на вриење, топење и густината He Ne Ar Kr Xe Rn Ковалентен радиус (pm) / Температура на топење/ С Температура на вриење/ С Густина (g cm -1 ) 0,18 0,19 1,78 3,71 5,85 9,7 По водородот, хелиумот е најлесниот елемент од сите гасови (седум пати полесен од воздухот) при ладење на хелиум под температура од 2,178 К, истиот претрпува трансформација и се класифицира како суперфлуид занемарлива вискозност при истекување

45 Благородни гасови хемиски својства He Ne Ar Kr Xe Rn Реден број Електронска 1 s 2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 6 4s 2 4p 6 5s 2 5p 6 6s 2 6p 6 конфигурација на валентен слој Електронски афинитет/kj mol -1-48,2-115,8-96,5-96,5-77,2 / Прва енергија на јонизација/kj mol -1 Целосно пополнето надворешно енергетско ниво постоење на благородните гасови во моноатомски облик, за разлика од останатите гасови што постојат во двоатомски облик Освен хелиум (1s 2 ), кај сите останати благородни гасови електронската конфигурација на последното енергетско ниво е ns 2 np 6

46 Благородни гасови хемиски својства Високи вредности за јонизациониот потенцијал (енергија на јонизација) и негативен електронски афинитет благородните гасови тешко губат електрони (неможност за градење на хемиски врски со други елементи) Со пораст на редниот број и опаѓањето на јонизациониот потенцијал, кај одредени благородни гасови се зголемува способноста за градење на хемиски врски со други елементи Најдобро се проучени хемиските својства на ксенон Синтетизирани се соединенија на криптон, ксенон и радон со реактивни елементи како што се кислород и флуор

47 Благородни гасови реактивност Реактивноста на благородните гасови се менува според следниот редослед: Ne < He < Ar < Kr < Xe При формирање на хемиска врски, инертните гасови се однесуваат на два начина: Распарување на електронски парови и трансфер на електрони во соседната непополнета орбитала (постоење на ниски вредности за јонизациониот потенцијал и ниска енергетска бариера меѓу орбиталите на надворешниот енергетски слој (4, 5 и 6-ти) енергетски слој неспарени електрони и можност за формирање на ковалентна врска Благородните гасови може да се однесуваат како донори на електронски пар при формирање на координативно-ковалентна врска (пр. XeO 3, XeO 4 )

48 Благородни гасови соединенија Благороден гас со најважни хемиски својства претставува ксенонот Најзначаните оксидациски броеви на ксенонот во неговите соединенија се +2, +4 и +6 Досега се познати следните соединенија на ксенон: Xe - F Xe - O Xe - N Xe - C Xe метал Соединенија на ксенон и флуор Ксенон реагира со флуор при што се формираат XeF 2, XeF 4 и XeF 6 Овие соединенија се добиваат во реакции на директна синтеза, во садови од никел, претходно пасивизирани со флуор (формирање на заштитна превлака од никел (II) флуорид

49 Благородни гасови соединенија Xe (g) + F 2 (g) XeF 2 (g) (Xe во вишок, t=400 C, p=1 atm) Xe (g) + 2 F 2 (g) XeF 4 (g) (Xe : F 2 = 1: 5, t=600 C, p=6 atm) Xe (g) + 3 F 2 (g) XeF 6 (g) (Xe : F 2 = 1: 20, t=300 C, p=60 atm) флуоридите на ксенон се силни оксидациски средства што се користат за синтеза на соединенија на ксенон со кислород и азот

50 Благородни гасови соединенија Соединенија на ксенон и кислород Оксидите на ксенон се нестабилни и експлозивни Може да се добијат при директна синтеза или со хидролиза на ксенон флуориди XeO 3 XeF 6 (s) + 3 H 2 O (l) XeO 3 (s) + 6 HF (aq) 3 XeF 4 (s) + 6 H 2 O (l) XeO 3 (s) + 2 Xe (g) + 3/2 O 2 (g) + 12 HF (aq) XeF 6 (s) + H 2 O (l) XeOF 4 (s) + 2 HF (aq) XeOF 4

51 Благородни гасови примена Хелиум Постигнување на ниски температури (криоген агенс при изведување на експерименти што мора да се изведуваат на ниски температури) Разладувач на суперспроводливи магнети што се користат во NMR спектроскопијата Поради ниската растворливост во човековата крв, во смеса со кислород (21 % кислород и 79 % хелиум (1:4)), се користи во смесите за нуркање спречува појава на кесонската болест Ефикасен во заштита на срцевиот мускул од исхемија, иако механизмот не е во целост разјаснет Се испитува како потенцијална дополнителна терапија при третман на астма

52 Благородни гасови примена Неон Полнење на светилки што се користат во рекламни цели Полнење на светилки што се користат во ботанички градини Аргон Примена при запирање на крварење што настануваат при операција на улкуси, повредени крвни садови, проширени вени и тумори девитализација и намалување на обструктивни маси во телото како на при. тумори Криптон MRI на дишни патишта

53 Благородни гасови примена Ксенон Се користи како општ анестетик и не е невротоксичен Поради невропротективните ефекти претставува значајна компонента во мешавината на гасови што се даваат на предвремено родени бебиња со цел да се спречи оштетување на мозокот Xe-133 се користи при снимање на белите дробови и мерење на проток на крв во одредени ткива или органи Xe-129 се користи како MRI контрастно средство за следење на проток на воздух во белите дробови Радон Радон настанува како резултат на радиоактивно распаѓање на ураниум и ториум и претставува α емитер што може да предизвика белодробен карцином и тератогени ефекти

Метали од 13-та група на елементи

Метали од 13-та група на елементи Метали од 13-та група на елементи (Al, Ga, In, Tl) Проф. д-р Руменка Петковска Доц. д-р Лилјана Анастасова Институт за применета хемија и фармацевтски анализи, Фармацевтски факултет, УКИМ, Скопје Метали

Διαβάστε περισσότερα

14 та група на елементи

14 та група на елементи 14 та група на елементи Проф. д р Руменка Петковска Доц. д р Лилјана Анастасова Институт за применета хемија и фармацевтски анализи, Фармацевтски факултет, УКИМ, Скопје 14 та група на П.С 14 та (IV A)

Διαβάστε περισσότερα

Доц. д-р Наташа Ристовска

Доц. д-р Наташа Ристовска Доц. д-р Наташа Ристовска Класификација според структура на скелет Алифатични Циклични Ароматични Бензеноидни Хетероциклични (Повторете ги хетероцикличните соединенија на азот, петчлени и шестчлени прстени,

Διαβάστε περισσότερα

Проф. д-р Ѓорѓи Тромбев ГРАДЕЖНА ФИЗИКА. Влажен воздух 3/22/2014

Проф. д-р Ѓорѓи Тромбев ГРАДЕЖНА ФИЗИКА. Влажен воздух 3/22/2014 Проф. д-р Ѓорѓи Тромбев ГРАДЕЖНА ФИЗИКА Влажен воздух 1 1 Влажен воздух Влажен воздух смеша од сув воздух и водена пареа Водената пареа во влажниот воздух е претежно во прегреана состојба идеален гас.

Διαβάστε περισσότερα

СОСТОЈБА НА МАТЕРИЈАТА. Проф. д-р Руменка Петковска

СОСТОЈБА НА МАТЕРИЈАТА. Проф. д-р Руменка Петковска СОСТОЈБА НА МАТЕРИЈАТА Проф. д-р Руменка Петковска ЧЕТИРИ СОСТОЈБИ НА МАТЕРИЈАТА Цврсто Гас Течност Плазма ФАКТОРИ ШТО ЈА ОДРЕДУВААТ СОСТОЈБАТА НА МАТЕРИЈАТА I. Кинетичката енергија на честиците II. Интермолекулски

Διαβάστε περισσότερα

Практикум по неорганска хемија, применета во фармација

Практикум по неорганска хемија, применета во фармација Универзитет Св. Кирил и Методиј - Скопје Фармацевтски факултет, Скопје Институт за применета хемија и фармацевтски анализи Практикум по неорганска хемија, применета во фармација студиска програма Магистер

Διαβάστε περισσότερα

РЕШЕНИЈА Државен натпревар 2017 ТЕОРИСКИ ПРОБЛЕМИ. K c. K c,2

РЕШЕНИЈА Државен натпревар 2017 ТЕОРИСКИ ПРОБЛЕМИ. K c. K c,2 РЕШЕНИЈА Државен натпревар 07 ЗА КОМИСИЈАТА Вкупно поени:_50 од теор: 5 од експ: 5_ Прегледал: М. Буклески, В. Ивановски ТЕОРИСКИ ПРОБЛЕМИ (Запишете го начинот на решавање и одговорот на предвиденото место

Διαβάστε περισσότερα

II. Структура на атом, хемиски врски и енергетски ленти

II. Структура на атом, хемиски врски и енергетски ленти II. Структура на атом, хемиски врски и енергетски ленти II. Структура на атом, хемиски врски и енергетски ленти 1. Структура на атом 2. Јони 3. Термодинамика 3.1 Темодинамичка стабилност 3.2 Влијание на

Διαβάστε περισσότερα

Предавања доц. д-р Наташа Ристовска

Предавања доц. д-р Наташа Ристовска Предавања доц. д-р Наташа Ристовска Карбоксилните киселини добиени при хидролиза на мастите и маслата (липиди) се нарекуваат масни киселини. O O O CH 2 OCR R'COCH H 2 O O R'COH HOCH CH 2 OH HOCR CH 2 OCR"

Διαβάστε περισσότερα

ХЕМИСКА КИНЕТИКА. на хемиските реакции

ХЕМИСКА КИНЕТИКА. на хемиските реакции ХЕМИСКА КИНЕТИКА Наука која ја проучува брзината Наука која ја проучува брзината на хемиските реакции Познато: ЗАКОН ЗА ДЕЈСТВО НА МАСИ Guldberg-Vage-ов закон При константна температура (T=const) брзината

Διαβάστε περισσότερα

Физичка хемија за фармацевти

Физичка хемија за фармацевти Добредојдовте на наставата по предметот Физичка хемија за фармацевти Проф.д-р Зоран Кавраковски Проф.д-р Руменка Петковска Доц.д-р Наталија Наков zoka@ff.ukim.edu.mk mk rupe@ff.ukim.edu.mk natalijan@ff.ukim.edu.mk

Διαβάστε περισσότερα

Изомерија. Видови на изомерија

Изомерија. Видови на изомерија Изомерија Видови на изомерија Изомерија Изомери се соединенија кои имаат иста молекулска формула, а различни својства (физички и/или хемиски). Различните својства се должат на различната молекулска структура.

Διαβάστε περισσότερα

Б И О Х Е М И Ј А. нерецензирана скрипта за студентите од Земјоделскиот факултет при Универзитетот Гоце Делчев во Штип

Б И О Х Е М И Ј А. нерецензирана скрипта за студентите од Земјоделскиот факултет при Универзитетот Гоце Делчев во Штип Б И О Х Е М И Ј А нерецензирана скрипта за студентите од Земјоделскиот факултет при Универзитетот Гоце Делчев во Штип Рубин Гулабоски Лилјана Колева Гудева Билјана Балабанова 0 Биохемија -Запамти: во биохемијата

Διαβάστε περισσότερα

Алдехиди и кетони. Алдехиди и кетони. Карбонилни соединенија Кетон. Алдехид. ванилин цинамалдехид (R)- карвон бензалдехид КАРБОНИЛНА ГРУПА

Алдехиди и кетони. Алдехиди и кетони. Карбонилни соединенија Кетон. Алдехид. ванилин цинамалдехид (R)- карвон бензалдехид КАРБОНИЛНА ГРУПА Алдехиди и кетони Номенклатура, Добивање на алдехиди и кетони, Реакции на нуклеофилна адиција, Кислородни нуклеофили, Сулфурни нуклеофили, Водородни нуклеофили, Јаглеродни нуклеофили Алдехиди и кетони

Διαβάστε περισσότερα

37. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 основни училишта 18 мај VII одделение (решенија на задачите)

37. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 основни училишта 18 мај VII одделение (решенија на задачите) 37. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 03 основни училишта 8 мај 03 VII одделение (решенија на задачите) Задача. Во еден пакет хартија која вообичаено се користи за печатење, фотокопирање и сл. има N = 500

Διαβάστε περισσότερα

М-р Јасмина Буневска ОСНОВИ НА ПАТНОТО ИНЖЕНЕРСТВО

М-р Јасмина Буневска ОСНОВИ НА ПАТНОТО ИНЖЕНЕРСТВО УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КЛИМЕНТ ОХРИДСКИ - БИТОЛА ТЕХНИЧКИ ФАКУЛТЕТ - БИТОЛА - Отсек за сообраќај и транспорт - ДОДИПЛОМСКИ СТУДИИ - ECTS М-р Јасмина Буневска ОСНОВИ НА ПАТНОТО ИНЖЕНЕРСТВО ПРИЛОГ ЗАДАЧИ ОД ОПРЕДЕЛУВАЊЕ

Διαβάστε περισσότερα

Катаболизам на масни киселини. β-оксидација на масните киселини. Доц.д-р Наташа Ристовска

Катаболизам на масни киселини. β-оксидација на масните киселини. Доц.д-р Наташа Ристовска Катаболизам на масни киселини. β-оксидација на масните киселини Доц.д-р Наташа Ристовска Фази на оксидација на масни киселини Три фази: Фаза 1: оксидација на долговерижната масна киселина до ацетилни остатоци

Διαβάστε περισσότερα

БИОМОЛЕКУЛИ АМИНОКИСЕЛИНИ, ПЕПТИДИ И ПРОТЕИНИ. II ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ

БИОМОЛЕКУЛИ АМИНОКИСЕЛИНИ, ПЕПТИДИ И ПРОТЕИНИ. II ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ БИОМОЛЕКУЛИ АМИНОКИСЕЛИНИ, ПЕПТИДИ И ПРОТЕИНИ. II ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ ПЕПТИДИ ПЕПТИДНА ВРСКА Образувањето на пептидна (амидна) врска е реакција

Διαβάστε περισσότερα

46. РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА април III година. (решенија на задачите)

46. РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА април III година. (решенија на задачите) 46. РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 3 април 3 III година (решенија на задачите) Задача. Хеликоптер спасува планинар во опасност, спуштајќи јаже со должина 5, и маса 8, kg до планинарот. Планинарот испраќа

Διαβάστε περισσότερα

а) Определување кружна фреквенција на слободни пригушени осцилации ωd ωn = ω б) Определување периода на слободни пригушени осцилации

а) Определување кружна фреквенција на слободни пригушени осцилации ωd ωn = ω б) Определување периода на слободни пригушени осцилации Динамика и стабилност на конструкции Задача 5.7 За дадената армирано бетонска конструкција од задачата 5. и пресметаните динамички карактеристики: кружна фреквенција и периода на слободните непригушени

Διαβάστε περισσότερα

Биомолекули: Јаглехидрати

Биомолекули: Јаглехидрати Биомолекули: Јаглехидрати Класификација на моносхариди, Fisher-oви проекции, D и L шеќери, Конфигурација на алдози и кетози, Циклична структура на моносахаридите: пиранози и фуранози, Реакции на моносахариди,

Διαβάστε περισσότερα

10.9 СОВРЕМЕНИ ЕЛЕКТРОДНИ МАТЕРИЈАЛИ ВО ВОДОРОДНАТА ЕКОНОМИЈА MODERN ELECTRODE MATERIALS IN HYDROGEN ECONOMY

10.9 СОВРЕМЕНИ ЕЛЕКТРОДНИ МАТЕРИЈАЛИ ВО ВОДОРОДНАТА ЕКОНОМИЈА MODERN ELECTRODE MATERIALS IN HYDROGEN ECONOMY 10.9 СОВРЕМЕНИ ЕЛЕКТРОДНИ МАТЕРИЈАЛИ ВО ВОДОРОДНАТА ЕКОНОМИЈА MODERN ELECTRODE MATERIALS IN HYDROGEN ECONOMY Перица Пауновиќ Универзитет Св. Кирил и Мeтодиј во Скопје, Технолошко-металуршки факултет, Скопје,

Διαβάστε περισσότερα

ГРАДЕЖНА ФИЗИКА Размена на топлина. проф. д-р Мери Цветковска

ГРАДЕЖНА ФИЗИКА Размена на топлина. проф. д-р Мери Цветковска ГРАДЕЖНА ФИЗИКА Размена на топлина Енергетска ефикасност Енергетски Обука за енергетски карактеристики контролори на згради Зошто се воведува??? Што се постигнува??? Намалена енергетска интензивност Загадување

Διαβάστε περισσότερα

ЗАДАЧИ ЗА УВЕЖБУВАЊЕ НА ТЕМАТА ГЕОМЕТРИСКИ ТЕЛА 8 ОДД.

ЗАДАЧИ ЗА УВЕЖБУВАЊЕ НА ТЕМАТА ГЕОМЕТРИСКИ ТЕЛА 8 ОДД. ЗАДАЧИ ЗА УВЕЖБУВАЊЕ НА ТЕМАТА ГЕОМЕТРИСКИ ТЕЛА 8 ОДД. ВО ПРЕЗЕНТАЦИЈАТА ЌЕ ПРОСЛЕДИТЕ ЗАДАЧИ ЗА ПРЕСМЕТУВАЊЕ ПЛОШТИНА И ВОЛУМЕН НА ГЕОМЕТРИСКИТЕ ТЕЛА КОИ ГИ ИЗУЧУВАМЕ ВО ОСНОВНОТО ОБРАЗОВАНИЕ. СИТЕ ЗАДАЧИ

Διαβάστε περισσότερα

4.3 Мерен претворувач и мерен сигнал.

4.3 Мерен претворувач и мерен сигнал. 4.3 Мерен претворувач и мерен сигнал. 1 2 Претворањето на процесната величина во мерен сигнал се изведува со помош на мерен претворувач. Може да се каже дека улогата на претворувачот е претворање на енергијата

Διαβάστε περισσότερα

БИОМОЛЕКУЛИ АМИНОКИСЕЛИНИ, ПЕПТИДИ И ПРОТЕИНИ. IV ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ

БИОМОЛЕКУЛИ АМИНОКИСЕЛИНИ, ПЕПТИДИ И ПРОТЕИНИ. IV ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ БИОМОЛЕКУЛИ АМИНОКИСЕЛИНИ, ПЕПТИДИ И ПРОТЕИНИ. IV ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ ПРЕГЛЕД НА ПРОТЕИНСКАТА СТРУКТУРА ТРИДИМЕНЗИОНАЛНА СТРУКТУРА НА ПРОТЕИН

Διαβάστε περισσότερα

ДРВОТО КАКО МАТЕРИЈАЛ ЗА

ДРВОТО КАКО МАТЕРИЈАЛ ЗА ГРАДЕЖЕН ФАКУЛТЕТ-СКОПЈЕ Катедра за бетонски и дрвени конструкции ДРВОТО КАКО МАТЕРИЈАЛ ЗА ГРАДЕЖНИ КОНСТРУКЦИИ Доцент д-р Тони Аранѓеловски ОСНОВИ НА ДРВЕНИ КОНСТРУКЦИИ СТРУКТУРА НА ДРВОТО Дрвото е биолошки,

Διαβάστε περισσότερα

MEHANIKA NA FLUIDI. IV semestar, 6 ECTS Вонр. проф. d-r Zoran Markov. 4-Mar-15 1

MEHANIKA NA FLUIDI. IV semestar, 6 ECTS Вонр. проф. d-r Zoran Markov. 4-Mar-15 1 MEHANIKA NA FLUIDI IV semestar, 6 ECTS Вонр. проф. d-r Zoran Markov 1 СОДРЖИНА 1. Вовед во механиката на флуидите 2. Статика на флуидите 3. Кинематика на струењата 4. Динамика на идеален флуид 5. Некои

Διαβάστε περισσότερα

СИСТЕМ СО ТОПЛИНСКИ УРЕД КОЈ КОРИСТИ ОБНОВЛИВИ ИЗВОРИ НА ЕНЕРГИЈА

СИСТЕМ СО ТОПЛИНСКИ УРЕД КОЈ КОРИСТИ ОБНОВЛИВИ ИЗВОРИ НА ЕНЕРГИЈА 8. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 22 24 септември Никола Петковски Верка Георгиева Факултет за електротехника и информациски технологии - Скопје СИСТЕМ СО ТОПЛИНСКИ УРЕД КОЈ КОРИСТИ ОБНОВЛИВИ ИЗВОРИ НА ЕНЕРГИЈА КУСА

Διαβάστε περισσότερα

Регулација на фреквенција и активни моќности во ЕЕС

Регулација на фреквенција и активни моќности во ЕЕС 8 Регулација на фреквенција и активни моќности во ЕЕС 8.1. Паралелна работа на синхроните генератори Современите електроенергетски системи го напојуваат голем број на синхрони генератори кои работат паралелно.

Διαβάστε περισσότερα

БИОФИЗИКА Термодинамика. Доцент Др. Томислав Станковски

БИОФИЗИКА Термодинамика. Доцент Др. Томислав Станковски БИОФИЗИКА Термодинамика Доцент Др. Томислав Станковски За интерна употреба за потребите на предметот Биофизика Катедра за Медицинска Физика Медицински Факултет Универзитет Св. Кирил и Методиj, Скопjе Септември

Διαβάστε περισσότερα

Ветерна енергија 3.1 Вовед

Ветерна енергија 3.1 Вовед 3 Ветерна енергија 3.1 Вовед Енергијата на ветерот е една од првите форми на енергија која ја користел човекот. Уште старите Египќани ја користеле за задвижување на своите бродови и ветерни мелници. Ваквиот

Διαβάστε περισσότερα

Решенија на задачите за I година LII РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА ЗА УЧЕНИЦИТЕ ОД СРЕДНИТЕ УЧИЛИШТА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА 16 мај 2009.

Решенија на задачите за I година LII РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА ЗА УЧЕНИЦИТЕ ОД СРЕДНИТЕ УЧИЛИШТА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА 16 мај 2009. LII РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА ЗА УЧЕНИЦИТЕ ОД СРЕДНИТЕ УЧИЛИШТА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА 16 мај 009 I година Задача 1. Топче се пушта да паѓа без почетна брзина од некоја висина над површината на земјата.

Διαβάστε περισσότερα

ИСКОРИСТУВАЊЕ НА ЕНЕРГИЈАТА НА ВЕТРОТ ВО ЗЕМЈОДЕЛСТВОТО. Проф. д-р Влатко Стоилков

ИСКОРИСТУВАЊЕ НА ЕНЕРГИЈАТА НА ВЕТРОТ ВО ЗЕМЈОДЕЛСТВОТО. Проф. д-р Влатко Стоилков ИСКОРИСТУВАЊЕ НА ЕНЕРГИЈАТА НА ВЕТРОТ ВО ЗЕМЈОДЕЛСТВОТО Проф. д-р Влатко Стоилков 1 Содржина 1. Вовед 4 1.1. Потреба од пристап кон електрична енергија 5 1.2. Главни проблеми во руралните средини 5 1.3.

Διαβάστε περισσότερα

ПРАКТИЧНИ ВЕЖБИ ПО ИСПИТУВАЊЕ И КОНТРОЛА НА ВОДА

ПРАКТИЧНИ ВЕЖБИ ПО ИСПИТУВАЊЕ И КОНТРОЛА НА ВОДА УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КИРИЛ И МЕТОДИЈ СКОПЈЕ ФАРМАЦЕВТСКИ ФАКУЛТЕТ ПРАКТИЧНИ ВЕЖБИ ПО ИСПИТУВАЊЕ И КОНТРОЛА НА ВОДА - за програмата лабораториски биоинженер - Подготвиле: Проф. д-р Лидија Петрушевска-Този Ас.

Διαβάστε περισσότερα

Крв и крвни продукти. подготовка, чување, употреба

Крв и крвни продукти. подготовка, чување, употреба Крв и крвни продукти подготовка, чување, употреба Крв и крвни продукти Полна крв Еритроцити Еритроцити Одмиени еритроцити Еритроцити со многу ниска содржина на леукоцити Замрзнати еритроцити Деглицеринизирани

Διαβάστε περισσότερα

КАРАКТЕРИСТИКИ НА АМБАЛАЖНИТЕ ФИЛМОВИ И ОБВИВКИ КОИШТО МОЖЕ ДА СЕ ЈАДАТ ЗА ПАКУВАЊЕ НА ХРАНА

КАРАКТЕРИСТИКИ НА АМБАЛАЖНИТЕ ФИЛМОВИ И ОБВИВКИ КОИШТО МОЖЕ ДА СЕ ЈАДАТ ЗА ПАКУВАЊЕ НА ХРАНА Journal of Agricultural, Food and Environmental Sciences UDC: 621.798.1:663.14.31 КАРАКТЕРИСТИКИ НА АМБАЛАЖНИТЕ ФИЛМОВИ И ОБВИВКИ КОИШТО МОЖЕ ДА СЕ ЈАДАТ ЗА ПАКУВАЊЕ НА ХРАНА Дијана Милосављева, Ленче

Διαβάστε περισσότερα

АНАЛИЗА НА НАФТЕНИ ДЕРИВАТИ И ГОРИВА (електронско издание, верзија 3.00)

АНАЛИЗА НА НАФТЕНИ ДЕРИВАТИ И ГОРИВА (електронско издание, верзија 3.00) УНИВЕРЗИТЕТ Св. КИРИЛ И МЕТОДИЈ СКОПЈЕ ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ ИНСТИТУТ ЗА ХЕМИЈА Проф. д-р Јане Богданов Проф. д-р Богдан Богданов АНАЛИЗА НА НАФТЕНИ ДЕРИВАТИ И ГОРИВА (електронско издание, верзија

Διαβάστε περισσότερα

ШЕМИ ЗА РАСПОРЕДУВАЊЕ НА ПРОСТИТЕ БРОЕВИ

ШЕМИ ЗА РАСПОРЕДУВАЊЕ НА ПРОСТИТЕ БРОЕВИ МАТЕМАТИЧКИ ОМНИБУС, (07), 9 9 ШЕМИ ЗА РАСПОРЕДУВАЊЕ НА ПРОСТИТЕ БРОЕВИ Весна Целакоска-Јорданова Секој природен број поголем од што е делив самo со и сам со себе се вика прост број. Запишани во низа,

Διαβάστε περισσότερα

Поим за гел хроматографија

Поим за гел хроматографија ГЕЛ ХРОМАТОГРАФИЈА Поим за гел хроматографија Синоними: Гел филтрирање Хроматографија на молекулски сита Гел-ексклузивна хроматографија Гел-пермеабилна хроматографија Разделување на молекулите според нивната

Διαβάστε περισσότερα

ПРАКТИКУМ ПО ХЕМИЈА ЗА ЗЕМЈОДЕЛСКИ ФАКУЛТЕТ

ПРАКТИКУМ ПО ХЕМИЈА ЗА ЗЕМЈОДЕЛСКИ ФАКУЛТЕТ УНИВЕРЗИТЕТ "ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ"-ШТИП ПРАКТИКУМ ПО ХЕМИЈА ЗА ЗЕМЈОДЕЛСКИ ФАКУЛТЕТ (нерецензиран материјал) асс. м-р Биљана Балабанова Проф. д-р Рубин Гулабоски Практикум по хемија за Земоделски Факултет 1 Содржина

Διαβάστε περισσότερα

ЛУШПИ МЕМБРАНСКА ТЕОРИЈА

ЛУШПИ МЕМБРАНСКА ТЕОРИЈА Вежби ЛУШПИ МЕМБРАНСКА ТЕОРИЈА РОТАЦИОНИ ЛУШПИ ТОВАРЕНИ СО РОТАЦИОНО СИМЕТРИЧЕН ТОВАР ОСНОВНИ ВИДОВИ РОТАЦИОНИ ЛУШПИ ЗАТВОРЕНИ ЛУШПИ ОТВОРЕНИ ЛУШПИ КОМБИНИРАНИ - СФЕРНИ - КОНУСНИ -ЦИЛИНДРИЧНИ - СФЕРНИ

Διαβάστε περισσότερα

RRLC МЕТОД ЗА ОПРЕДЕЛУВАЊЕ НА ХЛОРОГЕНА КИСЕЛИНА ВО ПРОИЗВОДОТ CIRKON

RRLC МЕТОД ЗА ОПРЕДЕЛУВАЊЕ НА ХЛОРОГЕНА КИСЕЛИНА ВО ПРОИЗВОДОТ CIRKON Journal of Agricultural, Food and Environmental Sciences UDC: 631.811.98: 543.544 RRLC МЕТОД ЗА ОПРЕДЕЛУВАЊЕ НА ХЛОРОГЕНА КИСЕЛИНА ВО ПРОИЗВОДОТ CIRKON Теодор Јакимоски*, Биљана Петановска-Илиевска, Мирјана

Διαβάστε περισσότερα

56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 Скопје, 11 мај I година (решенија на задачите)

56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 Скопје, 11 мај I година (решенија на задачите) 56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 03 Скопје, мај 03 I година (решенија на задачите) Задача. Експресен воз го поминал растојанието помеѓу две соседни станици, кое изнесува, 5 km, за време од 5 min. Во

Διαβάστε περισσότερα

Предизвици во моделирање

Предизвици во моделирање Предизвици во моделирање МОРА да постои компатибилност на јазлите од мрежата на КЕ на спојот на две површини Предизвици во моделирање Предизвици во моделирање Предизвици во моделирање Предизвици во моделирање

Διαβάστε περισσότερα

УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КЛИМЕНТ ОХРИДСКИ ТЕХНИЧКИ ФАКУЛТЕТ БИТОЛА MAШИНСКИ ОТСЕК

УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КЛИМЕНТ ОХРИДСКИ ТЕХНИЧКИ ФАКУЛТЕТ БИТОЛА MAШИНСКИ ОТСЕК УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КЛИМЕНТ ОХРИДСКИ ТЕХНИЧКИ ФАКУЛТЕТ БИТОЛА MAШИНСКИ ОТСЕК ПРИМЕНА НА ОБНОВЛИВИТЕ ИЗВОРИ НА ЕНЕРГИЈА ЗА ПОЕФИКАСНО ПРОИЗВОДСТВО НА РИБИ ВО ЈП СТРЕЖЕВО - магистерски труд - Кандидат: Ментор:

Διαβάστε περισσότερα

МИНИСТЕРСТВО ЗА ЕКОНОМИЈА ОДЛУКА ЗА РАСПОРЕДУВАЊЕ НА СТОКИТЕ НА ФОРМИ НА ИЗВОЗ И УВОЗ

МИНИСТЕРСТВО ЗА ЕКОНОМИЈА ОДЛУКА ЗА РАСПОРЕДУВАЊЕ НА СТОКИТЕ НА ФОРМИ НА ИЗВОЗ И УВОЗ МИНИСТЕРСТВО ЗА ЕКОНОМИЈА ОДЛУКА ЗА РАСПОРЕДУВАЊЕ НА СТОКИТЕ НА ФОРМИ НА ИЗВОЗ И УВОЗ Скопје, Февруари 2013 Врз основа на член 34, став 2 од Законот за трговија ( Службен весник на Република Македонија

Διαβάστε περισσότερα

Потешкотии при проучувањето на TCR (vs. BCR) Го нема во растворлива форма Афинитет и специфичност. Стекнат/вроден имунолошки одговор

Потешкотии при проучувањето на TCR (vs. BCR) Го нема во растворлива форма Афинитет и специфичност. Стекнат/вроден имунолошки одговор Потешкотии при проучувањето на TCR (vs. BCR) Го нема во растворлива форма Афинитет и специфичност IgT? Стекнат/вроден имунолошки одговор Препознавање на слободен антиген (директно поврзување)? Пр. LCM

Διαβάστε περισσότερα

ОПШТА И НЕОРГАНСКА ХЕМИЈА за студентите на студиите по ФАРМАЦИЈА

ОПШТА И НЕОРГАНСКА ХЕМИЈА за студентите на студиите по ФАРМАЦИЈА УНИВЕРЗИТЕТ ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ -ШТИП ФАКУЛТЕТ ЗА МЕДИЦИНСКИ НАУКИ СТУДИИ ПО ФАРМАЦИЈА ОПШТА И НЕОРГАНСКА ХЕМИЈА за студентите на студиите по ФАРМАЦИЈА ПРАКТИКУМ ЗА ЛАБОРАТОРИСКИ И ТЕОРЕТСКИ ВЕЖБИ проф. д-р Рубин

Διαβάστε περισσότερα

БИОФИЗИКА Биофизика на Флуиди. Доцент Др. Томислав Станковски

БИОФИЗИКА Биофизика на Флуиди. Доцент Др. Томислав Станковски БИОФИЗИКА Биофизика на Флуиди Доцент Др. Томислав Станковски За интерна употреба за потребите на предметот Биофизика Катедра за Медицинска Физика Медицински Факултет Универзитет Св. Кирил и Методиj, Скопjе

Διαβάστε περισσότερα

45 РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2012 III година (решенија на задачите)

45 РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2012 III година (решенија на задачите) 45 РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА III година (решенија на задачите Рамнострана стаклена призма чиј агол при врвот е = 6 поставена е во положба на минимална девијација за жолтата светлина Светлината паѓа

Διαβάστε περισσότερα

Деформабилни каркатеристики на бетонот

Деформабилни каркатеристики на бетонот УКИМ Градежен Факултет, Скопје Деформабилни каркатеристики на бетонот проф. д-р Тони Аранѓеловски Деформабилни карактеристики на бетонот Содржина: Деформации на бетонот под влијание на краткотрајни натоварувања

Διαβάστε περισσότερα

КВАЛИТЕТОТ НА ВОДАТА ЗА ПИЕЊЕ ВО ДОЛНОПОЛОШКИОТ РЕГИОН

КВАЛИТЕТОТ НА ВОДАТА ЗА ПИЕЊЕ ВО ДОЛНОПОЛОШКИОТ РЕГИОН Оригинален научен труд Original Scientific Article КВАЛИТЕТОТ НА ВОДАТА ЗА ПИЕЊЕ ВО ДОЛНОПОЛОШКИОТ РЕГИОН Маргита ДАБЕВСКА-КОСТОСКА 1, Џавит ФЕЈЗУЛИ 1, Миле СРБИНОВСКИ 2, Муртезан ИСМАИЛИ 3 & Сузана АЛИУ

Διαβάστε περισσότερα

ОПТИЧКИ МЕТОДИ НА АНАЛИЗА

ОПТИЧКИ МЕТОДИ НА АНАЛИЗА ОПТИЧКИ МЕТОДИ НА АНАЛИЗА Оддел IV. Спектрохемиски анализи Поглавје 21. Спектроскопски методи на анализа Ског, Вест, Холер, Крауч, Аналитичка хемија Поглавје 10. Спектроскопски методи на анализа Харви,

Διαβάστε περισσότερα

ИНСТРУМЕНТАЛНИ МЕТОДИ ЗА АНАЛИЗА

ИНСТРУМЕНТАЛНИ МЕТОДИ ЗА АНАЛИЗА ИНСТРУМЕНТАЛНИ МЕТОДИ ЗА АНАЛИЗА интерна скрипта за студентите од УГД Штип Рубин Гулабоски Виолета Иванова Петропулос Универзитет Гоце Делчев-Штип, Штип, 2014 година 1 Вовед Инструменталните методи за

Διαβάστε περισσότερα

АНАЛИЗА НА ПОСТОЕЧКАТА СОСТОЈБА НА ЕНЕРГЕТСКАТА ЕФИКАСНОСТ НА ЗГРАДИТЕ. Класични извори на енергија, водогрејникотли

АНАЛИЗА НА ПОСТОЕЧКАТА СОСТОЈБА НА ЕНЕРГЕТСКАТА ЕФИКАСНОСТ НА ЗГРАДИТЕ. Класични извори на енергија, водогрејникотли Обука за енергетски контролори АНАЛИЗА НА ПОСТОЕЧКАТА СОСТОЈБА НА ЕНЕРГЕТСКАТА ЕФИКАСНОСТ НА ЗГРАДИТЕ Класични извори на енергија, водогрејникотли Ристо В. Филкоски Универзитет Св. Кирил и Методиј Машински

Διαβάστε περισσότερα

ПОДОБРУВАЊЕ НА КАРАКТЕРИСТИКИТЕ НА ИСПИТНА СТАНИЦА ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ЕНЕРГЕТСКИ ТРАНСФОРМАТОРИ

ПОДОБРУВАЊЕ НА КАРАКТЕРИСТИКИТЕ НА ИСПИТНА СТАНИЦА ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ЕНЕРГЕТСКИ ТРАНСФОРМАТОРИ 8. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 22 24 септември Љубомир Николоски Крсте Најденкоски Михаил Дигаловски Факултет за електротехника и информациски технологии, Скопје Зоран Трипуноски Раде Кончар - Скопје ПОДОБРУВАЊЕ

Διαβάστε περισσότερα

Технички факултет - Битола ЛАДИЛНА ТЕХНИКА

Технички факултет - Битола ЛАДИЛНА ТЕХНИКА Универзитет Св. Климент Охридски Технички факултет - Битола Проф. д-р Ѓорѓи Тромбев Проф. д-р Вангелче Митревски Вон проф. д-р Сања Поповска-Василевска ЛАДИЛНА ТЕХНИКА - ЦРТИ ОД ПРЕДАВАЊА - Работна верзија

Διαβάστε περισσότερα

5. ТЕХНИЧКИ И ТЕХНОЛОШКИ КАРАКТЕРИСТИКИ НА ОБРАБОТКАТА СО РЕЖЕЊЕ -1

5. ТЕХНИЧКИ И ТЕХНОЛОШКИ КАРАКТЕРИСТИКИ НА ОБРАБОТКАТА СО РЕЖЕЊЕ -1 5. ТЕХНИЧКИ И ТЕХНОЛОШКИ КАРАКТЕРИСТИКИ НА ОБРАБОТКАТА СО РЕЖЕЊЕ -1 5.1. ОБРАБОТУВАЧКИ СИСТЕМ И ПРОЦЕС ЗА ОБРАБОТКА СО РЕЖЕЊЕ 5.1.1. ОБРАБОТУВАЧКИ СИСТЕМ ЗА РЕЖЕЊЕ Обработувачкиот систем или системот за

Διαβάστε περισσότερα

УСЛОВИ НА ПАРИТЕТ ВО МЕЃУНАРОДНИТЕ ФИНАНСИИ И ПРЕДВИДУВАЊЕ НА ДЕВИЗНИОТ КУРС. Parity Conditions in International Finance & Currency Forecasting

УСЛОВИ НА ПАРИТЕТ ВО МЕЃУНАРОДНИТЕ ФИНАНСИИ И ПРЕДВИДУВАЊЕ НА ДЕВИЗНИОТ КУРС. Parity Conditions in International Finance & Currency Forecasting УСЛОВИ НА ПАРИТЕТ ВО МЕЃУНАРОДНИТЕ ФИНАНСИИ И ПРЕДВИДУВАЊЕ НА ДЕВИЗНИОТ КУРС Parity Conditions in International Finance & Currency Forecasting Вовед Менаџерите на меѓународните компании, инвеститори, увозници

Διαβάστε περισσότερα

МЕХАНИЧКИ СВОЈСТВА НА ТЕКСТИЛНИ МАТЕРИЈАЛИ

МЕХАНИЧКИ СВОЈСТВА НА ТЕКСТИЛНИ МАТЕРИЈАЛИ УНИВЕРЗИТЕТ ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ - ШТИП ТЕХНОЛОШКО-ТЕХНИЧКИ ФАКУЛТЕТ Д-р. Димко Димески Д-р. Винета Сребренкоска МЕХАНИЧКИ СВОЈСТВА НА ТЕКСТИЛНИ МАТЕРИЈАЛИ Штип. 2014 Димко Димески; Винета Сребренкоска МЕХАНИЧКИ

Διαβάστε περισσότερα

ОПТИЧКИ МЕТОДИ НА АНАЛИЗА Молекулска и атомска спектроскопија Примена

ОПТИЧКИ МЕТОДИ НА АНАЛИЗА Молекулска и атомска спектроскопија Примена Молекулска и атомска спектроскопија Примена Оддел IV. Спектрохемиски анализи Поглавје 23. Примена на молекулските и атомските спектроскопски методи Ског, Вест, Холер, Крауч, Аналитичка хемија Поглавје

Διαβάστε περισσότερα

1.2. Сличност троуглова

1.2. Сличност троуглова математик за VIII разред основне школе.2. Сличност троуглова Учили смо и дефиницију подударности два троугла, као и четири правила (теореме) о подударности троуглова. На сличан начин наводимо (без доказа)

Διαβάστε περισσότερα

45 РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2012 II година (решенија на задачите)

45 РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2012 II година (решенија на задачите) 45 РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 1 II година (решенија на задачите) 1 Координатите на два точкасти полнежи q 1 = + 3 µ C и q = 4µ C, поставени во xy рамнината се: x 1 = 3, 5cm; y 1 =, 5cm и x = cm; y

Διαβάστε περισσότερα

7.1 Деформациони карактеристики на материјалите

7.1 Деформациони карактеристики на материјалите 7. Механички особини Механичките особини на материјалите ја карактеризираат нивната способност да се спротистават на деформациите и разрушувањата предизвикани од дејството на надворешните сили, односно

Διαβάστε περισσότερα

У к у п н о :

У к у п н о : ГОДИШЊИ (ГЛОБАЛНИ) ПЛАН РАДА НАСТАВНИКА Наставни предмет: ФИЗИКА Разред: Седми Ред.број Н А С Т А В Н А Т Е М А / О Б Л А С Т Број часова по теми Број часова за остале обраду типове часова 1. КРЕТАЊЕ И

Διαβάστε περισσότερα

56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 Скопје, 11 мај IV година (решенија на задачите)

56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 Скопје, 11 мај IV година (решенија на задачите) 56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 03 Скопје, мај 03 IV година (решенија на задачите) Задача. Птица со маса 500 лета во хоризонтален правец и не внимавајќи удира во вертикално поставена прачка на растојание

Διαβάστε περισσότερα

Квантна теорија: Увод и принципи

Квантна теорија: Увод и принципи 243 Квантна теорија: Увод и принципи 8 Во ова поглавје се воведуваат некои од основните принципи на квантната механика. Првин се дава преглед на експерименталните резултати што довеле до надминување на

Διαβάστε περισσότερα

ОСНОВИ НА ДРВЕНИ КОНСТРУКЦИИ 3. СТАБИЛНОСТ НА КОНСТРУКТИВНИТЕ ЕЛЕМЕНТИ

ОСНОВИ НА ДРВЕНИ КОНСТРУКЦИИ 3. СТАБИЛНОСТ НА КОНСТРУКТИВНИТЕ ЕЛЕМЕНТИ ОСНОВИ НА ДРВЕНИ КОНСТРУКЦИИ 3. СТАБИЛНОСТ НА КОНСТРУКТИВНИТЕ ЕЛЕМЕНТИ Општо Елементите на дрвените конструкции мора да се пресметаат така да се докаже дека конструкцијата во целина со доволна сигурност

Διαβάστε περισσότερα

ТЕХНИЧКО - ЕКОНОМСКО ИСКОРИСТУВАЊЕ НА СОНЧЕВАТА ЕНЕРГИЈА ВО СОВРЕМЕНИ УРБАНИ СРЕДИНИ СО ПРИМЕНА НА НАЈНОВИ ТЕХНИЧКИ И ТЕХНОЛОШКИ РЕШЕНИЈА

ТЕХНИЧКО - ЕКОНОМСКО ИСКОРИСТУВАЊЕ НА СОНЧЕВАТА ЕНЕРГИЈА ВО СОВРЕМЕНИ УРБАНИ СРЕДИНИ СО ПРИМЕНА НА НАЈНОВИ ТЕХНИЧКИ И ТЕХНОЛОШКИ РЕШЕНИЈА УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КЛИМЕНТ ОХРИДСКИ - БИТОЛА ТЕХНИЧКИ ФАКУЛТЕТ - БИТОЛА МАШИНСКИ ОТСЕК Владо Петрушевски ТЕХНИЧКО - ЕКОНОМСКО ИСКОРИСТУВАЊЕ НА СОНЧЕВАТА ЕНЕРГИЈА ВО СОВРЕМЕНИ УРБАНИ СРЕДИНИ СО ПРИМЕНА НА

Διαβάστε περισσότερα

ИЗБОР НА ЕНЕРГЕТСКИ ТРАНСФОРМАТОР ЗА МЕТАЛНА КОМПАКТНА ТРАФОСТАНИЦА

ИЗБОР НА ЕНЕРГЕТСКИ ТРАНСФОРМАТОР ЗА МЕТАЛНА КОМПАКТНА ТРАФОСТАНИЦА 8. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 22 24 септември Михаил Дигаловски Крсте Најденкоски Факултет за електротехника и информациски технологии, Скопје Тане Петров Бучим ДООЕЛ - Радовиш ИЗБОР НА ЕНЕРГЕТСКИ ТРАНСФОРМАТОР

Διαβάστε περισσότερα

2. КАРАКТЕРИСТИКИ НА МЕРНИТЕ УРЕДИ

2. КАРАКТЕРИСТИКИ НА МЕРНИТЕ УРЕДИ . КАРАКТЕРИСТИКИ НА МЕРНИТЕ УРЕДИ Современата мерна техника располага со големо количество разнородни мерни уреди. Одделните видови мерни уреди имаат различни специфични својства, но и некои заеднички

Διαβάστε περισσότερα

DEMOLITION OF BUILDINGS AND OTHER OBJECTS WITH EXPLOSIVES AND OTHER NONEXPLOSIVES MATERIALS

DEMOLITION OF BUILDINGS AND OTHER OBJECTS WITH EXPLOSIVES AND OTHER NONEXPLOSIVES MATERIALS Ристо Дамбов * РУШЕЊЕ НА ЗГРАДИ И ДРУГИ ГРАДЕЖНИ ОБЈЕКТИ СО ПОМОШ НА ЕКСПЛОЗИВНИ И НЕЕКСПЛОЗИВНИ МАТЕРИИ РЕЗИМЕ Во трудот се преставени основните параметри и начини за рушење на стари згради. Ќе се прикажат

Διαβάστε περισσότερα

Knjiga/Book 5 ИНЖЕНЕРСТВО НА МАТЕРИЈАЛИ MATERIALS ENGINEERING

Knjiga/Book 5 ИНЖЕНЕРСТВО НА МАТЕРИЈАЛИ MATERIALS ENGINEERING Knjiga/Book 5 ИНЖЕНЕРСТВО НА МАТЕРИЈАЛИ MATERIALS ENGINEERING Editors Emilija Fidanchevska Ss Cyril and Methodius University in Skopje Faculty of Technology and Metallurgy Skopje, Republic of Macedonia

Διαβάστε περισσότερα

БИОФИЗИКА Биомеханика. Доцент Др. Томислав Станковски

БИОФИЗИКА Биомеханика. Доцент Др. Томислав Станковски БИОФИЗИКА Биомеханика Доцент Др. Томислав Станковски За интерна употреба за потребите на предметот Биофизика Катедра за Медицинска Физика Медицински Факултет Универзитет Св. Кирил и Методиj, Скопjе Септември

Διαβάστε περισσότερα

Примена на ензими во винарската индустрија

Примена на ензими во винарската индустрија Киро Мојсов Југослав Зибероски Звонимир Божиновиќ Мери Петреска Примена на ензими во винарската индустрија BIGOSS Рецензенти: Проф. д-р Михаил Петков Проф. д-р Мирче Наумовски Редакција: Уредник: Елизабета

Διαβάστε περισσότερα

БИОМОЛЕКУЛИ ЈАГЛЕХИДРАТИ. II ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ

БИОМОЛЕКУЛИ ЈАГЛЕХИДРАТИ. II ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ БИОМОЛЕКУЛИ ЈАГЛЕХИДРАТИ. II ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ ОЛИГОСАХАРИДИ ГЛИКОЗИДНА ВРСКА При реакција меѓу хидроксилната група на аномерен С-атом од

Διαβάστε περισσότερα

ОБУКА ЗА ЕНЕРГЕТСКИ КОНТРОЛОРИ

ОБУКА ЗА ЕНЕРГЕТСКИ КОНТРОЛОРИ CeProSARD ISO 9001:2008 ISO 14001:2004 ОБУКА ЗА ЕНЕРГЕТСКИ КОНТРОЛОРИ Скопје, Март - Мај 2014 5 Изработка на извештај Предавач: Алекса Томовски, дипл. маш. инж. 5.1 Изработка на извештај за спроведената

Διαβάστε περισσότερα

шифра: Филигран Истражувачки труд на тема: Анализа на мала хидроцентрала Брајчино 2

шифра: Филигран Истражувачки труд на тема: Анализа на мала хидроцентрала Брајчино 2 шифра: Филигран Истражувачки труд на тема: Анализа на мала хидроцентрала Брајчино 2 Битола, 2016 Содржина 1. Вовед... 2 2. Поделба на хидроцентрали... 3 2.1. Поделба на хидроцентрали според инсталирана

Διαβάστε περισσότερα

Анализа на преодниот период на прекинувачите кај Н топологија на сериски резонантен конвертор при работа со уред за индукционо загревање

Анализа на преодниот период на прекинувачите кај Н топологија на сериски резонантен конвертор при работа со уред за индукционо загревање 7. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 2 4 октомври 2011 Гоце Стефанов Василија Шарац Дејан Милчевски Електротехнички факултет - Радовиш Љупчо Караџинов ФЕИТ - Скопје Анализа на преодниот период на прекинувачите кај Н топологија

Διαβάστε περισσότερα

Мали модуларни системи за централно греење и ладење базирани на обновливи извори на енергија

Мали модуларни системи за централно греење и ладење базирани на обновливи извори на енергија Мали модуларни системи за централно греење и ладење базирани на обновливи извори на енергија Прирачник Автори: Рецензенти: Доминик Руц, Кристијан Дошекал, Мортен Хофмајстер, Лин Лаурберг Јенсен Рита Мергнер,

Διαβάστε περισσότερα

УЛОГАТА НА АЛЕЛОПАТИЈАТА ВО БОРБАТА ПРОТИВ ПЛЕВЕЛИТЕ

УЛОГАТА НА АЛЕЛОПАТИЈАТА ВО БОРБАТА ПРОТИВ ПЛЕВЕЛИТЕ Journal of Agricultural, Food and Environmental Sciences UDC: 632.512:632.937.2 УЛОГАТА НА АЛЕЛОПАТИЈАТА ВО БОРБАТА ПРОТИВ ПЛЕВЕЛИТЕ Бети Ивановска Факултет за земјоделски науки и храна Апстракт Алелопатијата

Διαβάστε περισσότερα

Рекуперација на отпадна топлина од кондензатори кај индустриски ладилни постројки

Рекуперација на отпадна топлина од кондензатори кај индустриски ладилни постројки Униврезитет Св. Климент Охридски Битола Технички факултет - Битола Рекуперација на отпадна топлина од кондензатори кај индустриски ладилни постројки Магистерски труд Кандидат Сазданов Благој Ментор: Проф.

Διαβάστε περισσότερα

СТУДИЈА НА РЕАЛЕН СЛУЧАЈ НА ВЛИЈАНИЕТО НА ДИСПЕРЗИРАНОТО ПРОИЗВОДСТВО ВРЗ СН ДИСТРИБУТИВНА МРЕЖА

СТУДИЈА НА РЕАЛЕН СЛУЧАЈ НА ВЛИЈАНИЕТО НА ДИСПЕРЗИРАНОТО ПРОИЗВОДСТВО ВРЗ СН ДИСТРИБУТИВНА МРЕЖА 6. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 4-6 октомври 2009 Методија Атанасовски Љупчо Трпезановски Технички Факултет, Битола СТУДИЈА НА РЕАЛЕН СЛУЧАЈ НА ВЛИЈАНИЕТО НА ДИСПЕРЗИРАНОТО ПРОИЗВОДСТВО ВРЗ СН ДИСТРИБУТИВНА МРЕЖА

Διαβάστε περισσότερα

БИОФИЗИКА Електрични поjави. Доцент Др. Томислав Станковски

БИОФИЗИКА Електрични поjави. Доцент Др. Томислав Станковски БИОФИЗИКА Електрични поjави Доцент Др. Томислав Станковски За интерна употреба за потребите на предметот Биофизика Катедра за Медицинска Физика Медицински Факултет Универзитет Св. Кирил и Методиj, Скопjе

Διαβάστε περισσότερα

Во трудот се истражува зависноста на загубите во хрватскиот електроенергетски систем од

Во трудот се истражува зависноста на загубите во хрватскиот електроенергетски систем од 8. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 22 24 септември Стипе Ќурлин Антун Андриќ ХОПС ОПТИМИЗАЦИЈА НА ЗАГУБИТЕ НА ПРЕНОСНАТА МРЕЖА ОД АСПЕКТ НА КРИТЕРИУМОТ НА МИНИМАЛНИ ЗАГУБИ НА АКТИВНА МОЌНОСТ СО ПРОМЕНА НА АГОЛОТ НА

Διαβάστε περισσότερα

Тест за 7. разред. Шифра ученика

Тест за 7. разред. Шифра ученика Министарство просвете Републике Србије Српско хемијско друштво Окружно/градско/међуокружно такмичење из хемије 28. март 2009. године Тест за 7. разред Шифра ученика Пажљиво прочитај текстове задатака.

Διαβάστε περισσότερα

Бесмртноста на душата кај Платон (II)

Бесмртноста на душата кај Платон (II) Бесмртноста на душата кај Платон (II) Стефан Пановски Студент на институтот за класични студии noxdiaboli@yahoo.com 1. За деловите на душата За да зборуваме за бесмртноста на душата, најнапред мора да

Διαβάστε περισσότερα

АНАЛИТИЧКИ МЕТОД ЗА ПРЕСМЕТКА НА ДОВЕРЛИВОСТA НА ДИСТРИБУТИВНИTE СИСТЕМИ

АНАЛИТИЧКИ МЕТОД ЗА ПРЕСМЕТКА НА ДОВЕРЛИВОСТA НА ДИСТРИБУТИВНИTE СИСТЕМИ ЧЕТВРТО СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 6 9 септември 004 д-р Ристо Ачковски, дипл ел инж Електротехнички факултет, Скопје Сашо Салтировски, дипл ел инж АД Електростопанство на Македонија, Скопје АНАЛИТИЧКИ МЕТОД ЗА

Διαβάστε περισσότερα

ПРИРАЧНИК ЗА ПРАКТИЧНА НАСТАВА ПО ПРЕДМЕТОТ ВОВЕД ВО КЛИНИЧКА ФАРМАЦИЈА. Име и презиме Досие бр. Работно место

ПРИРАЧНИК ЗА ПРАКТИЧНА НАСТАВА ПО ПРЕДМЕТОТ ВОВЕД ВО КЛИНИЧКА ФАРМАЦИЈА. Име и презиме Досие бр. Работно место ПРИРАЧНИК ЗА ПРАКТИЧНА НАСТАВА ПО ПРЕДМЕТОТ Име и презиме Досие бр. Група Работно место Доц. Д-р. Александра Капедановска Несторовска Доц. Д-р. Зорица Наумовска 1 СОДРЖИНА: ПРИРАЧНИК ЗА ПРАКТИЧНА НАСТАВА

Διαβάστε περισσότερα

ЗАШТЕДА НА ЕНЕРГИЈА СО ВЕНТИЛАТОРИТЕ ВО ЦЕНТРАЛНИОТ СИСТЕМ ЗА ЗАТОПЛУВАЊЕ ТОПЛИФИКАЦИЈА-ИСТОК - СКОПЈЕ

ЗАШТЕДА НА ЕНЕРГИЈА СО ВЕНТИЛАТОРИТЕ ВО ЦЕНТРАЛНИОТ СИСТЕМ ЗА ЗАТОПЛУВАЊЕ ТОПЛИФИКАЦИЈА-ИСТОК - СКОПЈЕ 6. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 4-6 октомври 2009 Иле Георгиев Македонски Телеком а.д. Скопје ЗАШТЕДА НА ЕНЕРГИЈА СО ВЕНТИЛАТОРИТЕ ВО ЦЕНТРАЛНИОТ СИСТЕМ ЗА ЗАТОПЛУВАЊЕ ТОПЛИФИКАЦИЈА-ИСТОК - СКОПЈЕ КУСА СОДРЖИНА Во

Διαβάστε περισσότερα

УНИВЕРЗИТЕТ ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ - ШТИП

УНИВЕРЗИТЕТ ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ - ШТИП УНИВЕРЗИТЕТ ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ - ШТИП ФАКУЛТЕТ ЗА ПРИРОДНИ И ТЕХНИЧКИ НАУКИ КАТЕДРА ЗА ГЕОЛОГИЈА И ГЕОФИЗИКА МАГИСТЕРСКИ ТРУД КОРЕЛАЦИЈА ПОМЕЃУ РЕАЛНАТА ГЕОЛОШКА СРЕДИНА И ГЕОЕЛЕКТРИЧНИОТ МОДЕЛ Ментор: Проф.

Διαβάστε περισσότερα

Од точката С повлечени се тангенти кон кружницата. Одреди ја големината на AOB=?

Од точката С повлечени се тангенти кон кружницата. Одреди ја големината на AOB=? Задачи за вежби тест плоштина на многуаголник 8 одд На што е еднаков збирот на внатрешните агли кај n-аголник? 1. Одреди ја плоштината на паралелограмот, според податоците дадени на цртежот 2. 3. 4. P=?

Διαβάστε περισσότερα

Предавање 3. ПРОИЗВОДНИ ТЕХНОЛОГИИ Обработка со симнување материјал (режење) Машински факултет-скопје 2.4. ПРОЦЕСИ ВО ПРОИЗВОДНОТО ОПКРУЖУВАЊЕ

Предавање 3. ПРОИЗВОДНИ ТЕХНОЛОГИИ Обработка со симнување материјал (режење) Машински факултет-скопје 2.4. ПРОЦЕСИ ВО ПРОИЗВОДНОТО ОПКРУЖУВАЊЕ Предавање 3 ПРОИЗВОДНИ ТЕХНОЛОГИИ Обработка со симнување материјал (режење) Машински факултет-скопје 2.4. ПРОЦЕСИ ВО ПРОИЗВОДНОТО ОПКРУЖУВАЊЕ Во структурата на индустриските системи на различни нивоа се

Διαβάστε περισσότερα

5. Динамика на конструкции

5. Динамика на конструкции Динамика на конструкции. Динамика на конструкции Задача. За дадната армирано бтонска конструкција да с опрдли кружната фрквнција ω приодата на слободнит нпригушни осцилации Т n на основниот тон. Модулот

Διαβάστε περισσότερα

ВЛИЈАНИЕ НА ВИСОКОНАПОНСКИ ВОДОВИ ВРЗ ЗАЗЕМЈУВАЧКИОТ СИСТЕМ НА КАТОДНАТА ЗАШТИТА НА ЦЕВКОВОДИТЕ

ВЛИЈАНИЕ НА ВИСОКОНАПОНСКИ ВОДОВИ ВРЗ ЗАЗЕМЈУВАЧКИОТ СИСТЕМ НА КАТОДНАТА ЗАШТИТА НА ЦЕВКОВОДИТЕ ПЕТТО СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 7 9 октомври 007 Владимир Талевски, дипл. ел. инж. ГА-МА А.Д. Систем оператор за пренос на природен гас Скопје Проф. д-р Мито Златаноски, дипл. ел. инж. Софија Николова, дипл. ел.

Διαβάστε περισσότερα

Министерство за образование и наука. Завршен извештај

Министерство за образование и наука. Завршен извештај 1 Министерство за образование и наука Завршен извештај Институција: ЕКО СОЛАР дoo Штип, претпријатие за производство и услуги Управител на институцијата дип.маш.инж. Зоран Трајков, ГЛАВЕН ИСТРАЖУВАЧ: проф.

Διαβάστε περισσότερα

Здравствени ефекти од цврстите честички

Здравствени ефекти од цврстите честички Институт за јавно здравје на Република Македонија Здравствени ефекти од цврстите честички Политички импликации за земјите од источна Европа, Кавказ и Централна Азија Aпстракт Овој труд ги сумира доказите

Διαβάστε περισσότερα

8. МЕРНИ МОСТОВИ И КОМПЕНЗАТОРИ

8. МЕРНИ МОСТОВИ И КОМПЕНЗАТОРИ 8. МЕРНИ МОСТОВИ И КОМПЕНЗАТОРИ Мерните мостови и компензаторите спаѓаат во посредните мерни постапки. Мерењата со мерните мостови и компензаторите се остваруваат со затворени мерни процеси засновани врз

Διαβάστε περισσότερα

Мозочен натриуретичен пептид кај пациенти со срцева слабост во корелација со традиционалните биомаркери на бубрежната функција

Мозочен натриуретичен пептид кај пациенти со срцева слабост во корелација со традиционалните биомаркери на бубрежната функција УНИВЕРЗИТЕТ ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ ШТИП ФАКУЛТЕТ ЗА МЕДИЦИНСКИ НАУКИ ВТОР ЦИКЛУС СПЕЦИЈАЛИСТИЧКИ СТУДИИ Дипломиран стручен лаборант по медицинска лабораториска дијагностика специјализиран за хемиско биохемиска лабораторија

Διαβάστε περισσότερα