ОПШТА И НЕОРГАНСКА ХЕМИЈА за студентите на студиите по ФАРМАЦИЈА

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ОПШТА И НЕОРГАНСКА ХЕМИЈА за студентите на студиите по ФАРМАЦИЈА"

Transcript

1 УНИВЕРЗИТЕТ ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ -ШТИП ФАКУЛТЕТ ЗА МЕДИЦИНСКИ НАУКИ СТУДИИ ПО ФАРМАЦИЈА ОПШТА И НЕОРГАНСКА ХЕМИЈА за студентите на студиите по ФАРМАЦИЈА ПРАКТИКУМ ЗА ЛАБОРАТОРИСКИ И ТЕОРЕТСКИ ВЕЖБИ проф. д-р Рубин Гулабоски подготвиле: Mr pharm. Даринка Ѓоргиева Mr pharm. Катарина Смилков Мr.Sci. Pharm., Александар Цевтковски Штип, септември 2010 год.

2 Содржина: 1. Вежба бр.1: Хемиска номенклатура на неоргански соединенија; 2. Вежба бр.2: Мерење и мерни единици; Релативна атомска и молекулска маса; Aвогадров број и Авогадрова константа; Пресметувања врз основа на хемиски формули; Масени удели; Количински удели; Гасни закони, равенка за идеални гасови, пресметување 3. Вежба бр.3: 1-Лабораториски Термин: Запознавање со Лабораторијата и со правилата за работа во лабораторијата: што смее да се прави а што не, задолжително носење на лабораториски мантил... -почетни вежби за вагање, мерење на волумен со помош на мензура, пипетирање, титрирање со бирета, филтрирање, мерење на рн со лакмусова хартија. 4. Вежба бр.4: Хемиски реакции, хемиски равенки, редокс реакции, оксидо-редукциско израмнување; Пресметување врз основа на хемиска равенка, Пресметки врз база на лимитирачки реагенси 5. Вежба бр.5: 2-Лабораториски термин: А) Определување на густина на раствори а) на чиста вода б) на раствор на 10 г на Натриум хлорид во 100 мл вода в) на раствор составен од 10 мл вода + 10 мл метанол г) определување на густина на цврсто тело (камен, варовник, метал и сл). со метод на потопување на цврстото тело во мензура во која има течна вода Б) Подготвување и разредување на раствори а) спремање на раствор на натриум хлорид со точна концентрација б) спремање на 0.1 мол/л раствор на Хлороводородна киселина од 36% раствор на концентрирана хлороводородна киселина со дадена густина в) разредување на раствор-од 1 моларен да се направи 0.05 моларен раствор и сл. 6. Вежба бр.6: 3-Лабораториски термин: Хемиски реакции -реакции на таложење -реакции на добивање на комплексни соединенија -реакции на неутрализација -редокс реакции -Редокс титрации-определување на аскорбинска киселина со титрација со Јод 2

3 7. Вежба бр. 7: Пресметковни вежби од Раствори, количинска и масена концентрација, масен удел, разредување на раствори; 8. Вежба бр.8: 4-Лабораториски термин: -Термохемија-определување на топлинските ефекти при хемиските реакции -енергетика при реакции на неутрализација -енергетика при редокс реакции -енергетика при растворање на киселини, бази и соли во вода. 9. Вежба бр. 9: Концепт на киселост и рн; Хемиска рамнотежа; Пуфери; 10. Вежба бр. 10: 5-Лабораториски термин: А) Хидролиза-да се следат промените во рн при растворање на натриум хлорид, амониум хлорид, и натриум ацетат во вода. Б) спремање на пуфери-да се приготват 0.1 мол/л ацетатен и амонијачен пуфер и да се измери рн на растворите во тие пуфери, потоа да се додадат мали количини на јака база или јака киселина во таквите пуфери и пак да се следи рн. 3

4 Вежба бр.1 ХЕМИСКА НОМЕНКЛАТУРА НА НЕОРГАНСКИ СОЕДИНЕНИЈА МЕРЕЊЕ И МЕРНИ ЕДИНИЦИ 1.1 Хемиска номенклатура на неоргански соединенија Хемиските елементи се чисти супстанции составени од идентични атоми или молекули. Хемиските соединенија се комбинација од два или повеќе елементи. Квалитативниот и квантитативниот состав на соединенијата се изразува преку хемиски формули. Пример Н 2 О 2 : - квалитативна информација: водородниот пероксид е изграден од водород и кислород; -квалитативна информација: водородниот пероксид содржи два атоми водород и два атоми кислород. Односот на количествата е одреден со стехиометриските индекси 2:2. За да можеме да напишеме хемиска формула на одредено соединение потребно е да се познава: -Валентност (полнежот на јоните) Валентноста на некој атом е определена од бројот на електрони што атомот ги ангажира за образување на хемиски врски. Правила при пишување хемиски формули -Металите обично формираат позитивни моноатомски јони Група IА=> +1 Група IIА=> +2 максималната позитивна валентност на металните јони е еднаква на групаа. -Неметалите формираат негативни моноатомски јони Група VIА=> -2 Група VIIА=> -1 Максималната негативна валентност на анјоните е 8-групаА -Соединенијата се електронеутрални, т.е. збирот на производите од оксидациските броеви и стехиометриските индекси на елементите во едно соединение е еднаков на нула. Правила за номенклатура на најчестите типови неоргански соединенија 1. Оксиди (соединенија на хемиски елементи со кислород) - валентноста на кислородот секогаш е -2 - оксидациската состојба на металите од првата група (алкалните метали) секогаш е +1 - оксидациската состојба на металите од втората група (земноалкалните метали) секогаш е +2 -ако елементот што гради оксид има една валентност, тогаш таа не се чита бидејќи се подразбира; во случај да елементот што гради оксид има 4

5 повеќе валентни состојби, тогаш мора да се нагласи неговата валентност - прво се чита името на елементот, потоа неговата валентност и на крај се додава зборот оксид Пример: СаО калциум оксид; FeO железо(ii)оксид; CO јаглерод(ii)оксид (јаглерод моноксид); CO 2 јаглерод(iv)оксид (јаглерод диоксид); 2. Хидроксиди (соединенија на метали со ОН групата - во хидроксидите полнежот на ОН групата секогас е -1 -името се образува така што прво се кажува името на металот, потоа неговата валентност и на крај зборот хидроксид Пример: NaOH натриум хидроксид; Mg(OH) 2 магнезиум хидроксид; Fe(OH) 3 железо(iii)хидроксид; 3. Киселини (соединенија што во вода дисоцираат и даваат Н + (водороден протон) како катјон и киселински остаток како анјон -во киселините валентноста на водородот секогаш е Безкислородни киселини (киселини што не содржат кислород во својот состав) -имињата на овие киселини се добиваат кога на името на елементот што ја гради киселината се додава ИДНА КИСЕЛИНА (или ОВОДОРОДНА КИСЕЛИНА) Пример: Безкислородна киселина на хлор е HCl и се вика хлоридна или хлороводородна КИСЕЛИНА) HCl дисоцира во вода на: H + ( водороден протон ) и киселински остаток Cl - (хлорид) Безкислородна киселина на флуор е HF и се вика флуоридна или флуороводородна КИСЕЛИНА) HF дисоцира во вода на: H + ( водороден протон ) и киселински остаток F - (флуорид) Безкислородна киселина на сулфур е H 2 S и се вика сулфидна или сулфурводородна КИСЕЛИНА) H 2 S дисоцира во вода на: H + ( водороден протон ) и киселински остаток S 2- (сулфид) 3.2. Кислородни киселини (киселини што покрај водородот и некој друг елемент содржат и кислород во својот состав) -името на основната кислородна киселина на секој елемент се добива кога на името на елементот што ја гради киселината се додаде наставката АТНА КИСЕЛИНА (или НА или ОВА КИСЕЛИНА) Пример: основната кислородна киселина на хлор има формула HClO 3 и се вика хлоратна КИСЕЛИНА (или хлорна КИСЕЛИНА) HClO 3 дисоцира во вода на: H + ( водороден протон ) и киселински остаток ClO 3 - (хлорат) 5

6 HClO 3 хлорна киселина HIO 3 јодна киселина HBrO 3 бромна киселина H 2 SO 4 сулфурна киселина H 2 SeO 4 селенова киселина H 6 TeO 6 телурна киселина HNO 3 азотна киселина H 3 PO 4 фосфорна киселина H 3 AsO 4 арсенова киселина H 3 SbO 4 антимонова киселина H 2 CO 3 јаглеродна киселина H 4 SiO 4 силициумова киселина H 2 SnO 3 калајна киселина H 3 BO 3 борна киселина H 2 CrO 4 хромна киселина H 2 MnO 4 манганова киселина -Кислородните киселини кои имаат еден кислороден атом повеќе од основната кислородна киселина го формираат своето име кога се додава префиксот -ПЕР пред името на основната кислородна киселина Пример: основна киселина на хлорот е HClO 3 хлоратна или хлорна киселина HClO 3 е ПЕРхлоратна или ПЕРхлорна киселина (киселинскиот остаток е ClO 4 - перхлорат) -Кислородните киселини кои имаат еден кислороден атом помалку од основната кислородна киселина го формираат своето име кога се додава наставката ИТНА (или ЕСТА) КИСЕЛИНА кон името на елементот што ја формира киселината Пример: основна киселина на хлорот е HClO 3 хлоратна или хлорна киселина HClO 2 е хлоритна или хлореста КИСЕЛИНА (киселинскиот остаток е - ClO 2 хлорит) 6

7 4. Соли (соединенија што се добиваат при реакција на киселини и бази; во солите учествуваат металните јони од базите и киселинските остатоци од киселините) Пример: AgCl сребро нитрат FeCl 2 железо II хлорид Ca(NO 3 ) 2 калциум нитрат Na 2 SO 4 натриум сулфат (NH 4 ) 2 S амониум сулфид Пример: Го имаме името на солта, оксидот или базата и треба да ја напишеме хемиската формула: Манган IV оксид Најпрво ги пишуваме хемиските симболи за манган и кислород. Од даденото име знаеме дека манганот е со валентност 4+, а пак во оксидите кислородот има валентност 2-, која се пишува над нивните симболи. Бидејќи знаеме дека соединенијата треба да бидат електронеутрални, треба да најдеме најмал заеднички содржател за 4 и за 2, а тоа е 4. Со најмалиот заеднички содржател ги делиме валентностите на манган и кислород, со цел да се добијат стехиометриските индекси кај манган и кислород со што веќе може да се напише формулата на даденото соединение MnO Мерење и мерни единици Основни математички операции потребни за решавање на хемиски задачи - скратено запишување на броеви како степени со основа 10 Бројот 1000 запишан скратено е 10 3 (броиме колку нули има бројот, бројот на нулите го дава степеновиот показател на основата 10) 1000 = 1*10 3 или само 10 3 Бројот запишан скратено е 5, (броиме колку места има после првата цифра од бројот и тоа е степеновиот показател на основата 10) =5, Бројот 0,00001 запишан како степен со основа 10 е (броиме колку вкупно нули има до првата цифра што не е нула, вклучувајќи ја и нулата пред децималната запирка, и тоа ќе ни биде степеновиот показател но со негативен предзнак, бидејќи се работи за децимален број помал од 1) 0,00001= , =5, множење на степени со исти основи Се врши така што основата на степените 10 се препишува, додека степеновите показатели се собираат: 10 3 х10 4 =10 7 ; 10 3 х10-5 =10-2 7

8 -делење на степени 10 х /10 у (ако y>x)=10 х х10 -у =10 -(у-х) пример: 10 3 /10 5 = 10 3 х10-5 =10-2 -собирање на степени Бројот 10 х = 1.10 х ; 10 х +10 х =2.10 х ; значи (10 2 e всушност 1*10 2 = 100) = 200 или 2*10 2 -други операции со степени бројот 1/10 3 =10-3 значи 1/10 х =10 -х бројот 1/10-3 =10 3 значи 1/10 -х =10 х - Мерењето е процес во кој со физички експеримент се споредува дадена величина со некоја нејзина вредност земена за единица. Секоја физичка величина е одредена со производот на мерниот број и мерната единица. - SI систем е мегународно прифатен систем на физички величини и мерни единици. Основни физички величини и SI-единици: физичка величина симбол основна SI единица симбол должина l метар m маса m килограм kg време t секунда s електрична струја I ампер A термодинамичка температура T келвин K количество супстанција n мол mol интензитет светлина Iv кандела cd - Мол е она количество супстанција со дефинирана хемиска формула која содржи исто толку единки колку што има атоми во точно 0,012 kg изотоп јаглерод C 12. Изведени физички величини и SI-единици: физичка величина симбол SI-единица волумен V m 3 густина ρ kg/m -3 - единица за волумен во SI-системот е кубен метар, (m 3 ) изведена врз основа на основната единица должина. Прифатена е и употребата на литар како единица мерка: 1 литар (l) = 1 dm 3 - густината на некоја супстанција се дефинира како маса на супстанцијата при дадена температура во единица волумен (густина = маса/волумен ). ρ= V m 8

9 Густината зависи од температурата, така да секогаш во податоците за густина мора да е нагласена и температурата при која таа е измерена. - Во хемијата се користи и поимот релативна густина ( релативна густина е односот на густината на таа супстанција при одредена температура, спрема густината на водата при истата или некоја друга температура): d=ρ /ρ 0 Префикси кои се употребуваат во меѓународниот систем на единици: префикс симбол значење префикс симбол значење деци d 1х10-1 дека da 1х 10 1 центи c 1х10-2 хекто h 1х 10 2 мили m 1х10-3 кило k 1х10 3 микро µ 1х10-6 мега M 1х10 6 нано n 1х10-9 гига G 1х10 9 пико p 1х10-12 тера T 1х10 12 фемто f 1х10-15 пета P 1х10 15 ато a 1х10-18 екса E 1х10 18 Претварање на основни во помали и поголеми единици: Се тргнува од релацијата што ги поврзува единиците на основната со единиците во кои треба да бидат претворени. Пример: Колку dm 3 има во 500m 3 1m=10dm / кубирање на бројната вредност и единицата и на двете страни (степеновиот показател=3) (1m) 3 =(10dm) 3 се прави пропорција: 1m 3 =10 3 dm 3 500m 3 =х dm 3 х=500m 3 х 10 3 dm 3 / 1m 3 х=500 х 10 3 dm 3 =5х10 2 х10 3 dm 3 =5х10 5 dm 3 Задачи: 1. Изразете го волуменот 1 m 3 во единиците: dm 3, cm 3, mm 3. 1m 3 = 10 3 dm 3 =10 6 cm 3 =10 9 mm 3 2. Изразете ја масата 1g во kg, mg и µg. 1g= 10-3 kg =10 3 mg = 10 6 µg 3. Пресметајте ја густината на тело со маса 81g и волумен 30 cm 3. m 81g ρ= = 3 = 2.7g/cm 3 или изразено во SI-единици 2,7g/cm 3 =0,027kg/m 3. V 30cm 9

10 4. Колкав волумен зазема 1 kg жива при 20ºC ако густината на живата при таа температура е 13,5462 g cm -3. V=m/ρ = 1000 g/13,546 g cm 3 = 73,82 cm 3 5. Густината на чистото железо при собна температура е 7,87 g cm -3. Пресметајте ја неговата густина во g/ml. 1l= 1dm 3 1ml=1cm 3 ρ = 7,87 g/ml 6. Одмерна тиквица содржи 500 g вода при 20º С. Во истата тиквица се собира 786 g раствор на сулфурна киселина. Пресметајте ја густината на сулфурната киселина ако густината на водата при 20ºС е 0,99823 g cm : 0,998 = 786 : х х = 1,569 g cm -3 10

11 Вежба бр. 2 РЕЛАТИВНА АТОМСКА И МОЛЕКУЛСКА МАСА ХЕМИСКА ФОРМУЛА, ПРЕСМЕТКИ ВРЗ ОСНОВА НА ХЕМИСКА ФОРМУЛА 2.1. Релативна атомска и молекулска маса, мол Релативна атомска маса на елементот (Аr) е број кој покажува колку пати просечната маса на атомот на некој елемент е поголема од унифицираната атомска единица за маса. Аr е бездимензионална величина. Единицата за мерење на масите на атомите се нарекува атомска единица за маса. Атомска единица за маса е 1/12 од масата на атомот на изотопот на јаглеродот С 12. Симболот на атомската единица за маса е u. u=1/12m(c 12 ) (се мери во грами) Релативна молекулска маса (Мr) е број кој покажува колку пати молекулската маса на некое соединение е поголема од атомската единица за маса. Релативната молекулската маса се добива со собирање на релативните атомските маси на елементите кои ја сочинуваат соодветната молекула на соединението помножени со соодветните стехиометриски коефициенти. Пример : 1. Пресметајте ја молекулската маса на фосфорната киселина. М(H 3 PO 4 )= А(H)+ А(P)+А(O)= 3х1+30,973+4х15,999=97,97 Една од најзначајните величини во хемијата е физичката величина количество супстанција (n). Оваа величина го покажува бројот (множеството) на ист вид единки во одреден систем. Мол е она количество супстанција со дефинирана хемиска формула која содржи исто толку единки колку што има атоми во точно 0,012 kg изотоп јаглерод C 12. Со точни мерења е утврдено дека во 0,012 kg изотоп јаглерод С 12 има точно 6,022х10 23 атоми јаглерод. Овој број ја определува бројната вредност на Авогадровата константа N А. N А =6,022х10 23 /mol или N А = 6,022х10 23 mol -1 Авогадровата константа е величина со единица mol -1. Бројната вредност на Авогадровата константа се вика Авогадров број. Авогадров број=6,022х10 23 Авогадровиот број е бездимензионална величина. Бројот молекули или единки со дефинирана хемиска формула на мол супстанција е Авогадрова константа (N А ): 11

12 N А = број молекули/количество супстанција= n N =6, mol -1 Кога ќе измериме толку грама од некоја супстанција со точно дефинирана хем.формула, колку што е нејзината молекулска тежина, сме измериле точно 1 мол од истата, односно 6,022х10 23 единки. Според тоа, мол е единица за количество супстанција(молекули, атоми, јони, електрони). Масата на еден мол дефинирани единки претставува моларна маса. М(моларна маса)=mr g mol -1 Врска помеѓу количеството супстанца, масата и бројот на единки во системот Масата на 1 мол дефинирани единки (В) е моларната маса на тие единки М(В). Според тоа, односот на определена маса од единките m(b) и нивната моларна маса М(В) е еднаков на бројот на молови, односно на количеството на определената супстанца n(b). Задачи m( B) n(b)= ; n(b) = M ( B) N ( B) N a 1.Колку олово треба да се измери за 1 мол олово? Ar(Pb)=207,2 M(Pb)= Ar(Pb)g mol -1 =207,2 g mol -1 Ако измериме 207,2 грами олово сме измериле точно 1 мол олово. 2. Колку треба да се измери KMnO 4 за 0,1 мол KMnO 4? М(KMnO 4 )=А(К)+А(Mn)+А(О)=158,04 g mol -1 (за 1 мол) 158,04 g : 1 mol=х g : 0,1 mol Х = 15,804 g KMnO 4 3. Колку треба да се измери KMnO 4 за 1 мол 5 1 KMnO4? 1 158,04 М ( KMnO4 )= =31,6068 г Колку грама кислород содржат 15,3 мола О 2? Аr(О)=15,9994 g mol -1 М(О 2 )=2х15,9994=31,9988 g mol -1 n= M m m(o 2 )=n.m=15,3 mol x 31,9988 g mol -1 = 489,60 g 12

13 6. Колку атоми злато има во 1 mg злато? М(Au)=196,966 g mol -1 1mg (Au)=0,001 g (Au) m 0,001g n (Au) = = _ 1 =0, mol=5, mol M 196,966gmol N А =6, mol -1 (во 1 мол) N А (Au)=n х N А =5, mol х 6, mol -1 = 3,057, Хемиска формула; пресметки врз основа на хемиска формула Со хемиската формула се означува точно одреден вид супстанција. Се разликуваат три вида формули: - емпириска (го покажува односот на различните елементи во молекулата, изразен со најмалиот бројчен износ. Пр: СН-соединение од јаглерод и водород во однос 1:1) - вистинска (го покажува видот и бројот на атоми кои ја градат молекулата. Пр: С 6 Н 6 - соединение од 6 атоми јаглерод и 6 атоми водород) - структурна (покажува како меѓусебно се поврзани атомите во составот на молекулата. Пр: izo- и neo-бутан). Познавајќи ја хемиската формула на едно соединение можеме да го пресметаме масениот удел (ω) на секој елемент посебно во состав на соединението (процентен состав), и обратно, познавајќи го масениот удел ω на одделните елементи може да се пресмета емпириската формула на соединението. m( a) ω (а)= m( a+ b+ c...) Количински (молски) удел на некоја супстанција во смеса или во раствор е еднаков на односот на количеството на таа супстанција наспроти вкупната количина на сите супстанции во смесата или растворот: n B n A x B = или x A = Σn i n A + n B Пример: Пресметајте го масениот удел на секоја компонента во составот на сулфурната киселина. M(H 2 SO 4 )=Ar(H)x2+Ar(S)+Ar(O)x4= 2+32,06+63,998=98,058 _1 m( H ) M ( H ) 2gmol ω(h)= = = =0,02=2% _ 1 m( H 2SO4 ) M ( H 2SO4 ) 98,058gmol 13

14 _ 1 m( S) M ( S) 32,06gmol ω(s)= = = _ 1 m( H 2SO4 ) M ( H 2SO4 ) 98,058gmol =0,33=33% _1 m( O) M ( O) 64gmol ω(o)= = = _ 1 m( H 2SO4 ) M ( H 2SO4 ) 98,058gmol =0,65=65% Задачи: 1. Пресметајте го масениот удел на секоја компонента во составот на CuSO 4 х5h 2 O, бакар (II) сулфат пентахидрат. М(CuSO 4 х5h 2 O)=Ar(Cu)+Ar(S)+Ar(O)x4+Ar(H)x10+Ar(O)x5= ,06+ 63,998+10,079+79,997=249,680 _1 m( Cu) M ( Cu) 63,546gmol ω(cu)= = = = 0,2545 = 25,45% _ 1 m( CuSO.5H O) M ( CuSO.5H ) 249,68gmol O _1 M ( S) 32,06gmol ω(s)= = = 0,1284 =12,84% _ 1 M ( CuSO4.5H 2O) 249, 68gmol _1 M ( O) 63,998gmol ω(o) = = = 0,2563=25,63% _ 1 M ( CuSO4.5H 2O) 249, 68gmol _1 M ( H 2O) 90,076gmol ω(h 2 O)= = =0,3608=36,08% _ 1 M ( CuSO.5H O) 249,68gmol Пресметајте го масениот удел на секоја компонента посебно во составот на CdSO 4 x7h 2 O, кадмиум (II) сулфат хептахидрат. М(CdSO 4 х7h 2 O)=112,40+32,064+4x16+126=334,46 _1 112,40gmol ω(cd)= =0,33=33% _ 1 334,46gmol ω(s)= ω(o)= 32,064 =0,09=9% 334,46 64 =0,19=19% 334, ω(h 2 O)= =0,37=37% 334,46 3. Со анализа е утврдено дека некој природен минерал содржи 23,3% калциум, 18,6% сулфур, 20,9% вода, а остатокот до 100% е кислород. Најди ја емпириската формула на минералот. 14

15 n= M m ω(o)=100%-23,3%-18,6%-20,9%=37,2% m( Ca) 23,3g n(ca)= = =0,581mol _ 1 M ( Ca) 40,08gmol m( S) 18,6g n(s)= = =0,580mol _ 1 M ( S) 32,064gmol m( O) 37,2g n(o)= = =2,325mol _ 1 M ( O) 15,999gmol 20,9g n(h 2 O)= =1,160mol _ 1 18,015gmol Целата формула се дели со најмалиот член, во случајот сулфур (n=0,580): 0,581 0,580 2,325 1,160 N(Ca) : N(S) : N(O) : N(H 2 O) = : : : 0,580 0,580 0,580 0,580 CaSO 4 x2h 2 O =1 : 1 : 4 : 2 4. Колкав е количинскиот удел на Na 2 CO 3 во раствор со концентрација 1 mol/dm 3, ако густината на растворот е g/cm 3? Растворот со концентрација 1 mol/dm 3 содржи 106 g Na 2 CO 3, растворени во 992 g вода. Имајќи ја во предвид Mr (Na2CO3) = g/mol и Mr (H2O) = 18 g/mol, добиваме: n (Na 2 CO 3 ) = m/ M = 106g / 106 g/mol = 1mol n (H 2 O) = m/ M = 992 g / 18 g/mol = 55.1mol n A 1mol x (Na 2 CO 3 ) = = = = 1.78% n A + n B 1mol + 55,1mol 5. Колку треба да се измери бакар, сребро, железо, сулфур, жива за да измереното количество супстанција биде по 1 mol Cu, Ag, Fe, 8 1 S8, 2 1 Hg2? 15

16 1mol Cu= M(Cu)=63,54gCu 1 mol Ag=M(Ag)=107,87gAg 1 mol Fe=M(Fe)=55,847gFe 1 1 M ( S mol S8 = M(S8 )= 8 ) =M(S)=32,064g 1 mol Hg2 = M(Hg)=200,59g 2 6. Ако е измерено по 20 грама алуминиум, антимон, хром, по колку мола е измерено од секој елемент поединечно? m( Al) 20g m (Al)=20g n (Al)= = = 0,74 mol _ 1 M ( Al) 26,98gmol m( Sb) 20g m (Sb)=20g n (Sb)= = = 0,164 mol _ 1 M ( Sb) 121,75gmol 20g m (Cr)=20g n (Cr)= = 0,348 mol _ 1 51,996gmol 7. Колку мола AgCl има во 100 g AgCl? m (AgCl)=100g m( AgCl) 100g n (AgCl)= = _ 1 M ( AgCl) 143,33gmol = 0,698 mol n (AgCl)=? 8. Колку грама среброхлорид треба да се измери ако за некоја реакција ни треба 0,4 мола среброхлорид? n (AgCl)=0,4 mol m (AgCl)=n.M = 0,4 mol x 143,33 g mol -1 = 57,33 g m (AgCl)=? 9. Колку мола има во 250 грама калиум сулфат? 250g m (K 2 SO 4 )=250g n= _ 1 174,268gmol M (K 2 SO 4 )=174,268 g mol -1 =1,434 mol 16

17 10. Колку kmol калциум хлорид хексахидрат има во 1,5 g од солта? 1,5 g n (CaCl 2 x 6H2O) =? n = =0,00685 mol= 6, kmol _ 1 218,98gmol m (CaCl x 6H 2 O) =1,5 g 11. Да се пресмета бројот молови H 2 O во 1kg вода. m =1 kg (H 2 O) =1000 g (H 2 O) m( H 2O) 1000g n (H 2 O) = = = 55,55 mol _ 1 M ( H O 18gmol 2 12.Колку килограми чисто олово може да се добие од 1000 kg олово(ii) оксид? m(pb)=? m(pbo)=1000kg M(PbO)=223,19 m( Pb) 207,19 ω(pb)= = = 0,928=92,8% m( PbO) 223,19 92,8 kg : 100 kg = X : 1000 kg m (Pb)=928 kg M(Pb)=207, Колку килограми чист хром може да се добие од 5000 kg чист хромит (Cr 2 O 3 )? m(cr)=? m(cr 2 O 3 )=5000 kg M(Cr 2 O 3 )=103,99+48=151,99 ω(cr)= m( Cr) 103,99 = = 0,684=68% m( Cr O ) 151, kg : 100 kg = X : 5000 kg 3 X = 3400 kg 14. Колку грама никел(ii)сулфат хептахидрат може да се добие од 1 мол никел? M (NiSO 4 x 7H 2 O)=280,75 gmol ,8 g Ni SO 4 x 7H 2 O 17

18 15. Најдете ги наједноставните формули на соединенијата што содржат: а) 39,3% натриум и 60,7% хлор б) 21,6% натрим и 33,3% хлор а и во двете соединенија остатокот е кислород. a) 39,3% Na %(O)=100% - 39,3% - 60,7% = 0 NaCl 60,7% Cl b) 21,6% Na %(O)=100% - 21,6% - 33,3% = 45,1% 33,3% Cl m( Na) 21,6 g n(na)= = =0,939 mol _ 1 M ( Na) 22,98gmol m( Cl) 33,3g n(cl)= = =0,939 mol _ 1 M ( Cl) 35,45gmol m( O) 45,1 g n(o)= = = 2,82 mol _ 1 M ( O) 15,99gmol Na : Cl : O = 0,939 : 0,939 : 2,82 0,939 0,939 : 0,939 0,939 : 2,82 0,939 =1 : 1 : 3 NaClO Најдете ја наједноставната формула на соединението кое содржи 12,1% натриум, 11,4% бор, 29,4% кислород, а остатокот е вода. % (H 2 O)=100%-12,1%-11,4%-29,4%= 47,1% m( Na) 12,1g n(na)= = = 0,526 mol _ 1 M ( Na) 22,98gmol m( B) 11,4 g n(b)= = = 1,054 mol _ 1 M ( B) 10,81gmol 29,4g n(o)= =1,838 mol _ 1 15,99gmol m( H 2O) 47,1g n(h 2 O)= = =2,616 mol _ 1 M ( H O) 18gmol 2 0,526 1,054 1,838 2,616 Na : B : O : H 2 O = 0,526 : 1,054 : 1,838 : 2,616 = : : : = 0,526 0,526 0,526 0,526 1 : 2 : 3,5 : 4,97 NaB 2 O 3,5 x 5H 2 O / x 2 Na 2 B 4 O 7 x 10H 2 O 18

19 17. Колку проценти алуминиум содржат следните природни минерали? а) MgAl 2 O 4 b) ZnAl 2 O 4 c) (Fe 0,5 Mg 0,5 )(Al 0,8 Fe 0,2 ) 2 O 4 а) %(Al)=? M(MgAl 2 O 4 )=24, x 26, x 15,999 = 142,24 gmol -1 m( Al) 53,96g ω (Al)= = =0,379=37,9% _ 1 M ( MgAl2O4 ) 142, 24gmol b) %(Al)=? M(ZnAl 2 O 4 )=65, x 26, x 15,999 = 183,32 gmol -1 53,96g ω (Al)= =0,294+29,4% _ 1 183,32gmol c) ω(al)=? M (Fe 0,5 Mg 0,5 )(Al 0,8 Fe 0,2 ) 2 O 4 )=55,84 x 0,5 + 24,31 x 0,5 + (26,98 x 0,8) x 2 + (55,84 x 0,2) x x 15,999 = 169,57 gmol -1 ( 26,98x0,8) x2 ω(al)= =0,254=25,4% 169, Пресметајте ги масените удели на елементите во хексакарбонил хром (Cr(CO) 6 ). M(Cr(CO) 6 )=51, ,01 x ,999 x 6 = 220,05 gmol -1 51,966 ω(cr)= = 0,236=23,6% 220,05 ω(c)= 72,06 220,05 = 0,327=32,7% ω(o)= 96 =0,436= 43,6% 220,05 19

20 Вежба бр. 3 Вовед во лабораторија за хемија (Лабораториска вежба) Правила за однесување во лабораторијата Пред секое доаѓање на вежби потребно е студентот да ја прочита вежбата што е предвидена да се изведува тој час. Најчестата причина зошто студентите не успеваат секогаш да ги завршат сите предвидени задачи е токму поради недоволната подготовка на студентот пред доаѓање на вежби. Секој студент во лабoраторија треба да носи уредно закопчан лабораториски мантил со долги ракави. Студентот во лабoраторијата не смее да работи сам и да изведува експерименти што претходно не ги одобрил асистентот. Во лабораторијата најсторого се забранува внесување на храна и пијалоци. Забрането е и користење на мобилните телефони во текот на изведувањето на експериментални вежби. Мерки за заштита при работа во лабораторија за хемија Работа со лабораториска апаратура Исклучи го бренерот и електричните апарати секогаш после завршување на вежбата. Никогаш не ги проверувај соединенијата по вкус; никогаш не пипетирај хемикалии со уста. Посебно внимавај при работа со корозивни соединенија и лесно испарливи супстанци. Избегнувај контакт на реагенсите со кожата и очите. Ако супстанцијата ти се разлее низ раката, веднаш измиј ја со вода. Никогаш не користи друг реагенс за да го исчистиш, отстраниш претходно истурениот. Ако дојде до истурање на поголема количина реагенс во лабораториајта веднаш извести го асистентот. Експерименти при кои се вклучени реакции каде доаѓа до ослободување на гасови (Cl 2, HCl, SO 2 ) мора да се работат во дигестор. Повеќе пати провери ја ознаката на реагенсот, пред да го искористиш истиот. Секогаш реагенсите користи ги еден по еден. Земањето на повеќе реагенси одеднаш може да доведе до забуна и грешка при изведување на вежбата. Сите реагенси мора да се вратат на предвиденото место за нивно чување, после завршувањето на вежбата. Реагенсите користи ги рационално. Во консултација со асистенот од примарната амбалажа извади само онолку реагенс колку што е доволно за изведување на експериментот. Избегни го непотребното трошење фрлање на реагенсите. Никогаш не пипетирај директно од примарното пакување. Секогаш извади во чист сад онолку регенс колку што е доволно за иведување на експериметот, а потоа пристапи со чиста пипета, капалка, шпатула, лажичка. Секој регенс мора постојано да биде затоворен. Отвори го регенсот тогаш кога ќе имаш потреба од истиот и веднаш после затвори го со неговиот затварач. Некој да ги мешаш затварачите на регенсите. Вишокот од реагенс никогаш не се враќа назад во примарната оргинална амбалажа. 20

21 После завршувањето на вежбата истури ги хемикалиите на точно обележаните места во лабараторијата. РАКУВАЊЕ СО ОТПАД Мали количини на киселини и бази треба претходно, пред да бидат исфрлени во мијалник со вода, да се неутрализираат; Мали количини на соли се исфрлаат директно во мијалник, во млаз на проточна вода; Органските растворувачи треба да се собираат во јасно обележани собирни контејнери поставени на добро проветрено место. Истурање на испарливи растворувачи во мијалник може да предизвика нивно насобирање во водените чепови, а со тоа и ризик од појава на пожар; Мали количини на нереактивен и нетоксичен цврст отпад може да се третира како обичен отпад. Опасниот цврст отпад треба да се собира во посебно означени собирни контејнери. Супстанции што бурно реагираат со вода (киселински хлориди, алкални метали, или метални хидриди) најпрвин треба во контролирана реакција со алкохол да се разложат во дигестор, пред истите да бидат отстранети како отпад; Скршени стакла да не се чуваат во хартиени кеси, туку го глинени садови За ефективна лабораториска работа многу е важно да се развие добра работна навика, да се одбере вистинската опрема за дадена цел и познавања како таа да се употреби. Шкафот со опрема треба да биде добро подреден, опремата треба да биде чиста и секогаш да стои на исто место. Треба да се практикува миење и плакнење на стакларијата веднаш по употребата за да биде чиста и сува за следната употреба. Секогаш пред да се напушти лабораторијата, стакларијата треба да се исчисти и да се прибере. Запознавање со лабораториска опрема и стакларија При изведувањето на експериметите во лабораторијата се користи лабораториската опрема и стакларија. Дел од таа лабораториска опрема се електричните ваги. Вагата се користи за мерење на сите супстанци чии што вредности самиот експеримент бара да бидат изразени тежиниски. Вага се вклучува само тогаш кога треба да се користи истата, во друг случај таа стои исклучена. При вклучувањето на вагата истата не се користи додека на неа не се појави вредноста нула, што означува и дека вагата е во почетна состојба за користење. Никогаш на вага не истурај директно цврсти реагенси, секогаш користи лист хартија или некој стаклен сад што е соодветен за мерење. Ако количеството супстанција што се вага е неколку грамови, тогаш најпогодно е да се вага во чаша. Стаклената амбалажа што ја користиш 21

22 за мерење мораш да внимаваш да биде првенствено чиста и сува, а потоа истарирана правилно за да не дојде до грешка при мерењето. Со притискање на копчето ТАРА ја анулираш вредноста на садот и вагата започува да мери повторно од нула. Доколку ти се истури некој регенс врз вагата, веднаш мораш да го избришеш односно исчистиш. Никогаш не ја помесувај вагата од една позиција на друга. Со поместувањето на вагата на друга позиција може да дојде до перманентно оштетување на вагата и секое наредно мерење што ќе биде вршено на истата нема да биде точно. Волуменот на течните реагенси и стартниот материјал се мерат со мензура или со градуирана пипета, но нивната прецизност е само до неколку проценти. За поголема точност, течностите треба да се вагаат особено ако се вискозни. Градуираните пипети и мензурите што се користат за мерење на волуменот на течностите мораш да внимаваш да бидат чисти и суви. Градуираната скала, странично на пипетата, мензурата го одредува волуменот на течноста во истата. Одчитувањето на волументот на течноста се врши со поставување на мензурата во иста линија со окото и се одчитува долниот менискус на течноста. Долниот менискус ја дава правата вредност на волуменот на присутниот течен реагенс. Мензурите се користат кога е потребно да се измери поголем волумен на течност односно може да се мери волумен од 1ml до 1L. При преточувањето на течност во мензурата мора да се внимава течноста да се става по полека со лизгање по страничниот внатрешен ѕид на мензурата. Доколу во мензурата има ставено вишок од реагенсот никако тој не треба да се враќа назад во примарната амбалажа. 22

23 Пипетите се користат кога треба да се измери помал волумен од некој течен реагенс. Пипетирањето никако не се врши директно со уста. Секогаш на горната страна од пипета се става гумена пумпица со која се испумпува во пипетата онолку течност колку што е потребно. После испумпувањето, пумпицата внимателно се вади и пипетата се затвара со прстот, за да не дојде до истекување на реагесот. Со внимателно и полека мрдање на прстот се регулира волуменот на течноста во пипетата односно се доведува менискусот на течноста до бараната вредност. Бирети се наменети за точно одредување на волумен на течности користени во процесот на титрација. Веритикални странично градуирани стаклени цевки со многу прецизен вентил на долната страна и со точно поставена марка на врвот на биретата. Биретата се полни со реагенс од горната страна со помош на инка. Полнењето оди строго до марката на биретата ни помалку ни повеќе. Пред да се наполни биретата со реагенс мора да се исчисти со вода и да се исуши потполно. Пред полнењето на биретата обавезно провери го вентилот на долната страна дали е добро затворен. Наполнетиот регенс се користи во процес на титрација. Титрацијата е процес со кој се одредува концентрацијата на дадена компонента во примерок. Примерокот со непозната концентрација се става во сув и чист ерленмаер му се додава соодветен индикатор и се титрира со реагенсот од биретата. Потрошениот волумен на реагенсот од биретата односно волуменот што изрегаирал со дадената компонента во примерокот е тој што одредува во која концетрација таа компонента е застапена во примерокот. Иникаторот овозможува да дојде до промена на бојата на растворот во крајната точка на реакцијата. Филтрирањето на течностите е процес кој исто така многу често е застапен во лабораториската пракса. Филтрирањето се изведува со помош на инка и филтер хартија. Филтер хартијата се превиткува на пола, таа половина се превиткува уште еднаш на половина и се сече едниот крај од хартијата. Филтер хартијата се отвара од горната страна и со долниот тесен дел се става на инката. Се натопува со мала количина вода околу 5ml. За да се избегне прскањето на растворот и да се 23

24 зголеми брзината на филтрацијата потребно е инката да биде потпрена на страничниот ѕид од реципиентот и никогаш да не се полни повеќе од две третини на самата инка. Одредувањето на рh вредноста со помош на лакмусова хартија е процес доста често користен во лабораториската пракса. Лакмусовата хартија е обоена хартија што ја променува својата боја во зависност од рh вредноста на средината. Со едноставно натопување на хартијата во раствор може да се детерминира каква е средината, базна или кисела, но не и доволно точно да се утврди рh вредноста. 24

25 Вежба бр.4: Хемиски реакции, хемиски равенки, редокс реакции, оксидо-редукциско израмнување; 4.1. Хемиски реакции, хемиски равенки Хемиските реакции се процеси во кои настануваат хемиски промени на елементите или соединенијатакои учествуваат во конкретниот процес. Во текот на хемиската реакција, со хемиска промена, се создаваат нови супстанции, кои имаат различни својства од почетните; - хемиските реакции можеме да ги претставиме со хемиски равенки; - од левата страна на равенството се пишуваат хемиските формули на реактантите, а од десната - хемиските формули на продуктите; - во хемиската равенка точно определен број единки (молекули, атоми) реагираат, па бројот на атоми на реактантите мора да е еднаков на бројот на атоми на продуктите. Дефиниција: Хемиската реакција е хемиски облик на движење на материјата, при што атомите на супстанциите кои реагираат се прегрупираат, создавајќи нови супстанции, т.е. кај хемиската реакција видовите атоми (хемиски елементи) остануваат непроменети. Во хемиската реакција влегуваат точно определен број на единки (атоми). Тој цел број се нарекува коефициент, и се пишува пред хемиската формула. Пример за хемиски реакции: CH O 2 CO 2 + 2H 2 O P 4 + 5O 2 2P 2 O 5 4Na + O 2 2Na 2 O Пример 1: Да се изедначи хемиската равенка: a CaCl 2 + b K 3 PO 4 c Ca 3 (PO 4 ) 2 + d KCl При изедначувањето, пред хемиските формули од левата и десната страна се пишуваат соодветните стехиометриски коефициенти. Тоа се прави за бројот на истородни атоми од секој хемиски елемент од левата и десната страна на хемиската равенка да биде еднаков. Стехиометрискиот коефициент напишан пред соодветната формула ги множи сите атоми на хемиските елементи што се вклучени во таа формула. Така од изедначената равенка, може да заклучиме дека 3 мола CaCl 2 реагираат со 2 мола K 3 PO 4 при што се добива 1 мол Ca 3 (PO 4 ) 2 и 6 мола KCl. 3 CaCl K 3 PO 4 Ca 3 (PO 4 ) KCl Хемиската равенка ни дава податоци за квантитативниот однос (молскиот однос) во кој супстанциите реагираат, па врз основа на истата, можат да се прават најразлични пресметки. Генерално, хемиските реакции може да се поделат на неколку групи: реакции на комбинирање (синтеза) 25

26 реакции на разградување јонски реакции реакции на формирање комплексни соединенија реакции на неутрализација оксидо-редукциски реакции 4.2. Оксидо-редукциски реакции Реакциите на оксидација и редукција се поврзани со пренос на електрони. Пред реакцијата елементите имаат полнеж нула, а после реакцијата минуваат во јони, при што процесот на оддавање електрони се вика оксидација, а процесот на примање на електрони е редукција. 2Na + Cl 2 = 2Na Cl - oksidacija Na <=============> Na + + e - redukcija redukcija Cl 2 + 2e - <=============>2Cl - oksidacija Поради полесно пишување и решавање редокс равенки воведен е поимот оксидациски број кој покажува во каква оксидациска состојба се наоѓа елементот во составот на некое соединение. Според тоа, зголемувањето на оксидацискиот број на елементот покажува дека дошло до оксидација на тој елемент, и аналогно, намалувањето на оксид.број покажува дека дошло до редукција. Промената на оксидацискиот број го одредува бројот електрони кои во текот на реакцијата преминуваат од атомот на еден елемент кај друг. - кај јонските соединенија, оксидацискиот број е еднаков на ел. полнеж што елементот го добива или губи. Пример: +1-1 º º 2NaCl ====>2Na + Cl 2 - кај другите соединенија на пр. со ковалентни врски, оксидацискиот број на секој елемент се определува врз основа на правила: 1. Оксидацискиот број на сите елементи во елементарна состојба е Оксидацискиот број на водородот во соединенијата е (+1), освен во металните хидриди, каде што е (-1). 3. Оксидацискиот број на кислородот во соединенијата е (-2), освен во пероксидите, каде што е (-1). 26

27 4. Збирот на сите оксидациски броеви на елементите во составот на соединението мора да е еднаков на нула. 5. Оксидацискиот број е еднаков на полнежот(набојот) на јонот или радикалот. 6. Алкалните метали( Na, К,...) секогаш имаат оксидациски број +1, а алкалнозамните метали +2. Оксидацискиот број се пишува над симболот на елементот во заграда и со предзнакот на прво место (пример: +2), за разлика од полнежот на јонот кој се пишува на место на експонент а предзнакот се става зад него (2+). Оксидацискиот број на еден атом не мора да биде секогаш ист и може да се менува. Таквата појава елементите да имаат повеќе оксидациски броеви е многу честа и треба да се има предвид при пишувањето редокс равенки. Пример 1: Да се пресметаат окидациските броеви на секој елемент посебно во составот на следните соединенија: (+1)(-1) (+1)(-2) (+2)(-2) (+3)(-2) (-4)(+1) (+4)(-2) NaCl, Na 2 O, CaO, Al 2 O 3, CH 4, CO 2, (+1)(-1) (+1)(-1) (+6)(-2) LiH, H 2 O 2, SO 4 2-, /хидрид / /пероксид / / јон/ (+2)(-2) (+3) (_2) (+4)(-2) (+7) (-2) MnO, Mn 2 O 3, MnO 2, Mn 2 O 7 / променлив оксидациски број / Оксидоредукциски равенки оксиданс + е - редуценс - е - се редуцира = минува на понизок оксидациски степен се оксидира = минува на повисок оксидациски степен Алгебарската величина на оксидацискиот број не одлучува кој ќе биде оксиданс, а кој редуценс, туку тоа зависи од афинитетот кон електроните. Равенките на оксидација и редукција мора да се постават така да бројот електрони што ги дава редуценсот е еднаков на бројот електрони што ги прима оксидансот. Пример 2: При процесот на оксидција на HCl со KMnO 4 се развива елементарен Cl 2, а манганот се редуцира од оксидациска состојба (+7) на (+2). 27

28 KMnO 4 +HCl KCl + MnCl 2 +Cl 2 +H 2 O Треба да се пресметаат коефициентите во равенката. За таа цел прво се применуваат критериумите за одредување на оксидациските броеви на секој елемент посебно. (+1)(+7)(-2) (+1)(-1) (+1)(-1) (+2) (-1) (0) (+1)(-2) KMnO 4 + HCl KCl + MnCl 2 + Cl 2 + H 2 O Променливи оксидациски броеви имаат само Mn и Cl. Може да се запишат и како две независни равенки. Едната равенка ја прикажува редукцијата на перманганатниот јон во Mn 2+ во кисела средина т.е.во реакцијата учествува и H + јони. (+7) (+2) MnO e- Mn 2+ Другата равенка ја прикажува оксидацијата на хлоридниот јон. (-1) (0) 2Cl - - 2e - Cl 2 За да биде исполнет условот за еднаков број електрони што ги дава редуценсот и прима оксидансот, треба да се најде најмал заеднички содржател за електроните во двата процеса. Еден перманганатен јон прима 5 електрона, а еден хлориден јон дава само еден електрон, па првата равенка ја множиме со 2, а втората со 5. MnO e- Mn 2+ (н.з.с.=10) /x 2 2Cl - - 2e - Cl 2 / x MnO e- + 10Cl e - 2 Mn Cl 2 Електроните што учествуваат во реакцијата не се пишуваат во конечната равенка, па равенката напишана во јонски облик гласи: 2MnO Cl - 2 Mn Cl 2 Соодветно првобитната равенка со пресметани коефициенти : 2KMnO HCl 2MnCl 2 + 8H 2 O + 5Cl 2 + 2KCl Пример 3: 28

29 Ако манган (4) оксид реагира со хлороводородна киселина, се добива манган (2) хлорид и елементарен хлор. Пресметајте колку грама манган (4) оксид се редуцираат со еден мол HCL. (+4) (-1) (+2) (0) MnO 2 + HCl MnCl 2 + Cl 2 + H 2 0 (+4) MnO 2 + 2e - Mn 2+ 2Cl e - Cl 2 Бидејќи бројот на електрони што ги дава еден мол оксиданс е еднаков на бројот електрони што ги примаат два мола редуценс, излегува дека со еден мол HCl ќе се редуцира 1/2 мол MnO 2. M(MnO 2 )=86,94 g mol -1 m (MnO 2 )= n.m = 0,5 mol x 86,94 gmol -1 = 43,47 g Пример 4: Сулфурводородот реагира со калиум бихромат во кисела средина при што се одделува елементарен сулфур. Хромот од калиум бихроматот се редуцира до (+3). Напишете ја равенката на реакцијата и одредете ги моларните и тежинските односи во кои реагираат калиум бихроматот и сулфурводородот. K 2 Cr 2 O 7 + H 2 S + H 2 SO 4 = Cr 2 (SO 4 ) 3 + S + K 2 SO 4 + H 2 O (молекулски облик) Cr 2 O H + + S 2-2Cr 3+ + S + H 2 O (јонски облик) (+6) (+3) Cr 2 O e- 2Cr H 2 O / x 1 (-2) (0) S e- S / x Cr 2 O S 2- = 2Cr S K 2 Cr 2 O 7 + 3H 2 S +4H 2 SO 4 = Cr 2 (SO 4 ) 3 +3S + K 2 SO 4 + 7H 2 O Од равенката произлегува дека 1 mol K 2 Cr 2 O 7 се редуцира со 3 мола H 2 S. Според молекулските тежини може да се пресмета и тежинскиот однос во кој реагираат: M (K 2 Cr 2 O 7 ) = 294,19 g mol -1 M (H 2 S) = 34,08 g mol ,19 грама K 2 Cr 2 O 7 реагираат со (3 х 34,08) 102,24 грама H 2 S. 29

30 Задачи 1. Најдете го оксидацискиот број на манганот во неговите соединенија: (+2)(-2) (+3) (-2) a) MnO f) Mn 2 (SO 4 ) 3 (+4) (-2) (-1) (+4) (-1) b) MnO 2 g) (OH)Mn(OOH) 3 (+1)(+7)(-2) (+1)(+1) (+5) (-2) c) KMnO 4 h) K 2 H 2 Mn 2 O 7 (+1)(+6) (-2) d) K 2 MnO 4 (+4) (-1) e) Mn(OH) 4 2. Најдете го оксидацискиот број на хлорот во неговите соединенија: (+1) (+4) a) HClO e) ClO 2 (+3) (-1)(+5) b) HClO 2 f) FClO 2 (+5) (+7) c) HClO 3 g) Cl 2 O 7 (+7) (+4)(-1) d) HClO 4 h) CCl 4 3. Најдете го оксидацискиот број на сулфурот во соединенијата: (0) (+6) a) S 8 g) H 2 SO 5 (najvisok oksidaciski broj za S e +6) (+4) (+3) b) SO 2 h) H 2 S 2 O 4 (+6) (+4) c) SO 3 i) H 2 S 2 O 5 (+2) (+5) d) H 2 SO 2 j) H 2 S 2 O 6 (+4) (+6) e) H 2 SO 3 k) H 2 S 2 O 7 (+6) (+6) f) H 2 SO 4 l) H 2 S 2 O 8 4. Најдете го оксидацискиот број на азотот во соединенијата: (-3) (-2) a) NH 3 f) N 2 H 4 (-3) (+1) b) NH 4 Cl g) H 2 N 2 O 2 (+5) (+3) c) HNO 3 h) NCl 3 (+3) (+2)(+4)(-3) d) HNO 2 i) CaCN 2 (-1)(+1)(-1) e) NH 2 OH 30

31 5. Најдете ги оксидациските броеви на елементите во соединенијата: (+2)(-2) (+2)(+2)(-2) a) CuO g) CuFeS 2 (+1)(-2) (+2) (-1) b) Cu 2 O h) HgCl 2 (+1)(-1/2) (+1) (-1) c) KO 2 i) Hg 2 Cl 2 (+1)(+6)(-2)(-1) (+1)(-1) d) KCrO 3 Cl j) AuCl (+1) (+3) (-2) (+3)(-1) e) Na 2 B 4 O 7 k) AuCl 3 (+2)(-2) f) FeS 6. Најдете го оксидацискиот број на јаглеродот во соединенијата: (- 4) (-2) (+2) а) CH 4 c) C 2 H 4 e) CO (-3) (-1) (+4) b) C 2 H 6 d) C 2 H 2 f) CO 2 Оксидоредукциски пресметки и изедначување 1. Изедначете ги оксидоредукциски равенките на реакциите: ( 0) (+5) (+2) ( 0) а) Mg + HNO 3 (razredena) Mg(NO 3 ) 2 +N 2 + H 2 O (0 ) (+2) Mg - 2e- = Mg 2+ /x 5 (+5) ( 0) 2 N + 10e- = N 2 / x Mg + 12 HNO 3 = 5Mg(NO 3 ) 2 + N 2 + 6H 2 O ( 0) (+5) (+2) (+2) б) Cu + HNO 3 (razr.) Cu(NO 3 ) 2 + NO + H 2 O (0) (+2) Cu - 2e- = Cu 2+ / x3 (+5) (+2) N + 3e- = N / x Cu + 8 HNO 3 = 3 Cu(NO 3 ) NO + 4 H 2 O ( 0) (+5) (+2) (+4) в) Cu + HNO 3 (konc.) Cu(NO 3 ) 2 + NO 2 + H 2 O ( 0) (+2) Cu - 2e- = Cu 2+ / x 1 (+5) (+4) N +1e- = N / x Cu + 4HNO 3 = Cu(NO 3 ) NO 2 + 2H 2 O 31

32 ( 0 ) ( +5) (+4) (+4) г) Sn + HNO 3 (konc.) SnO 2 + NO 2 +H 2 O ( 0) (+4) Sn - 4e- = Sn / x1 (+5) (+4) N + 1e- = N / x Sn + 4 HNO 3 = SnO NO H 2 O ( 0) (+5) (+5) (+2) д) As + HNO 3 + H 2 O H 3 AsO 4 + NO ( 0) (+5) As - 5e- = As / x 3 (+5) (+2) N + 3e- = N / x As + 5 HNO H 2 O = 3 H 3 AsO NO (+2)(-2) (+5) (+2) (0) ѓ) CdS + HNO 3 (razr.) Cd(NO 3 ) 2 + NO + S + H 2 O (-2) (0) S - 2e- = S / x 3 (+5) (+2) N +3e- = N / x CdS + 8 HNO 3 = 3 Cd(NO 3 ) NO + 3 S + 4 H 2 O (0) (+5) (+5) (+4) е) J 2 + HNO 3 (konc.) HJO 3 + NO 2 +H 2 O (0) (+5) J 2-10e- = 2J - / x1 (+5) (+4) N + 1e- = N / x J HNO 3 = 2HJO NO 2 +4 H 2 O (0) (+5) (+5) (+2) ж) P 4 + HNO 3 + H 2 O H 3 PO 4 + NO (0) (+5) P 4-20e- = 4 P / x 3 (+5) (+2) N + 3 e- = N / x P HNO H 2 O = 12 H 3 PO NO 2. Допишете и изедначете ги равенките: а) Ag 2 S + HNO 3 (konc.) / AgNO 3 + S 0 + NO 2 + H 2 O б) Ag 2 S + HNO 3 (razr.) / AgNO 3 + S 0 + NO + H 2 O в) PbS + HNO 3 (razr.) / Pb(NO 3 ) 2 + S 0 + NO + H 2 O г) Bi 2 S 3 + HNO 3 (razr.) / Bi(NO 3 ) 3 + S 0 +NO + H 2 O д) H 2 S + HNO 3 (razr.) / S 0 + NO + H 2 O ѓ) S 0 + HNO 3 (konc.) / H 2 SO 4 + NO 2 + H 2 O е) HJ + HNO 3 (konc.) / J 2 + NO 2 + H 2 O ж) HCl + HNO 3 (konc.) / Cl 2 + NO 2 + H 2 O 32

33 3. Реакцијата меѓу бизмут (III) хидроксид и SnO 2 2- јоните се одвива во базна средина при што се добива елементарен бизмут и SnO Изедначете ја равенката и одредете ги моларните и тежинските односи во кои реагираат реактантите. (+3) (+2) ( 0) (+4) Bi(OH) 3 + SnO 2 2- Bi + SnO H 2 O (+3) (0) Bi +3e- = Bi / x 2 (+2) (+4) Sn -2e- = Sn / x Bi(OH) SnO Bi + 3 SnO H 2 O -од равенката добиваме дека 2 мола Bi(OH) 3 реагираат со 3 мола SnO Според Mr може да ги одредиме и тежинските односи: Mr(Bi(OH) 3 ) = 259,98 Mr(SnO 2 2- ) = 150,69 519,96 g Bi(OH) 3 реагираат(еквивалентни се ) со 452,07 g SnO Напишете ги равенките на реакциите: (-1) (+7) (+2) (0) а) HCl + KMnO 4 KCl + MnCl 2 + Cl 2 + H 2 O (-1) (0) 2Cl - - 2e - = Cl 2 / x 5 (+7) (+2) MnO e - = Mn / x HCl + 2KMnO 4 2 KCl + 2MnCl 2 +5 Cl 2 +8 H 2 O (+2) (+7) (+3) (+2) б) FeSO 4 + KMnO 4 + H 2 SO 4 Fe 2 (SO 4 ) 3 + K 2 SO 4 + MnSO 4 + H 2 O (+2) (+3) 2Fe -2e - = Fe 2 (+7) (+2) / x 5 Mn + 5e- = Mn / x FeSO KMnO 4 +8 H 2 SO 4 5 Fe 2 (SO 4 ) 3 + K 2 SO MnSO H 2 O (-1) (+7) ( 0) (+2) в) KJ + KMnO 4 + H 2 SO 4 / J 2 + MnSO 4 + K 2 SO 4 + H 2 O (-1) (0) 2Ј - - 2е - = Ј 2 / х 5 (+7) (+2) - MnO 4 + 5e - = Mn / x KJ + 2 KMnO H 2 SO 4 5 J 2 + 2MnSO K 2 SO H 2 O 33

34 4.3. ПРЕСМЕТУВАЊЕ ВРЗ ОСНОВА НА ХЕМИСКА РАВЕНКА Пример 1: Колку CaCl 2 и K 3 PO 4 треба да се земе, за да се добие 100 g Ca 3 (PO 4 ) 2? 3 CaCl K 3 PO 4 Ca 3 (PO 4 ) KCl Прво треба да ја изразиме оваа количина во молови, имајќи ја во предвид Mr (Ca 3 (PO 4 ) 2 ): m 100g n (Ca 3 (PO 4 ) 2 ) = = = 0.322mol Mr (Ca3(PO4)2) 310,18 g/mol Од реакцијата имаме дека за 1mol Ca 3 (PO 4 ) 2 потребно е 3 mol CaCl 2 и 2 mola K 3 PO 4, па следува дека за 0.322mol Ca 3 (PO 4 ) 2, потребно е 3 x (0.966) mol CaCl 2 и 2 x (0.644) mol K 3 PO 4. Па имаме: m (CaCl 2 ) = n M = mol x g/mol = g CaCl 2 m (K 3 PO 4 ) = n M = mol x g/mol = g K 3 PO 4 Пример 2: Колку грами H 3 PO 4 и Ca(OH) 2 треба да се земе, за да се добие 100g Ca 3 (PO 4 ) 2? 2 H 3 PO Ca(OH) 2 Ca 3 (PO 4 ) H 2 O m 100g n (Ca 3 (PO 4 ) 2 ) = = = mol Mr (Ca3(PO4)2) 310,18 g/mol m (H 3 PO 4 ) = n M = mol x g/mol = g H 3 PO 4 m (Ca(OH) 2 ) = n M = mol x g/mol = 71.57g Ca(OH) 2 Задачи за решавање: 1. Колку Na 2 SO 4 е потребно да се исталожи целото олово од раствор кој содржи 100g Pb(NO 3 ) 2 како PbSO 4? Pb(NO 3 ) 2 + Na 2 SO 4 PbSO NaNO 3 m 100g n (Pb(NO 3 ) 2 ) = = = mol Mr (Pb(NO3)2) 331,21 g/mol m (Na 2 SO 4 ) = n M = mol x g/mol = g Na 2 SO 4 34

35 2. Колку кристален Na 2 S треба да се земе од раствор кој содржи 100 g бизмут (II) нитрат- пентахидрат, за целиот бизмут да се исталожи како бизмут (III) сулфид? (Na 2 S кристализира со 9 молекули на вода) 2 Bi(NO 3 ) Na 2 S Bi 2 S NaNO 3 m 100g n (Bi(NO 3 ) 3 x 5H 2 O) = = = mol Mr g/mol m (Na 2 S x 9H 2 O) = n M = mol x g/mol = 74.25g Na 2 S x 9H 2 O 3. Колку грами H 2 SO 4 се неутрализира со 40g NaOH? H 2 SO NaOH Na 2 SO H 2 O Решение: 31.00g 4. Колку грама Fe(OH) 3 се неутрализира со еден мол HNO 3? Fe(OH) HNO 3 Fe(NO 3 ) H 2 O Решение: 25.62g 5. Колку мола H 2 SO 4 се неутрализира со 100g Al(OH) 3? 3 H 2 SO Al(OH) 3 Al 2 (SO 4 ) H 2 O Решение: 1.923mol 6. Колку грами NaOH реагира со 132 g јаглерод (IV)оксид, ако се создаваат кисели соли, а колку ако се создаваат нормални соли? NaOH + CO 2 NaHCO 3 2 NaOH + CO 2 Na 2 CO 3 + H 2 O Решение: а) g за кисела сол б) g за нормална сол 7. При загревање на сфалерит на воздух, тој преоѓа во цинк оксид по реакцијата: ZnS + 3 O 2 2 ZnO + 2 SO 2 Колку може да се добие цинк оксид и сулфур (IV) оксид од 1тон сфалерит? Решение: 835kg ZnO и 657.5kg SO 2 35

36 4.4. Пресметки врз база на хемиска равенка со лимитирачки реагенси Лимитирачки реактант е реактантот што ја лимитира количината на продуктот што ќе биде добиен при хемиската реакција. Пример 1: Колку мола H 2 O ќе се добијат при реакција на 2 мола Н 2 и 4 мола О 2? Равенката на хемиската реакција е: 2Н 2 +О 2 =2Н 2 О n(h 2 )=2 mol n(o 2 )=4mol n(h 2 O)=? Постапка на решавање: Најпрво правиме однос помеѓу моловите на реактантите од хемиската равенка, за да видиме колкав е нивниот ТЕОРЕТСКИ ОДНОС: Од хемиската равенка 2Н 2 +О 2 =2Н 2 О, гледаме дека: n(h 2 )/ n(o 2 )=2/1 Значи, за да изреагираат целосно 2 мола на H 2 потребен е само 1 мол О 2. Тоа значи, бидејќи имаме 4 мола на О 2 присутни во експериментот, тој реактант ни е во вишок, па количеството на Н 2 О што ќе се добие се пресметува според количеството на реактантот што целосно ќе изреагира, а тоа во случајов е H 2. Значи пак од равенката го правиме односот на тоа што ни се бара (во случајов моловите Н 2 О) и моловите на тоа што целосно ќе изреагира (во случајов моловите Н 2 ): n(h 2 О)/ n(h 2 )=2/2=1; n(h 2 О)= n(h 2 )=2 мола вода кои ќе се добијат Пример 2: Колку мола H 2 О ќе се добијат, при потполно реагирање на 3,3 мола O 2? Постапка на решавање: - ја пишуваме и израмнуваме хемиската равенка - го пишуваме односот на моловите на она што ни се бара врз она што ни е дадено 2Н 2 +О 2 =2Н 2 О n(o 2 )=3,3 mol n(h 2 O)=? -Односот на моловите на тоа што ни се бара во задачата и на тоа што ни е дадено е еднаков на односот од нивните стехиометриски коефициенти во хемиската равенка: n(h 2 О)/ n(о 2 )=2/1=2 n(h 2 О)=2х n(о 2 ) n(h 2 О)= 2х3,3 mol=6,6 mol 36

ПРАКТИКУМ ПО ХЕМИЈА ЗА ЗЕМЈОДЕЛСКИ ФАКУЛТЕТ

ПРАКТИКУМ ПО ХЕМИЈА ЗА ЗЕМЈОДЕЛСКИ ФАКУЛТЕТ УНИВЕРЗИТЕТ "ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ"-ШТИП ПРАКТИКУМ ПО ХЕМИЈА ЗА ЗЕМЈОДЕЛСКИ ФАКУЛТЕТ (нерецензиран материјал) асс. м-р Биљана Балабанова Проф. д-р Рубин Гулабоски Практикум по хемија за Земоделски Факултет 1 Содржина

Διαβάστε περισσότερα

37. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 основни училишта 18 мај VII одделение (решенија на задачите)

37. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 основни училишта 18 мај VII одделение (решенија на задачите) 37. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 03 основни училишта 8 мај 03 VII одделение (решенија на задачите) Задача. Во еден пакет хартија која вообичаено се користи за печатење, фотокопирање и сл. има N = 500

Διαβάστε περισσότερα

М-р Јасмина Буневска ОСНОВИ НА ПАТНОТО ИНЖЕНЕРСТВО

М-р Јасмина Буневска ОСНОВИ НА ПАТНОТО ИНЖЕНЕРСТВО УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КЛИМЕНТ ОХРИДСКИ - БИТОЛА ТЕХНИЧКИ ФАКУЛТЕТ - БИТОЛА - Отсек за сообраќај и транспорт - ДОДИПЛОМСКИ СТУДИИ - ECTS М-р Јасмина Буневска ОСНОВИ НА ПАТНОТО ИНЖЕНЕРСТВО ПРИЛОГ ЗАДАЧИ ОД ОПРЕДЕЛУВАЊЕ

Διαβάστε περισσότερα

Метали од 13-та група на елементи

Метали од 13-та група на елементи Метали од 13-та група на елементи (Al, Ga, In, Tl) Проф. д-р Руменка Петковска Доц. д-р Лилјана Анастасова Институт за применета хемија и фармацевтски анализи, Фармацевтски факултет, УКИМ, Скопје Метали

Διαβάστε περισσότερα

Проф. д-р Ѓорѓи Тромбев ГРАДЕЖНА ФИЗИКА. Влажен воздух 3/22/2014

Проф. д-р Ѓорѓи Тромбев ГРАДЕЖНА ФИЗИКА. Влажен воздух 3/22/2014 Проф. д-р Ѓорѓи Тромбев ГРАДЕЖНА ФИЗИКА Влажен воздух 1 1 Влажен воздух Влажен воздух смеша од сув воздух и водена пареа Водената пареа во влажниот воздух е претежно во прегреана состојба идеален гас.

Διαβάστε περισσότερα

а) Определување кружна фреквенција на слободни пригушени осцилации ωd ωn = ω б) Определување периода на слободни пригушени осцилации

а) Определување кружна фреквенција на слободни пригушени осцилации ωd ωn = ω б) Определување периода на слободни пригушени осцилации Динамика и стабилност на конструкции Задача 5.7 За дадената армирано бетонска конструкција од задачата 5. и пресметаните динамички карактеристики: кружна фреквенција и периода на слободните непригушени

Διαβάστε περισσότερα

46. РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА април III година. (решенија на задачите)

46. РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА април III година. (решенија на задачите) 46. РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 3 април 3 III година (решенија на задачите) Задача. Хеликоптер спасува планинар во опасност, спуштајќи јаже со должина 5, и маса 8, kg до планинарот. Планинарот испраќа

Διαβάστε περισσότερα

ЗАДАЧИ ЗА УВЕЖБУВАЊЕ НА ТЕМАТА ГЕОМЕТРИСКИ ТЕЛА 8 ОДД.

ЗАДАЧИ ЗА УВЕЖБУВАЊЕ НА ТЕМАТА ГЕОМЕТРИСКИ ТЕЛА 8 ОДД. ЗАДАЧИ ЗА УВЕЖБУВАЊЕ НА ТЕМАТА ГЕОМЕТРИСКИ ТЕЛА 8 ОДД. ВО ПРЕЗЕНТАЦИЈАТА ЌЕ ПРОСЛЕДИТЕ ЗАДАЧИ ЗА ПРЕСМЕТУВАЊЕ ПЛОШТИНА И ВОЛУМЕН НА ГЕОМЕТРИСКИТЕ ТЕЛА КОИ ГИ ИЗУЧУВАМЕ ВО ОСНОВНОТО ОБРАЗОВАНИЕ. СИТЕ ЗАДАЧИ

Διαβάστε περισσότερα

ХЕМИСКА КИНЕТИКА. на хемиските реакции

ХЕМИСКА КИНЕТИКА. на хемиските реакции ХЕМИСКА КИНЕТИКА Наука која ја проучува брзината Наука која ја проучува брзината на хемиските реакции Познато: ЗАКОН ЗА ДЕЈСТВО НА МАСИ Guldberg-Vage-ов закон При константна температура (T=const) брзината

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΙΑΣΚΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ. Γενικής Παιδείας Χημεία Α Λυκείου ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΥΨΗΛΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ. Επιμέλεια: ΒΑΣΙΛΗΣ ΛΟΓΟΘΕΤΗΣ

ΗΛΙΑΣΚΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ. Γενικής Παιδείας Χημεία Α Λυκείου ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΥΨΗΛΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ. Επιμέλεια: ΒΑΣΙΛΗΣ ΛΟΓΟΘΕΤΗΣ ΗΛΙΑΣΚΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΥΨΗΛΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ Γενικής Παιδείας Χημεία Α Λυκείου Επιμέλεια: ΒΑΣΙΛΗΣ ΛΟΓΟΘΕΤΗΣ e-mail: info@iliaskos.gr www.iliaskos.gr 1 57 1.. 1 kg = 1000 g 1 g = 0,001 kg 1

Διαβάστε περισσότερα

Физичка хемија за фармацевти

Физичка хемија за фармацевти Добредојдовте на наставата по предметот Физичка хемија за фармацевти Проф.д-р Зоран Кавраковски Проф.д-р Руменка Петковска Доц.д-р Наталија Наков zoka@ff.ukim.edu.mk mk rupe@ff.ukim.edu.mk natalijan@ff.ukim.edu.mk

Διαβάστε περισσότερα

56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 Скопје, 11 мај I година (решенија на задачите)

56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 Скопје, 11 мај I година (решенија на задачите) 56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 03 Скопје, мај 03 I година (решенија на задачите) Задача. Експресен воз го поминал растојанието помеѓу две соседни станици, кое изнесува, 5 km, за време од 5 min. Во

Διαβάστε περισσότερα

Од точката С повлечени се тангенти кон кружницата. Одреди ја големината на AOB=?

Од точката С повлечени се тангенти кон кружницата. Одреди ја големината на AOB=? Задачи за вежби тест плоштина на многуаголник 8 одд На што е еднаков збирот на внатрешните агли кај n-аголник? 1. Одреди ја плоштината на паралелограмот, според податоците дадени на цртежот 2. 3. 4. P=?

Διαβάστε περισσότερα

14 та група на елементи

14 та група на елементи 14 та група на елементи Проф. д р Руменка Петковска Доц. д р Лилјана Анастасова Институт за применета хемија и фармацевтски анализи, Фармацевтски факултет, УКИМ, Скопје 14 та група на П.С 14 та (IV A)

Διαβάστε περισσότερα

Алдехиди и кетони. Алдехиди и кетони. Карбонилни соединенија Кетон. Алдехид. ванилин цинамалдехид (R)- карвон бензалдехид КАРБОНИЛНА ГРУПА

Алдехиди и кетони. Алдехиди и кетони. Карбонилни соединенија Кетон. Алдехид. ванилин цинамалдехид (R)- карвон бензалдехид КАРБОНИЛНА ГРУПА Алдехиди и кетони Номенклатура, Добивање на алдехиди и кетони, Реакции на нуклеофилна адиција, Кислородни нуклеофили, Сулфурни нуклеофили, Водородни нуклеофили, Јаглеродни нуклеофили Алдехиди и кетони

Διαβάστε περισσότερα

panagiotisathanasopoulos.gr

panagiotisathanasopoulos.gr . Παναγιώτης Αθανασόπουλος Χηµικός ιδάκτωρ Παν. Πατρών. Οξειδοαναγωγή Παναγιώτης Αθανασόπουλος Χημικός, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πατρών 95 Χηµικός ιδάκτωρ Παν. Πατρών 96 Χηµικός ιδάκτωρ Παν. Πατρών. Τι ονοµάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Биомолекули: Јаглехидрати

Биомолекули: Јаглехидрати Биомолекули: Јаглехидрати Класификација на моносхариди, Fisher-oви проекции, D и L шеќери, Конфигурација на алдози и кетози, Циклична структура на моносахаридите: пиранози и фуранози, Реакции на моносахариди,

Διαβάστε περισσότερα

II. Структура на атом, хемиски врски и енергетски ленти

II. Структура на атом, хемиски врски и енергетски ленти II. Структура на атом, хемиски врски и енергетски ленти II. Структура на атом, хемиски врски и енергетски ленти 1. Структура на атом 2. Јони 3. Термодинамика 3.1 Темодинамичка стабилност 3.2 Влијание на

Διαβάστε περισσότερα

ВОВЕД ВО НЕОРГАНСКАТА ХЕМИЈА

ВОВЕД ВО НЕОРГАНСКАТА ХЕМИЈА ВОВЕД ВО НЕОРГАНСКАТА ХЕМИЈА Проф. д-р Руменка Петковска Доц. д-р Лилјана Анастасова Институт за применета хемија и фармацевтски анализи, Фармацевтски факултет, УКИМ, Скопје Предмет на проучување на неорганската

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ Μ.Ε. ΣΥΜΒΟΛΟ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΝΤΙ ΡΑΣΕΙΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ Μ.Ε. ΣΥΜΒΟΛΟ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΝΤΙ ΡΑΣΕΙΣ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΝΤΙ ΡΑΣΕΙΣ Όλες οι αντιδράσεις που ζητούνται στη τράπεζα θεµάτων πραγµατοποιούνται. Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων απαιτείται αιτιολόγηση της πραγµατοποίησης των αντιδράσεων.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑΣΙΑ F - HF Υδροφθόριο S 2- H 2 S Υδρόθειο Cl - HCl Υδροχλώριο OH - H 2 O Οξείδιο του Υδρογόνου (Νερό) NO 3 HNO 3. Νιτρικό οξύ SO 3 H 2 SO 3

ΟΝΟΜΑΣΙΑ F - HF Υδροφθόριο S 2- H 2 S Υδρόθειο Cl - HCl Υδροχλώριο OH - H 2 O Οξείδιο του Υδρογόνου (Νερό) NO 3 HNO 3. Νιτρικό οξύ SO 3 H 2 SO 3 1 Να συμπληρωθεί ο παρακάτω πίνακα οξέων: ΟΝΟΜΑΣΙΑ F HF Υδροφθόριο S 2 H 2 S Υδρόθειο Cl HCl Υδροχλώριο OH H 2 O Υδρογόνου (Νερό) NO 3 HNO 3 οξύ SO 3 H 2 SO 3 Θειώδε οξύ Br HBr Υδροβρώμιο 2 SO 4 H 2 SO

Διαβάστε περισσότερα

Решенија на задачите за I година LII РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА ЗА УЧЕНИЦИТЕ ОД СРЕДНИТЕ УЧИЛИШТА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА 16 мај 2009.

Решенија на задачите за I година LII РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА ЗА УЧЕНИЦИТЕ ОД СРЕДНИТЕ УЧИЛИШТА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА 16 мај 2009. LII РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА ЗА УЧЕНИЦИТЕ ОД СРЕДНИТЕ УЧИЛИШТА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА 16 мај 009 I година Задача 1. Топче се пушта да паѓа без почетна брзина од некоја висина над површината на земјата.

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοχές στις οποίες στις οποίες στηρίζεται ο αριθμός οξείδωσης

Παραδοχές στις οποίες στις οποίες στηρίζεται ο αριθμός οξείδωσης Αριθμός Οξείδωσης ή τυπικό σθένος Είναι ένας αριθμός που εκφράζει την ενωτική ικανότητα των στοιχείων με βάση ορισμένες παραδοχές. Η χρησιμοποίηση του επιβλήθηκε για τους πιο κάτω λόγους : Χρησιμεύει στη

Διαβάστε περισσότερα

56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 Скопје, 11 мај IV година (решенија на задачите)

56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 Скопје, 11 мај IV година (решенија на задачите) 56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 03 Скопје, мај 03 IV година (решенија на задачите) Задача. Птица со маса 500 лета во хоризонтален правец и не внимавајќи удира во вертикално поставена прачка на растојание

Διαβάστε περισσότερα

Проф. д-р Борко Илиевски МАТЕМАТИКА I

Проф. д-р Борко Илиевски МАТЕМАТИКА I УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КИРИЛ И МЕТОДИЈ ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ ИНСТИТУТ ЗА МАТЕМАТИКА Проф. д-р Борко Илиевски МАТЕМАТИКА I Скопје, Рецензенти: Проф. д-р Никита Шекутковски Проф. д-р Боро Пиперевски Тираж:

Διαβάστε περισσότερα

Предавања доц. д-р Наташа Ристовска

Предавања доц. д-р Наташа Ристовска Предавања доц. д-р Наташа Ристовска Карбоксилните киселини добиени при хидролиза на мастите и маслата (липиди) се нарекуваат масни киселини. O O O CH 2 OCR R'COCH H 2 O O R'COH HOCH CH 2 OH HOCR CH 2 OCR"

Διαβάστε περισσότερα

ОПТИЧКИ МЕТОДИ НА АНАЛИЗА Молекулска и атомска спектроскопија Примена

ОПТИЧКИ МЕТОДИ НА АНАЛИЗА Молекулска и атомска спектроскопија Примена Молекулска и атомска спектроскопија Примена Оддел IV. Спектрохемиски анализи Поглавје 23. Примена на молекулските и атомските спектроскопски методи Ског, Вест, Холер, Крауч, Аналитичка хемија Поглавје

Διαβάστε περισσότερα

КАРАКТЕРИСТИКИ НА АМБАЛАЖНИТЕ ФИЛМОВИ И ОБВИВКИ КОИШТО МОЖЕ ДА СЕ ЈАДАТ ЗА ПАКУВАЊЕ НА ХРАНА

КАРАКТЕРИСТИКИ НА АМБАЛАЖНИТЕ ФИЛМОВИ И ОБВИВКИ КОИШТО МОЖЕ ДА СЕ ЈАДАТ ЗА ПАКУВАЊЕ НА ХРАНА Journal of Agricultural, Food and Environmental Sciences UDC: 621.798.1:663.14.31 КАРАКТЕРИСТИКИ НА АМБАЛАЖНИТЕ ФИЛМОВИ И ОБВИВКИ КОИШТО МОЖЕ ДА СЕ ЈАДАТ ЗА ПАКУВАЊЕ НА ХРАНА Дијана Милосављева, Ленче

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014. ÄÉÁÍüÇÓÇ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014. ÄÉÁÍüÇÓÇ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Α ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 23 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό κάθε µίας από τις ερωτήσεις A1 έως A4 και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

ПРАКТИЧНИ ВЕЖБИ ПО ИСПИТУВАЊЕ И КОНТРОЛА НА ВОДА

ПРАКТИЧНИ ВЕЖБИ ПО ИСПИТУВАЊЕ И КОНТРОЛА НА ВОДА УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КИРИЛ И МЕТОДИЈ СКОПЈЕ ФАРМАЦЕВТСКИ ФАКУЛТЕТ ПРАКТИЧНИ ВЕЖБИ ПО ИСПИТУВАЊЕ И КОНТРОЛА НА ВОДА - за програмата лабораториски биоинженер - Подготвиле: Проф. д-р Лидија Петрушевска-Този Ас.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΟΣ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ - ΓΡΑΦΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΤΥΠΩΝ- ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ

ΑΡΙΘΜΟΣ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ - ΓΡΑΦΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΤΥΠΩΝ- ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΡΙΘΜΟΣ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ - ΓΡΑΦΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΤΥΠΩΝ- ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Τι είναι ο αριθμός οξείδωσης Αριθμό οξείδωσης ενός ιόντος σε μια ετεροπολική ένωση ονομάζουμε το πραγματικό φορτίο του ιόντος. Αριθμό οξείδωσης ενός

Διαβάστε περισσότερα

МЕХАНИКА 1 МЕХАНИКА 1

МЕХАНИКА 1 МЕХАНИКА 1 диј е ИКА Универзитет Св. Кирил и Методиј Универзитет Машински Св. факултет Кирил -и Скопје Методиј во Скопје Машински факултет 3М21ОМ01 ТЕХНИЧКА МЕХАНИКА професор: доц. д-р Виктор Гаврилоски 1. ВОВЕДНИ

Διαβάστε περισσότερα

БИОМОЛЕКУЛИ АМИНОКИСЕЛИНИ, ПЕПТИДИ И ПРОТЕИНИ. II ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ

БИОМОЛЕКУЛИ АМИНОКИСЕЛИНИ, ПЕПТИДИ И ПРОТЕИНИ. II ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ БИОМОЛЕКУЛИ АМИНОКИСЕЛИНИ, ПЕПТИДИ И ПРОТЕИНИ. II ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ ПЕПТИДИ ПЕПТИДНА ВРСКА Образувањето на пептидна (амидна) врска е реакција

Διαβάστε περισσότερα

Универзитет Св. Кирил и Методиј -Скопје Факултет за електротехника и информациски технологии

Универзитет Св. Кирил и Методиј -Скопје Факултет за електротехника и информациски технологии Универзитет Св. Кирил и Методиј -Скопје Факултет за електротехника и информациски технологии А. Крколева, Р. Ачковски Упатство за работа со Excel Скопје, октомври 2008 г. ВОВЕД ВО EXCEL 1. Стартување на

Διαβάστε περισσότερα

ПОДОБРУВАЊЕ НА КАРАКТЕРИСТИКИТЕ НА ИСПИТНА СТАНИЦА ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ЕНЕРГЕТСКИ ТРАНСФОРМАТОРИ

ПОДОБРУВАЊЕ НА КАРАКТЕРИСТИКИТЕ НА ИСПИТНА СТАНИЦА ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ЕНЕРГЕТСКИ ТРАНСФОРМАТОРИ 8. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 22 24 септември Љубомир Николоски Крсте Најденкоски Михаил Дигаловски Факултет за електротехника и информациски технологии, Скопје Зоран Трипуноски Раде Кончар - Скопје ПОДОБРУВАЊЕ

Διαβάστε περισσότερα

СОСТОЈБА НА МАТЕРИЈАТА. Проф. д-р Руменка Петковска

СОСТОЈБА НА МАТЕРИЈАТА. Проф. д-р Руменка Петковска СОСТОЈБА НА МАТЕРИЈАТА Проф. д-р Руменка Петковска ЧЕТИРИ СОСТОЈБИ НА МАТЕРИЈАТА Цврсто Гас Течност Плазма ФАКТОРИ ШТО ЈА ОДРЕДУВААТ СОСТОЈБАТА НА МАТЕРИЈАТА I. Кинетичката енергија на честиците II. Интермолекулски

Διαβάστε περισσότερα

2. КАРАКТЕРИСТИКИ НА МЕРНИТЕ УРЕДИ

2. КАРАКТЕРИСТИКИ НА МЕРНИТЕ УРЕДИ . КАРАКТЕРИСТИКИ НА МЕРНИТЕ УРЕДИ Современата мерна техника располага со големо количество разнородни мерни уреди. Одделните видови мерни уреди имаат различни специфични својства, но и некои заеднички

Διαβάστε περισσότερα

Χ ΗΜΙΚΕΣ Α Ν Τ ΙΔΡΑΣΕΙΣ

Χ ΗΜΙΚΕΣ Α Ν Τ ΙΔΡΑΣΕΙΣ 53 Χ ΗΜΙΚΕΣ Α Ν Τ ΙΔΡΑΣΕΙΣ Χημική αντίδραση ονομάζουμε κάθε χημικό φαινόμενο. Δηλαδή, κάθε φαινόμενο στο οποίο έχουμε αναδιάταξη των ηλεκτρονίων ( e ) της εξωτερικής στιβάδας των ατόμων που παίρνουν μέρος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ)

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΘΕΜΑ 1 Ο Να εξηγήσετε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και να διορθώσετε τις λανθασµένες: 1. Τα άτοµα όλων των στοιχείων είναι διατοµικά.. Το 16 S έχει ατοµικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ветерна енергија 3.1 Вовед

Ветерна енергија 3.1 Вовед 3 Ветерна енергија 3.1 Вовед Енергијата на ветерот е една од првите форми на енергија која ја користел човекот. Уште старите Египќани ја користеле за задвижување на своите бродови и ветерни мелници. Ваквиот

Διαβάστε περισσότερα

Прашање двоцифрениот завршеток (последните две цифри) е деливи со 4 прости броеви збирот се одзема собирокот = =7500

Прашање двоцифрениот завршеток (последните две цифри) е деливи со 4 прости броеви збирот се одзема собирокот = =7500 Прашање 1 Кога ќе поделиме два еднакви броја (различни од нула) се добива количник: 1 2 Еден број е делив со 4 ако: двоцифрениот завршеток (последните две цифри) е деливи со 4 Броевите што имаат само два

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΗ

ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΗ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΗ 1 η : A) 9,8g H 3 PO 4 αντιδρούν με την κατάλληλη ποσότητα NaCl σύμφωνα με την χημική εξίσωση: H 3 PO 4 + 3NaCl Na 3 PO 4 + 3HCl. Να υπολογίσετε πόσα λίτρα αέριου HCl παράγονται,

Διαβάστε περισσότερα

Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ (ΚΕΦΑΛΑΙΑ 2-3) ( ) ΘΕΜΑ Α Α1.

Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ (ΚΕΦΑΛΑΙΑ 2-3) ( ) ΘΕΜΑ Α Α1. Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ (ΚΕΦΑΛΑΙΑ 2-3) (5 2 2017) ΘΕΜΑ Α Α1. Επιλέξτε τη σωστή απάντηση σε καθεμία από τις επόμενες ερωτήσεις : 1. Σε ποια από τις επόμενες ενώσεις το χλώριο έχει μεγαλύτερο αριθμό

Διαβάστε περισσότερα

3. Να συμπληρωθούν οι παρακάτω αντιδράσεις:

3. Να συμπληρωθούν οι παρακάτω αντιδράσεις: 1. Να συμπληρωθούν οι παρακάτω αντιδράσεις: 2N 2 + 3H 2 2NH 3 4Na + O 2 2Να 2 Ο Fe + Cl 2 FeCl 2 Zn + Br 2 ZnBr 2 2K + S K 2 S 2Ca + O 2 2CaO Na + Ca -------- C + O 2 CO 2 H 2 + Br 2 2HBr CaO + H 2 O Ca(OH)

Διαβάστε περισσότερα

XXV РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО МАТЕМАТИКА

XXV РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО МАТЕМАТИКА XXV РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО МАТЕМАТИКА за учениците од основното образование 31.03.007 година IV одделение 1. Во полињата на дадената лента допиши природни броеви во празните полиња, така што производот

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις πολλαπλης επιλογής στην οξειδοαναγωγή (1ο κεφάλαιο Γ Θετική 2015)

Ερωτήσεις πολλαπλης επιλογής στην οξειδοαναγωγή (1ο κεφάλαιο Γ Θετική 2015) Ερωτήσεις πολλαπλης επιλογής στην οξειδοαναγωγή (1ο κεφάλαιο Γ Θετική 2015) 1. Σε ποια απο τις παρακάτω ενώσεις το Ν έχει αριθμό οξέιδωσης +5 A. ΗΝΟ 2 C ΚΝΟ 3 B. ΝΗ 3 D Ν 2 Ο 3 2. Σε ποια απο τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Ε.1. Γ. Ε.. Β. Ε.. Α. Ε.4. Α. Ε.5. Γ. Ε.6. Β. Ε.7. Δ. Ε.8. Δ. Ε.9. Γ. Ε.1. Γ. Ε.11. Δ. Ε.1. Β. Ε.1. α: Σ, β:σ, γ:σ, δ:σ, ε:λ (είναι σωστό μόνο για ιοντικές ενώσεις, στις ομοιοπολικές

Διαβάστε περισσότερα

γ) Βa(ΟΗ) 2 (aq) + ΗBr(aq)

γ) Βa(ΟΗ) 2 (aq) + ΗBr(aq) Θέμα 2 ο 2.1. Να συμπληρώσετε τις χημικές εξισώσεις (προϊόντα και συντελεστές) των παρακάτω αντιδράσεων που γίνονται όλες. α) CaI 2 (aq) + AgNO 3 (aq) β) Cl 2 (g) + H 2 S(aq) γ) Βa(ΟΗ) 2 (aq) + ΗBr(aq)

Διαβάστε περισσότερα

БИОМОЛЕКУЛИ АМИНОКИСЕЛИНИ, ПЕПТИДИ И ПРОТЕИНИ. IV ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ

БИОМОЛЕКУЛИ АМИНОКИСЕЛИНИ, ПЕПТИДИ И ПРОТЕИНИ. IV ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ БИОМОЛЕКУЛИ АМИНОКИСЕЛИНИ, ПЕПТИДИ И ПРОТЕИНИ. IV ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ ПРЕГЛЕД НА ПРОТЕИНСКАТА СТРУКТУРА ТРИДИМЕНЗИОНАЛНА СТРУКТУРА НА ПРОТЕИН

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία Α Γενικού Λυκείου

Χηµεία Α Γενικού Λυκείου Χηµεία Α Γενικού Λυκείου Απαντήσεις στα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων Συγγραφή απαντήσεων: 'Αρης Ασλανίδης Χρησιμοποιήστε τους σελιδοδείκτες (bookmarks) στο αριστερό μέρος της οθόνης για την πλοήγηση μέσα

Διαβάστε περισσότερα

C M. V n: n =, (D): V 0,M : V M P = ρ ρ V V. = ρ

C M. V n: n =, (D): V 0,M : V M P = ρ ρ V V. = ρ »»...» -300-0 () -300-03 () -3300 3.. 008 4 54. 4. 5 :.. ;.. «....... :. : 008. 37.. :....... 008.. :. :.... 54. 4. 5 5 6 ... : : 3 V mnu V mn AU 3 m () ; N (); N A 6030 3 ; ( ); V 3. : () 0 () 0 3 ()

Διαβάστε περισσότερα

Збирка на задачи по аналитичка хемија

Збирка на задачи по аналитичка хемија Збирка на задачи по аналитичка хемија за студентите на студиските програми магистер по фармација и дипломиран лабораториски биоинжињер Фармацевтски факултет Универзитет Св Кирил и Методиј, Скопје Ас. м-р

Διαβάστε περισσότερα

MEHANIKA NA FLUIDI. IV semestar, 6 ECTS Вонр. проф. d-r Zoran Markov. 4-Mar-15 1

MEHANIKA NA FLUIDI. IV semestar, 6 ECTS Вонр. проф. d-r Zoran Markov. 4-Mar-15 1 MEHANIKA NA FLUIDI IV semestar, 6 ECTS Вонр. проф. d-r Zoran Markov 1 СОДРЖИНА 1. Вовед во механиката на флуидите 2. Статика на флуидите 3. Кинематика на струењата 4. Динамика на идеален флуид 5. Некои

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ Α ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ Α ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Α ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Κυριακή 26 Απριλίου 2015 ιάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό κάθε µίας από τις ερωτήσεις A1 έως A5 και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Οξέα Βάσεις Αλατα, και Χημικές αντιδράσεις. Θέμα 1 ο...

Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Οξέα Βάσεις Αλατα, και Χημικές αντιδράσεις. Θέμα 1 ο... Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Οξέα Βάσεις Αλατα, και Χημικές αντιδράσεις. Θέμα 1 ο.... Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση σε καθεμία από τις επόμενες ερωτήσεις, 1.1. Από τις ενώσεις: HCl, H 2 O, NH 3, H 2 SO

Διαβάστε περισσότερα

ОПТИЧКИ МЕТОДИ НА АНАЛИЗА

ОПТИЧКИ МЕТОДИ НА АНАЛИЗА ОПТИЧКИ МЕТОДИ НА АНАЛИЗА Оддел IV. Спектрохемиски анализи Поглавје 21. Спектроскопски методи на анализа Ског, Вест, Холер, Крауч, Аналитичка хемија Поглавје 10. Спектроскопски методи на анализа Харви,

Διαβάστε περισσότερα

3. ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

3. ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ 23 3. ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ 1. Βλέπε θεωρία σελ. 83. 2. α) (χημική εξίσωση) β) (δύο μέλη) (ένα βέλος >) γ) (αντιδρώντα) δ) (τμήμα ύλης ομογενές που χωρίζεται από το γύρω του χώρο με σαφή όρια). ε) (που οδηγούν

Διαβάστε περισσότερα

Κανόνες διαλυτότητας για ιοντικές ενώσεις

Κανόνες διαλυτότητας για ιοντικές ενώσεις Κανόνες διαλυτότητας για ιοντικές ενώσεις 1. Ενώσεις των στοιχείων της Ομάδας 1A και του ιόντος αμμωνίου (Ιόντα: Li +, Na +, K +, Rb +, Cs +, NH 4+ ) είναι ευδιάλυτες, χωρίς εξαίρεση: πχ. NaCl, K 2 S,

Διαβάστε περισσότερα

Στα 25, 2 ml 0,0049 mol HCl 1000 ml x = 0,194 mol HCl Μοριακότητα ΗCl = 0,194 M

Στα 25, 2 ml 0,0049 mol HCl 1000 ml x = 0,194 mol HCl Μοριακότητα ΗCl = 0,194 M ΛΥΣΕΙΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 0 ΜΕΡΟΣ Α (0 μονάδες) Ερώτηση (3μον.) (α) Η (g) + Cl (g) HCl (g) mol H : mol Cl ή 400 ml H : 400 ml Cl 600 ml H : 600 ml Cl Το Cl βρίσκεται σε περίσσεια. Ολόκληρη η

Διαβάστε περισσότερα

(είναι οι αντιδράσεις στις οποίες δεν μεταβάλλεται ο αριθμός οξείδωσης σε κανένα από τα στοιχεία που συμμετέχουν)

(είναι οι αντιδράσεις στις οποίες δεν μεταβάλλεται ο αριθμός οξείδωσης σε κανένα από τα στοιχεία που συμμετέχουν) Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Μεταθετικές Αντιδράσεις (είναι οι αντιδράσεις στις οποίες δεν μεταβάλλεται ο αριθμός οξείδωσης σε κανένα από τα στοιχεία που συμμετέχουν) l Αντιδράσεις εξουδετέρωσης Χαρακτηρίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ЗАШТЕДА НА ЕНЕРГИЈА СО ВЕНТИЛАТОРИТЕ ВО ЦЕНТРАЛНИОТ СИСТЕМ ЗА ЗАТОПЛУВАЊЕ ТОПЛИФИКАЦИЈА-ИСТОК - СКОПЈЕ

ЗАШТЕДА НА ЕНЕРГИЈА СО ВЕНТИЛАТОРИТЕ ВО ЦЕНТРАЛНИОТ СИСТЕМ ЗА ЗАТОПЛУВАЊЕ ТОПЛИФИКАЦИЈА-ИСТОК - СКОПЈЕ 6. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 4-6 октомври 2009 Иле Георгиев Македонски Телеком а.д. Скопје ЗАШТЕДА НА ЕНЕРГИЈА СО ВЕНТИЛАТОРИТЕ ВО ЦЕНТРАЛНИОТ СИСТЕМ ЗА ЗАТОПЛУВАЊЕ ТОПЛИФИКАЦИЈА-ИСТОК - СКОПЈЕ КУСА СОДРЖИНА Во

Διαβάστε περισσότερα

Квантна теорија: Увод и принципи

Квантна теорија: Увод и принципи 243 Квантна теорија: Увод и принципи 8 Во ова поглавје се воведуваат некои од основните принципи на квантната механика. Првин се дава преглед на експерименталните резултати што довеле до надминување на

Διαβάστε περισσότερα

Το Η 2 διότι έχει το μικρότερο Mr επομένως τα περισσότερα mol ή V=αx22,4/Mr V ( H2) =11,2α...

Το Η 2 διότι έχει το μικρότερο Mr επομένως τα περισσότερα mol ή V=αx22,4/Mr V ( H2) =11,2α... Λύσεις Ολυμπιάδας Β Λυκείου 2012 ΜΕΡΟΣ Α (20 μονάδες) Ερώτηση 1 (2 μονάδες) Το Η 2 διότι έχει το μικρότερο Mr επομένως τα περισσότερα mol ή V=αx22,4/Mr V ( H2) =11,2α... Ερώτηση 2 (4 μονάδες) -3 +5 i.nh

Διαβάστε περισσότερα

Крв и крвни продукти. подготовка, чување, употреба

Крв и крвни продукти. подготовка, чување, употреба Крв и крвни продукти подготовка, чување, употреба Крв и крвни продукти Полна крв Еритроцити Еритроцити Одмиени еритроцити Еритроцити со многу ниска содржина на леукоцити Замрзнати еритроцити Деглицеринизирани

Διαβάστε περισσότερα

ЛУШПИ МЕМБРАНСКА ТЕОРИЈА

ЛУШПИ МЕМБРАНСКА ТЕОРИЈА Вежби ЛУШПИ МЕМБРАНСКА ТЕОРИЈА РОТАЦИОНИ ЛУШПИ ТОВАРЕНИ СО РОТАЦИОНО СИМЕТРИЧЕН ТОВАР ОСНОВНИ ВИДОВИ РОТАЦИОНИ ЛУШПИ ЗАТВОРЕНИ ЛУШПИ ОТВОРЕНИ ЛУШПИ КОМБИНИРАНИ - СФЕРНИ - КОНУСНИ -ЦИЛИНДРИЧНИ - СФЕРНИ

Διαβάστε περισσότερα

1 η Σειρά προβλημάτων στο μάθημα Εισαγωγική Χημεία

1 η Σειρά προβλημάτων στο μάθημα Εισαγωγική Χημεία 1 η Σειρά προβλημάτων στο μάθημα Εισαγωγική Χημεία Ημ. Παράδοσης: Δευτέρα 25/11/2013 11 πμ 1. Οι αντιδράσεις οξειδοαναγωγής σώζουν ζωές!!! Οι αερόσακοι στα αυτοκίνητα, όταν ανοίγουν γεμίζουν με άζωτο το

Διαβάστε περισσότερα

Ημερομηνία: Τρίτη 18 Απριλίου 2017 Διάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

Ημερομηνία: Τρίτη 18 Απριλίου 2017 Διάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΑΠΟ 10/04/017 ΕΩΣ /04/017 ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: A ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ XHMEIA Ημερομηνία: Τρίτη 18 Απριλίου 017 Διάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Στις παρακάτω προτάσεις Α1 Α5 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

2.1. Να χαρακτηρίσετε τις επόμενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασμένες (Λ);

2.1. Να χαρακτηρίσετε τις επόμενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασμένες (Λ); Θέμα 2ο 2.1. Να χαρακτηρίσετε τις επόμενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασμένες (Λ); α) Η διαφορά του ατομικού αριθμού από το μαζικό αριθμό ισούται με τον αριθμό νετρονίων του ατόμου. β) Το 19 Κ + έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΙΠΛΗ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ. Η 2 SO 4 + BaCl 2 2HCl + BaSO 4. 2HCl + Na 2 CO 3 CO 2 + H 2 O + 2NaCl. 2HCl + Na 2 SO 3 SO 2 + H 2 O + 2NaCl

ΙΠΛΗ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ. Η 2 SO 4 + BaCl 2 2HCl + BaSO 4. 2HCl + Na 2 CO 3 CO 2 + H 2 O + 2NaCl. 2HCl + Na 2 SO 3 SO 2 + H 2 O + 2NaCl ΙΠΛΗ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Οι αντιδράσεις διπλής αντικατάστασης γίνονται ανάµεσα σε ηλεκτρολύτες µε ανταλλαγή ιόντων. Για να πραγµατοποιηθεί µια αντίδραση διπλής αντικατάστασης πρέπει ένα τουλάχιστον από τα προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

10.9 СОВРЕМЕНИ ЕЛЕКТРОДНИ МАТЕРИЈАЛИ ВО ВОДОРОДНАТА ЕКОНОМИЈА MODERN ELECTRODE MATERIALS IN HYDROGEN ECONOMY

10.9 СОВРЕМЕНИ ЕЛЕКТРОДНИ МАТЕРИЈАЛИ ВО ВОДОРОДНАТА ЕКОНОМИЈА MODERN ELECTRODE MATERIALS IN HYDROGEN ECONOMY 10.9 СОВРЕМЕНИ ЕЛЕКТРОДНИ МАТЕРИЈАЛИ ВО ВОДОРОДНАТА ЕКОНОМИЈА MODERN ELECTRODE MATERIALS IN HYDROGEN ECONOMY Перица Пауновиќ Универзитет Св. Кирил и Мeтодиј во Скопје, Технолошко-металуршки факултет, Скопје,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΞΙΜΟΣ ΚΟΤΕΛΙΔΑΣ. β) Να βρεθεί σε ποια οµάδα και σε ποια περίοδο του Περιοδικού Πίνακα ανήκουν.

ΜΑΞΙΜΟΣ ΚΟΤΕΛΙΔΑΣ. β) Να βρεθεί σε ποια οµάδα και σε ποια περίοδο του Περιοδικού Πίνακα ανήκουν. ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ: 03490 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 27/5/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΜΑΞΙΜΟΣ ΚΟΤΕΛΙΔΑΣ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέμα 2ο Α) Για τα στοιχεία: 12 Μg και 8 Ο α) Να κατανεµηθούν τα ηλεκτρόνιά τους σε στιβάδες. (µονάδες 2) β)

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα προσανατολισμού θετικών σπουδών

Ομάδα προσανατολισμού θετικών σπουδών Ανέστης Θεοδώρου ΧΗΜΕΙΑ Γ Λυκείου Ομάδα προσανατολισμού θετικών σπουδών ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗ ΝΕΑ Ι ΑΚΤΕΑ- ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ 15-16 Κεφάλαιο 1ο: ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΗ Ενότητα η Οξείδωση Αναγωγή Κυριότερα οξειδωτικά - αναγωγικά

Διαβάστε περισσότερα

НЕКОИ АЛГОРИТМИ ЗА РЕШАВАЊЕ НА ЗАДАЧАТА НА ПАТУВАЧКИОТ ТРГОВЕЦ

НЕКОИ АЛГОРИТМИ ЗА РЕШАВАЊЕ НА ЗАДАЧАТА НА ПАТУВАЧКИОТ ТРГОВЕЦ МАТЕМАТИЧКИ ОМНИБУС, 1 (2017), 101 113 НЕКОИ АЛГОРИТМИ ЗА РЕШАВАЊЕ НА ЗАДАЧАТА НА ПАТУВАЧКИОТ ТРГОВЕЦ Ирена Стојковска 1 Задачата на патувачкиот трговец е комбинаторна оптимизациона задача со едноставна

Διαβάστε περισσότερα

Φημικές αντιδράσεις-α Λυκείου

Φημικές αντιδράσεις-α Λυκείου Αντιδράςεισ εξουδετζρωςησ. Ουςιαςτικά όλεσ οι αντιδράςεισ εξουδετζρωςθσ είναι θ αντίδραςθ ενόσ κατιόντοσ Η + με ζνα ανιόν ΟΗ - προσ ςχθματιςμό ενόσ μορίου Η 2 Ο (Η-ΟΗ). Αντίδραςη εξουδετζρωςησ. H + + OH

Διαβάστε περισσότερα

DEMOLITION OF BUILDINGS AND OTHER OBJECTS WITH EXPLOSIVES AND OTHER NONEXPLOSIVES MATERIALS

DEMOLITION OF BUILDINGS AND OTHER OBJECTS WITH EXPLOSIVES AND OTHER NONEXPLOSIVES MATERIALS Ристо Дамбов * РУШЕЊЕ НА ЗГРАДИ И ДРУГИ ГРАДЕЖНИ ОБЈЕКТИ СО ПОМОШ НА ЕКСПЛОЗИВНИ И НЕЕКСПЛОЗИВНИ МАТЕРИИ РЕЗИМЕ Во трудот се преставени основните параметри и начини за рушење на стари згради. Ќе се прикажат

Διαβάστε περισσότερα

=Διορθώσεις και εντός-εκτός ύλης σχολικού βιβλίου=

=Διορθώσεις και εντός-εκτός ύλης σχολικού βιβλίου= =Διορθώσεις και εντός-εκτός ύλης σχολικού βιβλίου= Στις παρακάτω εικόνες, τα σκιασμένα πλαίσια υποδηλώνουν τις παραγράφους τού σχολικού βιβλίου που είναι ΕΚΤΟΣ ΥΛΗΣ. Σελίδα 11: Εκτός ύλης είναι η παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

7.1 Деформациони карактеристики на материјалите

7.1 Деформациони карактеристики на материјалите 7. Механички особини Механичките особини на материјалите ја карактеризираат нивната способност да се спротистават на деформациите и разрушувањата предизвикани од дејството на надворешните сили, односно

Διαβάστε περισσότερα

ЗБИРКА ОДБРАНИ РЕШЕНИ ЗАДАЧИ ПО ФИЗИКА

ЗБИРКА ОДБРАНИ РЕШЕНИ ЗАДАЧИ ПО ФИЗИКА УНИВЕРЗИТЕТ "СВ КИРИЛ И МЕТОДИЈ" СКОПЈЕ ФАКУЛТЕТ ЗА ЕЛЕКТРОТЕХНИКА И ИНФОРМАЦИСКИ ТЕХНОЛОГИИ Верка Георгиева Христина Спасевска Маргарита Гиновска Ласко Баснарков Лихнида Стојановска-Георгиевска ЗБИРКА

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. Αντιδράσεις απλής αντικατάστασης Αντιδράσεις πολύπλοκης µορφής είναι το αναγωγικό και το Cl

ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. Αντιδράσεις απλής αντικατάστασης Αντιδράσεις πολύπλοκης µορφής είναι το αναγωγικό και το Cl 226 227 10 o Κατηγορίες οξειδοαναγωγικών αντιδράσεων Α ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Για να γίνει ευκολότερη η µελέτη των οξειδοαναγωγικών αντιδράσεων, τις ταξινοµούµε στις παρακάτω κατηγορίες Αντιδράσεις

Διαβάστε περισσότερα

Деформабилни каркатеристики на бетонот

Деформабилни каркатеристики на бетонот УКИМ Градежен Факултет, Скопје Деформабилни каркатеристики на бетонот проф. д-р Тони Аранѓеловски Деформабилни карактеристики на бетонот Содржина: Деформации на бетонот под влијание на краткотрајни натоварувања

Διαβάστε περισσότερα

ИЗБОР НА ЕНЕРГЕТСКИ ТРАНСФОРМАТОР ЗА МЕТАЛНА КОМПАКТНА ТРАФОСТАНИЦА

ИЗБОР НА ЕНЕРГЕТСКИ ТРАНСФОРМАТОР ЗА МЕТАЛНА КОМПАКТНА ТРАФОСТАНИЦА 8. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 22 24 септември Михаил Дигаловски Крсте Најденкоски Факултет за електротехника и информациски технологии, Скопје Тане Петров Бучим ДООЕЛ - Радовиш ИЗБОР НА ЕНЕРГЕТСКИ ТРАНСФОРМАТОР

Διαβάστε περισσότερα

6. СОВЕТУВАЊЕ. Охрид, 4-6 октомври 2009

6. СОВЕТУВАЊЕ. Охрид, 4-6 октомври 2009 6. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 4-6 октомври 009 м-р Методија Атанасовски Технички Факултет, Битола д-р Рубин Талески Факултет за Електротехника и Информациски Технологии, Скопје ИСТРАЖУВАЊЕ НА ЕФИКАСНОСТА НА МАРГИНАЛНИТЕ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΟΞΕΑ ΒΑΣΕΙΣ ΑΛΑΤΑ ΟΞΕΙ ΙΑ - ΑΝΤΙ Ρ Α ΣΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΟΞΕΑ ΒΑΣΕΙΣ ΑΛΑΤΑ ΟΞΕΙ ΙΑ - ΑΝΤΙ Ρ Α ΣΕΙΣ Χηµεία Α Λυκείου Φωτεινή Ζαχαριάδου 1 από 10 ( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΟΞΕΑ ΒΑΣΕΙΣ ΑΛΑΤΑ ΟΞΕΙ ΙΑ - ΑΝΤΙ Ρ Α ΣΕΙΣ 1. Να συµπληρώσετε τα προϊόντα και τους συντελεστές στις επόµενες χηµικές εξισώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Бесмртноста на душата кај Платон (II)

Бесмртноста на душата кај Платон (II) Бесмртноста на душата кај Платон (II) Стефан Пановски Студент на институтот за класични студии noxdiaboli@yahoo.com 1. За деловите на душата За да зборуваме за бесмртноста на душата, најнапред мора да

Διαβάστε περισσότερα

Α. Αντιδράσεις απλής αντικατάστασης

Α. Αντιδράσεις απλής αντικατάστασης 1 Δ ι δ ακ τ ι κ ή Ε ν ό τ η τ α: Οξειδοαναγωγικές Αντιδράσεις Α. Αντιδράσεις απλής αντικατάστασης Ορισμός Αντιδράσεις απλής αντικατάστασης είναι οι αντιδράσεις στις οποίες ένα στοιχείο (μέταλλο ή αμέταλλο)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2014 Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2014 Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2014 Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ Ερώτηση 1 (3 μονάδες) +7-1 +1 0 α) NaClO 4 HCl HClO Cl 2 (4 x 0,5= μ. 2) β) Το HClO. O αριθμός οξείδωσης του χλωρίου μειώνεται από

Διαβάστε περισσότερα

RRLC МЕТОД ЗА ОПРЕДЕЛУВАЊЕ НА ХЛОРОГЕНА КИСЕЛИНА ВО ПРОИЗВОДОТ CIRKON

RRLC МЕТОД ЗА ОПРЕДЕЛУВАЊЕ НА ХЛОРОГЕНА КИСЕЛИНА ВО ПРОИЗВОДОТ CIRKON Journal of Agricultural, Food and Environmental Sciences UDC: 631.811.98: 543.544 RRLC МЕТОД ЗА ОПРЕДЕЛУВАЊЕ НА ХЛОРОГЕНА КИСЕЛИНА ВО ПРОИЗВОДОТ CIRKON Теодор Јакимоски*, Биљана Петановска-Илиевска, Мирјана

Διαβάστε περισσότερα

AΝΑΛΟΓΙΑ ΜΑΖΩΝ ΣΤΟΧΕΙΩΝ ΧΗΜΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

AΝΑΛΟΓΙΑ ΜΑΖΩΝ ΣΤΟΧΕΙΩΝ ΧΗΜΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 2 ο Γυμνάσιο Καματερού 1 ΦΥΣΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ 1. Πόσα γραμμάρια είναι: ι) 0,2 kg, ii) 5,1 kg, iii) 150 mg, iv) 45 mg, v) 0,1 t, vi) 1,2 t; 2. Πόσα λίτρα είναι: i) 0,02 m 3, ii) 15 m 3, iii) 12cm

Διαβάστε περισσότερα

БИОМОЛЕКУЛИ ЈАГЛЕХИДРАТИ. II ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ

БИОМОЛЕКУЛИ ЈАГЛЕХИДРАТИ. II ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ БИОМОЛЕКУЛИ ЈАГЛЕХИДРАТИ. II ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ ОЛИГОСАХАРИДИ ГЛИКОЗИДНА ВРСКА При реакција меѓу хидроксилната група на аномерен С-атом од

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση:

Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση: Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015 1 ο Θέμα. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση: 1.1. Ο αριθμός οξείδωσης του μαγγανίου (Mn) στην ένωση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΗ. γ) Cl2 (ομοιοπολική ένωση) To μόριο του HCl έχει ηλεκτρονιακό τύπο: H( C

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΗ. γ) Cl2 (ομοιοπολική ένωση) To μόριο του HCl έχει ηλεκτρονιακό τύπο: H( C ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΗ Αριθμός οξείδωσης (Α.Ο.: στις ιοντικές (ετεροπολικές ενώσεις, ονομάζεται το πραγματικό φορτίο που έχει ένα ιόν. στις ομοιοπολικές (μοριακές ενώσεις, ονομάζεται το φαινομενικό φορτίο που θα

Διαβάστε περισσότερα

Ca +2 K + Mg +2 H + Al +3 Na + Zn +2 S -2 NO 3. ΑΣΚΗΣΗ 1-Συμπληρώστε κατάλληλα, τα κενά του πίνακα με τα ονόματα και τους χημικούς τύπους των ενώσεων.

Ca +2 K + Mg +2 H + Al +3 Na + Zn +2 S -2 NO 3. ΑΣΚΗΣΗ 1-Συμπληρώστε κατάλληλα, τα κενά του πίνακα με τα ονόματα και τους χημικούς τύπους των ενώσεων. Σελίδα: 1 Φ.Εργασίας Χημεία Α Λυκείου Κεφ. 2 ΤΟΛΟΓΙΑ / ΑΟ /ΧΗΜΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ / Mr - Επιμέλεια: Παναγιώτης Κουτσομπόγερας Όνομα & Επώνυμο : Τάξη: Ημερομηνία: ΤΥΠΟΣ Cl -1 CaCl 2 ΑΣΚΗΣΗ 1-Συμπληρώστε κατάλληλα,

Διαβάστε περισσότερα

http://ekfe.chi.sch.gr ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2010 Πειράματα Χημείας Χημικές αντιδράσεις και ποιοτική ανάλυση ιόντων

http://ekfe.chi.sch.gr ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2010 Πειράματα Χημείας Χημικές αντιδράσεις και ποιοτική ανάλυση ιόντων http://ekfe.chi.sch.g 5 η - 6 η Συνάντηση ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 010 Πειράματα Χημείας Χημικές αντιδράσεις και ποιοτική ανάλυση ιόντων Παρασκευή διαλύματος ορισμένης συγκέντρωσης αραίωση διαλυμάτων Παρασκευή και ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

ИСКОРИСТУВАЊЕ НА ЕНЕРГИЈАТА НА ВЕТРОТ ВО ЗЕМЈОДЕЛСТВОТО. Проф. д-р Влатко Стоилков

ИСКОРИСТУВАЊЕ НА ЕНЕРГИЈАТА НА ВЕТРОТ ВО ЗЕМЈОДЕЛСТВОТО. Проф. д-р Влатко Стоилков ИСКОРИСТУВАЊЕ НА ЕНЕРГИЈАТА НА ВЕТРОТ ВО ЗЕМЈОДЕЛСТВОТО Проф. д-р Влатко Стоилков 1 Содржина 1. Вовед 4 1.1. Потреба од пристап кон електрична енергија 5 1.2. Главни проблеми во руралните средини 5 1.3.

Διαβάστε περισσότερα

Предавање 3. ПРОИЗВОДНИ ТЕХНОЛОГИИ Обработка со симнување материјал (режење) Машински факултет-скопје 2.4. ПРОЦЕСИ ВО ПРОИЗВОДНОТО ОПКРУЖУВАЊЕ

Предавање 3. ПРОИЗВОДНИ ТЕХНОЛОГИИ Обработка со симнување материјал (режење) Машински факултет-скопје 2.4. ПРОЦЕСИ ВО ПРОИЗВОДНОТО ОПКРУЖУВАЊЕ Предавање 3 ПРОИЗВОДНИ ТЕХНОЛОГИИ Обработка со симнување материјал (режење) Машински факултет-скопје 2.4. ПРОЦЕСИ ВО ПРОИЗВОДНОТО ОПКРУЖУВАЊЕ Во структурата на индустриските системи на различни нивоа се

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου ΘΕΜΑ 1 ο Για τις ερωτήσεις 1.1 έως 1.5 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: 1.1 Τα ισότοπα άτομα: α. έχουν ίδιο αριθμό νετρονίων β. έχουν την ίδια μάζα

Διαβάστε περισσότερα

Решенија на задачите за III година LII РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА ЗА УЧЕНИЦИТЕ ОД СРЕДНИТЕ УЧИЛИШТА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА 16 мај 2009

Решенија на задачите за III година LII РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА ЗА УЧЕНИЦИТЕ ОД СРЕДНИТЕ УЧИЛИШТА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА 16 мај 2009 LII РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА ЗА УЧЕНИЦИТЕ ОД СРЕДНИТЕ УЧИЛИШТА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА 6 мај 9 III година Задача. Микроскоп е составен од објектив со фокусно растојание, c и окулар со фокусно растојание,8c.

Διαβάστε περισσότερα

СИСТЕМ СО ТОПЛИНСКИ УРЕД КОЈ КОРИСТИ ОБНОВЛИВИ ИЗВОРИ НА ЕНЕРГИЈА

СИСТЕМ СО ТОПЛИНСКИ УРЕД КОЈ КОРИСТИ ОБНОВЛИВИ ИЗВОРИ НА ЕНЕРГИЈА 8. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 22 24 септември Никола Петковски Верка Георгиева Факултет за електротехника и информациски технологии - Скопје СИСТЕМ СО ТОПЛИНСКИ УРЕД КОЈ КОРИСТИ ОБНОВЛИВИ ИЗВОРИ НА ЕНЕРГИЈА КУСА

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικές και χημικές ιδιότητες

Φυσικές και χημικές ιδιότητες Φυσικές και χημικές ιδιότητες Φυσικές ιδιότητες Οι ιδιότητες που προσδιορίζονται χωρίς αλλοίωση της χημικής σύστασης της ουσίας (π.χ. σ. τήξεως, σ. ζέσεως, πυκνότητα, χρώμα, γεύση, σκληρότητα). Χημικές

Διαβάστε περισσότερα