СОСТОЈБА НА МАТЕРИЈАТА. Проф. д-р Руменка Петковска

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "СОСТОЈБА НА МАТЕРИЈАТА. Проф. д-р Руменка Петковска"

Transcript

1 СОСТОЈБА НА МАТЕРИЈАТА Проф. д-р Руменка Петковска

2 ЧЕТИРИ СОСТОЈБИ НА МАТЕРИЈАТА Цврсто Гас Течност Плазма

3 ФАКТОРИ ШТО ЈА ОДРЕДУВААТ СОСТОЈБАТА НА МАТЕРИЈАТА I. Кинетичката енергија на честиците II. Интермолекулски сили-привлечни сили помеѓу молекулите - занемарливо влијание кај гасовите - значајно влијание кај течностите и цврстите супстанции Распоред на честиците во просторот Енергија на честиците Растојанието меѓу честиците

4 ГАСОВИ Честичките на гасовите се многу оддалечени меѓусебно и хаотично се движат во просторот Мал број на честички на единица волумен мала густина Гасовите немаат дефиниран облик и волумен Пр. Односот на волуменот на 1 dm 3 N 2 (g) и 1dm 3 N 2 (l) е 640:1, односно растојанието на молекулите на N 2 во гасовита фаза е 9 пати поголемо отколку растојанието на молекулите во течна фаза

5 ЗА ПОТСЕТУВАЊЕ!!!!! Основни параметри што ја карактеризираат состојбата на гасот се: температура (К), притисок (Ра) и волумен (m 3 ) ºF ºC K ( F 32 ) 5 C = 9 K = ºC + 273

6 сила притисок = површина Притисок над морското ниво kpa (kilopascal) 1 atm 760 mm Hg 760 torr Стандардна температура & Притисок или 0 C 273 K 1 atm kpa

7 ГАСНИ ЗАКОНИ

8 Бојл-Мариотов закон, T=const Притисокот и волуменот на гасот се обратно пропорционални При константна температура & маса PV = k Процес - премин од една рамнотежна состојба во друга при константна температура изотермен процес изотерма

9 АКО ПРИ ИЗОТЕРМНИОТ ПРОЦЕС ГАСОТ СЕ ШИРИ, НЕГОВАТА ТЕМПЕРAТУРА: A) опаѓа B) расте C) не се менува Како е возможно Т да не се менува, кога гасот при ширење се лади (расте кинетичката енергија на молекулите)???? Потрошената топлинска енергија се надокнадува на сметка на внатрешната енергија (топлински резервоар)

10 ШАРЛОВ ЗАКОН (ПРВ ГЕЈЛ ЛИСАКОВ ЗАКОН), Р=CONST. Волуменот и температурата на гасот се право пропорционални При константен притисок & маса V = k T Процес - премин од една рамнотежна состојба во друга при константен притисок изобарен процес изобара

11 ГЕЈЛ ЛИСАКОВ ЗАКОН, V=CONST. Притисокот и температурата на гасот се право пропорционални При константен волумен & маса P = k T Процес - премин од една рамнотежна состојба во друга при константен волумен изохорен процес изохора

12 РАВЕНКА ЗА ГАСНА СОСТОЈБА PV = k T P V P V = T 1 = T2 1 2 P V T = P V T T

13 АВОГАДРОВ ЗАКОН, T, P =CONST. V = k n Исто количество на различни гасови на иста температура и притисок завземаат ист волумен 1 mol од било кој гас завзема волумен од 22,4 dm 3 Бројот на молекули во еден мол супстанција е Авогадров број со вредност 6, mol гас = 22,4 dm³ гас = 6, молекули гас За идеален гас PV/nT= R УНИВЕРЗАЛНА ГАСНА КОНСТАНТА R= L atm/mol K R=8.315 dm 3 kpa/mol K КЛАЈПЕРОНОВА РАВЕНКА (РАВЕНКА ЗА СОСТОЈБА НА ИДЕАЛЕН ГАС PV=nRT

14 ДАЛТОНОВ ЗАКОН Вкупниот притисок на гасовитата смеса е еднаков на збирот на парцијалните притисоци на компонентите во смесата P = P A + P B Парцијален притисок на гасот е притисокот што би го имал секој гас поединечно кога би завземал волумен еднаков на волуменот на гасовитата смеса, на иста температура Адитивноста на парцијалните притисоци важи во потполност за идеални гасови.кај реалните гасови има отстапување!

15 ГРАХАМОВ ЗАКОН Ефузија Спонтан премин на гас од еден во друг сад преку мал отвор

16 Дифузија Спонтан премин на гасот од еден сад во друг, без присуство на преграда р се до комплетна рамномерна р дистрибуција Дифузија

17 Брзина на дифузија/ефузија Кинетичката енергија на гасот е определена од неговата температура. На иста температура & Eк, потешките молекули се движат поспоро поголема m помала v бидејќи E к = ½mv 2 Грахамов закон к Брзината на дифузија/ефузија е обратно пропорционална од моларната маса на гасот. v A = m B v B m A

18 РЕАЛНИ ГАСОВИ Реалните гасови не се покоруваат на законите за идеални гасови поради молекулските интеракции. Одстапувањата се јавуваат на висок притисок и ниска температура Два типа на интеракции: Репулзивни сили (одбивни сили) Интеракции на кратко растојание Се јавуваат кога гасот е на висок притисок (молекулите се на кратко меѓусебно растојание) Предизвикуваат помала компресибилност на гасот во однос на идеален гас при исти услови (репулзивните сили стимулираат одвојување на молекулите) Атрактивни сили (привлечни сили) Интеракции на долго растојание Се јавуваат на ниски температури, кога молекулите на гасот се движат бавно (стимулираат привлекување меѓу молекулите) Предизвикуваат поголема компресибилност на гасот во однос на идеален гас при исти услови (атрактивните сили го стимулираат привлекување на молекулите)

19 ВАН ДЕР ВАЛСОВА РАВЕНКА (VAN DER WAALS) Репулзивните сили се земени во предвид, под претпоставка дека молекулите се однесуваат како мали, непропустливи, сферни честички За N молекули на гас со вкупен волумен на гасот V, секоја од молекулите има волумен β. Вкупниот волумен на сите молекули е : V = V Nβ actual Каде b е волумен на еден мол молекули: b= N β Вкупниот волумен на сите молекули е : N Vactual = V N N A = V nb A ( β ) A

20 ВАН ДЕР ВАЛСОВА РАВЕНКА (VAN( DER WAALS) Корекцијата во равенката за идеален гас за волуменот на гасот е: Бидејќи p nrt nrt = = V V nb actual V nb< V Ако во реалниот волумен на гасот се земе во предвид д вкупниот волумен на молекулите на гасот, притисокот на реалниот гас е помал од вредноста предвидена за идеални гасови

21 ВАН ДЕР ВАЛСОВА РАВЕНКА (VAN( DER WAALS) Притисокот на гасот зависи од: Фрекфенцијата на сударите на молекулите на гасот со ѕидот на садот. Интензитетот на ударите на молекулите врз ѕидот на садот. Фрекфенцијата и интензитетот на ударите се променети под влијание на атрактивните (привлечните сили) ) меѓу молекулите (расте внатрешен притисок, се намалува интензитет на удари на ѕидот на садот) Интензитетот на привлечните сили е пропорционален со густината на гасот во садот: n V

22 ВАН ДЕР ВАЛСОВА РАВЕНКА (VAN( DER WAALS) Притисокот на реалниот гас е помал од притисокот на идеалниот гас. Намалувањето е пропорционално со квадратот од густината на гасот p nrt n = a V nb V 2 Ако се внесе изразот за моларен волумен, V m, p = RT a V b V m 2 m

23 ВАН ДЕР ВАЛСОВА РАВЕНКА (VAN DER WAALS) Ван дер Валсови константи: a b Корекција на притосок Го претставува интензитетот на привлечните сили меѓу молекулите на гасот Не ја определува физичката природа на силата Овие константи: Корекција на волуменот Зависи од димензиите на молекулите Карактеристични се за секој гас. Не се поврзани со хемиските својства на молекулите на гасот

24 ВАН ДЕР ВАЛСОВА РАВЕНКА (VAN DER WAALS) РАВЕНКА ЗА СОСТОЈБА НА РЕАЛЕН ГАС Експериментално определен притисок Волумен на садот 2 an P + ( V nb) = nrt 2 V Корегиран израз за притисокот на гасот Корегирана вредност за волуменот на гасот

25 ТЕЧНОСТИ Честиците на течностите се цврсто поврзани, но сепак доволно оддалечени за поинтензивно движење во однос на цврстите супстанции Течностите имаат недефиниран облик, а дефиниран волумен

26 Особините на течностите се меѓу гасовита и цврста состојба Молекулите се движат хаотично Силите на привлекување и одбивање се силни (послаби од цврсти супстанции, но многу посилни од гасови) Особини слични на цврста состојба: густина, моларен волумен и стисливост Особини слични на гасовита состојба: подвижност, вискозност, завземаат облик на садот во кој се наоѓаат Заеднички назив за течности и гасови- ФЛУИДИ

27 Поделба на течностите според видот на честичките у (вода) молекулски атомски (инертни гасови во течна состојба) јонски (растопи на електролити, течни метали) Сили што делуваат меѓу честиците Van der Waals-ови Coulomb-ови

28 ЕТАНОЛ Е: A) молекулска течност Б) атомска течност В) јонска течност

29 ТЕЧЕН АРГОН Е: A) молекулска течност Б) атомска течност В) јонска течност

30 ОСОБИНИ НА ТЕЧНОСТИТЕ НАПОН НА ПАРЕА ВИСКОЗНОСТ ПОВРШИНСКИ НАПОН

31 НАПОН НА ПАРЕА Течноста испарува пареата врши притисок на површината на течноста Притисокот зависи од - природата р на течноста - температурата објаснување кинетичка теорија. динамичка рамнотежа заситена пареа ПРИТИСОК (НАПОН) НА ЗАСИТЕНА ПАРЕА

32 НАПОН НА ПАРЕА (NP) T NP NP = надворешен P течноста врие Нормална температура на вриење надворешен е притисок P 0 = Pa) Clapeyron-Clausius ова равенка log P P ΔH T2 T T1 T2 1 isp 1 = 2 2,303R T топлотен ефект при промена на агрегатна состојба и кристална структура

33 СО ЗГОЛЕМУВАЊЕ НА НАДВОРЕШНИОТ ПРИТИСОК, ТЕМПЕРАТУРАТА НА ВРИЕЊЕ: A. опаѓа B. расте C. не се менува

34 НА МОНТ ЕВЕРЕСТ, ВОДАТА ВРИЕ НА ТЕМПЕРАТУРА ОД: A) 100 C B) помала од100 C C) поголема од100 C Во рудник, водата врие на A) 100 C B) помала од100 C C C) поголема од 100 C

35 ОД ШТО ЗАВИСИ НАПОНОТ НА ПАРЕА? A. количеството B. волуменот C. температурата D. природата род на течноста

36 ВИСКОЗНОСТ Отпор при течење на флуидот Отпорот потекнува од меѓумолекулските сили на привлекување Протекувањето е слоевито ламинарно Меѓу слоевите сила на внатрешно триење Newton η - динамичка вискозност 1/η = ϕ = флуидност, флуидитет F = η s dv dl

37 ТЕЧНОСТИТЕ СЕ ДЕЛАТ НА: Њутнови dv F = η s dl ламинарно течење Нењутнови вискозноста зависи од концентрацијата, големината, обликот, наелектризираноста колоиди

38 ПОВРШИНСКИ НАПОН Заради дејството на меѓумолекулските сили на привлекување, течноста се стреми да ја намали својата површина на најмала можна, било да се граничи со друга течност, цврсто тело или гас

39 ПОВРШИНСКИ НАПОН Резултантна сила насочена кон внатрешноста на течноста. Течноста се стреми да завземе најмала можна површина.

40 ГОЛЕМ ПОВРШИНСКИ НАПОН ИМААТ ТЕЧНОСТИ: Со силни меѓумолекулски сили Поларни течности-диполи σ T вр течност бензен вода жива σ 0, Nm -1 0, Nm -1 0,44 Nm o C 100 o C 357 o C T klj

41 КОЈА СУПСТАНЦИЈА ИМА ПОГОЛЕМ ПОВРШИНСКИ НАПОН? A. H 2 O B. CCl A. H 4 2 O B. бензен A. H 2 O A. HCl B. Hg B. CCl 4

42 СО ПОРАСТ НА T, ПОВРШИНСКИОТ НАПОН НА ТЕЧНОСТА A. расте B. опаѓа C. Не се менува... Бидејќи со пораст на температурата расте кинетичката енергија на молекулите, па ослабуваат и полесно се раскинуваат меѓумолекулските сили

43 ТОЧКАТАНАВРИЕЊЕНАВОДАТАЕ100 0 C, НА БЕНЗЕН Е 80 0 C. КОЈА СУПСТАНЦИЈА ИМА ПОГОЛЕМ ПОВРШИНСКИ НАПОН?? A. вода B. бензен

44 ЦВРСТИ СУПСТАНЦИИ Честиците на цврстите супстанции се цврсто поврзани и вибрираат околу фиксна позиција Цврстите супстанции имаат дефиниран облик, големина и волумен

45 КРИСТАЛНА И АМОРФНА СОСТОЈБА Цврстите тела имаат облик и волумен. КРИСТАЛИ правилен и периодичен распоред. јачината на врската е еднаква во целиот кристал. Пораст на T --- РАСТОП Точка на топење остар премин АМОРФНА СОСТОЈБА пореденост на мало растојание (смола, стакло ) = јачината на врските меѓу честиците не е еднаква. Точка на топење интервал на премин кристал поликристал Аморфна супстанција

46 ПРОСТОРНА КРИСТАЛНА РЕШЕТКА Елементарна клетка најмал волумен што ги има сите особини на кристалот и со чие периодично повторување во просторот може да се изгради кристалот Елементарната клетка е дефинирана со: Број на честици Вид на честици Распоред на честици Меѓусебно растојание

47 КЛАСИФИКАЦИЈА НА КРИСТАЛНИТЕ СИСТЕМИ 1. Надворешен облик на кристалот- хабитус 2. Внатрешна структура на кристалот 7 елементарни облици на кристалната клетка

48 НАДВОРЕШЕН ОБЛИК НА КРИСТАЛИ бизмут инсулин галиум кварц

49 Внатрешна структура на кристална клетка Auguste Bravais ( )

50 СИМЕТРИЈА НА КРИСТАЛОТ Три елементи на симетрија 1. Рамнина на симетрија 2. Оска на симетрија 3. Центар на симетрија

51 РАМНИНА НА СИМЕТРИЈА Го дели кристалот на два еднакви делови што се однесуваат како предмет и лик во огледало

52 ОСКА НА СИМЕТРИЈА Линија околу која кристалот може да ротира така да во тек на едно ротирање од 360 о може повеќе пати да се пок лопи со својата почетна состојба Оските може да се: двојни, тројни, четворни или шесторни

53 ЦЕНТАР НА СИМЕТРИЈА Точка низ која секоја права што поминува низ неа и спојува две соодветни точки на површината или на темињата на кристалот го дели кристалот на два еднакви дела Секогаш е само ЕДНА!

54 ПОЛИМОРФИЗАМ Една супстанција кристализира во повеќе кристални облици преминот меѓу кристалните облици зависи од условите Р,, T Полиморфизам кај хемиски елементи алотропија 2 кристални облици диморфни супстанции 3 кристални облици триморфни супстанции... триморфни

55 АЛОТРОПИЈА ЛОТРОПИЈА: АЛОТРОПСКИ МОДИФИКАЦИИ НА СУЛФУР

56 АЛОТРОПСКИ МОДИФИКАЦИИ НА ЈАГЛЕРОД фулерен дијамант кубичен графит хексагонален хексагонален

57 КООРДИНАТИВЕН БРОЈ Број на честици (атоми, молекули или јо ни) што ја опкружуваат една честица на еднакво растојание дијамант-4 графит-33

58 ВИДОВИ КРИСТАЛНИ РЕШЕТКИ јонска атомска молекулска метална

59 ЈОНСКА КРИСТАЛНА РЕШЕТКА NaCl Елементарна клетка: и јони Јонска хемиска врска Електростатски сили Решетката е цврста, стабилан, има висока Тв заради јака јонска врска и голема енергија на решетката Na + Cl -

60 АТОМСКА КРИСТАЛНА РЕШЕТКА Елементарна клетка атоми на еднакво растојание Ковалентна врска (два соседни - атоми заеднички електронски пар) Типот на кристалната решетка зависи од бројот на електрони што ја градат врската и од АГОЛОТ НА ВРСКАТА врската е насочена Висока T в Голема тврдина Мала испарливост Ниска T в мек се цепи Дијамант 4 силни хибридни врски sp 3 насочени кон аглите на тетраедарот Координативен бројj 4 Графит, шесточлени прстени во паралелни рамнини 3 σврски sp 2 во рамнина,, 4 ти π електрон во резонантна врска. Слоевита решетка 0,341 nm, Слаби Ван дер валсови сили

61 МОЛЕКУЛСКА КРИСТАЛНА РЕШЕТКА Елементарна клетка молекули распоредени по аглите Ковалентна врска меѓу атомите во молекулот Ван дер Валсови сили меѓу молекулите е (попарни дипол-дипол, неполарни дисперзиони сили на привлекување) Типот на кристалната решетка зависи од обликот на молекулот се стремат кон најгусто ју пакување - кубна Инертни гасови,, J 2, O 2, HCl, CO 2, NO 2, Органски соединенија Ниски Тт

62 МЕТАЛНА КРИСТАЛНА РЕШЕТКА Сите метали (метална врска) мала испарливост, висока електрична и топлотна проводливост Цврстината и точката на топење потекнуваат од ЕЛЕКТРОНИТЕ ВО ЕЛЕКТРОНСКИОТ ОБЛАК пример Na: 1s 2 2s 2 2p 6 3s 1

63 KBR ГРАДИ A) Јонска кристална решетка B) Атомска кристална решетка C) Молекулска кристална решетка D) Метална кристална решетка

64 НАЈГОЛЕМА ТОЧКА НА ВРИЕЊЕ ИМААТ СОЕДИНЕНИЈА СО: A) Јонска кристална решетка B) Атомска кристална решетка C) Молекулска кристална решетка D) Метална кристална решетка

65 КАЛАЈ ГРАДИ A) Јонска кристална решетка B) Атомска кристална решетка C) Молекулска кристална решетка D) Метална кристална решетка

66 СТИСЛИВОСТ НА ГАСОВИ, ТЕЧНОСТИ И ЦВРСТИ СУПСТАНЦИИ Гасовите се стисливи (компресибилни )супстанции поради големото растојание меѓу честиците Течностите се релативно нестисливи супстанции поради поголемата густина, односно помалото растојание меѓу честиците Цврстите супстанции се практично нестисливи и ригидни. Нивните молекули или јони се цврсто поврзани и многу малку подвижни

67 ШТО СЕ СЛУЧУВА АКО СУПСТАНЦИЈАТА ЈА ЗАГРЕЕМЕ НА СУПЕР ВИСОКА ТЕМПЕРАТУРА... ПОМЕЃУ 1000 И 1,000,000, C? Дали се се претвара во гас???

68 ПЛАЗМА Плазмата е јонизиран гас Добар проводник на електричество, привлекувана од електромагнетно поле Плазмата, како и гасовите нема дефиниран облик и волумен Плазмата е четврта агрегатна состојба на материјата

69 СОСТОЈБИ НА МАТЕРИЈАТА цврсто течност гас плазма Цврсто пакувани честици со правилен распоред. Вибрираат без промена на местоположбата Мало растојание меѓу честици без правилен распоред. Вибрираат со мала промена на положбата Големо растојание без правилен распоред. Слободно се движат во просторот со голема брзина Нема дефиниран волумен и облик. Составена е од спротивно наелектризирани цестици, јони и електрони

70 Влијание на кинетичката енергија на честиците на состојбата на материјата Гасови влијанието на кинетичката енергија ги надминува привлечните меѓумолекулски сили

71 ТЕЧНОСТИ МОЛЕКУЛИТЕ ИМААТ ДОВОЛНО КИНЕТИЧКА ЕНЕРГИЈА ДА СЕ РАЗМИНУВААТ

72 ЦВРСТИ СУПСТАНЦИИ- КИНЕТИЧКАТА ЕНЕРГИЈА НЕ Е ДОВОЛНОГОЛЕМАДАОВОЗМОЖИЗНАЧАЈНАПРОМЕНА НА ПОЛОЖБАТА

73 Интермолекулски сили (привлечни сили, ван дер Валсови сили Интермолекулски сили- привлечни сили меѓу молекулите е ги доведуваат молекулите во меѓусебен контакт Интрамолекулските сили ги поврзуваат атомите на елементите во молекулот (сили на хемиската врска) Интермолекулски vs Интрамолекулски 41 kj за испарување на 1molвода (интермолекулски) 930 kj за раскинување на сите O-H врски во 1 mol вода(интрамолекулски)

74 Генерално, интермолекулските сили се послаби од интрамолекулските сили Мерка за интензитетот на интермолекулските сили Температура на вриење Температура на топење ΔH vap ΔH fus ΔH sub ТИПОВИ НА ИНТЕРМОЛЕКУЛСКИ СИЛИ (VAN DER WAALS- ОВИ СИЛИ) Поларни молекули Дипол - Дипол интеракции (поларни молекули) Водородна врска Јон дипол интеракции Неполарни молекули Лондонови дисперзиони сили (неполарни молекули)

75 ИНТЕРМОЛЕКУЛСКИ СИЛИ Врската меѓу молекулите ни оддалеку не е толку силна во однос на интрамолекулските сили кои ги поврзуваат атомите

76 ИНТЕРМОЛЕКУЛСКИ СИЛИ Меѓутоа, овие сили се доволно силни да влијаат на физичките својства на супстанцијата (температура на топење, температура на вриење, напон на пареа, вискозност

77 ДИПОЛ ДИПОЛ ИНТЕРАКЦИИ Се јавуваат меѓу молекули со перманентен дипол (поларни молекули формирани со поларна ковалентна врска) Привлечни сили меѓу различни полови на две соседни молекули Одбивни сили меѓу идентични полови на две соседни молекули

78 ДИПОЛ ДИПОЛ ИНТЕРАКЦИИ Колку е молекулот повеќе поларен, толку супстанцијата има повисока тепература на топење поголем интензитет на интермолекулски сили

79 ЈОНИ - ДИПОЛ ИНТЕРАКЦИИ Јон-дипол интеракциите се значајни интрамолекулски сили кои се јавуваат во раствори на електролити (сили меѓу јоните на електролитот и поларните молекули на растворувачот) Постоењетои интензитетот на овие сили овозможува растварање на електролитите (дисоцијацијана молекулите на електролитот, хидратација, односно солватација на јоните)

80 ЛОНДОНОВИ ДИСПЕРЗИОНИ СИЛИ ПРИВЛЕЧНИ СИЛИ МЕЃУ ИНДУЦИРАНИ ДИПОЛИ Моментален дипол Електроните на во 1ѕ орбиталата на хелиумот ротираат околу атомското јадро, и во еден момент се наоѓаат на иста страна во однос на позитивното јадро

81 ЛОНДОНОВИ ДИСПЕРЗИОНИ СИЛИ ПРИВЛЕЧНИ СИЛИ МЕЃУ ИНДУЦИРАНИ ДИПОЛИ Моментален дипол Во тој момент атомот на хелиум се однесува како поларна честичка концентрирање р на негативен полнеж на левата страна на молекулот и недостаток на негативен полнежна десната страна

82 ЛОНДОНОВИ ДИСПЕРЗИОНИ СИЛИ ПРИВЛЕЧНИ СИЛИ МЕЃУ ИНДУЦИРАНИ ДИПОЛИ Индуциран дипол Доколку во близина на овој атом се најде друг атом на хелиум со спротивен распоред на електрони, во еден момент ќе се јават електростатски привлечни сили меѓу индуцираниот негативен пол на едниот атом и електропозитивниот атом на другиот

83 ЛОНДОНОВИ ДИСПЕРЗИОНИ СИЛИ ПРИВЛЕЧНИ СИЛИ МЕЃУ ИНДУЦИРАНИ ДИПОЛИ Лондоновите дисперзиони сили се сили на привлекување меѓу моментален и индуциран дипол

84 ЛОНДОНОВИ ДИСПЕРЗИОНИ СИЛИ ПРИВЛЕЧНИ СИЛИ МЕЃУ ИНДУЦИРАНИ ДИПОЛИ Овие сили се присутни меѓу сите видови на молекули, поларни и неполарни Тенденцијата на електронскиот облак на атомот да се згуснува на една страна во однос на атомското јадро се нарекува поларизибилност

85 ФАКТОРИ КОИ ВЛИЈААТ НА ИНТЕНЗИТЕТОТ НА ДИСПЕРЗИОНИТЕ СИЛИ Обликот на молекулот влијае на интензитетона дисперзионите сили. Издолжени молекули (n-pentane) имаат афинитет кон поинтензивни дисперзиони сили во однос на пократки, топчести молекули (neopentane). Причината е во поголемата површина на молекулот на n-pentane.

86 ФАКТОРИ КОИ ВЛИЈААТ НА ИНТЕНЗИТЕТОТ НА ДИСПЕРЗИОНИТЕ СИЛИ Интензитетот на дисперзионите сили расте со пораст на молекулската маса Молекули со поголема молекулска маса имаат поголема густина на електронскиот облак, што резултира со полесна поларизација

87 КОЈ ВИД НА СИЛИ ИМААТ ПОГОЛЕМО ВЛИЈАНИЕ НА ФИЗИЧКИТЕ СВОЈСТВА НА СУПСТАНЦИЈАТА; ДИПОЛ- ДИПОЛ СИЛИТЕ ИЛИ ДИСПЕРЗИОНИТЕ СИЛИ? Доколку молекулите имаат приближно ист облик и молекулска маса, дипол-дипол интеракциите се доминантни Доколку еден молекул е поголем од другиот, дисперзионите сили ги детерминираат физичките својства

88 ОБЈАСНЕТЕ ЈА СЛЕДНАТА ПОЈАВА Неполарните молекули (од SnH 4 до CH 4 ) покажуваат очекуван тренд на промена на температурата на вриење Поларните молекули покажуваат очекуван тренд од H 2 Te до H 2 S, но температурата на вриење на водата е исклучок Според М водата би требало да мрзне на -120 o C, а да врие на -80 O C Кога не би постоела водородната врска не би постоел ни животот на замјата!

89 ВОДОРОДНА ВРСКА Дипол-дипол интеракциите се особено силни доколку се работи за молекул во кој H атом е поврзан за силно електронегативен елемент (N, O, F) Овој тип на интеракции се нарекува водородна д врска

90 ВОДОРОДНА ВРСКА Јачината на водородната врска е резултат на големата електронегативност на азот, кислород и флуор Доколку водороден атом е поврзан со силно-електронегативен елемент настанува дополнителна поларизација на молекулот што резултира со појава на најсилна дипол-дипол интермолекулска врска водородна врска

91

92 ФАЗНИ ПРОМЕНИ. НА ШТО СЕ ТРОШИ ПОТРЕБНАТА ЕНЕРГИЈА?

93 ФАЗЕН ДИЈАГРАМ супстанцијата почнува да врие вриењето е завршено супстанцијата почнува да се топи топењето е завршено

94 ФАЗЕН ДИЈАГРАМ- ДИЈАГРАМ НА ПРОМЕНА НА ТЕМПЕРАТУРАТА И ПРИТИСОКОТ ПРИ ПРОМЕНА НА АГРЕГАТНАТА СОСТОЈБА НА СУПСТАНЦИЈАТА Линиите ја покажуваат рамнотежната состојба меѓу фазите Критична температуратемпература при која независно од притисокот супстанцијата е во гасовита агрегатна состојба Тројна точкатемпература и притисок при кои сите три фази (агрегатни состојби) се во рамнотежа Критичен притисок - напон на пареа на критична температура. Критична точка - состојба на системот на критична температура

Проф. д-р Ѓорѓи Тромбев ГРАДЕЖНА ФИЗИКА. Влажен воздух 3/22/2014

Проф. д-р Ѓорѓи Тромбев ГРАДЕЖНА ФИЗИКА. Влажен воздух 3/22/2014 Проф. д-р Ѓорѓи Тромбев ГРАДЕЖНА ФИЗИКА Влажен воздух 1 1 Влажен воздух Влажен воздух смеша од сув воздух и водена пареа Водената пареа во влажниот воздух е претежно во прегреана состојба идеален гас.

Διαβάστε περισσότερα

Практикум по неорганска хемија, применета во фармација

Практикум по неорганска хемија, применета во фармација Универзитет Св. Кирил и Методиј - Скопје Фармацевтски факултет, Скопје Институт за применета хемија и фармацевтски анализи Практикум по неорганска хемија, применета во фармација студиска програма Магистер

Διαβάστε περισσότερα

II. Структура на атом, хемиски врски и енергетски ленти

II. Структура на атом, хемиски врски и енергетски ленти II. Структура на атом, хемиски врски и енергетски ленти II. Структура на атом, хемиски врски и енергетски ленти 1. Структура на атом 2. Јони 3. Термодинамика 3.1 Темодинамичка стабилност 3.2 Влијание на

Διαβάστε περισσότερα

ХЕМИСКА КИНЕТИКА. на хемиските реакции

ХЕМИСКА КИНЕТИКА. на хемиските реакции ХЕМИСКА КИНЕТИКА Наука која ја проучува брзината Наука која ја проучува брзината на хемиските реакции Познато: ЗАКОН ЗА ДЕЈСТВО НА МАСИ Guldberg-Vage-ов закон При константна температура (T=const) брзината

Διαβάστε περισσότερα

MEHANIKA NA FLUIDI. IV semestar, 6 ECTS Вонр. проф. d-r Zoran Markov. 4-Mar-15 1

MEHANIKA NA FLUIDI. IV semestar, 6 ECTS Вонр. проф. d-r Zoran Markov. 4-Mar-15 1 MEHANIKA NA FLUIDI IV semestar, 6 ECTS Вонр. проф. d-r Zoran Markov 1 СОДРЖИНА 1. Вовед во механиката на флуидите 2. Статика на флуидите 3. Кинематика на струењата 4. Динамика на идеален флуид 5. Некои

Διαβάστε περισσότερα

37. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 основни училишта 18 мај VII одделение (решенија на задачите)

37. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 основни училишта 18 мај VII одделение (решенија на задачите) 37. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 03 основни училишта 8 мај 03 VII одделение (решенија на задачите) Задача. Во еден пакет хартија која вообичаено се користи за печатење, фотокопирање и сл. има N = 500

Διαβάστε περισσότερα

Решенија на задачите за I година LII РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА ЗА УЧЕНИЦИТЕ ОД СРЕДНИТЕ УЧИЛИШТА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА 16 мај 2009.

Решенија на задачите за I година LII РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА ЗА УЧЕНИЦИТЕ ОД СРЕДНИТЕ УЧИЛИШТА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА 16 мај 2009. LII РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА ЗА УЧЕНИЦИТЕ ОД СРЕДНИТЕ УЧИЛИШТА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА 16 мај 009 I година Задача 1. Топче се пушта да паѓа без почетна брзина од некоја висина над површината на земјата.

Διαβάστε περισσότερα

ЗАДАЧИ ЗА УВЕЖБУВАЊЕ НА ТЕМАТА ГЕОМЕТРИСКИ ТЕЛА 8 ОДД.

ЗАДАЧИ ЗА УВЕЖБУВАЊЕ НА ТЕМАТА ГЕОМЕТРИСКИ ТЕЛА 8 ОДД. ЗАДАЧИ ЗА УВЕЖБУВАЊЕ НА ТЕМАТА ГЕОМЕТРИСКИ ТЕЛА 8 ОДД. ВО ПРЕЗЕНТАЦИЈАТА ЌЕ ПРОСЛЕДИТЕ ЗАДАЧИ ЗА ПРЕСМЕТУВАЊЕ ПЛОШТИНА И ВОЛУМЕН НА ГЕОМЕТРИСКИТЕ ТЕЛА КОИ ГИ ИЗУЧУВАМЕ ВО ОСНОВНОТО ОБРАЗОВАНИЕ. СИТЕ ЗАДАЧИ

Διαβάστε περισσότερα

ГРАДЕЖНА ФИЗИКА Размена на топлина. проф. д-р Мери Цветковска

ГРАДЕЖНА ФИЗИКА Размена на топлина. проф. д-р Мери Цветковска ГРАДЕЖНА ФИЗИКА Размена на топлина Енергетска ефикасност Енергетски Обука за енергетски карактеристики контролори на згради Зошто се воведува??? Што се постигнува??? Намалена енергетска интензивност Загадување

Διαβάστε περισσότερα

45 РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2012 II година (решенија на задачите)

45 РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2012 II година (решенија на задачите) 45 РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 1 II година (решенија на задачите) 1 Координатите на два точкасти полнежи q 1 = + 3 µ C и q = 4µ C, поставени во xy рамнината се: x 1 = 3, 5cm; y 1 =, 5cm и x = cm; y

Διαβάστε περισσότερα

Физичка хемија за фармацевти

Физичка хемија за фармацевти Добредојдовте на наставата по предметот Физичка хемија за фармацевти Проф.д-р Зоран Кавраковски Проф.д-р Руменка Петковска Доц.д-р Наталија Наков zoka@ff.ukim.edu.mk mk rupe@ff.ukim.edu.mk natalijan@ff.ukim.edu.mk

Διαβάστε περισσότερα

а) Определување кружна фреквенција на слободни пригушени осцилации ωd ωn = ω б) Определување периода на слободни пригушени осцилации

а) Определување кружна фреквенција на слободни пригушени осцилации ωd ωn = ω б) Определување периода на слободни пригушени осцилации Динамика и стабилност на конструкции Задача 5.7 За дадената армирано бетонска конструкција од задачата 5. и пресметаните динамички карактеристики: кружна фреквенција и периода на слободните непригушени

Διαβάστε περισσότερα

4.3 Мерен претворувач и мерен сигнал.

4.3 Мерен претворувач и мерен сигнал. 4.3 Мерен претворувач и мерен сигнал. 1 2 Претворањето на процесната величина во мерен сигнал се изведува со помош на мерен претворувач. Може да се каже дека улогата на претворувачот е претворање на енергијата

Διαβάστε περισσότερα

46. РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА април III година. (решенија на задачите)

46. РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА април III година. (решенија на задачите) 46. РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 3 април 3 III година (решенија на задачите) Задача. Хеликоптер спасува планинар во опасност, спуштајќи јаже со должина 5, и маса 8, kg до планинарот. Планинарот испраќа

Διαβάστε περισσότερα

Изомерија. Видови на изомерија

Изомерија. Видови на изомерија Изомерија Видови на изомерија Изомерија Изомери се соединенија кои имаат иста молекулска формула, а различни својства (физички и/или хемиски). Различните својства се должат на различната молекулска структура.

Διαβάστε περισσότερα

56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 Скопје, 11 мај I година (решенија на задачите)

56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 Скопје, 11 мај I година (решенија на задачите) 56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 03 Скопје, мај 03 I година (решенија на задачите) Задача. Експресен воз го поминал растојанието помеѓу две соседни станици, кое изнесува, 5 km, за време од 5 min. Во

Διαβάστε περισσότερα

Регулација на фреквенција и активни моќности во ЕЕС

Регулација на фреквенција и активни моќности во ЕЕС 8 Регулација на фреквенција и активни моќности во ЕЕС 8.1. Паралелна работа на синхроните генератори Современите електроенергетски системи го напојуваат голем број на синхрони генератори кои работат паралелно.

Διαβάστε περισσότερα

БИОМОЛЕКУЛИ АМИНОКИСЕЛИНИ, ПЕПТИДИ И ПРОТЕИНИ. IV ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ

БИОМОЛЕКУЛИ АМИНОКИСЕЛИНИ, ПЕПТИДИ И ПРОТЕИНИ. IV ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ БИОМОЛЕКУЛИ АМИНОКИСЕЛИНИ, ПЕПТИДИ И ПРОТЕИНИ. IV ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ ПРЕГЛЕД НА ПРОТЕИНСКАТА СТРУКТУРА ТРИДИМЕНЗИОНАЛНА СТРУКТУРА НА ПРОТЕИН

Διαβάστε περισσότερα

М-р Јасмина Буневска ОСНОВИ НА ПАТНОТО ИНЖЕНЕРСТВО

М-р Јасмина Буневска ОСНОВИ НА ПАТНОТО ИНЖЕНЕРСТВО УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КЛИМЕНТ ОХРИДСКИ - БИТОЛА ТЕХНИЧКИ ФАКУЛТЕТ - БИТОЛА - Отсек за сообраќај и транспорт - ДОДИПЛОМСКИ СТУДИИ - ECTS М-р Јасмина Буневска ОСНОВИ НА ПАТНОТО ИНЖЕНЕРСТВО ПРИЛОГ ЗАДАЧИ ОД ОПРЕДЕЛУВАЊЕ

Διαβάστε περισσότερα

Доц. д-р Наташа Ристовска

Доц. д-р Наташа Ристовска Доц. д-р Наташа Ристовска Класификација според структура на скелет Алифатични Циклични Ароматични Бензеноидни Хетероциклични (Повторете ги хетероцикличните соединенија на азот, петчлени и шестчлени прстени,

Διαβάστε περισσότερα

Од точката С повлечени се тангенти кон кружницата. Одреди ја големината на AOB=?

Од точката С повлечени се тангенти кон кружницата. Одреди ја големината на AOB=? Задачи за вежби тест плоштина на многуаголник 8 одд На што е еднаков збирот на внатрешните агли кај n-аголник? 1. Одреди ја плоштината на паралелограмот, според податоците дадени на цртежот 2. 3. 4. P=?

Διαβάστε περισσότερα

БИОФИЗИКА Биофизика на Флуиди. Доцент Др. Томислав Станковски

БИОФИЗИКА Биофизика на Флуиди. Доцент Др. Томислав Станковски БИОФИЗИКА Биофизика на Флуиди Доцент Др. Томислав Станковски За интерна употреба за потребите на предметот Биофизика Катедра за Медицинска Физика Медицински Факултет Универзитет Св. Кирил и Методиj, Скопjе

Διαβάστε περισσότερα

РЕШЕНИЈА Државен натпревар 2017 ТЕОРИСКИ ПРОБЛЕМИ. K c. K c,2

РЕШЕНИЈА Државен натпревар 2017 ТЕОРИСКИ ПРОБЛЕМИ. K c. K c,2 РЕШЕНИЈА Државен натпревар 07 ЗА КОМИСИЈАТА Вкупно поени:_50 од теор: 5 од експ: 5_ Прегледал: М. Буклески, В. Ивановски ТЕОРИСКИ ПРОБЛЕМИ (Запишете го начинот на решавање и одговорот на предвиденото место

Διαβάστε περισσότερα

45 РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2012 III година (решенија на задачите)

45 РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2012 III година (решенија на задачите) 45 РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА III година (решенија на задачите Рамнострана стаклена призма чиј агол при врвот е = 6 поставена е во положба на минимална девијација за жолтата светлина Светлината паѓа

Διαβάστε περισσότερα

56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 Скопје, 11 мај IV година (решенија на задачите)

56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 2013 Скопје, 11 мај IV година (решенија на задачите) 56. РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА 03 Скопје, мај 03 IV година (решенија на задачите) Задача. Птица со маса 500 лета во хоризонтален правец и не внимавајќи удира во вертикално поставена прачка на растојание

Διαβάστε περισσότερα

БИОФИЗИКА Термодинамика. Доцент Др. Томислав Станковски

БИОФИЗИКА Термодинамика. Доцент Др. Томислав Станковски БИОФИЗИКА Термодинамика Доцент Др. Томислав Станковски За интерна употреба за потребите на предметот Биофизика Катедра за Медицинска Физика Медицински Факултет Универзитет Св. Кирил и Методиj, Скопjе Септември

Διαβάστε περισσότερα

МЕХАНИКА 1 МЕХАНИКА 1

МЕХАНИКА 1 МЕХАНИКА 1 диј е ИКА Универзитет Св. Кирил и Методиј Универзитет Машински Св. факултет Кирил -и Скопје Методиј во Скопје Машински факултет 3М21ОМ01 ТЕХНИЧКА МЕХАНИКА професор: доц. д-р Виктор Гаврилоски 1. ВОВЕДНИ

Διαβάστε περισσότερα

14 та група на елементи

14 та група на елементи 14 та група на елементи Проф. д р Руменка Петковска Доц. д р Лилјана Анастасова Институт за применета хемија и фармацевтски анализи, Фармацевтски факултет, УКИМ, Скопје 14 та група на П.С 14 та (IV A)

Διαβάστε περισσότερα

Метали од 13-та група на елементи

Метали од 13-та група на елементи Метали од 13-та група на елементи (Al, Ga, In, Tl) Проф. д-р Руменка Петковска Доц. д-р Лилјана Анастасова Институт за применета хемија и фармацевтски анализи, Фармацевтски факултет, УКИМ, Скопје Метали

Διαβάστε περισσότερα

У Н И В Е Р З И Т Е Т С В. К И Р И Л И М Е Т О Д И Ј В О С К О П Ј Е

У Н И В Е Р З И Т Е Т С В. К И Р И Л И М Е Т О Д И Ј В О С К О П Ј Е У Н И В Е Р З И Т Е Т С В. К И Р И Л И М Е Т О Д И Ј В О С К О П Ј Е А Р Х И Т Е К Т О Н С К И Ф А К У Л Т Е Т П Р И Н Ц И П И Н А С Т А Т И К А Т А Вонр. проф. д-р Ана Тромбева-Гаврилоска Вонр. проф.

Διαβάστε περισσότερα

ВОВЕД ВО НЕОРГАНСКАТА ХЕМИЈА

ВОВЕД ВО НЕОРГАНСКАТА ХЕМИЈА ВОВЕД ВО НЕОРГАНСКАТА ХЕМИЈА Проф. д-р Руменка Петковска Доц. д-р Лилјана Анастасова Институт за применета хемија и фармацевтски анализи, Фармацевтски факултет, УКИМ, Скопје Предмет на проучување на неорганската

Διαβάστε περισσότερα

БИОФИЗИКА Биомеханика. Доцент Др. Томислав Станковски

БИОФИЗИКА Биомеханика. Доцент Др. Томислав Станковски БИОФИЗИКА Биомеханика Доцент Др. Томислав Станковски За интерна употреба за потребите на предметот Биофизика Катедра за Медицинска Физика Медицински Факултет Универзитет Св. Кирил и Методиj, Скопjе Септември

Διαβάστε περισσότερα

ДРВОТО КАКО МАТЕРИЈАЛ ЗА

ДРВОТО КАКО МАТЕРИЈАЛ ЗА ГРАДЕЖЕН ФАКУЛТЕТ-СКОПЈЕ Катедра за бетонски и дрвени конструкции ДРВОТО КАКО МАТЕРИЈАЛ ЗА ГРАДЕЖНИ КОНСТРУКЦИИ Доцент д-р Тони Аранѓеловски ОСНОВИ НА ДРВЕНИ КОНСТРУКЦИИ СТРУКТУРА НА ДРВОТО Дрвото е биолошки,

Διαβάστε περισσότερα

ОПТИЧКИ МЕТОДИ НА АНАЛИЗА

ОПТИЧКИ МЕТОДИ НА АНАЛИЗА ОПТИЧКИ МЕТОДИ НА АНАЛИЗА Оддел IV. Спектрохемиски анализи Поглавје 21. Спектроскопски методи на анализа Ског, Вест, Холер, Крауч, Аналитичка хемија Поглавје 10. Спектроскопски методи на анализа Харви,

Διαβάστε περισσότερα

Предизвици во моделирање

Предизвици во моделирање Предизвици во моделирање МОРА да постои компатибилност на јазлите од мрежата на КЕ на спојот на две површини Предизвици во моделирање Предизвици во моделирање Предизвици во моделирање Предизвици во моделирање

Διαβάστε περισσότερα

Квантна теорија: Увод и принципи

Квантна теорија: Увод и принципи 243 Квантна теорија: Увод и принципи 8 Во ова поглавје се воведуваат некои од основните принципи на квантната механика. Првин се дава преглед на експерименталните резултати што довеле до надминување на

Διαβάστε περισσότερα

ЛУШПИ МЕМБРАНСКА ТЕОРИЈА

ЛУШПИ МЕМБРАНСКА ТЕОРИЈА Вежби ЛУШПИ МЕМБРАНСКА ТЕОРИЈА РОТАЦИОНИ ЛУШПИ ТОВАРЕНИ СО РОТАЦИОНО СИМЕТРИЧЕН ТОВАР ОСНОВНИ ВИДОВИ РОТАЦИОНИ ЛУШПИ ЗАТВОРЕНИ ЛУШПИ ОТВОРЕНИ ЛУШПИ КОМБИНИРАНИ - СФЕРНИ - КОНУСНИ -ЦИЛИНДРИЧНИ - СФЕРНИ

Διαβάστε περισσότερα

Водич за аудиториски вежби по предметот Биофизика

Водич за аудиториски вежби по предметот Биофизика Универзитет Св. Кирил и Методиј Скопје Медицински Факултет Доцент Др. Томислав Станковски Асист. Мр. Душко Лукарски, спец.мед.нук.физ Водич за аудиториски вежби по предметот Биофизика Магистри по фармација

Διαβάστε περισσότερα

7.1 Деформациони карактеристики на материјалите

7.1 Деформациони карактеристики на материјалите 7. Механички особини Механичките особини на материјалите ја карактеризираат нивната способност да се спротистават на деформациите и разрушувањата предизвикани од дејството на надворешните сили, односно

Διαβάστε περισσότερα

Поим за гел хроматографија

Поим за гел хроматографија ГЕЛ ХРОМАТОГРАФИЈА Поим за гел хроматографија Синоними: Гел филтрирање Хроматографија на молекулски сита Гел-ексклузивна хроматографија Гел-пермеабилна хроматографија Разделување на молекулите според нивната

Διαβάστε περισσότερα

Деформабилни каркатеристики на бетонот

Деформабилни каркатеристики на бетонот УКИМ Градежен Факултет, Скопје Деформабилни каркатеристики на бетонот проф. д-р Тони Аранѓеловски Деформабилни карактеристики на бетонот Содржина: Деформации на бетонот под влијание на краткотрајни натоварувања

Διαβάστε περισσότερα

Б И О Х Е М И Ј А. нерецензирана скрипта за студентите од Земјоделскиот факултет при Универзитетот Гоце Делчев во Штип

Б И О Х Е М И Ј А. нерецензирана скрипта за студентите од Земјоделскиот факултет при Универзитетот Гоце Делчев во Штип Б И О Х Е М И Ј А нерецензирана скрипта за студентите од Земјоделскиот факултет при Универзитетот Гоце Делчев во Штип Рубин Гулабоски Лилјана Колева Гудева Билјана Балабанова 0 Биохемија -Запамти: во биохемијата

Διαβάστε περισσότερα

ЗБИРКА ОДБРАНИ РЕШЕНИ ЗАДАЧИ ПО ФИЗИКА

ЗБИРКА ОДБРАНИ РЕШЕНИ ЗАДАЧИ ПО ФИЗИКА УНИВЕРЗИТЕТ "СВ КИРИЛ И МЕТОДИЈ" СКОПЈЕ ФАКУЛТЕТ ЗА ЕЛЕКТРОТЕХНИКА И ИНФОРМАЦИСКИ ТЕХНОЛОГИИ Верка Георгиева Христина Спасевска Маргарита Гиновска Ласко Баснарков Лихнида Стојановска-Георгиевска ЗБИРКА

Διαβάστε περισσότερα

Ветерна енергија 3.1 Вовед

Ветерна енергија 3.1 Вовед 3 Ветерна енергија 3.1 Вовед Енергијата на ветерот е една од првите форми на енергија која ја користел човекот. Уште старите Египќани ја користеле за задвижување на своите бродови и ветерни мелници. Ваквиот

Διαβάστε περισσότερα

Проф. д-р Ѓорѓи Тромбев ГРАДЕЖНА ФИЗИКА. Размена на топлина 3/22/2014

Проф. д-р Ѓорѓи Тромбев ГРАДЕЖНА ФИЗИКА. Размена на топлина 3/22/2014 Проф. д-р Ѓорѓи Тромбев ГРАДЕЖНА ФИЗИКА Размена на топлина 3//04 Вовед Размена на топлина, се редица појави кои се присутни и не пратат цело време во текот на нашето постоење. Фактички, размената на топлина

Διαβάστε περισσότερα

ОСНОВИ НА ДРВЕНИ КОНСТРУКЦИИ 3. СТАБИЛНОСТ НА КОНСТРУКТИВНИТЕ ЕЛЕМЕНТИ

ОСНОВИ НА ДРВЕНИ КОНСТРУКЦИИ 3. СТАБИЛНОСТ НА КОНСТРУКТИВНИТЕ ЕЛЕМЕНТИ ОСНОВИ НА ДРВЕНИ КОНСТРУКЦИИ 3. СТАБИЛНОСТ НА КОНСТРУКТИВНИТЕ ЕЛЕМЕНТИ Општо Елементите на дрвените конструкции мора да се пресметаат така да се докаже дека конструкцијата во целина со доволна сигурност

Διαβάστε περισσότερα

2. КАРАКТЕРИСТИКИ НА МЕРНИТЕ УРЕДИ

2. КАРАКТЕРИСТИКИ НА МЕРНИТЕ УРЕДИ . КАРАКТЕРИСТИКИ НА МЕРНИТЕ УРЕДИ Современата мерна техника располага со големо количество разнородни мерни уреди. Одделните видови мерни уреди имаат различни специфични својства, но и некои заеднички

Διαβάστε περισσότερα

Предавања доц. д-р Наташа Ристовска

Предавања доц. д-р Наташа Ристовска Предавања доц. д-р Наташа Ристовска Карбоксилните киселини добиени при хидролиза на мастите и маслата (липиди) се нарекуваат масни киселини. O O O CH 2 OCR R'COCH H 2 O O R'COH HOCH CH 2 OH HOCR CH 2 OCR"

Διαβάστε περισσότερα

БИОФИЗИКА Електрични поjави. Доцент Др. Томислав Станковски

БИОФИЗИКА Електрични поjави. Доцент Др. Томислав Станковски БИОФИЗИКА Електрични поjави Доцент Др. Томислав Станковски За интерна употреба за потребите на предметот Биофизика Катедра за Медицинска Физика Медицински Факултет Универзитет Св. Кирил и Методиj, Скопjе

Διαβάστε περισσότερα

ИНСТРУМЕНТАЛНИ МЕТОДИ ЗА АНАЛИЗА

ИНСТРУМЕНТАЛНИ МЕТОДИ ЗА АНАЛИЗА ИНСТРУМЕНТАЛНИ МЕТОДИ ЗА АНАЛИЗА интерна скрипта за студентите од УГД Штип Рубин Гулабоски Виолета Иванова Петропулос Универзитет Гоце Делчев-Штип, Штип, 2014 година 1 Вовед Инструменталните методи за

Διαβάστε περισσότερα

ВЛИЈАНИЕ НА ВИСОКОНАПОНСКИ ВОДОВИ ВРЗ ЗАЗЕМЈУВАЧКИОТ СИСТЕМ НА КАТОДНАТА ЗАШТИТА НА ЦЕВКОВОДИТЕ

ВЛИЈАНИЕ НА ВИСОКОНАПОНСКИ ВОДОВИ ВРЗ ЗАЗЕМЈУВАЧКИОТ СИСТЕМ НА КАТОДНАТА ЗАШТИТА НА ЦЕВКОВОДИТЕ ПЕТТО СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 7 9 октомври 007 Владимир Талевски, дипл. ел. инж. ГА-МА А.Д. Систем оператор за пренос на природен гас Скопје Проф. д-р Мито Златаноски, дипл. ел. инж. Софија Николова, дипл. ел.

Διαβάστε περισσότερα

ШЕМИ ЗА РАСПОРЕДУВАЊЕ НА ПРОСТИТЕ БРОЕВИ

ШЕМИ ЗА РАСПОРЕДУВАЊЕ НА ПРОСТИТЕ БРОЕВИ МАТЕМАТИЧКИ ОМНИБУС, (07), 9 9 ШЕМИ ЗА РАСПОРЕДУВАЊЕ НА ПРОСТИТЕ БРОЕВИ Весна Целакоска-Јорданова Секој природен број поголем од што е делив самo со и сам со себе се вика прост број. Запишани во низа,

Διαβάστε περισσότερα

СИСТЕМ СО ТОПЛИНСКИ УРЕД КОЈ КОРИСТИ ОБНОВЛИВИ ИЗВОРИ НА ЕНЕРГИЈА

СИСТЕМ СО ТОПЛИНСКИ УРЕД КОЈ КОРИСТИ ОБНОВЛИВИ ИЗВОРИ НА ЕНЕРГИЈА 8. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 22 24 септември Никола Петковски Верка Георгиева Факултет за електротехника и информациски технологии - Скопје СИСТЕМ СО ТОПЛИНСКИ УРЕД КОЈ КОРИСТИ ОБНОВЛИВИ ИЗВОРИ НА ЕНЕРГИЈА КУСА

Διαβάστε περισσότερα

У к у п н о :

У к у п н о : ГОДИШЊИ (ГЛОБАЛНИ) ПЛАН РАДА НАСТАВНИКА Наставни предмет: ФИЗИКА Разред: Седми Ред.број Н А С Т А В Н А Т Е М А / О Б Л А С Т Број часова по теми Број часова за остале обраду типове часова 1. КРЕТАЊЕ И

Διαβάστε περισσότερα

ТЕХНИЧКА МЕХАНИКА 1. код: 312 ВОВЕД ВО ПРЕДМЕТОТ ОРГАНИЗАЦИЈА НА ПРЕДМЕТОТ ЦЕЛИ НА ПРЕДМЕТОТ ОСНОВНА ЛИТЕРАТУРА

ТЕХНИЧКА МЕХАНИКА 1. код: 312 ВОВЕД ВО ПРЕДМЕТОТ ОРГАНИЗАЦИЈА НА ПРЕДМЕТОТ ЦЕЛИ НА ПРЕДМЕТОТ ОСНОВНА ЛИТЕРАТУРА Универзитет Св. Кирил и Методиј Машински факултет - Скопје код: 1 ВОВЕД ВО ПРЕДМЕТОТ наставник: Кабинет: 07 Приемни термини: понеделник и вторник - 16 часот ЦЕЛИ НА ПРЕДМЕТОТ 1. изучување на услови за

Διαβάστε περισσότερα

ОПТИЧКИ МЕТОДИ НА АНАЛИЗА Молекулска и атомска спектроскопија Примена

ОПТИЧКИ МЕТОДИ НА АНАЛИЗА Молекулска и атомска спектроскопија Примена Молекулска и атомска спектроскопија Примена Оддел IV. Спектрохемиски анализи Поглавје 23. Примена на молекулските и атомските спектроскопски методи Ског, Вест, Холер, Крауч, Аналитичка хемија Поглавје

Διαβάστε περισσότερα

МЕХАНИЧКИ СВОЈСТВА НА ТЕКСТИЛНИ МАТЕРИЈАЛИ

МЕХАНИЧКИ СВОЈСТВА НА ТЕКСТИЛНИ МАТЕРИЈАЛИ УНИВЕРЗИТЕТ ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ - ШТИП ТЕХНОЛОШКО-ТЕХНИЧКИ ФАКУЛТЕТ Д-р. Димко Димески Д-р. Винета Сребренкоска МЕХАНИЧКИ СВОЈСТВА НА ТЕКСТИЛНИ МАТЕРИЈАЛИ Штип. 2014 Димко Димески; Винета Сребренкоска МЕХАНИЧКИ

Διαβάστε περισσότερα

DEMOLITION OF BUILDINGS AND OTHER OBJECTS WITH EXPLOSIVES AND OTHER NONEXPLOSIVES MATERIALS

DEMOLITION OF BUILDINGS AND OTHER OBJECTS WITH EXPLOSIVES AND OTHER NONEXPLOSIVES MATERIALS Ристо Дамбов * РУШЕЊЕ НА ЗГРАДИ И ДРУГИ ГРАДЕЖНИ ОБЈЕКТИ СО ПОМОШ НА ЕКСПЛОЗИВНИ И НЕЕКСПЛОЗИВНИ МАТЕРИИ РЕЗИМЕ Во трудот се преставени основните параметри и начини за рушење на стари згради. Ќе се прикажат

Διαβάστε περισσότερα

ПОДОБРУВАЊЕ НА КАРАКТЕРИСТИКИТЕ НА ИСПИТНА СТАНИЦА ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ЕНЕРГЕТСКИ ТРАНСФОРМАТОРИ

ПОДОБРУВАЊЕ НА КАРАКТЕРИСТИКИТЕ НА ИСПИТНА СТАНИЦА ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ЕНЕРГЕТСКИ ТРАНСФОРМАТОРИ 8. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 22 24 септември Љубомир Николоски Крсте Најденкоски Михаил Дигаловски Факултет за електротехника и информациски технологии, Скопје Зоран Трипуноски Раде Кончар - Скопје ПОДОБРУВАЊЕ

Διαβάστε περισσότερα

XXV РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО МАТЕМАТИКА

XXV РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО МАТЕМАТИКА XXV РЕГИОНАЛЕН НАТПРЕВАР ПО МАТЕМАТИКА за учениците од основното образование 31.03.007 година IV одделение 1. Во полињата на дадената лента допиши природни броеви во празните полиња, така што производот

Διαβάστε περισσότερα

Биомолекули: Јаглехидрати

Биомолекули: Јаглехидрати Биомолекули: Јаглехидрати Класификација на моносхариди, Fisher-oви проекции, D и L шеќери, Конфигурација на алдози и кетози, Циклична структура на моносахаридите: пиранози и фуранози, Реакции на моносахариди,

Διαβάστε περισσότερα

10.9 СОВРЕМЕНИ ЕЛЕКТРОДНИ МАТЕРИЈАЛИ ВО ВОДОРОДНАТА ЕКОНОМИЈА MODERN ELECTRODE MATERIALS IN HYDROGEN ECONOMY

10.9 СОВРЕМЕНИ ЕЛЕКТРОДНИ МАТЕРИЈАЛИ ВО ВОДОРОДНАТА ЕКОНОМИЈА MODERN ELECTRODE MATERIALS IN HYDROGEN ECONOMY 10.9 СОВРЕМЕНИ ЕЛЕКТРОДНИ МАТЕРИЈАЛИ ВО ВОДОРОДНАТА ЕКОНОМИЈА MODERN ELECTRODE MATERIALS IN HYDROGEN ECONOMY Перица Пауновиќ Универзитет Св. Кирил и Мeтодиј во Скопје, Технолошко-металуршки факултет, Скопје,

Διαβάστε περισσότερα

ОПШТА И НЕОРГАНСКА ХЕМИЈА за студентите на студиите по ФАРМАЦИЈА

ОПШТА И НЕОРГАНСКА ХЕМИЈА за студентите на студиите по ФАРМАЦИЈА УНИВЕРЗИТЕТ ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ -ШТИП ФАКУЛТЕТ ЗА МЕДИЦИНСКИ НАУКИ СТУДИИ ПО ФАРМАЦИЈА ОПШТА И НЕОРГАНСКА ХЕМИЈА за студентите на студиите по ФАРМАЦИЈА ПРАКТИКУМ ЗА ЛАБОРАТОРИСКИ И ТЕОРЕТСКИ ВЕЖБИ проф. д-р Рубин

Διαβάστε περισσότερα

Тест за 7. разред. Шифра ученика

Тест за 7. разред. Шифра ученика Министарство просвете Републике Србије Српско хемијско друштво Окружно/градско/међуокружно такмичење из хемије 28. март 2009. године Тест за 7. разред Шифра ученика Пажљиво прочитај текстове задатака.

Διαβάστε περισσότερα

АНАЛИТИЧКИ МЕТОД ЗА ПРЕСМЕТКА НА ДОВЕРЛИВОСТA НА ДИСТРИБУТИВНИTE СИСТЕМИ

АНАЛИТИЧКИ МЕТОД ЗА ПРЕСМЕТКА НА ДОВЕРЛИВОСТA НА ДИСТРИБУТИВНИTE СИСТЕМИ ЧЕТВРТО СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 6 9 септември 004 д-р Ристо Ачковски, дипл ел инж Електротехнички факултет, Скопје Сашо Салтировски, дипл ел инж АД Електростопанство на Македонија, Скопје АНАЛИТИЧКИ МЕТОД ЗА

Διαβάστε περισσότερα

Технички Факултет Битола. Талевски Николче

Технички Факултет Битола. Талевски Николче Универзитет Св. Климент Охридски - Битола Технички Факултет Битола Талевски Николче МЕТОДИ ЗА ОПРЕДЕЛУВАЊЕ НА ЕЛЕКТРОМАГНЕТНИТЕ КАРАКТЕРИСТИКИ И ПАРАМЕТРИТЕ НА АСИНХРОН МОТОР СО КАФЕЗЕН РОТОР, ВГРАДЕН

Διαβάστε περισσότερα

Eкономската теорија и новата-кејнзијанска школа

Eкономската теорија и новата-кејнзијанска школа м-р Душко Јошески 1 УДК/UDK 330.362 : 330.832/.834 Апстракт Eкономската теорија и новата-кејнзијанска школа Во трудов се опишува школата на новите кејнзијанци(акерлоф и Стиглиц 2 се во групата цврсти Нео-Кејнзијанци,

Διαβάστε περισσότερα

УНИВЕРЗИТЕТ ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ - ШТИП

УНИВЕРЗИТЕТ ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ - ШТИП УНИВЕРЗИТЕТ ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ - ШТИП ФАКУЛТЕТ ЗА ПРИРОДНИ И ТЕХНИЧКИ НАУКИ КАТЕДРА ЗА ГЕОЛОГИЈА И ГЕОФИЗИКА МАГИСТЕРСКИ ТРУД КОРЕЛАЦИЈА ПОМЕЃУ РЕАЛНАТА ГЕОЛОШКА СРЕДИНА И ГЕОЕЛЕКТРИЧНИОТ МОДЕЛ Ментор: Проф.

Διαβάστε περισσότερα

1.2. Сличност троуглова

1.2. Сличност троуглова математик за VIII разред основне школе.2. Сличност троуглова Учили смо и дефиницију подударности два троугла, као и четири правила (теореме) о подударности троуглова. На сличан начин наводимо (без доказа)

Διαβάστε περισσότερα

ИСКОРИСТУВАЊЕ НА ЕНЕРГИЈАТА НА ВЕТРОТ ВО ЗЕМЈОДЕЛСТВОТО. Проф. д-р Влатко Стоилков

ИСКОРИСТУВАЊЕ НА ЕНЕРГИЈАТА НА ВЕТРОТ ВО ЗЕМЈОДЕЛСТВОТО. Проф. д-р Влатко Стоилков ИСКОРИСТУВАЊЕ НА ЕНЕРГИЈАТА НА ВЕТРОТ ВО ЗЕМЈОДЕЛСТВОТО Проф. д-р Влатко Стоилков 1 Содржина 1. Вовед 4 1.1. Потреба од пристап кон електрична енергија 5 1.2. Главни проблеми во руралните средини 5 1.3.

Διαβάστε περισσότερα

ЗАШТЕДА НА ЕНЕРГИЈА СО ВЕНТИЛАТОРИТЕ ВО ЦЕНТРАЛНИОТ СИСТЕМ ЗА ЗАТОПЛУВАЊЕ ТОПЛИФИКАЦИЈА-ИСТОК - СКОПЈЕ

ЗАШТЕДА НА ЕНЕРГИЈА СО ВЕНТИЛАТОРИТЕ ВО ЦЕНТРАЛНИОТ СИСТЕМ ЗА ЗАТОПЛУВАЊЕ ТОПЛИФИКАЦИЈА-ИСТОК - СКОПЈЕ 6. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 4-6 октомври 2009 Иле Георгиев Македонски Телеком а.д. Скопје ЗАШТЕДА НА ЕНЕРГИЈА СО ВЕНТИЛАТОРИТЕ ВО ЦЕНТРАЛНИОТ СИСТЕМ ЗА ЗАТОПЛУВАЊЕ ТОПЛИФИКАЦИЈА-ИСТОК - СКОПЈЕ КУСА СОДРЖИНА Во

Διαβάστε περισσότερα

Анализа на преодниот период на прекинувачите кај Н топологија на сериски резонантен конвертор при работа со уред за индукционо загревање

Анализа на преодниот период на прекинувачите кај Н топологија на сериски резонантен конвертор при работа со уред за индукционо загревање 7. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 2 4 октомври 2011 Гоце Стефанов Василија Шарац Дејан Милчевски Електротехнички факултет - Радовиш Љупчо Караџинов ФЕИТ - Скопје Анализа на преодниот период на прекинувачите кај Н топологија

Διαβάστε περισσότερα

Во трудот се истражува зависноста на загубите во хрватскиот електроенергетски систем од

Во трудот се истражува зависноста на загубите во хрватскиот електроенергетски систем од 8. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 22 24 септември Стипе Ќурлин Антун Андриќ ХОПС ОПТИМИЗАЦИЈА НА ЗАГУБИТЕ НА ПРЕНОСНАТА МРЕЖА ОД АСПЕКТ НА КРИТЕРИУМОТ НА МИНИМАЛНИ ЗАГУБИ НА АКТИВНА МОЌНОСТ СО ПРОМЕНА НА АГОЛОТ НА

Διαβάστε περισσότερα

Потешкотии при проучувањето на TCR (vs. BCR) Го нема во растворлива форма Афинитет и специфичност. Стекнат/вроден имунолошки одговор

Потешкотии при проучувањето на TCR (vs. BCR) Го нема во растворлива форма Афинитет и специфичност. Стекнат/вроден имунолошки одговор Потешкотии при проучувањето на TCR (vs. BCR) Го нема во растворлива форма Афинитет и специфичност IgT? Стекнат/вроден имунолошки одговор Препознавање на слободен антиген (директно поврзување)? Пр. LCM

Διαβάστε περισσότερα

шифра: Филигран Истражувачки труд на тема: Анализа на мала хидроцентрала Брајчино 2

шифра: Филигран Истражувачки труд на тема: Анализа на мала хидроцентрала Брајчино 2 шифра: Филигран Истражувачки труд на тема: Анализа на мала хидроцентрала Брајчино 2 Битола, 2016 Содржина 1. Вовед... 2 2. Поделба на хидроцентрали... 3 2.1. Поделба на хидроцентрали според инсталирана

Διαβάστε περισσότερα

СТУДИЈА НА РЕАЛЕН СЛУЧАЈ НА ВЛИЈАНИЕТО НА ДИСПЕРЗИРАНОТО ПРОИЗВОДСТВО ВРЗ СН ДИСТРИБУТИВНА МРЕЖА

СТУДИЈА НА РЕАЛЕН СЛУЧАЈ НА ВЛИЈАНИЕТО НА ДИСПЕРЗИРАНОТО ПРОИЗВОДСТВО ВРЗ СН ДИСТРИБУТИВНА МРЕЖА 6. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 4-6 октомври 2009 Методија Атанасовски Љупчо Трпезановски Технички Факултет, Битола СТУДИЈА НА РЕАЛЕН СЛУЧАЈ НА ВЛИЈАНИЕТО НА ДИСПЕРЗИРАНОТО ПРОИЗВОДСТВО ВРЗ СН ДИСТРИБУТИВНА МРЕЖА

Διαβάστε περισσότερα

МИКРОЕКОНОМСКИ И МАКРОЕКОНОМСКИ ДЕТЕРМИНАНТИ НА ПРОФИТАБИЛНОСТА НА ОСИГУРИТЕЛНИОТ СЕКТОР СЛУЧАЈОТ НА МАКЕДОНИЈА Тања Дрвошанова- Елисковска

МИКРОЕКОНОМСКИ И МАКРОЕКОНОМСКИ ДЕТЕРМИНАНТИ НА ПРОФИТАБИЛНОСТА НА ОСИГУРИТЕЛНИОТ СЕКТОР СЛУЧАЈОТ НА МАКЕДОНИЈА Тања Дрвошанова- Елисковска МИКРОЕКОНОМСКИ И МАКРОЕКОНОМСКИ ДЕТЕРМИНАНТИ НА ПРОФИТАБИЛНОСТА НА ОСИГУРИТЕЛНИОТ СЕКТОР СЛУЧАЈОТ НА МАКЕДОНИЈА Тања Дрвошанова- Елисковска 8 / 2 9 / 2 0 1 3 Апстракт Целта на овој труд е запознавање со

Διαβάστε περισσότερα

Катаболизам на масни киселини. β-оксидација на масните киселини. Доц.д-р Наташа Ристовска

Катаболизам на масни киселини. β-оксидација на масните киселини. Доц.д-р Наташа Ристовска Катаболизам на масни киселини. β-оксидација на масните киселини Доц.д-р Наташа Ристовска Фази на оксидација на масни киселини Три фази: Фаза 1: оксидација на долговерижната масна киселина до ацетилни остатоци

Διαβάστε περισσότερα

5. ТЕХНИЧКИ И ТЕХНОЛОШКИ КАРАКТЕРИСТИКИ НА ОБРАБОТКАТА СО РЕЖЕЊЕ -1

5. ТЕХНИЧКИ И ТЕХНОЛОШКИ КАРАКТЕРИСТИКИ НА ОБРАБОТКАТА СО РЕЖЕЊЕ -1 5. ТЕХНИЧКИ И ТЕХНОЛОШКИ КАРАКТЕРИСТИКИ НА ОБРАБОТКАТА СО РЕЖЕЊЕ -1 5.1. ОБРАБОТУВАЧКИ СИСТЕМ И ПРОЦЕС ЗА ОБРАБОТКА СО РЕЖЕЊЕ 5.1.1. ОБРАБОТУВАЧКИ СИСТЕМ ЗА РЕЖЕЊЕ Обработувачкиот систем или системот за

Διαβάστε περισσότερα

БРЗ ДИЗАЈН НА ПРОТОТИП НА УПРАВУВАЧ И ИЗРАБОТКА НА ДИНАМИЧКИ МОДЕЛ ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ХАРДВЕР ВО ЈАМКА НА БРЗИНСКИ СЕРВОМЕХАНИЗАМ

БРЗ ДИЗАЈН НА ПРОТОТИП НА УПРАВУВАЧ И ИЗРАБОТКА НА ДИНАМИЧКИ МОДЕЛ ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ХАРДВЕР ВО ЈАМКА НА БРЗИНСКИ СЕРВОМЕХАНИЗАМ УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КЛИМЕНТ ОХРИДСКИ ТЕХНИЧКИ ФАКУЛТЕТ БИТОЛА Електротехнички отсек Александар Јуруковски БРЗ ДИЗАЈН НА ПРОТОТИП НА УПРАВУВАЧ И ИЗРАБОТКА НА ДИНАМИЧКИ МОДЕЛ ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ХАРДВЕР ВО ЈАМКА

Διαβάστε περισσότερα

УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КЛИМЕНТ ОХРИДСКИ ТЕХНИЧКИ ФАКУЛТЕТ БИТОЛА MAШИНСКИ ОТСЕК

УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КЛИМЕНТ ОХРИДСКИ ТЕХНИЧКИ ФАКУЛТЕТ БИТОЛА MAШИНСКИ ОТСЕК УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КЛИМЕНТ ОХРИДСКИ ТЕХНИЧКИ ФАКУЛТЕТ БИТОЛА MAШИНСКИ ОТСЕК ПРИМЕНА НА ОБНОВЛИВИТЕ ИЗВОРИ НА ЕНЕРГИЈА ЗА ПОЕФИКАСНО ПРОИЗВОДСТВО НА РИБИ ВО ЈП СТРЕЖЕВО - магистерски труд - Кандидат: Ментор:

Διαβάστε περισσότερα

8. МЕРНИ МОСТОВИ И КОМПЕНЗАТОРИ

8. МЕРНИ МОСТОВИ И КОМПЕНЗАТОРИ 8. МЕРНИ МОСТОВИ И КОМПЕНЗАТОРИ Мерните мостови и компензаторите спаѓаат во посредните мерни постапки. Мерењата со мерните мостови и компензаторите се остваруваат со затворени мерни процеси засновани врз

Διαβάστε περισσότερα

Решенија на задачите за III година LII РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА ЗА УЧЕНИЦИТЕ ОД СРЕДНИТЕ УЧИЛИШТА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА 16 мај 2009

Решенија на задачите за III година LII РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА ЗА УЧЕНИЦИТЕ ОД СРЕДНИТЕ УЧИЛИШТА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА 16 мај 2009 LII РЕПУБЛИЧКИ НАТПРЕВАР ПО ФИЗИКА ЗА УЧЕНИЦИТЕ ОД СРЕДНИТЕ УЧИЛИШТА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА 6 мај 9 III година Задача. Микроскоп е составен од објектив со фокусно растојание, c и окулар со фокусно растојание,8c.

Διαβάστε περισσότερα

БИОМОЛЕКУЛИ АМИНОКИСЕЛИНИ, ПЕПТИДИ И ПРОТЕИНИ. II ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ

БИОМОЛЕКУЛИ АМИНОКИСЕЛИНИ, ПЕПТИДИ И ПРОТЕИНИ. II ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ БИОМОЛЕКУЛИ АМИНОКИСЕЛИНИ, ПЕПТИДИ И ПРОТЕИНИ. II ДЕЛ 2016 НАТАША РИСТОВСКА ИНСТИТУТ ПО ХЕМИЈА ПРИРОДНО-МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ, СКОПЈЕ ПЕПТИДИ ПЕПТИДНА ВРСКА Образувањето на пептидна (амидна) врска е реакција

Διαβάστε περισσότερα

УСЛОВИ НА ПАРИТЕТ ВО МЕЃУНАРОДНИТЕ ФИНАНСИИ И ПРЕДВИДУВАЊЕ НА ДЕВИЗНИОТ КУРС. Parity Conditions in International Finance & Currency Forecasting

УСЛОВИ НА ПАРИТЕТ ВО МЕЃУНАРОДНИТЕ ФИНАНСИИ И ПРЕДВИДУВАЊЕ НА ДЕВИЗНИОТ КУРС. Parity Conditions in International Finance & Currency Forecasting УСЛОВИ НА ПАРИТЕТ ВО МЕЃУНАРОДНИТЕ ФИНАНСИИ И ПРЕДВИДУВАЊЕ НА ДЕВИЗНИОТ КУРС Parity Conditions in International Finance & Currency Forecasting Вовед Менаџерите на меѓународните компании, инвеститори, увозници

Διαβάστε περισσότερα

БИОФИЗИКА Оптика. Доцент Др. Томислав Станковски

БИОФИЗИКА Оптика. Доцент Др. Томислав Станковски БИОФИЗИКА Оптика Доцент Др. Томислав Станковски За интерна употреба за потребите на предметот Биофизика Катедра за Медицинска Физика Медицински Факултет Универзитет Св. Кирил и Методиj, Скопjе Септември

Διαβάστε περισσότερα

6. СОВЕТУВАЊЕ. Охрид, 4-6 октомври 2009

6. СОВЕТУВАЊЕ. Охрид, 4-6 октомври 2009 6. СОВЕТУВАЊЕ Охрид, 4-6 октомври 009 м-р Методија Атанасовски Технички Факултет, Битола д-р Рубин Талески Факултет за Електротехника и Информациски Технологии, Скопје ИСТРАЖУВАЊЕ НА ЕФИКАСНОСТА НА МАРГИНАЛНИТЕ

Διαβάστε περισσότερα

Анализа на профитабилноста на банките во Македонија

Анализа на профитабилноста на банките во Македонија Надица Илоска Анализа на профитабилноста на банките во Македонија АПСТРАКТ Целта на овој труд е да се истражат факторите кои влијаат на профитабилноста на банките, најпрво теоретски, а потоа да се направи

Διαβάστε περισσότερα

Бесмртноста на душата кај Платон (II)

Бесмртноста на душата кај Платон (II) Бесмртноста на душата кај Платон (II) Стефан Пановски Студент на институтот за класични студии noxdiaboli@yahoo.com 1. За деловите на душата За да зборуваме за бесмртноста на душата, најнапред мора да

Διαβάστε περισσότερα

УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КИРИЛ И МЕТОДИЈ ГРАДЕЖЕН ФАКУЛТЕТ - СКОПЈЕ МАТЕРИЈАЛИ ГРАДЕЖНИ МАТЕРИЈАЛИ ГРА ДЕЖНИ. проф. д-р ТОДОРКА САМАРЏИОСКА

УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КИРИЛ И МЕТОДИЈ ГРАДЕЖЕН ФАКУЛТЕТ - СКОПЈЕ МАТЕРИЈАЛИ ГРАДЕЖНИ МАТЕРИЈАЛИ ГРА ДЕЖНИ. проф. д-р ТОДОРКА САМАРЏИОСКА ГРА ДЕЖНИ МАТЕРИЈАЛИ проф. д-р ТОДОРКА САМАРЏИОСКА УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КИРИЛ И МЕТОДИЈ ГРАДЕЖЕН ФАКУЛТЕТ - СКОПЈЕ ГРА ДЕЖНИ МАТЕРИЈАЛИ проф. д-р ТОДОРКА САМАРЏИОСКА УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КИРИЛ И МЕТОДИЈ ГРАДЕЖЕН

Διαβάστε περισσότερα

Динамика. Описује везу између кретања објекта и сила које делују на њега. Закони класичне динамике важе:

Динамика. Описује везу између кретања објекта и сила које делују на њега. Закони класичне динамике важе: Њутнови закони 1 Динамика Описује везу између кретања објекта и сила које делују на њега. Закони класичне динамике важе: када су објекти довољно велики (>димензија атома) када се крећу брзином много мањом

Διαβάστε περισσότερα

Технички факултет - Битола ЛАДИЛНА ТЕХНИКА

Технички факултет - Битола ЛАДИЛНА ТЕХНИКА Универзитет Св. Климент Охридски Технички факултет - Битола Проф. д-р Ѓорѓи Тромбев Проф. д-р Вангелче Митревски Вон проф. д-р Сања Поповска-Василевска ЛАДИЛНА ТЕХНИКА - ЦРТИ ОД ПРЕДАВАЊА - Работна верзија

Διαβάστε περισσότερα

6.2. Симетрала дужи. Примена

6.2. Симетрала дужи. Примена 6.2. Симетрала дужи. Примена Дата је дуж АВ (слика 22). Тачка О је средиште дужи АВ, а права је нормална на праву АВ(p) и садржи тачку О. p Слика 22. Права назива се симетрала дужи. Симетрала дужи је права

Διαβάστε περισσότερα

TEHNIKA NA VISOK NAPON 1 predavawa 2012 g.

TEHNIKA NA VISOK NAPON 1 predavawa 2012 g. FAKULTET ZA ELEKTROTEHNIKA I INFORMACISKI TEHNOLOGII SKOPJE PROF. D-R QUBOMIR NIKOLOSKI TEHNIKA NA VISOK NAPON 1 predavawa 2012 g. ФЕИТ: Техника на висок напон 1, предавања 2012г. 1 1. ОПШТО ЗА ТЕХНИКАТА

Διαβάστε περισσότερα

DRAFT ЗАДАЧИ ЗА ВЕЖБАЊЕ АКСИЈАЛНО НАПРЕГАЊЕ

DRAFT ЗАДАЧИ ЗА ВЕЖБАЊЕ АКСИЈАЛНО НАПРЕГАЊЕ Градежен факултет Скопје Катедра за Техничка механика и јакост на материјалите Предмет: Јакост на материјалите http://ktmjm.gf.ukim.edu.mk 27.11.2008 ЗАДАЧИ ЗА ВЕЖБАЊЕ АКСИЈАЛНО НАПРЕГАЊЕ 1. Апсолутно

Διαβάστε περισσότερα

БРЗ ДИЗАЈН НА ПРОТОТИП НА УПРАВУВАЧ И ИЗРАБОТКА НА ДИНАМИЧКИ МОДЕЛ ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ХАРДВЕР ВО ЈАМКА НА БРЗИНСКИ СЕРВОМЕХАНИЗАМ

БРЗ ДИЗАЈН НА ПРОТОТИП НА УПРАВУВАЧ И ИЗРАБОТКА НА ДИНАМИЧКИ МОДЕЛ ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ХАРДВЕР ВО ЈАМКА НА БРЗИНСКИ СЕРВОМЕХАНИЗАМ УНИВЕРЗИТЕТ СВ. КЛИМЕНТ ОХРИДСКИ БИТОЛА ТЕХНИЧКИ ФАКУЛТЕТ ЕЛЕКТРОТЕХНИЧКИ ОТСЕК МАГИСТЕРСКИ ТРУД БРЗ ДИЗАЈН НА ПРОТОТИП НА УПРАВУВАЧ И ИЗРАБОТКА НА ДИНАМИЧКИ МОДЕЛ ЗА ТЕСТИРАЊЕ НА ХАРДВЕР ВО ЈАМКА НА БРЗИНСКИ

Διαβάστε περισσότερα

ПРАКТИКУМ ПО ХЕМИЈА ЗА ЗЕМЈОДЕЛСКИ ФАКУЛТЕТ

ПРАКТИКУМ ПО ХЕМИЈА ЗА ЗЕМЈОДЕЛСКИ ФАКУЛТЕТ УНИВЕРЗИТЕТ "ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ"-ШТИП ПРАКТИКУМ ПО ХЕМИЈА ЗА ЗЕМЈОДЕЛСКИ ФАКУЛТЕТ (нерецензиран материјал) асс. м-р Биљана Балабанова Проф. д-р Рубин Гулабоски Практикум по хемија за Земоделски Факултет 1 Содржина

Διαβάστε περισσότερα

нумеричка анализа и симулација на преминување на возило преку вертикална препрека на пат

нумеричка анализа и симулација на преминување на возило преку вертикална препрека на пат нумеричка анализа и симулација на преминување на возило преку вертикална препрека на пат Елениор Николов, Митко Богданоски Катедра за воена логистика Воена академија Скопје, Р. Македонија elenior.nikolov@ugd.edu.mk

Διαβάστε περισσότερα

ТЕХНИЧКА МЕХАНИКА 1 3М21ОМ01 ВОВЕД ВО ПРЕДМЕТОТ ЦЕЛИ НА ПРЕДМЕТОТ ОСНОВНА ЛИТЕРАТУРА ОРГАНИЗАЦИЈА НА ПРЕДМЕТОТ

ТЕХНИЧКА МЕХАНИКА 1 3М21ОМ01 ВОВЕД ВО ПРЕДМЕТОТ ЦЕЛИ НА ПРЕДМЕТОТ ОСНОВНА ЛИТЕРАТУРА ОРГАНИЗАЦИЈА НА ПРЕДМЕТОТ Универзитет Св. Кирил и Методиј Машински факултет - Скопје М1ОМ01 ВОВЕД ВО ПРЕДМЕТОТ наставник: Кабинет: 10 Приемни термини: ЦЕЛИ НА ПРЕДМЕТОТ 1. изучувањенаусловизарамнотежанаточкаи крути тела, определување

Διαβάστε περισσότερα

Душан Чакмаков. Веројатност

Душан Чакмаков. Веројатност Душан Чакмаков Веројатност Интерна скрипта, Машински факултет Скопје, 04 ii Содржина. Вовед.... Случајни настани и веројатност... 5.. Простор на случајни настани... 5.. Аксиоми на веројатност... 9.3. Класичен

Διαβάστε περισσότερα