Μαθηματικά Β9 ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μαθηματικά Β9 ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ"

Transcript

1 Μαθηματικά Β9 ΥΜΝΣΙΟΥ indb 9//0 9:57:4 μμ

2 ΣΤΟΙΧΕΙ ΡΧΙΚΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ ΣΥΡΦΕΙΣ ΚΡΙΤΕΣ-ΞΙΟΛΟΗΤΕΣ Παναγιώτης Βλάµος, Μαθηµατικός, Εκπαιδευτικός Ιδιωτικής Εκπαίδευσης Παναγιώτης Δρούτσας, Μαθηµατικός, Εκπαιδευτικός Ιδιωτικής Εκπαίδευσης εώργιος Πρέσβης, Μαθηµατικός, Εκπαιδευτικός Ιδιωτικής Εκπαίδευσης Κωνσταντίνος Ρεκούµης, Μαθηµατικός, Εκπαιδευτικός Ιδιωτικής Εκπαίδευσης Βασίλειος ιαλαµάς, ναπληρωτής Καθηγητής Ε.Κ.Π.. Χαράλαµπος Τουµάσης, Σχολικός Σύµβουλος Μαθηµατικών Πολυξένη Ράδου, Μαθηµατικός, Εκπαιδευτικός Β/θµιας Εκπαίδευσης ΕΙΚΟΝΟΡΦΗΣΗ Θεοδόσης Βρανάς, Σκιτσογράφος - Εικονογράφος ΦΙΛΟΛΟΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΤΟΥ ΜΘΗΜΤΟΣ ΚΙ ΤΟΥ ΥΠΟΕΡΟΥ ΚΤ ΤΗ ΣΥΡΦΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟ Ευγενία Βελάγκου, Φιλόλογος, Εκπαιδευτικός Ιδιωτικής Εκπαίδευσης εώργιος Πολύζος, Πάρεδρος ε.θ. του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου εώργιος Μήλιος, Ζωγράφος - Χαράκτης ΠΡΟΕΚΤΥΠΩΤΙΚΕΣ ΕΡΣΙΕΣ 9 Κ.Π.Σ. / ΕΠΕΕΚ II / Ενέργεια... / Κατηγορία Πράξεων...α: «ναµόρφωση των προγραµµάτων σπουδών και συγγραφή νέων εκπαιδευτικών πακέτων» ΠΙΔΩΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ Δηµήτριος. Βλάχος Οµότιµος Καθηγητής του.π.θ., Πρόεδρος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Πράξη µε τίτλο: «Συγγραφή νέων βιβλίων και παραγωγή υποστηρικτικού εκπαιδευτικού υλικού µε βάση το ΔΕΠΠΣ και τα ΠΣ για το υµνάσιο» Επιστηµονικός Υπεύθυνος Έργου ντώνιος Σ. Μποµπέτσης Σύµβουλος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου ναπληρωτές Επιστηµονικοί Υπεύθυνοι Έργου εώργιος Κ. Παληός Σύµβουλος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Ιγνάτιος Ε. Χατζηευστρατίου Μόνιµος Πάρεδρος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Έργο συγχρηµατοδοτούµενο 75% από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταµείο και 5% από εθνικούς πόρους. ΣΤΟΙΧΕΙ ΕΠΝΕΚΔΟΣΗΣ ΕΚΣΥΧΡΟΝΙΣΜΟΣ ΨΗΦΙΚΗΣ ΜΚΕΤΣ, ΕΝΣΩΜΤΩΣΗ ΛΛΩΝ ΒΣEI ΥΠΟΔΕΙΞEΩΝ ΤΟΥ ΠΙΔΩΙΚΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ, ΠΡΟΕΚΤΥΠΩΤΙΚΕΣ ΕΡΣΙΕΣ: ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΚΔΟΣΕΩΝ / Ι.Τ.Υ.Ε. «ΔΙΟΦΝΤΟΣ» indb 9//0 9:57:7 μμ

3 ΥΠΟΥΡΕΙΟ ΠΙΔΕΙΣ ΚΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΙ ΘΛΗΤΙΣΜΟΥ Παναγιώτης Βλάμος Παναγιώτης Δρούτσας εώργιος Πρέσβης Κωνσταντίνος Ρεκούμης Μαθηματικά Β9 ΥΜΝΣΙΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΙΣ ΥΠΟΛΟΙΣΤΩΝ ΚΙ ΕΚΔΟΣΕΩΝ «ΔΙΟΦΝΤΟΣ» indb 9//0 9:57:7 μμ

4 -0085.indb 4 9//0 9:57:7 μμ

5 Πρόλογος Το βιβλίο «Μαθηματικά Β υμνασίου» περιλαμβάνει την ύλη που προβλέπεται από το πρόγραμμα σπουδών του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου. ποτελείται από δύο μέρη τα οποία θα μελετηθούν παράλληλα και αρκετές φορές συμπληρωματικά. Στο πρώτο μέρος, η Άλγεβρα ξεκινά με εξισώσεις και ανισώσεις α βαθμού, ενώ στο δεύτερο μέρος η εωμετρία ξεκινά με τα εμβαδά επίπεδων σχημάτων τα οποία οδηγούν στο Πυθαγόρειο θεώρημα. Στη εωμετρία το Πυθαγόρειο θεώρημα θα μελετηθεί μόνο για ρητούς αριθμούς και κατόπιν θα αποτελέσει τη βάση για την εισαγωγή των άρρητων αριθμών στο δεύτερο κεφάλαιο της Άλγεβρας. νωρίζοντας τους πραγματικούς αριθμούς μπορούμε να μελετήσουμε την Τριγωνομετρία, η οποία καταλαμβάνει τις περισσότερες παραγράφους του δεύτερου κεφαλαίου του δευτέρου μέρους, το οποίο ολοκληρώνεται με τα διανύσματα. Στη συνέχεια η πορεία των δύο μερών του βιβλίου γίνεται σχεδόν ανεξάρτητη. Το πρώτο μέρος ολοκληρώνεται με την παρουσίαση βασικών συναρτήσεων και την περιγραφική Στατιστική, ενώ το δεύτερο με τη μέτρηση κύκλου και τη μελέτη και μέτρηση γεωμετρικών στερεών. Οι συγγραφείς indb 5 9//0 9:57:8 μμ

6 -0085.indb 6 9//0 9:57:8 μμ

7 Περιεχόμενα ΜΕΡΟΣ ΚΕΦΛΙΟ ο - ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ - ΝΙΣΩΣΕΙΣ. - Η έννοια της µεταβλητής - λγεβρικές παραστάσεις Εξισώσεις α9 βαθµού Επίλυση τύπων Επίλυση προβληµάτων µε τη χρήση εξισώσεων νισώσεις α9 βαθµού ΚΕΦΛΙΟ ο - ΠΡΜΤΙΚΟΙ ΡΙΘΜΟΙ. - Τετραγωνική ρίζα θετικού αριθµού Άρρητοι αριθµοί - Πραγµατικοί αριθµοί Προβλήµατα ΚΕΦΛΙΟ ο - ΣΥΝΡΤΗΣΕΙΣ. - Η έννοια της συνάρτησης Καρτεσιανές συντεταγµένες - ραφική παράσταση συνάρτησης Η συνάρτηση y=αx Η συνάρτηση y=αx + β Η συνάρτηση y=α/x - Η υπερβολή ΚΕΦΛΙΟ 4ο - ΠΕΡΙΡΦΙΚΗ ΣΤΤΙΣΤΙΚΗ 4. - Βασικές έννοιες της Στατιστικής: Πληθυσµός - Δείγµα ραφικές Παραστάσεις Κατανοµή συχνοτήτων και σχετικών συχνοτήτων Οµαδοποίηση παρατηρήσεων Μέση τιµή - Διάµεσος ΜΕΡΟΣ Β ΚΕΦΛΙΟ ο - ΕΜΒΔ ΕΠΙΠΕΔΩΝ ΣΧΗΜΤΩΝ - ΠΥΘΟΡΕΙΟ ΘΕΩΡΗΜ. - Εµβαδόν επίπεδης επιφάνειας Μονάδες µέτρησης επιφανειών Εµβαδά επίπεδων σχηµάτων Πυθαγόρειο θεώρηµα indb 7 9//0 9:57:9 μμ

8 Περιεχόμενα ΚΕΦΛΙΟ ο - ΤΡΙΩΝΟΜΕΤΡΙ - ΔΙΝΥΣΜΤ. - Εφαπτοµένη οξείας γωνίας Ηµίτονο και συνηµίτονο οξείας γωνίας Μεταβολές ηµιτόνου, συνηµιτόνου και εφαπτοµένης Οι τριγωνοµετρικοί αριθµοί των γωνιών 0, 45 και Η έννοια του διανύσµατος Άθροισµα και διαφορά διανυσµάτων νάλυση διανύσµατος σε δύο κάθετες συνιστώσες ΚΕΦΛΙΟ ο - ΜΕΤΡΗΣΗ ΚΥΚΛΟΥ. - Εγγεγραµµένες γωνίες Κανονικά πολύγωνα Μήκος κύκλου Μήκος τόξου Εµβαδόν κυκλικού δίσκου Εµβαδόν κυκλικού τοµέα ΚΕΦΛΙΟ 4ο - ΕΩΜΕΤΡΙΚ ΣΤΕΡΕ - ΜΕΤΡΗΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ 4. - Ευθείες και επίπεδα στον χώρο Στοιχεία και εµβαδόν πρίσµατος και κυλίνδρου Όγκος πρίσµατος και κυλίνδρου Η πυραµίδα και τα στοιχεία της Ο κώνος και τα στοιχεία του Η σφαίρα και τα στοιχεία της εωγραφικές συντεταγµένες ΠΝΤΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΣΚΗΣΕΩΝ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΟΡΩΝ ΒΙΒΛΙΟΡΦΙ ΠΙΝΚΣ ΤΡΙΩΝΟΜΕΤΡΙΚΩΝ ΡΙΘΜΩΝ indb 8 9//0 9:57:9 μμ

9 ΜΕΡΟΣ ΚΕΦΛΙΟ ο Εξισώσεις νισώσεις indb 9 9//0 9:57:4 μμ

10 ΕΙΣΩΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜ Λίγα πράγµατα είναι γνωστά για τη ζωή του µεγάλου έλληνα µαθηµατικού ιόφαντου, που έζησε στην λεξάνδρεια τον ο µ.χ. αιώνα. Οι εργασίες του όµως είχαν τεράστια σηµασία για τη θεµελίωση της Άλγεβρας και εκτιµήθηκαν πολύ τους επόµενους αιώνες. πό τα έργα που έγραψε σώθηκαν µόνο τα 0 (τα 6 σε ελληνικά χειρόγραφα και τα 4 σε αραβική µετάφραση). Το πιο διάσηµο από τα έργα του είναι τα «ριθµητικά» (6 βιβλία). Πρόκειται για το αρχαιότερο ελληνικό έργο στο οποίο για πρώτη φορά χρησιµοποιείται µεταβλητή για την επίλυση προβλήµατος. Προς τιµήν του µια ειδική κατηγορία εξισώσεων ονοµάζεται «ιοφαντικές εξισώσεις». Όταν πέθανε, οι µαθητές του -κατά παραγγελίαν του- αντί άλλου επιγράµµατος, συνέθεσαν ένα γρίφο και τον έγραψαν πάνω στον τάφο του. Ιδού λοιπόν το Επίγραµµα του Διόφαντου.. Η έννοια της μεταβλητής. Aλγεβρικές παραστάσεις. Εξισώσεις α βαθμού. Επίλυση τύπων.4 Επίλυση προβλημάτων με τη χρήση εξισώσεων.5 νισώσεις α βαθμού «ΔΙΒΤΗ ΣΕ ΥΤΟ ΤΟΝ ΤΦΟ ΝΠΥΕΤΙ Ο ΔΙΟΦΝΤΟΣ. ΣΕ ΕΣΕΝ ΠΟΥ ΕΙΣΙ ΣΟΦΟΣ, Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ Θ ΔΩΣΕΙ ΤΟ ΜΕΤΡΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΟΥ. ΚΟΥΣΕ -- Ο ΘΕΟΣ ΤΟΥ ΕΠΕΤΡΕΨΕ Ν ΕΙΝΙ ΝΕΟΣ Ι ΤΟ ΕΝ ΕΚΤΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΟΥ. -- ΚΟΜΗ ΕΝ ΔΩΔΕΚΤΟ ΚΙ ΦΥΤΡΩΣΕ ΤΟ ΜΥΡΟ ΕΝΙ ΤΟΥ. -- ΜΕΤ ΠΟ ΕΝ ΕΒΔΟΜΟ ΚΟΜ ΗΡΘΕ ΤΟΥ ΜΟΥ ΤΟΥ Η ΜΕΡ. -- ΤΟΝ ΠΕΜΠΤΟ ΧΡΟΝΟ ΥΤΟΥ ΤΟΥ ΜΟΥ ΕΝΝΗΘΗΚE ENA ΠΙΔΙ. -- ΤΙ ΚΡΙΜ Ι ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΟΥ ΙΟ. ΦΟΥ ΕΖΗΣΕ ΜΟΝΧ Τ ΜΙΣ ΧΡΟΝΙ ΠΟ ΤΟΝ ΠΤΕΡ ΤΟΥ ΝΩΡΙΣΕ ΤΗΝ ΠΩΝΙ ΤΟΥ ΘΝΤΟΥ. -- ΤΕΣΣΕΡ ΧΡΟΝΙ ΡΟΤΕΡ Ο ΔΙΟΦΝΤΟΣ ΒΡΗΚΕ ΠΡΗΟΡΙ ΣΤΗ ΘΛΙΨΗ ΤΟΥ ΦΤΝΟΝΤΣ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΟΥ». Σύµφωνα µ αυτό το επίγραµµα, πόσα χρόνια έζησε ο Διόφαντος; ν x παριστάνει την ηλικία του Διόφαντου, όταν πέθανε, τότε το παραπάνω πρόβληµα παριστάνεται από την εξίσωση: x 6 + x + x x + 4 = x. Στο κεφάλαιο αυτό θα µάθουµε να λύνουµε τέτοιες εξισώσεις (καθώς και ανισώσεις). Θα αναζητήσουµε επίσης τρόπους να εφαρµόζουµε τη µέθοδο αυτή, για να λύνουµε προβλήµατα της καθηµερινής ζωής indb 0 9//0 9:57:45 μμ

11 .. Η έννοια της μεταβλητής - Aλγεβρικές παραστάσεις Μεταβλητή ΔΡΣΤΗΡΙΟΤΗΤ Η ομιλία σε κινητό τηλέφωνο κοστίζει 0,005 το δευτερόλεπτο. Πόσο κοστίζει ένα τηλεφώνημα διάρκειας 0 δευτερολέπτων, ένα άλλο διάρκειας 5 δευτερολέπτων και ένα άλλο διάρκειας 7 δευτερολέπτων; Λύση Εύκολα βέβαια βρίσκουμε ότι: v Ένα τηλεφώνημα διάρκειας 0 δευτερολέπτων κοστίζει 0 0,005 = 0,05. v Ένα τηλεφώνημα διάρκειας 5 δευτερολέπτων κοστίζει 5 0,005 = 0,075. v Ένα τηλεφώνημα διάρκειας 7 δευτερολέπτων κοστίζει 7 0,005 = 0,5. Μπορούμε λοιπόν να σκεφτούμε ότι το κόστος ενός τηλεφωνήματος θα είναι: (διάρκεια τηλεφωνήματος) 0,005. ια ευκολία, συμβολίζουμε με το γράμμα x τη διάρκεια του τηλεφωνήματος (σε δευτερόλεπτα), οπότε καταλήγουμε ότι το κόστος για κάθε τηλεφώνημα διάρκειας x δευτερολέπτων είναι: x 0,005. To γράμμα x, που στην προκειμένη περίπτωση παριστάνει έναν οποιοδήποτε θετικό αριθμό, λέγεται μεταβλητή. ενικά: Μεταβλητή είναι ένα γράμμα (π.χ. x, y, t,...) που το χρησιμοποιούμε για να παραστήσουμε ένα οποιοδήποτε στοιχείο ενός συνόλου. λγεβρικές παραστάσεις - ναγωγή ομοίων όρων Μια παράσταση που περιέχει πράξεις με αριθμούς, λέγεται, όπως γνωρίζουμε, αριθμητική παράσταση. ια παράδειγμα, η παράσταση 4( )+5 είναι μια αριθμητική παράσταση. Ομοίως, η παράσταση είναι μία αριθμητική παράσταση. ( 7)+69 Μια παράσταση που περιέχει πράξεις με αριθμούς και μεταβλητές ονομάζεται αλγεβρική παράσταση. ια παράδειγμα, η παράσταση x 4x+5 είναι μια αλγεβρική παράσταση. Oι προσθετέοι λέγονται όροι αυτής. Ομοίως, η παράσταση x 4 είναι μία αλγεβρική παράσταση. Πώς κάνουμε όμως τις πράξεις σε μια αλγεβρική x +5 παράσταση; Στο σημείο αυτό μπορεί να μας βοηθήσει λίγο η εωμετρία! ς θυμηθούμε, λοιπόν, τα εμβαδά των ορθογωνίων: indb 9//0 9:57:48 μμ

12 Μέρος -.. H έννοια της μεταβλητής - λγεβρικές παραστάσεις () () α β γ ΔΡΣΤΗΡΙΟΤΗΤ Στο διπλανό σχήμα δύο ορθογώνια () και () είναι «τοποθετημένα» έτσι ώστε να σχηματίζουν ένα μεγάλο ορθογώνιο. Να υπολογίσετε το εμβαδόν του μεγάλου ορθογωνίου. Λύση ια να βρούμε το εμβαδόν του μεγάλου ορθογωνίου, υπάρχουν δύο τρόποι: ος τρόπος: ος τρόπος: Το μεγάλο ορθογώνιο έχει Το εμβαδόν του () είναι: α γ. βάση α + β και ύψος γ, Το εμβαδόν του () είναι: β γ. άρα το εμβαδόν του είναι: Άρα το εμβαδόν του μεγάλου oρθογωνίου είναι: (α + β) γ α γ + β γ Φυσικά, και οι δύο τρόποι θα πρέπει να δίνουν το ίδιο αποτέλεσμα, δηλαδή: (α + β) γ = α γ + β γ, που είναι η γνωστή επιμεριστική ιδιότητα, η οποία μπορεί να γραφεί και στη μορφή: α γ + β γ = (α + β) γ Στη μορφή αυτή, η επιμεριστική ιδιότητα μπορεί να μας βοηθήσει να κάνουμε εύκολα πράξεις στις αλγεβρικές παραστάσεις: Παράδειγμα: 7 α + 8 α = (7 + 8) α = 5 α x + 4 x x = ( + 4 ) x = x 5 t 6 t 8 t = (5 6 8) t = 9 t Η διαδικασία αυτή με την οποία γράψαμε σε απλούστερη μορφή τις παραπάνω αλγεβρικές παραστάσεις, ονομάζεται «αναγωγή ομοίων όρων». Παρατήρηση: Όταν γράφουμε αλγεβρικές παραστάσεις, συνήθως δε βάζουμε το σύμβολο () του πολλαπλασιασμού μεταξύ των αριθμών και των μεταβλητών ή μεταξύ των μεταβλητών. ράφουμε δηλαδή xy αντί για xy. Eπίσης, γράφουμε (4xy ) + ( 5x) αντί για (4 x y ) + ( 5 x ). To σύμβολο του πολλαπλασιασμού θα χρησιμοποιείται βέβαια, για τον πολλαπλασιασμό αριθμών: 5 ή ( 5). ΕΦΡΜΟΗ Να γράψετε με απλούστερο τρόπο τις παραστάσεις: (α) x + 5x, (β) α + 4α α, (γ) ω + ω + 5ω + 7ω. Λύση: Έχουμε ότι: (α) x + 5x = ( + 5)x = 7x (β) α + 4α α = ( + 4 )α = 5α (γ) ω + ω + 5ω + 7ω = ( )ω = 6ω indb 9//0 9:57:50 μμ

13 Μέρος -.. H έννοια της μεταβλητής - λγεβρικές παραστάσεις ΕΦΡΜΟΗ Λύση: Nα απλοποιήσετε τις παραστάσεις: (α) 4y + x y + x, (β) y + ω y + + ω + 5. Έχουμε ότι: (α) 4y + x y + x = 4y y + x + x = (4 )y + ( + )x = y + 4x (β) y + ω y + + ω + 5 = y y + ω + ω = ( )y + ( + )ω + ( + 5) = = y + ω + 7. ΕΦΡΜΟΗ Να υπολογίσετε την τιμή της παράστασης: = (x + ) 4(x ) 8, όταν x = 0,45. Λύση: Aπλοποιούμε πρώτα την παράσταση : A = (x + ) 4(x ) 8 = = x + 6 4x = x 4x = x + Eπομένως, όταν x = 0,45, είναι: = ( 0,45) + = 0,9 + =,9. ΕΦΡΜΟΗ 4 Να υπολογίσετε την περίμετρο του παρακάτω τετραπλεύρου, όταν x + y = 0. Λύση: H περίμετρος του τετραπλεύρου είναι ίση με: Π = x + (y + ) + (x + ) + (y ) = = x + y + + x + + y = = x + x + y + y + + = x + y + = = (x + y) + Eπειδή x + y = 0, είναι Π = 0 + = 0 + =. x+ y+ y x... ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΤΝΟΗΣΗΣ Nα αντιστοιχίσετε κάθε στοιχείο της στήλης του διπλανού πίνακα με το ίσο του στοιχείο της στήλης Β. ια κάθε αλγεβρική παράσταση της ης στήλης του διπλανού πίνακα, δίνονται τρεις απαντήσεις, Β και, από τις οποίες μία μόνο είναι σωστή. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση. Να αντιστοιχίσετε κάθε παράσταση της στήλης με την ίση της παράσταση που βρίσκεται στη στήλη Β. ΣΤΗΛΗ ΣΤΗΛΗ Β α) x+5x x i) 4x β) x x+4x ii) 5x γ) x+x 6x iii) 4x δ) x+4x 7x iv) x Β α) x 4x+6x= x x 4x β) y y+4y= 4y 0y 5y γ) 5α+α α= α α 9α δ) α 4β+4β 5α= 8α+8β α α ΣΤΗΛΗ ΣΤΗΛΗ Β α) (x + 5) + (x 6) i) 4x + β) ( x + 5) (x 6) ii) 4x + γ) ( x + 5) (x + 6) iii) 4x δ) (x + 5) (x 6) iv) 4x indb 9//0 9:57:5 μμ

14 4 Μέρος -.. H έννοια της μεταβλητής - λγεβρικές παραστάσεις ΣΚΗΣΕΙΣ Να χρησιμοποιήσετε μεταβλητές για να εκφράσετε με μια αλγεβρική παράσταση τις παρακάτω φράσεις: α) Το τριπλάσιο ενός αριθμού αυξημένο κατά. β) Το άθροισμα δύο αριθμών πολλαπλασιασμένο επί 9. γ) Την περίμετρο ενός ορθογωνίου, που το μήκος του είναι m μεγαλύτερο από το πλάτος του. 6 7 Να υπολογιστεί η τιμή των παραστάσεων: α) = (α β) + (α + β), όταν α = 0,0 και β = 005. β) Β = (x + y) + (x + y) + y, όταν x + y = 9. Oι διαιτολόγοι, για να εξετάσουν αν ένα άτομο είναι αδύνατο ή παχύ, χρησιμοποιούν τον αριθμό υ Β (δείκτης σωματικού βάρους ή body mass index, δηλαδή ΒΜΙ), όπου Β το βάρος του ατόμου και υ το ύψος του σε μέτρα. νάλογα με το αποτέλεσμα αυτό, το άτομο κατατάσσεται σε κατηγορία σύμφωνα με τον παρακάτω πίνακα: Να χρησιμοποιήσετε μια μεταβλητή για να εκφράσετε με μια αλγεβρική παράσταση τις παρακάτω φράσεις: α) Το συνολικό ποσό που θα πληρώσουμε για να αγοράσουμε 5 κιλά πατάτες, αν γνωρίζουμε την τιμή του ενός κιλού. β) Την τελική τιμή ενός προϊόντος, αν γνωρίζουμε ότι αυτή είναι η αναγραφόμενη τιμή συν 9% ΦΠ. 4 5 Nα απλοποιήσετε τις παραστάσεις: α) 0x 4x + x β) 7α 8α α γ) 4y + y + y δ) 4ω ω ω + ω ε) 6x + + 4x στ) β β + β 4β Να απλοποιήσετε τις παραστάσεις: α) x 4y + x + y β) 6ω ω + 4α + ω + α γ) x + y x 4y δ) 8x + ω + ω + x x Nα απλοποιήσετε τις παραστάσεις A, B και στη συνέχεια να υπολογίσετε την τιμή τους: α) = (x + y) (x + y), όταν x =, y =. β) Β = 5(α β) + (4β α), όταν α =, β = 5. ΥΝΙΚΕΣ ΝΔΡΕΣ Κανονικό βάρος 8,5 -,5 9,5-4,9 ος βαθμός παχυσαρκίας,6-8,6 5-9,9 ος βαθμός παχυσαρκίας 8, ος βαθμός παχυσαρκίας πάνω από 40 πάνω από 40 Nα χαρακτηρίσετε: α) Το ιώργο, με βάρος 87 κιλά και ύψος,75 μέτρα. β) Την λέκα, με βάρος 64 κιλά και ύψος,4 μέτρα. γ) Τον εαυτό σας indb 4 9//0 9:57:55 μμ

15 .. Eξισώσεις α βαθμού α α=β β Χρήσιμες ιδιότητες πράξεων Μια σχέση ισότητας ή ανισότητας είναι στην ουσία μια ζυγαριά, η οποία είτε ισορροπεί, είτε γέρνει από τη μία πλευρά, είτε γέρνει από την άλλη. α<β α α β β ν α και β παριστάνουν τα βάρη των αντικειμένων του σχήματος, τότε θα ισχύει μία μόνο από τις σχέσεις: α = β, α < β, α > β ια να χειριστούμε σωστά μια ισότητα, είναι χρήσιμο να έχουμε υπόψη μας μερικoύς βασικούς κανόνες. α>β ΔΡΣΤΗΡΙΟΤΗΤ Ο ιώργος έχει μια ζυγαριά που ισορροπεί, όπως φαίνεται στο διπλανό σχήμα. Πρόκειται δηλαδή για έναν κύβο που έχει βάρος ίσο με το βάρος δύο κώνων. Προσθέτει στo δίσκο της ζυγαριάς όπου βρίσκεται ο κύβος, μια μπάλα, οπότε η ζυγαριά γέρνει προς αυτή την πλευρά. Πόσες μπάλες πρέπει να τοποθετήσει στο δίσκο της ζυγαριάς όπου βρίσκονται οι δύο κώνοι, για να ισορροπήσει και πάλι η ζυγαριά; Άρα: Λύση ια να ισορροπήσει και πάλι η ζυγαριά, πρέπει βέβαια να τοποθετήσει και στην άλλη πλευρά το ίδιο βάρος, δηλαδή μία μπάλα. Δηλαδή: ένας κύβος και μία μπάλα ισορροπούν με κώνους και μία μπάλα. Το συμπέρασμα αυτό μπορούμε να το διατυπώσουμε ως γενικότερο κανόνα για τις ισότητες. ν και στα δύο μέλη μιας ισότητας προσθέσουμε τον ίδιο αριθμό, τότε προκύπτει και πάλι μια ισότητα. Δηλαδή: ν α=β τότε α+γ = β+γ. Εύκολα μπορούμε να διαπιστώσουμε ότι το ίδιο ισχύει και για την αφαίρεση. Άρα: ν και από τα δύο μέλη μιας ισότητας αφαιρέσουμε τον ίδιο αριθμό, τότε προκύπτει και πάλι μια ισότητα. Δηλαδή: ν α=β τότε α γ = β γ indb 5 9//0 9:58:0 μμ

16 6 Μέρος -.. Εξισώσεις α βαθμού? ΔΡΣΤΗΡΙΟΤΗΤ O ιώργος ξέρει ότι ένας κύβος ισορροπεί με δύο κώνους. ν βάλει 4 κύβους στη μία πλευρά, πόσους κώνους πρέπει να βάλει στην άλλη πλευρά, ώστε να ισορροπήσει και πάλι η ζυγαριά; Λύση φού τετραπλασίασε το βάρος στη μία πλευρά, για να ισορροπήσει και πάλι η ζυγαριά, πρέπει να τοποθετήσει τετραπλάσιο βάρος και στην άλλη πλευρά, δηλαδή πρέπει να τοποθετήσει 8 κώνους. ενικά: ν και τα δύο μέλη μιας ισότητας πολλαπλασιαστούν με τον ίδιο αριθμό, τότε προκύπτει και πάλι μια ισότητα. Δηλαδή: ν α=β τότε α γ=β γ. Ομοίως: ν και τα δύο μέλη μιας ισότητας διαιρεθούν με τον ίδιο αριθμό, τότε προκύπτει και πάλι μια ισότητα. Δηλαδή: ν α=β τότε a β = µε γ 0. γ γ 00 gr 00 gr 00 gr 00 gr 00 gr 00 gr 00 gr 00 gr? Η έννοια της εξίσωσης ΔΡΣΤΗΡΙΟΤΗΤ Η διπλανή ζυγαριά ισορροπεί! Μπορείτε να βρείτε πόσο ζυγίζει ένας κύβος; Τα βαρίδια ζυγίζουν 00 γραμμάρια το καθένα. Λύση ια να λύσουμε το παραπάνω πρόβλημα, θα πρέπει να προσπαθήσουμε να απομονώσουμε στον ένα δίσκο της ζυγαριάς έναν κύβο, φροντίζοντας όμως η ζυγαριά να ισορροπεί. 00 gr 00 gr 00 gr 00 gr 00 gr 00 gr 00 gr 00 gr ο βήμα: Καταρχάς, παρατηρούμε ότι στον ένα δίσκο της ζυγαριάς υπάρχουν δύο βαρίδια των 00 γραμμαρίων το καθένα, και στον άλλο δίσκο υπάρχουν έξι. Επομένως, μπορούμε να αφαιρέσουμε δύο βαρίδια από κάθε δίσκο χωρίς να χαλάσουμε την ισορροπία της ζυγαριάς indb 6 9//0 9:58:08 μμ

17 Μέρος -.. Εξισώσεις α βαθμού 7 00 gr 00 gr 00 gr 00 gr 00 gr 00 gr 00 gr 00 gr ο βήμα: Στη συνέχεια, παρατηρούμε ότι μπορούμε με τον ίδιο τρόπο ν αφαιρέσουμε έναν κύβο από κάθε δίσκο χωρίς πάλι να διαταραχθεί η ισορροπία της ζυγαριάς. ο βήμα: Τώρα έχουν μείνει δύο κύβοι στον ένα δίσκο και τέσσερα βαρίδια στον άλλο. ια να βρούμε πόσο βάρος έχει ο ένας κύβος, μπορούμε να σηκώσουμε έναν κύβο από τον ένα δίσκο (δηλαδή το μισό βάρος ενός δίσκου) και δύο βαρίδια από τον άλλο δίσκο (δηλαδή το μισό βάρος του άλλου δίσκου). Διαιρέσαμε, λοιπόν, τα βάρη και των δύο δίσκων δια, οπότε η ζυγαριά συνεχίζει να ισορροπεί. 00 gr 00 gr Άρα, ένας κύβος ζυγίζει 00 γραμμάρια. Aς δούμε τώρα μια «μαθηματική» λύση του παραπάνω προβλήματος: ς πούμε ότι κάθε κύβος ζυγίζει x κιλά. Τότε, στον αριστερό δίσκο της ζυγαριάς βρίσκονταν στην αρχή x + 00 γραμμάρια και στο δεξιό δίσκο x γραμμάρια. φού η ζυγαριά ισορροπεί, θα είναι: x + 00 = x Η ισότητα αυτή, που περιέχει τον άγνωστο αριθμό x, ονομάζεται εξίσωση. H παράσταση x + 00 λέγεται πρώτο μέλος της εξίσωσης, ενώ η παράσταση x λέγεται δεύτερο μέλος αυτής. ια να βρούμε τώρα τον άγνωστο αριθμό x, λύνουμε την εξίσωση. Eξίσωση x + 00 = x x =x x = x x x = x x φαιρούμε το 00 και από τα δύο μέλη της εξίσωσης Κάνουμε τις πράξεις Aφαιρούμε τον x και από τα δύο μέλη της εξίσωσης ( )x = 400 άρα x = 400 ναγωγή ομοίων όρων Περιγραφή λύσης 00 gr 00 gr 00 gr 00 gr 00 gr 00 gr 00 gr 00 gr \ x = 400 Διαιρούμε με το και τα δύο μέλη της εξίσωσης 00 gr 00 gr x = 00 πλοποιούμε τα κλάσματα Άρα, ο κάθε κύβος ζυγίζει 00 γραμμάρια indb 7 9//0 9:58: μμ

18 8 Μέρος -.. Εξισώσεις α βαθμού Επαλήθευση: Πράγματι, στον αριστερό δίσκο της ζυγαριάς υπάρχουν = = 800 γραμμάρια και στο δεύτερο δίσκο υπάρχουν = 800 γραμμάρια. Δηλαδή, η ζυγαριά ισορροπεί. Στην παραπάνω λύση της εξίσωσης x + 00 = x «απομονώσαμε» τον x στο πρώτο μέλος της εξίσωσης, προσθέτοντας ή αφαιρώντας και στα δύο μέλη τον ίδιο αριθμό. Η διαδικασία αυτή μπορεί να γίνει πιο γρήγορα με τη βοήθεια του εξής πρακτικού κανόνα: Σε μία εξίσωση μπορούμε να «μεταφέρουμε» όρους από το ένα μέλος στο άλλο, αλλάζοντας το πρόσημό τους. Δηλαδή: x+00 = x+600 x x = x = 400 x = 400 Άρα x = 00 Mεταφέρουµε το +x στο πρώτο µέλος, οπότε γίνεται x. Επίσης, µεταφέρουµε το +00 στο δεύτερο µέλος, οπότε γίνεται 00. Κάνουµε αναγωγή οµοίων όρων. Διαιρούµε µε τον συντελεστή του αγνώστου και απλοποιούµε τα κλάσµατα. ΕΦΡΜΟΗ Nα λυθεί η εξίσωση: (x )+( x)=4(x+). Λύση: Έχουμε διαδοχικά: x + 6 x = 4x + 8 Kάνουµε τις πράξεις (επιµεριστική ιδιότητα) x x 4x = Xωρίζουµε γνωστούς από αγνώστους 5x = 4 Κάνουµε αναγωγή οµοίων όρων 5x 5 = 4 5 Διαιρούµε µε τον συντελεστή του αγνώστου Άρα x = 4 5 ΕΦΡΜΟΗ Να λυθεί η εξίσωση: y + + y = y + +. Λύση: Σε αυτή την εξίσωση έχουμε και παρονομαστές. Μπορούμε, όμως, να πάρουμε μια εξίσωση χωρίς παρονομαστές, αν πολλαπλασιάσουμε και τα δύο μέλη της εξίσωσης με ένα κοινό πολλαπλάσιο των αριθμών και. Συνήθως χρησιμοποιούμε το ελάχιστο κοινό πολλαπλάσιο, το οποίο εδώ είναι το 6. Η διαδικασία αυτή λέγεται απαλοιφή παρονομαστών indb 8 9//0 9:58:5 μμ

19 Μέρος -.. Εξισώσεις α βαθμού 9 6 ( y + + y ) = 6 ( y + + ) 6 y + + 6y = 6 y + Aπαλοιφή παρονοµαστών: πολλαπλασιάζουµε και τα δύο µέλη της εξίσωσης µε το Kάνουµε τις πράξεις (επιµεριστική ιδιότητα) (y + ) + 6y = (y + ) + πλοποιούµε τα κλάσµατα y + + 6y = 4y Kάνουµε τις πράξεις (επιµεριστική ιδιότητα) y + 6y 4y = 6 + Χωρίζουµε γνωστούς από αγνώστους Άρα y = ΕΦΡΜΟΗ 5y = 5 Kάνουµε αναγωγή οµοίων όρων 5y 5 = 5 5 Διαιρούµε µε τον συντελεστή του αγνώστου Nα λυθεί η εξίσωση: ( x) + 4(x ) = x + 5. Λύση: Έχουμε διαδοχικά: 6 x + 4x 4 = x + 5 x + 4x x = x = Στην περίπτωση αυτή, δε μπορούμε να λύσουμε ως προς x διαιρώντας με τον συντελεστή του αγνώστου, γιατί, όπως γνωρίζουμε, δε γίνεται διαίρεση με το 0. Παρατηρούμε, όμως, ότι για κάθε τιμή του x, το πρώτο μέλος της εξίσωσης ισούται πάντα με 0, οπότε δε μπορεί να είναι ίσο με. Επομένως, η εξίσωση αυτή δεν έχει καμία λύση. Μια τέτοια εξίσωση λέγεται αδύνατη. ΕΦΡΜΟΗ 4 Να λυθεί η εξίσωση: 5 x + 0 = 5 x. 0 Λύση: Έχουμε διαδοχικά: x + 0 = 0 5 x 0 (x + ) = 5 x Aπαλοιφή παρονοµαστών: πολλαπλασιάζουµε και τα δύο µέλη της εξίσωσης µε το 0 πλοποιούµε τα κλάσµατα 6 x = 5 x Kάνουµε τις πράξεις (επιµεριστική ιδιότητα) x + x = Χωρίζουµε γνωστούς από αγνώστους 0x = 0 Kάνουµε αναγωγή οµοίων όρων Στην περίπτωση αυτή επίσης, δε μπορούμε να λύσουμε ως προς x διαιρώντας με τον συντελεστή του αγνώστου, γιατί όπως γνωρίζουμε, δε γίνεται διαίρεση με το 0. Παρατηρούμε όμως, ότι η εξίσωση 0x = 0 επαληθεύεται για όλες τις τιμές του x. ια παράδειγμα: 0 = 0, 0 = 0, 0 ( 7) = 0 κ.τ.λ. Δηλαδή, κάθε αριθμός είναι λύση της εξίσωσης. Μια τέτοια εξίσωση λέγεται ταυτότητα indb 9 9//0 9:58:7 μμ

20 0 Μέρος -.. Εξισώσεις α βαθμού... ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΤΝΟΗΣΗΣ Στις παρακάτω ισότητες να συμπληρώσετε τον αριθμό που λείπει: α) = 5 β) 5... = 5 γ) 7... = 0 δ)... = 5 ε) = 5 στ)... + = 7 Να εξετάσετε αν οι παρακάτω προτάσεις είναι σωστές (Σ) ή λανθασμένες (Λ). ΣΩΣΤΟ ΛΘΟΣ α) H εξίσωση x = 6 έχει λύση τον αριθμό. β) H εξίσωση 5x + x = x είναι ταυτότητα. γ) Οι εξισώσεις x + = 5 και x + 5 = έχουν λύση τον ίδιο αριθμό. δ) Η εξίσωση x = 0 είναι ταυτότητα. ε) Η εξίσωση 0 x = 0 είναι αδύνατη. Να αντιστοιχίσετε κάθε εξίσωση της στήλης με τη λύση της στη στήλη Β. ΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΗΛΗ ΣΤΗΛΗ Β α) x = 4 i) 8 β) x = 9 ii) γ) x = 4 iii) δ) x = + x iv) Nα εξετάσετε αν ο αριθμός που δίνεται είναι η λύση της εξίσωσης: α) x + = x = 7 β) x + 5 = 7,5 x = 0,5 γ) x + 4 = 7x 6 x = Nα λύσετε τις εξισώσεις: α) x + = 4 + x 5 β) 9 + 7y + y = y γ) t (t + ) = t + (t + ) + 6 β) y y = y + y γ) 4 (ω + 4) 7 = ( ω) 7 + ω 4 Να λύσετε τις εξισώσεις: α) x ( x 5) = 6 ( x ) β) 5 ( t t) = (t t + 5 ) 6 Nα λύσετε τις εξισώσεις: α) 4(x + ) 6(x ) = (x + ) β) (y + ) + (y 4) = y (y 6) γ) 6(ω + ) + = (ω 4) 7 Να λύσετε τις εξισώσεις: α) + x + 4 = β) t = + t 4 5 Να λύσετε τις εξισώσεις: α) x + = x 5 4 β) 7x 6 = 5x + 4 (x ) γ) = x 4 Να λύσετε τις εξισώσεις: α) x x 4 = x ια ποια τιμή του x είναι = Β; α) αν = 5x, B = x β) αν = (x ) +, B = 6 + x Δίνεται η εξίσωση: μ(x + 6) = (μ )x + α) Aν μ =, να αποδείξετε ότι η εξίσωση έχει λύση x = 8. β) Aν η εξίσωση έχει λύση x = 7, να αποδείξετε ότι μ =. γ) ν μ =, να λύσετε την εξίσωση indb 0 9//0 9:58:0 μμ

21 Μέρος -.. Εξισώσεις α βαθμού 0 Δίνεται το παρακάτω τρίγωνο. α) Να βρείτε την τιμή του x, ώστε να είναι ισοσκελές με βάση τη x+ Β. Ποιο είναι σ αυτή την περίπτωση το μήκος κάθε πλευράς; Β x+ x+5 β) Να βρείτε την τιμή του x, ώστε να είναι ισοσκελές με βάση την Β. Ποιο είναι σ αυτή την περίπτωση το μήκος κάθε πλευράς; γ) Να αποδείξετε ότι δεν υπάρχει τιμή του x, ώστε να είναι ισοσκελές με βάση την. Δίνεται το ορθογώνιο του παρακάτω σχήματος. Να βρείτε τους αριθμούς x, y και ω (το ω παριστάνει μοίρες). x y + 5 y ω 40 Ι ΔΙΣΚΕΔΣΗ: + = Mπορείτε να συμπληρώσετε τα κενά στα παρακάτω αριθμητικά σταυρόλεξα; + 5 = + = = = = = = - + = = - + = = = = = = ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜ Οι εξισώσεις και οι συµβολισµοί τους µέσα στους αιώνες. Κατά την αρχαιότητα η έλλειψη κατάλληλου συµβολισµού είχε εµποδίσει τις λύσεις προβληµάτων µε αποτέλεσµα αυτές να θεωρούνται πολύπλοκες και δύσκολες. Στον περίφηµο αιγυπτιακό πάπυρο του Ρηντ (περίπου 700 π.χ. - Βρετανικό Μουσείο) περιγράφονται προβλήµατα µε ιερογλυφικά (διαβάζονται από δεξιά προς τα αριστερά). Στην ναγέννηση (5ος - 6ος αιώνας) οι συµβολισµοί απλοποιήθηκαν κατά κάποιον τρόπο: Ο άλλος Nicolas Chuquet ( ) έγραφε: «0 p 5 ισούται µε 0 0», δηλαδή x 0 + 5x = 0x 0 ή πιο απλά + 5x = 0. Eπίσης, ο άλλος François Viete (540-60) έγραφε: «αq 5a aeq.». O Iταλός Niccolo Fontana ή Tartaglia ( ) έγραφε επίσης: «Ν p 5 R ισούται 0 Ν». Ο άλλος René Descartes (ή Καρτέσιος ) στις αρχές του 7ου αιώνα έγραφε «+ 5z Β0». Την εποχή αυτή τα µαθηµατικά καθώς και άλλα προβλήµατα διατυπώνονται σχεδόν αποκλειστικά µε µαθηµατικά σύµβολα, γεγονός που συνετέλεσε στην αλµατώδη πρόοδο της επιστήµης indb 9//0 9:58:4 μμ

22 .. Eπίλυση τύπων O Anders Celsius, γεννήθηκε το 70 στην Ουψάλα της Σουηδίας. Οι παππούδες του ήταν και οι δύο καθηγητές: ο Magnus Celsius, µαθηµατικός και ο Anders Spole, αστρονόµος. Ο πατέρας του Νils Celsius ήταν επίσης καθηγητής της στρονοµίας. Ο Κέλσιος θεωρήθηκε ταλαντούχος στα Μαθηµατικά και σε νεαρή ηλικία (9 ετών το 70) διορίστηκε καθηγητής Aστρονοµίας. Συµµετείχε το 76 στη διάση- µη αποστολή αστρονόµων στο Tornea, στο βορειότερο µέρος της Σουηδίας ( Η αποστολή του Lapland ). Ο στόχος της αποστολής ήταν να επιβεβαιωθεί η πεποίθεση του Newton, ότι η µορφή της ης είναι ελλειψοειδής που γίνεται επίπεδη στους πόλους, πράγµα που επιτεύχθηκε µε αποτέλεσµα να γίνει ο Κέλσιος διάσηµος. ια τις µετεωρολογικές παρατηρήσεις του, κατασκεύασε τη γνωστή κλίµακα µέτρησης της θερµοκρασίας, µε 00 για το σηµείο τήξης του νερού και 0 για το σηµείο βρασµού του. Μετά το θάνατό του, που προήλθε από φυµατίωση το 744 (σε ηλικία µόλις 4 ετών), η κλίµακα αντιστράφηκε στη ση- µερινή της µορφή. Δηλαδή 0 για το σηµείο τήξης του νερού και 00 για το σηµείο βρασµού του. Σε πολλές επιστήμες χρησιμοποιούμε ισότητες που συνδέουν μεταξύ τους μεγέθη. ια παράδειγμα: Στη Φυσική ο όγκος V με τη μάζα m και την πυκνότητα ρ συνδέονται με τον τύπο m = ρ V. Στη εωμετρία ο όγκος V ενός παραλληλεπιπέδου δίνεται από τον τύπο V = α β γ, όπου α, β, γ είναι οι τρεις διαστάσεις του. Στις τραπεζικές συναλλαγές ο τόκος ενός δανείου δίνεται από τον τύπο Τ = Κ Ε t, όπου K το κεφάλαιο, t ο χρόνος 00 διάρκειας του δανείου και E το επιτόκιο της τράπεζας. Όταν έχουμε έναν τύπο στον οποίο γνωρίζουμε τις τιμές που παίρνουν όλες οι μεταβλητές του εκτός από μία, τότε μπορούμε να υπολογίσουμε την τιμή της άγνωστης μεταβλητής. υτό γίνεται, αν επιλύσουμε τον τύπο ως προς την άγνωστη μεταβλητή. ΔΡΣΤΗΡΙΟΤΗΤ Στις γγλοσαξονικές χώρες (κυρίως στις ΗΠ) για τη μέτρηση της θερμοκρασίας χρησιμοποιούνται οι βαθμοί Φαρενάιτ ( F). Στον υπόλοιπο κόσμο όμως -όπως και στη χώρα μας- χρησιμοποιούνται οι βαθμοί Κελσίου ( C). Η σχέση που συνδέει τους F και τους C, είναι: F =,8C + α) Ένας μερικανός που θέλει να ταξιδέψει στην Ελλάδα πληροφορείται ότι, στην θήνα έχει θερμοκρασία 0 C. Μπορείτε να τον βοηθήσετε να μετατρέψει αυτή τη θερμοκρασία σε F; β) Ένας Έλληνας που θέλει να ταξιδέψει στη Νέα Υόρκη πληροφορείται ότι, εκεί έχει θερμοκρασία 4 F. Mπορείτε να τον βοηθήσετε να μετατρέψει αυτή τη θερμοκρασία σε C; Λύση α) Όταν γνωρίζουμε τη θερμοκρασία σε C, είναι εύκολο να βρούμε την αντίστοιχη θερμοκρασία σε F, γιατί ο τύπος F =,8C + λειτουργεί αμέσως (είναι λυμένος, όπως λέμε, ως προς F). ια C = 0 είναι: F =,8 0 + = 6 + = 68 Άρα, στην θήνα έχει θερμοκρασία 68 F. β) Όταν θέλουμε να μετατρέψουμε F σε C, τα πράγματα με τον τύπο F =,8C + είναι λίγο πιο δύσκολα: ια F = 4 είναι 4 =,8C + και στη συνέχεια πρέπει να λύσουμε την εξίσωση αυτή ως προς C: indb 9//0 9:58:6 μμ

23 Μέρος -.. Επίλυση τύπων 4 =,8C 9 =,8C 9,8 =,8C,8 5 = C Άρα, στη Nέα Υόρκη έχει θερμοκρασία 5 C. ΔΡΣΤΗΡΙΟΤΗΤ Nα μετατρέψετε σε βαθμούς Κελσίου τις θερμοκρασίες τριών ακόμα μερικανικών πόλεων: Βοστώνη: F Βαλτιμόρη: F Λος Άντζελες: 59 F Λύση Θα πρέπει, βέβαια, να λύσουμε τρεις εξισώσεις όπως η παραπάνω! ντί να επαναλάβουμε την ίδια διαδικασία τρεις φορές, λύνουμε πρώτα τον τύπο F =,8C + ως προς C: F =,8C ή F,8 =,8C,8 Άρα: C = F,8. Ο τύπος C = F είναι ίδιος (ισοδύναμος) με τον τύπο F =,8C +, μόνο που «είναι,8 λυμένος» ως προς C. Επομένως: για F = είναι C = για F = είναι C = για F = 59 είναι C =,8 = 9,8 = 5,8 = 0,8 = 0 59,8 = 7,8 = 5 Διαπιστώσαμε ότι, αν έχουμε μία σχέση που συνδέει δύο ή περισσότερες μεταβλητές, μπορούμε (χρησιμοποιώντας τις τεχνικές που μάθαμε στις εξισώσεις) να λύσουμε τη σχέση αυτή ως προς μία μεταβλητή. ΕΦΡΜΟΗ Το εμβαδόν ενός τριγώνου με βάση β και ύψος υ, γνωρίζουμε ότι δίνεται από τον τύπο Ε = βυ. Να λύσετε τον τύπο αυτόν ως προς β και ως προς υ. Στη συνέχεια να βρείτε: α) Το ύψος ενός τριγώνου που έχει εμβαδόν cm και βάση 4 cm. β) Τη βάση ενός τριγώνου που έχει εμβαδόν 5 cm και ύψος 7 cm. υ B Δ β Λύση: Κάνουμε απαλοιφή παρονομαστών: Ε Άρα: = βυ. Ε = βυ indb 9//0 9:58:7 μμ

24 4 Μέρος -.. Επίλυση τύπων ια να λύσουμε ως προς β, διαιρούμε και τα δύο μέλη με το υ, οπότε: β = Ε υ. ια να λύσουμε ως προς υ, διαιρούμε και τα δύο μέλη με το β, οπότε: υ= Ε β. α) πό τον τύπο υ = Ε β για Ε = και β = 4 έχουμε: υ = Ε β = = 6 (cm). 4 β) πό τον τύπο β = Ε υ για Ε = 5 και υ = 7 έχουμε: β = Ε υ = 5 7 = 70 =0 (cm). 7 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΤΝΟΗΣΗΣ. Η σχέση α = βγ, αν λυθεί ως προς α, γίνεται: α=βγ α=βγ Β Δ βγ α = 4x. Η σχέση α = β+γδ, αν λυθεί ως προς β, γίνεται: β=γδ α β=α γδ. Η σχέση α = β + γδ, αν λυθεί ως προς γ, γίνεται: γ=α β δ 4. γ Η σχέση α = β( + ), αν λυθεί ως προς γ, γίνεται: δ (α β)δ γ = β α γ= δ β γ=(α β)δ α β = γδ α β γ = δ αδ γ = β γδ β = α αβ γ = δ γ=(α β )δ ΣΚΗΣΕΙΣ Να επιλύσετε τους παρακάτω τύπους των Μαθηματικών και της Φυσικής ως προς τη μεταβλητή που ζητείται: 6 Ταχύτητα στην ευθύγραμμη ομαλή κίνηση: υ = S t ως προς t. 4 5 Μήκος κύκλου: L = πρ, ως προς ρ. Περίμετρος ορθογωνίου: P = x + y, ως προς y. Εμβαδόν παράπλευρης επιφάνειας κυλίνδρου: Ε = πρυ, ως προς ρ. Εξίσωση ευθείας: αx + βy + γ = 0, ως προς y, με β 0 Εμβαδόν παραλληλεπιπέδου: Ε = (xy + yω + ωx) ως προς ω. 7 Eμβαδόν τραπεζίου: Ε = ( β + Β )υ, ως προς β. 8 S = α, ως προς λ. λ 9 Ρ = Ρ 0 + εh, ως προς h. 0 Q = mcθ, ως προς c. F = k C q q r, ως προς q. S = υ 0 t + gt, ως προς υ indb 4 9//0 9:58:9 μμ

25 Μέρος -.. Επίλυση τύπων 5 4 ια ένα ιδεώδες αέριο σε κανονική πίεση, ο όγκος του σε θερμοκρασία θ C δίνεται από τον τύπο: V = V 0 ( + θ 7,5 ), όπου V 0 ο όγκος στους 0 C. α) Να λύσετε τον τύπο αυτό ως προς θ. β) Στους 0 C ένα ιδεώδες αέριο έχει όγκο V 0 = 5 cm. Σε ποια θερμοκρασία έχει όγκο 0 cm ; Εμπειρικές μελέτες για τη χιονόπτωση στη Βρετανία κατέληξαν στο εξής συμπέρασμα: ο αριθμός D των ημερών ενός έτους στη διάρκεια των οποίων πέφτει χιόνι, δίνεται κατά προσέγγιση α- πό τον τύπο: D = 0,55 h +, όπου h είναι το υψόμετρο ενός τόπου σε μέτρα. α) Σύμφωνα με αυτό τον τύπο, πόσες ημέρες χιονίζει σε έναν τόπο που είναι παραθαλάσσιος (h = 0); β) Σε ποιο υψόμετρο χιονίζει 6 μήνες τo χρόνο (80 ημέρες) και σε ποιο υψόμετρο χιονίζει κάθε ημέρα; Ι ΔΙΣΚΕΔΣΗ: Στην παρακάτω πυραμίδα κάθε αριθμός είναι ίσος με το άθροισμα των δύο αριθμών που βρίσκονται ακριβώς από κάτω του, όπως φαίνεται στο παράδειγμα. 8 5 Μπορείτε να βρείτε τον αριθμό x στις παρακάτω πυραμίδες; 8 5 x 7 5 x indb 5 9//0 9:58:4 μμ

26 .4. Eπίλυση προβλημάτων με τη χρήση εξισώσεων Στην καθημερινή ζωή παρουσιάζονται πολλές φορές προβλήματα με αριθμούς, που η επίλυσή τους είναι πολύ συχνά επίπονη και πολύπλοκη. Στην παράγραφο αυτή, θα μάθουμε να χρησιμοποιούμε μεταβλητές και εξισώσεις, για να απλοποιούμε τη λύση τέτοιων προβλημάτων. Έχουμε μάθει σε προηγούμενες τάξεις να λύνουμε μερικά από τα προβλήματα αυτά με τη βοήθεια της πρακτικής ριθμητικής. ΔΡΣΤΗΡΙΟΤΗΤ Στον αστερισμό της Δόξας! Στις 4 Iουνίου 987 η εθνική μας ομάδα μπάσκετ κατέκτησε το Πανευρωπαϊκό Πρωτάθλημα νικώντας στο στάδιο Ειρήνης και Φιλίας, στον τελικό, την πανίσχυρη ομάδα της τότε Σοβιετικής Ένωσης με 0-0. Πρωταγωνιστής και σούπερ - σταρ της βραδιάς ήταν ο Νίκος κάλης που πέτυχε 40 πόντους. Ο κάλης είχε σε εκείνο τον αγώνα εύστοχες βολές, από τις οποίες οι 8 ήταν βολές του πόντου και οι υπόλοιπες 4 ήταν βολές των ή των πόντων. Πόσα τρίποντα πέτυχε εκείνο το βράδυ ο κάλης; Με πρακτική ριθµητική: πό τις εύστοχες βολές οι 8 ήταν του πόντου. Εποµένως, οι υπόλοιπες 4 ήταν των ή των πόντων. ν και οι 4 αυτές βολές ήταν των πόντων, τότε ο κάλης θα είχε πετύχει εκείνο το βράδυ 8+4 = 8+8 = 6 πόντους αντί για 40 που πέτυχε στην πραγµατικότητα. φού πέτυχε 40 6=4 επιπλέον πόντους, η διαφορά αυτή οφείλεται στα τρίποντα. Δηλαδή, πέτυχε 4 τρίποντα και 4 4 = 0 δίποντα. Λύση Έχουμε τα εξής δεδομένα για τον κάλη: v Πέτυχε συνολικά 40 πόντους. Είχε εύστοχες βολές από τις οποίες: 8 του πόντου, άγνωστος αριθμός βολών των πόντων, άγνωστος αριθμός βολών των πόντων. Το πρόβλημα ζητά να προσδιορίσουμε τον αριθμό των βολών των πόντων που πέτυχε ο κάλης. Έστω ότι είχε x επιτυχίες των πόντων και 4 x επιτυχίες των πόντων. φού πέτυχε συνολικά 40 πόντους, έχουμε την εξίσωση: 8 + (4 x) + x = x + x = 40 x + x = x = 4 Άρα, ο κάλης εκείνο το βράδυ πέτυχε 4 τρίποντα (και φυσικά 4 4 = 0 δίποντα). Οι αριθμοί αυτοί επαληθεύουν το πρόβλημα: = 40. Aπό την παραπάνω δραστηριότητα συμπεραίνουμε ότι, η λύση προβλημάτων με τη βοήθεια εξισώσεων περιλαμβάνει τα επόμενα γενικά βήματα: indb 6 9//0 9:58:7 μμ

27 Μέρος -.4. Επίλυση προβλημάτων με τη χρήση εξισώσεων 7 Διαβάζουμε καλά το πρόβλημα και διακρίνουμε τα δεδομένα και τα ζητούμενα. Χρησιμοποιούμε ένα γράμμα (συνήθως τον x) για να εκφράσουμε τον άγνωστο αριθμό που πρέπει να προσδιορίσουμε. Εκφράζουμε όλα τα άλλα μεγέθη του προβλήματος με τη βοήθεια του x. ράφουμε την εξίσωση του προβλήματος χρησιμοποιώντας τα δεδομένα της εκφώνησης. Λύνουμε την εξίσωση. Ελέγχουμε αν η λύση που βρήκαμε ικανοποιεί τις συνθήκες του προβλήματος. ΕΦΡΜΟΗ Να βρείτε τον αριθμό που το διπλάσιό του, αν το ελαττώσσουμε κατά 8, δίνει τον αριθμό αυξημένο κατά 9. Λύση: Ονομάζουμε τον άγνωστο αριθμό x. To διπλάσιο είναι x. Aν το ελαττώσσουμε κατά 8, είναι x 8. Ο αριθμός αυξημένος κατά 9 είναι x + 9. Συνδέουμε τα παραπάνω σύμφωνα με τα δεδομένα του προβλήματος και προκύπτει η εξίσωση: x 8 = x + 9 ή x x = ή x = 7 δηλαδή, ο ζητούμενος αριθμός είναι ο 7. ΕΦΡΜΟΗ Μία βρύση γεμίζει μια δεξαμενή σε 0 λεπτά. Μια άλλη βρύση γεμίζει την ίδια δεξαμενή σε 5 λεπτά. Σε πόσα λεπτά της ώρας γεμίζει η δεξαμενή, αν ανοίξουν και οι δύο βρύσες; Λύση: Έστω, ότι και οι δύο μαζί γεμίζουν την δεξαμενή σε x λεπτά. φού η πρώτη γεμίζει σε 0 λεπτά, σε ένα λεπτό θα γεμίζει το 0 και σε x λεπτά τα x 0 της δεξαμενής. Oμοίως, η δεύτερη βρύση σε x λεπτά θα γεμίσει τα x της δεξαμενής. φού και οι δύο μαζί 5 θα γεμίσουν τη δεξαμενή, έχουμε την εξίσωση: x 0 + x 5 = 0 x x 5 = 0 x + x = 0 5x = 0 x = 6 Eπομένως, και οι δύο βρύσες γεμίζουν τη δεξαμενή σε 6 λεπτά. Με πρακτική ριθµητική: Η πρώτη βρύση σε ένα λεπτό γεµίζει το της δεξαµενής 0 και η δεύτερη το 5. Εποµένως, και ο δύο µαζί γεµίζουν σε λεπτό το = = 5 0 = 6 της δεξαµενής. φού σε λεπτό γεµίζει το 6 της δεξαµενής, θα χρειαστούν 6 λεπτά για να τη γεµίσουν ολόκληρη indb 7 9//0 9:58:8 μμ

28 8 Μέρος -.4. Επίλυση προβλημάτων με τη χρήση εξισώσεων ΕΦΡΜΟΗ Η ανιψιά μου η Μαρίζα Η ανιψιά μου η Μαρίζα έγραψε 6 και 8 σε δύο διαγωνίσματα Μαθηματικών. α) Τι βαθμό πρέπει να γράψει στο τρίτο διαγώνισμα για να έχει μέσο όρο 8 και στα τρία διαγωνίσματα; β) Μπορεί να βγάλει μέσο όρο 9; Λύση: Έστω x ο βαθμός που θα πάρει η Μαρίζα στο τρίτο διαγώνισμα. Ο μέσος όρος των τριών διαγωνισμάτων προκύπτει, αν διαιρέσουμε το άθροισμά τους δια, δηλαδή: x. α) ια να βγάλει μέσο όρο 8, πρέπει: x = x = x = 54 x = 54 4 x = 0 Άρα, για να βγάλει μέσο όρο 8, πρέπει να γράψει 0 στο τρίτο διαγώνισμα. Ο αριθμός αυτός επαληθεύει το πρόβλημα, γιατί = 8. β) ια να βγάλει μέσο όρο 9, πρέπει x =9 άρα 4 + x = 57 ή x =. Φυσικά, επειδή δεν είναι δυνατόν να γράψει βαθμό λέμε ότι, παρόλο που η εξίσωση λύθηκε, η λύση της απορρίπτεται. Δηλαδή, είναι αδύνατον η Μαρίζα να βγάλει μέσο όρο 9. ΕΦΡΜΟΗ 4 Τρία αδέλφια μοιράστηκαν ένα χρηματικό ποσό. Ο μικρότερος έλαβε το 5 του ποσού και e ακόμη, ο μεσαίος έλαβε το 4 του ποσού και 8 e ακόμη και ο μεγαλύτερος έλαβε το του ποσού και 6 e ακόμη. Να βρεθεί το αρχικό χρηματικό ποσό και το μερίδιο του καθενός. Λύση: Έστω x το αρχικό ποσό. Ο μικρότερος έλαβε το 5 του ποσού και e ακόμη, δηλαδή 5 x +. Ο μεσαίος έλαβε το 4 του ποσού και 8 e ακόμη, δηλαδή 4 x + 8. Ο μεγαλύτερος έλαβε το του ποσού και 6 e ακόμη, δηλαδή x indb 8 9//0 9:58:40 μμ

29 Μέρος -.4. Επίλυση προβλημάτων με τη χρήση εξισώσεων 9 Το άθροισμα των τριών αυτών ποσών είναι το αρχικό ποσό x που μοιράστηκαν. Έτσι, έχουμε την εξίσωση: 5 x x x + 6 = x Με πρακτική ριθµητική: 60 x x x x 5 + x 4 + x + 6 = x = 60x x + 5x + 0x = 60x x + 5x + 0x 60x = 560 x = 560 x = 560 x = 0 Άρα, το αρχικό ποσό ήταν 0 e. Ο μικρότερος πήρε 0 + = 4 + = 6 e, 5 ο μεσαίος πήρε = = 8 e και 4 ο μεγαλύτερος πήρε = = 46 e. Οι αριθμοί αυτοί επαληθεύουν το πρόβλημα, αφού = 0. Το του συνολικού ποσού είναι τα = του ποσού αυτού. Άρα, το υπόλοιπο 60 του ποσού είναι το άθροισµα = 6 e. φού τa του ποσού 60 είναι 6, το του ποσού 60 αυτού θα είναι 6 : = e και τa θα είναι 60 = 0e. Εποµένως, το ζητούµενο ποσό είναι 0e. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΤΝΟΗΣΗΣ.. Το διπλάσιο ενός αριθμού αυξημένο κατά 4 είναι ίσο με το. Ποια από τις παρακάτω εξισώσεις επιλύει το πρόβλημα αυτό; x 4 = B x + = 4 4x = Δ x + 4 = Ο Κώστας έχει 8 e και ο ιάννης 4 e. γόρασαν από ένα σουβλάκι ο καθένας, οπότε τα χρήματα που έχει τώρα ο Κώστας είναι τριπλάσια από τα χρήματα που έχει ο ιάννης. Πόσο κοστίζει κάθε σουβλάκι; Ποια από τις παρακάτω εξισώσεις επιλύει το πρόβλημα αυτό; 8 + x = x + 4 B 8 x = (4 x) 4 x = (8 x) Δ 8 = 4 + x indb 9 9//0 9:58:4 μμ

30 0 Μέρος -.4. Επίλυση προβλημάτων με τη χρήση εξισώσεων ΣΚΗΣΕΙΣ Nα βρεθούν οι οξείες γωνίες ορθογωνίου τριγώνου Β, αν η μία είναι διπλάσια της άλλης. Στα παρακάτω σχήματα το ορθογώνιο και το τρίγωνο έχουν ίσες περιμέτρους. Να βρείτε τις διαστάσεις του ορθογωνίου. 8 Ο Πέτρος και ο Σάκης αμείβονται για την εργασία τους με την ώρα. Ο Πέτρος κερδίζει e την ώρα περισσότερα από τον Σάκη. Όταν ο Πέτρος εργάζεται 7 ώρες και ο Σάκης 5 ώρες, ο Σάκης κερδίζει 6 e λιγότερα από τον Πέτρο. Να βρεθεί το ωρομίσθιο του καθενός. x x 7 x x x 9 Όλα μου τα στιλό εκτός από είναι μπλε, όλα μου τα στιλό εκτός από 4 είναι κόκκινα, όλα μου τα στιλό εκτός από 5 είναι μαύρα. Πόσα στιλό έχω; 4 Ένας πατέρας είναι 44 ετών και ο γιος του είναι 8 ετών. Μετά από πόσα έτη η ηλικία του πατέρα θα είναι τριπλάσια της ηλικίας του γιου; Τρεις φίλοι μοιράστηκαν ένα χρηματικό ποσό. Ο πρώτος πήρε το του ποσού, ο δεύτερος πήρε το του ποσού και ο τρίτος πήρε το του ποσού και 00 e ακόμη. Να βρείτε το αρχικό χρηματικό ποσό που μοιράστηκαν και το μερίδιο του καθενός. 0 Το τρίαθλο είναι ένα αγώνισμα που περιλαμβάνει έναν αγώνα κολύμβησης, έναν αγώνα ποδηλασίας και έναν αγώνα δρόμου. Η συνολική απόσταση που διανύει ένας αθλητής και στα τρία αγωνίσματα είναι 5,5 km. Ο αγώνας δρόμου Το ρεζερβουάρ ενός αυτοκινήτου περιέχει διπλάσια ποσότητα βενζίνης από το ρεζερβουάρ ενός άλλου αυτοκινήτου. ν το πρώτο αυτοκίνητο καταναλώσει 4 λίτρα και το δεύτερο 7 λίτρα, θα μείνει ίδια ποσότητα βενζίνης στα δύο αυτοκίνητα. Πόσα λίτρα βενζίνης περιέχει κάθε αυτοκίνητο; Δώδεκα μικρά λεωφορεία των 8 και 4 ατόμων μεταφέρουν συνολικά 6 επιβάτες. Πόσα λεωφορεία είναι των 8 και πόσα των 4 ατόμων; Οι διαστάσεις ενός ορθογωνίου είναι 8 m και m. ια να διπλασιάσουμε το εμβαδόν του, αυξάνουμε τη μεγαλύτερη διάσταση κατά 4 m. Πόσο πρέπει να αυξήσουμε τη μικρότερη διάσταση; γίνεται σε μία απόσταση που είναι κατά 8,5 km μεγαλύτερη από την απόσταση στην οποία γίνεται ο αγώνας κολύμβησης. Ο αγώνας της ποδηλασίας γίνεται σε τετραπλάσια απόσταση απ αυτήν του αγώνα δρόμου. α) Yποθέτοντας ότι το ευθύγραμμο τμήμα x παριστάνει την απόσταση στην οποία γίνεται ο αγώνας δρόμου, να αντιγράψετε και να συμπληρώσετε το σχήμα με τις πληροφορίες της εκφώνησης. β) Ποια απόσταση διανύει ένας αθλητής σε κάθε αγώνισμα; Aγώνας κολύμβησης Συνολική διαδρομή ; ; ; x Aγώνας ποδηλασίας Aγώνας δρόμου indb 0 9//0 9:58:44 μμ

31 .5. Aνισώσεις α βαθμού α α<β β νισώσεις Όπως γνωρίζουμε, η σχέση που συνδέει τα βάρη μιας ζυγαριάς που δεν ισορροπεί, είναι μία σχέση ανισότητας. ια παράδειγμα, για τα βάρη α και β του διπλανού σχήματος έχουμε την ανισότητα: α < β ή ισοδύναμα, την ανισότητα β > α. Μερικές φορές, επίσης, χρησιμοποιούμε το σύμβολο ή το σύμβολο. ράφουμε: α β, όταν είναι α = β ή α < β και διαβάζουμε: «το α είναι μικρότερο ή ίσο του β». α α β α α+ β β+ α β α+ β+ α 7 α β 7 β β Παρατήρηση: ν ένας αριθμός α είναι μικρότερος από τον αριθμό β, τότε ο α βρίσκεται «πιο αριστερά» από τον β στην ευθεία των αριθμών. Η ίδια ανισότητα βέβαια μπορεί να γραφεί και β > α, γιατί ο β βρίσκεται «πιο δεξιά» από τον α. ΔΡΣΤΗΡΙΟΤΗΤ Δίνονται οι αριθμοί α και β του διπλανού σχήματος. Να συμπληρώσετε ένα από τα σύμβολα «<», «>», «=» στη θέση των κενών. α) α... β β) α +... β + γ) α +... β + δ) α 7...β 7 Λύση α) Ο α βρίσκεται «πιο αριστερά» από τον β στην ευθεία των αριθμών, οπότε α < β. β) Ο α + βρίσκεται «πιο αριστερά» από τον β +, οπότε α + < β +. γ) Ο α + βρίσκεται «πιο αριστερά» από τον β +, οπότε α + < β + δ) Ο α 7 βρίσκεται «πιο αριστερά» από τον β 7, οπότε α 7 < β 7. ενικά, για την πρόσθεση και την αφαίρεση, ισχύει: ν και στα δύο μέλη μιας ανίσωσης προσθέσουμε ή αφαιρέσουμε τον ίδιο αριθμό, τότε προκύπτει και πάλι μια ανισότητα με την ίδια φορά. Δηλαδή: ν α < β τότε α + γ < β + γ και α γ < β γ. ν α > β τότε α + γ > β + γ και α γ > β γ. α β ΔΡΣΤΗΡΙΟΤΗΤ Δίνονται οι αριθμοί α και β του σχήματος. Να συμπληρώσετε ένα από τα σύμβολα «<», «>», «=» στη θέση των κενών. α) α... β β) α... β γ) 5α... 5β indb 9//0 9:58:47 μμ

32 Μέρος -.5. νισώσεις α βαθμού α β α β α α β 5α β -β -α α β -5β -5α α β 5β Λύση α) Ο α βρίσκεται «πιο αριστερά» από τον β, οπότε α < β. β) Ο α βρίσκεται «πιο αριστερά» από τον β, οπότε α < β. γ) Ο 5α βρίσκεται «πιο αριστερά» από τον 5β, οπότε 5α < 5β. ΔΡΣΤΗΡΙΟΤΗΤ Δίνονται οι αριθμοί α και β του διπλανού σχήματος. Να συμπληρώσετε ένα από τα σύμβολα «<», «>», «=» στη θέση των κενών. α) α... β β) α... β γ) 5α... 5β Λύση α) O α βρίσκεται «πιο αριστερά» από τον β, οπότε α < β. β) Ο α βρίσκεται «πιο δεξιά» από τον β, οπότε α > β. γ) Ο 5α βρίσκεται «πιο δεξιά» από τον 5β, οπότε 5α > 5β. ενικά, ισχύει για τον πολλαπλασιασμό και τη διαίρεση: ν και τα δύο μέλη μιας ανισότητας πολλαπλασιαστούν ή διαιρεθούν με τον ίδιο θετικό αριθμό, τότε προκύπτει και πάλι μια ανισότητα με την ίδια φορά. Δηλαδή: ν α<β και γ > 0 τότε α γ < β γ και α β γ < γ. ν α>β και γ > 0 τότε α γ > β γ και α β γ > γ. ν και τα δύο μέλη μιας ανισότητας πολλαπλασιαστούν ή διαιρεθούν με τον ίδιο αρνητικό αριθμό, τότε προκύπτει και πάλι μια ανισότητα με την αντίστροφη φορά. Δηλαδή: ν α<β και γ < 0 τότε α γ > β γ και α β γ > γ. ν α>β και γ < 0 τότε α γ < β γ και α β γ < γ. Επίλυση ανισώσεων 50 g 50 g 50 g 50 g 50 g 50 g 50 g 50 g 50 g 50 g ΔΡΣΤΗΡΙΟΤΗΤ 4 Στο διπλανό σχήμα η ζυγαριά δεν ισορροπεί! ν ονομάσουμε x το βάρος κάθε πράσινου κύβου (τα μπλε βαρίδια ζυγίζουν 50 γραμμάρια το καθένα): α) Με τη βοήθεια του x να εκφράσετε με μια σχέση ανισότητας το γεγονός ότι η ζυγαριά δεν ισορροπεί. β) Τι μπορούμε να πούμε για το βάρος x κάθε πράσινου κύβου; indb 9//0 9:58:5 μμ

33 Μέρος -.5. νισώσεις α βαθμού Λύση α) Στον ο δίσκο της ζυγαριάς υπάρχουν πράσινοι κύβοι και δύο βαρίδια των 50 γραμμαρίων, δηλαδή συνολικό βάρος x + 50 = x + 00 γραμμάρια. Στον ο δίσκο υπάρχει πράσινος κύβος και 8 βαρίδια των 50 γραμμαρίων δηλαδή, συνολικό βάρος x = x γραμμάρια. Ο ος δίσκος είναι πιο βαρύς, οπότε ισχύει: x + 00 > x β) Η ανισότητα αυτή που περιέχει τον άγνωστο x λέγεται ανίσωση. ια να βρούμε τον x ακολουθούμε παρόμοιο τρόπο με αυτόν που ακολουθήσαμε στην επίλυση εξισώσεων. ΝΙΣΩΣΗ x + 00 > x x x > x > 00 x > 00 x > 50 ΠΕΡΙΡΦΗ ΛΥΣΗΣ Χωρίζουμε γνωστούς από αγνώστους Κάνουμε τις αναγωγές ομοίων όρων Διαιρούμε με τον συντελεστή του αγνώστου πλοποιούμε τα κλάσματα Μπορούμε να παρατηρήσουμε ότι, από την ανίσωση που βρήκαμε (x > 50) δεν μπορούμε να συμπεράνουμε πόσο ακριβώς ζυγίζει κάθε πράσινος κύβος, συμπεραίνουμε όμως ότι το βάρος του είναι οπωσδήποτε μεγαλύτερο από 50 γραμμάρια. Μπορεί να είναι 50, γραμμάρια, μπορεί να είναι 00 γραμμάρια ή μπορεί να είναι.000 κιλά! Δηλαδή, όταν λύνουμε μία ανίσωση, συνήθως δε βρίσκουμε μία μόνο λύση, αλλά άπειρες! ι αυτό παριστάνουμε αυτές τις λύσεις στην ευθεία των αριθμών, όπως φαίνεται στο παρακάτω σχήμα Το λευκό κυκλάκι πάνω ακριβώς από το 50 δείχνει ότι ο αριθμός αυτός δεν είναι λύση της ανίσωσης. Μια ανισότητα που περιέχει έναν άγνωστο x, λέγεται ανίσωση με έναν άγνωστο. Ο τρόπος που ακολουθούμε για να λύσουμε μια ανίσωση, είναι παρόμοιος με τον τρόπο που ακολουθούμε στην επίλυση εξισώσεων. Δηλαδή: Χωρίζουμε γνωστούς από αγνώστους. Κάνουμε αναγωγές ομοίων ορων. Διαιρούμε με τον συντελεστή του αγνώστου. ν ο συντελεστής είναι θετικός η ανισότητα δεν αλλάζει φορά, ενώ αν είναι αρνητικός πρέπει να αλλάξουμε τη φορά της ανίσωσης. ΕΦΡΜΟΗ Να λύσετε την ανίσωση (x ) (x + ) 4 (x + ) +. Στη συνέχεια, να παραστήσετε τις λύσεις στην ευθεία των αριθμών. Λύση: Η ανίσωση γράφεται διαδοχικά: indb 9//0 9:58:5 μμ

34 4 Μέρος -.5. νισώσεις α βαθμού x x 4x x x 4x Κάνουµε τις πράξεις (επιµεριστική ιδιότητα) Χωρίζουµε γνωστούς από αγνώστους 5x 5 Κάνουµε αναγωγή οµοίων όρων 5x Διαιρούµε µε τον συντελεστή του αγνώστου. Προσοχή όµως!. Διαιρέσαµε µε αρνητικό αριθµό γι αυτό αλλάξαµε φορά στην ανίσωση. x 5 Στη συνέχεια, παριστάνουμε τις λύσεις στην ευθεία των αριθμών: H μπλε τελεία ακριβώς πάνω στο 5 σημαίνει ότι και ο αριθμός αυτός είναι λύση της ανίσωσης ΕΦΡΜΟΗ Να λύσετε την ανίσωση 5 x 4 + x + 8 x. Στη συνέχεια, να παραστήσετε τις λύσεις στην ευθεία των αριθμών. Λύση: Η ανίσωση γράφεται διαδοχικά: 8 5 x x + 8 8x (5 x) + x + 8x 0 x + x + 8x x + x 8x 0 9x 9x 9 9 Διαιρέσαµε µε αρνητικό αριθµό, γι αυτό αλλάξαµε φορά στην ανίσωση. x 4 Στη συνέχεια, παριστάνουμε τις λύσεις στην ευθεία των αριθμών: ΕΦΡΜΟΗ Να λύσετε την ανίσωση (x ) (x + ) < 4(x + ) 5(x ). Στη συνέχεια, να παραστήσετε τις λύσεις στην ευθεία των αριθμών. 4-0 Λύση: Η ανίσωση γράφεται διαδοχικά: x x 6 < 4x + 4 5x + 0 x x 4x + 5x < x < Παρατηρούμε ότι, η ανίσωση αυτή αληθεύει για κάθε τιμή του αριθμού x. Η παράσταση των λύσεων αυτών στην ευθεία των αριθμών θα είναι όλη η ευθεία indb 4 9//0 9:58:5 μμ

35 Μέρος -.5. νισώσεις α βαθμού 5 ΕΦΡΜΟΗ Λύση: 4 Να λύσετε την ανίσωση x + + (x ) > x + 4. Στη συνέχεια, να παραστήσετε τις λύσεις στην ευθεία των αριθμών. Η ανίσωση γράφεται διαδοχικά: x + + x 6 > x + 4 x + x x > x > 8 Παρατηρούμε ότι, η ανίσωση αυτή δεν αληθεύει για καμιά τιμή του αριθμού x. Στην περίπτωση αυτή λέμε ότι η ανίσωση είναι αδύνατη. Στην παράσταση των λύσεων αυτών στην ευθεία των αριθμών δε θα σημειώσουμε τίποτα, γιατί κανένας αριθμός δεν είναι λύση αυτής της ανίσωσης. ΕΦΡΜΟΗ 5 Να βρείτε τις κοινές λύσεις των ανισώσεων: x 5 x + και 4 < 4 + 5x. Στη συνέχεια, να παραστήσετε τις λύσεις στην ευθεία των αριθμών. Λύση: Λύνουμε χωριστά τις δύο ανισώσεις: x 5 x + 4 < 4 + 5x x x < 5x x 8 0 < 5x x 8 0 5x < 5 5 x 4 < x H παράσταση των λύσεων της πρώτης Η παράσταση των λύσεων της δεύτερης ανίσωσης στην ευθεία των αριθμών: ανίσωσης στην ευθεία των αριθμών: Στη συνέχεια, σχεδιάζουμε τις παραστάσεις των δύο λύσεων στην ίδια ευθεία Όπως βλέπουμε από το σχήμα, οι κοινές λύσεις των δύο ανισώσεων είναι οι αριθμοί που βρίσκονται ανάμεσα στο και στο 4. Άρα, είναι οι αριθμοί x για τους οποίους ισχύει: < x 4. Παρατήρηση: Η σχέση < x 4 είναι μια διπλή ανίσωση, γιατί ισχύουν συγχρόνως και η x > και η x 4. ΕΦΡΜΟΗ 6 Nα λύσετε την ανίσωση: x + x. Λύση: Η ανίσωση x + x χωρίζεται σε δύο ανισώσεις, οι οποίες πρέπει να ισχύουν ταυτόχρονα ή όπως λέμε, να συναληθεύουν: x + και x indb 5 9//0 9:58:55 μμ

36 6 Μέρος -.5. νισώσεις α βαθμού Λύνουμε χωριστά τις δύο ανισώσεις: x + x x + x x x x 6 x 4 x 5 x H παράσταση των λύσεων της πρώτης Η παράσταση των λύσεων της δεύτερης ανίσωσης στην ευθεία των αριθμών: ανίσωσης στην ευθεία των αριθμών: Στη συνέχεια, σχεδιάζουμε τις παραστάσεις των δύο λύσεων στην ίδια ευθεία Όπως βλέπουμε από το σχήμα, οι κοινές λύσεις των δύο ανισώσεων είναι οι αριθμοί που βρίσκονται από το και αριστερά. Άρα, είναι οι αριθμοί x για τους οποίους ισχύει: x... ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΤΝΟΗΣΗΣ Nα συμπληρώσετε τα κενά: α) ν x <, τότε x +... β) ν x <, τότε x... γ) ν x > 5, τότε x... δ) ν x 6, τότε x... ε) ν x, τότε x... στ) ν x < 4, τότε x... ζ) ν x < 7, τότε x... η) ν x, τότε 4x... Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως Σ (σωστή) ή Λ (λανθασμένη): ΣΩΣΤΟ ΛΘΟΣ α) ν α < β τότε α 6 < β 6. β) ν α < β τότε α < β. γ) ν α < 0 τότε α < α. δ) ν α > τότε α >. ε) ν α < 5 τότε α < 8. στ) Η ανίσωση x 5 > 7 έχει λύση τον αριθμό x = 4. ζ) Η ανίσωση x > x αληθεύει για κάθε αριθμό x. η) Η ανίσωση x > x + 50 αληθεύει για κάθε αριθμό x. θ) Η ανίσωση x < x έχει λύσεις τους αριθμούς x < indb 6 9//0 9:58:58 μμ

μαθηματικά β γυμνασίου

μαθηματικά β γυμνασίου μαθηματικά β γυμνασίου Κάθε αντίτυπο φέρει την υπογραφή ενός εκ των συγγραφέων Σειρά: Γυμνάσιο, Θετικές Επιστήμες Μαθηματικά Β Γυμνασίου, Βασίλης Διολίτσης Ιωάννα Κοσκινά Νικολέττα Μπάκου Θεώρηση Κειμένου:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ Γυμνασίου

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ Γυμνασίου ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ Γυμνασίου Κεφάλαιο ο Αλγεβρικές Παραστάσεις ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΠΟΥΤΣΚΟΥ Γυμνάσιο Αμυνταίου ΜΑΘΗΜΑ Α. Πράξεις με πραγματικούς αριθμούς ΑΣΚΗΣΕΙΣ ) ) Να συμπληρώσετε τα κενά ώστε στην κατακόρυφη στήλη

Διαβάστε περισσότερα

B Γυμνασίου. Ενότητα 9

B Γυμνασίου. Ενότητα 9 B Γυμνασίου Ενότητα 9 Γραμμικές εξισώσεις με μία μεταβλητή Διερεύνηση (1) Να λύσετε τις πιο κάτω εξισώσεις και ακολούθως να σχολιάσετε το πλήθος των λύσεων που βρήκατε σε καθεμιά. α) ( ) ( ) ( ) Διερεύνηση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 o Εξισώσεις - Ανισώσεις

Κεφάλαιο 1 o Εξισώσεις - Ανισώσεις 2 ΕΡΩΤΗΣΕΙΙΣ ΘΕΩΡΙΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΛΗ ΤΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΜΕΡΟΣ Α -- ΑΛΓΕΒΡΑ Κεφάλαιο 1 o Εξισώσεις - Ανισώσεις Α. 1 1 1. Τι ονομάζεται Αριθμητική και τι Αλγεβρική παράσταση; Ονομάζεται Αριθμητική παράσταση μια παράσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. 6.1 ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ (Επαναλήψεις-Συμπληρώσεις)

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. 6.1 ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ (Επαναλήψεις-Συμπληρώσεις) 6 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 6.1 ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ (Επαναλήψεις-Συμπληρώσεις) Η εξίσωση αx βy γ Στο Γυμνάσιο διαπιστώσαμε με την βοήθεια παραδειγμάτων ότι η εξίσωση αx βy γ, με α 0 ή β 0, που λέγεται γραμμική εξίσωση,

Διαβάστε περισσότερα

εξισώσεις-ανισώσεις Μαθηματικά α λυκείου Φροντιστήρια Μ.Ε. ΠΑΙΔΕΙΑ σύνολο) στα Μαθηματικά, τη Φυσική αλλά και σε πολλές επιστήμες

εξισώσεις-ανισώσεις Μαθηματικά α λυκείου Φροντιστήρια Μ.Ε. ΠΑΙΔΕΙΑ σύνολο) στα Μαθηματικά, τη Φυσική αλλά και σε πολλές επιστήμες Με τον διεθνή όρο φράκταλ (fractal, ελλ. μορφόκλασμα ή μορφοκλασματικό σύνολο) στα Μαθηματικά, τη Φυσική αλλά και σε πολλές επιστήμες ονομάζεται ένα γεωμετρικό σχήμα που επαναλαμβάνεται αυτούσιο σε άπειρο

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΗΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΑΛΓΕΒΡΑ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΗΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΑΛΓΕΒΡΑ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΗΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΑΛΓΕΒΡΑ 1. α. Τι γνωρίζετε για την Ευκλείδεια διαίρεση; Πότε λέγεται τέλεια; β. Αν σε μια διαίρεση είναι Δ=δ, πόσο είναι το πηλίκο και

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικα Γ Γυμνασιου

Μαθηματικα Γ Γυμνασιου Μαθηματικα Γ Γυμνασιου Θεωρια και παραδειγματα livemath.eu σελ. απο 9 Περιεχομενα Α ΜΕΡΟΣ: ΑΛΓΕΒΡΑ ΚΑΙ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ 4 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Χ 4 ΜΟΝΩΝΥΜΑ & ΠΟΛΥΩΝΥΜΑ 5 ΜΟΝΩΝΥΜΑ 5 ΠΟΛΥΩΝΥΜΑ 5 ΡΙΖΑ ΠΟΛΥΩΝΥΜΟΥ 5 ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΕΣ & ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΛΓΕΒΡΑ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΕΣ & ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΛΓΕΒΡΑ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΕΣ & ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΛΓΕΒΡΑ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Επιμέλεια : Παλαιολόγου Παύλος Μαθηματικός Αγαπητοί μαθητές. αυτό το βιβλίο αποτελεί ένα βοήθημα στην ύλη της Άλγεβρας Α Λυκείου, που είναι ένα από

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 013 ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΥΜΝΑΣΙΟΥ Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ αγγέλης Α Νικολακάκης Μαθηματικός ΛΙΑ ΛΟΑ Η παρούσα εργασία μου δεν στοχεύει απλά στο κυνήγι του 0, δηλαδή το σύνολο των μονάδων των απολυτήριων

Διαβάστε περισσότερα

4.2 4.3 ΕΠΙΛΥΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ

4.2 4.3 ΕΠΙΛΥΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ 1 4. 4.3 ΕΠΙΛΥΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΘΕΩΡΙΑ 1. Πρόβληµα : Ονοµάζουµε την κατάσταση που δηµιουργείται όταν αντι- µετωπίζουµε εµπόδια και δυσκολίες στην προσπάθεια µας να φτάσουµε σε έναν συγκεκριµένο στόχο.. Επίλυση

Διαβάστε περισσότερα

Α Λυκείου Άλγεβρα Τράπεζα Θεμάτων Το Δεύτερο Θέμα

Α Λυκείου Άλγεβρα Τράπεζα Θεμάτων Το Δεύτερο Θέμα Α Λυκείου Άλγεβρα Τράπεζα Θεμάτων Το Δεύτερο Θέμα Θεωρούμε την ακολουθία (α ν ) των θετικών περιττών αριθμών: 1, 3, 5, 7, α) Να αιτιολογήσετε γιατί η (α ν ) είναι αριθμητική πρόοδος και να βρείτε τον εκατοστό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ 3 η ΕΚΑ Α

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ 3 η ΕΚΑ Α ΣΚΗΣΕΙΣ ΕΠΝΛΗΨΗΣ η ΕΚ. Έστω οι παραστάσεις = 4 4 + 5, Β = 5 (8 + 0) : (7 5) και Γ = 6 : 5 4 Να υπολογίσετε την τιµή των παραστάσεων ν = 5, Β = 6 και Γ = να βρείτε : i) Το ελάχιστο κοινό πολλαπλάσιο των,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Η διαίρεση καλείται Ευκλείδεια και είναι τέλεια όταν το υπόλοιπο είναι μηδέν.

ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Η διαίρεση καλείται Ευκλείδεια και είναι τέλεια όταν το υπόλοιπο είναι μηδέν. ΑΛΓΕΒΡΑ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1. Τι είναι αριθμητική παράσταση; Με ποια σειρά εκτελούμε τις πράξεις σε μια αριθμητική παράσταση ώστε να βρούμε την τιμή της; Αριθμητική παράσταση λέγεται κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Τι ονομάζουμε Φυσική; Φυσική ονομάζουμε την επιστήμη η οποία μελετά τα φυσικά φαινόμενα. ΦΥΣΙΚΗ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

Τι ονομάζουμε Φυσική; Φυσική ονομάζουμε την επιστήμη η οποία μελετά τα φυσικά φαινόμενα. ΦΥΣΙΚΗ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Τι ονομάζουμε Φυσική; Φυσική ονομάζουμε την επιστήμη η οποία μελετά τα φυσικά φαινόμενα. ΦΥΣΙΚΗ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Ξ εκινώντας τη προσπάθεια μου να γράψω αυτό το βιβλίο αναρωτιόμουν πως

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΤΡΑΚΤΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Αμυραδάκη 20, Νίκαια (210-4903576) ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2013 ΤΑΞΗ... Β ΛΥΚΕΙΟΥ... ΜΑΘΗΜΑ...ΓΕΩΜΕΤΡΙΑΣ...

ΤΕΤΡΑΚΤΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Αμυραδάκη 20, Νίκαια (210-4903576) ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2013 ΤΑΞΗ... Β ΛΥΚΕΙΟΥ... ΜΑΘΗΜΑ...ΓΕΩΜΕΤΡΙΑΣ... Αμυραδάκη 0, Νίκαια (10-4903576) ΤΑΞΗ... Β ΛΥΚΕΙΟΥ... ΘΕΜΑ 1 ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 013 Α. Να αποδείξετε ότι σε κάθε ορθογώνιο τρίγωνο, το τετράγωνο του ύψους που αντιστοιχεί στην υποτείνουσα του ισούται με το γινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Θαλής Α' Λυκείου 1995-1996

Θαλής Α' Λυκείου 1995-1996 Θαλής Α' Λυκείου 1995-1996 1. Δυο μαθητές Α και Β παίζουν το ακόλουθο παιχνίδι: Τους δίνεται ένα κανονικό πολύγωνο με άρτιο πλήθος πλευρών, μεγαλύτερο από 6 (π.χ. ένα 100-γωνο). Κάθε παίκτης συνδέει δυο

Διαβάστε περισσότερα

2 Η ΕΥΘΕΙΑ ΣΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ. Εισαγωγή

2 Η ΕΥΘΕΙΑ ΣΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ. Εισαγωγή Η ΕΥΘΕΙΑ ΣΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ Εισαγωγή Η ιδέα της χρησιμοποίησης ενός συστήματος συντεταγμένων για τον προσδιορισμό της θέσης ενός σημείου πάνω σε μια επιφάνεια προέρχεται από την Γεωγραφία και ήταν γνωστή στους

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2013 ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Βαγγέλης Α Νικολακάκης Μαθηματικός http://cutemaths.wordpress.com/ ΛΙΓΑ ΛΟΓΑ Η παρούσα εργασία μου δεν στοχεύει απλά στο κυνήγι του 20,

Διαβάστε περισσότερα

Σειρά: ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ Tίτλος: ΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Συγγραφέας: ΦΩΤΗΣ ΚΟΥΝΑ ΗΣ

Σειρά: ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ Tίτλος: ΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Συγγραφέας: ΦΩΤΗΣ ΚΟΥΝΑ ΗΣ Ι Α Γ Ω Ν Ι Σ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Τ Α Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Α Α Γ Υ Μ Ν Α Σ Ι Ο Υ Φώτης Κουνάδης Ι Α Γ Ω Ν Ι Σ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Τ Α Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Α Α Γ Υ Μ Ν Α Σ Ι Ο Υ ΕΚ ΟΤΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΛΙΒΑΝΗ ΑΘΗΝΑ 2007 Σειρά:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015. ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες ΥΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗ:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015. ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες ΥΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗ:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΒΑΘΜΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 5/06/2015 ΤΑΞΗ: A Αριθμητικά... ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες ΥΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗ:... Ολογράφως:...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΡΟΤΥΠΑ-ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΑ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΡΟΤΥΠΑ-ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΡΟΤΥΠΑ-ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΑ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ 6 1) Να εκφράσετε τον αριθμό 48 σε γινόμενο πρώτων παραγόντων με δενδροδιάγραμμα. 2) Να συγκρίνετε

Διαβάστε περισσότερα

Αφιέρωση Στα παιδιά µας Στους µαθητές που ατενίζουν µε αισιοδοξία το µέλλον

Αφιέρωση Στα παιδιά µας Στους µαθητές που ατενίζουν µε αισιοδοξία το µέλλον Αφιέρωση Σταπαιδιάµας Στουςµαθητέςπουατενίζουν µεαισιοδοξίατοµέλλον Φίληµαθήτρια,φίλεµαθητή Τοβιβλίοαυτόέχειδιπλόσκοπό: Νασεβοηθήσειστηνάρτιαπροετοιµασίατουκαθηµερινούσχολικού µαθήµατος. Νασουδώσειόλατααπαραίτηταεφόδια,ώστενααποκτήσειςγερές

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΜΑ ο _6950 α) Να κατασκευάσετε ένα γραμμικό σύστημα δυο εξισώσεων με δυο αγνώστους με συντελεστές διάφορους του

Διαβάστε περισσότερα

3.6 ΕΜΒΑ ΟΝ ΚΥΚΛΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

3.6 ΕΜΒΑ ΟΝ ΚΥΚΛΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ 1 3.6 ΕΜΝ ΚΥΚΛΙΚΥ ΤΜΕ ΘΕΩΡΙ 1. Εµβαδόν κυκλικού τοµέα γωνίας µ ο : Ε = πρ. µ, όπου ρ η ακτίνα του κύκλου και π ο γνωστός αριθµός. Εµβαδόν κυκλικού τοµέα γωνίας α rad: Ε = 1 αρ, όπου ρ η ακτίνα του κύκλου

Διαβάστε περισσότερα

2.4 ΤΡΙΓΩΝΟΜΕΤΡΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ 30 Ο 45 Ο 60 Ο

2.4 ΤΡΙΓΩΝΟΜΕΤΡΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ 30 Ο 45 Ο 60 Ο .4 ΤΡΙΩΝΟΜΕΤΡΙΚΟΙ ΡΙΘΜΟΙ 0 Ο 45 Ο 60 Ο ΘΕΩΡΙ. Τριγωνοµετρικοί αριθµοί 0 ο, 45 ο, 60 ο : ηµίτονο συνηµίτονο εφαπτοµένη 0 ο 45 ο 60 ο ΣΚΗΣΕΙΣ. Στο διπλανό πίνακα, σε κάθε πληροφορία της στήλης, να επιλέξετε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: 013-014 Επιμέλεια: Καραγιάννης Ιωάννης Σχολικός Σύμβουλος Μαθηματικών Μαθηματικός Περιηγητής 1 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

Γενικό Ενιαίο Λύκειο Μαθ. Κατ. Τάξη B

Γενικό Ενιαίο Λύκειο Μαθ. Κατ. Τάξη B 151 Θέματα εξετάσεων περιόδου Μαΐου - Ιουνίου στα Μαθηματικά Κατεύθυνσης Τάξη - B Λυκείου 15 Α. Αν α, β, γ ακέραιοι ώστε α/β και α/γ, να δείξετε ότι α/(β + γ). Μονάδες 13 Β. α. Δώστε τον ορισμό της παραβολής.

Διαβάστε περισσότερα

3 ο βήμα: Βγάζουμε παρενθέσεις 4 ο βήμα: Προσθέσεις και αφαιρέσεις

3 ο βήμα: Βγάζουμε παρενθέσεις 4 ο βήμα: Προσθέσεις και αφαιρέσεις 24 Κεφάλαιο ο. Να κάνετε τις πράξεις : α) 2 + 3 4-2 : (-4) + γ) -3 (-2) -5 +4: (-2) -6 β) 2 +3 (4-2): (-4 +) δ) -8 : (-3 +5) -4 (-2 + 6) Για να κάνουμε τις πράξεις ακολουθούμε τα εξής βήματα: ο βήμα: Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΟΥ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 014-015 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΑ 1. ΘΕΜΑ ΚΩΔΙΚΟΣ_18556 Δίνονται τα διανύσματα α και β με ^, και,. α Να

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικό Διαγώνισμα Μαθηματικών Κατεύθυνσης Β Λυκείου

Επαναληπτικό Διαγώνισμα Μαθηματικών Κατεύθυνσης Β Λυκείου Επαναληπτικό Διαγώνισμα Μαθηματικών Κατεύθυνσης Β Λυκείου Θέμα 1 Α. Να αποδείξετε ότι αν α,β τότε α //β α λβ, λ. είναι δύο διανύσματα, με β 0, Β. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΓΕΒΡΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ-ΜΟΝΩΝΥΜΑ-ΠΟΛΥΩΝΥΜΑ- ΒΑΣΙΚΕΣΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ

ΑΛΓΕΒΡΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ-ΜΟΝΩΝΥΜΑ-ΠΟΛΥΩΝΥΜΑ- ΒΑΣΙΚΕΣΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΑΛΓΕΒΡΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ-ΜΟΝΩΝΥΜΑ-ΠΟΛΥΩΝΥΜΑ- ΒΑΣΙΚΕΣΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ 9 40 4 ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ 4 4 ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Να βρείτε την αριθµητική τιµή των παραστάσεων. i) α -α 6α, ii) 4α, για α iii) αβ α β (αβ),

Διαβάστε περισσότερα

8. Σύνθεση και ανάλυση δυνάμεων

8. Σύνθεση και ανάλυση δυνάμεων 8. Σύνθεση και ανάλυση δυνάμεων Βασική θεωρία Σύνθεση δυνάμεων Συνισταμένη Σύνθεση δυνάμεων είναι η διαδικασία με την οποία προσπαθούμε να προσδιορίσουμε τη δύναμη εκείνη που προκαλεί τα ίδια αποτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

Ε - ΣΤ Δημοτικού 13 η Κυπριακή Μαθηματική Ολυμπιάδα Απρίλιος 2012

Ε - ΣΤ Δημοτικού 13 η Κυπριακή Μαθηματική Ολυμπιάδα Απρίλιος 2012 1. Πόσες ώρες έχουν περάσει από τις 6:45 πμ μέχρι τις 11:45 μμ της ίδιας μέρας; Α. 5 Β. 17 Γ. 24 Δ. 29 Ε. 41 1 1 2. Αν το χ είναι μεταξύ 1 και 1 +, τότε το χ μπορεί να είναι ίσο με τον κάθε 5 5 αριθμό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Β. Να εξετάσετε αν ισχύουν οι υποθέσεις του Θ.Μ.Τ. για την συνάρτηση στο διάστημα [ 1,1] τέτοιο, ώστε: C στο σημείο (,f( ))

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Β. Να εξετάσετε αν ισχύουν οι υποθέσεις του Θ.Μ.Τ. για την συνάρτηση στο διάστημα [ 1,1] τέτοιο, ώστε: C στο σημείο (,f( )) ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο: ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 6: ΘΕΩΡΗΜΑ ΜΕΣΗΣ ΤΙΜΗΣ ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΟΥ (Θ.Μ.Τ.) [Θεώρημα Μέσης Τιμής Διαφορικού Λογισμού του κεφ..5 Μέρος Β του σχολικού βιβλίου]. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ Παράδειγμα. ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

4.4 Η ΠΥΡΑΜΙ Α ΚΑΙ ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ

4.4 Η ΠΥΡΑΜΙ Α ΚΑΙ ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ 1 4.4 Η ΠΥΡΜΙ ΚΙ Τ ΣΤΟΙΧΕΙ ΤΗΣ ΘΕΩΡΙ 1. Πυραµίδα Ονοµάζεται ένα στερεό του οποίου µία έδρα είναι ένα οποιοδήποτε πολύγωνο και όλες οι άλλες έδρες του είναι τρίγωνα µε κοινή κορυφή. ύο πυραµίδες φαίνονται

Διαβάστε περισσότερα

Γεωµετρία Α Γυµνασίου. Ορισµοί Ιδιότητες Εξηγήσεις

Γεωµετρία Α Γυµνασίου. Ορισµοί Ιδιότητες Εξηγήσεις Γεωµετρία Α Γυµνασίου Ορισµοί Ιδιότητες Εξηγήσεις Ευθεία γραµµή Ορισµός δεν υπάρχει. Η απλούστερη από όλες τις γραµµές. Κατασκευάζεται µε τον χάρακα (κανόνα) πάνω σε επίπεδο. 1. ύο σηµεία ορίζουν την θέση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012 ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 0 Ε_.ΜλΘΤ(ε) ΤΑΞΗ: Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ / ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Κυριακή

Διαβάστε περισσότερα

Συναρτήσεις Όρια Συνέχεια

Συναρτήσεις Όρια Συνέχεια Κωνσταντίνος Παπασταματίου Μαθηματικά Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Συναρτήσεις Όρια Συνέχεια Συνοπτική Θεωρία Μεθοδολογίες Λυμένα Παραδείγματα Επιμέλεια: Μαθηματικός Φροντιστήριο Μ.Ε. «ΑΙΧΜΗ» Κ. Καρτάλη 8 (με

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΓΕΒΡΑ. Α' τάξης Γενικού Λυκείου

ΑΛΓΕΒΡΑ. Α' τάξης Γενικού Λυκείου ΑΛΓΕΒΡΑ Α' τάξης Γενικού Λυκείου ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ανδρεαδάκης Στυλιανός Κατσαργύρης Βασίλειος Παπασταυρίδης Σταύρος Πολύζος Γεώργιος Σβέρκος Ανδρέας ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ Ανδρεαδάκης Στυλιανός Κατσαργύρης Βασίλειος

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά Θετικής Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Β Λυκείου

Μαθηματικά Θετικής Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Β Λυκείου Μαθηματικά Θετικής Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Β Λυκείου Κεφάλαιο ο : Κωνικές Τομές Επιμέλεια : Παλαιολόγου Παύλος Μαθηματικός ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ο : ΚΩΝΙΚΕΣ ΤΟΜΕΣ. Ο ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΩΡΙΑΣ Ένας κύκλος ορίζεται αν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2Ο : Η ΕΥΘΕΙΑ ΣΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2Ο : Η ΕΥΘΕΙΑ ΣΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ο : Η ΕΥΘΕΙΑ ΣΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ. Ένα σημείο Μ(x,y) ανήκει σε μια γραμμή C αν και μόνο αν επαληθεύει την εξίσωσή της. Π.χ. :

Διαβάστε περισσότερα

B) Από το βιβλίο «Άλγεβρα Β Γενικού Λυκείου» των Σ. Ανδρεαδάκη, Β. Κατσαργύρη, Σ. Παπασταυρίδη, Γ. Πολύζου και Α. Σβέρκου, έκδοση Ο.Ε..Β. 2010.

B) Από το βιβλίο «Άλγεβρα Β Γενικού Λυκείου» των Σ. Ανδρεαδάκη, Β. Κατσαργύρη, Σ. Παπασταυρίδη, Γ. Πολύζου και Α. Σβέρκου, έκδοση Ο.Ε..Β. 2010. Β Τάξη Ηµερήσιου Γενικού Λυκείου Μ α θ ή µ α τ α Γ ε ν ι κ ή ς Π α ι δ ε ί α ς Άλγεβρα Γενικής Παιδείας I. ιδακτέα ύλη A) Από το βιβλίο «Άλγεβρα Α Γενικού Λυκείου» των Σ. Ανδρεαδάκη, Β. Κατσαργύρη, Σ.

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Σακαρίκος Ευάγγελος 108 Θέματα - 24/1/2015

Επιμέλεια: Σακαρίκος Ευάγγελος 108 Θέματα - 24/1/2015 Τράπεζα Θεμάτων Β Λυκείου Μαθηματικά Προσανατολισμού Επιμέλεια: Σακαρίκος Ευάγγελος 08 Θέματα - 4//05 Τράπεζα Θεμάτων Β Λυκείου Μαθηματικά Προσανατολισμού Τράπεζα Θεμάτων Β Λυκείου Μαθηματικά Προσαν. Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Εκφωνήσεις και λύσεις των ασκήσεων της Τράπεζας Θεμάτων στην Άλγεβρα Α ΓΕΛ

Εκφωνήσεις και λύσεις των ασκήσεων της Τράπεζας Θεμάτων στην Άλγεβρα Α ΓΕΛ Κοίταξε τις µεθόδους, τις λυµένες ασκήσεις και τις ασκήσεις προς λύση των ενοτήτων 6, 7 του βοηθήµατος Μεθοδολογία Άλγεβρας και Στοιχείων Πιθανοτήτων Α Γενικού Λυκείου των Ευσταθίου Μ. και Πρωτοπαπά Ελ.

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσθεση αφαίρεση και πολλαπλασιασμός φυσικών αριθμών

Πρόσθεση αφαίρεση και πολλαπλασιασμός φυσικών αριθμών 2 Πρόσθεση αφαίρεση και πολλαπλασιασμός φυσικών αριθμών Προσθετέοι 18+17=35 α Προσθετέοι + β = γ Άθοι ρ σμα Άθοι ρ σμα 13 + 17 = 17 + 13 Πρόσθεση φυσικών αριθμών Πρόσθεση είναι η πράξη με την οποία από

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΛΑΝΤΖΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014. ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Α Γυμνασίου

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΛΑΝΤΖΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014. ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Α Γυμνασίου ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΛΑΝΤΖΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 013-014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 014 ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Α Γυμνασίου Χρόνος: ώρες Βαθμός: Ημερομηνία: Παρασκευή, 13 Ιουνίου 014 Υπογραφή καθηγητή: Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 Ο ΜΕΤΡΗΣΗ ΚΥΚΛΟΥ 11.3 ΕΓΓΡΑΦΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΚΑΝΟΝΙΚΩΝ ΠΟΛΥΓΩΝΩΝ ΣΕ ΚΥΚΛΟ ΚΑΙ ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 Ο ΜΕΤΡΗΣΗ ΚΥΚΛΟΥ 11.3 ΕΓΓΡΑΦΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΚΑΝΟΝΙΚΩΝ ΠΟΛΥΓΩΝΩΝ ΣΕ ΚΥΚΛΟ ΚΑΙ ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 Ο ΜΕΤΡΗΣΗ ΚΥΚΛΟΥ 113 ΕΓΓΡΑΦΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΚΑΝΟΝΙΚΩΝ ΠΟΛΥΓΩΝΩΝ ΣΕ ΚΥΚΛΟ ΚΑΙ ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥΣ ΘΕΩΡΙΑ Θα ασχοληθούμε με την εγγραφή μερικών βασικών κανονικών πολυγώνων σε κύκλο και θα υπολογίσουμε

Διαβάστε περισσότερα

1.5 ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΓΙΝΟΜΕΝΟ ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΩΝ

1.5 ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΓΙΝΟΜΕΝΟ ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ο : ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΑ - ΕΝΟΤΗΤΑ.. ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΓΙΝΟΜΕΝΟ ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΩΡΙΑΣ Αν είναι δυο μη μηδενικά διανύσματα τότε ονομάζουμε εσωτερικό γινόμενο των και τον αριθμό : όπου φ είναι η γωνία των

Διαβάστε περισσότερα

3 + 5 = 23 :13 + 18 = 23

3 + 5 = 23 :13 + 18 = 23 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Πανεπιστημίου (Ελευθερίου Βενιζέλου) 34 106 79 ΑΘΗΝΑ Τηλ. 3616532-3617784 - Fax: 3641025 GREEK MATHEMATICAL SOCIETY 34, Panepistimiou (Εleftheriou Venizelou) Street GR. 106

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας-Μαθηματικά Ομάδας Προσανατολισμού Θετικών Σπουδών ΟΜΑΔΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Β Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ

Τράπεζα Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας-Μαθηματικά Ομάδας Προσανατολισμού Θετικών Σπουδών ΟΜΑΔΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Β Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Α ΟΜΑΔΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Β Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΔΙΑΒΑΘΜΙΣΜΕΝΗΣ ΔΥΣΚΟΛΙΑΣ Σχολικό έτος : 04-05 Τα θέματα εμπλουτίζονται με την δημοσιοποίηση και των νέων θεμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ

ΤΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ 1. ΤΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ Στόχος Να γνωρίζουν οι μαθητές: να αξιοποιούν το σύμβολο της συνεπαγωγής και της ισοδυναμίας να αξιοποιούν τους συνδέσμους «ή», «και» ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συννενόηση μεταξύ των ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

3.5 ΕΜΒΑ ΟΝ ΚΥΚΛΙΚΟΥ ΙΣΚΟΥ

3.5 ΕΜΒΑ ΟΝ ΚΥΚΛΙΚΟΥ ΙΣΚΟΥ 1 3.5 ΕΜΒ Ν ΚΥΚΛΙΚΥ ΙΣΚΥ ΘΕΩΡΙ Εµβαδόν κυκλικού δίσκου ακτίνας ρ : Ε = πρ Σηµείωση : Tο εµβαδόν του κυκλικού δίσκου, χάριν ευκολίας αναφέρεται σαν εµβαδόν του κύκλου. ΣΧΛΙ Για το εµβαδόν του κυκλικού δίσκου

Διαβάστε περισσότερα

Μιγαδική ανάλυση Μέρος Α Πρόχειρες σημειώσεις 1. Μιγαδικοί αριθμοί. ΤΕΤΥ Εφαρμοσμένα Μαθηματικά Μιγαδική Ανάλυση Α 1

Μιγαδική ανάλυση Μέρος Α Πρόχειρες σημειώσεις 1. Μιγαδικοί αριθμοί. ΤΕΤΥ Εφαρμοσμένα Μαθηματικά Μιγαδική Ανάλυση Α 1 ΤΕΤΥ Εφαρμοσμένα Μαθηματικά Μιγαδική Ανάλυση Α 1 Μιγαδική ανάλυση Μέρος Α Πρόχειρες σημειώσεις 1 Μιγαδικοί αριθμοί Τι είναι και πώς τους αναπαριστούμε Οι μιγαδικοί αριθμοί είναι μια επέκταση του συνόλου

Διαβάστε περισσότερα

Υπενθύμιση Δ τάξης. Παιχνίδια στην κατασκήνωση

Υπενθύμιση Δ τάξης. Παιχνίδια στην κατασκήνωση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο Υπενθύμιση Δ τάξης Παιχνίδια στην κατασκήνωση Συγκρίνω δυο αριθμούς για να βρω αν είναι ίσοι ή άνισοι. Στην περίπτωση που είναι άνισοι μπορώ να βρω ποιος είναι μεγαλύτερος (ή μικρότερος). Ανάμεσα

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Αξιοσημείωτες Ταυτότητες

1.5 Αξιοσημείωτες Ταυτότητες 1.5 Αξιοσημείωτες Ταυτότητες Ορισμός: Κάθε ισότητα που περιέχει μεταβλητές και αληθεύει για όλες τις τιμές των μεταβλητών της λέγεται ταυτότητα. Ταυτότητες που πρέπει να γνωρίζουμε: Τετράγωνο αθροίσματος

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Λάμπρου Νίκος Κ. Σπανουδάκης. τόμος 1. Καγκουρό Ελλάς

Μιχάλης Λάμπρου Νίκος Κ. Σπανουδάκης. τόμος 1. Καγκουρό Ελλάς Μιχάλης Λάμπρου Νίκος Κ. Σπανουδάκης τόμος Καγκουρό Ελλάς 0 007 (ο πρώτος αριθµός σε µια γραµµή αναφέρεται στη σελίδα που αρχίζει το άρθρο και ο δεύτερος στη σελίδα που περιέχει τις απαντήσεις) Πρόλογος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γιώργος Πρέσβης ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ο : ΕΞΙΣΩΣΗ ΕΥΘΕΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Φροντιστήρια Φροντιστήρια ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ 1η Κατηγορία : Εξίσωση Γραμμής 1.1 Να εξετάσετε

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd 1 1) Δίνεται η εξίσωση x 2-2(λ + 2) χ + 2λ 2-17 = 0. Να βρείτε το λ ώστε η εξίσωση να έχει μία ρίζα διπλή. Υπολογίστε τη ρίζα. Aσκήσεις στις εξισώσεις Β βαθμού Για να έχει η εξίσωση μία ρίζα διπλή πρέπει:

Διαβάστε περισσότερα

0 0 30 π/6 45 π/4 60 π/3 90 π/2

0 0 30 π/6 45 π/4 60 π/3 90 π/2 Βασικός Πίνακας Μοίρες (Degrees) Ακτίνια (Radians) ΓΩΝΙΕΣ 0 0 30 π/6 45 π/4 60 π/3 90 π/2 Έστω ότι θέλω να μετατρέψω μοίρες σε ακτίνια : Έχω μία γωνία σε φ μοίρες. Για να την κάνω σε ακτίνια, πολλαπλασιάζω

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΙΑΝΥΣΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ. Να σηµειώσετε το σωστό (Σ) ή το λάθος (Λ) στους παρακάτω ισχυρισµούς:. Αν ΑΒ + ΒΓ = ΑΓ, τότε τα σηµεία Α, Β, Γ είναι συνευθειακά.. Αν α = β, τότε

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικά θέματα Μαθηματικών για την εισαγωγή στα Πρότυπα Πειραματικά Λύκεια

Ενδεικτικά θέματα Μαθηματικών για την εισαγωγή στα Πρότυπα Πειραματικά Λύκεια ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΡΟΤΥΠΑ-ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ 6 η Δοκιμασία ο Θέμα Στις ερωτήσεις έως και 4 να επιλέξτε τη σωστή απάντηση αιτιολογώντας την απάντησή σας. Ερώτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου Ενότητα 1: Σύνολα ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου Ενότητα 1: Σύνολα Συγγραφή: Ομάδα Υποστήριξης Μαθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικά Λυμένες Βασικές Ασκήσεις κατάλληλες για την 1 η επανάληψη στα Μαθηματικά Κατεύθυνσης της Β ΛΥΚΕΙΟΥ

Αναλυτικά Λυμένες Βασικές Ασκήσεις κατάλληλες για την 1 η επανάληψη στα Μαθηματικά Κατεύθυνσης της Β ΛΥΚΕΙΟΥ Αναλυτικά Λυμένες Βασικές Ασκήσεις κατάλληλες για την η επανάληψη στα Μαθηματικά Κατεύθυνσης της Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κάνε τα πράγματα με μεγαλοπρέπεια, σωστά και με στυλ. ΦΡΕΝΤ ΑΣΤΕΡ Θέμα Σε ένα σύστημα αξόνων οι

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία εισαγωγής για τη Φυσική Α Λυκείου

Στοιχεία εισαγωγής για τη Φυσική Α Λυκείου Στοιχεία εισαγωγής για τη Φυσική Α Λυκείου 1 ΑΛΓΕΒΡΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ ΠΡΑΞΕΩΝ 1.1 Προτεραιότητα Πράξεων Η προτεραιότητα των πράξεων είναι: (Από τις πράξεις που πρέπει να γίνονται πρώτες,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΝΥΣΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑΣ. Τι ονοµάζουµε διάνυσµα; αλφάβητου επιγραµµισµένα µε βέλος. για παράδειγµα, Τι ονοµάζουµε µέτρο διανύσµατος;

ΙΑΝΥΣΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑΣ. Τι ονοµάζουµε διάνυσµα; αλφάβητου επιγραµµισµένα µε βέλος. για παράδειγµα, Τι ονοµάζουµε µέτρο διανύσµατος; ΙΝΥΣΜΤ ΘΕΩΡΙ ΘΕΜΤ ΘΕΩΡΙΣ Τι ονοµάζουµε διάνυσµα; AB A (αρχή) B (πέρας) Στη Γεωµετρία το διάνυσµα ορίζεται ως ένα προσανατολισµένο ευθύγραµµο τµήµα, δηλαδή ως ένα ευθύγραµµο τµήµα του οποίου τα άκρα θεωρούνται

Διαβάστε περισσότερα

Δυνάμεις Φυσικών Αριθμών

Δυνάμεις Φυσικών Αριθμών Δυνάμεις Φυσικών Αριθμών TINΑ ΒΡΕΝΤΖΟΥ www.ma8eno.gr www.ma8eno.gr Σελίδα 1 Δυνάμεις φυσικών αριθμών Δύναμη ονομάζουμε το γινόμενο πολλών ίσων παραγόντων Πχ: 8 8= 64, 4 4 4= 64, 3 3 3 3= 81. Έτσι, το γινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου Ενότητα 4: Συναρτήσεις ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου Ενότητα 4: Συναρτήσεις Συγγραφή: Ομάδα Υποστήριξης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. 3. Δίνονται τα σύνολα 2

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. 3. Δίνονται τα σύνολα 2 ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΥΝΟΛΑ-ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ Έστω βασικό σύνολο Ω = {, 4, 5, 8, 0} και τα υποσύνολα του Ω, Α = {, 5, 0}, Β = {4, 8, 0} i) Να παραστήσετε με διάγραμμα Venn τα παραπάνω σύνολα ii) Να περιγράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ. H Εννοια του διανυσματος. Σ υ ν ο λ α - Ο ρ ι σ μ ο ι

ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ. H Εννοια του διανυσματος. Σ υ ν ο λ α - Ο ρ ι σ μ ο ι ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ Σ υ ν ο λ α - Ο ρ ι σ μ ο ι Συνολο λεγεται καθε συλλογη 3. Να δειχτει αντικειμενων, οτι α + 0 που προερχονται 0α. Ποτε ισχυει απ την το εμπειρια ισον; μας η τη διανοηση 3 3. μας, Aν α, ειναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ 1. Τι λέμε δύναμη, πως συμβολίζεται και ποια η μονάδα μέτρησής της. Δύναμη είναι η αιτία που προκαλεί τη μεταβολή της κινητικής κατάστασης των σωμάτων ή την παραμόρφωσή

Διαβάστε περισσότερα

Πεδίο, ονομάζεται μια περιοχή του χώρου, όπου σε κάθε σημείο της ένα ορισμένο φυσικό μέγεθος

Πεδίο, ονομάζεται μια περιοχή του χώρου, όπου σε κάθε σημείο της ένα ορισμένο φυσικό μέγεθος ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΠΕΔΙΟ Πεδίο, ονομάζεται μια περιοχή του χώρου, όπου σε κάθε σημείο της ένα ορισμένο φυσικό μέγεθος παίρνει καθορισμένη τιμή. Ηλεκτρικό πεδίο Ηλεκτρικό πεδίο ονομάζεται ο χώρος, που σε κάθε σημείο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΘΕΜΑ 1 ο Α) Συµπληρώστε τα κενά στις παρακάτω προτάσεις: 1) Ο κύκλος µε κέντρο Κ(α, β) και ακτίνα ρ > έχει εξίσωση... ) Η εξίσωση του κύκλου µε κέντρο στην αρχή

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνομετρικός κύκλος Δ. Ε. ΚΟΝΤΟΚΩΣΤΑΣ ΜΑΘΗΜAΤΙΚΟΣ

Τριγωνομετρικός κύκλος Δ. Ε. ΚΟΝΤΟΚΩΣΤΑΣ ΜΑΘΗΜAΤΙΚΟΣ Τριγωνομετρικός κύκλος Δ. Ε. ΚΟΝΤΟΚΩΣΤΑΣ ΜΑΘΗΜAΤΙΚΟΣ ΤΡΙΓΩΝΟΜΕΤΡΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Β ημφ, εφφ σφφ Μ Δ συνφ Α www.commonmaths.weebly.com Σελίδα 1 N Β, 90 ο Α, ο H O 1ο 3ο E Σ Δ, 180 ο 360 ο Ν, 70 ο 4ο 1 ο Τεταρτημόριο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΟΙΝΟΥ ΚΟΡΜΟΥ

ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΟΙΝΟΥ ΚΟΡΜΟΥ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Στασίνου 6, Γραφ. 102, Στρόβολος 200, Λευκωσία Τηλ. 57-2278101 Φαξ: 57-2279122 cms@cms.org.cy, www.cms.org.cy ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 201 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΟΙΝΟΥ ΚΟΡΜΟΥ Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Αριθμός Επίθετο Όνομα Όνομα πατέρα THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2012-2013 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ (Αυτό το γραπτό αποτελείται από 21 σελίδες, συμπεριλαμβανομένης της σελίδας αυτής).

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ.: ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδακτέα - εξεταστέα ύλη των µαθηµάτων Β τάξης Ηµερησίου Γενικού Λυκείου και Γ τάξης Εσπερινού Γενικού Λυκείου

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ.: ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδακτέα - εξεταστέα ύλη των µαθηµάτων Β τάξης Ηµερησίου Γενικού Λυκείου και Γ τάξης Εσπερινού Γενικού Λυκείου ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ /ΝΣΗ ΣΠΟΥ ΩΝ /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α ----- Ταχ. /νση: Ανδρέα Παπανδρέου 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ. 2.1 ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ 1 ου ΒΑΘΜΟΥ. Η εξίσωση αx β 0

ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ. 2.1 ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ 1 ου ΒΑΘΜΟΥ. Η εξίσωση αx β 0 ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ.1 ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ 1 ου ΒΑΘΜΟΥ Η εξίσωση α 0 Στο Γυμνάσιο μάθαμε τον τρόπο επίλυσης των εξισώσεων της μορφής α 0 για συγκεκριμένους αριθμούς α,,με α 0 Γενικότερα τώρα, θα δούμε πώς με την οήθεια των

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Μαθηματικά Τάξη Γ

Γυμνάσιο Μαθηματικά Τάξη Γ 1 Θέματα εξετάσεων περιόδου Μαΐου-Ιουνίου στα Μαθηματικά Τάξη Γ ΘΕΜΑ 1 0 Η εξίσωση αχ + βχ +γ = 0 είναι βαθμού εξίσωση και λύνεται χρησιμοποιώντας τους τύπους Δ =.. χ 1 =. χ =.. Η διακρίνουσα Δ της εξίσωσης

Διαβάστε περισσότερα

ημερήσιων και εσπερινών ΕΠΑ.Λ. για το σχολικό έτος 2011-2012.

ημερήσιων και εσπερινών ΕΠΑ.Λ. για το σχολικό έτος 2011-2012. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ B ----- Να διατηρηθεί μέχρι... Βαθμός

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για το Geogebra Μωυσιάδης Πολυχρόνης Δόρτσιος Κώστας

Οδηγίες για το Geogebra Μωυσιάδης Πολυχρόνης Δόρτσιος Κώστας Οδηγίες για το Geogebra Μωυσιάδης Πολυχρόνης Δόρτσιος Κώστας Η πρώτη οθόνη μετά την εκτέλεση του προγράμματος διαφέρει κάπως από τα προηγούμενα λογισμικά, αν και έχει αρκετά κοινά στοιχεία. Αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. a β a β.

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. a β a β. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε.1 ΤΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ Στη παράγραφο αυτή θα γνωρίσουμε μερικές βασικές έννοιες της Λογικής, τις οποίες θα χρησιμοποιήσουμε στη συνέχεια, όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο, για τη σαφέστερη

Διαβάστε περισσότερα

Κλάσματα. Στις προηγούμενες ερωτήσεις απαντήσαμε με την βοήθεια των κλασμάτων. πόσα μέρη πήραμε σε πόσαίσα μέρη χωρίσαμε : αριθμητής

Κλάσματα. Στις προηγούμενες ερωτήσεις απαντήσαμε με την βοήθεια των κλασμάτων. πόσα μέρη πήραμε σε πόσαίσα μέρη χωρίσαμε : αριθμητής Κλάσματα Ένα βράδυ τρεις φίλοι αγοράζουν πίτσα και την χωρίζουν σε οκτώ κομμάτια. Ο ένας έφαγε το ένα, ο δεύτερος τα τρία και ο τρίτος δύο κομμάτια. Μπορείς να βρεις το μέρος της πίτσας που έφαγε ο καθένας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γιώργος Πρέσβης ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο : ΚΩΝΙΚΕΣ ΤΟΜΕΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Φροντιστήρια Φροντιστήρια ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ η Κατηγορία : Ο Κύκλος και τα στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποια μεγέθη ονομάζονται μονόμετρα και ποια διανυσματικά;

1. Ποια μεγέθη ονομάζονται μονόμετρα και ποια διανυσματικά; ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΚΙΝΗΣΗ 2.1 Περιγραφή της Κίνησης 1. Ποια μεγέθη ονομάζονται μονόμετρα και ποια διανυσματικά; Μονόμετρα ονομάζονται τα μεγέθη τα οποία, για να τα προσδιορίσουμε πλήρως, αρκεί να γνωρίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνομετρία ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΡΙΠΙΔΗΣ 2 ΑΝΘΟΥΛΑ ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΥ

Τριγωνομετρία ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΡΙΠΙΔΗΣ 2 ΑΝΘΟΥΛΑ ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΚΛΕΙΔΗΣ ΤΡΙΓΩΝΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΤΟ ΒΑΣΙΚΟ ΘΕΩΡΗΜΑ: ημ χ+συν χ= ημ χ=-συν χ συν χ=- ημ χ εφχ + σφ χ = εφχ ημχ συνχ = σφχ = ημ χ εφχσφχ σφχ = = συνχ ημχ + εφ χ = συν χ Γωνία χ Τριγωνομετρικοί Αριθμοί

Διαβάστε περισσότερα

µηδενικό πολυώνυµο; Τι ονοµάζουµε βαθµό του πολυωνύµου; Πότε δύο πολυώνυµα είναι ίσα;

µηδενικό πολυώνυµο; Τι ονοµάζουµε βαθµό του πολυωνύµου; Πότε δύο πολυώνυµα είναι ίσα; ΘΕΩΡΙΑ ΠΟΛΥΩΝΥΜΩΝ 1. Τι ονοµάζουµε µονώνυµο Μονώνυµο ονοµάζεται κάθε γινόµενο το οποίο αποτελείται από γνωστούς και αγνώστους (µεταβλητές ) πραγµατικούς αριθµούς. Ο γνωστός πραγµατικός αριθµός ονοµάζεται

Διαβάστε περισσότερα

9o Γεν. Λύκειο Περιστερίου ( 3.1) ΚΥΚΛΟΣ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : KΩΝΙΚΕΣ ΤΟΜΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤ/ΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

9o Γεν. Λύκειο Περιστερίου ( 3.1) ΚΥΚΛΟΣ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : KΩΝΙΚΕΣ ΤΟΜΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤ/ΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙ 3 ο : KΩΝΙΚΕΣ ΤΜΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤ/ΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΥ ( 3.) ΚΥΚΛΣ Γνωρίζουµε ότι ένας κύκλος (, ρ) είναι ο γεωµετρικός τόπος των σηµείων του επιπέδου τα οποία απέχουν µια ορισµένη απόσταση ρ από ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΚΑΡΕΚΛΙΔΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΚΑΡΕΚΛΙΔΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΚΑΡΕΚΛΙΔΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΚΑΡΕΚΛΙΔΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ τη ΘΕΩΡΙΑ με τις απαραίτητες διευκρινήσεις ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ProapaitoÔmenec gn seic.

ProapaitoÔmenec gn seic. ProapaitoÔmeec g seic. Α. Το σύνολο των πραγματικών αριθμών R και οι αλγεβρικές ιδιότητες των τεσσάρων πράξεων στο R. Το σύνολο των φυσικών αριθμών N = {1,, 3,... }. Προσέξτε: μερικά βιβλία (τα βιβλία

Διαβάστε περισσότερα

Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Α Μαθηματικά Α Τάξης Γυμνασίου

Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Α Μαθηματικά Α Τάξης Γυμνασίου ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α ----- Ταχ. Δ/νση: Ανδρέα Παπανδρέου 37 Τ.Κ. Πόλη:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ. α) Το σημείο (-1,1) ανήκει στη γραφική παράσταση της f; α) Να βρεθεί η τιμή του α, ώστε η τιμή της f στο χ 0 =2 να είναι 1.

ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ. α) Το σημείο (-1,1) ανήκει στη γραφική παράσταση της f; α) Να βρεθεί η τιμή του α, ώστε η τιμή της f στο χ 0 =2 να είναι 1. Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ 1.Δίνεται η συνάρτηση f()= 4 1 α) Το σημείο (-1,1) ανήκει στη γραφική παράσταση της f; β) Αν χ=, ποια είναι η τιμή της f; γ) Αν f()=1, ποια είναι

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4: Διαφορικός Λογισμός

Κεφάλαιο 4: Διαφορικός Λογισμός ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Κεφάλαιο 4: Διαφορικός Λογισμός Μονοτονία Συνάρτησης Tζουβάλης Αθανάσιος Κεφάλαιο 4: Διαφορικός Λογισμός Περιεχόμενα Μονοτονία συνάρτησης... Λυμένα παραδείγματα...

Διαβάστε περισσότερα

Ευκλείδης Β' Γυμνασίου 1995-1996. 1. Να λύσετε την εξίσωση: 1 {3 [5 7 x : 9] 7} 5=26

Ευκλείδης Β' Γυμνασίου 1995-1996. 1. Να λύσετε την εξίσωση: 1 {3 [5 7 x : 9] 7} 5=26 Ευκλείδης Β' Γυμνασίου 1995-1996 1. Να λύσετε την εξίσωση: 1 {3 [5 7 x : 9] 7} 5=26 2. Σ' ένα ισόπλευρο τρίγωνο ΑΒΓ παίρνουμε τις διαμέσους ΑΔ, ΒΕ και ΓΖ (που διέρχονται από το ίδιο σημείο Θ). Πόσες γωνίες,

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο διδασκαλίας Στόχοι Παρατηρήσεις. υπολογίζουν το λόγο δύο λόγο δύο τμημάτων

Περιεχόμενο διδασκαλίας Στόχοι Παρατηρήσεις. υπολογίζουν το λόγο δύο λόγο δύο τμημάτων Νίκος Γ. Τόμπρος ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Ενότητα : ΟΜΟΙΟΤΗΤΑ (ΛΟΓΟΣ ΑΝΑΛΟΓΙΑ) Σκοποί: Η ανάπτυξη ενδιαφέροντος για το θέμα, η εξοικείωση με τη χρήση τεχνολογίας, η παρότρυνση για αναζήτηση πληροφοριών (εδώ σε

Διαβάστε περισσότερα

β φυσικοί αριθμοί. Δίνεται ότι η Ευκλείδεια διαίρεση με διαιρετέο τον α και

β φυσικοί αριθμοί. Δίνεται ότι η Ευκλείδεια διαίρεση με διαιρετέο τον α και 06 79 ΑΘΗΝΑ Τηλ. 36653-367784 - Fax: 36405 GR. 06 79 - Athens - HELLAS Tel. 36653-367784 - Fax: 36405 ΣΑΒΒΑΤΟ, 30 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 00 B Γυμνασίου 3. Έστω x = 3 4 :4+ 5 και y = 45 4 3 + 73. (α) Να βρεθούν οι αριθμοί

Διαβάστε περισσότερα