ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΑ ΠΑΙΓΝΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΑ ΟΛΙΓΟΠΩΛΙΟΥ: ΜΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΤΗΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑΣ. ΙΩΑΝΝΑ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΥ Διπλωματική εργασία ΠΜΣ.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΑ ΠΑΙΓΝΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΑ ΟΛΙΓΟΠΩΛΙΟΥ: ΜΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΤΗΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑΣ. ΙΩΑΝΝΑ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΥ Διπλωματική εργασία ΠΜΣ."

Transcript

1 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΑ ΠΑΙΓΝΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΑ ΟΛΙΓΟΠΩΛΙΟΥ: ΜΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΤΗΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑΣ ΙΩΑΝΝΑ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΥ Διπλωματική εργασία ΠΜΣ.ΔΕ 2004

2 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΑ ΠΑΙΓΝΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΑ ΟΛΙΓΟΠΩΛΙΟΥ: ΜΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΤΗΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑΣ Μία ανάλυση του τρόπου με τον οποίο εφαρμόζεται η θεωρία των παιγνίων για τη μελέτη της οικονομικής συμπεριφοράς των επιχειρήσεων στο ολιγοπώλιο Ιωάννα Νικολοπούλου Δίπλωμα Χημικού Μηχανικού από το τμήμα Χημικών Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου Υποβληθείσα για το Μεταπτυχιακό Δίπλωμα στη Διοίκηση Επιχειρήσεων Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Πανεπιστήμιο Πειραιώς 2004

3 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΑ ΠΑΙΓΝΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΑ ΟΛΙΓΟΠΩΛΙΟΥ: ΜΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΤΗΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑΣ Ιωάννα Νικολοπούλου Σημαντικοί όροι Θεωρία παιγνίων, στρατηγικά παίγνια, στρατηγικές αποφάσεις, μήτρα πληρωμών, ισορροπία κατά Nash, επικρατούσα στρατηγική, το δίλημμα των φυλακισμένων, ολιγοπωλιακά υποδείγματα, καρτέλ, Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ), οργανισμοί με Σημαντική Ισχύ στην Αγορά (ΣΙΑ). ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αντικειμενικός σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι να αναλύσει το πώς η θεωρία των παιγνίων, η οποία είναι μία πολύ σημαντική εφαρμογή της μικροοικονομίας, μελετάει τα στρατηγικά παίγνια και κατ επέκταση τη στρατηγική συμπεριφορά των επιχειρήσεων στο ολιγοπώλιο. Καταρχάς, μελετήθηκαν τα στρατηγικά παίγνια και οι κατηγορίες τους, καθώς και οι βασικές υποθέσεις της θεωρίας των παιγνίων, έτσι ώστε να τεθούν οι βάσεις για τη διεξοδικότερη μελέτη των στρατηγικών παιγνίων. Στη συνέχεια, αναλύθηκαν οι σημαντικότερες έννοιες που χαρακτηρίζουν τα στρατηγικά παίγνια και οι τεχνικές επίλυσης τους, με σκοπό τη μελέτη της οικονομικής συμπεριφοράς των επιχειρήσεων στο ολιγοπώλιο. Επίσης, αναπτύχθηκαν τα σημαντικότερα υποδείγματα του ολιγοπωλίου που βασίζονται σε συγκεκριμένες συμπεριφορές των επιχειρήσεων και εξετάσθηκε πώς αυτά εμπίπτουν στο γενικότερο πλαίσιο της θεωρίας των παιγνίων. Τέλος, παρουσιάστηκε ο κλάδος της κινητής τηλεφωνίας στην Ελλάδα, ως μία εφαρμογή των στρατηγικών παιγνίων σε ολιγοπωλιακή αγορά και αναλύθηκαν οι συνθήκες ανταγωνισμού που επικρατούν στον κλάδο αυτό, ο τρόπος με τον οποίο αλληλεπιδρούν στρατηγικά οι σημαντικοί παίκτες της αγοράς, καθώς και το αν καταφεύγουν σε πρακτικές εις βάρος του ανταγωνισμού.

4 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΙΝΑΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Ι ΙΙ ΙΙΙ KEΦΑΛΑΙΟ 1: ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΑΙΓΝΙΩΝ 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΑ ΠΑΙΓΝΙΑ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΙΓΝΙΩΝ ΠΑΙΓΝΙΑ ΜΕ ΔΙΑΔΟΧΙΚΕΣ Ή ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΠΑΙΓΝΙΑ ΜΗΔΕΝΙΚΟΥ ΑΘΡΟΙΣΜΑΤΟΣ ΠΑΙΓΝΙΑ ΜΙΑΣ ΦΟΡΑΣ Ή ΕΠΑΝΑΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΑ ΠΑΙΓΝΙΑ ΠΑΙΓΝΙΑ ΜΕ ΠΛΗΡΗ ΚΑΙ ΙΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΚΤΩΝ ΠΑΙΓΝΙΑ ΜΕ ΚΑΘΟΡΙΣΜΕΝΟΥΣ Ή ΠΑΡΑΠΟΙΗΣΙΜΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΜΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΑ ΠΑΙΓΝΙΑ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΑΙΓΝΙΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΛΗΡΩΜΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΑΙΓΝΙΩΝ ΟΡΘΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΚΟΙΝΗ ΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΑ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΑ ΠΑΙΓΝΙΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑ ΟΙ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΑΙΓΝΙΩΝ ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ 29 ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 32 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΠΑΙΓΝΙΩΝ 2.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΠΑΙΓΝΙΩΝ ΜΕ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΜΗΤΡΑ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΠΑΙΓΝΙΟΥ ΜΗΔΕΝΙΚΟΥ ΑΘΡΟΙΣΜΑΤΟΣ 36

5 2.2.2 ΜΗΤΡΑ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΠΑΙΓΝΙΟΥ ΜΗ ΜΗΔΕΝΙΚΟΥ ΑΘΡΟΙΣΜΑΤΟΣ ΕΠΙΚΡΑΤΟΥΣΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΚΑΤΑ NASH ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ MINIMAX ΚΑΙ MAXIMIN ΚΑΘΑΡΕΣ ΚΑΙ ΜΙΚΤΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΤΟ ΔΙΛΗΜΜΑ ΤΩΝ ΦΥΛΑΚΙΣΜΕΝΩΝ ΩΣ ΠΑΙΓΝΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΕΠΑΝΑΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΑ ΠΑΙΓΝΙΑ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΠΑΙΓΝΙΩΝ ΜΕ ΔΙΑΔΟΧΙΚΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ: ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ ΤΟ ΠΑΙΓΝΙΟ ΤΗΣ ΕΜΠΟΔΙΣΗΣ ΕΙΣΟΔΟΥ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ 75 ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 78 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Η ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ ΣΤΟ ΟΛΙΓΟΠΩΛΙΟ 3.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΟΛΙΓΟΠΩΛΙΟΥ ΤΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΟΛΙΓΟΠΩΛΙΟΥ ΟΙ ΠΗΓΕΣ ΤΟΥ ΟΛΙΓΟΠΩΛΙΟΥ Η ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΣΤΟ ΟΛΙΓΟΠΩΛΙΟ Η ΕΠΙΛΟΓΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΗΓΕΣΙΑ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ ΤΙΜΟΛΟΓΙΑΚΗ ΗΓΕΣΙΑ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΟΣ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ ΤΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΥΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ (ΚΑΡΤΕΛ) ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΟΣ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΤΙΜΩΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΤΙΜΩΝ ΜΕ ΟΜΟΙΟΓΕΝΗ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΤΙΜΩΝ ΜΕ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΤΙΜΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΤΟ ΔΙΛΗΜΜΑ ΣΤΟ ΟΛΙΓΟΠΩΛΙΟ ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΩΝ ΔΥΟΠΩΛΙΑΚΩΝ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΩΝ 129

6 3.10 ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ 131 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: Η ΑΓΟΡΑ ΤΗΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 4.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο ΚΛΑΔΟΣ ΤΗΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΤΗΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑΣ ΜΟΡΦΗ ΑΓΟΡΑΣ ΜΕΡΙΔΙΑ ΑΓΟΡΑΣ ΟΙ ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΕΣ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ COSMOTE Α.Ε VODAFONE-PANAFON Α.Ε.Ε.Τ ΤΙΜ Α.Ε.Β.Ε Q-ΤELECOM A.Ε.B.E ΤΙΜΟΛΟΓΙΑΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ ΤΟ ΠΑΙΓΝΙΟ ΤΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΤΑ ΟΛΙΓΟΠΩΛΙΑΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝΤΑΙ ΟΛΙΓΟΠΩΛΙΑΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΤΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΕΤΤ ΟΙ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΕΤΤ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΟΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑΣ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ 186 ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 190 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 192 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 202

7 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Επιθυμώ να εκφράσω τις ευχαριστίες μου σε όλους τους καθηγητές του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών στη Διοίκηση των Επιχειρήσεων του Πανεπιστημίου Πειραιώς και ιδιαίτερα θα ήθελα να ευχαριστήσω τον επιβλέποντα καθηγητή μου κ. Χρήστο Αγιακλόγλου για τη συνεργασία και για τη συνεχή καθοδήγησή του κατά τη διάρκεια εκπόνησης της Διπλωματικής Εργασίας. I

8 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΙΝΑΚΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ 2.1: Μήτρα πληρωμών παιγνίου μηδενικού αθροίσματος...36 ΠΙΝΑΚΑΣ 2.2: Μήτρα πληρωμών παιγνίου μη μηδενικού αθροίσματος...38 ΠΙΝΑΚΑΣ 2.3: Μήτρα πληρωμών του Παραδείγματος ΠΙΝΑΚΑΣ 2.4: Μήτρα πληρωμών του Παραδείγματος ΠΙΝΑΚΑΣ 2.5: Μήτρα πληρωμών του προβλήματος επιλογής προϊόντος του Παραδείγματος ΠΙΝΑΚΑΣ 2.6: Μήτρα πληρωμών παιγνίου μηδενικού αθροίσματος...49 ΠΙΝΑΚΑΣ 2.7: Μήτρα πληρωμών παιγνίου με στρατηγικές minimax-maximin...51 ΠΙΝΑΚΑΣ 2.8: Μήτρα πληρωμών του Παραδείγματος ΠΙΝΑΚΑΣ 2.9: Μήτρα πληρωμών του «διλήμματος των φυλακισμένων»...56 ΠΙΝΑΚΑΣ 2.10: Μήτρα πληρωμών του Παραδείγματος ΠΙΝΑΚΑΣ 2.11: Μήτρα πληρωμών του τροποποιημένου Παραδείγματος ΠΙΝΑΚΑΣ 2.12: Μήτρα πληρωμών του Παραδείγματος ΠΙΝΑΚΑΣ 3.1: Μήτρα πληρωμών για παίγνιο τιμολόγησης ΠΙΝΑΚΑΣ 4.1: Το μέγεθος της ελληνικής αγοράς κινητής τηλεφωνίας και ο βαθμός διείσδυσης σε αυτήν ΠΙΝΑΚΑΣ 4.2: Κόστος διαφήμισης ανά νέο συνδρομητή (σε Ευρώ) ΠΙΝΑΚΑΣ 4.3: Νέα τέλη τερματισμού από σταθερά δίκτυα προς τα δίκτυα των Vodafone, Cosmote, ΤΙΜ και Q-Telecom (σε Ευρώ) II

9 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2.1: Το πρόβλημα επιλογής προϊόντος σε διεξοδική μορφή...66 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2.2: Το παίγνιο εισόδου στην αγορά...72 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2.3: Το νέο τροποποιημένο παίγνιο εισόδου στην αγορά...74 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 3.1: Η καμπύλη αντίδρασης της επιχείρησης ουραγού...91 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 3.2: Η ισορροπία στο υπόδειγμα Stackelberg...95 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 3.3: Το υπόδειγμα της κυρίαρχης επιχείρησης.99 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 3.4: Η ισορροπία στο υπόδειγμα Cournot ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 3.5: Το υπόδειγμα της πλήρους συμφωνίας (καρτέλ) ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 3.6: Η ισορροπία Nash στον ανταγωνισμό τιμών με διαφοροποίηση προϊόντος ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 4.1: Εξέλιξη μεριδίων αγοράς ως προς το σύνολο των συνδρομών για την πενταετία ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 4.2: Εκτιμήσεις μεριδίων αγοράς των εταιρειών κινητής τηλεφωνίας για το έτος ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 4.3: Τέλη τερματισμού από κινητό σε κινητό της Cosmote, της Vodafone και της Telestet για τα έτη ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 4.4: Τέλη τερματισμού από σταθερό σε κινητό της Vodafone για τα έτη ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 4.5: Τέλη τερματισμού από σταθερό σε κινητό της Cosmote για τα έτη ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 4.6: Τέλη τερματισμού από σταθερό σε κινητό της ΤΙΜ για τα έτη ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 4.7: Τέλη τερματισμού από σταθερό σε κινητό της Q-Telecom για τα έτη III

10 Κεφάλαιο 1: Βασικές Αρχές Θεωρίας Παιγνίων KEΦΑΛΑΙΟ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΠΑΙΓΝΙΩΝ 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η θεωρία των παιγνίων είναι μία πολύ σημαντική εφαρμογή της μικροοικονομίας, η οποία μελετάει τη στρατηγική συμπεριφορά των επιχειρήσεων στο ολιγοπώλιο. Η στρατηγική συμπεριφορά (strategic behavior) αναφέρεται στο σχέδιο δράσης ή συμπεριφοράς μίας ολιγοπωλιακής επιχείρησης, αφού ληφθούν υπ όψιν όλες οι πιθανές αντιδράσεις από τους ανταγωνιστές της, καθώς αυτοί ανταγωνίζονται για κέρδη ή για άλλα πλεονεκτήματα. Εφόσον υπάρχουν μόνο λίγες επιχειρήσεις στον κλάδο, οι δράσεις κάθε μίας επιχείρησης επηρεάζουν τις άλλες, και οι αντιδράσεις των άλλων πρέπει να συνυπολογιστούν ώστε να καταρτιστεί το καλύτερο σχέδιο δράσης από κάθε επιχείρηση. Έτσι, κάθε ολιγοπωλιακή επιχείρηση αλλάζει την τιμή των προϊόντων της, την ποσότητα τους προς πώληση, το επίπεδο διαφήμισης κ.α., με σκοπό να μεγιστοποιήσει τα κέρδη της, αφού έχει προηγουμένως αναλογιστεί όλες τις πιθανές αντιδράσεις των ανταγωνιστών της για κάθε σχέδιο δράσης της. Γενικά, η θεωρία των παιγνίων ασχολείται με την επιλογή της καλύτερης ή άριστης στρατηγικής σε καταστάσεις σύγκρουσης. Για παράδειγμα, η θεωρία των παιγνίων μπορεί να βοηθήσει μία επιχείρηση να προσδιορίσει τις συνθήκες κάτω από τις οποίες αν μειώσει τις τιμές των προϊόντων της δεν θα πυροδοτήσει έναν καταστροφικό πόλεμο τιμών. Επίσης, μπορεί να βοηθήσει μία επιχείρηση να 1

11 Κεφάλαιο 1: Βασικές Αρχές Θεωρίας Παιγνίων αυξήσει τη δυναμικότητά της με σκοπό να αποθαρρύνει την είσοδο άλλων επιχειρήσεων στον κλάδο, ακόμα και αν αυτό το γεγονός οδηγήσει σε μείωση των βραχυπρόθεσμων κερδών της επιχείρησης. Εν ολίγοις, η θεωρία των παιγνίων δείχνει πώς μία ολιγοπωλιακή επιχείρηση λαμβάνει στρατηγικές αποφάσεις ώστε να κερδίσει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα έναντι των ανταγωνιστών της ή πώς μπορεί να ελαχιστοποιήσει τον πιθανό κίνδυνο που προέρχεται από μία στρατηγική κίνηση ενός ανταγωνιστή της. Η θεωρία των παιγνίων αποτελεί το σημαντικότερο εργαλείο για τη μελέτη των στρατηγικών παιγνίων. Τα στρατηγικά παίγνια (strategic games) είναι καταστάσεις όπου συμμετέχουν δύο ή περισσότεροι παίκτες (players) και με βάση τη στρατηγική σκέψη αλληλεπιδρούν ώστε να επιτύχουν το κλείσιμο αμοιβαίων συμφωνιών ή τη διευθέτηση συγκρούσεων. Στην παρούσα εργασία θα αναλυθούν τα στρατηγικά παίγνια μεταξύ επιχειρήσεων και επομένως οι έννοιες του παίκτη και της επιχείρησης στο εξής θα θεωρούνται ταυτόσημες. Η στρατηγική σκέψη είναι βασικό στοιχείο των στρατηγικών παιγνίων και έχει ιδιαίτερη σημασία όσο αφορά στις αλληλεπιδράσεις ενός παίκτη με τον υπόλοιπο κόσμο, δεδομένου ότι υπάρχουν και κάποιοι άλλοι που κάνουν ακριβώς τις ίδιες σκέψεις για την ίδια κατάσταση και την ίδια χρονική στιγμή. Η θεωρία των παιγνίων αναλύει τη λήψη στρατηγικών αποφάσεων που σχετίζονται με τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ παικτών και μερικά ερωτήματα στα οποία μπορεί να δώσει απαντήσεις και τα οποία αφορούν τις δομές αγοράς και τη συμπεριφορά της επιχείρησης είναι τα εξής: Γιατί οι επιχειρήσεις τείνουν να συνωμοτούν σε κάποιες αγορές, ενώ σε άλλες ανταγωνίζονται επιθετικά; Πώς μερικές επιχειρήσεις καταφέρνουν να αποτρέπουν 2

12 Κεφάλαιο 1: Βασικές Αρχές Θεωρίας Παιγνίων την είσοδο στην αγορά πιθανών ανταγωνιστών; Πώς θα πρέπει οι επιχειρήσεις να λαμβάνουν αποφάσεις για την τιμολόγηση, όταν οι συνθήκες ζήτησης και κόστους παραγωγής αλλάζουν ή όταν νέοι ανταγωνιστές μπαίνουν στην αγορά; Η ορθολογική δράση και συμπεριφορά για κάθε παίκτη περιλαμβάνει την προσεκτική σκέψη πριν τη δράση, τη γνώση των σκοπών και των περιορισμών σχετικά με τις δράσεις του, καθώς και την επιλογή των δράσεων του με τον καλύτερα δυνατά υπολογισμένο τρόπο σύμφωνα με τα κριτήριά του. Η θεωρία των παιγνίων προσθέτει ως μία ακόμη διάσταση στην ορθολογική συμπεριφορά την αλληλεπίδραση με άλλους το ίδιο ορθολογικούς λήπτες αποφάσεων. Για το λόγο αυτό, η θεωρία των παιγνίων αποτελεί την επιστημονική τεκμηρίωση της ορθολογικής συμπεριφοράς σε καταστάσεις αλληλεπίδρασης. Η κύρια προσφορά της στον παίκτη δεν είναι τόσο το ότι του εξασφαλίζει μια σίγουρη νίκη, όσο το ότι του παρέχει μερικές γενικές αρχές για να αναλογιστεί καλύτερα κάποιες στρατηγικές αλληλεπιδράσεις. Στο παρόν κεφάλαιο θα αναλυθούν τα στρατηγικά παίγνια και στη συνέχεια θα γίνει η κατηγοριοποίησή τους βάσει διαφόρων παραγόντων. Επίσης, θα γίνει αναφορά στους όρους, στις βασικές υποθέσεις και στις χρήσεις της θεωρίας των παιγνίων που έχει ως σκοπό τη καλύτερη δυνατή μελέτη και κατανόηση των στρατηγικών παιγνίων. 3

13 Κεφάλαιο 1: Βασικές Αρχές Θεωρίας Παιγνίων 1.2 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΑ ΠΑΙΓΝΙΑ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ Στρατηγικό παίγνιο (strategic game) καλείται κάθε κατάσταση στην οποία οι παίκτες (ή συμμετέχοντες) παίρνουν στρατηγικές αποφάσεις, αποφάσεις δηλαδή που λαμβάνουν υπ όψιν τους τις απαντήσεις και τις δράσεις μεταξύ των παικτών. Με άλλα λόγια, τα στρατηγικά παίγνια είναι αλληλεπιδράσεις μεταξύ παικτών οι οποίοι είναι αμοιβαία ενήμεροι σχετικά με την επίδραση των δράσεών τους και κατά συνέπεια οι επόμενες δράσεις τους είναι αποτέλεσμα της ενημέρωσής τους αυτής. Σκοπός κάθε παίκτη είναι να έχει στο τέλος του παιγνίου κάποιο όφελος που θα τον κατατάσσει σε πλεονεκτική θέση σε σχέση με τους αντιπάλους του. Τα στρατηγικά παίγνια λαμβάνουν χώρα στην καθημερινή ζωή, στις επιχειρήσεις, στην πολιτική αλλά ακόμα και στις διπλωματικές σχέσεις μεταξύ κρατών. Παραδείγματα παιγνίων περιλαμβάνουν επιχειρήσεις που ανταγωνίζονται μεταξύ τους για την οριοθέτηση τιμών ή μια ομάδα καταναλωτών που κάνουν προσφορές τιμών σε μία δημοπρασία για κάποιο έργο τέχνης. Οι στρατηγικές αποφάσεις (strategic decisions) καταλήγουν στις πληρωμές των παικτών, οι οποίες είναι τα αποτελέσματα των παιγνίων που αποφέρουν στους παίκτες οφέλη και ανταμοιβές. Έτσι, για τις επιχειρήσεις που ανταγωνίζονται για τις τιμές των προϊόντων τους οι πληρωμές είναι τα κέρδη, ενώ για αυτούς που μετέχουν στη δημοπρασία, η πληρωμή του νικητή είναι το πλεόνασμα του καταναλωτή, δηλαδή η αξία του έργου τέχνης μείον το ποσό που πρέπει να πληρώσει. 4

14 Κεφάλαιο 1: Βασικές Αρχές Θεωρίας Παιγνίων Στην πράξη, πολλές καταστάσεις που ξεκινούν ως απρόσωπες αγορές με χιλιάδες συμμετέχοντες καταλήγουν σε στρατηγικές αλληλεπιδράσεις λίγων ή ακόμα και δύο συμμετεχόντων. Το γεγονός αυτό εξηγείται από την ύπαρξη αμοιβαίων δεσμεύσεων μεταξύ των συμμετεχόντων, καθώς και από την ύπαρξη ιδιωτικής πληροφόρησης. Γενικότερα, όταν οι συμμετέχοντες σε μία συναλλαγή κατέχουν ιδιωτική πληροφόρηση που αφορά το αποτέλεσμα της συναλλαγής, κάθε διμερής συμφωνία καταλήγει να είναι στρατηγικό παίγνιο, ακόμα και αν το ευρύτερο πλαίσιο μπορεί να συμπεριλαμβάνει χιλιάδες τέτοιες συμφωνίες που λαμβάνουν χώρα. 1.3 ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΙΓΝΙΩΝ Τα στρατηγικά παίγνια μπορούν να καταταχθούν σε κατηγορίες βάσει διαφόρων παραγόντων με σκοπό την καλύτερη κατανόηση και τη συστηματικότερη ανάλυση τους. Στις επόμενες παραγράφους θα αναλυθούν τα παίγνια με διαδοχικές και ταυτόχρονες κινήσεις, τα παίγνια μηδενικού και μη μηδενικού αθροίσματος, τα παίγνια μίας φοράς και τα επαναλαμβανόμενα παίγνια, τα παίγνια με πλήρη και ίση πληροφόρηση των παικτών, τα παίγνια με καθορισμένους ή παραποιήσιμους κανόνες και τέλος τα συνεργατικά και μη συνεργατικά παίγνια ΠΑΙΓΝΙΑ ΜΕ ΔΙΑΔΟΧΙΚΕΣ Ή ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ Παίγνια με διαδοχικές κινήσεις (sequential-move games) ονομάζονται τα στρατηγικά παίγνια όπου οι παίκτες κάνουν τις κινήσεις τους με τη σειρά, ο ένας δηλαδή μετά τον άλλο, έχοντας έτσι γνώση των κινήσεων των προηγούμενων παικτών. Αντίθετα, στα παίγνια με ταυτόχρονες κινήσεις (simultaneous-move 5

15 Κεφάλαιο 1: Βασικές Αρχές Θεωρίας Παιγνίων games) οι παίκτες κάνουν τις κινήσεις τους όλοι μαζί την ίδια χρονική στιγμή, χωρίς να γνωρίζουν τι έχουν επιλέξει να πράξουν οι αντίπαλοί τους. Η διάκριση μεταξύ διαδοχικών ή ταυτόχρονων κινήσεων είναι σημαντική διότι οι δύο αυτοί τύποι παιγνίων απαιτούν διαφορετική στρατηγική σκέψη και αντιμετώπιση. Στην πράξη τα περισσότερα παίγνια συνδυάζουν διαδοχικές και ταυτόχρονες κινήσεις. Για παράδειγμα, σε έναν αγώνα για την έρευνα και την ανάπτυξη ενός προϊόντος, οι επιχειρήσεις δρουν ταυτόχρονα, αλλά κάθε ανταγωνιστής έχει μερική πληροφόρηση για την πρόοδο των άλλων και έτσι μπορεί να ανταπαντήσει στις κινήσεις των ανταγωνιστικών επιχειρήσεων αναλόγως. Σε ένα παίγνιο διαδοχικών κινήσεων ο παίκτης πρέπει να αναλογιστεί την κάθε του κίνηση συνυπολογίζοντας τις συνέπειες της, καθώς και την αντίδραση του αντιπάλου του. Αντίθετα, σε ένα παίγνιο με ταυτόχρονες κινήσεις ο παίκτης προσπαθεί να καταλάβει τι θα πράξει ο αντίπαλος παίκτης ακριβώς τη στιγμή που θα κάνει και εκείνος την κίνησή του. Επίσης, η μελέτη των διαδοχικών παιγνίων δηλώνει στον παίκτη πότε υπάρχει πλεονέκτημα να κινηθεί πρώτος και πότε δεύτερος. Για παράδειγμα, το παίγνιο οικονομικού ανταγωνισμού μεταξύ αντιπάλων επιχειρήσεων σε μία αγορά έχει πλεονέκτημα πρώτης κίνησης αν μία επιχείρηση, κάνοντας μία επιχειρηματική δέσμευση να ανταγωνισθεί επιθετικά, μπορεί να αναγκάσει τους αντιπάλους της να οπισθοχωρήσουν. 6

16 Κεφάλαιο 1: Βασικές Αρχές Θεωρίας Παιγνίων ΠΑΙΓΝΙΑ ΜΗΔΕΝΙΚΟΥ ΑΘΡΟΙΣΜΑΤΟΣ Παίγνια μηδενικού αθροίσματος (zero-sum games) ονομάζονται τα παίγνια όπου τα συμφέροντα των παικτών βρίσκονται σε απόλυτη σύγκρουση. Μία τέτοια σύγκρουση συμβαίνει όταν οι παίκτες μοιράζονται στο τέλος το σταθερό ποσό ενός πιθανού κέρδους είτε αυτό είναι σε χρηματικές μονάδες είτε σε οποιοδήποτε άλλο μετρήσιμο μέγεθος. Λόγω του ότι το διαθέσιμο κέρδος δεν χρειάζεται να είναι πάντα μηδενικό, ο όρος παίγνιο μηδενικού αθροίσματος αντικαθιστάται συχνά από τον όρο παίγνιο σταθερού αθροίσματος (constant-sum game). Τα περισσότερα οικονομικά και κοινωνικά παίγνια δεν είναι μηδενικού αθροίσματος, λόγω του ότι η εμπορική ή οικονομική δραστηριότητα γενικά προσφέρουν ευκαιρίες για συμφωνίες που ωφελούν τον καθένα. Για παράδειγμα, τα κοινά εγχειρήματα μεταξύ επιχειρήσεων συνδυάζουν τις διαφορετικές δεξιότητες των συμμετεχόντων με σκοπό να παραχθεί κάτι περισσότερο απ ότι θα μπορούσε να παράγει κάθε μία επιχείρηση ξεχωριστά μόνο με τη δική της τεχνογνωσία. Βέβαια, τα συμφέροντα και πάλι δεν ευθυγραμμίζονται απόλυτα. Οι επιχειρήσεις συνεργάζονται για να δημιουργήσουν μία μεγαλύτερη πίτα, αλλά μπορεί να συγκρουστούν, όταν πρόκειται να αποφασίσουν πώς θα μοιραστεί η πίτα μεταξύ τους. Στην πραγματικότητα, τα περισσότερα παίγνια τείνουν μεταξύ σύγκρουσης και συνεργασίας και οι προσπάθειες των παικτών να λύσουν τις συγκρούσεις τους έγκειται στο ότι γνωρίζουν ότι αν αποτύχουν να συμφωνήσουν, το αποτέλεσμα θα είναι άσχημο για όλους. 7

17 Κεφάλαιο 1: Βασικές Αρχές Θεωρίας Παιγνίων Αξίζει να σημειωθεί ότι ακόμη και όταν ένα παίγνιο είναι σταθερού αθροίσματος για όλους τους παίκτες, υπάρχει η πιθανότητα, όταν στο παίγνιο υπάρχουν τρεις ή περισσότεροι παίκτες, δύο από αυτούς να συνεργαστούν εις βάρος του τρίτου, γεγονός που οδηγεί σε συνασπισμούς και συμμαχίες. Έτσι, ενώ αρχικά όλοι οι παίκτες είχαν αντικρουόμενα συμφέροντα, τελικά, το παίγνιο για τους παίκτες που προχώρησαν σε συνεργασία κατέληξε να είναι παίγνιο μη σταθερού αθροίσματος, αφού πλέον τα συμφέροντά τους βρίσκονται σε συμφωνία ΠΑΙΓΝΙΑ ΜΙΑΣ ΦΟΡΑΣ Ή ΕΠΑΝΑΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΑ ΠΑΙΓΝΙΑ Τα παίγνια που διεξάγονται μόνο μία φορά ονομάζονται παίγνια μιας φοράς (games played once) και κατά κανόνα χαρακτηρίζονται από πιο δυναμικές και αποφασιστικές κινήσεις. Σε αυτά τα παίγνια ο κάθε παίκτης δεν ξέρει πολλά για τους αντιπάλους του, αγνοεί πιθανόν ποιες είναι οι δυνατότητές τους και ποιες οι προτεραιότητές τους και αν είναι ικανοί στο να υπολογίζουν την καλύτερη στρατηγική τους, όπως επίσης και αν έχουν κάποιες αδυναμίες. Για το λόγο αυτό στα παίγνια μίας φοράς σημαντικά στοιχεία μιας καλής στρατηγικής αποτελούν η έκπληξη και η εχεμύθεια. Επαναλαμβανόμενα παίγνια (repeated games) ονομάζονται τα παίγνια όπου οι παίκτες αναλαμβάνουν δράση και παράλληλα τους αποδίδονται πληρωμές συνεχώς. Στα επαναλαμβανόμενα παίγνια ισχύουν οι αντίθετοι ισχυρισμοί απ ότι στα παίγνια μίας φοράς. Κάθε φορά που επαναλαμβάνεται το παίγνιο, ο παίκτης έχει την ευκαιρία και το χρόνο να χτίσει τη φήμη του, να μάθει περισσότερα για τους αντιπάλους του και να αναπτύξει πιο πολύπλοκες στρατηγικές. 8

18 Κεφάλαιο 1: Βασικές Αρχές Θεωρίας Παιγνίων Τα περισσότερα παίγνια στην καθημερινή ζωή, παρόλο που εκ πρώτης όψεως θεωρούνται μίας φοράς και περιλαμβάνουν στοιχεία σύγκρουσης αλλά και μερικά στοιχεία συνεργασίας, ωστόσο έχουν σοβαρή πιθανότητα για επανάληψη την οποία κάποιος μπορεί και να παραβλέψει. Έτσι, μια επιθετική στρατηγική για εξόντωση του αντιπάλου μπορεί μεν να αποφέρει ένα βραχυπρόθεσμο πλεονέκτημα, όμως τα μακροπρόθεσμα παράπλευρα αποτελέσματά του είναι δυνατόν να έχουν μεγαλύτερο κόστος. Για το λόγο αυτό, πρέπει ο παίκτης εξ αρχής να ψάξει πιο βαθιά και να αναζητήσει τα στοιχεία συνεργασίας και αναλόγως να αλλάξει και τις στρατηγικές του ΠΑΙΓΝΙΑ ΜΕ ΠΛΗΡΗ ΚΑΙ ΙΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΚΤΩΝ Παίγνια με πλήρη και ίση πληροφόρηση των παικτών (games where players are fully and equally informed) ονομάζονται τα παίγνια στα οποία όλοι οι παίκτες κατέχουν ακριβώς τις ίδιες πληροφορίες και στον ίδιο βαθμό. Στα περισσότερα παίγνια υπάρχουν στοιχεία πληροφόρησης που μπορεί να έχει μόνο ένας παίκτης και όχι άλλοι. Έτσι, σημαντικό στοιχείο των παιγνίων και των στρατηγικών είναι η απόπειρα των παικτών να αποκρύπτουν, να μεταβιβάζουν και να εξάγουν συμπεράσματα που αφορούν συγκεκριμένες πληροφορίες. Αν και η διαχείριση των πληροφοριών αποτελεί βασικό παράγοντα για την έκβαση ενός στρατηγικού παιγνίου, ωστόσο δεν είναι απαραίτητο πάντα ένας παίκτης όταν έχει παραπάνω πληροφορίες να τις αποκρύπτει από τους άλλους παίκτες. Για παράδειγμα, μία επιχείρηση που κάνει ένα μεγάλο βήμα στην έρευνα και ανάπτυξη 9

19 Κεφάλαιο 1: Βασικές Αρχές Θεωρίας Παιγνίων ενός προϊόντος αφήνει τους ανταγωνιστές της να το μάθουν με την ελπίδα ότι αυτοί θα παραιτηθούν από τις δικές τους έρευνες. Η γενική αρχή σχετικά με την πληροφόρηση είναι ότι οι παίκτες επιθυμούν να αποκαλύπτουν πληροφορίες επιλεκτικά. Θέλουν δηλαδή να αποκαλύπτουν τις καλές πληροφορίες και να αποκρύπτουν τις κακές που μπορεί να λειτουργήσουν εις βάρος τους. Όμως, όλοι οι παίκτες σε ένα στρατηγικό παίγνιο είναι ορθολογιστές και έχουν συγκεκριμένους σκοπούς. Έτσι, θα αναγνωρίσουν το σκοπό κάποιου να πει ψέματα ή να υπερβάλει. Για το λόγο αυτό δεν πρόκειται να δεχτούν αβάσιμους ισχυρισμούς σχετικά με την πρόοδο ή τις ικανότητες κάποιου παίκτη. Οι παίκτες μπορούν να πειστούν μόνο με αντικειμενικές αποδείξεις ή δράσεις που αποτελούν αξιόπιστες αποδείξεις σχετικά με την πληροφόρηση ενός παίκτη. Τέτοιες δράσεις από την πλευρά του πιο πληροφορημένου παίκτη καλούνται σινιάλα (signals) και οι στρατηγικές που χρησιμοποιούν αυτές τις δράσεις καλούνται στρατηγικές σινιάλων (signaling). Αντίστοιχα, η λιγότερο πληροφορημένη πλευρά μπορεί να δημιουργήσει καταστάσεις, όπου ο περισσότερο πληροφορημένος παίκτης αναγκάζεται να αναλάβει δράση, η οποία να αποκαλύπτει την πληροφόρησή του με αξιόπιστο τρόπο. Τέτοιες στρατηγικές καλούνται στρατηγικές εξέτασης (screening) και οι μέθοδοι που τις χρησιμοποιούν καλούνται μηχανισμοί εξέτασης (screening devices). Αξίζει να σημειωθεί πώς όταν διαφορετικοί παίκτες έχουν διαφορετική πληροφόρηση, ο ίδιος ο χειρισμός της πληροφόρησης γίνεται παίγνιο, ένα παίγνιο που είναι συνήθως περισσότερο σημαντικό από αυτό που θα διεξαχθεί μετά το στάδιο της πληροφόρησης. 10

20 Κεφάλαιο 1: Βασικές Αρχές Θεωρίας Παιγνίων ΠΑΙΓΝΙΑ ΜΕ ΚΑΘΟΡΙΣΜΕΝΟΥΣ Ή ΠΑΡΑΠΟΙΗΣΙΜΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ Παίγνια στα οποία οι κανόνες είναι δεδομένοι (π.χ. σκάκι, αθλήματα, χαρτιά) και όλοι οι παίκτες πρέπει να τους ακολουθούν, όσο αυθαίρετοι και ιδιόμορφοι και αν τους φαίνονται, ονομάζονται παίγνια με καθορισμένους κανόνες (games with fixed rules). Αντίθετα, στα επιχειρηματικά και πολιτικά παίγνια, οι παίκτες σε μικρότερο ή σε μεγαλύτερο βαθμό διαμορφώνουν τους δικούς τους κανόνες και τότε πρόκειται για παίγνια με παραποιήσιμους κανόνες (games with manipulable rules). Σε τέτοιες καταστάσεις, το πραγματικό παίγνιο είναι το «προ-παίγνιο» (pre-game), όπου διαμορφώνονται οι κανόνες και ξεδιπλώνονται οι στρατηγικές δεξιότητες των παικτών. Η πραγματική διεξαγωγή του παιγνίου που θα ακολουθήσει γίνεται με μηχανικό τρόπο και μπορεί να ανατεθεί ακόμα και σε κάποιον άλλο. Όμως, αν κάποιος αδρανήσει κατά τη διάρκεια του «προ-παιγνίου», τότε το παίγνιο μπορεί και να έχει χαθεί πριν καν αρχίσει. Ο καθορισμός των κανόνων κατά το «προ-παίγνιο» εξαρτάται από ορισμένα σημαντικά γεγονότα τα οποία συνδέονται με τις έμφυτες ικανότητες των παικτών. Στον επιχειρηματικό ανταγωνισμό, μία επιχείρηση μπορεί να αναλάβει προειδοποιητικές δράσεις που μεταβάλουν τα παίγνια που ακολουθούν μεταξύ αυτής και των αντιπάλων επιχειρήσεων. Για παράδειγμα, μία επιχείρηση μπορεί να επεκτείνει τις εργοστασιακές της εγκαταστάσεις ή να διαφημιστεί κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να μεταβληθούν προς όφελός της τα αποτελέσματα του επακόλουθου ανταγωνισμού τιμών. Για το ποια επιχείρηση μπορεί να το κάνει αυτό καλύτερα και ευκολότερα εξαρτάται από το ποια έχει τους διοικητικούς και οργανωσιακούς πόρους για να κάνει επενδύσεις ή να λανσάρει διαφημιστικές καμπάνιες. 11

21 Κεφάλαιο 1: Βασικές Αρχές Θεωρίας Παιγνίων Βέβαια, οι παίκτες μπορεί να μην είναι σίγουροι για τις ικανότητες των αντιπάλων τους. Το γεγονός αυτό καθιστά το προ-παίγνιο ένα παίγνιο άνισης πληροφόρησης (unequal information), που απαιτεί πιο επιδέξιες στρατηγικές και που καταλήγει σε μεγάλες εκπλήξεις ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΜΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΑ ΠΑΙΓΝΙΑ Οι περισσότερες στρατηγικές αλληλεπιδράσεις περιλαμβάνουν ένα συνδυασμό συγκρούσεων και κοινών συμφερόντων. Όλοι οι συμμετέχοντες σε ένα παίγνιο πρέπει να έρθουν σε συμφωνία για το τι πρέπει ο καθένας να κάνει, ζυγίζοντας τα αμοιβαία συμφέροντά τους για τη μεγιστοποίηση του ολικού οφέλους και τα αντικρουόμενα συμφέροντά τους για τη κατανομή των κερδών. Τέτοιες διαπραγματεύσεις μπορεί να διαρκέσουν αρκετούς γύρους, στους οποίους γίνονται συμφωνίες σε αβέβαιη βάση, εξετάζονται καλύτερες εναλλακτικές και η συμφωνία οριστικοποιείται όταν καμία ομάδα παικτών δεν μπορεί να βρει καλύτερη εναλλακτική. Όμως, ακόμη και μετά το πέρας μίας τέτοιας διαδικασίας, προκύπτουν συχνά επιπρόσθετες δυσκολίες σχετικά με την εφαρμογή της τελικής συμφωνίας στην πράξη. Για παράδειγμα, όταν όλοι οι παίκτες κάνουν αυτό που υποτίθεται ότι πρέπει να κάνουν κατά τη συμφωνία που επιτεύχθηκε, κάποιος άλλος συμμετέχων μπορεί τυπικά να έχει ένα καλύτερο αποτέλεσμα για τον εαυτό του πράττοντας κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφωνήθηκε. Έτσι, αν καθένας υποπτεύεται ότι οι άλλοι μπορούν να «κλέψουν» με αυτόν τον τρόπο, είναι αφελές από την πλευρά του να εμμείνει στην συμφωνημένη συνεργατική δράση. 12

22 Κεφάλαιο 1: Βασικές Αρχές Θεωρίας Παιγνίων Οι συμφωνίες για συνεργασία μπορούν να επιτύχουν αν όλοι οι παίκτες δράσουν άμεσα και με την παρουσία όλης της ομάδας. Βέβαια, συμφωνίες με τόσο άμεση εφαρμογή σπανίζουν, αφού το σύνηθες είναι οι παίκτες να χωρίζουν μετά την επίτευξη της συμφωνίας και να δρουν ιδιωτικά. Υπάρχουν ωστόσο και περιπτώσεις όπου η συμφωνία της κοινής δράσης μπορεί τελικά να επικρατήσει. Αυτό συμβαίνει όταν οι δράσεις μπορούν να παρατηρηθούν από άλλους και κάποια τρίτη πλευρά. Για παράδειγμα, ένα δικαστήριο κοινού νόμου μπορεί να ενισχύσει τη συμμόρφωση των συμμετεχόντων ως προς την κοινή συμφωνία. Σε πολλές άλλες περιπτώσεις όμως, οι προσωπικές δράσεις δεν μπορούν να παρατηρηθούν άμεσα και ούτε μπορούν να ενισχυθούν από κάποια εξωτερική δύναμη. Χωρίς τέτοιου είδους ενίσχυση, οι συμφωνίες τηρούνται μόνο αν τα προσωπικά συμφέροντα όλων των παικτών προτάσσουν τους παίκτες να υπακούσουν στη συμφωνία. Στην πραγματικότητα, τα παίγνια όπου οι συμφωνίες για κοινή δράση δεν ενισχύονται από κάποια τρίτη πλευρά αποτελούν την πλειοψηφία των στρατηγικών αλληλεπιδράσεων. Η θεωρία των παιγνίων χρησιμοποιεί συγκεκριμένη ορολογία για κάνει διακριτή τη διαφορά μεταξύ των καταστάσεων όπου οι συμφωνίες δεν ενισχύονται και αυτών όπου οι συμφωνίες ενισχύονται. Παίγνια όπου οι συμφωνίες κοινής δράσης ενισχύονται καλούνται συνεργατικά (cooperative), ενώ παίγνια στα οποία τέτοιες ενισχύσεις δεν είναι δυνατές και όπου τα άτομα επιτρέπεται να δρουν σύμφωνα με τα δικά τους συμφέροντα, καλούνται μη συνεργατικά (noncooperative). 13

23 Κεφάλαιο 1: Βασικές Αρχές Θεωρίας Παιγνίων Ένα παράδειγμα συνεργατικού παιγνίου είναι αυτό δύο επιχειρήσεων που διαπραγματεύονται μία κοινή επένδυση για τη ανάπτυξη μίας νέας τεχνολογίας, υποθέτοντας ότι καμία από τις δύο επιχειρήσεις δεν έχει την αρμόζουσα τεχνογνωσία για να το επιτύχει από μόνη της. Εάν οι δύο επιχειρήσεις μπορέσουν να υπογράψουν ένα δεσμευτικό συμβόλαιο για τη διανομή των κερδών από το κοινό τους εγχείρημα, τότε είναι πιθανόν και οι δύο πλευρές να έχουν κάποιο συνεργατικό αποτέλεσμα προς όφελός τους. Αντίθετα, ένα παράδειγμα μη συνεργατικού παιγνίου είναι αυτό δύο ανταγωνιστικών επιχειρήσεων που κάθε μία συνυπολογίζει την πιθανή συμπεριφορά της άλλης όταν θέτει ανεξάρτητα τα επίπεδα τιμών της. Κάθε μία επιχείρηση γνωρίζει ότι υπονομεύοντας τον ανταγωνιστή της μπορεί να αυξήσει το μερίδιο αγοράς της, όμως, πράττοντας με αυτόν τον τρόπο ρισκάρει να πυροδοτήσει ένα πόλεμο τιμών. Κατά συνέπεια, στα συνεργατικά παίγνια υπάρχει η πιθανότητα για δεσμευτικά συμβόλαια που επιτρέπουν και ενισχύουν το σχεδιασμό κοινών στρατηγικών, ενώ στα μη συνεργατικά παίγνια η πιθανότητα αυτή είναι μηδενική. Οι όροι συνεργατικά και μη συνεργατικά παίγνια ισχύουν και χρησιμοποιούνται ευρέως σήμερα, παρόλο που εν μέρει η ορολογία αυτή είναι ατυχής αφού δίνει την εντύπωση ότι στην πρώτη κατηγορία παιγνίων παράγονται συνεργατικά αποτελέσματα και στη δεύτερη κατηγορία όχι. Αυτό που συμβαίνει στην πραγματικότητα είναι ότι η προσωπική δράση του κάθε παίκτη μπορεί να είναι συμβατή με την επίτευξη αμοιβαίου κέρδους, ειδικά στις περιπτώσεις όπου υπάρχουν επαναλαμβανόμενες αλληλεπιδράσεις. Η σημαντική διαφοροποίηση είναι ότι σε αυτά που ονομάζονται συνεργατικά παίγνια, η συνεργασία θα έρθει στο προσκήνιο μόνο αν τα προσωπικά και ιδιωτικά συμφέροντα των συμμετεχόντων 14

Ολιγοπώλιο. Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Αρ. Διάλεξης: 11

Ολιγοπώλιο. Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Αρ. Διάλεξης: 11 Ολιγοπώλιο Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Αρ. Διάλεξης: 11 Μορφές Αγορών μεταξύ Μονοπωλίου και Τέλειου Ανταγωνισμού Ο Ατελής Ανταγωνισμός αναφέρεται στην διάρθρωση της αγοράς εκείνης η οποία βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές της Θεωρίας Παιγνίων

Βασικές Αρχές της Θεωρίας Παιγνίων Βασικές Αρχές της Θεωρίας Παιγνίων - Ορισμός. Αν οι επιλογές μιας επιχείρησης εξαρτώνται από την αναμενόμενη αντίδραση των υπόλοιπων επιχειρήσεων που συμμετέχουν στην αγορά, τότε υπάρχει στρατηγική αλληλεπίδραση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΟΠΩΛΙΑΚΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ, ΟΛΙΓΟΠΩΛΙΑ, ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ

ΜΟΝΟΠΩΛΙΑΚΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ, ΟΛΙΓΟΠΩΛΙΑ, ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ ΜΟΝΟΠΩΛΙΑΚΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ, ΟΛΙΓΟΠΩΛΙΑ, ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ Κεφάλαιο 7 Ε. Σαρτζετάκης Μονοπωλιακός ανταγωνισμός Η μορφή αγοράς του μονοπωλιακού ανταγωνισμού περιέχει στοιχεία πλήρους ανταγωνισμού (ελεύθερη

Διαβάστε περισσότερα

3. Παίγνια Αλληλουχίας

3. Παίγνια Αλληλουχίας 3. Παίγνια Αλληλουχίας Τα παίγνια αλληλουχίας πραγµατεύονται περιπτώσεις όπου οι κινήσεις των παικτών διαδέχονται η µια την άλλη, σε αντίθεση µε τα παίγνια όπου οι αποφάσεις των παικτών γίνονται ταυτόχρονα

Διαβάστε περισσότερα

(γ) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης που αναπτύσσονται

(γ) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης που αναπτύσσονται Βασικές Έννοιες Οικονομικών των Επιχειρήσεων - Τα οικονομικά των επιχειρήσεων μελετούν: (α) Τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνουν τις αποφάσεις τους οι επιχειρήσεις. (β) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης

Διαβάστε περισσότερα

Ολιγοπωλιακή Ισορροπία

Ολιγοπωλιακή Ισορροπία Ολιγοπωλιακή Ισορροπία - Χρησιμοποιούμε τις βασικές αρχές της θεωρίας παιγνίων για να εξετάσουμε τη στρατηγική αλληλεπίδραση των επιχειρήσεων σε ατελώς ανταγωνιστικές αγορές, εστιάζοντας την προσοχή μας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 1 Βρείτε την ισορροπία των ακόλουθων παιγνίων απαλείφοντας διαδοχικά τις κυριαρχούµενες στρατηγικές.

ΑΣΚΗΣΗ 1 Βρείτε την ισορροπία των ακόλουθων παιγνίων απαλείφοντας διαδοχικά τις κυριαρχούµενες στρατηγικές. ΑΣΚΗΣΗ 1 Βρείτε την ισορροπία των ακόλουθων παιγνίων απαλείφοντας διαδοχικά τις κυριαρχούµενες στρατηγικές. Α 1 Α 2 Α 3 Β 1 Β 2 Β 3 1, -1 0, 0-1, 0 0, 0 0, 6 10, -1 2, 0 10, -1-1, -1 Α 1 Α 2 Α 3 Β 1 Β

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 1 ΑΣΚΗΣΗ 2 ΑΣΚΗΣΗ 3

ΑΣΚΗΣΗ 1 ΑΣΚΗΣΗ 2 ΑΣΚΗΣΗ 3 ΑΣΚΗΣΗ 1 Δύο επιχειρήσεις Α και Β, μοιράζονται το μεγαλύτερο μερίδιο της αγοράς για ένα συγκεκριμένο προϊόν. Καθεμία σχεδιάζει τη νέα της στρατηγική για τον επόμενο χρόνο, προκειμένου να αποσπάσει πωλήσεις

Διαβάστε περισσότερα

3. Ανταγωνισμός ως προς τις Τιμές: Το Υπόδειγμα Bertrand

3. Ανταγωνισμός ως προς τις Τιμές: Το Υπόδειγμα Bertrand 3. Ανταγωνισμός ως προς τις Τιμές: Το Υπόδειγμα ertrand - To υπόδειγμα Cournot υποθέτει ότι κάθε επιχείρηση επιλέγει την παραγόμενη ποσότητα προϊόντος, ενώ στην πραγματικότητα οι επιχειρήσεις ανταγωνίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 7. Θεωρία παιγνίων VA 28, 29

Διάλεξη 7. Θεωρία παιγνίων VA 28, 29 Διάλεξη 7 Θεωρία παιγνίων VA 28, 29 Θεωρία παιγνίων Στη θεωρία παιγνίων χρησιμοποιούμε υποδείγματα για τη στρατηγική συμπεριφορά των οικονομικών μονάδων που καταλαβαίνουν ότι οι ενέργειές τους επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

δημιουργία: http://macedonia.uom.gr/~acg επεξεργασία: Ν.Τσάντας

δημιουργία: http://macedonia.uom.gr/~acg επεξεργασία: Ν.Τσάντας Θεωρία Παιγνίων Μελέτη στοιχείων που χαρακτηρίζουν καταστάσεις ανταγωνιστικής άλληλεξάρτησης με έμφαση στη διαδικασία λήψης αποφάσεων περισσοτέρων από ένα ληπτών απόφασης (αντιπάλων). Παίγνια δύο παικτών

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων

Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων - Στο υπόδειγμα ertrand, οι επιχειρήσεις, παράγουν ένα ομοιογενές αγαθό, οπότε η τιμή είναι η μοναδική μεταβλητή που ενδιαφέρει τους καταναλωτές και οι καταναλωτές

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΠΑΙΓΝΙΩΝ I.

ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΠΑΙΓΝΙΩΝ I. ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΠΑΙΓΝΙΩΝ I. Γενικά Σε μαθήματα όπως η επιχειρησιακή έρευνα και ή λήψη αποφάσεων αναφέραμε τις αποφάσεις κάτω από συνθήκες βεβαιότητας, στις οποίες και εφαρμόζονται κυρίως οι τεχνικές της επιχειρησιακής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ. Ενότητα 8: Πεπερασμένα επαναλαμβανόμενα παίγνια. Ρεφανίδης Ιωάννης Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής

ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ. Ενότητα 8: Πεπερασμένα επαναλαμβανόμενα παίγνια. Ρεφανίδης Ιωάννης Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής Ενότητα 8: Πεπερασμένα επαναλαμβανόμενα παίγνια Ρεφανίδης Ιωάννης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΑΙΓΝΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΥΤΕΡΟ- ΚΥΡΙΑΡΧΟΥΜΕΝΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ- PRISONER S DILLEMA ΑΚΑ ΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΑΙΓΝΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΥΤΕΡΟ- ΚΥΡΙΑΡΧΟΥΜΕΝΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ- PRISONER S DILLEMA ΑΚΑ ΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΑΙΓΝΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΥΤΕΡΟ- ΚΥΡΙΑΡΧΟΥΜΕΝΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ- PRISONER S DILLEMA ΑΚΑ ΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 ΚΟΙΝΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Players-Παίκτες Rules- Κανόνες. Τιµωρείσαι εάν τους παραβιάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη πάνω στην εφαρμογή της θεωρίας παιγνίων σε θέματα πολεμικών τακτικών και στρατηγικής.

Μελέτη πάνω στην εφαρμογή της θεωρίας παιγνίων σε θέματα πολεμικών τακτικών και στρατηγικής. Μελέτη πάνω στην εφαρμογή της θεωρίας παιγνίων σε θέματα πολεμικών τακτικών και στρατηγικής. Ιστορική αναδρομή 1713 Ο Francis Waldegrave, σε ένα γράμμα του, παρουσίασε την πρώτη μικτή στρατηγική μεγίστου

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτική Διαφοροποίηση Προϊόντος: Ο Ρόλος της Διαφήμισης

Ενημερωτική Διαφοροποίηση Προϊόντος: Ο Ρόλος της Διαφήμισης Ενημερωτική Διαφοροποίηση Προϊόντος: Ο Ρόλος της Διαφήμισης - Οι επιχειρήσεις δεν ανταγωνίζονται μόνο ως προς τις τιμές στις οποίες επιλέγουν να πουλήσουν τα προϊόντα τους. - Ο μη-τιμολογιακός ανταγωνισμός

Διαβάστε περισσότερα

Τέλειος ανταγωνισμός είναι μια ακραία συμπεριφορά της αγοράς, όπου πολλές εταιρίες ανταγωνίζονται με τις παρακάτω προϋποθέσεις :

Τέλειος ανταγωνισμός είναι μια ακραία συμπεριφορά της αγοράς, όπου πολλές εταιρίες ανταγωνίζονται με τις παρακάτω προϋποθέσεις : Κεφάλαιο 1. ΤΕΛΕΙΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ Εισαγωγή Τέλειος ανταγωνισμός είναι μια ακραία συμπεριφορά της αγοράς, όπου πολλές εταιρίες ανταγωνίζονται με τις παρακάτω προϋποθέσεις : α) Υπάρχουν πολλές εταιρίες οι

Διαβάστε περισσότερα

1. Επιλογή Ποιότητας στην Ολιγοπωλιακή Αγορά: Κάθετη Διαφοροποίηση Προϊόντος

1. Επιλογή Ποιότητας στην Ολιγοπωλιακή Αγορά: Κάθετη Διαφοροποίηση Προϊόντος . Επιλογή Ποιότητας στην Ολιγοπωλιακή Αγορά: Κάθετη Διαφοροποίηση Προϊόντος - Ορισμός. Αν η αύξηση του επιπέδου ενός χαρακτηριστικού που διαφοροποιεί τα προϊόντα των επιχειρήσεων ωφελεί κάποιους καταναλωτές

Διαβάστε περισσότερα

- Παράδειγμα 2. Εκτέλεση Πέναλτι ή Κορώνα-Γράμματα (Heads or Tails) - Ένας ποδοσφαιριστής ετοιμάζεται να εκτελέσει ένα πέναλτι, το οποίο προσπαθεί να

- Παράδειγμα 2. Εκτέλεση Πέναλτι ή Κορώνα-Γράμματα (Heads or Tails) - Ένας ποδοσφαιριστής ετοιμάζεται να εκτελέσει ένα πέναλτι, το οποίο προσπαθεί να - Παράδειγμα. Εκτέλεση Πέναλτι ή Κορώνα-Γράμματα (Heads or Tails) - Ένας ποδοσφαιριστής ετοιμάζεται να εκτελέσει ένα πέναλτι, το οποίο προσπαθεί να αποκρούσει ένας τερματοφύλακας. - Αν οι δύο παίκτες επιλέξουν

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr

www.onlineclassroom.gr ΑΣΚΗΣΗ 3 (ΜΟΝΑΔΕΣ 25) Σε ένα αγώνα ποδοσφαίρου οι προπονητές των δύο αντίπαλων ομάδων αποφάσισαν ότι έχουν 4 και 3 επιλογές συστήματος, αντίστοιχα. Η αναμενόμενη διαφορά τερμάτων δίνεται από τον παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΙΓΟΠΩΛΙΟ. Ολιγοπώλιο Κλωνάρης Στάθης

ΟΛΙΓΟΠΩΛΙΟ. Ολιγοπώλιο Κλωνάρης Στάθης ΟΛΙΓΟΠΩΛΙΟ Ονομάζεται η δομή της αγοράς που χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη σχετικά μικρού αριθμού επιχειρήσεων αλλά μεγάλες σε μέγεθος σχετικά με την αγορά που εξυπηρετούν. Οι ολιγοπωλιακές επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Λήψη απόφασης σε πολυπρακτορικό περιβάλλον. Θεωρία Παιγνίων

Λήψη απόφασης σε πολυπρακτορικό περιβάλλον. Θεωρία Παιγνίων Λήψη απόφασης σε πολυπρακτορικό περιβάλλον Θεωρία Παιγνίων Αβεβαιότητα παρουσία άλλου πράκτορα Μια άλλη πηγή αβεβαιότητας είναι η παρουσία άλλου πράκτορα στο περιβάλλον, ακόμα κι όταν ένας πράκτορας είναι

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφοριακά Συστήματα Διοίκησης (ΜΒΑ) Ενότητα 9: Λύσεις παιγνίων δύο παικτών

Πληροφοριακά Συστήματα Διοίκησης (ΜΒΑ) Ενότητα 9: Λύσεις παιγνίων δύο παικτών Πληροφοριακά Συστήματα Διοίκησης (ΜΒΑ) Ενότητα 9: Λύσεις παιγνίων δύο παικτών Μπεληγιάννης Γρηγόριος Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Αγροτικών Προϊόντων & Τροφίμων

Διαβάστε περισσότερα

Προσόντα με υψηλή αξία για τους εργοδότες σε σχέση με την αναπηρία

Προσόντα με υψηλή αξία για τους εργοδότες σε σχέση με την αναπηρία Προσόντα με υψηλή αξία για τους εργοδότες σε σχέση με την αναπηρία Απρίλιος 2013 Χαρακτηριστικά που ζητούν οι εργοδότες αναπηρία Πως θα όριζες τη λέξη προσόν ή τη λέξη δεξιότητα ; Και τι εννοούν οι εργοδότες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 3 (θεωρία παιγνίων) Οι δύο μεγαλύτερες τράπεζες μιας χώρας, Α και Β, εκτιμούν ότι μια άλλη τράπεζα, η Γ, θα κλείσει στο προσεχές διάστημα και πρόκειται να προχωρήσουν σε διαφημιστικές εκστρατείες

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R, Επίκουρος Καθηγητής, Τομέας Μαθηματικών, Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Περιεχόμενα Εισαγωγή στο

Διαβάστε περισσότερα

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Εφαρμοσμένες ΛΥΣΕΙΣ για Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις Συμβουλευτικές Υπηρεσίες Εκπαιδευτικά Σεμινάρια Ανάπτυξη Πωλήσεων Ανδρόμαχος Δημητροκάλλης, MBA Management

Διαβάστε περισσότερα

DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων

DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων 2 x 4 ώρες Μέτρηση και Βελτίωση Ενδυνάμωσης Ορισμός της Ενδυνάμωσης: Η ενδυνάμωση είναι η διαδικασία της αύξησης της ικανότητας των ατόμων

Διαβάστε περισσότερα

Ε Π Ι Χ Ε Ι Ρ Η Σ Ι Α Κ Η Ε Ρ Ε Υ Ν Α

Ε Π Ι Χ Ε Ι Ρ Η Σ Ι Α Κ Η Ε Ρ Ε Υ Ν Α ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011 ΤΟΜΕΑΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ, ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ε Π Ι Χ Ε Ι Ρ Η Σ Ι Α Κ Η Ε Ρ Ε Υ Ν Α ΘΕΜΑ 1 ο Σε ένα διαγωνισμό για την κατασκευή μίας καινούργιας γραμμής του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Διοίκηση Επιχειρήσεων Έννοια του Μάνατζμεντ Ικανότητες των Μάνατζερ Στόχοι του Μάνατζμεντ Βασικές Λειτουργίες του Μάνατζμεντ Σχεδιασμός Οργάνωση Διεύθυνση Έλεγχος Εφαρμογή του Μάνατζμεντ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΙΟΡΔΑΝΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ jordan@uom.gr Κτήριο Η- Θ γραφείο 402 Τηλ. 2310-891-591 DAN BORGE «Η διαχείριση του κινδύνου είναι δυνατό να μας βοηθήσει να αρπάξουμε μια ευκαιρία

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Εισαγωγικά Στοιχεία Τιμολόγησης Προσφορά & Ζήτηση Τιμολόγηση & Αγορές Βασικές Πολιτικές Τιμολόγησης

Περιεχόμενα. Εισαγωγικά Στοιχεία Τιμολόγησης Προσφορά & Ζήτηση Τιμολόγηση & Αγορές Βασικές Πολιτικές Τιμολόγησης Περιεχόμενα Εισαγωγικά Στοιχεία Τιμολόγησης Βασικές Τιμολόγησης 2 Τιμή & Τιμολογιακή Πολιτική Ανταγωνισμός Οικονομική Αξία Customer Company Competition Collaborators Πελάτης Εταιρεία Ανταγωνισμός Συνεργάτες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ Έρευνα μάρκετινγκ Τιμολόγηση Ανάπτυξη νέων προϊόντων ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Τμηματοποίηση της αγοράς Κανάλια

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ. Βfi 1 2 Αfl 1 1, 2 0, 1 2 2, 1 1, 0

ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ. Βfi 1 2 Αfl 1 1, 2 0, 1 2 2, 1 1, 0 ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ Παίγνιο: Συμμετέχουν τουλάχιστον δύο παίκτες με τουλάχιστον δύο στρατηγικές ο καθένας και αντίθετα συμφέροντα. Το αποτέλεσμα για κάθε παίκτη καθορίζεται από τις συνδυασμένες επιλογές όλων

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφοριακά Συστήματα Διοίκησης. Θεωρία Αποφάσεων

Πληροφοριακά Συστήματα Διοίκησης. Θεωρία Αποφάσεων Πληροφοριακά Συστήματα Διοίκησης Θεωρία Αποφάσεων Εισαγωγή στην θεωρία αποφάσεων Στα μέχρι τώρα μοντέλα και τεχνικές υπήρχε η προϋπόθεση της βεβαιότητας. Στην πράξη, τα προβλήματα είναι περισσότερο πολύπλοκα,

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία Ανταγωνιστικού Πλεονεκτήματος μέσω των Συστημάτων Ποιότητας στον Αγροδιατροφικό Τομέα

Δημιουργία Ανταγωνιστικού Πλεονεκτήματος μέσω των Συστημάτων Ποιότητας στον Αγροδιατροφικό Τομέα Δημιουργία Ανταγωνιστικού Πλεονεκτήματος μέσω των Συστημάτων Ποιότητας στον Αγροδιατροφικό Τομέα Αχιλλέας Κοντογεώργος Επίκ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Πατρών Αναστάσιος Σέμος Καθηγητής Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση και Αξιολόγηση Επιχειρηµατικής Στρατηγικής

Ανάλυση και Αξιολόγηση Επιχειρηµατικής Στρατηγικής Ανάλυση και Αξιολόγηση Επιχειρηµατικής Στρατηγικής Καθηµερινά αντιµετωπίζουµε εξαιρετικές επιχειρηµατικές ευκαιρίες ευφυώς µεταµφιεσµένες σε άλυτα προβλήµατα. J.W. Gardner. Αξιολόγηση Επιχειρηµατικής Στρατηγικής

Διαβάστε περισσότερα

B 1 A 1 B 2 A 2. t 1. t 3 w. t 2 A 3 B 3. t 4. t 5

B 1 A 1 B 2 A 2. t 1. t 3 w. t 2 A 3 B 3. t 4. t 5 Κεφάλαιο 3 Δυναμικά παίγνια 3.1 Εισαγωγή Μέχρι στιγμής έχουμε αναλύσει παίγνια στα οποία όλοι οι παίκτες επιλέγουν τις στρατηγικές τους ταυτόχρονα. Αυτή η υπόθεση όμως δεν είναι πάντα κατάλληλη. Σε πολλές

Διαβάστε περισσότερα

Σηματοδοτικά Παίγνια και Τέλεια Μπεϊζιανή Ισορροπία

Σηματοδοτικά Παίγνια και Τέλεια Μπεϊζιανή Ισορροπία Σηματοδοτικά Παίγνια και Τέλεια Μπεϊζιανή Ισορροπία - Ορισμός. Ένα παίγνιο ονομάζεται παίγνιο πλήρους πληροφόρησης (game of complete information) όταν κάθε παίκτης διαθέτει πλήρη πληροφόρηση για τις συναρτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Στατικά Παίγνια Ελλιπούς Πληροφόρησης

Στατικά Παίγνια Ελλιπούς Πληροφόρησης ΣΤΑΤΙΚΑ ΠΑΙΓΝΙΑ ΕΛΛΙΠΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ 67 Στατικά Παίγνια Ελλιπούς Πληροφόρησης ΣΤΟ ΠΑΡOΝ ΚΕΦAΛΑΙΟ ξεκινά η ανάλυση των παιγνίων ελλιπούς πληροφόρησης, τα οποία ονομάζονται και μπεϋζιανά παίγνια (bayesa

Διαβάστε περισσότερα

Άριστες κατά Pareto Κατανομές

Άριστες κατά Pareto Κατανομές Άριστες κατά Pareto Κατανομές - Ορισμός. Μια κατανομή x = (x, x ) = (( 1, )( 1, )) ονομάζεται άριστη κατά Pareto αν δεν υπάρχει άλλη κατανομή x = ( x, x ) τέτοια ώστε: U j( x j) U j( xj) για κάθε καταναλωτή

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2: Έννοιες και Ορισμοί

Κεφάλαιο 2: Έννοιες και Ορισμοί ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 Κεφάλαιο 2: Έννοιες και Ορισμοί Η επιτυχία των επιχειρήσεων βασίζεται στην ικανοποίηση των απαιτήσεων των πελατών για: - Ποιοτικά και αξιόπιστα προϊόντα - Ποιοτικές

Διαβάστε περισσότερα

1. Το μοντέλο των πέντε δυνάμεων του Porter αναλύει το μάκρο-περιβάλλον. α. Λάθος. β. Σωστό. Απάντηση: α. Λάθος.

1. Το μοντέλο των πέντε δυνάμεων του Porter αναλύει το μάκρο-περιβάλλον. α. Λάθος. β. Σωστό. Απάντηση: α. Λάθος. 1. Το μοντέλο των πέντε δυνάμεων του Porter αναλύει το μάκρο-περιβάλλον. α. Λάθος. β. Σωστό. Απάντηση: α. Λάθος. 2. Ποια από τις παρακάτω επιλογές δεν περιλαμβάνεται στην ανάλυση του μάκρο-περιβάλλοντος;

Διαβάστε περισσότερα

H Έννοια και η Φύση του Προγραμματισμού. Αθανασία Καρακίτσιου, PhD

H Έννοια και η Φύση του Προγραμματισμού. Αθανασία Καρακίτσιου, PhD H Έννοια και η Φύση του Προγραμματισμού Αθανασία Καρακίτσιου, PhD 1 Η Διαδικασία του προγραμματισμού Προγραμματισμός είναι η διαδικασία καθορισμού στόχων και η επιλογή μιας μελλοντικής πορείας για την

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού: Θεωρητικό πλαίσιο για την κατανόηση των κοινών θεσμικών χαρακτηριστικών, αλλά και των θεσμικών

Διαβάστε περισσότερα

(2) Χωροθετικά Υποδείγματα Διαφοροποιημένου Προϊόντος

(2) Χωροθετικά Υποδείγματα Διαφοροποιημένου Προϊόντος () Χωροθετικά Υποδείγματα Διαφοροποιημένου Προϊόντος - Στα χωροθετικά υποδείγματα διαφοροποιημένου προϊόντος, οι καταναλωτές είναι ετερογενείς (δηλαδή έχουν διαφορετικές προτιμήσεις μεταξύ τους ή βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

1. Επιλογή Διαφημιστικής Δαπάνης στη Μονοπωλιακή Αγορά

1. Επιλογή Διαφημιστικής Δαπάνης στη Μονοπωλιακή Αγορά 1. Επιλογή Διαφημιστικής Δαπάνης στη Μονοπωλιακή Αγορά 1Α. Δελεαστική Διαφήμιση στη Μονοπωλιακή Αγορά - Έστω ότι η αγορά ενός αγαθού είναι μονοπωλιακή και η διαφήμιση του προϊόντος είναι δελεαστική δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομος πίνακας περιεχομένων

Σύντομος πίνακας περιεχομένων Σύντομος πίνακας περιεχομένων Πρόλογος 15 Οδηγός περιήγησης 21 Πλαίσια 24 Ευχαριστίες της ενδέκατης αγγλικής έκδοσης 28 Βιογραφικά συγγραφέων 29 ΜΕΡΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 31 1 Η οικονομική επιστήμη και η οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ Ενότητα 6η: ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξύ του µονοπωλίου και του τέλειου ανταγωνισµού

Μεταξύ του µονοπωλίου και του τέλειου ανταγωνισµού Ολιγοπώλιο Μεταξύ του µονοπωλίου και του τέλειου ανταγωνισµού Ο ατελής ανταγωνισµός αναφέρεται σε εκείνες τις δοµές µ της αγοράς που κυµαίνονται µεταξύ του τέλειου ανταγωνισµού και του µονοπωλίου. Μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Ένα Παίγνιο (game) ορίζεται ως μια δραστηριότητα με τα ακόλουθα τρία χαρακτηριστικά:

Ένα Παίγνιο (game) ορίζεται ως μια δραστηριότητα με τα ακόλουθα τρία χαρακτηριστικά: Γενικοί Ορισμοί Η Θεωρία Παιγνίων (game theory) εξετάζει δραστηριότητες στις οποίες το αποτέλεσμα της απόφασης ενός ατόμου εξαρτάται όχι μόνο από τον τρόπο με τον οποίο επιλέγει ανάμεσα από διάφορες εναλλακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική της Διοίκησης

Οικονομική της Διοίκησης ΒΟΟΚ REVIEW - REVIEW OF ECONOMIC SCIENCES - Νο 10 (2006), 165-172 ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ ΒΟΟΚ REVIEW Χάρης Ναξόκηc; Αν. ΚοΒηyητής Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Ηλίας 1. Ν ικολόπουλος - Σταυριανή Β. Σπυριούνη Οικονομική της Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

Case 11: Πρόγραμμα Παρακίνησης Πωλητών ΣΕΝΑΡΙΟ

Case 11: Πρόγραμμα Παρακίνησης Πωλητών ΣΕΝΑΡΙΟ Case 11: Πρόγραμμα Παρακίνησης Πωλητών ΣΕΝΑΡΙΟ Η κ. Δημητρίου είναι γενική διευθύντρια σε μία επιχείρηση με κύρια δραστηριότητα την παραγωγή μαγνητικών μέσων και αναλώσιμων ειδών περιφερειακών συσκευών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΗΓΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΕΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΠΕΛΑΤΗ & ΑΓΟΡΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΗΓΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΕΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΠΕΛΑΤΗ & ΑΓΟΡΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΗΓΕΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΠΕΛΑΤΗ & ΑΓΟΡΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΠΡΩΤΕΣ ΥΛΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΜΗΧΑΝΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΧΡΗΜΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτικές Μέθοδοι στη Διοίκηση Επιχειρήσεων ΙΙ Σύνολο- Περιεχόμενο Μαθήματος

Ποσοτικές Μέθοδοι στη Διοίκηση Επιχειρήσεων ΙΙ Σύνολο- Περιεχόμενο Μαθήματος Ποσοτικές Μέθοδοι στη Διοίκηση Επιχειρήσεων ΙΙ Σύνολο- Περιεχόμενο Μαθήματος Χιωτίδης Γεώργιος Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Η θεωρία Weber Προσέγγιση του ελάχιστου κόστους

Η θεωρία Weber Προσέγγιση του ελάχιστου κόστους Η θεωρία Weber Προσέγγιση του ελάχιστου κόστους Ο θεμελιωτής της θεωρίας χωροθέτησης της βιομηχανίας ήταν ο Alfred Weber, την οποία αρχικά παρουσίασε ο μαθηματικός Laundhart (1885). Ο A. Weber (1868-1958)

Διαβάστε περισσότερα

* τη µήτρα. Κεφάλαιο 1o

* τη µήτρα. Κεφάλαιο 1o Κεφάλαιο 1o Θεωρία Παιγνίων Η θεωρία παιγνίων εξετάζει καταστάσεις στις οποίες υπάρχει αλληλεπίδραση µεταξύ ενός µικρού αριθµού ατόµων. Άρα σε οποιαδήποτε περίπτωση, αν ο αριθµός των ατόµων που συµµετέχουν

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομίες κλίμακας, ατελής ανταγωνισμός και διεθνές εμπόριο 6-1

Οικονομίες κλίμακας, ατελής ανταγωνισμός και διεθνές εμπόριο 6-1 Οικονομίες κλίμακας, ατελής ανταγωνισμός και διεθνές εμπόριο 6-1 Επισκόπηση Τύποι οικονομιών κλίμακας Τύποι ατελούς ανταγωνισμού Ολιγοπώλιο και μονοπώλιο Μονοπωλιακός ανταγωνισμός Μονοπωλιακός ανταγωνισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Is είναι βιώσιμη η επιχείρηση

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Is είναι βιώσιμη η επιχείρηση ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Is είναι βιώσιμη η επιχείρηση Ent-teach κεφαλαιο 3 - Ανάλυση Αγοράς Περιγραφή της εκπαιδευτικής δραστηριότητας Αυτή η εκπαιδευτική δραστηριότητα απευθύνεται σε μαθητές από όλους

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Μια από τις σημαντικότερες δυσκολίες που συναντά ο φυσικός στη διάρκεια ενός πειράματος, είναι τα σφάλματα.

Μια από τις σημαντικότερες δυσκολίες που συναντά ο φυσικός στη διάρκεια ενός πειράματος, είναι τα σφάλματα. Εισαγωγή Μετρήσεις-Σφάλματα Πολλές φορές θα έχει τύχει να ακούσουμε τη λέξη πείραμα, είτε στο μάθημα είτε σε κάποια είδηση που αφορά τη Φυσική, τη Χημεία ή τη Βιολογία. Είναι όμως γενικώς παραδεκτό ότι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

www.arnos.gr κλικ στη γνώση Τιμολόγηση

www.arnos.gr κλικ στη γνώση Τιμολόγηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 Τιμολόγηση Παράγοντες επηρεασμού της τιμής Στόχος της τιμολογιακής πολιτικής πρέπει να είναι ο καθορισμός μιας ιδανικής τιμής η οποία θα ικανοποιεί τόσο τους πωλητές όσο και τους αγοραστές.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ ΠΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΚΕ ΟΝΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜ ΕΦΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙ ΠΙΓΝΙΩΝ Εξετάσεις 13 Φεβρουαρίου 2004 ιάρκεια εξέτασης: 2 ώρες (13:00-15:00) ΘΕΜ 1 ο (2.5) α) Για δύο στρατηγικές

Διαβάστε περισσότερα

14 Το ολιγοπώλιο Ολιγοπώλιο και αλληλεξάρτηση Συνεργασία ή ανταγωνισμός; Σκοπός Εξηγούνται με λεπτομέρειες υποδείγματα ολιγοπωλίου.

14 Το ολιγοπώλιο Ολιγοπώλιο και αλληλεξάρτηση Συνεργασία ή ανταγωνισμός; Σκοπός Εξηγούνται με λεπτομέρειες υποδείγματα ολιγοπωλίου. 14 Το ολιγοπώλιο Σκοπός Εξηγούνται με λεπτομέρειες υποδείγματα ολιγοπωλίου. Προσδοκώμενα αποτελέσματα Όταν θα έχετε μελετήσει το κεφάλαιο αυτό, θα γνωρίζετε: Ποιες είναι οι διαφορές του ολιγοπωλίου από

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Γκορέζης Παναγιώτης Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΠΘ Μπέλλου Βικτώρια Επίκ. Καθηγήτρια ΠΘ 2 Ορισμοί Ορισμοί Αντίθεση Μη συμβατή συμπεριφορά Ανταγωνιστική συμπεριφορά Δημιουργία εμποδίων

Διαβάστε περισσότερα

Αλγοριθμική Θεωρία Παιγνίων

Αλγοριθμική Θεωρία Παιγνίων Αλγοριθμική Θεωρία Παιγνίων ιδάσκοντες: E. Ζάχος, Α. Παγουρτζής,. Φωτάκης Επιμέλεια διαφανειών:. Φωτάκης Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Πολύπλοκα Συστήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ (11/05/2011, 9:00)

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ (11/05/2011, 9:00) ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών Θεματική Ενότητα Διοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών ΔΕΟ 3 Ποσοτικές Μέθοδοι Ακαδημαϊκό Έτος 00-0 ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ (/05/0, 9:00) Να απαντηθούν 4 από τα 5

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Φλώρινα, Ιούνιος 2012 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ Κ. ΣΑΡΡΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΒΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΡΑΣΕΩΝ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ ΓΔ Στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΙΓΝΙΩΝ Τελικές Εξετάσεις Παρασκευή 16 Οκτωβρίου 2007 ιάρκεια εξέτασης: 3 ώρες (15:00-18:00) ΘΕΜΑ 1

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πειραιώς

Πανεπιστήμιο Πειραιώς Π αν επ ισ τή μι ο Π ειρ αι ώ ς ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το σύγχρονο οικονομικό περιβάλλον χαρακτηρίζεται από έντονο ανταγωνισμό. Οι ανθρώπινοι πόροι αποκτούν μεγαλύτερη σημασία επειδή μπορούν να αποτελέσουν το ανταγωνιστικό

Διαβάστε περισσότερα

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Tο φαινόμενο της ανάγνωσης προσεγγίζεται ως ολική διαδικασία, δηλαδή ως λεξιλόγιο, ως προφορική έκφραση και ως κατανόηση. ημήτρης Γουλής Πρώτη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνητή Νοημοσύνη. 6η διάλεξη ( ) Ίων Ανδρουτσόπουλος.

Τεχνητή Νοημοσύνη. 6η διάλεξη ( ) Ίων Ανδρουτσόπουλος. Τεχνητή Νοημοσύνη 6η διάλεξη (2016-17) Ίων Ανδρουτσόπουλος http://www.aueb.gr/users/ion/ 1 Οι διαφάνειες αυτής της διάλεξης βασίζονται στα βιβλία Τεχνητή Νοημοσύνη των Βλαχάβα κ.ά., 3η έκδοση, Β. Γκιούρδας

Διαβάστε περισσότερα

ΙV. Πρόβλεψης της Ζήτησης Η Σημασία της Πρόβλεψης της Ζήτησης

ΙV. Πρόβλεψης της Ζήτησης Η Σημασία της Πρόβλεψης της Ζήτησης Η Σημασία της Πρόβλεψης της Ζήτησης 150 Η πρόβλεψη της μελλοντικής ζήτησης είναι ιδιαίτερα σημαντική: Είναι απαραίτητη για τον προγραμματισμό του ανάλογου ανθρώπινου δυναμικού έτσι ώστε η επιχείρηση να

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφοριακά Συστήματα Διοίκησης (ΜΒΑ) Ενότητα 7: Εισαγωγή στη Θεωρία Αποφάσεων Δέντρα Αποφάσεων

Πληροφοριακά Συστήματα Διοίκησης (ΜΒΑ) Ενότητα 7: Εισαγωγή στη Θεωρία Αποφάσεων Δέντρα Αποφάσεων Πληροφοριακά Συστήματα Διοίκησης (ΜΒΑ) Ενότητα 7: Εισαγωγή στη Θεωρία Αποφάσεων Δέντρα Αποφάσεων Μπεληγιάννης Γρηγόριος Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Αγροτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους)

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) Όνομα Παιδιού: Ναταλία Ασιήκαλη ΤΙΤΛΟΣ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ: Πως οι παράγοντες υλικό, μήκος και πάχος υλικού επηρεάζουν την αντίσταση και κατ επέκταση την ένταση του ρεύματος

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

Σημαντικότητα της Έρευνας Μάρκετινγκ

Σημαντικότητα της Έρευνας Μάρκετινγκ Έρευνα Μάρκετινγκ 2 Σύνολο Τεχνικών και Αρχών που αποβλέπουν στη συστηματική Συλλογή Καταγραφή Ανάλυση Ερμηνεία Στοιχείων / Δεδομένων, με τέτοιο τρόπου που να βοηθούν τη διαδικασία λήψης αποφάσεων Μάρκετινγκ

Διαβάστε περισσότερα

Το παράδοξο του St. Petersburg Η θεωρία του καταναλωτή σε περιβάλλον αβεβαιότητας που εξετάσαμε μπόρεσε να δώσει απάντηση σε κάποια ερωτήματα που πριν

Το παράδοξο του St. Petersburg Η θεωρία του καταναλωτή σε περιβάλλον αβεβαιότητας που εξετάσαμε μπόρεσε να δώσει απάντηση σε κάποια ερωτήματα που πριν Θεωρία Καταναλωτή: Μια κριτική ματιά Κώστας Ρουμανιάς Ο.Π.Α. Τμήμα Δ. Ε. Ο. Σ. 24 Δεκεμβρίου 2012 Κώστας Ρουμανιάς (Δ.Ε.Ο.Σ.) Θεωρία Καταναλωτή: Μια κριτική ματιά 24 Δεκεμβρίου 2012 1 / 14 Το παράδοξο

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονομική Ανάλυση ΙΙ

Μικροοικονομική Ανάλυση ΙΙ Κατ επιλογήν υποχρεωτικό, 3 ώρες εβδομαδιαίως, Θεωρία, Διδάσκον: Περιλαμβάνει: 1. Θεωρία Βιομηχανικής Οργάνωσης 2. Θεωρία Γενικής Ισορροπίας 1 Ορισμοί και βασικές έννοιες Βιομηχανικής Οργάνωσης Ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ Σύντομα Περιεχόμενα Κεφάλαιο 1 Οι αρχές και η πρακτική της οικονομικής επιστήμης Κεφάλαιο 2 Οικονομικοί μέθοδοι και οικονομικά ερωτήματα Κεφάλαιο 3 Αριστοποίηση: Κάνοντας ό,τι καλύτερο μπορούμε Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΩΝΤΕΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΗ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΕΠΙΔΡΩΝΤΕΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΗ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Το Μάρκετινγκ αποτελεί μια βασική επιχειρηματική λειτουργία που έχει στόχο την ανάπτυξη, την οργάνωση και των έλεγχο ανταλλακτικών διαδικασιών μεταξύ της επιχείρησης και των

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2. Σχέδιο Μάρκετινγκ. Κεφάλαιο 4. Τιμολόγηση. Δρ. Andrea Grimm Δρ. Astin Malschinger

Ενότητα 2. Σχέδιο Μάρκετινγκ. Κεφάλαιο 4. Τιμολόγηση. Δρ. Andrea Grimm Δρ. Astin Malschinger Ενότητα 2 Σχέδιο Μάρκετινγκ Κεφάλαιο 4 Τιμολόγηση Δρ. Andrea Grimm Δρ. Astin Malschinger ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 2 ΕΝΟΤΗΤΑ 2 ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Κεφάλαιο 4: Τιμολόγηση Συγγραφείς: Δρ.Andrea Grimm, Δρ.Astin Malschinger

Διαβάστε περισσότερα

Managers & Leaders. Managers & Leaders

Managers & Leaders. Managers & Leaders είναι διαφορετικοί? Οι ηγέτες των επιχειρήσεων έχουν περισσότερα κοινά µε τους καλλιτέχνες παρά µε τους Managers.. 1 Αντιµετώπιση της πολυπλοκότητας SHIP Αντιµετώπιση της αλλαγής Λήψηαπόφασης : τι πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΔIΑ ΤΗΣ ΜAΧΗΣ - ΕΠΙΣΚOΠΗΣΗ

ΠΕΔIΑ ΤΗΣ ΜAΧΗΣ - ΕΠΙΣΚOΠΗΣΗ Τα Πεδία της μάχης είναι μια νέα εμπειρία τουρνουά του League of Legends που σας επιτρέπει να δημιουργήσετε μια ομάδα και να αναμετρηθείτε με άλλες ομάδες από τη χώρα σας. Δεν έχει σημασία η θέση σας στην

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι Ενότητα 3: Εργαλεία Κανονιστικής Ανάλυσης Κουτεντάκης Φραγκίσκος Γαληνού Αργυρώ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF Πρόγραμμα LLP LDV TOI 12 AT 0015 Συντονιστής προγράμματος: Schulungszentrum Fhnsdrf Εταίροι: University f Gthenburg Municipality f Tjörns

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφοριακά Συστήματα Διοίκησης. Επισκόπηση μοντέλων λήψης αποφάσεων Τεχνικές Μαθηματικού Προγραμματισμού

Πληροφοριακά Συστήματα Διοίκησης. Επισκόπηση μοντέλων λήψης αποφάσεων Τεχνικές Μαθηματικού Προγραμματισμού Πληροφοριακά Συστήματα Διοίκησης Επισκόπηση μοντέλων λήψης αποφάσεων Τεχνικές Μαθηματικού Προγραμματισμού Σημασία μοντέλου Το μοντέλο δημιουργεί μια λογική δομή μέσω της οποίας αποκτούμε μια χρήσιμη άποψη

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομος πίνακας περιεχομένων

Σύντομος πίνακας περιεχομένων Σύντομος πίνακας περιεχομένων Πρόλογος 19 Οδηγός περιήγησης 25 Πλαίσια 28 Ευχαριστίες της ενδέκατης αγγλικής έκδοσης 35 Βιογραφικά συγγραφέων 36 ΜΕΡΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 37 1 Η οικονομική επιστήμη και η οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Τμήμα Τραπεζικής και Χρηματοοικονομικής Διοικητικής Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα «Χρηματοοικονομική Ανάλυση για Στελέχη» Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ-ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ (ΠΕΣ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ-ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ (ΠΕΣ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ-ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ (ΠΕΣ) Το Κέντρο Ερευνών Science-to-Marketing του Munster University (Γερμανία) πραγματοποίησε έρευνα με θέμα τη συνεργασία μεταξύ Πανεπιστημίων και επιχειρήσεων,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΟΜΑΔΑ Α ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ-ΛΑΘΟΥΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΟΜΑΔΑ Α ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ-ΛΑΘΟΥΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΟΜΑΔΑ Α ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ-ΛΑΘΟΥΣ 1. Η ποσοτική βελτίωση της επικοινωνίας, επιδιώκει τον περιορισμό των αποκλίσεων μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Κύκλος Ζωής Εφαρμογών ΕΝΟΤΗΤΑ 2. Εφαρμογές Πληροφορικής. Διδακτικές ενότητες 5.1 Πρόβλημα και υπολογιστής 5.2 Ανάπτυξη εφαρμογών

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Κύκλος Ζωής Εφαρμογών ΕΝΟΤΗΤΑ 2. Εφαρμογές Πληροφορικής. Διδακτικές ενότητες 5.1 Πρόβλημα και υπολογιστής 5.2 Ανάπτυξη εφαρμογών 44 Διδακτικές ενότητες 5.1 Πρόβλημα και υπολογιστής 5.2 Ανάπτυξη εφαρμογών Διδακτικοί στόχοι Σκοπός του κεφαλαίου είναι οι μαθητές να κατανοήσουν τα βήματα που ακολουθούνται κατά την ανάπτυξη μιας εφαρμογής.

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs

Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs Δημιουργία Συνεργατικών Δικτύων Ανοιχτής Καινοτομίας Coopetitive Open Innovation Networks - COINs «Στρατηγικές Ανάπτυξης Συνεργατικών Σχηματισμών στις Ελληνικές Περιφέρειες» Κωνσταντίνος Μπουρλετίδης Οικονομολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΑΝΟΥΡΓΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΔΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΑΙΓΝΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΑΘΗΜΑ EKΤΟ ΔΥΝΑΜΙΚΑ ΠΑΙΓΝΙΑ ΠΛΗΡΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ II ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΑΙΓΝΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΑΘΗΜΑ EKΤΟ ΔΥΝΑΜΙΚΑ ΠΑΙΓΝΙΑ ΠΛΗΡΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ II ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΑΙΓΝΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΑΘΗΜΑ EKΤΟ ΔΥΝΑΜΙΚΑ ΠΑΙΓΝΙΑ ΠΛΗΡΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ II ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 Προηγούμενα Μαθήματα: Παίχτες: είναι αυτοί που λαμβάνουν τις αποφάσεις. Ένα παίγνιο πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός και Διεξαγωγή Πειραμάτων

Σχεδιασμός και Διεξαγωγή Πειραμάτων Σχεδιασμός και Διεξαγωγή Πειραμάτων Πρώτο στάδιο: λειτουργικοί ορισμοί της ανεξάρτητης και της εξαρτημένης μεταβλητής Επιλογή της ανεξάρτητης μεταβλητής Επιλέγουμε μια ανεξάρτητη μεταβλητή (ΑΜ), την οποία

Διαβάστε περισσότερα

Σε συνεργασία με το. Επικοινωνία: sgounar@aueb.gr Τηλ. 2108203712

Σε συνεργασία με το. Επικοινωνία: sgounar@aueb.gr Τηλ. 2108203712 Σε συνεργασία με το Επικοινωνία: sgounar@aueb.gr Τηλ. 2108203712 Δυο Λόγια για το Εργαστήριο Μάρκετινγκ To Εργαστήριο Μάρκετινγκ (ALARM) ανήκει στο Τμήμα Μάρκετινγκ & Επικοινωνίας του Οικονομικού Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα