(a, b) (c, d) = (a + c, b + d) (a, b) (c, d) = (ac, ad + bc)

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "(a, b) (c, d) = (a + c, b + d) (a, b) (c, d) = (ac, ad + bc)"

Transcript

1 ΒΑΣΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ Χειμερινό Εξάμηνο 2016 Ασκήσεις 1. Δείξτε ότι ο a 1 διαιρεί τον a n 1 για κάθε a Z και κάθε n N. 2. Δίνονται οι ακέραιοι a = 126 και b = 434. (α Υπολογίστε το µκδ(a, b. (β Βρείτε x, y Z τέτοια ώστε να ισχύει µκδ(a, b = ax + by. (γ Υπάρχουν x, y όπως στο (β, για τα οποία το y είναι ακέραιο πολλαπλάσιο του 3; 3. Υπολογίστε το υπόλοιπο της διαίρεσης του με το 13. Υπόδειξη: Δείξτε πρώτα ότι (mod Δίνεται θετικός ακέραιος n. (α Δείξτε ότι αν a, b είναι ακέραιοι οι οποίοι διαιρούν το 5 n, τότε ο a διαιρεί τον b, ή ο b διαιρεί τον a. (β Για ποια c {1, 2,..., 9} η προηγούμενη πρόταση παύει να ισχύει αν το 5 n αντικατασταθεί με το c n ; 5. Δίνονται ακέραιοι a, b, m, n με m, n 1. (α Αν a b (mod m, δείξτε ότι µκδ(a, m = µκδ(b, m. (β Εστω ότι a 2. Χρησιμοποιώντας το (α, δείξτε ότι µκδ( an 1, a 1 = µκδ(n, a 1. a 1 (γ Εστω ότι a 2. Δείξτε ότι µκδ(a m 1, a n 1 = a d 1, όπου d = µκδ(m, n. (δ Συνάγετε από το (γ ότι µκδ(2 m 1, 2 n 1 = 1 αν και μόνο αν µκδ(m, n = Δείξτε ότι 5 n 1 + 4n (mod 16 για κάθε n N.

2 7. Για m = 14 και m = 15: (α Βρείτε όλα τα αντιστρέψιμα στοιχεία του Z m. Για καθένα από αυτά, υπολογίστε το αντίστροφο στοιχείο. (β Υπολογίστε το άθροισμα και το γινόμενο των αντιστρέψιμων στοιχείων του Z m. 8. Για πόσους ακεραίους a {1, 2,..., 1000} ισχύει µκδ(a, 1000 = 4; 9. Συμβολίζουμε με ϕ : Z >0 Z τη συνάρτηση του Euler. (α Υπολογίστε το ϕ(100. (β Δείξτε ότι (mod 100. (γ Βρείτε όλα τα x Z που επαληθεύουν την ισοτιμία 3x 1 (mod 100. (δ Χρησιμοποιώντας τα (β και (γ, υπολογίστε τα δύο τελευταία δεκαδικά ψηφία του αριθμού Χρησιμοποιώντας το Θεώρημα του Euler: (α Δείξτε ότι το a 6 1 διαιρείται με το 252 για κάθε a Z με µκδ(a, 42 = 1. (β Δείξτε ότι το a 8 a 2 διαιρείται με το 252 για κάθε a Z. Συνάγετε ότι ο 252 είναι ο μεγαλύτερος θετικός ακέραιος που διαιρεί το a 8 a 2 για κάθε a Z. 11. Για ποιους θετικούς ακεραίους m είναι ο ϕ(m περιττός αριθμός; 12. Ποιες από τις παρακάτω αντιστοιχίες ορίζουν πράξεις στο σύνολο S που δίνεται; (α S = Z {0} και a b = a + b, για a, b S. (β S = Z {0} και a b = ab, για a, b S. (γ S = Z 3 και ā b = max(a, b, για a, b {0, 1, 2} (όπου x είναι η κλάση mod 3 του x Z. (δ S = Z 3 και ā b = max(a, b, για a, b Z. 13. Δίνεται δακτύλιος R και το σύνολο S = R R, εφοδιασμένο με πράξεις πρόσθεσης : S S S και πολλαπλασιασμού : S S S που ορίζονται θέτοντας για a, b, c, d R. (a, b (c, d = (a + c, b + d (a, b (c, d = (ac, ad + bc

3 (α Δείξτε ότι, εφοδιασμένο με τις πράξεις αυτές, το σύνολο S αποτελεί δακτύλιο. (β Δείξτε ότι ο S έχει μονάδα (αντίστοιχα, είναι μεταθετικός δακτύλιος αν και μόνο αν ο R έχει μονάδα (αντίστοιχα, είναι μεταθετικός δακτύλιος. (γ Εστω ότι ο S έχει μονάδα. Ποια είναι τα αντιστρέψιμα στοιχεία του S; (δ Υπάρχει δακτύλιος R για τον οποίο ο S είναι ακέραια περιοχή; 14. Δίνεται μεταθετικός δακτύλιος R με μονάδα και ο δακτύλιος M 2 (R των 2 2 πινάκων με στοιχεία από το R. (α Δείξτε ότι ισχύει η ταυτότητα (ax + bz(cy + dw (ay + bw(cx + dz = (ad bc(xw yz για a, b, c, d, x, y, w, z R. (β Για a, b, c, d R, δείξτε ότι ( a b U(M c d 2 (R ad bc U(R. (γ Πόσα στοιχεία έχει συνολικά ο M 2 (R, αν R = Z p ; Πόσα από αυτά είναι αντιστρέψιμα, αν R = Z p και ο p είναι πρώτος αριθμός; 15. Δώστε παράδειγμα μεταθετικού δακτυλίου με μονάδα, ο οποίος περιέχει τουλάχιστον τέσσερα αντιστρέψιμα στοιχεία a για τα οποία ισχύει a 1 = a. Υπάρχει ακέραια περιοχή με την ίδια ιδιότητα; 16. Ποια από τα παρακάτω σύνολα είναι υποδακτύλιοι του M 2 (Z; {( } a a (α : a Z. 0 a {( } a b (β : a, b Z. 0 a {( } a b (γ : a, b Z. b a {( } a b (δ : a, b, c, d Z, ad bc 0. c d

4 17. Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι αληθείς; (α Το σύνολο (mz (nz είναι υποδακτύλιος του Z Z για όλα τα m, n N. (β Κάθε υποδακτύλιος του Z Z είναι της μορφής (mz (nz για κάποια m, n N. 18. Για καθένα από τα σώματα F {R, Z 2, Z 3, Z 5 } να εξετάσετε αν υπάρχουν μη μηδενικά πολυώνυμα f(x, g(x F [x] για τα οποία ο βαθμός του (f(x 2 + (g(x 2 είναι περιττός αριθμός. 19. Δίνεται μεταθετικός δακτύλιος R με μονάδα και πολυώνυμο f(x = a 0 + a 1 x + + a n x n R[x] βαθμού n. (α Αν το f(x είναι αντιστρέψιμο στο R[x], δείξτε ότι a 0 U(R και ότι το a n είναι μηδενοδιαιρέτης στο R. (β Δώστε παράδειγμα μεταθετικού δακτυλίου R με μονάδα και μη αντιστρέψιμου πολυωνύμου f(x R[x], τέτοια ώστε να ισχύει a 0 U(R και το a n να είναι μηδενοδιαιρέτης στο R. 20. Δίνεται μεταθετικός δακτύλιος R και πολυώνυμο f(x = a 0 + a 1 x + + a n x n R[x]. Για g(x R[x] θέτουμε f(g(x = a 0 + a 1 g(x + + a n (g(x n. Δείξτε ότι για όλα τα πολυώνυμα p(x, q(x R[x]: (α Το p(x q(x διαιρεί το (p(x k (q(x k στο R[x] για κάθε θετικό ακέραιο k. (β Το p(x q(x διαιρεί το f(p(x f(q(x στο R[x]. 21. Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι αληθείς; (α Αν f(x, g(x Z[x] και το g(x διαιρεί το f(x στο Z[x], τότε το g(m διαιρεί το f(m στο Z για κάθε m Z. (β Αν f(x, g(x Z[x] και το g(m διαιρεί το f(m στο Z για κάθε m Z, τότε το g(x διαιρεί το f(x στο Z[x]. 22. Υπολογίστε το μέγιστο κοινό διαιρέτη των f(x = x 5 x 2 x+1 και g(x = x 3 +1 στο Q[x] και στο Z 3 [x].

5 23. Δίνεται το πολυώνυμο f(x = x 5 + 3x 4 + 3x 3 + 4x Z 5 [x]. (α Βρείτε όλες τις ρίζες του f(x στο Z 5. (β Εκφράστε το f(x ως γινόμενο ανάγωγων πολυωνύμων του Z 5 [x]. 24. Βρείτε όλα τα πολυώνυμα p(x Z[x] για τα οποία ισχύει (x+1p(x = xp(x Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι αληθείς; (α Για μη μηδενικά πολυώνυμα f(x, g(x R[x] ισχύει µκδ(f(x, g(x 1 αν και μόνο αν τα f(x και g(x έχουν τουλάχιστον μία κοινή ρίζα στο R. (β Για μη μηδενικά πολυώνυμα f(x, g(x C[x] ισχύει µκδ(f(x, g(x 1 αν και μόνο αν τα f(x και g(x έχουν τουλάχιστον μία κοινή ρίζα στο C. 26. Δίνεται πρώτος αριθμός p. (α Βρείτε πολυώνυμο f(x Q[x] βαθμού p το οποίο δεν έχει ρίζες στο Q. (β Βρείτε πολυώνυμο f(x Z p [x] βαθμού p το οποίο δεν έχει ρίζες στο Z p. (γ Υπάρχει πολυώνυμο f(x R[x] βαθμού p το οποίο δεν έχει ρίζες στο R; 27. Ποιοι από τους παρακάτω υποδακτυλίους του M 2 (Z είναι ισόμορφοι με το δακτύλιο Z Z; {( } a 0 (α : a, b Z. 0 b {( } a b (β : a, b Z. 0 a 28. Θεωρούμε τον υποδακτύλιο 2Z του Z. (α Ποια είναι τα κύρια ιδεώδη του 2Z; (β Είναι κάθε ιδεώδες του 2Z κύριο; 29. Δίνεται η απεικόνιση ϕ : Z[ 2] Z 7 που ορίζεται θέτοντας ϕ(a + b 2 = ā + 3 b για a, b Z (όπου με x συμβολίζουμε την κλάση mod 7 του x Z. (α Δείξτε ότι η ϕ είναι ομομορφισμός δακτυλίων. (β Υπολογίστε τον πυρήνα και την εικόνα του ϕ. (γ Είναι ο πυρήνας του ϕ κύριο ιδεώδες του Z[ 2];

6 30. Αν F είναι σώμα, δείξτε ότι κάθε μη μηδενικός ομομορφισμός δακτυλίων ϕ : F S είναι μονομορφισμός. 31. Για α R θέτουμε I(α = {f(x Q[x] : f(α = 0}. (α Δείξτε ότι το I(α είναι ιδεώδες του Q[x] για κάθε α R. (β Δείξτε ότι για κάθε m N υπάρχουν ακέραιοι a m και b m για τους οποίους ισχύει (1 + 2 m = a m + b m 2 και (1 2 m = a m b m 2. (γ Χρησιμοποιώντας το (β, δείξτε ότι I(1 + 2 = I(1 2. (δ Βρείτε πολυώνυμο g(x Q[x] τέτοιο ώστε I(1 + 2 = g(x, όπου g(x είναι το κύριο ιδεώδες του Q[x] που παράγεται από το g(x. 32. Δίνεται ο δακτύλιος - πηλίκο R = Z 2 [x] / x και η κλάση α = x + x του x στον R. (α Περιγράψτε τα στοιχεία του R ως πολυώνυμα στο α με συντελεστές από το Z 2. (β Δείξτε ότι α 3 = 1 και ότι (1 + α(1 + α + α 2 = 0. (γ Ποια στοιχεία του R είναι αντιστρέψιμα; 33. Ποιοι από τους παρακάτω δακτυλίους είναι μεταξύ τους ισόμορφοι; (α Z 5 [x] / x (β Z 5 [x] / x (γ Z 7 [x] / x Θεωρούμε το δακτύλιο R = T 2 (Z των 2 2 άνω τριγωνικών πινάκων με στοιχεία από το Z και το υποσύνολό του {( } a b I = : a mz, b Z, c nz, 0 c όπου m, n είναι θετικοί ακέραιοι. (α Δείξτε ότι το I είναι ιδεώδες του R. (β Δείξτε ότι ο δακτύλιος R/I είναι ισόμορφος με τον Z m Z n. 35. Να εξετάσετε αν οι δακτύλιοι R και S είναι ισόμορφοι στις ακόλουθες περιπτώσεις: (α R = Z 2 [x] / x 2 1 και S = Z 2 Z 2, (β R = Z 3 [x] / x 2 1 και S = Z 3 Z 3.

7 36. Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι αληθείς; (α Αν p είναι πρώτος και για μονικά πολυώνυμα f(x, g(x Z p [x] ισχύει Z p [x] / f(x = Z p [x] / g(x, τότε f(x = g(x. (β Αν p είναι πρώτος και για μονικά πολυώνυμα f(x, g(x Z p [x] ισχύει Z p [x] / f(x = Z p [x] / g(x, τότε deg(f(x = deg(g(x. 37. Δίνονται οι μεταθέσεις ( σ = , τ = ( της S 8. (α Υπολογίστε τις στ, τσ, σ 1 και τ 1. (β Υπολογίστε τη μετάθεση (στ Δίνεται η μετάθεση σ = (1 2 (1 3 (1 4 (1 5 (2 3 (2 4 (2 5 (3 4 (3 5 (4 5 S 5. (α Γράψτε τη σ ως γινόμενο ξένων κύκλων. (β Συνάγετε ότι η σ 2 είναι η ταυτοτική μετάθεση. (γ Βρείτε τ S 5 για την οποία η μετάθεση στ είναι κυκλική. 39. Μια μετάθεση σ S n έχει σταθερό σημείο αν υπάρχει i {1, 2,..., n} τέτοιο ώστε σ(i = i. Βρείτε όλους τους θετικούς ακεραίους n για τους οποίους ισχύει η εξής πρόταση: Αν σ S n και η σ 2 έχει σταθερό σημείο, τότε η σ έχει επίσης σταθερό σημείο. 40. Θεωρούμε μεταθέσεις σ, τ S n. (α Αν η στ έχει σταθερό σημείο, δείξτε ότι η τσ έχει επίσης σταθερό σημείο. (β Αν η στ είναι κυκλική μετάθεση, δείξτε ότι η τσ είναι επίσης κυκλική μετάθεση.

8 41. Δίνεται ομάδα G και στοιχεία a, b, e G με a 2 = b 3 = e 2 = e. (α Δείξτε ότι το e είναι το ταυτοτικό στοιχείο της G. (β Αν ab = ba, δείξτε ότι (ab 6 = e. (γ Ισχύει το (β χωρίς την υπόθεση ab = ba; 42. Δίνεται η μετάθεση ( σ = S 15. (α Υπολογίστε την τάξη της σ και της σ 64. (β Βρείτε μετάθεση τ S 15 τέτοια ώστε σ = τ Πόσα στοιχεία της συμμετρικής ομάδας S 5 έχουν τάξη ίση με 3; 44. Δίνεται ομάδα G τάξης 4 με ταυτοτικό στοιχείο e G. (α Δείξτε ότι είτε G = {e, a, a 2, a 3 } για κάποιο a G με a 4 = e, είτε G = {e, a, b, ab} για κάποια a, b G με a 2 = b 2 = e και ab = ba. (β Συνάγετε ότι κάθε ομάδα τάξης 4 είναι αβελιανή. 45. Δίνεται η ομάδα G = GL 2 (R των αντιστρέψιμων 2 2 πινάκων με στοιχεία από το R. Ποια από τα παρακάτω σύνολα είναι υποομάδες της G; Ποια είναι κυκλικές υποομάδες της G; {( } 1 2a (α : a Z. 0 1 {( } 1 + a a (β : a R. a 1 a {( } a b (γ : a, b, c, d R, ad bc 1. c d 46. Δίνεται η ομάδα G των συμμετριών του τετραγώνου (θεωρούμε γνωστό ότι η τάξη της G είναι ίση με 8. Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι αληθείς; (α Υπάρχει κυκλική υποομάδα της G τάξης 4. (β Κάθε γνήσια υποομάδα της G είναι αβελιανή. (γ Κάθε γνήσια υποομάδα της G είναι κυκλική.

9 47. Δίνεται ομάδα G τάξης 2n και υποομάδα H αυτής τάξης n. (α Πόσες είναι οι αριστερές κλάσεις της H στη G; (β Δείξτε ότι a, b G H ab H. 48. Δίνεται ομάδα G τάξης 25 η οποία δεν έχει στοιχεία τάξης 25. (α Δείξτε ότι κάθε γνήσια υποομάδα της G είναι κυκλική. (β Πόσες γνήσιες υποομάδες μπορεί να έχει η G; 49. Θεωρούμε την ομάδα G = GL n (R των αντιστρέψιμων n n πινάκων με στοιχεία από το R και την απεικόνιση ϕ : G G που ορίζεται θέτοντας ϕ(a = det(a A για A G. (α Δείξτε ότι η ϕ είναι ομομορφισμός ομάδων. (β Βρείτε όλους τους θετικούς ακεραίους n για τους οποίους η ϕ είναι αυτομορφισμός της G. 50. Δίνεται η μετάθεση w = ( S 8. (α Είναι άρτια ή περιττή η w; (β Υπάρχουν μεταθέσεις σ, τ S 8 τέτοιες ώστε w = στ 2 σ 1 ; 51. Δίνεται η απεικόνιση σ : Z 12 Z 12 με σ(x = x + 3 για x Z 12. (α Δείξτε ότι η σ είναι μετάθεση του Z 12. (β Είναι η μετάθεση αυτή άρτια ή περιττή; (γ Υπάρχει απεικόνιση τ : Z 12 Z 12 με τ(τ(x = σ(x για κάθε x Z 12 ; 52. Θεωρούμε ομομορφισμό ομάδων ϕ : S n C, όπου C είναι η πολλαπλασιαστική ομάδα των μη μηδενικών μιγαδικών αριθμών. (α Δείξτε ότι ϕ(t {1, 1} για κάθε αντιμετάθεση t S n. (β Δείξτε ότι ϕ(σ {1, 1} για κάθε μετάθεση σ S n. (γ Βρείτε όλους τους ομομορφισμούς ϕ για n = 3.

10 53. Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι αληθείς; (α Αν ο δακτύλιος R είναι ισόμορφος με τον S, τότε η προσθετική ομάδα του R είναι ισόμορφη με την προσθετική ομάδα του S. (β Αν η προσθετική ομάδα ενός δακτυλίου R είναι ισόμορφη με την προσθετική ομάδα του S, τότε ο δακτύλιος R είναι ισόμορφος με τον S. 54. Δίνεται πεπερασμένη ομάδα G η οποία περιέχει δύο διαφορετικά στοιχεία τάξης 2. (α Δείξτε ότι η G δεν είναι κυκλική. (β Αν η G είναι αβελιανή, δείξτε ότι η τάξη της διαιρείται με το 4. (γ Ισχύει το (β χωρίς την υπόθεση ότι η G είναι αβελιανή; 55. Δίνεται κυκλική ομάδα G τάξης 24 με γεννήτορα a. (α Βρείτε όλα τα στοιχεία των υποομάδων a 14 και a 42 της G. (β Βρείτε όλα τα στοιχεία της υποομάδας a 14 a 39 της G. 56. Ποιες από τις παρακάτω ομάδες είναι κυκλικές; (α U(Z 18. (β SL 2 (Z 2. (γ U(Z 2 [x] / x 3. (δ U(Z 2 [x] / x Δίνεται κυκλική ομάδα G τάξης 9 με γεννήτορα a. (α Βρείτε όλους τους ομομορφισμούς ομάδων ϕ : G S 3. (β Βρείτε όλους τους ομομορφισμούς ομάδων ψ : S 3 G.

11 58. Δίνεται υποομάδα H = {e, a} τάξης 2 μιας ομάδας G. (α Δείξτε ότι η H είναι κανονική υποομάδα της G αν και μόνο αν ax = xa για κάθε x G. (β Βρείτε όλες τις κανονικές υποομάδες τάξης 2 της S 3, της ομάδας των συμμετριών του τετραγώνου και της SL 2 (R. 59. Θεωρούμε την ομάδα G = GL n (Z p, όπου p είναι πρώτος αριθμός, και την κανονική της υποομάδα N = SL n (Z p. (α Δείξτε ότι η ομάδα πηλίκο G/N είναι ισόμορφη με την πολλαπλασιαστική ομάδα Z p των μη μηδενικών στοιχείων του Z p. Ποια είναι η τάξη της G/N; (β Πόσες υποομάδες έχει η G/N για p = 31; 60. Θεωρούμε την πολλαπλασιαστική ομάδα G = C των μη μηδενικών μιγαδικών αριθμών και την απεικόνιση ϕ : G G με ϕ(z = z 2 για z G. (α Δείξτε ότι η ϕ είναι ομομορφισμός ομάδων και βρείτε τον πυρήνα και την εικόνα της. (β Συνάγετε ότι υπάρχει γνήσια κανονική υποομάδα N της G για την οποία η ομάδα πηλίκο G/N είναι ισόμορφη με τη G. 61. Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι αληθείς; (α Αν N 1 και N 2 είναι κανονικές υποομάδες μιας ομάδας G και η N 1 είναι ισόμορφη με τη N 2, τότε η ομάδα πηλίκο G/N 1 είναι ισόμορφη με τη G/N 2. (β Αν N 1 και N 2 είναι κανονικές υποομάδες μιας ομάδας G και η ομάδα πηλίκο G/N 1 είναι ισόμορφη με τη G/N 2, τότε η N 1 είναι ισόμορφη με τη N 2.

12 Σύντομες Λύσεις 1. Το ζητούμενο προκύπτει από την ταυτότητα a n 1 = (a 1(a n a + 1 για n 1 και είναι φανερό για n = 0 (αφού τότε a n 1 = Απάντηση για το (α: µκδ(a, b = 14. Απάντηση για το (β: µκδ(a, b = ax + by, όπου x = 7 και y = 2. Το ερώτημα στο (γ έχει αρνητική απάντηση αφού το 3 διαιρεί το a = 126, αλλά δε διαιρεί το µκδ(a, b = 14 (κατά συνέπεια, σε οποιαδήποτε ισότητα της μορφής µκδ(a, b = ax + by, όπου x, y Z, το y δεν είναι δυνατό να διαιρείται με το Παρατηρούμε ότι 2 6 = 64 1 (mod 13. Θεωρούμε την Ευκλείδεια διαίρεση 2012 = 6q + 2 του 2012 με το 6, όπου q = 335, και υπολογίζουμε ότι = 2 6q+2 = 4 (2 6 q 4 ( 1 q = 4 9 (mod 13. Επομένως, το ζητούμενο υπόλοιπο είναι το Εστω ακέραιοι a και b οι οποίοι διαιρούν το 5 n. Χωρίς βλάβη της γενικότητας, μπορούμε να υποθέσουμε ότι a, b 1. Παρατηρούμε ότι ο μόνος πρώτος διαιρέτης του 5 n είναι ο 5 (εξηγήστε γιατί. Αφού κάθε διαιρέτης του a είναι και διαιρέτης του 5 n, το ίδιο πρέπει να ισχύει και για τον a. Από το Θεμελιώδες Θεώρημα της Αριθμητικής έπεται ότι a = 5 r για κάποιο r N. Ομοίως βρίσκουμε ότι b = 5 s για κάποιο s N, οπότε έχουμε b = a 5 s r και a = b 5 r s. Συμπεραίνουμε ότι ο a διαιρεί τον b αν r s, και ότι ο b διαιρεί τον a αν s r, και συνεπώς ότι ισχύει το (α. Το παραπάνω επιχείρημα εξακολουθεί να ισχύει αν το 5 n αντικατασταθεί με το c n, αρκεί το c να είναι δύναμη πρώτου αριθμού. Επιπλέον, στην περίπτωση c = 6, οι a = 2 και b = 3 είναι διαιρέτες του 6 n κανένας από τους οποίους δε διαιρεί τον άλλο. Άρα, η μόνη τιμή του c για το (β είναι η c = (α Υποθέτουμε ότι a b = mq για κάποιο q Z και θέτουμε d = µκδ(a, m και e = µκδ(b, m. Παρατηρούμε ότι το d διαιρεί το a και το m και συμπεραίνουμε ότι το d διαιρεί και το a mq = b. Άρα, το d διαιρεί το b και το m και συνεπώς διαιρεί και το μέγιστο κοινό διαιρέτη αυτών e. Ομοίως βρίσκουμε ότι το e διαιρεί το d και συμπεραίνουμε ότι d = e. (β Σύμφωνα με το (α, αρκεί να δείξουμε ότι a n 1 a 1 n (mod a 1. Πράγματι, έχουμε a 1 (mod a 1, άρα a k 1 (mod a 1 για κάθε k N και συνεπώς a n 1 a 1 = an 1 + a n a + 1 n (mod a 1.

13 (γ Υποθέτουμε, χωρίς βλάβη της γενικότητας, ότι m n και εφαρμόζουμε επαγωγή στο m. Το ζητούμενο είναι τετριμμένο για m = n (ειδικότερα για m = 1, οπότε και n = 1. Υποθέτουμε ότι m > n 1 και ότι το ζητούμενο ισχύει για όλα τα ζεύγη θετικών ακεραίων μικρότερων του m. Σύμφωνα με την Ευκλείδεια διαίρεση, γράφουμε m = nq + r με q N και r {0, 1,..., n 1}, οπότε d = µκδ(m, n = µκδ(n, r. Εργαζόμενοι όπως στο (β, έχουμε a n 1 (mod a n 1, άρα a nq 1 (mod a n 1 και συνεπώς a m 1 = a nq a r 1 a r 1 (mod a n 1. Από την ισοτιμία αυτή και το (α συμπεραίνουμε ότι µκδ(a m 1, a n 1 = µκδ(a r 1, a n 1 = µκδ(a n 1, a r 1. Από την υπόθεση της επαγωγής έχουμε µκδ(a n 1, a r 1 = a d 1. Από τις τελευταίες ισότητες έπεται ότι µκδ(a m 1, a n 1 = a d 1, συμπέρασμα το οποίο ολοκληρώνει την επαγωγή. 6. Χρησιμοποιούμε επαγωγή στο n. Το ζητούμενο ισχύει για n = 0. Εστω ότι ισχύει για το n. Πολλαπλασιάζοντας την ισοτιμία 5 n 1 + 4n (mod 16 με το 5, βρίσκουμε ότι 5 n+1 5 (1 + 4n = n 5 + 4n = 1 + 4(n + 1 (mod 16. Συνεπώς το ζητούμενο ισχύει και για το n + 1. Από την αρχή της μαθηματικής επαγωγής συμπεραίνουμε ότι το ζητούμενο ισχύει για κάθε n N. 7. Τα αντιστρέψιμα στοιχεία του Z 14 είναι οι κλάσεις 1, 3, 5, 9, 11 και 13. Παρατηρώντας ότι = = = 0 στο Z 14 βρίσκουμε ότι το άθροισμα των αντιστρέψιμων στοιχείων του Z 14 είναι ίσο με 0. Παρατηρώντας ότι 1 1 = 3 5 = 9 11 = = 1 στο Z 14 βρίσκουμε ότι το αντίστροφο στοιχείο των 1, 3, 5, 9, 11 και 13 είναι το 1, 5, 3, 11, 9 και 13, αντίστοιχα, και ότι το γινόμενο των αντιστρέψιμων στοιχείων του Z 14 είναι ίσο με 13 = 1. Ομοίως, τα αντιστρέψιμα στοιχεία του Z 15 είναι οι κλάσεις 1, 2, 4, 7, 8, 11, 13 και 14, το άθροισμά τους είναι ίσο με 0, το γινόμενό τους είναι ίσο με 1 και το αντίστροφο στοιχείο των 1, 2, 4, 7, 8, 11, 13 και 14 είναι το 1, 8, 4, 13, 2, 11, 7 και 14, αντίστοιχα. 8. Για να ισχύει µκδ(a, 1000 = 4 προφανώς θα πρέπει το a να διαιρείται με το 4. Θέτοντας a = 4b με b Z (οπότε b {1, 2,..., 250}, αφού a {1, 2,..., 1000}, έ- χουμε µκδ(a, 1000 = µκδ(4b, 1000 = 4 µκδ(b, 250 και συνεπώς µκδ(a, 1000 = 4 αν και μόνο αν µκδ(b, 250 = 1. Συμπερίνουμε ότι το ζητούμενο πλήθος είναι ίσο με το πλήθος των b {1, 2,..., 250} για τα οποία ισχύει µκδ(b, 250 = 1. Από τον ορισμό της συνάρτησης του Euler, το πλήθος αυτό είναι ίσο με ϕ(250 = ϕ(2 ϕ(125 = = 100.

14 9. Για το (α υπολογίζουμε ότι ϕ(100 = ϕ( = ϕ(2 2 ϕ(5 2 = 2 20 = 40. Για το (β εφαρμόζουμε το Θεώρημα του Euler και το (α για να συμπεράνουμε ότι (mod 100 και συνεπώς ότι = = ( = 1 (mod 100. Για το (γ παρατηρούμε ότι η δοσμένη ισοτιμία έχει μοναδική λύση mod 100 (αφού µκδ(3, 100 = 1 και ότι η x 67 (mod 100 είναι λύση της ισοτιμίας αυτής. Επομένως, οι ακέραιοι x που επαληθεύουν την ισοτιμία είναι ακριβώς εκείνοι με x 67 (mod 100. Για το (δ θέτουμε x = και παρατηρούμε ότι 3x = Από τα (β και (γ προκύπτει ότι x 67 (mod 100. Άρα, στο δεκαδικό σύστημα αρίθμησης ο x λήγει στα ψηφία Παρατηρούμε ότι 252 = και ότι οι αριθμοί 4, 7 και 9 είναι ανά δύο σχετικώς πρώτοι. Επομένως, αρκεί να δείξουμε ότι ο a 6 1 (όταν µκδ(a, 42 = 1 και ο a 8 a 2 διαιρούνται με καθέναν από τους 4, 7 και 9. Υποθέτουμε ότι µκδ(a, 42 = 1, οπότε µκδ(a, 2 = µκδ(a, 3 = µκδ(a, 7 = 1 και συνεπώς µκδ(a, 4 = µκδ(a, 7 = µκδ(a, 9 = 1. Αφού ϕ(4 = 2 και ϕ(7 = ϕ(9 = 6, από το Θεώρημα του Euler παίρνουμε a 2 1 (mod 4, a 6 1 (mod 7 και a 6 1 (mod 9. Από την πρώτη ισοτιμία προκύπτει ότι a 6 1 (mod 4. Άρα, ο a 6 1 διαιρείται με καθέναν από τους 4, 7 και 9 και συνεπώς ισχύει το (α. Δείξαμε προηγουμένως ότι αν µκδ(a, 2 = 1, τότε το a 6 1 διαιρείται με το 4. Αν όχι, τότε το a διαιρείται με το 2 και συνεπώς το a 2 διαιρείται με το 4. Επομένως το a 8 a 2 = a 2 (a 6 1 διαιρείται με το 4 για κάθε a Z. Ομοίως βρίσκουμε ότι το a 8 a 2 διαιρείται με το 7 και το 9 για κάθε a Z και συμπεραίνουμε ότι ισχύει το (β. Ο τελευταίος ισχυρισμός της άσκησης προκύπτει από το (β και την παρατήρηση ότι a 8 a 2 = 252 για a = Θα δείξουμε ότι ο ϕ(m είναι περιττός μόνο για m = 1 και m = 2. Πράγματι, για αυτές τις τιμές του m έχουμε ϕ(1 = ϕ(2 = 1. Αν m 3, τότε είτε m = 2 k για κάποιο ακέραιο k 2, είτε ο m διαιρείται με κάποιον περιττό πρώτο p. Στην πρώτη περίπτωση έχουμε ϕ(m = 2 k 1 και συνπώς ο ϕ(m είναι άρτιος. Στη δεύτερη περίπτωση μπορούμε να γράψουμε m = p k q, όπου q είναι ακέραιος που δε διαιρείται με το p. Τότε µκδ(p k, q = 1 και συνπώς ϕ(m = ϕ(p k ϕ(q = (p k p k 1 ϕ(q. Άρα, ο ϕ(m διαιρείται με τον άρτιο αριθμό p k p k 1 και επομένως είναι και πάλι άρτιος αριθμός. 12. Οι αντιστοιχίες (β, (γ ορίζουν πράξεις στο S, ενώ οι (α, (δ όχι. Πράγματι, για S = Z {0} και a, b S έχουμε ab S, αλλά όχι αναγκαστικά a+b S (π.χ. για a = 1 και b = 1, οπότε η : S S S είναι καλά ορισμένη απεικόνιση, ενώ η : S S S δεν είναι. Επίσης, για S = Z 3 η : S S S είναι καλά ορισμένη απεικόνιση, ενώ η : S S S δεν είναι αφού, για παράδειγμα, στο Z 3 ισχύει 1 = 4 και συνεπώς έχουμε τα αντιφατικά αποτελέσματα 1 2 = max(1, 2 = 2 και 1 2 = 4 2 = max(4, 2 = 4 = (α Τα τέσσερα αξιώματα που αφορούν μόνο την πρόσθεση επαληθεύονται εύκολα.

15 Για παράδειγμα, το μηδενικό στοιχείο του S είναι το 0 S = (0 R, 0 R και το αντίθετο του (a, b S είναι το ( a, b S. Για να επαληθεύσουμε την προσεταιριστική ιδιότητα του πολλαπλασιασμού, θεωρούμε στοιχεία x = (a, b, y = (c, d και z = (e, f του S και υπολογίζουμε ότι και ότι (x y z = (ac, ad + bc (e, f = ((ace, (acf + (ad + bce x (y z = (a, b (ce, cf + de = (a(ce, a(cf + de + b(ce. Εφαρμόνοντας τις ιδιότητες (προσεταιριστική, επιμεριστική του πολλαπλασιασμού στο R, από τις παραπάνω εκφράσεις προκύπτει ότι (x y z = x (y z. Με παρόμοιο τρόπο επαληθεύουμε ότι x (y z = (x y (x z και ότι (y z x = (y x (z x. (β Υποθέτουμε πρώτα ότι ο S έχει μονάδα, έστω 1 S = (u, v S. Τότε για όλα τα a, b R ισχύει (a, b (u, v = (u, v (a, b = (a, b, δηλαδή (au, av + bu = (ua, ub + va = (a, b. Από τις ισότητες αυτές παίρνουμε au = ua = a για κάθε a R και συμπεραίνουμε ότι το u είναι μονάδα του R. Αντιστρόφως, αν το R έχει μονάδα 1 R, τότε για το στοιχείο 1 S = (1 R, 0 R του S επαληθεύουμε ότι x 1 S = 1 S x = x για κάθε x S και συμπεραίνουμε ότι το 1 S είναι μονάδα του S. Εργαζόμαστε ομοίως για τη μεταθετικότητα. (γ Θα δείξουμε τα αντιστρέψιμα στοιχεία του S είναι εκείνα τα ζεύγη (a, b S για τα οποία το a είναι αντιστρέψιμο στοιχείο του R, δηλαδή ότι για a, b R ισχύει (a, b U(S a U(R. Πράγματι, έστω x = (a, b S. Από τη λύση του (β γνωρίζουμε ότι ο R έχει μονάδα, έστω 1 R, και ότι το ζεύγος 1 S = (1 R, 0 R είναι η μονάδα του S. Επομένως έχουμε x U(S αν και μόνο αν υπάρχουν u, v R τέτοια ώστε (a, b (u, v = (u, v (a, b = (1 R, 0 R ή, ισοδύναμα, (au, av + bu = (ua, ub + va = (1 R, 0 R. Από τις ισότητες αυτές προκύπτει ότι au = ua = 1 R και συνεπώς ότι a U(R. Δείξαμε λοιπόν ότι (a, b U(S a U(R. Αντιστρόφως, έστω ότι a U(R και έστω u = a 1 R, οπότε au = ua = 1 R. Παρατηρούμε ότι το σύστημα των εξισώσεων av + bu = ub + va = 0 R έχει τη μοναδική λύση v = a 1 ba 1 ως προς v. Σύμφωνα με τα προηγούμενα, για το ζεύγος y = (u, v ισχύει x y = y x = 1 S και συνεπώς (a, b = x U(S. (δ Το ερώτημα έχει αρνητική απάντηση. Πράγματι, αφού ο μηδενικός δακτύλιος δεν είναι ακέραια περιοχή, μπορούμε να υποθέσουμε ότι το S έχει τουλάχιστον δύο

16 στοιχεία. Τότε το ίδιο ισχύει για το R, οπότε υπάρχει b R με b 0 R. Θέτοντας x = (0 R, b, έχουμε x 0 S και x x = (0 R, b (0 R, b = (0 R, 0 R = 0 S. Κατά συνέπεια, το S δεν είναι ακέραια περιοχή. 14. (αβ Για το (α, η προτεινόμενη ταυτότητα επαληθεύεται εύκολα με χρήση της επιμεριστικής ιδιότητας στο R μετά από πράξεις ρουτίνας. Για το (β, υποθέτουμε πρώτα ότι ( a b U(M c d 2 (R. Τότε, υπάρχουν x, y, z, w R τέτοια ώστε ( ( a b x y = c d z w ( 1R 0 R 0 R 1 R Αυτό σημαίνει ότι ax + bz = cy + dw = 1 R και ay + bw = cx + dz = 0 R. Από την ταυτότητα στο (α προκύπτει ότι (ad bc(xw yz = 1 R και συνεπώς ότι ad bc U(R. Αντιστρόφως, έστω ότι ad bc U(R. Θέτοντας ( ( a b d b A =, B = (ad bc 1 c d c a επαληθεύουμε ότι AB = BA = I 2 (R και συμπεραίνουμε ότι A U(M 2 (R. (γ Παρατηρούμε πρώτα ότι το πλήθος των στοιχείων του M 2 (Z p είναι ίσο με εκείνο των διατεταγμένων τετράδων (a, b, c, d Z 4 p και συνεπώς ίσο με p 4. Σύμφωνα με το (β, το πλήθος των αντιστρέψιμων στοιχείων του M 2 (Z p είναι ίσο με εκείνο των διατεταγμένων τετράδων (a, b, c, d Z 4 p για τις οποίες ισχύει ad bc 0. Για να απαριθμήσουμε τις τετράδες αυτές, θέτουμε ad bc = e Z p { 0} και διακρίνουμε δύο περιπτώσεις. Αν a 0, τότε η εξίσωση ad bc = e έχει μοναδική λύση ως προς d για όλα τα b, c Z p και a, e Z p { 0}. Επομένως, το πλήθος των τετράδων αυτών είναι ίσο με p 2 (p 1 2. Αν a = 0, τότε η εξίσωση γράφεται bc = e και έχει μόνο λύσεις με b, c 0. Επιπλέον, για τυχαία b, e Z p { 0} η εξίσωση bc = e έχει μοναδική λύση ως προς c, ενώ η τιμή του d Z p είναι αδιάφορη. Επομένως, υπάρχουν ακριβώς p(p 1 2 λύσεις στην περίπτωση αυτή. Κατά συνέπεια, υπάρχουν συνολικά ακριβώς αντιστρέψιμα στοιχεία του M 2 (Z p.. p 2 (p p(p 1 2 = p(p 1 2 (p Για το πρώτο ερώτημα παρατηρούμε ότι για το δακτύλιο Z 8 ισχύει a 2 = 1, άρα a 1 = a, για κάθε a { 1, 3, 5, 7}. Για το δεύτερο ερώτημα παρατηρούμε ότι για τυχαίο δακτύλιο R με μονάδα και για a R, έχουμε a 1 = a a 2 = 1 R a 2 1 R = 0 R (a + 1 R (a 1 R = 0 R.

17 Αν ο R είναι ακέραια περιοχή, προκύπτει ότι a 1 = a a { 1 R, 1 R } και συνεπώς ότι υπάρχουν το πολύ δύο στοιχεία a R με a 1 = a. 16. Το σύνολο, έστω S, που δίνεται είναι υποδακτύλιος του M 2 (Z στις περιπτώσεις (β και (γ. Για παράδειγμα, για το (β, για τυχαία στοιχεία ( ( a b c d X =, Y = 0 a 0 c του S έχουμε X Y = ( a c b d 0 a c S, XY = ( ac ad + bc 0 ac S. Αφού, επιπλέον, είναι μη κενό, το S αποτελεί υποδακτύλιο του M 2 (Z. Εργαζόμαστε παρόμοια για το (γ. Στις περιπτώσεις (α και (δ το S δεν είναι υποδα-κτύλιος του M 2 (Z διότι δεν είναι κλειστό ως προς το πολλαπλασιασμό και την πρόσθεση, αντίστοιχα. Για παράδειγμα, για το (α έχουμε ( 1 1 S 0 1 αλλά ( Για το (δ έχουμε αλλά ( ( ( = ( 0 0, 1 0 ( = ( S ( Στο (α η πρόταση είναι αληθής (η επαλήθευση είναι εύκολη και παραλείπεται. Γενικότερα, αν R 0 είναι υποδακτύλιος του R και S 0 είναι υποδακτύλιος του S, τότε το σύνολο R 0 S 0 είναι υποδακτύλιος του R S. Στο (β η πρόταση είναι ψευδής, αφού το σύνολο {(a, a : a Z} είναι υποδακτύλιος του Z Z ο οποίος δεν είναι της μορφής (mz (nz. 18. Θα δείξουμε ότι τέτοια πολυώνυμα υπάρχουν μόνο στην περίπτωση F = Z 5. Πράγματι, για F = Z 5 αρκεί να θέσουμε f(x = 1 + x και g(x = 1 + 2x, αφού τότε / S. / S. (f(x 2 + (g(x 2 = 2 + 6x + 5x 2 = 2 + x. Εστω τώρα ότι F {R, Z 2, Z 3 } και έστω μη μηδενικά πολυώνυμα f(x, g(x F [x] με βαθμούς n και m, αντίστοιχα. Γράφουμε f(x = a 0 + a 1 x + + a n x n

18 και g(x = b 0 + b 1 x + + b m x m, με a n, b m F {0}. Στην περίπτωση F = Z 2 έχουμε (f(x 2 = (a 0 + a 1 x a n x n 2 = a a 2 1x a 2 nx 2n, (g(x 2 = (b 0 + b 1 x b m x m 2 = b b 2 1x b 2 mx 2m. Επομένως, το (f(x 2 + (g(x 2 γράφεται ως άθροισμα μονωνύμων στα οποία η δύναμη του x είναι άρτιος αριθμός. Προφανώς, ένα τέτοιο πολυώνυμο δεν μπορεί να έχει περιττό βαθμό. Υποθέτουμε, τέλος, ότι F {R, Z 3 }. Αν n m, τότε ο μεγιστοβάθμιος όρος του (f(x 2 + (g(x 2 είναι ίσος με a 2 nx 2n ή με b 2 mx 2m και συνεπώς ο βαθμός του (f(x 2 + (g(x 2 είναι άρτιος αριθμός. Αν n = m, τότε (f(x 2 + (g(x 2 = c 0 + c 1 x c 2n x 2n για κάποια c 0, c 1,..., c 2n F με c 2n = a 2 n + b 2 n. Αφού όμως a n, b n 0, έχουμε a 2 n + b 2 n > 0 στην περίπτωση F = R και a n, b n { 1, 1}, οπότε a 2 n + b 2 n = 2, στην περίπτωση F = Z 3. Άρα, και στις δύο περιπτώσεις ισχύει c 2n 0 και συνεπώς ο βαθμός του (f(x 2 + (g(x 2 είναι ίσος με τον άρτιο αριθμό 2n. 19. Για το (α υποθέτουμε ότι υπάρχει πολυώνυμο g(x = b 0 + b 1 x + b m x m R[x] με f(xg(x = 1, όπου b m 0 R. Εξισώνοντας τους σταθερούς όρους και τους συντελεστές του x n+m στην ισότητα f(xg(x = 1 παίρνουμε a 0 b 0 = 1 R και a n b m = 0 R και συμπεραίνουμε ότι a 0 U(R και ότι το a n είναι μηδενοδιαιρέτης στο R. Για το (β θέτουμε R = Z 6 και f(x = 1 + 2x. Μπορούμε να δείξουμε ότι το f(x δεν είναι αντιστρέψιμο στο Z 6 [x] ως εξής. Εστω ότι f(xg(x = 1 για κάποιο g(x Z 6 [x]. Θέτοντας x = 1 Z 6 παίρνουμε f( 1g( 1 = 1 στο Z 6, από όπου προκύπτει ότι το f( 1 είναι αντιστρέψιμο στοιχείο του Z 6. Στην περίπτωσή μας αυτό δεν ισχύει, αφού f( 1 = 3. Από την αντίφαση αυτή συμπεραίνουμε ότι το f(x δεν είναι αντιστρέψιμο στοιχείο του Z 6 [x]. 20. Το (α προκύπτει από την ταυτότητα a k b k = (a b(a k 1 + a k 2 b + + b k 1 για a = p(x και b = q(x. Για το (β παρατηρούμε ότι f(p(x f(q(x = n k=1 a k ( (p(x k (q(x k. Εφαρμόζοντας το (α για k {1, 2,..., n} συμπεραίνουμε ότι το p(x q(x διαιρεί το δεξιό μέλος της προηγούμενης ισότητας στο R[x], οπότε το p(x q(x διαιρεί και το f(p(x f(q(x στο R[x]. 21. Αληθής είναι μόνο η πρόταση στο (α. Πράγματι, έστω ότι το g(x διαιρεί το f(x στο Z[x], οπότε υπάρχει q(x Z[x] με f(x = g(xq(x. Τότε f(m =

19 g(mq(m για κάθε m Z. Επιπλέον, αφού q(x Z[x], έχουμε q(m Z για κάθε m Z. Άρα, το g(m διαιρεί το f(m στο Z για κάθε m Z και συνεπώς ισχύει το (α. Για το (β θέτουμε f(x = x(x 1 και g(x = 2. Παρατηρούμε ότι το g(x δεν διαιρεί το f(x στο Z[x] (αφού οι συντελεστές του f(x είναι περιττοί αριθμοί και ότι το 2 διαιρεί το m(m 1 στο Z για κάθε m Z. Συνεπώς η πρόταση στο (β είναι ψευδής. 22. Εκτελώντας τις διαδοχικές διαιρέσεις στο Q[x] βρίσκουμε ότι µκδ(f(x, g(x = µκδ(x 3 + 1, 2x 2 x + 1 = µκδ(2x 3 + 2, 2x 2 x + 1 Ομοίως υπολογίζουμε ότι = µκδ( 2x 2 x + 1, 3/2 (x + 1 = µκδ(x + 1, 0 = x + 1. µκδ(f(x, g(x = µκδ(x 3 + 1, 2x 2 x + 1 = µκδ(x 3 + 1, x 2 + 2x + 1 στο Z 3 [x]. = (x Με δοκιμές βρίσκουμε ότι οι ρίζες του f(x στο Z 5 είναι οι 3 και 4. Επομένως, το f(x διαιρείται με το (x 3(x 4 στο Z 5 [x]. Εκτελώντας τη διαίρεση, βρίσκουμε ότι f(x = (x 3(x 4(x 3 +x+1 = (x+1(x+2(x 3 +x+1 στο Z 5 [x]. Αφού το x 3 + x + 1 είναι πολυώνυμο τρίτου βαθμού χωρίς ρίζες στο Z 5, άρα ανάγωγο στο Z 5 [x], η f(x = (x+1(x+2(x 3 +x+1 είναι η ζητούμενη παραγοντοποίηση του f(x. 24. Θα δείξουμε ότι τα πολυώνυμα με τη ζητούμενη ιδιότητα είναι εκείνα της μορφής p(x = cx, με c Z. Θέτοντας x = 0 στην ισότητα (x + 1p(x = xp(x + 1 παίρνουμε p(0 = 0 και συμπεραίνουμε ότι p(x = xq(x για κάποιο q(x Z[x]. Για το πολυώνυμο q(x προκύπτει ότι (x +1xq(x = x(x +1q(x +1, δηλαδή ότι q(x+1 = q(x. Θέτοντας c = q(0, βρίσκουμε ότι q(n = c για κάθε n Z. Άρα, το πολυώνυμο q(x c του Z[x] έχει άπειρες ρίζες στο Z και συνεπώς ταυτίζεται με το μηδενικό πολυώνυμο. Συμπεραίνουμε ότι ισχύει q(x = c, και συνεπώς p(x = cx, στο Z[x]. Αντιστρόφως, κάθε τέτοιο πολυώνυμο p(x επαληθεύει την ισότητα (x + 1p(x = xp(x Θέτοντας f(x = g(x = x 2 + 1, βρίσκουμε ότι η πρόταση στο (α είναι ψευδής. Για το (β θέτουμε d(x = µκδ(f(x, g(x, οπότε το d(x C[x] είναι μονικό πολυώνυμο. Υποθέτουμε πρώτα ότι d(x 1. Τότε το d(x έχει θετικό βαθμό και συνεπώς μία τουλάχιστον ρίζα στο C. Αφού το d(x διαιρεί τα f(x και g(x, η ρίζα αυτή είναι κοινή ρίζα των f(x και g(x. Αντιστρόφως, έστω ότι α C είναι κοινή ρίζα των f(x και g(x. Τότε το x α διαιρεί τα f(x και g(x, άρα και το μέγιστο κοινό τους διαιρέτη d(x, στο C[x]. Συνεπώς d(x 1.

20 26. (αβ Εστω f(x = x p x + 1. Παρατηρούμε ότι το f(x δεν έχει ρίζες στο Z p αφού f(a = a p a + 1 = 1 για κάθε a Z p. Ας υποθέσουμε ότι r/s είναι ρίζα του f(x, όπου r και s είναι σχετικώς πρώτοι ακέραιοι με s 0. Τότε, όπως είναι γνωστό, το r διαιρεί το σταθερό όρο και το s διαιρεί το συντελεστή του μεγιστοβάθμιου όρου του f(x. Αφού οι συντελεστές αυτοί είναι ίσοι με 1, προκύπτει ότι r, s { 1, 1}. Αφού όμως τα 1 και 1 δεν είναι ρίζες του f(x, συμπεραίνουμε ότι το f(x δεν έχει ρίζες ούτε στο Q. (γ Τέτοιο πολυώνυμο υπάρχει μόνο για p = 2 (για παράδειγμα, το x Διαφορετικά, ο p είναι περιττός αριθμός και κάθε πολυώνυμο f(x R[x] βαθμού p έχει ρίζα στο R για τον εξής λόγο. Γνωρίζουμε ότι το f(x μπορεί να γραφεί ως γινόμενο πολυωνύμων του R[x] πρώτου ή δευτέρου βαθμού. Αφού οι βαθμοί των πολυωνύμων αυτών αθροίζουν στον περιττό αριθμό p, ένα τουλάχιστον από τα πολυώνυμα αυτά είναι πρώτου βαθμού και συνεπώς έχει ρίζα στο R, η οποία είναι και ρίζα του f(x. 27. Συμβολίζουμε με R το δακτύλιο στο (α και με S το δακτύλιο στο (β. Ο δακτύλιος R είναι ισόμορφος με το γινόμενο Z Z, αφού η απεικόνιση ϕ : R Z Z με ( a 0 ϕ = (a, b 0 b για a, b Z είναι ισομορφισμός δακτυλίων (εξηγήστε γιατί. Θα δείξουμε ότι ο δακτύλιος S δεν είναι ισόμορφος με τον Z Z. Θεωρούμε τυχαίο ομομορφισμό δακτυλίων ϕ : S Z Z. Παρατηρούμε ότι για το μη μηδενικό στοιχείο ( 0 1 x = S 0 0 ισχύει x 2 = 0 S. Άρα, για το στοιχείο ϕ(x Z Z έχουμε (ϕ(x 2 = ϕ(x ϕ(x = ϕ(x x = ϕ(x 2 = ϕ(0 S = 0 (όπου 0 = (0, 0 Z Z. Ομως στο δακτύλιο Z Z ισχύει y 2 = 0 y = 0 και συνεπώς ϕ(x = 0 = ϕ(0 S. Επεται ότι η απεικόνιση ϕ δεν είναι 1 1 και συνεπώς ότι δεν υπάρχει ισομορφισμός (ούτε μονομορφισμός ϕ : S Z Z. 28. Για το κύριο ιδεώδες του 2Z που παράγεται από το στοιχείο a 2Z έχουμε a = {aq : q 2Z} = {2ap : p Z} = (2a Z. Θέτοντας a = 2m, με m Z, βρίσκουμε ότι a = (4m Z και συμπεραίνουμε ότι τα κύρια ιδεώδη του 2Z είναι τα σύνολα της μορφής (4m Z για m Z. Συμπεραίνουμε επίσης ότι το ιδεώδες 2Z του 2Z δεν είναι κύριο. Το ίδιο ισχύει για τα ιδεώδη 6Z, 10Z, 14Z, κ.ο.κ. 29. (α Για στοιχεία x = a + b 2 και y = c + d 2 του Z[ 2] έχουμε x + y = (a + c + (b + d 2 xy = (ac + 2bd + (ad + bc 2

21 και συνεπώς ϕ(x + y = a + c + 3(b + d = (ā + 3 b + ( c + 3 d = ϕ(x + ϕ(y ϕ(xy = ac + 2bd + 3(ad + bc = āc + 3ad + 3 bc + 2bd = ā c + 3ā d + 3 b c + 9 b d = (ā + 3 b ( c + 3 d = ϕ(xϕ(y. Άρα η ϕ : Z[ 2] Z 7 είναι ομομορφισμός δακτυλίων. (βγ Εχουμε im(ϕ = Z 7, αφού ā = ϕ(a im(ϕ για κάθε ā Z 7. Θα δείξουμε ότι ο πυρήνας του ϕ είναι ίσος με το κύριο ιδεώδες του Z[ 2] που παράγεται από το 3 2. Πράγματι, έχουμε ϕ(3 2 = ( 1 = 0. Άρα 3 2 ker(ϕ και επομένως 3 2 ker(ϕ. Αντιστρόφως, έστω x = a + b 2 ker(ϕ, όπου a, b Z. Τότε ϕ(x = ā + 3 b = 0 στο Z 7 και συνεπώς a = 3b + 7c για κάποιο c Z. Συμπεραίνουμε ότι x = b( c 3 2, αφού και 7 = (3 2( Δείξαμε λοιπόν ότι ker(ϕ 3 2 και συμπεραίνουμε ότι ker(ϕ = Εστω μη μηδενικός ομομορφισμός δακτυλίων ϕ : F S. Παρατηρούμε ότι ο πυρήνας ker(ϕ είναι ιδεώδες του F διάφορο του F. Αφού όμως κάθε σώμα F έχει μόνο τα τετριμμένα ιδεώδη {0 F } και F, θα πρέπει ker(ϕ = {0 F }. Κατά συνεπεια, ο ϕ : F S είναι μονομορφισμός. 31. Για το (α, αφήνεται στον αναγνώστη να επαληθεύσει ότι το I(α είναι (με κενό και κλειστό ως προς την πρόσθεση και ως προς τον πολλαπλασιασμό με στοιχεία του Q[x]. Για το (β μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε το Διωνυμικό Θεώρημα, ή επαγωγή στο m. Για παράδειγμα, με το δεύτερο τρόπο, παρατηρούμε πρώτα ότι το ζητούμενο ισχύει για m = 0, θέτοντας a 0 = 1 και b 0 = 0. Υποθέτοντας ότι ισχύει για το m, βρίσκουμε ότι (1 + 2 m+1 = (1 + 2 m (1 + 2 = (a m + b m 2 (1 + 2 = (a m + 2b m + (a m + b m 2 (1 + 2 m+1 = (1 2 m (1 2 = (a m b m 2 (1 2 = (am + 2b m (a m + b m 2 και επομένως, θέτοντας a m+1 = a m +2b m και b m+1 = a m +b m, το ζητούμενο ισχύει και για το m + 1. Για το (γ θεωρούμε πολυώνυμο f(x = c 0 + c 1 x + + c n x n Q[x]. Χρησιμοποιώντας το (α, βρίσκουμε ότι f(1 + 2 = f(1 2 = n c k (1 + 2 k = k=0 n c k (1 2 k = k=0 n c k (a k + b k 2 = a + b 2, k=0 n c k (a k b k 2 = a b 2, k=0

22 όπου a = n k=0 c ka k Q και b = n k=0 c kb k Q. Από αυτό συμπεραίνουμε ότι f(1 + 2 = 0 f(1 2 = 0 a = b = 0 και συνεπώς ότι I(1 + 2 = I(1 2. Συμπεραίνουμε επίσης, για το (δ, ότι f(x I(1 + 2 αν και μόνο αν το f(x διαιρείται με το (x 1 2(x = x 2 2x 1 στο Q[x] και συνεπώς ότι I(1 + 2 = g(x, όπου g(x = x 2 2x 1 Q[x]. 32. Για το (α, γνωρίζουμε ότι τα στοιχεία του R είναι τα πολυώνυμα βαθμού το πολύ δύο στο α με συντελεστές από το Z 2, οπότε R = {0, 1, α, 1 + α, α 2, 1 + α 2, α + α 2, 1 + α + α 2 }. Για το (β παρατηρούμε ότι στο R έχουμε 1 = 1 και α = 0 και συμπεραίνουμε ότι α 3 = 1 = 1 και ότι (1 + α(1 + α + α 2 = 1 + 2α + 2α 2 + α 3 = 1 + α 3 = 0. Για το (γ παρατηρούμε ότι τα στοιχεία 1, α και α 2 του R είναι αντιστρέψιμα, αφού 1 1 = α α 2 = 1. Από την ισότητα (1 + α(1 + α + α 2 = 0 προκύπτει ότι τα στοιχεία 1 + α και 1 + α + α 2 δεν είναι αντιστρέψιμα. Αφού α + α 2 = α(1 + α και α(1 + α 2 = 1 + α, έπεται ότι ούτε τα α + α 2 και 1 + α 2 είναι αντιστρέψιμα. Άρα U(R = {1, α, α 2 }. 33. Παρατηρούμε ότι το πολυώνυμο x δεν είναι ανάγωγο επί του Z 5, αφού έχει ρίζα το 2 (και το 2, ενώ το x είναι ανάγωγο επί των Z 5 και Z 7. Άρα, ο δακτύλιος Z 5 [x] / x δεν είναι σώμα και συνεπώς δεν είναι ισόμορφος με τους Z 5 [x] / x ή Z 7 [x] / x 2 + 2, καθένας από τους οποίους είναι σώμα. Επίσης, οι δύο τελευταίοι δακτύλιοι δεν είναι μεταξύ τους ισόμορφοι, αφού ο πρώτος έχει 25 στοιχεία και ο δεύτερος έχει Θεωρούμε την απεικόνιση ϕ : R Z m Z n που ορίζεται θέτοντας ( a b ϕ = (ā, c Z 0 c m Z n για a, b, c Z. Αφήνουμε στον αναγνώστη να επαληθεύσει ότι για x, y R έχουμε ϕ(x + y = ϕ(x + ϕ(y και ϕ(xy = ϕ(xϕ(y, δηλαδή ότι η ϕ είναι ομομορφισμός δακτυλίων. Από τον ορισμό του πυρήνα και της εικόνας βρίσκουμε ότι ker(ϕ = {x R : ϕ(x = 0} = I και ότι im(ϕ = Z m Z n. Συμπεραίνουμε ότι το I είναι ιδεώδες του R και (από το Θεώρημα του Ισομορφισμού ότι η ϕ επάγει ισομορφισμό δακτυλίων ϕ : R/I Z m Z n. 35. Στην περίπτωση του (β, το πολυώνυμο x 2 1 = (x 1(x + 1 έχει δύο διακεκριμένες ρίζες στο Z 3. Ετσι, ο ομομορφισμός δακτυλίων ϕ : Z 3 [x] Z 3 Z 3 με ϕ(f(x = (f(1, f( 1 για f(x Z 3 [x] είναι επιμορφισμός δακτυλίων με πυρήνα x 2 1 Z 3 [x] (εξηγήστε γιατί. Από το θεώρημα του ισομορφισμού έπεται ότι ο δακτύλιος Z 3 [x] / x 2 1 είναι ισόμορφος με τον Z 3 Z 3. Το ίδιο επιχείρημα δεν ισχύει στην περίπτωση του (α, αφού το πολυώνυμο x 2 1 = (x 1 2 έχει μία διπλή ρίζα στο Z 2. Μάλιστα Z 2 [x] / x 2 1 = {0, 1, α, 1 + α} με α 2 = 1, όπου α = x+ x 2 1, και συνεπώς ο Z 2 [x] / x 2 1 έχει τα δύο αντιστρέψιμα στοιχεία

23 1 και α, ενώ ο Z 2 Z 2 έχει μόνο ένα αντιστρέψιμο στοιχείο. Κατά συνέπεια, οι δύο δακτύλιοι δεν είναι ισόμορφοι. 36. Εστω ότι Z p [x] / f(x = Z p [x] / g(x και ότι deg(f(x = m και deg(g(x = n. Αφού το πλήθος των στοιχείων των δακτυλίων Z p [x] / f(x και Z p [x] / g(x είναι ίσο με p m και p n, αντίστοιχα, θα πρέπει να ισχύει p m = p m, δηλαδή m = n. Άρα η πρόταση στο (β είναι αληθής. Επίσης, αφού γνωρίζουμε ότι για όλα τα a, b Z p έχουμε Z p [x] / x a = Z p και Z p [x] / x b = Z p, άρα Z p [x] / x a = Z p [x] / x b, η πρόταση στο (α είναι ψευδής. 37. Για το (α υπολογίζουμε ότι ( στ = , τσ = ( και ότι σ 1 = ( , τ 1 = ( Για το (β παρατηρούμε ότι στ = ( (2 3 6 και συμπεραίνουμε ότι (στ 1000 = ( ( = ( Για τα (α και (β υπολογίζουμε ότι σ(1 = 5, σ(2 = 4, σ(3 = 3, σ(4 = 2 και σ(5 = 1 και συμπεραίνουμε ότι σ = (1 5 (2 4 και ότι σ 2 = (1 5 2 (2 4 2 = e. Για το (γ, αφού σ = (1 5 (2 4, μια τέτοια μετάθεση τ S 5 είναι η (1 2 3 και μία άλλη η (1 2 ( Προφανώς ο n = 1 έχει τη δοσμένη ιδιότητα. Το ίδιο ισχύει για τον n = 3 αφού οι μεταθέσεις σ S 3 για τις οποίες η σ 2 έχει σταθερό σημείο είναι η ταυτοτική και οι τρεις αντιμεταθέσεις (1 2, (1 3, (2 3, καθεμιά από τις οποίες έχει σταθερό σημείο. Αντιθέτως, η αντιμετάθεση σ = (1 2 S 2 δεν έχει σταθερό σημείο, ενώ η σ 2 έχει, και για n 4 η μετάθεση σ = (1 2 (3 4 n S 2 δεν έχει σταθερό σημείο, ενώ η σ 2 έχει. Άρα οι ζητούμενοι θετικοί ακέραιοι είναι οι 1 και Για το (α παρατηρούμε ότι αν η στ έχει σταθερό σημείο το i {1, 2,..., n}, τότε (σ(τ(i = i και συνεπώς τ(σ(τ(i = τ(i, οπότε η τσ έχει σταθερό σημείο το τ(i {1, 2,..., n}. Για το (α υποθέτουμε ότι η στ = (a 1 a 2 a n είναι κυκλική μετάθεση. Τότε (στ(a i = a i+1 για κάθε i και συνεπώς (τσ(σ 1 (a i = τ(a i = σ 1 (στ(a i = σ 1 (a i+1 για κάθε i, οπότε η τσ είναι ίση με την κυκλική μετάθεση (σ 1 (a 1 σ 1 (a 2 σ 1 (a n. 41. (α Αν c είναι το ταυτοτικό στοιχείο της G, τότε e 2 = e = c e και συνεπώς (διαγράφοντας τον παράγοντα e από τα δεξιά c = e.

24 (β Υποθέτουμε ότι ab = ba και δείχνουμε με επαγωγή ότι (ab n = a n b n = b n a n για κάθε θετικό ακέραιο n ως εξής. Το ζητούμενο είναι τετριμμένο για n = 1 και υποθέτοντας ότι (ab n = a n b n = b n a n, βρίσκουμε ότι (ab n+1 = a (ba n b = a (ab n b = a (a n b n b = (a a n (b n b = a n+1 b n+1 και ομοίως ότι (ab n+1 = (ba n+1 = b n+1 a n+1. Στην περίπτωσή μας ειδικότερα, έχουμε (ab 6 = a 6 b 6 = (a 2 3 (b 3 2 = e 3 e 2 = e. (γ Θέτοντας G = S 4, a = (1 2 και b = (2 3 4, οπότε a 2 = b 3 = e, ab = ( και (ab 6 = (ab 2 = (1 3(2 4, βρίσκουμε ότι το (α δεν ισχύει χωρίς την υπόθεση ab = ba. 42. Με τη γνωστή διαδικασία βρίσκουμε ότι σ = (1 ( ( (8 (15. Συμπεραίνουμε ότι η τάξη της σ είναι ίση με 6 και ότι η τάξη της σ 64 = σ 4 είναι ίση με 3. Μία μετάθεση με τ S 15 με τ 2 = σ είναι η τ = ( Μία άλλη είναι η τ = (1 8 ( Τα μόνα στοιχεία τάξης 3 της ομάδας S 5 είναι οι κύκλοι μήκους 3 (εξηγήστε γιατί. Υπάρχουν ( 5 3 = 10 τρόποι να επιλέξει κανείς το σύνολο {a, b, c} των τριών στοιχείων ενός τέτοιου κύκλου και δύο τρόποι να επιλέξει κανείς τη φορά του, δηλαδή την (a b c ή την (a c b. Επομένως, υπάρχουν συνολικά 20 στοιχεία τάξης 3 στην S Για το (α θυμόμαστε ότι η τάξη οποιουδήποτε στοιχείου της G διαιρεί την τάξη της G. Άρα, στην περίπτωσή μας τα στοιχεία της G έχουν τάξεις 1, 2 ή 4. Αν υπάρχει στοιχείο a G τάξης 4, τότε G = {e, a, a 2, a 3 } με a 4 = e. Διαφορετικά έχουμε G = {e, a, b, c} με a 2 = b 2 = c 2 = e. Αποκλείοντας τις περιπτώσεις ab = e (αφού από αυτήν προκύπτει ότι b = a 1 = a, ab = a και ab = b (αφού από αυτές προκύπτει ότι b = e και a = e, αντίστοιχα για το ab, συμπεραίνουμε ότι ab = c. Ομοίως βρίσκουμε ότι ba = c και συμπεραίνουμε ότι G = {e, a, b, ab} με a 2 = b 2 = e και ab = ba. Το (β είναι άμεση συνέπεια του (α. 45. Το σύνολο, έστω S, που δίνεται στο (γ δεν είναι υποομάδα της G διότι για κάθε πίνακα A G με ορίζουσα μεγαλύτερη του 1 έχουμε A S αλλά det(a 1 = 1/ det(a < 1 και συνεπώς ο A 1 δεν ανήκει στο S. Οι ισότητες ( ( ( 1 + a a 1 + b b 1 + a + b a b = a 1 a b 1 b a + b 1 a b

25 ( 1 + a a 1 = ( 1 a a a 1 a a 1 + a δείχνουν ότι το σύνολο που δίνεται στο (β είναι υποομάδα της G. Αφού το σύνολο αυτό είναι υπεραριθμήσιμο, η υποομάδα αυτή δεν είναι κυκλική. Για το (γ παρατηρούμε ότι ( ( n 1 2n 1 2 = για n Z και συμπεραίνουμε ότι το ( δοσμένο σύνολο είναι η κυκλική υποομάδα 1 2 της G που παράγεται από τον πίνακα Οι στροφές ως προς το κέντρο του τετραγώνου κατά γωνίες 0, π/2, π και 3π/2 αποτελούν τα στοιχεία μιας κυκλικής υποομάδας της G τάξης 4. Επίσης, σύμφωνα με το Θεώρημα του Lagrange, κάθε γνήσια υποομάδα της G έχει τάξη ίση με 2 ή 4. Από την Άσκηση 44 προκύπτει ότι κάθε τέτοια υποομάδα είναι αβελιανή. Συνεπώς οι προτάσεις στα (α και (β είναι αληθείς. Για το (γ, θεωρούμε τις ορθογώνιες ανακλάσεις a και b στους δύο άξονες συμμετρίας του τετραγώνου που είναι παράλληλοι στις ακμές του και παρατηρούμε ότι a 2 = b 2 = e και ότι ab = ba. Συμπεραίνουμε ότι η {e, a, b, ab} είναι μια μη κυκλική υποομάδα τάξης 4 της G και επομένως ότι η πρόταση στο (γ είναι ψευδής. 47. Για το πλήθος των αριστερών κλάσεων [G : H] της H στη G έχουμε [G : H] = G / H = 2n/n = 2. Για το (β θεωρούμε στοιχεία a, b G H, οπότε a 1 G H. Αφού υπάρχουν ακριβώς δύο αριστερές κλάσεις της H στη G, αυτές είναι οι H και ah = a 1 H. Αφού b G H, θα πρέπει να έχουμε b a 1 H και συνεπώς ab H. 48. Σύμφωνα με το Θεώρημα του Lagrange, η τάξη κάθε γνήσιας υποομάδας της G είναι γνήσιος διαιρέτης της τάξης της G και συνεπώς ισούται με 5. Άρα, κάθε γνήσια υποομάδα της G είναι κυκλική τάξης 5. Ειδικότερα (αφού η G δεν έχει στοιχεία τάξης 25, κάθε στοιχείο της G εκτός του ταυτοτικού e G έχει τάξη ίση με 5 και συνεπώς ανήκει σε κάποια γνήσια υποομάδα της G (συγκεκριμένα, στην κυκλική υποομάδα που παράγει το στοιχείο αυτό και για διακεκριμένες γνήσιες υποομάδες H, K της G έχουμε H K = {e}. Από τα προηγούμενα συμπεραίνουμε ότι καθένα από τα 24 στοιχείο της G εκτός του e ανήκει σε μία μοναδική γνήσια υποομάδα της G, καθεμιά από τις οποίες έχει ακριβώς 4 στοιχεία εκτός του e, και επομένως ότι η G έχει ακριβώς 24/4 = 6 γνήσιες υποομάδες. 49. Για το (α παρατηρούμε ότι ϕ(ab = det(ab (AB = det(a det(b AB = ϕ(aϕ(a για A, B G και συμπεραίνουμε το ζητούμενο. Για το (β υπενθυμίζουμε ότι det(λa = λ n det(a για κάθε n n πίνακα A και λ R. Θα δείξουμε ότι ο ομομορφισμόςϕ είναι αυτομορφισμός της G αν και μόνο αν ο n είναι άρτιος.

26 Αν ο n είναι περιττός, τότε det(ϕ(a = det(det(aa = det(a n+1 > 0 για κάθε A G και συνεπώς η απεικόνιση ϕ : G G δεν είναι επί. Εστω ότι ο n είναι άρτιος. Αρκεί να δείξουμε ότι για κάθε B G υπάρχει μοναδικό A G τέτοιο ώστε ϕ(a = det(a A = B. Προφανώς θα πρέπει να έχουμε A = λb για κάποιο λ R, οπότε ϕ(a = det(a A = det(λb λb = λ n+1 det(b B. Αφού ο n + 1 είναι περιττός, η εξίσωση λ n+1 = 1/ det(b έχει μοναδική λύση λ R. Κατά συνέπεια, η εξίσωση ϕ(a = B έχει μοναδική λύση A G. 50. Για το (α, με τη συνήθη διαδικασία βρίσκουμε ότι w = (1 7 5 ( (3 και συμπεραίνουμε ότι ɛ(w = ( 1 2 ( 1 3 ( 1 0 = 1, δηλαδή ότι η w είναι περιττή μετάθεση. Το ερώτημα στο (β έχει αρνητική απάντηση αφού ɛ(στ 2 σ 1 = ɛ(σɛ(τ 2 ɛ(σ 1 = ɛ(σɛ(τ 2 ɛ(σ 1 = ɛ(τ 2 = 1 και συνεπώς η στ 2 σ 1 είναι άρτια μετάθεση για όλες τις σ, τ S n. 51. Για το (α παρατηρούμε ότι η σ είναι αντιστρέψιμη, με αντίστροφη την τ : Z 12 Z 12 με τ(x = x 3 για x Z 12. Για το (β, με τη συνήθη διαδικασία βρίσκουμε ότι σ = ( ( ( και συμπεραίνουμε ότι η σ είναι περιττή μετάθεση. Το ερώτημα στο (γ έχει αρνητική απάντηση αφού η τ 2 = τ τ είναι άρτια μετάθεση για κάθε μετάθεση τ οποιουδήποτε πεπερασμένου συνόλου. 52. Για το (α παρατηρούμε ότι για κάθε αντιμετάθεση t S n έχουμε (ϕ(t 2 = ϕ(t 2 = ϕ(e = 1 και συνεπώς ότι ϕ(t {1, 1}. Για το (β θυμόμαστε ότι κάθε μετάθεση σ S n γράφεται ως γινόμενο αντιμεταθέσεων σ = t 1 t 2 t m οπότε, σύμφωνα με το (α, ϕ(σ = ϕ(t 1 ϕ(t 2 ϕ(t m {1, 1}. Υποθέτουμε τώρα ότι n = 3 και συμβολίζουμε με t 1 = (1 2, t 2 = (1 3, t 3 = (2 3, α = (1 2 3 και β = (1 3 2 τα στοιχεία της S 3 εκτός της ταυτοτική μετάθεσης. Από τις ισότητες α = β 2 και β = α 2 και το αποτέλεσμα στο (β προκύπτει ότι ϕ(α = ϕ(β 2 = ϕ(β 2 = 1 και ομοίως ότι ϕ(β = ϕ(α 2 = ϕ(α 2 = 1. Επίσης, από τις σχέσεις αt 1 = t 2 και αt 2 = t 3 προκύπτει ότι ϕ(t 2 = ϕ(αt 1 = ϕ(αϕ(t 1 = ϕ(t 1 και ϕ(t 3 = ϕ(αt 2 = ϕ(αϕ(t 2 = ϕ(t 2, οπότε ϕ(t 1 = ϕ(t 2 = ϕ(t 3 = ɛ για κάποιο ɛ {1, 1}. Συμπεραίνουμε ότι υπάρχουν ακριβώς δύο ομομορφισμοί ϕ : S 3 C : ο τετριμμένος (για ɛ = 1 και ο ομομορφισμός του προσήμου (για ɛ = 1.

27 53. Εστω ότι ο R είναι ισόμορφος με τον S και έστω ισομορφισμός δακτυλίων ϕ : R S. Τότε η απεικόνιση ϕ είναι 1 1 και επί και ισχύει ϕ(a + b = ϕ(a + ϕ(b (και ϕ(ab = ϕ(aϕ(b για a, b R. Συνεπώς η ϕ είναι και ισομορφισμός των προσθετικών ομάδων των R και S και η πρόταση στο (α είναι αληθής. Το αντίστροφο δεν ισχύει αφού, για παράδειγμα, οι δακτύλιοι Z[i] και Z Z δεν είναι ισόμορφοι (ο πρώτος είναι ακέραια περιοχή, ενώ ο δεύτερος δεν είναι αλλά έχουν ισόμορφες προσθετικές ομάδες (η απεικόνιση ϕ : Z Z Z[i] με ϕ(a, b = a + bi για a, b Z είναι ισομορφισμός προσθετικών ομάδων. Επίσης, οι Q[x] / x και Q[x] / x 2 δεν είναι ισόμορφοι (ο πρώτος είναι σώμα, ενώ ο δεύτερος δεν είναι αλλά έχουν ισόμορφες προσθετικές ομάδες. 54. Εστω a, b δύο διαφορετικά στοιχεία τάξης 2 της G. Για το (α παρατηρούμε ότι η έχει δύο διαφορετικές υποομάδες τάξης 2, τις {e, a} και {e, b}, και συμπεραίνουμε το ζητούμενο. Για το (β παρατηρούμε ότι ab = ba και ότι η {e, a, b, ab} είναι υποομάδα (εξηγήστε γιατί τάξης 4 της G. Από το Θεώρημα του Lagrange έπεται ότι η τάξη της G διαιρείται με το 4. Το (γ έχει αρνητική απάντηση διότι, για παράδειγμα, η συμμετρική ομάδα S 3 έχει τάξη 6 και τρία στοιχεία τάξης Γνωρίζουμε ότι για κάθε γεννήτορα a κυκλικής ομάδας τάξης n και κάθε k Z ισχύει a k = a d = {a d, a 2d,..., a n } = {e, a d,..., a n d }, όπου d = µκδ(n, k. Στην περίπτωσή μας έχουμε n = 24 και συνεπώς a 14 = a 2 = {e, a 2, a 4,..., a 22 } και a 39 = a 3 = {e, a 3, a 6,..., a 21 }, οπότε a 14 a 39 = {e, a 6, a 12, a 18 }. 56. Για το (α παρατηρούμε ότι U(Z 18 = { 1, 5, 7, 11, 13, 17} και ότι τα στοιχεία 5 και 11 είναι γεννήτορες της U(Z 18, αφού 5 2 = 7, 5 3 = 17, 5 4 = 13 και 5 5 = 11. Για το (β παρατηρούμε ότι για τυχαίο σώμα F, η ομάδα SL 2 (F δεν είναι αβελιανή (εξηγήστε γιατί, άρα ούτε κυκλική. Για το (γ γνωρίζουμε ότι κάθε στοιχείο του Z 2 [x] / x 3 γράφεται με μοναδικό τρόπο στη μορφή α = a + bx + cx 2 + x 3 με a, b, c Z 2. Από τη σχετική θεωρία προκύπτει ότι το α είναι αντιστρέψιμο αν και μόνο αν το πολυώνυμο a + bx + cx 2 είναι σχετικώς πρώτο προς το x 3 στο Z 2 [x], δηλαδή αν a 0. Συνεπώς η δοσμένη ομάδα έχει τάξη 4 και παράγεται από το στοιχείο της β = 1 + x + x 3, αφού β 2 = 1 + x 2 + x 3 και β 3 = 1 + x + x 2 + x 3 (και φυσικά β 4 = 1. Εργαζόμαστε ομοίως για το (δ, δείχνουμε ότι η δοσμένη ομάδα έχει τουλάχιστον δύο στοιχεία τάξης 2, για παράδειγμα τα 1 + x 2 + x 4 και 1 + x 3 + x 4, και συμπεραίνουμε ότι η ομάδα αυτή δεν είναι κυκλική. 57. Για το (α γνωρίζουμε ότι η τάξη του ϕ(a S 3 πρέπει να διαιρεί την τάξη του a G, δηλαδή το 9. Τα στοιχεία της S 3 με την ιδιότητα αυτή είναι το ταυτοτικό στοιχείο e και οι δύο κυκλικές μεταθέσεις (1 2 3 και ( Αν ϕ(a = e, τότε προκύπτει ο τετριμμένος ομομορφισμός ϕ : G S 3. Αν ϕ(a = (1 2 3 (αντίστοιχα, ϕ(a = (1 3 2, τότε προκύπτει ο ομομορφισμός ϕ(a k = (1 2 3 k (αντίστοιχα, ϕ(a k = (1 3 2 k για k Z. Για το (β δείχνουμε ότι για κάθε θετικό ακέραιο n και κάθε πεπερασμένη ομάδα G περιττής τάξης, ο μόνος ομομορφισμός

28 ομάδων ψ : S n G είναι ο τετριμμενος ως εξής. Σκεπτόμενοι όπως στο (α δείχνουμε πρώτα ότι ψ(t = e για κάθε αντιμετάθεση t S n. Γράφοντας τώρα τυχαία μετάθεση σ S n ως γινόμενο αντιμεταθέσεων σ = t 1 t 2 t m, βρίκουμε ότι ψ(σ = ψ(t 1 ψ(t 2 ψ(t m = e και συμπεραίνουμε το ζητούμενο. 58. Για το (α παρατηρούμε πρώτα ότι η H = {e, a} είναι κανονική υποομάδα της G αν και μόνο αν ισχύει xax 1 {e, a} για κάθε x G. Παρατηρούμε έπειτα ότι xax 1 e για κάθε x G (αφού a e και ότι xax 1 = a ax = xa και συμπεραίνουμε το ζητούμενο. Για το (β εφαρμόζουμε το (α και συμπεραίνουμε ότι η S 3 δεν έχει κανονικές υποομάδες τάξης 2, ότι η μοναδική κανονική υποομάδα τάξης 2 της ομάδας των συμμετριών του τετραγώνου είναι αυτή που παράγεται από τη στροφή γύρω από το κέντρο του τετραγώνου κατά γωνία π και ότι η μοναδική κανονική υποομάδα τάξης 2 της SL 2 (R είναι η {I 2, I 2 }. 59. Γνωρίζουμε ότι η απεικόνιση ϕ : G Z p που ορίζεται θέτοντας ϕ(x = det(x για X G είναι επιμορφισμός ομάδων με πυρήνα την N. Από το Θεώρημα του ισομορφισμού έπεται ότι η ομάδα G/N είναι ισόμορφη με τη Z p. Ειδικότερα, η τάξη της G/N είναι ίση με εκείνη της Z p, δηλαδή με p 1, και το πλήθος των υποομάδων της G/N είναι ίσο με εκείνο της Z p. Αφού η τελευταία είναι κυκλική τάξης p 1, το πλήθος των υποομάδων της είναι ίσο με το πλήθος των θετικών διαιρετών του p 1. Για p = 31 το πλήθος αυτό είναι ίσο με Για το (α παρατηρούμε ότι ϕ(z 1 z 2 = (z 1 z 2 2 = z 2 1z 2 2 = ϕ(z 1 ϕ(z 2 για όλα τα z 1, z 2 G και συμπεραίνουμε ότι η ϕ είναι ομομορφισμός ομάδων. Υπολογίζουμε έπειτα ότι ker(ϕ = {z G : ϕ(z = 1} = {z C : z 2 = 1} = {1, 1} και παρατηρούμε ότι η εξίσωση ϕ(z = a, δηλαδή η z 2 = a, έχει λύση z C {0} = G για κάθε a G, οπότε im(ϕ = G. Για το (β συνάγουμε από τα προηγούμενα και το Θεώρημα του ισομορφισμού ότι η υποομάδα N = {1, 1} της G έχει τις ζητούμενες ιδιότητες. 61. Οι προτάσεις αυτές είναι ψευδείς. Για το (α θεωρούμε την προσθετική ομάδα Z των ακεραίων και τις (κανονικές υποομάδες 2Z και 3Z. Παρατηρούμε ότι οι τρεις αυτές ομάδες, ως άπειρες κυκλικές, είναι ισόμορφες και ότι οι Z/2Z και Z/3Z δεν είναι, αφού έχουν διαφορετικές τάξεις. Εναλλακτικά, θεωρούμε την αβελιανή ομάδα G = Z 2 Z 4 και τις κυκλικές της υποομάδες N 1 και N 2 που παράγονται από τα στοιχεία ( 1, 0 και ( 0, 2 τάξης 2, αντίστοιχα. Παρατηρούμε ότι οι N 1 και N 2 είναι ισόμορφες, αφού έχουν τάξη 2, και ότι οι G/N 1 και G/N 2 δεν είναι αφού η πρώτη είναι κυκλική, ενώ η δεύτερη όχι (εξηγήστε γιατί. Για το (β θεωρούμε την ομάδα G των συμμετριών του τετραγώνου. Γνωρίζουμε από προηγούμενη άσκηση ότι η G έχει κυκλική υποομάδα N 1 τάξης 4 και μη κυκλική υποομάδα N 2 της ίδιας τάξης. Οι υποομάδες αυτές της G είναι κανονικές (εξηγήστε γιατί και η G/N 1 είναι ισόμορφη με τη G/N 2, αφού και οι δύο αυτές ομάδες έχουν τάξη 2, αλλά προφανώς η N 1 δεν είναι ισόμορφη με τη N 2.

(a + b) n = a k b n k, k. (a + b) p = a p + b p. k=0. n! k! (n k)! k =

(a + b) n = a k b n k, k. (a + b) p = a p + b p. k=0. n! k! (n k)! k = ΒΑΣΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ Συμπληρωματικές Ασκήσεις Χειμερινό Εξάμηνο 2016 Χρήστος Α. Αθανασιάδης Συμβολίζουμε με Z m το δακτύλιο των ακεραίων modulo m, με ā Z m την κλάση (mod m) του a Z και με M n (R) το δακτύλιο

Διαβάστε περισσότερα

Αλγεβρικές Δομές ΙΙ. 1 Ομάδα I. Ά σ κ η σ η 1.1 Έστω R ένας δακτύλιος. Δείξτε ότι το σύνολο

Αλγεβρικές Δομές ΙΙ. 1 Ομάδα I. Ά σ κ η σ η 1.1 Έστω R ένας δακτύλιος. Δείξτε ότι το σύνολο Αλγεβρικές Δομές ΙΙ 1 Ομάδα I Ά σ κ η σ η 1.1 Έστω R ένας δακτύλιος. Δείξτε ότι το σύνολο C(R) = {a R/ax = xa, για κάθε x R} είναι υποδακτύλιος του R, και λέγεται κέντρο του δακτυλίου R. Ά σ κ η σ η 1.2

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Ιδεώδη και Περιοχές κυρίων Ιδεωδών 1.3. Ι Π Ι. Για το σύμβολο δεχόμαστε ότι n N {0}, < n καθώς και ότι:

1.3 Ιδεώδη και Περιοχές κυρίων Ιδεωδών 1.3. Ι Π Ι. Για το σύμβολο δεχόμαστε ότι n N {0}, < n καθώς και ότι: 13 Ι Π Ι Για το σύμβολο δεχόμαστε ότι n N {0}, < n καθώς και ότι: n N {0}, ( ) + n = = n + ( ) και ( ) + ( ) = (**) Ονομάζουμε επικεφαλής συντελεστή ενός μη μηδενικού πολυωνύμου f, τον συντελεστή f(i)

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Πρότυπα. Στο κεφάλαιο αυτό εισάγουμε την έννοια του προτύπου πάνω από δακτύλιο.

Κεφάλαιο 1 Πρότυπα. Στο κεφάλαιο αυτό εισάγουμε την έννοια του προτύπου πάνω από δακτύλιο. Κεφάλαιο Πρότυπα Στο κεφάλαιο αυτό εισάγουμε την έννοια του προτύπου πάνω από δακτύλιο Ορισμοί και Παραδείγματα Παραδοχές Στo βιβλίο αυτό θα κάνουμε τις εξής παραδοχές Χρησιμοποιούμε προσθετικό συμβολισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Αʹ. Στοιχεία από την Άλγεβρα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Αʹ. Στοιχεία από την Άλγεβρα ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Αʹ Στοιχεία από την Άλγεβρα Στο Παράρτημα αυτό, το οποίο παρατίθεται για να συμβάλει στην αυτοδυναμία του βιβλίου, ο αναγνώστης θα μπορεί να προστρέχει για αρωγή σε έννοιες και αποτελέσματα που

Διαβάστε περισσότερα

Πεπερασμένα σώματα και Κρυπτογραφία Σύμφωνα με τις παραδόσεις του Α. Κοντογεώργη. Τσουκνίδας Ι.

Πεπερασμένα σώματα και Κρυπτογραφία Σύμφωνα με τις παραδόσεις του Α. Κοντογεώργη. Τσουκνίδας Ι. Πεπερασμένα σώματα και Κρυπτογραφία Σύμφωνα με τις παραδόσεις του Α. Κοντογεώργη Τσουκνίδας Ι. 2 Περιεχόμενα 1 Εισαγωγή στα πεπερασμένα σώματα 5 1.1 Μάθημα 1..................................... 5 1.1.1

Διαβάστε περισσότερα

< a 42 >=< a 54 > < a 28 >=< a 36 >

< a 42 >=< a 54 > < a 28 >=< a 36 > Ασκήσεις Βασικής Άλγεβρας και Λύσεις τους 4 Δεκεμβρίου 2013 1 Ασκήσεις και Λύσεις. 2013-14 1. (αʹ Εστω m, n δύο φυσικοί αριθμοί, τέτοιοι ώστε M K (m, n + 5 = MK (m + 5, n = 1. Αποδείξτε ότι MK (mn, m +

Διαβάστε περισσότερα

Αλγεβρικές Δομές Ι. 1 Ομάδα I

Αλγεβρικές Δομές Ι. 1 Ομάδα I Αλγεβρικές Δομές Ι 1 Ομάδα I Ά σ κ η σ η 1.1 Έστω G μια προσθετική ομάδα S ένα μη κενό σύνολο και M(S G το σύνολο όλων των συναρτήσεων f : S G. Δείξτε ότι το σύνολο M(S G είναι ομάδα με πράξη την πρόσθεση

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων: Καθηγητής Μαρμαρίδης Νικόλαος - Θεοδόσιος

Διδάσκων: Καθηγητής Μαρμαρίδης Νικόλαος - Θεοδόσιος Τίτλος Μαθήματος: Αλγεβρικές Δομές ΙΙ Ενότητα: Ιδεώδη και Περιοχές κυρίων Ιδεωδών Διδάσκων: Καθηγητής Μαρμαρίδης Νικόλαος - Θεοδόσιος Τμήμα: Μαθηματικών 13 Ι Π Ι Για το σύμβολο δεχόμαστε ότι n N {0},

Διαβάστε περισσότερα

Βασική Άλγεβρα. Ασκήσεις (εκδοχή )

Βασική Άλγεβρα. Ασκήσεις (εκδοχή ) Βασική Άλγεβρα Ασκήσεις 05-6 (εκδοχή 8--05) Βασική Άλγεβρα Ασκήσεις Υποδείξεις/Απαντήσεις Περιεχόμενα σελίδα Ασκήσεις Διαιρετότητα στους ακέραιους, ισοτιμίες Ασκήσεις Ακέραιοι odulo, Θεώρημα του Euler

Διαβάστε περισσότερα

Δακτύλιοι και Πρότυπα Ασκήσεις 2. όπου a (4 i) (1 2 i), b i. Στη συνέχεια βρείτε κάθε τέτοιο d. b. Δείξτε ότι [ i] (4 i)

Δακτύλιοι και Πρότυπα Ασκήσεις 2. όπου a (4 i) (1 2 i), b i. Στη συνέχεια βρείτε κάθε τέτοιο d. b. Δείξτε ότι [ i] (4 i) 6 Δακτύλιοι και Πρότυπα 016-17 Ασκήσεις Η ύλη των ασκήσεων αυτών είναι η Ενότητα, Περιοχές κυρίων ιδεωδών. 1. Θεωρούμε το δακτύλιο [ i]. a. Βρείτε ένα d [ i] με ( a, b) d, όπου a (4 i) (1 i), b 16 1 i.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ημιαπλοί Δακτύλιοι

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ημιαπλοί Δακτύλιοι ΚΕΦΑΛΑΙΟ : Ημιαπλοί Δακτύλιοι Είδαμε στο κύριο θεώρημα του προηγούμενου κεφαλαίου ότι κάθε δακτύλιος διαίρεσης έχει την ιδιότητα κάθε πρότυπο είναι ευθύ άθροισμα απλών προτύπων Εδώ θα χαρακτηρίσουμε όλους

Διαβάστε περισσότερα

Α Δ Ι. Δευτέρα 13 Ιανουαρίου 2014

Α Δ Ι. Δευτέρα 13 Ιανουαρίου 2014 Α Δ Ι Α - Φ 9 Δ : Ν. Μαρμαρίδης - Α. Μπεληγιάννης Ι Μ : http://users.uoi.gr/abeligia/algebraicstructuresi/asi2013/asi2013.html, https://sites.google.com/site/maths4edu/home/algdom114 Δευτέρα 13 Ιανουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Πρότυπα. x y x z για κάθε x, y, R με την ιδιότητα 1R. x για κάθε x R, iii) υπάρχει στοιχείο 1 R. ii) ( x y) z x ( y z)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Πρότυπα. x y x z για κάθε x, y, R με την ιδιότητα 1R. x για κάθε x R, iii) υπάρχει στοιχείο 1 R. ii) ( x y) z x ( y z) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Πρότυπα Στο κεφάλαιο αυτό θα υπενθυμίσουμε τις βασικές έννοιες που αφορούν πρότυπα πάνω από ένα δακτύλιο Θα περιοριστούμε στα πλέον απαραίτητα για αυτά που ακολουθούν στα άλλα κεφάλαια Η κατευθυντήρια

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι αληθείς; Δικαιολογήστε την απάντησή σας.

Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι αληθείς; Δικαιολογήστε την απάντησή σας. Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι αληθείς; Δικαιολογήστε την απάντησή σας. 1. Κάθε πολυώνυμο ανάγωγο επί του Z είναι ανάγωγο επί του Q. Σωστό. 2. Κάθε πολυώνυμο ανάγωγο επί του Q είναι ανάγωγο επί

Διαβάστε περισσότερα

Α Δ Ι Ε Υ Μ. Δ : Ν. Μαρμαρίδης - Α. Μπεληγιάννης

Α Δ Ι Ε Υ Μ. Δ : Ν. Μαρμαρίδης - Α. Μπεληγιάννης Α Δ Ι Ε Υ Μ Δ : Ν. Μαρμαρίδης - Α. Μπεληγιάννης Ι Μ : http://users.uoi.gr/abeligia/algebraicstructuresi/asi2013/asi2013.html, https://sites.google.com/site/maths4edu/home/algdom114 28 Ι 2014 Το παρόν κείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Α Δ Ι. Παρασκευή 15 Νοεμβρίου Ασκηση 1. Να ευρεθεί η τάξη τού στοιχείου a τής ομάδας (G, ), όπου. (4) a = ( 1 + i 3)/2, (G, ) = (C, ),

Α Δ Ι. Παρασκευή 15 Νοεμβρίου Ασκηση 1. Να ευρεθεί η τάξη τού στοιχείου a τής ομάδας (G, ), όπου. (4) a = ( 1 + i 3)/2, (G, ) = (C, ), Α Δ Ι Α - Φ 4 Δ : Ν. Μαρμαρίδης - Α. Μπεληγιάννης Ι Μ : http://users.uoi.gr/abeligia/algebraicstructuresi/asi2013/asi2013.html, https://sites.google.com/site/maths4edu/home/algdom114 Παρασκευή 15 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Αλγεβρικες οµες ΙΙ. ιδάσκουσα : Χ. Χαραλάµπους. Θέµατα προηγουµένων ετών

Αλγεβρικες οµες ΙΙ. ιδάσκουσα : Χ. Χαραλάµπους. Θέµατα προηγουµένων ετών Αριστοτελειο Πανεπιστηµιο Θεσσαλονικης Σχολη Θετικων Επιστηµων Τµηµα Μαθηµατικων Αλγεβρικες οµες ΙΙ ιδάσκουσα : Θέµατα προηγουµένων ετών 1 Θέµατα Πολλαπλής Επιλογής Στις ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής, εάν

Διαβάστε περισσότερα

Α Δ Ι. Παρασκευή 20 Δεκεμβρίου GL n (R) / SL n (R)

Α Δ Ι. Παρασκευή 20 Δεκεμβρίου GL n (R) / SL n (R) Α Δ Ι Α - Φ 8 Δ : Ν. Μαρμαρίδης - Α. Μπεληγιάννης Ι Μ : http://users.uoi.gr/abeligia/algebraicstructuresi/asi2013/asi2013.html, https://sites.google.com/site/maths4edu/home/algdom114 Παρασκευή 20 Δεκεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6: Κεντρικές Απλές Άλγεβρες

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6: Κεντρικές Απλές Άλγεβρες ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6: Κεντρικές Απλές Άλγεβρες Χρησιμοποιώντας τανυστικά γινόμενα και εφαρμόζοντας το θεώρημα των Wedderbur-Art ( 33) θα αποδείξουμε δύο θεμελιώδη θεωρήματα που αφορούν κεντρικές απλές άλγεβρες *

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Galois. Πρόχειρες σημειώσεις (εκδοχή )

Θεωρία Galois. Πρόχειρες σημειώσεις (εκδοχή ) Θεωρία Galos Πρόχειρες σημειώσεις 0- (εκδοχή -7-0) Περιεχόμενα 0 Υπενθυμίσεις και συμπληρώματα Ανάγωγα πολυώνυμα Ανάγωγα πολυώνυμα και σώματα Χαρακτηριστική σώματος Απλές ρίζες πολυωνύμων Ασκήσεις 0 Επεκτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ε Μέχρι 18 Μαΐου 2015.

Ε Μέχρι 18 Μαΐου 2015. Ε Μέχρι 18 Μαΐου 2015. 1 Αντικείμενα: δακτύλιοι Fraleigh, 4.1. Ορισμός έννοιας «δακτυλίου». Χαρακτηρισμοί δακτυλίων και στοιχείων αυτών: Δακτύλιος R Στοιχεία δακτυλίου R / (= δεν έχει μηδενοδιαιρέτες άρα

Διαβάστε περισσότερα

Α Δ Ι. Παρασκευή 17 Ιανουαρίου 2014

Α Δ Ι. Παρασκευή 17 Ιανουαρίου 2014 Α Δ Ι Α - Φ 10 Δ : Ν. Μαρμαρίδης - Α. Μπεληγιάννης Ι Μ : http://users.uoi.gr/abeligia/algebraicstructuresi/asi2013/asi2013.html, https://sites.google.com/site/maths4edu/home/algdom114 Παρασκευή 17 Ιανουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Συνθήκες Αλυσίδων

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Συνθήκες Αλυσίδων ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Συνθήκες Αλυσίδων Μελετάμε εδώ τη συνθήκη της αύξουσας αλυσίδας υποπροτύπων και τη συνθήκη της φθίνουσας αλυσίδας υποπροτύπων Αυτές συνδέονται μεταξύ τους με την έννοια της συνθετικής σειράς

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7: Αναπαραστάσεις Πεπερασμένων Ομάδων Ι

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7: Αναπαραστάσεις Πεπερασμένων Ομάδων Ι ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7: Αναπαραστάσεις Πεπερασμένων Ομάδων Ι Χρησιμοποιώντας το θεώρημα του Weddebu για ημιαπλούς δακτυλίους, αναπτύσσουμε εδώ τις πρώτες προτάσεις από τη θεωρία των αναπαραστάσεων και αρακτήρων πεπερασμένων

Διαβάστε περισσότερα

Τελική Εξέταση 10 Φεβρουαρίου 2017 ιάρκεια εξέτασης 2 ώρες και 30 λεπτά

Τελική Εξέταση 10 Φεβρουαρίου 2017 ιάρκεια εξέτασης 2 ώρες και 30 λεπτά Αριστοτελειο Πανεπιστηµιο Θεσσαλονικης Τµηµα Μαθηµατικων Αλγεβρικές οµές ΙΙ 1. Εστω ότι R Z 3 [x]. Τελική Εξέταση 10 Φεβρουαρίου 2017 ιάρκεια εξέτασης 2 ώρες 30 λεπτά (αʹ) Να αποδείξετε ότι ο R είναι περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

Αλγεβρικες οµες Ι Ασκησεις - Φυλλαδιο 2

Αλγεβρικες οµες Ι Ασκησεις - Φυλλαδιο 2 Αλγεβρικες οµες Ι Ασκησεις - Φυλλαδιο 2 ιδασκοντες: Ν. Μαρµαρίδης - Α. Μπεληγιάννης Ιστοσελιδες Μαθηµατος : http://users.uoi.gr/abeligia/algebraicstructuresi/asi2014/asi2014.html, https://sites.google.com/site/maths4edu/home/algdom114

Διαβάστε περισσότερα

Α Δ Ι. Παρασκευή 29 Νοεμβρίου 2013 & K =

Α Δ Ι. Παρασκευή 29 Νοεμβρίου 2013 & K = Α Δ Ι Α - Φ 5 Δ : Ν. Μαρμαρίδης - Α. Μπεληγιάννης Ι Μ : http://users.uoi.gr/abeligia/algebraicstructuresi/asi.html, https://sites.google.com/site/maths4edu/home/algdom114 Παρασκευή 29 Νοεμβρίου 2013 Ασκηση

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή 6 Δεκεμβρίου 2013

Παρασκευή 6 Δεκεμβρίου 2013 Α Δ Ι Α - Φ 6 Δ : Ν. Μαρμαρίδης - Α. Μπεληγιάννης Ι Μ : http://users.uoi.gr/abeligia/algebraicstructuresi/asi20/asi20.html, https://sites.google.com/site/mathsedu/home/algdom Παρασκευή 6 Δεκεμβρίου 20

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6: Κεντρικές Απλές Άλγεβρες

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6: Κεντρικές Απλές Άλγεβρες ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6: Κεντρικές Απλές Άλγεβρες Χρησιμοποιώντας τανυστικά γινόμενα και εφαρμόζοντας το θεώρημα των Wedderbur-rt ( 33) θα αποδείξουμε δύο θεμελιώδη θεωρήματα που αφορούν κεντρικές απλές άλγεβρες θεώρημα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΓΕΒΡΙΚΕΣ ΟΜΕΣ Ι. Ασκησεις - Φυλλαδιο 2

ΑΛΓΕΒΡΙΚΕΣ ΟΜΕΣ Ι. Ασκησεις - Φυλλαδιο 2 ΑΛΓΕΒΡΙΚΕΣ ΟΜΕΣ Ι Τµηµα Β Ασκησεις - Φυλλαδιο 2 ιδασκων: Α. Μπεληγιάννης Ιστοσελιδα Μαθηµατος : http://users.uoi.gr/abeligia/algebraicstructuresi/asi2017/asi2017.html Παρασκευή 24 Μαρτίου 2017 Ασκηση 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: Ριζικό του Jacobson

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: Ριζικό του Jacobson ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: Ριζικό του Jacobso Στο κεφάλαιο αυτό μελετάμε δακτυλίους του Art χρησιμοποιώντας το ριζικό του Jacobso. Ως εφαρμογή αποδεικνύουμε ότι κάθε δακτύλιος του Art είναι και της Noether. 4.1. Δακτύλιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΓΕΒΡΙΚΕΣ ΟΜΕΣ Ι. Ασκησεις - Φυλλαδιο 8

ΑΛΓΕΒΡΙΚΕΣ ΟΜΕΣ Ι. Ασκησεις - Φυλλαδιο 8 ΑΛΓΕΒΡΙΚΕΣ ΟΜΕΣ Ι Τµηµα Β Ασκησεις - Φυλλαδιο 8 ιδασκων: Α. Μπεληγιάννης Ιστοσελιδα Μαθηµατος : http://users.uoi.gr/abeligia/algebraicstructuresi/asi06/asi06.html Πέµπτη Απριλίου 06 Ασκηση. Θεωρούµε τα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταθέσεις και πίνακες μεταθέσεων

Μεταθέσεις και πίνακες μεταθέσεων Παράρτημα Α Μεταθέσεις και πίνακες μεταθέσεων Το παρόν παράρτημα βασίζεται στις σελίδες 671 8 του βιβλίου: Γ. Χ. Ψαλτάκης, Κβαντικά Συστήματα Πολλών Σωματιδίων (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο,

Διαβάστε περισσότερα

Basik 'Algebra Tm ma Majhmatik n Panepist mio Ajhn n Aj na 2013

Basik 'Algebra Tm ma Majhmatik n Panepist mio Ajhn n Aj na 2013 Basik 'Algebra Tm ma Majhmatik n Panepist mio Ajhn n Aj na 2013 Perieqìmena 1 Ακέραιοι 1 1.1 Διαιρετότητα.................................. 1 1.2 Ισοτιμίες..................................... 10 1.3

Διαβάστε περισσότερα

Δακτύλιοι και Πρότυπα Ασκήσεις 6. Η ύλη των ασκήσεων αυτών είναι η Ενότητα6, Εφαρμογές Θεωρημάτων Δομής στη Γραμμική Αλγεβρα.

Δακτύλιοι και Πρότυπα Ασκήσεις 6. Η ύλη των ασκήσεων αυτών είναι η Ενότητα6, Εφαρμογές Θεωρημάτων Δομής στη Γραμμική Αλγεβρα. Δακτύλιοι και Πρότυπα 0-7 Ασκήσεις Η ύλη των ασκήσεων αυτών είναι η Ενότητα, Εφαρμογές Θεωρημάτων Δομής στη Γραμμική Αλγεβρα Βρείτε τη ρητή κανονική μορφή και μια κανονική μορφή Jorda του M( ) 0 0 Έστω

Διαβάστε περισσότερα

β) 3 n < n!, n > 6 i i! = (n + 1)! 1, n 1 i=1

β) 3 n < n!, n > 6 i i! = (n + 1)! 1, n 1 i=1 Κεφάλαιο 2: Στοιχεία Λογικής - Μέθοδοι Απόδειξης 1. Να αποδειχθεί ότι οι λογικοί τύποι: (p ( (( p) q))) (p q) και p είναι λογικά ισοδύναμοι. Θέλουμε να αποδείξουμε ότι: (p ( (( p) q))) (p q) p, ή με άλλα

Διαβάστε περισσότερα

Αλγεβρικες οµες Ι. Εκπαιδευτικο Υλικο Μαθηµατος

Αλγεβρικες οµες Ι. Εκπαιδευτικο Υλικο Μαθηµατος Αλγεβρικες οµες Ι Εκπαιδευτικο Υλικο Μαθηµατος Ακαδηµαϊκο Ετος 2012-2013 ιδασκοντες: Ν. Μαρµαρίδης - Α. Μπεληγιάννης Ιστοσελιδα Μαθηµατος : http://users.uoi.gr/abeligia/algebraicstructuresi/asi.html 22

Διαβάστε περισσότερα

* * * ( ) mod p = (a p 1. 2 ) mod p.

* * * ( ) mod p = (a p 1. 2 ) mod p. Θεωρια Αριθμων Εαρινο Εξαμηνο 2016 17 Μέρος Α: Πρώτοι Αριθμοί Διάλεξη 1 Ενότητα 1. Διαιρετότητα: Διαιρετότητα, διαιρέτες, πολλαπλάσια, στοιχειώδεις ιδιότητες. Γραμμικοί Συνδυασμοί (ΓΣ). Ενότητα 2. Πρώτοι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8: Εφαρμογή: Το θεώρημα του Burnside

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8: Εφαρμογή: Το θεώρημα του Burnside ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8: Εφαρμογή: Το θεώρημα του Bursde a b Θα αποδείξουμε εδώ ότι κάθε ομάδα τάξης pq ( p, q πρώτοι) είναι επιλύσιμη Το θεώρημα αυτό αποδείχτηκε από τον Bursde το 904 ο οποίος χρησιμοποίησε τη νέα

Διαβάστε περισσότερα

Ε Μέχρι 31 Μαρτίου 2015.

Ε Μέχρι 31 Μαρτίου 2015. Ε Μέχρι 31 Μαρτίου 2015. 1 Αντικείμενα: δακτύλιοι Fraleigh, 4.1. Ορισμός έννοιας «δακτυλίου». Χαρακτηρισμοί δακτυλίων και στοιχείων αυτών: Δακτύλιος R Στοιχεία δακτυλίου R / (= δεν έχει μηδενοδιαιρέτες

Διαβάστε περισσότερα

Φυλ. Ασκ. 5, Θεωρία Ομάδων Ασκήσεις στα: Ευθέα Γινόμενα Ομάδων, Θεώρημα Jordan Hölder, Συνθετικές και Κυρίαρχες Σειρές, Επιλύσιμες Ομάδες

Φυλ. Ασκ. 5, Θεωρία Ομάδων Ασκήσεις στα: Ευθέα Γινόμενα Ομάδων, Θεώρημα Jordan Hölder, Συνθετικές και Κυρίαρχες Σειρές, Επιλύσιμες Ομάδες Φυλ. Ασκ. 5, Θεωρία Ομάδων Ασκήσεις στα: Ευθέα Γινόμενα Ομάδων, Θεώρημα Jordan Hölder, Συνθετικές και Κυρίαρχες Σειρές, Επιλύσιμες Ομάδες Εσωτερικά και Εξωτερικά ευθέα Γινόμενα Α 1. Έστω η κυκλική ομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Α Δ Ι. Παρασκευή 13 Δεκεμβρίου 2013

Α Δ Ι. Παρασκευή 13 Δεκεμβρίου 2013 Α Δ Ι Α - Φ 7 Δ : Ν. Μαρμαρίδης - Α. Μπεληγιάννης Ι Μ : http://users.uoi.gr/abeligia/algebraicstructuresi/asi2013/asi2013.html, https://sites.google.com/site/maths4edu/home/algdom114 Παρασκευή 13 Δεκεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

f : G G G = 7 12 = 5 / N. x 2 +1 (x y) z = (x+y+xy) z = x+y+xy+z+(x+y+xy)z = x+y+z+xy+yz+xz+xyz.

f : G G G = 7 12 = 5 / N. x 2 +1 (x y) z = (x+y+xy) z = x+y+xy+z+(x+y+xy)z = x+y+z+xy+yz+xz+xyz. Σ.Παπαδόπουλος 1 1 Βασικές έννοιες ομάδας Εστω G ένα σύνολο με G. Μία πράξη στο G είναι μία συνάρτηση f : G G G. Αντί f(x, y) γράφουμε x y και αν δεν υπάρχει περίπτωση σύγχυσης xy. Είναι φανερό ότι σε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΓΕΒΡΙΚΕΣ ΟΜΕΣ Ι. Ασκησεις - Φυλλαδιο 8

ΑΛΓΕΒΡΙΚΕΣ ΟΜΕΣ Ι. Ασκησεις - Φυλλαδιο 8 ΑΛΓΕΒΡΙΚΕΣ ΟΜΕΣ Ι Τµηµα Β Ασκησεις - Φυλλαδιο 8 ιδασκων: Α. Μπεληγιάννης Ιστοσελιδα Μαθηµατος : http://users.uoi.gr/abeligia/algebraicstructuresi/asi07/asi07.html Παρασκευή 9 Μαίου 07 Για κάθε µετάθεση

Διαβάστε περισσότερα

(a + b) + c = a + (b + c), (ab)c = a(bc) a + b = b + a, ab = ba. a(b + c) = ab + ac

(a + b) + c = a + (b + c), (ab)c = a(bc) a + b = b + a, ab = ba. a(b + c) = ab + ac Σημειώσεις μαθήματος Μ1212 Γραμμική Άλγεβρα ΙΙ Χρήστος Κουρουνιώτης ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ 2014 Κεφάλαιο 1 Διανυσματικοί Χώροι Στο εισαγωγικό μάθημα Γραμμικής Άλγεβρας ξεκινήσαμε μελετώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηµιαπλοί ακτύλιοι

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηµιαπλοί ακτύλιοι ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηµιαπλοί ακτύλιοι Είδαµε στο κύριο θεώρηµα του προηγούµενου κεφαλαίου ότι κάθε δακτύλιος διαίρεσης έχει την ιδιότητα κάθε πρότυπο είναι ευθύ άθροισµα απλών προτύπων. Εδώ θα χαρακτηρίσουµε όλους

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις2 8. ; Αληθεύει ότι το (1, 0, 1, 2) είναι ιδιοδιάνυσμα της f ; b. Να βρεθούν οι ιδιοτιμές και τα ιδιοδιανύσματα της γραμμικής απεικόνισης 3 3

Ασκήσεις2 8. ; Αληθεύει ότι το (1, 0, 1, 2) είναι ιδιοδιάνυσμα της f ; b. Να βρεθούν οι ιδιοτιμές και τα ιδιοδιανύσματα της γραμμικής απεικόνισης 3 3 Ασκήσεις 8 Ασκήσεις Ιδιοτιμές και ιδιοδιανύσματα Βασικά σημεία Ορισμός ιδιοτιμων και ιδιοδιανυσμάτων, υπολογισμός τους Σε διακεκριμένες ιδιοτιμές αντιστοιχούν γραμμικά ανεξάρτητα ιδιοδιανύσματα Αν ΑΧ=λΧ,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2. Παραγοντοποίηση σε Ακέραιες Περιοχές

Κεφάλαιο 2. Παραγοντοποίηση σε Ακέραιες Περιοχές Κεφάλαιο Παραγοντοποίηση σε Ακέραιες Περιοχές Γνωρίζουµε ότι στο Ÿ κάθε στοιχείο εκτός από το 0 και τα ± γράφεται ως γινόµενο πρώτων αριθµών κατά τρόπο ουσιαστικά µοναδικό Από τη Βασική Άλγεβρα ξέρουµε

Διαβάστε περισσότερα

irr Q,b (x) = x 3 2, irr Q,ω (x) = x 2 + x + 1 irr (Q(ω),b) (x) = irr (Q,b) (x) = x 3 2,

irr Q,b (x) = x 3 2, irr Q,ω (x) = x 2 + x + 1 irr (Q(ω),b) (x) = irr (Q,b) (x) = x 3 2, Θεωρία Galois Θεοδώρα Θεοχαρη-Αποστολιδη Χαρά Χαραλαμπους Οι σημειωσεις αυτες θα συμπληρωνονται κατα τη διαρκεια των μαθηματων. 13 Δεκεμβρίου 2014 Περιεχόμενα 3 Μεταθέσεις και ομάδες Galois 41 3.1 Οι ρίζες

Διαβάστε περισσότερα

1 Η εναλλάσσουσα ομάδα

1 Η εναλλάσσουσα ομάδα Η εναλλάσσουσα ομάδα Η εναλλάσσουσα ομάδα Όπως είδαμε η συνάρτηση g : S { } είναι ένας επιμορφισμός ομάδων. Ο πυρήνας Ke g {σ S / g σ } του επιμορφισμού συμβολίζεται με A περιέχει όλες τις άρτιες μεταθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

( A = A = 3 5 A 2 + B 2.

( A = A = 3 5 A 2 + B 2. ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ Ι Χειμερινό Εξάμηνο 25 Ασκήσεις Για πίνακες A R m n και B R p q ορίζονται οι πίνακες AB και BA και ισχύει AB = BA Τι συμπεραίνετε για τα m, n, p, q; 2 Για A, B R n n : (α Δείξτε ότι (A

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα Εισαγωγή στα πεπερασμένα σώματα

Περιεχόμενα Εισαγωγή στα πεπερασμένα σώματα Περιεχόμενα 1 Εισαγωγή στα πεπερασμένα σώματα 3 1.1 Μάθημα 1..................................... 3 1.1.1 Στοιχεία αλγεβρικής θεωρίας....................... 4 1.2 Μάθημα 2.....................................

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων: Καθηγητής Μαρμαρίδης Νικόλαος - Θεοδόσιος

Διδάσκων: Καθηγητής Μαρμαρίδης Νικόλαος - Θεοδόσιος Τίτλος Μαθήματος: Αλγεβρικές Δομές ΙΙ Ενότητα: Ομομορφισμοί και Πηλικοδάκτυλιοι Διδάσκων: Καθηγητής Μαρμαρίδης Νικόλαος - Θεοδόσιος Τμήμα: Μαθηματικών 14 Ο Π Ιδιαιτέρως, αν τα f(x), g(x) είναι σχετικώς

Διαβάστε περισσότερα

a b b < a > < b > < a >.

a b b < a > < b > < a >. Θεωρια Δακτυλιων και Modules Εαρινο Εξαμηνο 2016 17 Διάλεξη 1 Ενότητα 1. Επανάληψη: Προσθετικές ομάδες, δακτύλιοι, αντιμεταθετικοί δακτύλιοι, δακτύλιοι με μοναδιαίο στοιχείο, παραδείγματα. Συμφωνήσαμε

Διαβάστε περισσότερα

Αλγεβρικες οµες Ι Ασκησεις - Φυλλαδιο 10

Αλγεβρικες οµες Ι Ασκησεις - Φυλλαδιο 10 Αλγεβρικες οµες Ι Ασκησεις - Φυλλαδιο 10 ιδασκοντες: Ν. Μαρµαρίδης - Α. Μπεληγιάννης Ιστοσελιδα Μαθηµατος : http://users.uoi.gr/abeligia/algebraicstructuresi/asi.html Τετάρτη 16 Ιανουαρίου 2013 Ασκηση

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: xr.tsif Σελίδα 1 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΙΚΟΥΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥΣ ΤΕΥΧΟΣ 6ο ΑΣΚΗΣΕΙΣ 501-600 Αφιερωμένο σε κάθε μαθητή που ασχολείται ή πρόκειται να ασχοληθεί με Μαθηματικούς διαγωνισμούς

Διαβάστε περισσότερα

2. Να γράψετε έναν αριθμό που είναι μεγαλύτερος από το 3,456 και μικρότερος από το 3,457.

2. Να γράψετε έναν αριθμό που είναι μεγαλύτερος από το 3,456 και μικρότερος από το 3,457. 1. Ένα κεφάλαιο ενός βιβλίου ξεκινάει από τη σελίδα 32 και τελειώνει στη σελίδα 75. Από πόσες σελίδες αποτελείται το κεφάλαιο; Αν το κεφάλαιο ξεκινάει από τη σελίδα κ και τελειώνει στη σελίδα λ, από πόσες

Διαβάστε περισσότερα

f(t) = (1 t)a + tb. f(n) =

f(t) = (1 t)a + tb. f(n) = Παράρτημα Αʹ Αριθμήσιμα και υπεραριθμήσιμα σύνολα Αʹ1 Ισοπληθικά σύνολα Ορισμός Αʹ11 (ισοπληθικότητα) Εστω A, B δύο μη κενά σύνολα Τα A, B λέγονται ισοπληθικά αν υπάρχει μια συνάρτηση f : A B, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Α Δ Ι. Παρασκευή 24 Ιανουαρίου 2014

Α Δ Ι. Παρασκευή 24 Ιανουαρίου 2014 Α Δ Ι Α - Φ 11 Δ : Ν. Μαρμαρίδης - Α. Μπεληγιάννης Ι Μ : http://users.uoi.gr/abeligia/algebraicstructuresi/asi2013/asi2013.html, https://sites.google.com/site/maths4edu/home/algdom114 Παρασκευή 24 Ιανουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

βαθμού 1 με A 2. Υπολογίστε τα χαρακτηριστικά και ελάχιστα πολυώνυμα των

βαθμού 1 με A 2. Υπολογίστε τα χαρακτηριστικά και ελάχιστα πολυώνυμα των Ασκήσεις 6 Ασκήσεις Ελάχιστο Πολυώνυμο Βασικά σημεία Ορισμός ελαχίστου πολυωνύμου πίνακα και ιδιότητές του Ορισμός ελαχίστου πολυωνύμου γραμμικής απεικόνισης και ιδιότητές του Κριτήριο διαγωνισιμότητας

Διαβάστε περισσότερα

τη µέθοδο της µαθηµατικής επαγωγής για να αποδείξουµε τη Ϲητούµενη ισότητα.

τη µέθοδο της µαθηµατικής επαγωγής για να αποδείξουµε τη Ϲητούµενη ισότητα. Αριστοτελειο Πανεπιστηµιο Θεσσαλονικης Τµηµα Μαθηµατικων Εισαγωγή στην Αλγεβρα Τελική Εξέταση 15 Φεβρουαρίου 2017 1. (Οµάδα Α) Εστω η ακολουθία Fibonacci F 1 = 1, F 2 = 1 και F n = F n 1 + F n 2, για n

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Θεωρία Ομάδων. Ενότητα: Θεωρία Sylow. Διδάσκων: Καθηγητής Νικόλαος Μαρμαρίδης. Τμήμα: Μαθηματικών

Τίτλος Μαθήματος: Θεωρία Ομάδων. Ενότητα: Θεωρία Sylow. Διδάσκων: Καθηγητής Νικόλαος Μαρμαρίδης. Τμήμα: Μαθηματικών Τίτλος Μαθήματος: Θεωρία Ομάδων Ενότητα: Θεωρία Sylow Διδάσκων: Καθηγητής Νικόλαος Μαρμαρίδης Τμήμα: Μαθηματικών Κεφάλαιο 2 Θεωρία Sylow 21 Τα Θεωρήματα Sylow Ορισμός 211 Μια ομάδα (G, ) τάξης p α, όπου

Διαβάστε περισσότερα

Αλγεβρικες οµες Ι Ασκησεις - Φυλλαδιο 2

Αλγεβρικες οµες Ι Ασκησεις - Φυλλαδιο 2 Αλγεβρικες οµες Ι Ασκησεις - Φυλλαδιο 2 ιδασκοντες: Ν. Μαρµαρίδης - Α. Μπεληγιάννης Ιστοσελιδα Μαθηµατος : http://users.uoi.gr/abeligia/algebraicstructuresi/asi.html Τετάρτη 17 Οκτωβρίου 2012 Ασκηση 1.

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις3 Διαγωνίσιμες Γραμμικές Απεικονίσεις

Ασκήσεις3 Διαγωνίσιμες Γραμμικές Απεικονίσεις Ασκήσεις 5 Βασικά σημεία Ιδιότητες ιδιόχωρων: Έστω,, Ισχύουν τα εξής Ασκήσεις Διαγωνίσιμες Γραμμικές Απεικονίσεις κάποιες διακεκριμένες ιδιοτιμές της γραμμικής απεικόνισης : V V, όπου o Αν v v 0, όπου

Διαβάστε περισσότερα

KΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. { 1,2,3,..., n,...

KΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. { 1,2,3,..., n,... KΕΦΑΛΑΙΟ ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Βασικές έννοιες διαιρετότητας Θα συµβολίζουµε µε, τα σύνολα των φυσικών αριθµών και των ακεραίων αντιστοίχως: {,,3,,, } { 0,,,,, } = = ± ± ± Ορισµός Ένας φυσικός αριθµός

Διαβάστε περισσότερα

Αλγεβρικες οµες Ι Ασκησεις - Φυλλαδιο 8

Αλγεβρικες οµες Ι Ασκησεις - Φυλλαδιο 8 Αλγεβρικες οµες Ι Ασκησεις - Φυλλαδιο 8 ιδασκοντες: Ν. Μαρµαρίδης - Α. Μπεληγιάννης Ιστοσελιδα Μαθηµατος : http://users.uoi.gr/abeligia/algebraicstructuresi/asi.html Πέµπτη 27 εκεµβρίου 2012 Ασκηση 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ Ασκησεις - Φυλλαδιο 3

ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ Ασκησεις - Φυλλαδιο 3 ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ Ασκησεις - Φυλλαδιο 3 ιδασκοντες: Ν. Μαρµαρίδης - Α. Μπεληγιάννης Ιστοσελιδα Μαθηµατος : http://users.uoi.gr/abeligia/numbertheory/nt2014/nt2014.html https://sites.google.com/site/maths4edu/home/14

Διαβάστε περισσότερα

Το Θεώρημα CHEVALLEY-WARNING

Το Θεώρημα CHEVALLEY-WARNING Το Θεώρημα CHEVALLEY-WARNING Ανθή Ζερβού Διδάσκων: Ιωάννης Αντωνιάδης 3/02/2015 1 ΠΕΠΕΡΑΣΜΕΝΑ ΣΩΜΑΤΑ Ορισμός. Εστω Κ σώμα. Χαρακτηριστική του Κ, συμβολίζεται ch(k), είναι ο ελάχιστος φυσικός αριθμός n

Διαβάστε περισσότερα

Άλγεβρα Ι(Μ) Λύσεις Ασκήσεων-Φυλλαδίο 9

Άλγεβρα Ι(Μ) Λύσεις Ασκήσεων-Φυλλαδίο 9 140/140 Άλγεβρα Ι(Μ) Λύσεις Ασκήσεων-Φυλλαδίο 9 Τσάνγκο Ιωσήφ 24 Απριλίου 2017 1. Εχω ότι R δακτύλιος, S υποδακτύλιος και I ιδεώδες του R. (Σχόλιο:Το πλήθος των απαντήσεων μου είναι ίδιο με αυτό των ερωτήσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόλογος 3

Περιεχόμενα. Πρόλογος 3 Πρόλογος Τα πρώτα μαθήματα, σχεδόν σε όλους τους κλάδους των μαθηματικών, περιέχουν, ή θεωρούν γνωστές, εισαγωγικές έννοιες που αφορούν σύνολα, συναρτήσεις, σχέσεις ισοδυναμίας, αλγεβρικές δομές, κλπ.

Διαβάστε περισσότερα

= k. n! k! (n k)!, k=0

= k. n! k! (n k)!, k=0 ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ Συμπληρωματικές Ασκήσεις Χειμερινό Εξάμηνο 2015 Χρήστος Α Αθανασιάδης Συμβολίζουμε με O το μηδενικό πίνακα καταλλήλων διαστάσεων, με I (ορισμένες φορές, με I n τον n n ταυτοτικό πίνακα,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: Τανυστικά Γινόµενα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: Τανυστικά Γινόµενα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: Τανυστικά Γινόµενα Στο κεφάλαιο αυτό εισάγουµε την έννοια του τανυστικού γινοµένου προτύπων. Θα είµαστε συνοπτικοί καθώς αναπτύσσουµε µόνο εκείνες τις στοιχειώδεις προτάσεις που θα βρουν εφαρµογές

Διαβάστε περισσότερα

b. Για κάθε θετικό ακέραιο m και για κάθε A. , υπάρχουν άπειρα το πλήθος πολυώνυμα ( x) [ x] m και ( A) 0.

b. Για κάθε θετικό ακέραιο m και για κάθε A. , υπάρχουν άπειρα το πλήθος πολυώνυμα ( x) [ x] m και ( A) 0. Ασκήσεις4 46 Ασκήσεις 4 Τριγωνίσιμες γραμμικές απεικονίσεις, Θεώρημα των Cayley-Hamilton Βασικά σημεία Ορισμός τριγωνίσιμου πίνακα, ορισμός τριγωνίσιμης γραμμικής απεικόνισης Κριτήριο τριγωνισιμότητας

Διαβάστε περισσότερα

f(n) = a n f(n + m) = a n+m = a n a m = f(n)f(m) f(a n ) = b n f : G 1 G 2, f(a n a m ) = f(a n+m ) = b n+m = b n b m = f(a n )f(a m )

f(n) = a n f(n + m) = a n+m = a n a m = f(n)f(m) f(a n ) = b n f : G 1 G 2, f(a n a m ) = f(a n+m ) = b n+m = b n b m = f(a n )f(a m ) 302 14. Ταξινόµηση Κυκλικών Οµάδων και Οµάδες Αυτοµορφισµών Στην παρούσα ενότητα ϑα ταξινοµήσουµε τις κυκλικές οµάδες ως προς τη σχέση ισοµορφίας. Ε- πίσης ϑα αποδείξουµε ένα σηµαντικό κριτήριο ισοµορφίας

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Μαρμαρίδης. Σημειώσεις στη. Θεωρία Δακτυλίων

Νίκος Μαρμαρίδης. Σημειώσεις στη. Θεωρία Δακτυλίων Νίκος Μαρμαρίδης Σημειώσεις στη Θεωρία Δακτυλίων Ιωάννινα 2014 Περιεχόμενα 1 Αρχικές Έννοιες Δακτυλίων 1 1.1 Δακτύλιοι................................... 1 1.2 Ομομορφισμοί Δακτυλίων..........................

Διαβάστε περισσότερα

Α Δ Ι. Παρασκευή 25 Οκτωβρίου Ασκηση 1. Στο σύνολο των πραγματικών αριθμών R ορίζουμε μια σχέση R R R ως εξής:

Α Δ Ι. Παρασκευή 25 Οκτωβρίου Ασκηση 1. Στο σύνολο των πραγματικών αριθμών R ορίζουμε μια σχέση R R R ως εξής: Α Δ Ι Α - Φ 1 Δ : Ν. Μαρμαρίδης - Α. Μπεληγιάννης Ι Μ : http://users.uoi.gr/abeligia/algebraicstructuresi/asi.html, https://sites.google.com/site/maths4edu/home/algdom114 Παρασκευή 25 Οκτωβρίου 2013 Ασκηση

Διαβάστε περισσότερα

9 Πολυώνυμα Διαίρεση πολυωνύμων

9 Πολυώνυμα Διαίρεση πολυωνύμων 4ο Κεφάλαιο 9 Πολυώνυμα Διαίρεση πολυωνύμων Α ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Ορισμοί Μονώνυμο του x ονομάζουμε κάθε παράσταση της μορφής ν αx όπου α R, * ν N και x μια μεταβλητή που μπορεί να πάρει οποιαδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

2ογελ ΣΥΚΕΩΝ 2ογελ ΣΥΚΕΩΝ ΠΟΛΥΩΝΥΜΙΚΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ Β Λυκει(ου ΠΟΛΥΩΝΥΜΙΚΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ

2ογελ ΣΥΚΕΩΝ 2ογελ ΣΥΚΕΩΝ ΠΟΛΥΩΝΥΜΙΚΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ Β Λυκει(ου ΠΟΛΥΩΝΥΜΙΚΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ογελ ΣΥΚΕΩΝ ογελ ΣΥΚΕΩΝ ΠΟΛΥΩΝΥΜΙΚΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ Β Λυκει(ου ο ΓΕΛ ΣΥΚΕΩΝ ΠΟΛΥΩΝΥΜΙΚΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ογελ ΣΥΚΕΩΝ ογελ ΣΥΚΕΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ -4 ΠΟΛΥΩΝΥΜΙΚΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ Επιμέλεια: ΧΑΛΑΤΖΙΑΝ ΠΑΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ Λυσεις Ασκησεων - Φυλλαδιο 1

ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ Λυσεις Ασκησεων - Φυλλαδιο 1 ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ Λυσεις Ασκησεων - Φυλλαδιο ιδασκοντες: Α. Μπεληγιάννης - Σ. Παπαδάκης Ιστοσελιδα Μαθηµατος : http://users.uoi.gr/abeligia/numbertheory/nt.html Τετάρτη 7 Φεβρουαρίου 03 Ασκηση. είξτε ότι

Διαβάστε περισσότερα

Δακτύλιοι και Πρότυπα Ασκήσεις 3. Στις παρακάτω ασκήσεις κάθε δακτύλιος είναι μη τετριμμένος μεταθετικός δακτύλιος. N ( a)

Δακτύλιοι και Πρότυπα Ασκήσεις 3. Στις παρακάτω ασκήσεις κάθε δακτύλιος είναι μη τετριμμένος μεταθετικός δακτύλιος. N ( a) 11 Δακτύλιοι και Πρότυπα 2016-17 Ασκήσεις 3 Η ύλη των ασκήσεων αυτών είναι η Ενότητα3, Ελεύθερα πρότυπα Στις παρακάτω ασκήσεις κάθε δακτύλιος είναι μη τετριμμένος μεταθετικός δακτύλιος 1 Δείξτε ότι το

Διαβάστε περισσότερα

F 5 = (F n, F n+1 ) = 1.

F 5 = (F n, F n+1 ) = 1. Λύσεις Θεμάτων Θεωρίας Αριθμών 1. (α) Να δειχθεί ότι ο πέμπτος αριθμός της μορφής Fermat, δηλαδή ο F 5 2 25 + 1 διαιρείται από το 641. (β) Εστω F n η ακολουθία των αριθμών Fermat, δηλαδή F n 2 2n + 1,

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένη Κρυπτογραφία Ι

Εφαρμοσμένη Κρυπτογραφία Ι Εφαρμοσμένη Κρυπτογραφία Ι Κωνσταντίνου Ελισάβετ ekonstantinou@aegean.gr http://www.icsd.aegean.gr/ekonstantinou Ασύμμετρα Κρυπτοσυστήματα κλειδί κρυπτογράφησης k1 Αρχικό κείμενο (m) (δημόσιο κλειδί) Αλγόριθμος

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα ( ικαιολογείστε πλήρως όλες τις απαντήσεις σας)

Θέµατα ( ικαιολογείστε πλήρως όλες τις απαντήσεις σας) Τµήµα Μαθηµατικών, Πανεπιστηµίου Κρήτης Εξεταστική περίοδος Σεπτεµβρίου ακαδηµαϊκού έτους 29-2 Τρίτη, 3 Αυγούστου 2 Εφαρµοσµένη Άλγεβρα ιδάσκων: Α. Τόγκας Θέµατα ( ικαιολογείστε πλήρως όλες τις απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Θεωρία Ομάδων. Ενότητα: Ευθέα Γινόμενα Ομάδων. Διδάσκων: Καθηγητής Νικόλαος Μαρμαρίδης. Τμήμα: Μαθηματικών

Τίτλος Μαθήματος: Θεωρία Ομάδων. Ενότητα: Ευθέα Γινόμενα Ομάδων. Διδάσκων: Καθηγητής Νικόλαος Μαρμαρίδης. Τμήμα: Μαθηματικών Τίτλος Μαθήματος: Θεωρία Ομάδων Ενότητα: Ευθέα Γινόμενα Ομάδων Διδάσκων: Καθηγητής Νικόλαος Μαρμαρίδης Τμήμα: Μαθηματικών Κεφάλαιο 3 Ευθέα Γινόμενα Ομάδων Για την περαιτέρω ανάπτυξη τής θεωρίας θα χρειαστούμε

Διαβάστε περισσότερα

4.2 ΕΥΚΛΕΙΔΕΙΑ ΔΙΑΙΡΕΣΗ

4.2 ΕΥΚΛΕΙΔΕΙΑ ΔΙΑΙΡΕΣΗ 14 4 ΕΥΚΛΕΙΔΕΙΑ ΔΙΑΙΡΕΣΗ Ας υποθέσουμε ότι θέλουμε να βρούμε το πηλίκο και το υπόλοιπο της διαίρεσης του με τον Σύμφωνα με το γνωστό αλγόριθμο της διαίρεσης, το πηλίκο θα είναι ένας ακέραιος κ, τέτοιος,

Διαβάστε περισσότερα

Δηλαδή η ρητή συνάρτηση είναι πηλίκο δύο ακέραιων πολυωνύμων. Επομένως, το ζητούμενο ολοκλήρωμα είναι της μορφής

Δηλαδή η ρητή συνάρτηση είναι πηλίκο δύο ακέραιων πολυωνύμων. Επομένως, το ζητούμενο ολοκλήρωμα είναι της μορφής D ολοκλήρωση ρητών συναρτήσεων Το θέμα μας στην ενότητα αυτή είναι η ολοκλήρωση ρητών συναρτήσεων. Ας θυμηθούμε πρώτα ποιες συναρτήσεις ονομάζονται ρητές. Ορισμός: Μία συνάρτηση ονομάζεται ρητή όταν μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτηµα Α Εισαγωγή Οµάδες. (x y) z= x (y z).

Παράρτηµα Α Εισαγωγή Οµάδες. (x y) z= x (y z). Παράρτηµα Α 11.1 Εισαγωγή Οπως έχει αναφερθεί ήδη προοδευτικά στο δεύτερο µέρος του παρόντος συγγράµµατος χρησιµοποιούνται ϐασικές έννοιες άλγεβρας. Θεωρούµε ότι οι έννοιες αυτές είναι ήδη γνωστές από

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος 3. Εισαγωγή 7

Πρόλογος 3. Εισαγωγή 7 Πρόλογος Η σύγχρονη Άλγεβρα είναι ένα σημαντικό και ουσιαστικό κομμάτι της μαθηματικής εκπαίδευσης σε όλα τα πανεπιστήμια του κόσμου. Αυτό δεν οφείλεται μόνο στο γεγονός ότι πολλοί άλλοι κλάδοι των μαθηματικών,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Πολυωνυμικοί-Κυκλικοί Κώδικες. 3.1 Πολυωνυμικοί κώδικες

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Πολυωνυμικοί-Κυκλικοί Κώδικες. 3.1 Πολυωνυμικοί κώδικες ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Πολυωνυμικοί-Κυκλικοί Κώδικες Στα προηγούμενα ασχοληθήκαμε με τους γραμμικούς κώδικες και είδαμε πώς η δομή ενός γραμμικού κώδικα, ως διανυσματικού χώρου, καθιστά τις διαδικασίες κωδικοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Αλγεβρικες οµες Ι Ασκησεις - Φυλλαδιο 5

Αλγεβρικες οµες Ι Ασκησεις - Φυλλαδιο 5 Αλγεβρικες οµες Ι Ασκησεις - Φυλλαδιο 5 ιδασκοντες: Ν. Μαρµαρίδης - Α. Μπεληγιάννης Ιστοσελιδα Μαθηµατος : http://users.uoi.gr/abeligia/algebraicstructuresi/asi.html Παρασκευή 16 & Τετάρτη 21 Νοεµβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτα και Μεγιστοτικά Ιδεώδη

Πρώτα και Μεγιστοτικά Ιδεώδη Κεφάλαιο 10 Πρώτα και Μεγιστοτικά Ιδεώδη Στο παρόν Κεφάλαιο ϑα µελετήσουµε ειδικούς τύπους ιδεωδών σε έναν δακτύλιο και την επίδραση που έχουν οι επιπλέον ιδιότητες τις οποίες ικανοποιούν τα ιδεώδη αυτά

Διαβάστε περισσότερα

(a 1, b 1 ) (a 2, b 2 ) = (a 1 a 2, b 1 b 2 ).

(a 1, b 1 ) (a 2, b 2 ) = (a 1 a 2, b 1 b 2 ). ΕΜ0 - Διακριτά Μαθηματικά Ιανουαρίου 006 Άσκηση - Λύσεις Πρόβλημα [0 μονάδες] Εστω L και L δύο κυκλώματα σε ένα γράφημα G. Εστω a μία ακμή που ανήκει και στο L και στο L και έστω b μία ακμή που ανήκει

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ 9ο Σετ Ασκήσεων (Λύσεις) Διανυσματικοί Χώροι

Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ 9ο Σετ Ασκήσεων (Λύσεις) Διανυσματικοί Χώροι Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ 9ο Σετ Ασκήσεων (Λύσεις) Διανυσματικοί Χώροι Επιμέλεια: Ι. Λυχναρόπουλος. Δείξτε ότι ο V R εφοδιασμένος με τις ακόλουθες πράξεις (, a b) + (, d) ( a+, b+ d) και k ( ab, ) ( kakb,

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ

Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ Διανυσματικοί Χώροι Ιωάννης Λυχναρόπουλος Μαθηματικός, MSc, PhD Διανυσματικός Χώρος επί του F Αλγεβρική δομή που αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

4.1. Πολυώνυμα. Η έννοια του πολυωνύμου

4.1. Πολυώνυμα. Η έννοια του πολυωνύμου 4.1 Πολυώνυμα Η έννοια του πολυωνύμου ΟΡΙΣΜΟΙ 1. Μονώνυμο του x ονομάζουμε κάθε παράσταση της μορφής αx ν, όπου α R, ν N (σταθερές) και x R (μεταβλητή). 2. Πολυώνυμο του x ονομάζουμε κάθε παράσταση της

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρια Αριθµων Προβληµατα

Θεωρια Αριθµων Προβληµατα Θεωρια Αριθµων Προβληµατα Μιχάλης Κολουντζάκης Τµήµα Μαθηµατικών και Εφαρµοσµένων Μαθηµατικών Πανεπιστήµιο Κρήτης Βούτες 700 3 Ηράκλειο 6 Απριλίου 205 Πολλές από τις παρακάτω ασκήσεις είναι από το ϐιβλίο

Διαβάστε περισσότερα

Γραμμική Άλγεβρα II Εαρινό εξάμηνο

Γραμμική Άλγεβρα II Εαρινό εξάμηνο Γραμμική Άλγεβρα II Εαρινό εξάμηνο 0-0 Υποδείξεις/Απαντήσεις των Ασκήσεων Περιεχόμενα Ασκήσεις Πολυώνυμα Ασκήσεις Ιδιοτιμές-Ιδιοδιανύσματα 6 Ασκήσεις Διαγωνίσιμες γραμμικές απεικονίσεις 9 Ασκήσεις4 Τριγωνίσιμες

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ

Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ Διανυσματικοί Χώροι Ιωάννης Λυχναρόπουλος Μαθηματικός, MSc, PhD Διανυσματικός Χώρος επί του F Αλγεβρική δομή που αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα