2x y = 1 x + y = 5. 2x y = 1. x + y = 5. 2x y = 1 4x + 2y = 0. 2x y = 1 4x + 2y = 2

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "2x y = 1 x + y = 5. 2x y = 1. x + y = 5. 2x y = 1 4x + 2y = 0. 2x y = 1 4x + 2y = 2"

Transcript

1 Σημειώσεις μαθήματος Μ22 Γραμμική Άλγεβρα Ι Βασισμένες στο βιβλίο του GStrang Χρήστος Κουρουνιώτης ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ 2

2

3 Εισαγωγή Αυτές οι σημειώσεις καλύπτουν την ύλη του μαθήματος Μ22 Γραμμική Άλγεβρα Ι, του Προγράμματος Σπουδών που εγκρίθηκε το 29, του Τμήματος Μαθηματικών του Πανεπιστημίου Κρήτης, το οποίο αναφέρεται στη Γραμμική Άλγεβρα στο R n και στο C n Το μεγαλύτερο μέρος του μαθήματος αφιερώνεται στη συστηματική μελέτη της απαλοιφής Gauss, με στόχο να αναδειχθεί η χρησιμότητά της σε υπολογιστικά προβλήματα και παράλληλα να αξιοποιηθεί για τη βαθύτερη θεωρητική μελέτη των χώρων R n και C n, των υποχώρων τους και των γραμμικών απεικονίσεων μεταξύ τους Στη συνέχεια εξετάζεται η έννοια της ορθογωνιότητας και μελετώνται ειδικότερα οι ορθογώνιες προβολές Στα τελευταία δύο κεφάλαια εισάγεται η ορίζουσα και ιδιοτιμές και ιδιοδιανύσματα Οι σημειώσεις είναι βασισμένες στο βιβλίο Γραμμική Άλγεβρα και Εφαρμογές του GStrang, έκδοση Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης, ενώ πολλές από τις ασκήσεις προέρχονται από τη νεότερη αγγλική έκδοση του 26 (Linear Algebra and its Applications, Fourth Edition, Thomson, 26) αʹ

4 Περιεχόμενα Πίνακες και Απαλοιφή Gauss 2 Πίνακες και Διανυσματικοί Υπόχωροι 32 3 Πίνακες και Γραμμικές Απεικονίσεις 58 4 Μήκη και ορθές γωνίες 68 5 Ορίζουσες 89 6 Ιδιοτιμές, ιδιοδιανύσματα 2 βʹ

5 Κεφάλαιο Πίνακες και Απαλοιφή Gauss Η Γραμμική Αλγεβρα ξεκινάει με τη μελέτη συστημάτων γραμμικών εξισώσεων, δηλαδή εξισώσεων πρώτου βαθμού με πολλούς αγνώστους Δύο γεωμετρικές ερμηνείες Θα εξετάσουμε το σύστημα δύο εξισώσεων με δύο αγνώστους 2x y = x + y = 5 από δύο διαφορετικές απόψεις Πρώτα θεωρούμε κάθε γραμμή (εξίσωση) χωριστά Η πρώτη γραμμή 2x y = παριστάνει μια ευθεία στο επίπεδο: την ευθεία που τέμνει τον x-άξονα στο /2 και τον y-άξονα στο Η δεύτερη γραμμή x + y = 5 παριστάνει την ευθεία που τέμνει τον x-άξονα στο 5 και τον y-άξονα στο 5 Εάν οι δύο ευθείες τέμνονται, όπως στο παράδειγμα, το σύστημα εξισώσεων έχει μοναδική λύση, τις συντεταγμένες (x, y) του σημείου στο οποίο τέμνονται οι δύο ευθείες Σε αυτό το παράδειγμα, το σημείο (2, 3) Τι άλλο μπορεί να συμβεί; Δύο διαφορετικές ευθείες σε ένα επίπεδο, είτε τέμνονται είτε είναι παράλληλες Εάν οι ευθείες είναι παράλληλες, όπως στο παράδειγμα 2x y = 4x + 2y = το σύστημα δεν έχει καμία λύση Εάν οι ευθείες συμπίπτουν, όπως στο παράδειγμα 2x y = 4x + 2y = 2 το σύστημα έχει πολλές λύσεις: οι συντεταγμένες (x, y) όλων των σημείων της ευθείας αποτελούν λύσεις του συστήματος

6 2 Εισαγωγή στη Γραμμική Άλγεβρα Μία διαφορετική προσέγγιση είναι να επικεντρώσουμε την προσοχή μας στις κατακόρυφες στήλες και να θεωρήσουμε το σύστημα εξισώσεων ως μία διανυσματική εξίσωση: [ 2 x [ + y Σε αυτή την προσέγγιση αναζητούμε ένα συνδυασμό των διανυσμάτων στηλών στην αριστερή πλευρά της εξίσωσης, με κατάλληλους συντελεστές x και y, που να δίνει τη δεξιά πλευρά Γεωμετρικά αυτό δίδεται από τον κανόνα του παραλληλογράμμου, και η λύση είναι μοναδική εάν τα διανύσματα στήλες αποτελούν πλευρές παραλληλογράμμου, δηλαδή εάν δεν είναι συγγραμμικά Τί άλλο μπορεί να συμβεί; Εάν τα διανύσματα στήλες είναι συγγραμμικά, τότε δεν σχηματίζουν παραλληλόγραμμο Εάν το διάνυσμα στη δεξιά πλευρά είναι επίσης συγγραμμικό, τότε υπάρχουν άπειρες λύσεις Εάν το διάνυσμα στα δεξιά δεν είναι συγγραμμικό με τα άλλα δύο, τότε δεν υπάρχει καμία λύση = [ 5 Ας δούμε τι συμβαίνει στις 3 διαστάσεις Θεωρούμε το σύστημα εξισώσεων 2u + v + w = 5 4u 6v = 2 2u + 7v + 2w = 9 () Εξετάζουμε πρώτα κάθε γραμμή (εξίσωση) Η πρώτη γραμμή παριστάνει το επίπεδο που τέμνει τους άξονες στα σημεία ( 5,, ), (, 5, ), (,, 5) Η δεύτερη γραμμή παριστάνει το 2 επίπεδο που τέμνει τους u- και v-άξονες στα σημεία (,, ) και (,, ) Οταν βάλουμε 2 3 u = και v = τότε παίρνουμε w = 2, που δεν έχει λύση Συνεπώς το επίπεδο που αντιστοιχεί στη δεύτερη γραμμή είναι παράλληλο προς τον w-άξονα Πάντως τα δύο επίπεδα τέμνονται σε μια ευθεία Η τρίτη γραμμή παριστάνει πάλι ένα επίπεδο, που τέμνει αυτήν την ευθεία σε ένα σημείο Οι συντεταγμένες αυτού του σημείου δίδουν τη λύση του συστήματος Στο παράδειγμα, είναι το σημείο (,, 2) Τι άλλο μπορεί να συμβεί; Να μην τέμνονται τα τρία επίπεδα σε ένα μοναδικό σημείο Στις τρεις διαστάσεις αυτό μπορεί να συμβεί με περισσότερους τρόπους: τα τρία επιπεδα να είναι παράλληλα, δύο επίπεδα να είναι παράλληλα και να τα τέμνει το τρίτο, σε δύο παράλληλες ευθείες, τα τρία επίπεδα να τέμνονται ανα δύο, σε τρεις παράλληλες ευθείες τα τρία επίπεδα να τέμνονται σε μια κοινή ευθεία, δύο από τα επίπεδα να συμπίπτουν, και το τρίτο να τα τέμνει σε μια ευθεία, και τα τρία επίπεδα να συμπίπτουν Στις τρεις πρώτες περιπτώσεις το σύστημα δεν έχει λύση, στις άλλες τρεις έχει άπειρες λύσεις Μπορούμε να κοιτάξουμε και πάλι το σύστημα () ως μια διανυσματική εξίσωση, u v w 2 = (2)

7 Κεφάλαιο Πίνακες και Απαλοιφή Gauss 3 Θέλουμε να βρούμε τους συντελεστές u, v και w ώστε ο συνδυασμός στα αριστερά να είναι ίσος με το διάνυσμα στα δεξιά Γεωμετρικά, το άθροισμα τριών διανυσμάτων στο R 3 είναι η διαγώνιος του παραλληλεπιπέδου με ακμές τα τρία διανύσματα Ετσι, εάν τα τρία διανύσματα αποτελούν ακμές ενός παραλληλεπιπέδου, τότε υπάρχει μοναδική λύση, σε αυτήν την περίπτωση (u, v, w) = (,, 2) Τί άλλο μπορεί να συμβεί; Εάν τα τρία διανύσματα δεν αποτελούν ακμές ενός παραλληλεπιπέδου, αλλά βρίσκονται και τα τρία σε ένα επίπεδο, τότε το σύστημα έχει λύση μόνον εάν και το διάνυσμα στα δεξιά βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο Διαφορετικά δεν έχει λύση Εξετάζουμε το παράδειγμα Εάν u τότε η εξίσωση έχει λύση Εάν v b = + w b = = b τότε η εξίσωση δεν έχει λύση Βλέπουμε οτι υπάρχουν δύο διαφορετικές γεωμετρικές ερμηνείες των συστημάτων γραμμικών εξισώσεων με δύο και τρεις αγνώστους Η προσεκτική ανάλυση θα αποκαλύψει τη σχέση ανάμεσα στις δύο προσεγγίσεις, που ενώ τη διαισθανόμαστε δεν είναι εύκολο να την προσδιορίσουμε ακριβώς Το πιο σημαντικό είναι οτι θα μας ελευθερώσει από τους περιορισμούς της γεωμετρικής διαίσθησης, και θα μας επιτρέψει να μελετήσουμε συστήματα πολλών εξισώσεων με πολλούς αγνώστους Άσκηση Σχεδιάστε στο καρτεσιανό επίπεδο τις ευθείες x + 2y = 2 x y = αʹ Βρείτε από το σχήμα τις συντεταγμένες του σημείου τομής των δύο ευθειών βʹ Υπολογίστε αλγεβρικά τη λύση του συστήματος γʹ Αλλάξτε τους συντελεστές του x και του y στη δεύτερη εξίσωση, έτσι ώστε οι δύο ευθείες να είναι παράλληλες δʹ Αλλάξτε το σταθερό όρο (στα δεξιά) της νέας εξίσωσης, έτσι ώστε οι δύο ευθείες να συμπίπτουν Άσκηση 2 Θεωρήστε το παραπάνω σύστημα ως διανυσματική εξίσωση: [ [ [ 2 2 x + y = Σχεδιάστε τα τρία διανύσματα, και επαληθεύσατε οτι οι τιμές του x και y που υπολογίσατε στην, ικανοποιούν τον κανόνα του παραλληλογράμμου για το άθροισμα διανυσμάτων

8 4 Εισαγωγή στη Γραμμική Άλγεβρα Άσκηση 3 Βρείτε ποιές είναι οι σχετικές θέσεις των τριών επιπέδων σε κάθε ένα από τα ακόλουθα συστήματα αʹ βʹ γʹ 2u + v + w = 5 4u + 2v + 2w = 6 2u + 7v + 2w = 9 u + v + w = 2 2u + + 3w = 5 3u + v + 4w = 6 u + v + w = 2 2u + + 3w = 5 3u + v + 4w = 7 Διανύσματα Ορισμός Θα εργαστούμε κυρίως σε σύνολα R n, για n Ορίζουμε R = {} και R n = {(x, x 2,, x n ) x i R, i =, 2,, n} Τα στοιχεία του R n θα τα ονομάζουμε διανύσματα, και το σύνολο R n θα το αποκαλούμε χώρο (γραμμικό χώρο ή διανυσματικό χώρο) Οι πραγματικοί αριθμοί x,, x n ονομάζονται συνιστώσες του διανύσματος x = (x, x 2,, x n ) R n Τα διανύσματα μπορούμε να τα φανταζόμαστε ως σημεία ενός χώρου, όπως ο καρτεσιανός τριδιάστατος χώρος, ταυτίζοντας το διάνυσμα (x, x 2, x 3 ) με το σημείο με τις ίδιες καρτεσιανές συντεταγμένες Μπορούμε επίσης να τα φανταζόμαστε ως βέλη, με αρχή στην αρχή των αξόνων (,, ) και τέλος στο σημείο (x, x 2, x 3 ) Ανάλογα με την περίσταση, μπορεί η μία ή η άλλη ερμηνεία να είναι πιο χρήσιμη Σε κάθε περίπτωση, ένα διάνυσμα στο R n είναι μία διατεταγμένη n-άδα πραγματικών αριθμών, x = (x, x 2,, x n ) Σε αυτό το μάθημα, συνήθως, θα παριστάνουμε τα διανύσματα ως στήλες, x = αν και για λόγους τυπογραφικής οικονομίας, καμιά φορά θα γράφουμε τις συνιστώσες του διανύσματος χωρισμένες με κόμα, οριζόντια, σε παρενθέσεις, (x, x 2,, x n ) x x 2 x n, Στο Κεφάλαιο 6 θα εξετάσουμε και διανύσματα με μιγαδικές συνιστώσες, στους χώρους C n = {(z, z 2,, z n ) z i C, i =, 2,, n}

9 Κεφάλαιο Πίνακες και Απαλοιφή Gauss 5 Στο σύνολο R n των διανυσμάτων με n συνιστώσες, ορίζουμε δύο πράξεις, την πρόσθεση διανυσμάτων και τον πολλαπλασιασμό διανύσματος με πραγματικό αριθμό Η πρόσθεση γίνεται συνιστώσα προς συνιστώσα, όπως στο παράδειγμα: = Γενικά, x x 2 x n + y y 2 y n = x + y x 2 + y 2 x n + y n Ο πολλαπλασιασμός διανύσματος με πραγματικό αριθμό, γίνεται επίσης κατά συνιστώσα, όπως στο παράδειγμα: = Γενικά, α x x 2 x n = αx αx 2 αx n Ενας γραμμικός συνδυασμός διανυσμάτων είναι ένα άθροισμα των διανυσμάτων, πολλαπλασιασμένων με πραγματικούς αριθμούς (συντελεστές), για παράδειγμα α x x 2 x n + β y y 2 y n + γ z z 2 z n αx + βy + γz αx 2 + βy 2 + γz 2 = αx n + βy n + γz n Από την Αναλυτική Γεωμετρία γνωρίζουμε άλλη μια πράξη, την οποία μπορούμε να ορίσουμε μεταξύ διανυσμάτων με οποιοδήποτε αριθμό συνιστωσών, το εσωτερικό γινόμενο (Προσέξτε οτι το εξωτερικό γινόμενο ορίζεται μόνον στο R 3 ) Εάν x = (x, x 2,, x n ) και y = (y, y 2,, y n ) είναι διανύσματα, τότε το εσωτερικό γινόμενο x y είναι ο αριθμός x y = x y + x 2 y x n y n Ενα σύστημα n εξισώσεων με n αγνώστους, μπορούμε επίσης να το θεωρήσουμε με δύο τρόπους: Η κάθε γραμμή-εξίσωση, παριστάνει ένα επίπεδο 2 μέσα στο R n, και το σύστημα έχει μοναδική λύση εάν τα n επίπεδα τέμνονται σε ένα μόνον σημείο 2 Διάστασης n!

10 6 Εισαγωγή στη Γραμμική Άλγεβρα Η κάθε στήλη παριστάνει ένα διάνυσμα, και αναζητούμε τους συντελεστές ενός γραμμικού συνδυασμού των διανυσμάτων στην αριστερή πλευρά ώστε να είναι ίσος με το διάνυσμα στη δεξιά πλευρά Άσκηση 4 Ποιά συνθήκη πρέπει να ικανοποιούν τα y, y 2, y 3 ώστε να βρίσκονται τα σημεία (, y ), (, y 2 ) και (2, y 3 ) στην ίδια ευθεία; Άσκηση 5 Βρείτε γραμμικούς συνδυασμούς των διανυσμάτων 3 2, 4, 2 τέτοιους ώστε αʹ Η πρώτη συνιστώσα να είναι 2 βʹ Η πρώτη συνιστώσα να είναι 2 και η δεύτερη συνιστώσα να είναι 2 γʹ Η πρώτη συνιστώσα να είναι 2 και η δεύτερη συνιστώσα να είναι 2 δʹ Η τρίτη συνιστώσα να είναι Είναι αυτά τα αποτελέσματα μοναδικά; Άσκηση 6 Περιγράψτε την τομή των τριών επιπέδων στον τετραδιάστατο χώρο: u + v + w + z = 6 u + w + z = 4 u + w = 2 Αποτελείται από μία ευθεία, ένα σημείο ή το κενό σύνολο; Ποιά είναι η τομή εάν συμπεριλάβουμε και το τέταρτο επίπεδο u = ; Βρείτε μία τέταρτη εξίσωση ώστε να μην υπάρχει λύση Άσκηση 7 Κανονικά, 4 επίπεδα στον τετραδιάστατο χώρο τέμνονται σε Κανονικά, 4 διανύσματα στον τεταδιάστατο χώρο μπορούν να συνδυαστούν για να παραγάγουν οποιοδήποτε b Ποιός γραμμικός συνδυασμός των (,,, ), (,,, ), (,,, ) και (,,, ) παράγει το b = (3, 3, 3, 2); Ποιές είναι οι τέσσερεις εξισώσεις, με αγνώστους x, y, z, t που πρέπει να λυθούν; Απαλοιφή Gauss Υπάρχουν πολλές μέθοδοι για την επίλυση συστημάτων γραμμικών εξισώσεων Θα μελετήσουμε τη μέθοδο της απαλοιφής Gauss (Gauss elimination), η οποία είναι κατάλληλη για την επίλυση μεγάλων συστημάτων, με πολλές εξισώσεις και πολλούς αγνώστους Αν και θα εξετάσουμε την απαλοιφή Gauss στο απλό παράδειγμα τριών εξισώσεων με τρείς α- γνώστους του συστήματος (), θέλουμε να δούμε συστηματικά τα βήματα της μεθόδου, ώστε να μπορούμε να τα εφαρμόσουμε και σε πολύ μεγαλύτερα συστήματα, με τη βοήθεια ηλεκτρονικού υπολογιστή

11 Κεφάλαιο Πίνακες και Απαλοιφή Gauss 7 2u + v + w = 5 4u 6v = 2 2u + 7v + 2w = 9 Παρατηρούμε οτι ο συντελεστής του u στην πρώτη εξίσωση δεν είναι Αρα, εάν α- φαιρέσουμε κατάλληλα πολλαπλάσια της πρώτης εξίσωσης από όλες τις άλλες, μπορούμε να κάνουμε τους συντελεστές του u σε όλες τις εξισώσεις, εκτός από την πρώτη, ίσους με, δηλαδή να απαλείψουμε το u από αυτές τις εξισώσεις Συγκεκριμένα Αφαιρούμε 2 φορές την πρώτη εξίσωση από τη δεύτερη Αφαιρούμε φορά την πρώτη εξίσωση από την τρίτη (δηλαδή προσθέτουμε την πρώτη εξίσωση στην τρίτη) Ο μη μηδενικός συντελεστής του u στην πρώτη εξίσωση ονομάζεται πρώτος οδηγός Βρήκαμε τους πολλαπλασιαστές 2 και διαιρώντας τους συντελεστές του u στη δεύτερη και την τρίτη εξίσωση με τον πρώτο οδηγό Προκύπτει το νέο σύστημα 2u + v + w = 5 8v 2w = 2 8v + 3w = 4 στο οποίο ο u έχει μηδενικό συντελεστή σε όλες τις εξισώσεις εκτός από την πρώτη Παρατηρούμε οτι ο συντελεστής του v στη δεύτερη εξίσωση δεν είναι Αυτός είναι ο δεύτερος οδηγός, τον οποίο θα χρησιμοποιήσουμε για να απαλείψουμε το v από την τρίτη εξίσωση Αφαιρούμε φορά τη δεύτερη εξίσωση από την τρίτη Αυτό το βήμα ολοκληρώνει την απαλοιφή Gauss Προκύπτει το νέο σύστημα 2u + v + w = 5 8v 2w = 2 w = 2 στο οποίο ο v έχει μηδενικό συντελεστή σε όλες τις εξισώσεις εκτός από την πρώτη και τη δεύτερη Ο συντελεστής του w στην τρίτη εξίσωση δεν είναι και είναι ο τρίτος οδηγός Είναι εύκολο να λύσουμε αυτό το σύστημα Από την τρίτη εξίσωση έχουμε w = 2 Αντικαθιστούμε το w στη δεύτερη εξίσωση, 8v 4 = 2, άρα v = Αντικαθιστούμε τα v και w στην πρώτη εξίσωση, 2u = 5, άρα u = Αυτή η διαδικασία ονομάζεται ανάδρομη αντικατάσταση (back substitution) Η απαλοιφή Gauss βασίζεται στην παρατήρηση οτι εάν κάποιες τιμές των u, v και w ικανοποιούν ένα σύστημα εξισώσεων, τότε ακριβώς οι ίδιες τιμές ικανοποιούν και κάθε σύστημα που προκύπτει από το αρχικό με έναν από τους ακόλουθους δύο τρόπους: Εάν αλλάξουμε τη σειρά με την οποία γράφουμε τις εξισώσεις

12 8 Εισαγωγή στη Γραμμική Άλγεβρα Εάν πολλαπλασιάσουμε μία εξίσωση με έναν αριθμό, και αφαιρέσουμε αυτό το πολλαπλάσιο από μία από τις άλλες εξισώσεις Κατά την απαλοιφή Gauss επαναλαμβάνουμε συστηματικά αυτά τα δύο βήματα, ώστε να καταλήξουμε σε ένα απλούστερο σύστημα, για το οποίο μπορούμε εύκολα να βρούμε το σύνολο λύσεων Καταγράφουμε πιο οικονομικά τη διαδικασία της απαλοιφής χρησιμοποιώντας έναν πίνακα με τους συντελεστές της εξίσωσης και τη δεξιά πλευρά: Οι οδηγοί, που εμφανίζονται με παχιά στοιχεία στον πίνακα, πρέπει να μη μηδενίζονται, εφόσον θέλουμε να διαιρέσουμε με αυτούς Εαν λοιπόν στη διαδικασία της απαλοιφής σε ένα σύστημα n εξισώσεων με n αγνώστους, εμφανίζονται n (μη μηδενικοί) οδηγοί, τότε υπάρχει μια και μοναδική λύση του συστήματος, την οποία βρίσκουμε με ανάδρομη αντικατάσταση Εάν σε κάποιο βήμα της διαδικασίας απαλοιφής εμφανίζεται μηδέν στη θέση ενός οδηγού, τότε υπάρχουν δύο ενδεχόμενα Εάν υπάρχει μη μηδενικός συντελεστής σε κάποια πιό κάτω θέση στη στήλη που εξετάζουμε, τότε αλλάζουμε τη σειρά των εξισώσεων, δηλαδή εναλλάσσουμε τις γραμμές του πίνακα, ώστε να φέρουμε το μη μηδενικό συντελεστή στη θέση του οδηγού Για το σύστημα εξισώσεων u + v + w = a 2u + 2v + 5w = b (3) 4u + 6v + 8w = c έχουμε a b c a 3 2a + b 2 4 4a + c a 2 4 4a + c 3 2a + b Ετσι έχουμε πλήρες σύνολο οδηγών, και το σύστημα έχει μοναδική λύση 2 Εάν όλοι οι συντελεστές στις πιο κάτω θέσεις στη στήλη που εξετάζουμε είναι μηδέν, τότε δεν μπορούμε να βρούμε πλήρες σύνολο οδηγών Το σύστημα ονομάζεται ιδιόμορφο Για παράδειγμα, στο σύστημα u + v + w = a 2u + 2v + 5w = b 4u + 4v + 8w = c μετά την απαλοιφή των συντελεστών του u, έχουμε a a b 3 2a + b c 4 4a + c και δεν μπορούμε να εφαρμόσουμε την ανάδρομη αντικατάσταση για να βρούμε μία μοναδική λύση Ενα ιδιόμορφο σύστημα μπορεί να μην έχει καμία λύση, ή να έχει άπειρες λύσεις Αυτό εξαρτάται από τη δεξιά πλευρά

13 Κεφάλαιο Πίνακες και Απαλοιφή Gauss 9 Εάν 2a + b = 6 και 4a + c = 7, τότε έχουμε 3w = 6 4w = 7 και δεν υπάρχει λύση Το σύστημα είναι ασύμβατο Εάν όμως 2a + b = 6 και 4a + c = 8, τότε έχουμε 3w = 6 4w = 8 και w = 2 Αλλά η πρώτη εξίσωση δεν μπορεί να προσδιορίσει και το u και το v Για κάθε τιμή του u υπάρχει και μία τιμή του v που δίνει λύση Το σύστημα έχει άπειρες λύσεις και είναι απροσδιόριστο Άσκηση 8 Θεωρούμε το σύστημα εξισώσεων 2u 3v = 3 4u 5v + w = 7 2u v 3w = 5 αʹ Κάθε εξίσωση παριστάνει ένα επίπεδο στο τριδιάστατο χώρο με σύστημα συντεταγμένων u, v, w Βρείτε τα σημεία τομής κάθε επιπέδου με τους άξονες, και προσπαθήστε να σχεδιάσετε μέρος των τριών επιπέδων στο σχήμα σας βʹ Εφαρμόστε τη διαδικασία απαλοιφής Gauss για να βρείτε τη λύση του συστήματος: αφαιρέστε ένα πολλαπλάσιο της πρώτης εξίσωσης από τη δεύτερη, έτσι ώστε να μηδενιστεί ο συντελεστής του u στη δεύτερη εξίσωση Κάνετε το ίδιο για την τρίτη εξίσωση Κατόπιν αφαιρέστε ένα πολλαπλάσιο της (νέας) δεύτερης εξίσωσης από την (νέα) τρίτη εξίσωση, έτσι ώστε να μηδενιστεί ο συντελεστής του v στην τρίτη εξίσωση Βρείτε το w και εφαρμόστε ανάδρομη αντικατάσταση για να βρείτε το v και το u Άσκηση 9 Για ποιά τιμή του b χρειάζεται αργότερα να κάνουμε εναλλαγή γραμμών; Για ποιά τιμή του b δεν υπάρχει κάποιος οδηγός; Σε αυτή την ιδιόμορφη περίπτωση, βρείτε μία μη μηδενική λύση για τα x, y, z x + by z = x 2y z = y + z = Άσκηση Θεωρούμε το σύστημα εξισώσεων u + v + w = 2 3u + 3v w = 6 u v + w = αʹ Εφαρμόστε απαλοιφή Gauss στο παραπάνω σύστημα (μπορεί να χρειαστεί να αλλάξετε τη σειρά των εξισώσεων σε κάποιο βήμα)

14 Εισαγωγή στη Γραμμική Άλγεβρα βʹ Αλλάξτε το συντελεστή του v στην τρίτη εξίσωση, ώστε να πάρετε ένα σύστημα που δεν έχει λύση Άσκηση Ενα σύστημα γραμμικών εξισώσεων δεν είναι δυνατόν να έχει ακριβώς δύο λύσεις Εξηγήστε γιατί αʹ Εάν (x, y, z) και (X, Y, Z) είναι δύο λύσεις, μπορείτε να βρείτε ακόμη μία; βʹ Εάν 25 επίπεδα τέμνονται σε δύο σημεία, ποιά είναι τα άλλα σημεία της τομής τους; Άσκηση 2 Βρείτε τους οδηγούς και τη λύση των τεσσάρων εξισώσεων: 2x + y = x + 2y + z = y + 2z + t = z + 2t = 5 Άσκηση 3 Είναι σωστές ή λανθασμένες οι ακόλουθες παρατηρήσεις για τη διαδικασία απαλοιφής Gauss; αʹ Εάν η τρίτη εξίσωση ξεκινά με μηδενικό συντελεστή, τότε δεν αφαιρείται πολλαπλάσιο της εξίσωσης από την εξίσωση 3 βʹ Εάν η τρίτη εξίσωση έχει μηδενικό δεύτερο συντελεστή τότε δεν αφαιρείται πολλαπλάσιο της εξίσωσης 2 από την εξίσωση 3 γʹ Εάν η τρίτη εξίσωση έχει μηδενικούς τους δύο πρώτους συντελεστές, τότε δεν αφαιρείται πολλαπλάσιο της εξίσωσης ή της εξίσωσης 2 από την εξίσωση 3 Πίνακες Για μεγαλύτερα συστήματα δεν είναι πρακτικό να γράφουμε αναλυτικά κάθε εξίσωση και να καταγράφουμε την απαλοιφή Ο συμβολισμός πινάκων είναι πολύ χρήσιμος Στη δεξιά πλευρά μιας εξίσωσης έχουμε ένα διάνυσμα-στήλη, b Στο παράδειγμα (2), b = Στην αριστερή πλευρά, έχουμε τους αγνώστους, τους οποίους επίσης γράφουμε ως ένα διάνυσμα-στήλη, u x = v (4) w Τέλος έχουμε τους 9 συντελεστές, τους οποίους γράφουμε ως ένα πίνακα, με τρεις γραμμές και τρεις στήλες, 2 A = 4 6 (5) 2 7 2

15 Κεφάλαιο Πίνακες και Απαλοιφή Gauss Αυτός είναι ένας τετραγωνικός πίνακας 3 επί 3 Ορισμός Ενας m επί n πίνακας, ή πίνακας με m γραμμές και n στήλες είναι μια διάταξη mn πραγματικών αριθμών σε m γραμμές και n στήλες, κλεισμένη σε ορθογώνιες παρενθέσεις [, Εάν m = n λέμε οτι ο πίνακας είναι τετραγωνικός Εάν m n λέμε οτι ο πίνακας είναι παραλληλόγραμμος Οι πίνακες προστίθενται κατά συνιστώσα, και πολλαπλασιάζονται με αριθμούς, ακριβώς όπως τα διανύσματα Συχνά θα θεωρούμε ένα n-διάνυσμα ώς ένα n πίνακα Μπορούμε να προσθέσουμε δύο πίνακες μόνον εάν έχουν τις ίδιες διαστάσεις, δηλαδή τον ίδιο αριθμό γραμμών και τον ίδιο αριθμό στηλών Για παράδειγμα: [ [ 2 3 [ = [ = [ Χρειαζόμαστε συμβολισμό για να αναφερόμαστε σε κάθε συνιστώσα ενός πίνακα Η συνιστώσα στη γραμμή i και στη στήλη j συμβολίζεται a ij Ετσι ο m n πίνακας A συμβολίζεται a a 2 a j a n a 2 a 22 a 2j a 2n A = a i a i2 a ij a in a m a m2 a mj a mn Μια συντόμευση αυτού του συμβολισμού είναι να γράφουμε A = [a ij Ετσι, εάν A = [a ij και B = [b ij είναι m n πίνακες έχουμε A+B = [a ij +b ij Επίσης συμβολίζουμε (A+B) ij τη συνιστώσα στη θέση ij του αθροίσματος A + B, και έχουμε ενώ (A + B) ij = a ij + b ij, (αb) ij = αb ij Είδαμε οτι η αριστερή πλευρά της εξίσωσης (2) μπορεί να θεωρηθεί ως ο γραμμικός συνδυασμός των στηλών του πίνακα A, 5, με συντελεστές τις συνιστώσες του διανύσματος x, 4 Τέτοιοι συνδυασμοί εμφανίζονται συχνά, και μας οδηγούν να ορίσουμε μια πράξη μεταξύ πινάκων και διανυσμάτων Ορισμός Το γινόμενο του m n πίνακα A με το n-διάνυσμα x είναι ένα m-διάνυσμα Ax, του οποίου η συνιστώσα στη θέση i είναι το εσωτερικό γινόμενο της i-γραμμής του A με το x, Ax = (y, y 2,, y n ), όπου y i = a i x + a i2 x a in x n, για i =,, m Προσέξτε τη σχέση ανάμεσα στις διαστάσεις του m n πίνακα A, του n-διανύσματος x και του m-διανύσματος Ax Παράδειγμα Το γινόμενο ενός 3 3 πίνακα με ένα 3-διάνυσμα είναι ένα 3-διάνυσμα, = = 6,

16 2 Εισαγωγή στη Γραμμική Άλγεβρα αλλά το γινόμενο ενός 2 3 πίνακα με ένα 3-διάνυσμα είναι ένα 2-διάνυσμα, [ 2 [ [ = = Ελέγχουμε οτι το διάνυσμα Ax είναι πράγματι ο γραμμικός συνδυασμός των στηλών του πίνακα A με συντελεστές τις συνιστώσες του διανύσματος x: = = Για να αναφερθούμε στις συνιστώσες τέτοιων γινομένων, συχνά χρησιμοποιούμε το συμβολισμό για αθροίσματα: n (Ax) i = a ij x j j= Θα προσπαθήσουμε να εκφράσουμε τη διαδικασία της απαλοιφής μέσω πινάκων Ενα διαφορετικό είδος γινομένου διανύσματος με πίνακα, όπου τώρα γράφουμε το διάνυσμα ως γραμμή και στα αριστερά του πίνακα, είναι η ακόλουθη: [ = [ Η κάθε συνιστώσα της γραμμής στα δεξιά είναι το εσωτερικό γινόμενο του διανύσματοςγραμμή με την αντίστοιχη στήλη του πίνακα Παρατηρούμε οτι ολόκληρη η γραμμή στα δεξιά είναι το αποτέλεσμα του να αφαιρέσουμε 2 φορές την πρώτη γραμμή του πίνακα από τη δεύτερη, δηλαδή ακριβώς αυτό που κάναμε στην απαλοιφή στο σύστημα () Εφαρμόζουμε τον ίδιο κανόνα με τη γραμμή [, [ = [ Το αποτέλεσμα είναι η τρίτη γραμμή του πίνακα Από αυτές τις παρατηρήσεις οδηγούμαστε στη δυνατότητα να εκφράσουμε το πρώτο βήμα της απαλοιφής μέσω πολλαπλασιασμού του πίνακα A με έναν πίνακα E: E A = = (6) Ορισμός Θεωρούμε τον m n πίνακα A και τον n p πίνακα B Το γινόμενο AB είναι ο m p πίνακας, ο οποίος έχει στοιχείο στη θέση ij το εσωτερικό γινόμενο της i-γραμμής του A και της j-στήλης του B, (AB) ij = n a ik b kj, για i =,, m και j =,, p k=

17 Κεφάλαιο Πίνακες και Απαλοιφή Gauss 3 Για να ορίζεται το γινόμενο πρέπει ο αριθμός των στηλών του A να είναι ίσος με τον αριθμό των γραμμών του B Παράδειγμα 2 Πολλαπλασιασμός με τον 2 2 πίνακα I αφήνει αμετάβλητο τον 2 3 πίνακα B: [ [ [ I B = = Παράδειγμα 3 Ο πολλαπλασιασμός πινάκων δεν είναι μεταθετικός, ακόμη και όταν ορίζονται και οι δύο πίνακες AB και BA: A B = [ 6 [ 2 B A = [ 2 = [ 8, [ 6 = [ Παράδειγμα 4 Πολλαπλασιασμός από τα αριστερά με τον πίνακα P εναλλάσσει τις γραμμές του B, πολλαπλασιασμός με τον P από τα δεξιά εναλλάσσει τις στήλες του B: P B = B P = [ [ [ [ = = [ [ , Εκτός από τον ορισμό του πολλαπλασιασμού πινάκων που δώσαμε, οι ακόλουθες δύο θεωρήσεις είναι συχνά πολύ χρήσιμες Πρόταση Η i-γραμμή του πίνακα AB είναι ίση με το γραμμικό συνδυασμό των γραμμών του B με συντελεστές τις συνιστώσες της i-γραμμής του A 2 Η j-στήλη του πίνακα AB είναι ίση με το γραμμικό συνδυασμό των στηλών του A με συντελεστές τις συνιστώσες της j-στήλης του B Απόδειξη Η i-γραμμή του AB είναι [ (AB)i (AB) ip = [ n k= a ikb k Γράψτε τον ανάλογο υπολογισμό για τις στήλες n k= a ikb kp = n [ a ik bk b kp k= Πρόταση 2 Ο πολλαπλασιασμός πινάκων είναι προσεταιριστικός, και επιμεριστικός ως προς την πρόσθεση Συγκεκριμένα, εάν A, B είναι m n πίνακες, C, D είναι n p πίνακες και E είναι p q πίνακας, τότε A(CE) = (AC)E,

18 4 Εισαγωγή στη Γραμμική Άλγεβρα 2 A(C + D) = AC + AD, (A + B)C = AC + BC Απόδειξη Η απόδειξη της προσεταιριστικής ιδιότητας αποτελεί άσκηση στη χρήση του συμβολισμού για τα αθροίσματα Για i =,, m και j =,, q, έχουμε: (A(CE)) ij = = = n a ik (CE) kj k= n ( p a ik k= t= n p a ik c kt e tj k= t= c kt e tj ) αλλά μπορούμε να αλλάξουμε τη σειρά με την οποία παίρνουμε τα αθροίσματα, p n (A(CE)) ij = a ik c kt e tj = = t= k= ( p n ) a ik c kt e tj t= k= p (AC) it e tj t= = ((AC)E) ij Η επαλήθευση της επιμεριστικής ιδιότητας είναι απλούστερη και αφήνεται ως άσκηση Άσκηση 4 Υπολογίστε τα δύο εσωτερικά γινόμενα και το γινόμενο πινάκων: [ , [ , 2 7 [ 3 5 Άσκηση 5 Υπολογίστε τα γινόμενα πινάκων [ 2 2 3, 5 π/2 2/ cos(π/6) π/3 3 /2 /3 /3

19 Κεφάλαιο Πίνακες και Απαλοιφή Gauss 5 Άσκηση 6 Υπολογίστε το γινόμενο Ax για να βρείτε μία λύση του συστήματος Ax = μηδενικό διάνυσμα Μπορείτε να βρείτε άλλες λύσεις του Ax = ; Ax = Άσκηση 7 Γράψτε τους 3 επί 3 πίνακες A και B με στοιχεία a ij = i j και b ij = j και υπολογίστε τα γινόμενα AB, BA και A 2 Άσκηση 8 Εάν τα στοιχεία του πίνακα A είναι a ij, χρησιμοποιήστε το συμβολισμό των δεικτών για να γράψετε αʹ τον πρώτο οδηγό βʹ τον πολλαπλασιαστή λ i της πρώτης γραμμής όταν την αφαιρούμε από την γραμμή i γʹ Το νέο στοιχείο που αντικαθιστά το a ij μετά αυτή την αφαίρεση δʹ τον δεύτερο οδηγό Άσκηση 9 Περιγράψτε τις γραμμές του γινομένου EA, και τις στήλες του AE, όταν E = [ 7 Άσκηση 2 Θεωρούμε οτι οι στήλες του n n πίνακα A είναι τα διανύσματα c, c 2,, c n, και οι γραμμές του n n πίνακα B είναι τα διανύσματα-γραμμές r, r 2,, r n Το γινόμενο c i r i είναι ένας n n πίνακας (δείτε το Παράδειγμα 3) Εκφράστε το γινόμενο AB ως άθροισμα τέτοιων πινάκων Άσκηση 2 Αποδείξτε την επιμεριστική ιδιότητα του πολλαπλασιασμού πινάκων, χρησιμοποιώντας το συμβολισμό αθροίσματος Άσκηση 22 Βρείτε πόσους πολλαπλασιασμούς αριθμών χρειάζεται να κάνετε για να πολλαπλασιάσετε ένα 2 3 πίνακα με ένα 3 5 πίνακα Άσκηση 23 Αληθές ή ψευδές; Δικαιολογήστε την απάντησή σας αʹ Εάν η πρώτη και η τρίτη στήλη του πίνακα A είναι ίδιες, το ίδιο συμβαίνει και με την πρώτη και την τρίτη στήλη του πίνακα AB βʹ Εάν η πρώτη και η τρίτη στήλη του πίνακα B είναι ίδιες, το ίδιο συμβαίνει και με την πρώτη και την τρίτη στήλη του πίνακα AB

20 6 Εισαγωγή στη Γραμμική Άλγεβρα γʹ Εάν η πρώτη και η τρίτη γραμμή του πίνακα A είναι ίδιες, το ίδιο συμβαίνει και με την πρώτη και την τρίτη γραμμή του πίνακα AB δʹ Εάν η πρώτη και η τρίτη γραμμή του πίνακα B είναι ίδιες, το ίδιο συμβαίνει και με την πρώτη και την τρίτη γραμμή του πίνακα AB Άσκηση 24 Ο πολλαπλασιασμός σε μπλόκ χωρίζει τους πίνακες σε υποπίνακες Εάν το σχήμα των υποπινάκων επιτρέπει τον πολλαπλασιασμό τους, τότε αυτός δίδει το σωστό αποτέλεσμα αʹ Αντικαταστείστε 2 2 πίνακες για τα A και C, 2 πίνακα για το B και 2 πίνακα για το D και επαληθεύστε οτι [ A B [ C D = [ AC + BD βʹ Αντικαταστείστε τα x με αριθμούς, και επαληθεύστε τον πολλαπλασιασμό σε μπλόκ x x x x x x x x x x x x x x x x x x Άσκηση 25 Απαλοιφή σε μπλόκ Εάν το άνω αριστερά μπλόκ είναι αντιστρέψιμος πίνακας, πολλαπλασιάστε την πρώτη γραμμή του μπλόκ με CA και αφαιρέστε από τη δεύτερη, για να βρείτε τον πίνακα S [ I CA I [ A B = C D [ A B S Άσκηση 26 Εάν A είναι πίνακας m n και B είναι πίνακας n r, δείξτε οτι για τον υπολογισμό του γινομένου AB απαιτούνται mnr πολλαπλασιασμοί αριθμών (Σε αυτό το πρόβλημα δεν μας απασχολεί ο αριθμός των προσθέσεων) Εάν C είναι πίνακας r p, βρείτε πόσοι πολλαπλασιασμοί αριθμών απαιτούνται για τον υπολογισμό των γινομένων (AB)C και A(BC) Άσκηση 27 Δίδονται πίνακες A, B, C, D με τα ακόλουθα μεγέθη: A : 5 4, B : 4 87, C : 87 3 και D : 3 42 Βρείτε πόσοι πολλαπλασιασμοί απαιτούνται για να υπολογίσετε το γινόμενο ABCD με τους ακόλουθους τρόπους αʹ (A(BC))D βʹ A(B(CD))

21 Κεφάλαιο Πίνακες και Απαλοιφή Gauss 7 Εκφραση της απαλοιφής μέσω πινάκων Οπως είδαμε στο (6), το πρώτο βήμα της απαλοιφής στο σύστημα () περιγράφεται μέσω πολλαπλασιασμού από αριστερά, του πίνακα συντελεστών με κατάλληλο πίνακα Ορισμός Ο πίνακας που έχει στη διαγώνιο και σε όλες τις άλλες θέσεις, ονομάζεται ταυτοτικός πίνακας Ο πίνακας που έχει στη διαγώνιο και λ σε κάποια θέση ij για i j, ενώ έχει στις υπόλοιπες θέσεις, ονομάζεται στοιχειώδης πίνακας, και συμβολίζεται E ij (λ) Οταν πολλαπλασιάζουμε ένα πίνακα A από τα αριστερά με τον E ij ( λ), το αποτέλεσμα είναι να αφαιρούμε λ φορές τη γραμμή j από τη γραμμή i του A Οταν πολλαπλασιάζουμε ένα πίνακα A από τα δεξιά με τον E ij ( λ), το αποτέλεσμα είναι να αφαιρούμε λ φορές τη στήλη i από τη στήλη j του A Προσέξτε τη διαφορά στη διάταξη των δεικτών Ας εφαρμόσουμε αυτή τη διαδικασία στο σύστημα, βάζοντας και το διάνυσμα b της δεξιάς πλευράς στον επαυξημένο πίνακα Αφαιρούμε 2 φορές την πρώτη γραμμή από τη δεύτερη = Αφαιρούμε φορά την πρώτη γραμμή από την τρίτη = ( ) 3 Αφαιρούμε φορά τη δεύτερη γραμμή από την τρίτη = 2 2 ( ) Βλέπουμε οτι ο πολλαπλασιασμός του πίνακα A από τα αριστερά, πρώτα με τον E = 2, κατόπιν με τον F = και τέλος με τον G = ( ) ( ) έχει το ίδιο αποτέλεσμα με την απαλοιφή Gauss Το ίδιο μπορούμε να κάνουμε και με το διάνυσμα b Η απαλοιφή Gauss γίνεται [Ab E[Ab F E[Ab GF E[Ab

22 8 Εισαγωγή στη Γραμμική Άλγεβρα Χρησιμοποιώντας την προσεταιριστική ιδιότητα, καταλήγουμε οτι μπορούμε να εκφράσουμε την απαλοιφή ως πολλαπλασιασμό του πίνακα A και του διανύσματος b με το γινόμενο GF E Το αρχικό σύστημα AX = b γίνεται GF EAx = GF Eb Ορισμός Ενας πίνακας A = [a ij ονομάζεται άνω τριγωνικός εάν όλα τα στοιχεία κάτω από τη διαγώνιο είναι ίσα με, δηλαδή εάν a ij = όταν i > j Ενας πίνακας A = [a ij ονομάζεται κάτω τριγωνικός εάν όλα τα στοιχεία πάνω από τη διαγώνιο είναι ίσα με, δηλαδή εάν a ij = όταν i < j Εάν γράψουμε U = GF EA και c = GF Eb, U είναι άνω τριγωνικός πίνακας, και έχουμε να λύσουμε το σύστημα Ux = c το οποίο λύνεται με ανάδρομη αντικατάσταση, και έχει ακριβώς το ίδιο σύνολο λύσεων με το αρχικό σύστημα Μπορούμε να αναιρέσουμε τα βήματα της απαλοιφής, για να πάμε από τον πίνακα U στον A: πρέπει να αναιρέσουμε ένα ένα βήμα, με την αντίστροφη σειρά Είναι φανερό οτι για να αναιρέσουμε το αποτέλεσμα του πολλαπλασιασμού με τον G αρκεί να πολλαπλασιάσουμε με τον πίνακα που προσθέτει ( ) φορές τη δεύτερη γραμμή στην τρίτη, τον οποίο συμβολίζουμε G, G = Ανάλογα ορίζουμε τον πίνακα F = γραμμή στην τρίτη, και τον πίνακα E = γραμμή στη δεύτερη, και έχουμε που προσθέτει ( ) φορά την πρώτη 2 που προσθέτει 2 φορές την πρώτη E F G U = A Το γινόμενο E F G το συμβολίζουμε L Εχουμε γράψει τον πίνακα A σαν γινόμενο A = LU Μπορούμε να εκτελέσουμε αυτή τη διαδικασία σε οποιοδήποτε τετραγωνικό n n πίνακα, αρκεί τα στοιχεία που εμφανίζονται στη διαγώνιο κατά την απαλοιφή να μην είναι μηδέν Σε αυτή την περίπτωση λέμε οτι η διαδικασία απαλοιφής βρίσκει ένα πλήρες σύνολο οδηγών Άσκηση 28 Υπολογίστε το γινόμενο L = E F G Βλέπουμε οτι ο L στο παράδειγμα είναι κάτω τριγωνικός με στη διαγώνιο και τους πολλαπλασιαστές κάτω από τη διαγώνιο Θα δείξουμε οτι αυτό δεν είναι τυχαίο Ο L είναι το γινόμενο E F G των πινάκων που αναιρούν τα βήματα της απαλοιφής Ο G είναι ο στοιχειώδης πίνακας E 32 ( ), με τον αντίστοιχο πολλαπλασιαστή λ 32 = στη θέση 3 2 Ο F είναι ο στοιχειώδης πίνακας E 3 ( ), με τον αντίστοιχο πολλαπλασιαστή λ 3 =

23 Κεφάλαιο Πίνακες και Απαλοιφή Gauss 9 στη θέση 3 Πολλαπλασιασμός του E 32 ( ) με τον E 3 ( ) από τα αριστερά, προσθέτει λ 3 φορές την πρώτη γραμμή του E 32 στην τρίτη γραμμή Αλλά η πρώτη γραμμή είναι [, οπότε το αποτέλεσμα είναι απλώς να εμφανιστεί ο πολλαπλασιαστής λ 3 στη θέση 3 του γινομένου: λ 3 λ 32 = λ 3 λ 32 Παρόμοια, πολλαπλασιασμός με τον πίνακα E, τοποθετεί τον πολλαπλασιαστή λ 2 στη θέση 2, χωρίς να αλλάξει τα άλλα στοιχεία του πίνακα Ετσι έχουμε L = E F G = E 2 (λ 2 )E 3 (λ 3 )E 32 (λ 32 ) = λ 2 λ 3 = λ 2 λ 3 λ 32 λ 32 Ορισμός Λέμε οτι η διαδικασία απαλοιφής σε ένα n n πίνακα A βρίσκει ένα πλήρες σύστημα οδηγών, όταν το πλήθος των οδηγών είναι n (Υπενθυμίζουμε οτι, εξ ορισμού, οδηγός είναι μη μηδενικό στοιχείο) Αυτό σημαίνει οτι ο άνω τριγωνικός πίνακας στον οποίο καταλήγει η διαδικασία απαλοιφής έχει όλα τα διαγώνια στοιχεία διαφορετικά από το Πρόταση 3 Εάν στο n n σύστημα Ax = b η διαδικασία απαλοιφής βρίσκει ένα πλήρες σύνολο οδηγών χωρίς να χρειαστεί να κάνουμε εναλλαγές γραμμών, τότε ο πίνακας A γράφεται ως γινόμενο A = LU, όπου L είναι κάτω τριγωνικός, με στη διαγώνιο, και τους πολλαπλασιαστές λ ij κάτω από τη διαγώνιο U είναι άνω τριγωνικός, με τους οδηγούς στη διαγώνιο Η παραγοντοποίηση A = LU έχει μεγάλη πρακτική σημασία Δεν είναι απλά ένας τρόπος να παραστήσουμε την απαλοιφή Η εξίσωση Ax = b γίνεται LUx = b Αλλά εάν γράψουμε c = Ux, μπορούμε να αντικαταστήσουμε την αρχική εξίσωση με τις δύο εξισώσεις Lc = b, Ux = c Ετσι για να λύσουμε την αρχική εξίσωση αρκεί να βρούμε το c που ικανοποιεί την εξίσωση Lc = b και κατόπιν το x που ικανοποιεί την εξίσωση Ux = c Το σημαντικό είναι οτι αυτά τα δύο συστήματα είναι τριγωνικά, και συνεπώς είναι εύκολο να τα λύσουμε Στο παράδειγμα η εξίσωση Lc = b γίνεται 2 c c 2 c 3 = 5 2 9

24 2 Εισαγωγή στη Γραμμική Άλγεβρα δηλαδή c = 5 2c + c 2 = 2 c c 2 + c 3 = 9 απ όπου έχουμε, με ευθεία αντικατάσταση, c = 5, c 2 = 2, c 3 = 2 Η εξίσωση Ux = c τώρα γίνεται 2 x y = 2 z 2 την οποία λύνουμε με αναδρομή αντικατάσταση Η ευθεία και η ανάδρομη αντικατάσταση εξασφαλίζουν οτι αυτά τα συστήματα έχουν μοναδική λύση: Πρόταση 4 Εάν U είναι n n άνω τριγωνικός πίνακας, του οποίου τα στοιχεία στη διαγώνιο είναι όλα διαφορετικά από το μηδέν, τότε κάθε σύστημα Ux = b έχει μοναδική λύση Το ίδιο ισχύει για κάτω τριγωνικό πίνακα του οποίου όλα τα διαγώνια στοιχεία είναι μη μηδενικά Εκτός από την παραγοντοποίηση A = LU, καμιά φορά χρησιμοποιούμε μια πιό συμμετρική παραγοντοποίηση: γράφουμε τον U ως γινόμενο ενός διαγώνιου πίνακα D με τους οδηγούς στη διαγώνιο, και ενός άνω τριγωνικού πίνακα U, με στη διαγώνιο, A = LDU Ο U αποτελείται από τις γραμμές του U διαιρεμένες με τον αντίστοιχο οδηγό: 2 2 /2 / /4 Παρ όλο που η σειρά με την οποία κάνουμε τα βήματα της απαλοιφής (χωρίς εναλλαγές) μπορεί να αλλάξει, το τελικό αποτέλεσμα είναι μοναδικό, όπως θα δείξετε στην Άσκηση 32 Άσκηση 29 Το γινόμενο δύο κάτω τριγωνικών πινάκων είναι πάλι κάτω τριγωνικός πίνακας (όλα τα στοιχεία πάνω από την κύρια διαγώνιο είναι μηδέν) Εξακριβώστε οτι ισχύει με ένα παράδειγμα πινάκων 3 3, και κατόπιν εξηγήστε αυτό το αποτέλεσμα χρησιμοποιώντας τους κανόνες του πολλαπλασιασμού πινάκων Άσκηση 3 Εφαρμόστε απαλοιφή για να βρείτε τους παράγοντες L και U των πινάκων [ 3 2, 3, Άσκηση 3 Λύστε την εξίσωση u v w = 2 2

25 Κεφάλαιο Πίνακες και Απαλοιφή Gauss 2 αναλύοντάς την σε δύο τριγωνικές εξισώσεις, Lc = b και Ux = c Άσκηση 32 Δείξτε οτι η παραγοντοποίηση A = LDU ενός πίνακα είναι μοναδική Άσκηση 33 Υπολογίστε τα γινόμενα F GH και HGF (έχουμε παραλείψει τα μηδενικά πάνω από τη διαγώνιο): F = 2 G = 2 H = 2 Άσκηση 34 Παραγοντοποιήστε τον πίνακα A σε γινόμενο LU, και γράψτε το άνω τριγωνικό σύστημα Ux = c που προκύπτει μετά την απαλοιφή, για το σύστημα: Ax = u v w = Άσκηση 35 Βρείτε τους πίνακες E 2, E 8 και E εάν E = [ 6 Άσκηση 36 Θεωρούμε τον άνω τριγωνικό πίνακα U = d a b d 2 c d 3 και υποθέτουμε οτι υπάρχει πίνακας V τέτοιος ώστε V U = I Δείξτε οτι d d 2 d 3 και οτι V είναι επίσης άνω τριγωνικός Εναλλαγές γραμμών Στο σύστημα εξισώσεων (3) χρειάστηκε να αλλάξουμε τη σειρά των εξισώσεων, για να βρούμε ένα πλήρες σύνολο οδηγών Πώς μπορούμε να παραστήσουμε μέσω πινάκων τις εναλλαγές γραμμών; Παράδειγμα 5 P 23 A = [ [ [ = = ,

26 22 Εισαγωγή στη Γραμμική Άλγεβρα Ο πίνακας P 23 εναλλάσσει τη δεύτερη και την τρίτη γραμμή του πίνακα A όταν πολλαπλασιάζουμε τον A με τον P 23 από τα αριστερά Ορισμός Ονομάζουμε πίνακα εναλλαγής P ij τον πίνακα που εναλλάσει την i γραμμή και τη j γραμμή του πίνακα A όταν πολλαπλασιάζουμε τον A με τον P ij από τα αριστερά Ο πίνακας P ij έχει στις θέσεις ij και ji, και στη διαγώνιο εκτός από τις θέσεις ii και jj, ενώ έχει στις υπόλοιπες θέσεις Οταν πολλαπλασιάζουμε τον πίνακα A από τα δεξιά με τον πίνακα εναλλαγής P ij, το αποτέλεσμα είναι η εναλλαγή των στηλών i και j του A Το γινόμενο πινάκων εναλλαγής ονομάζεται πίνακας μετάθεσης Οταν πολλαπλασιάζουμε τον πίνακα A από τα αριστερά με ένα πίνακα μεταθέσεως, το αποτέλεσμα είναι μία μετάθεση των γραμμών του πίνακα A Οταν πολλαπλασιάζουμε τον πίνακα A από τα δεξιά με έναν πίνακα μεταθέσεως, το αποτέλεσμα είναι μία μετάθεση των στηλών του A Για έναν n n πίνακα A υποθέτουμε οτι στη διαδικασία της απαλοιφής Gauss του A, χρειάζεται να κάνουμε διαδοχικά τις εναλλαγές γραμμών, που παριστάνονται από τους πίνακες P i j, P i2 j 2,, P ik j k Θεωρητικά θα μπορούσαμε να κάνουμε όλες τις εναλλαγές γραμμών στην αρχή, χρησιμοποιώντας το γινόμενο των πινάκων εναλλαγής P = P ik j k P i j, και κατόπιν να ξεκινήσουμε τη διαδικασία της απαλοιφής στον πίνακα P A Θα αποδείξομε αυτό τον ισχυρισμό στο Θεώρημα 2, αλλά δείτε και την Άσκηση 38 Στον P A η διαδικασία απαλοιφής βρίσκει ένα πλήρες σύνολο οδηγών χωρίς να χρειαστεί να κάνουμε εναλλαγές γραμμών, και συνεπώς έχουμε παραγοντοποίηση P A = LU Τώρα μπορούμε να δώσουμε έναν ορισμό του ιδιόμορφου πίνακα, και να ανακεφαλαιώσουμε τα μέχρι τώρα αποτελέσματα σε ένα Θεώρημα Ορισμός Ενας τετραγωνικός n n πίνακας A είναι ιδιόμορφος εάν η διαδικασία της απαλοιφής (με εναλλαγές γραμμών) καταλήγει σε ένα άνω τριγωνικό πίνακα με ένα ή περισσότερα μηδενικά στοιχεία στη διαγώνιο Αντιθέτως, ο πίνακας A λέγεται μη ιδιόμορφος εάν η διαδικασία της απαλοιφής βρίσκει ένα πλήρες σύνολο οδηγών, δηλαδή εάν ο άνω τριγωνικός πίνακας U στον οποίο καταλήγει έχει όλα τα στοιχεία στη διαγώνιο διαφορετικά από το Θεώρημα 5 Εστω ένα σύστημα n εξισώσεων με n αγνώστους Τότε ισχύει ένα από τα ακόλουθα Ax = b Εάν ο πίνακας A είναι ιδιόμορφος, τότε καμία αναδιάταξη των γραμμών δεν μπορεί να παραγάγει ένα πλήρες σύνολο οδηγών 2 Εάν ο πίνακας A δεν είναι ιδιόμορφος, τότε υπάρχει ένας πίνακας μεταθέσεως P τέτοιος ώστε στη διαδικασία απαλοιφής του P A δεν εμφανίζονται μηδενικά στη θέση των οδηγών Σε αυτή την περίπτωση (αʹ) Το σύστημα έχει μοναδική λύση, η οποία υπολογίζεται με τη διαδικασία απαλοιφής και ανάδρομης αντικατάστασης (βʹ) Ο πίνακας P A παραγοντοποιείται ως γινόμενο P A = LDU

27 Κεφάλαιο Πίνακες και Απαλοιφή Gauss 23 όπου L είναι κάτω τριγωνικός με στη διαγώνιο, D είναι διαγώνιος πίνακας με τους οδηγούς στη διαγώνιο, και U είναι άνω τριγωνικός με στη διαγώνιο Η παραγοντοποίηση σε πίνακες με αυτές τις ιδιότητες είναι μοναδική Άσκηση 37 Λύστε τα ακόλουθα συστήματα με απαλοιφή, κάνοντας εναλλαγή γραμμών όπου αυτό είναι απαραίτητο: u + 4v + 2w = 2 2u 8v + 3w = 32 v + w =, v + w = u + v = u + v + w = Βρείτε τους πίνακες μεταθέσεων που χρειάζονται Άσκηση 38 E είναι ο 3 3 πίνακας που αφαιρεί την πρώτη από την τρίτη γραμμή, και P ο πίνακας εναλλαγής που εναλλάσσει τη δεύτερη με την τρίτη γραμμή αʹ Βρείτε τους πίνακες E και P, και υπολογίστε τον πίνακα E για τον οποίο P E = EP βʹ Περιγράψτε τη δράση του πίνακα E Άσκηση 39 Καταγράψετε τους 6 πίνακες μεταθέσεων 3 3, συμπεριλαμβανομένου του ταυτοτικού πίνακα Ι Βρείτε τα αντίστροφα τους, τα οποία είναι επίσης πίνακες μεταθέσεως Άσκηση 4 Βρείτε τη λύση του ακόλουθου συστήματος, επιλύοντας τα δύο τριγωνικά συστήματα, χωρίς να υπολογίσετε το γινόμενο LU u 2 LUx = 2 v = w 2 Άσκηση 4 Βρείτε τις παραγοντοποιήσεις P A = LDU για τους πίνακες 2, Άσκηση 42 Ποιοι είναι οι στοιχειώδεις πίνακες E 2 και E 32 οι οποία φέρνουν τον πίνακα A σε άνω τριγωνική μορφή E 32 E 2 A = U; Πολλαπλασιάστε με τους πίνακες E32 και E2 για να παραγοντοποιήσετε το A σε LU = E2 E32 U: A = Άσκηση 43 Υπολογίστε τους παράγοντες L και U για το συμμετρικό πίνακα a a a a A = a b b b a b c c a b c d

28 24 Εισαγωγή στη Γραμμική Άλγεβρα Βρείτε τέσσερεις συνθήκες που πρέπει να ικανοποιούν τα a, b, c, d για να έχει ο A = LU τέσσερεις οδηγούς Άσκηση 44 Εάν ο πίνακας A έχει οδηγούς 2, 7 και 6, χωρίς εναλλαγές γραμμών, ποιοί είναι οι οδηγοί του 2 2 υποπίνακα B στην άνω αριστερή πλευρά; Εξηγήστε το συμπέρασμά σας Άσκηση 45 Ποιός πίνακας μεταθέσεως P κάνει τον P A άνω τριγωνικό; Ποιοί πίνακες μεταθέσεων κάνουν τον P AP 2 κάτω τριγωνικό; Πολλαπλασιασμός με τον P 2 στα δεξιά μεταθέτει τις του A 6 A = Άσκηση 46 Εάν P και P 2 είναι πίνακες μεταθέσεως, το ίδιο ισχύει για τον P P 2 : δείξτε οτι αυτός περιέχει τις γραμμές του I σε κάποια διάταξη Βρείτε παραδείγματα στα οποία P P 2 P 2 P και P 3 P 4 = P 4 P 3 Αντίστροφοι πίνακες Σε αυτήν τη παράγραφο περιοριζόμαστε σε τετραγωνικούς πίνακες Ορισμός Ενας τετραγωνικός πίνακας A ονομάζεται αντιστρέψιμος εάν υπάρχει ένας πίνακας B τέτοιος ώστε BA = I και AB = I Ενας τέτοιος πίνακας B ονομάζεται αντίστροφος του A, και συμβολίζεται A Θα δούμε αργότερα οτι αρκεί η μία από τις δύο συνθήκες Συγκεκριμένα θα αποδείξουμε, (στο Κεφάλαιο 3, Πρόταση 35), την ακόλουθη πρόταση Πρόταση 6 Εάν A είναι τετραγωνικός πίνακας, τότε υπάρχει πίνακας B τέτοιος ώστε AB = I εάν και μόνον εάν υπάρχει πίνακας C τέτοιος ώστε CA = I Πρόταση 7 Εάν ο A είναι αντιστρέψιμος, τότε ο αντίστροφος πίνακας είναι μοναδικός Απόδειξη Εάν B και C είναι αντίστροφοι του A, τότε AB = I = CA Αρα B = IB = (CA)B = C(AB) = CI = C Παράδειγμα 6 Ενας πίνακας A = [a είναι αντιστρέψιμος εάν και μόνον εάν a, και ο αντίστροφος είναι A = [/a Πρόταση 8 Εάν A είναι αντιστρέψιμος πίνακας, τότε η μοναδική λύση της εξίσωσης Ax = b είναι η x = A b

29 Κεφάλαιο Πίνακες και Απαλοιφή Gauss 25 Η παραπάνω πρόταση μας λέει οτι εάν ο A είναι αντιστρέψιμος, υπάρχει πάντα μοναδική λύση της Ax = b, για κάθε b Ομως δεν χρειάζεται να βρούμε τον αντίστροφο για να υπολογίσουμε τη λύση Ο συντομότερος τρόπος να βρούμε τη λύση είναι η απαλοιφή Gauss και η ανάδρομη αντικατάσταση, για την οποία απαιτούνται περίπου το ένα τρίτο των πράξεων που απαιτούνται για τον υπολογισμό του αντιστρόφου Πρόταση 9 Το γινόμενο αντιστρέψιμων πινάκων A και B είναι αντιστρέψιμος πίνακας, και (AB) = B A Αρκεί να δείξουμε οτι B A ικανοποιεί τις σχέσεις που ορίζουν τον αντί- Απόδειξη στροφο (AB)(B A ) = A(BB )A = (AI)A = AA = I, (B A )(AB) = B (A A)B = B IB = B B = I Παράδειγμα 7 Εάν A, F, G είναι αντιστρέψιμοι και GF EA = U, τότε F G UA = F G (GF EA)A = E Λήμμα Εάν B και C είναι αντιστρέψιμοι πίνακες, τότε ο πίνακας A είναι αντιστρέψιμος εάν και μόνον εάν ο BAC είναι αντιστρέψιμος Απόδειξη Προφανώς, εάν υπάρχει ο A, τότε (BAC) = C A B Αντιστρόφως, εάν υπάρχει ο (BAC), ελέγχουμε οτι C(BAC) B είναι αντίστροφο του A: A(C(BAC) B) = (B B)A(C(BAC) B) = B (BAC)(BAC) B) = I Λήμμα Ενας πίνακας με μια στήλη μηδενικών δεν είναι αντιστρέψιμος Απόδειξη Για οποιοδήποτε B, εάν A έχει στην j-στήλη μηδενικά, τότε από τον ορισμό του γινομένου, BA έχει επίσης μηδενικά στην j-στήλη Αρα BA I [ a b Άσκηση 47 Δείξτε οτι ένας 2 2 πίνακας A = c d [ μόνον εάν ad bc, και ο αντίστροφος είναι A = ad bc d c b a είναι αντιστρέψιμος εάν και Άσκηση 48 Βρείτε τους αντίστροφους των παρακάτω πινάκων, εάν υπάρχουν [ [ , Άσκηση 49 Δείξτε οτι ένας διαγώνιος πίνακας είναι αντιστρέψιμος εάν και μόνον εάν όλα τα στοιχεία στη διαγώνιο είναι διαφορετικά από το μηδέν Ποιός είναι ο αντίστροφος; Άσκηση 5 Εάν ο αντίστροφος του A 2 είναι B, δείξτε οτι ο αντίστροφος του A είναι AB (Αυτό σημαίνει οτι ο A είναι αντιστρέψιμος όταν ο A 2 είναι αντιστρέψιμος) Άσκηση 5 Βρείτε τρείς 2 2 πίνακες, διαφορετικούς από τους I και I, οι οποίοι είναι ίσοι με τους αντιστρόφους τους, A 2 = I

30 26 Εισαγωγή στη Γραμμική Άλγεβρα Η διαδικασία Gauss - Jordan για την εύρεση του αντιστρόφου Για να υπολογίσουμε τον αντίστροφο του πίνακα A θεωρούμε την εξίσωση AA = I στήλη προς στήλη: εάν x j είναι η j στήλη του A, και e j η j στήλη του I, έχουμε Ax j = e j, j =,, n Δηλαδή, για να υπολογίσουμε τον αντίστροφο A πρέπει να λύσουμε n συστήματα n εξισώσεων με n αγνώστους Ομως ο πίνακας συντελεστών A είναι ο ίδιος και για τα n συστήματα Αρα η απαλοιφή Gauss μπορεί να γίνει μία φορά, για όλα τα συστήματα Για να καταγράψουμε αυτή τη διαδικασία φτιάχνουμε τον επαυξημένο πίνακα με τις στήλες του A και τις στήλες του I [A I = [A e e 2 e 3 2 = = [ U L Αντί να προχωρήσουμε στην ανάδρομη αντικατάσταση με το συνήθη τρόπο, συνεχίζουμε την απαλοιφή των στοιχείων πάνω από τη διαγώνιο, ξεκινώντας από την τελευταία στήλη Προσθέτουμε δύο φορές την τρίτη γραμμή στη δεύτερη γραμμή, και αφαιρούμε μία φορά την τρίτη γραμμή από την πρώτη γραμμή: [ U L Προσθέτουμε /8 φορές τη δεύτερη γραμμή στην πρώτη γραμμή: Τώρα στις τρείς στήλες στα αριστερά έχουμε ένα διαγώνιο πίνακα οδηγούς, για να πάρουμε Ι στις τρεις στήλες στα αριστερά: = [I B Διαιρούμε με τους Οι στήλες του B είναι ακριβώς οι λύσεις των εξισώσεων Ax j = e j, δηλαδή AB = I Κοιτώντας το διαφορετικά, κάθε βήμα της διαδικασίας που ακολουθήσαμε αντιστοιχεί σε

31 Κεφάλαιο Πίνακες και Απαλοιφή Gauss 27 πολλαπλασιασμό από τα αριστερά με ένα πίνακα F,, F k Από το αριστερό μέρος του επαυξημένου πίνακα έχουμε F k F A = I, ενώ από το δεξί μέρος έχουμε F k F I = B Συνεπώς A = F k F = B Η διαδικασία που ακολουθήσαμε ονομάζεται απαλοιφή Gauss Jordan, και μπορεί να εφαρμοστεί σε κάθε μη ιδιόμορφο πίνακα Η δυνατότητα εφαρμογής της διαδικασίας δείχνει οτι κάθε μη ιδιόμορφος πίνακας είναι αντιστρέψιμος Θα δείξουμε και το αντίστροφο, ένας ιδιόμορφος πίνακας δεν είναι αντιστρέψιμος Αρχικά θεωρούμε έναν άνω τριγωνικό πίνακα Λήμμα 2 Εάν ο άνω τριγωνικός πίνακας U έχει ένα μηδενικό στοιχείο στη διαγώνιο, τότε δεν είναι αντιστρέψιμος Απόδειξη Υποθέτουμε οτι ο πίνακας U είναι άνω τριγωνικός και έχει ένα μηδενικό στοιχείο στη διαγώνιο, έστω το u kk = Αφαιρώντας πολλαπλάσιο της στήλης k από τη στήλη k του U μπορούμε να μηδενίσουμε το στοιχείο u (k ) k Στη συνέχεια, αφαιρώντας κατάλληλα πολλαπλάσια των στηλών k 2, k 3,, μπορούμε να μηδενίσουμε όλα τα στοιχεία u (k 2) k, u (k 3) k,, u k, καταλήγοντας σε ένα πίνακα W στον οποίο όλα τα στοιχεία της στήλης k είναι μηδέν Υπενθυμίζουμε οτι η αφαίρεση ενός πολλαπλασίου της στήλης j ενός πίνακα από τη στήλη k, ισοδυναμεί με πολλαπλασιασμό από τα δεξιά με το στοιχειώδη πίνακα E jk ( λ) Εάν M είναι το γινόμενο αυτών των στοιχειωδών πινάκων, έχουμε W = UM Γνωρίζουμε οτι οι στοιχειώδεις πίνακες είναι αντιστρέψιμοι Συνεπώς από την Πρόταση 9, ο πίνακας M είναι αντιστρέψιμος Από το Λήμμα, ο πίνακας U είναι αντιστρέψιμος εάν και μόνον εάν ο W είναι αντιστρέψιμος Αλλά ο W έχει μία στήλη μηδενικών και από το Λήμμα δεν είναι αντιστρέψιμος Εάν τώρα A είναι ένας ιδιόμορφος n n πίνακας, τότε η διαδικασία της απαλοιφής Gauss καταλήγει με ένα άνω τριγωνικό πίνακα U, ο οποίος έχει τουλάχιστον ένα μηδενικό στοιχείο στη διαγώνιο, και A = P LU Αφού P και L είναι αντιστρέψιμοι και U δεν είναι αντιστρέψιμος, από το Λήμμα καταλήγουμε οτι ο ιδιόμορφος πίνακας A δεν είναι αντιστρέψιμος Εχουμε αποδείξει το ακόλουθο Θεώρημα 3 Ενας πίνακας είναι ιδιόμορφος εάν και μόνον εάν δεν είναι αντιστρέψιμος Άσκηση 52 Χρησιμοποιήστε τη διαδικασία Gauss Jordan για να βρείτε τους αντίστροφους των παρακάτω πινάκων, εάν υπάρχουν , 3, Άσκηση 53 Βρείτε τον αντίστροφο του A =

32 28 Εισαγωγή στη Γραμμική Άλγεβρα Άσκηση 54 Βρείτε τις συνθήκες που πρέπει να ικανοποιούν τα στοιχεία των πινάκων A και B, ώστε αυτοί να είναι αντιστρέψιμοι a b c a b A = d e B = c d f e Άσκηση 55 Εναλλάξτε τις γραμμές και συνεχίστε με την απαλοιφή Gauss-Jordan για να βρείτε τον πίνακα A : [ [ 2 A I = 2 2 Άσκηση 56 Βρείτε x τέτοιο ώστε αʹ [ 2x 7 2 [ = βʹ [ 2x x [ = Άσκηση 57 Μία ενδιαφέρουσα και κομψή εφαρμογή της διαδικασίας Gauss Jordan είναι οτι ο αντίστροφος ενός μη ιδιόμορφου άνω τριγωνικού πίνακα είναι επίσης άνω τριγωνικός Φανταστείτε οτι εκτελείτε τη διαδικασία, για να δείτε οτι ο αντίστροφος είναι άνω τριγωνικός Άσκηση 58 Δείξτε οτι εάν ένας πίνακας έχει δύο γραμμές ίσες, ή δύο στήλες ίσες, τότε δεν είναι αντιστρέψιμος Άσκηση 59 Δώστε παραδείγματα πινάκων A και B τέτοιων ώστε αʹ A + B δεν είναι αντιστρέψιμος, αλλά A και B είναι βʹ A + B είναι αντιστρέψιμος, αλλά A και B δεν είναι γʹ και οι τρείς πίνακες A, B, A + B είναι αντιστρέψιμοι Στην τελευταία περίπτωση χρησιμοποιήστε την ταυτότητα A (A + B)B = B + A, για να δείξετε οτι C = B + A είναι επίσης αντιστρέψιμος, και να υπολογίσετε τον C Άσκηση 6 Υποθέστε οτι ο πίνακας A είναι αντιστρέψιμος, και οτι εναλλάσσοντας τις δύο πρώτες γραμμές του A λαμβάνουμε τον πίνακα B Είναι ο B αντιστρέψιμος; Πώς μπορούμε να πάρουμε τον B από τον A ; Άσκηση 6 Εάν A και B είναι αντιστρέψιμοι πίνακες, δείξτε οτι I BA είναι αντιστρέψιμος εάν ο I AB είναι αντιστρέψιμος Ξεκινήστε από την ταυτότητα B(I AB) = (I BA)B

33 Κεφάλαιο Πίνακες και Απαλοιφή Gauss 29 Ανάστροφοι πίνακες Ορισμός Εάν A είναι ένας m n πίνακας, ονομάζουμε ανάστροφο (transpose) του A, και συμβολίζουμε A T τον n m πίνακα του οποίου οι στήλες είναι οι γραμμές του A Το στοιχείο στη θέση ij του πίνακα A T είναι ίσο με το στοιχείο στη θέση ji του A: (A T ) ij = (A) ji Παράδειγμα 8 [ T = T = [ 2 8 7, Δεν είναι δύσκολο να αποδείξουμε τις ακόλουθες ιδιότητες του αναστρόφου Πρόταση 4 Εάν A, B είναι m n πίνακες, και C είναι n p πίνακας, τότε (A + B) T = A T + B T 2 (AC) T = C T A T 3 Εάν ο A είναι αντιστρέψιμος, τότε (A ) T = (A T ) Ορισμός Ενας τετραγωνικός πίνακας A ονομάζεται συμμετρικός εάν A T = A, δηλαδή εάν (A) ij = (A) ji για κάθε i, j Ενας τετραγωνικός πίνακας A ονομάζεται αντισυμμετρικός εάν A T = A, δηλαδή εάν (A) ij = (A) ji για κάθε i, j Πρόταση 5 Εάν A είναι συμμετρικός πίνακας, και A = LDU, όπου L είναι κάτω τριγωνικός με στη διαγώνιο, D είναι διαγώνιος και U είναι άνω τριγωνικός με στη διαγώνιο, τότε L T = U Απόδειξη Εχουμε LDU = A = A T = (LDU ) T = (U ) T D T L T Αλλά (U ) T είναι κάτω τριγωνικός, D T είναι διαγώνιος και L T είναι άνω τριγωνικός, και από τη μοναδικότητα της παραγοντοποίησης A = LDU, έχουμε L T = U, και (U ) T = L Άσκηση 62 Βρείτε τον ανάστροφο των πινάκων ,

34 3 Εισαγωγή στη Γραμμική Άλγεβρα Συμπληρώστε τα στους ακόλουθους πίνακες, έτσι ώστε να είναι συμ- Άσκηση 63 μετρικοί: , [ Άσκηση 64 Βρείτε A τέτοιο ώστε (4A T ) = Άσκηση 65 Δείξτε οτι εάν A και B είναι αντιστρέψιμοι πίνακες, τότε (A T ) = (A ) T, (A T B T ) = (A B ) T Άσκηση 66 Δίδονται πίνακες A σχήματος 4, B σχήματος 2 3, C σχήματος 2 4 και D σχήματος 3 Ποιοί από τους ακόλουθους πίνακες ορίζονται, και τί σχήμα έχουν; αʹ ADB T βʹ C T B 5AD γʹ 4CA (CA) 2 δʹ (ADB T C) 2 I 4 Άσκηση 67 Αποδείξτε οτι (AB) T = B T A T Ξεκινήστε από την πρώτη γραμμή του (AB) T, η οποία είναι ίση με την πρώτη στήλη του AB, και δείξτε οτι αυτή είναι η πρώτη γραμμή του B T A T Άσκηση 68 Βρείτε τους αντιστρόφους των πινάκων μεταθέσεως P = και P 2 = Εξηγήστε γιατί, για πίνακες μεταθέσεως P, ισχύει πάντα P = P T : δείξτε οτι τα βρίσκονται στη σωστή θέση ώστε να ισχύει P P T = I Άσκηση 69 Είναι τα ακόλουθα αληθή ή ψευδή; Δώστε αντιπαραδείγματα εάν είναι ψευδή και αποδείξεις εάν είναι αληθή αʹ Ενας 4 4 πίνακας με μία γραμμή μηδέν δεν είναι αντιστρέψιμος βʹ Ενας πίνακας με στην κύρια διαγώνιο είναι αντιστρέψιμος γʹ Εάν A είναι αντιστρέψιμος, τότε A είναι αντιστρέψιμος δʹ Εάν A T είναι αντιστρέψιμος, τότε A είναι αντιστρέψιμος Άσκηση 7 Δείξτε οτι υπάρχουν μη μηδενικοί πίνακες για τους οποίους A 2 =, αλλά οτι A T A = μόνο όταν A =

Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ

Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ Γραμμικά Συστήματα Ιωάννης Λυχναρόπουλος Μαθηματικός, MSc, PhD Γραμμικό Σύστημα a11x1 + a12x2 + + a1 nxn = b1 a x + a x + +

Διαβάστε περισσότερα

(a + b) + c = a + (b + c), (ab)c = a(bc) a + b = b + a, ab = ba. a(b + c) = ab + ac

(a + b) + c = a + (b + c), (ab)c = a(bc) a + b = b + a, ab = ba. a(b + c) = ab + ac Σημειώσεις μαθήματος Μ1212 Γραμμική Άλγεβρα ΙΙ Χρήστος Κουρουνιώτης ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ 2014 Κεφάλαιο 1 Διανυσματικοί Χώροι Στο εισαγωγικό μάθημα Γραμμικής Άλγεβρας ξεκινήσαμε μελετώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ (ΗΥ-119)

ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ (ΗΥ-119) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΩΑΝΝΗΣ Α. ΤΣΑΓΡΑΚΗΣ ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ (ΗΥ-119) ΜΕΡΟΣ 5: ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΙΚΟΙ ΥΠΟΧΩΡΟΙ ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ ΒΑΣΕΙΣ & ΔΙΑΣΤΑΣΗ Δ.Χ. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΤΥ Εφαρμοσμένα Μαθηματικά 1. Τελεστές και πίνακες. 1. Τελεστές και πίνακες Γενικά. Τι είναι συνάρτηση? Απεικόνιση ενός αριθμού σε έναν άλλο.

ΤΕΤΥ Εφαρμοσμένα Μαθηματικά 1. Τελεστές και πίνακες. 1. Τελεστές και πίνακες Γενικά. Τι είναι συνάρτηση? Απεικόνιση ενός αριθμού σε έναν άλλο. ΤΕΤΥ Εφαρμοσμένα Μαθηματικά 1 Τελεστές και πίνακες 1. Τελεστές και πίνακες Γενικά Τι είναι συνάρτηση? Απεικόνιση ενός αριθμού σε έναν άλλο. Ανάλογα, τελεστής είναι η απεικόνιση ενός διανύσματος σε ένα

Διαβάστε περισσότερα

I. ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. math-gr

I. ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. math-gr I ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ i e ΜΕΡΟΣ Ι ΟΡΙΣΜΟΣ - ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ Α Ορισμός Ο ορισμός του συνόλου των Μιγαδικών αριθμών (C) βασίζεται στις εξής παραδοχές: Υπάρχει ένας αριθμός i για τον οποίο ισχύει i Το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

0 + a = a + 0 = a, a k, a + ( a) = ( a) + a = 0, 1 a = a 1 = a, a k, a a 1 = a 1 a = 1,

0 + a = a + 0 = a, a k, a + ( a) = ( a) + a = 0, 1 a = a 1 = a, a k, a a 1 = a 1 a = 1, I ΠΙΝΑΚΕΣ 11 Σώμα 111 Ορισμός: Ενα σύνολο k εφοδιασμένο με δύο πράξεις + και ονομάζεται σώμα αν ικανοποιούνται οι παρακάτω ιδιότητες: (Α (α (Προσεταιριστική ιδιότητα της πρόσθεσης (a + b + c = a + (b +

Διαβάστε περισσότερα

= 7. Στο σημείο αυτό θα υπενθυμίσουμε κάποιες βασικές ιδιότητες του μετασχηματισμού Laplace, δηλαδή τις

= 7. Στο σημείο αυτό θα υπενθυμίσουμε κάποιες βασικές ιδιότητες του μετασχηματισμού Laplace, δηλαδή τις 1. Εισαγωγή Δίνεται η συνάρτηση μεταφοράς = = 1 + 6 + 11 + 6 = + 6 + 11 + 6 =. 2 Στο σημείο αυτό θα υπενθυμίσουμε κάποιες βασικές ιδιότητες του μετασχηματισμού Laplace, δηλαδή τις L = 0 # και L $ % &'

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο : ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΑ 1 ΜΑΘΗΜΑ 1 ο +2 ο ΕΝΝΟΙΑ ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΟΣ Διάνυσμα ορίζεται ένα προσανατολισμένο ευθύγραμμο τμήμα, δηλαδή ένα ευθύγραμμο τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΙΚΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑΣ. ρ Χρήστου Νικολαϊδη

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΙΚΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑΣ. ρ Χρήστου Νικολαϊδη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΙΚΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑΣ ρ Χρήστου Νικολαϊδη Δεκέμβριος Περιεχόμενα Κεφάλαιο : σελ. Τι είναι ένας πίνακας. Απλές πράξεις πινάκων. Πολλαπλασιασμός πινάκων.

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ 5ο Σετ Ασκήσεων (Λύσεις) Πίνακες Επιμέλεια: I. Λυχναρόπουλος

Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ 5ο Σετ Ασκήσεων (Λύσεις) Πίνακες Επιμέλεια: I. Λυχναρόπουλος Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ 5ο Σετ Ασκήσεων (Λύσεις) Πίνακες Επιμέλεια: I. Λυχναρόπουλος 3. Αν A 5 4, B 4, C να υπολογίσετε τις ακόλουθες πράξεις 4 3 8 3 7 3 (αν έχουν νόημα): α) AB, b) BA, c) CB, d) C B,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2 Πίνακες - Ορίζουσες

Κεφάλαιο 2 Πίνακες - Ορίζουσες Κεφάλαιο Πίνακες - Ορίζουσες Βασικοί ορισμοί και πίνακες Πίνακες Παραδείγματα: Ο πίνακας πωλήσεων ανά τρίμηνο μίας εταιρείας για τρία είδη που εμπορεύεται: ο Τρίμηνο ο Τρίμηνο 3 ο Τρίμηνο ο Τρίμηνο Είδος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΟΡΙΖΟΥΣΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΟΡΙΖΟΥΣΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ :. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σε κάθε τετραγωνικό πίνακα ) τάξης n θα αντιστοιχίσουμε έναν πραγματικό ( ij αριθμό, τον οποίο θα ονομάσουμε ορίζουσα του πίνακα. Η ορίζουσα θα συμβολίζεται det ή Α ή n n

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ

ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ Θα ξεκινήσουµε την παρουσίαση των γραµµικών συστηµάτων µε ένα απλό παράδειγµα από τη Γεωµετρία, το οποίο ϑα µας ϐοηθήσει στην κατανόηση των συστηµάτων αυτών και των συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

2 3x 5x x

2 3x 5x x ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΜΕ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΓΡΑΜΜΙΚΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑΣ Ι ΙΩΑΝΝΗΣ Σ ΣΤΑΜΑΤΙΟΥ ΣΑΜΟΣ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4 Διανυσματικοί Χώροι

Κεφάλαιο 4 Διανυσματικοί Χώροι Κεφάλαιο Διανυσματικοί Χώροι Διανυσματικοί χώροι - Βασικοί ορισμοί και ιδιότητες Θεωρούμε τρία διαφορετικά σύνολα: Διανυσματικοί Χώροι α) Το σύνολο διανυσμάτων (πινάκων με μία στήλη) με στοιχεία το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ

Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ Διανυσματικοί Χώροι Ιωάννης Λυχναρόπουλος Μαθηματικός, MSc, PhD Διανυσματικός Χώρος επί του F Αλγεβρική δομή που αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

, 1 0 9 1, 2. A a και το στοιχείο της i γραμμής και j

, 1 0 9 1, 2. A a και το στοιχείο της i γραμμής και j Κεφάλαιο Πίνακες Βασικοί ορισμοί και πίνακες Πίνακες Παραδείγματα: Ο πίνακας πωλήσεων ανά τρίμηνο μίας εταιρείας για τρία είδη που εμπορεύεται: ο Τρίμηνο ο Τρίμηνο ο Τρίμηνο ο Τρίμηνο Είδος Α 56 Είδος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι (ΘΕ ΠΛΗ 12) ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η Ημερομηνία Αποστολής στον Φοιτητή: 20 Οκτωβρίου 2008

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι (ΘΕ ΠΛΗ 12) ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η Ημερομηνία Αποστολής στον Φοιτητή: 20 Οκτωβρίου 2008 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι (ΘΕ ΠΛΗ ) ΕΡΓΑΣΙΑ η Ημερομηνία Αποστολής στον Φοιτητή: 0 Οκτωβρίου 008 Ημερομηνία παράδοσης της Εργασίας: Νοεμβρίου 008 Πριν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ -ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. Λύσεις των Θεμάτων της Εξέτασης Ιανουαρίου 2010 στο μάθημα: «Γραμμική Άλγεβρα» (ΗΥ119)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ -ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. Λύσεις των Θεμάτων της Εξέτασης Ιανουαρίου 2010 στο μάθημα: «Γραμμική Άλγεβρα» (ΗΥ119) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ -ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Λύσεις των Θεμάτων της Εξέτασης Ιανουαρίου 00 στο μάθημα: «Γραμμική Άλγεβρα» (ΗΥ9) Ηράκλειο, 7 Ιανουαρίου 00 Θέμα. (μονάδες.5) α) [μονάδες:.0]. Υπολογίστε

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή Συστήματα Ορισμός Ενα σύστημα λέγεται ομογενές αν όλοι οι σταθεροί όροι του (δηλαδή οι όροι του δεξιού μέλους του συστήματος) είναι μηδέν.

Ομογενή Συστήματα Ορισμός Ενα σύστημα λέγεται ομογενές αν όλοι οι σταθεροί όροι του (δηλαδή οι όροι του δεξιού μέλους του συστήματος) είναι μηδέν. Ομογενή Συστήματα Ορισμός Ενα σύστημα λέγεται ομογενές αν όλοι οι σταθεροί όροι του (δηλαδή οι όροι του δεξιού μέλους του συστήματος) είναι μηδέν. Ομογενή Συστήματα Ορισμός Ενα σύστημα λέγεται ομογενές

Διαβάστε περισσότερα

Παραδείγματα Απαλοιφή Gauss Απαλοιφή Gauss Jordan

Παραδείγματα Απαλοιφή Gauss Απαλοιφή Gauss Jordan Παραδείγματα Απαλοιφή Gauss Απαλοιφή Gauss Jodan Παράδειγμα x y Να επιλυθεί το ακόλουθο σύστημα: x y 6 Σε μορφή πινάκων το σύστημα γράφεται ως: x y 6 με απαλοιφή Gauss. Ο επαυξημένος πίνακας του συστήματος

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ

Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ Πίνακες Ιωάννης Λυχναρόπουλος Μαθηματικός, MSc, PhD Πίνακες Μητρώα Πίνακας: Ορθογώνια διάταξη αριθμών σε γραμμές και στήλες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΠΙΝΑΚΩΝ. Ορισμός 1: Ένας πίνακας Α με m γραμμές και n στήλες,

ΘΕΩΡΙΑ ΠΙΝΑΚΩΝ. Ορισμός 1: Ένας πίνακας Α με m γραμμές και n στήλες, ΘΕΩΡΙΑ ΠΙΝΑΚΩΝ Ορισμός 1: Ένας πίνακας Α με m γραμμές και n στήλες, παριστάνεται με την εξής ορθογώνια διάταξη: α11 α12 α1n α21 α22 α2n A = αm1 αm2 αmn Ορισμός 2: Δύο πίνακες Α και Β είναι ίσοι, και γράφουμε

Διαβάστε περισσότερα

Μεταθέσεις και πίνακες μεταθέσεων

Μεταθέσεις και πίνακες μεταθέσεων Παράρτημα Α Μεταθέσεις και πίνακες μεταθέσεων Το παρόν παράρτημα βασίζεται στις σελίδες 671 8 του βιβλίου: Γ. Χ. Ψαλτάκης, Κβαντικά Συστήματα Πολλών Σωματιδίων (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο,

Διαβάστε περισσότερα

Παραδείγματα Διανυσματικοί Χώροι Ι. Λυχναρόπουλος

Παραδείγματα Διανυσματικοί Χώροι Ι. Λυχναρόπουλος Παραδείγματα Διανυσματικοί Χώροι Ι. Λυχναρόπουλος Παράδειγμα Έστω το σύνολο V το σύνολο όλων των θετικών πραγματικών αριθμών εφοδιασμένο με την ακόλουθη πράξη της πρόσθεσης: y y με, y V και του πολλαπλασιασμού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ -ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. Λύσεις των Θεμάτων της Εξέτασης Σεπτεμβρίου 2010 στο μάθημα: «Γραμμική Άλγεβρα» (ΗΥ119)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ -ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. Λύσεις των Θεμάτων της Εξέτασης Σεπτεμβρίου 2010 στο μάθημα: «Γραμμική Άλγεβρα» (ΗΥ119) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ -ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Λύσεις των Θεμάτων της Εξέτασης Σεπτεμβρίου 00 στο μάθημα: «Γραμμική Άλγεβρα» (ΗΥ9) Ηράκλειο, Αυγούστου 00 Θέμα. (μονάδες.5) α) [μονάδες: 0.5] Υπολογίστε

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις2 8. ; Αληθεύει ότι το (1, 0, 1, 2) είναι ιδιοδιάνυσμα της f ; b. Να βρεθούν οι ιδιοτιμές και τα ιδιοδιανύσματα της γραμμικής απεικόνισης 3 3

Ασκήσεις2 8. ; Αληθεύει ότι το (1, 0, 1, 2) είναι ιδιοδιάνυσμα της f ; b. Να βρεθούν οι ιδιοτιμές και τα ιδιοδιανύσματα της γραμμικής απεικόνισης 3 3 Ασκήσεις 8 Ασκήσεις Ιδιοτιμές και ιδιοδιανύσματα Βασικά σημεία Ορισμός ιδιοτιμων και ιδιοδιανυσμάτων, υπολογισμός τους Σε διακεκριμένες ιδιοτιμές αντιστοιχούν γραμμικά ανεξάρτητα ιδιοδιανύσματα Αν ΑΧ=λΧ,

Διαβάστε περισσότερα

Matrix Algorithms. Παρουσίαση στα πλαίσια του μαθήματος «Παράλληλοι. Αλγόριθμοι» Γ. Καούρη Β. Μήτσου

Matrix Algorithms. Παρουσίαση στα πλαίσια του μαθήματος «Παράλληλοι. Αλγόριθμοι» Γ. Καούρη Β. Μήτσου Matrix Algorithms Παρουσίαση στα πλαίσια του μαθήματος «Παράλληλοι Αλγόριθμοι» Γ. Καούρη Β. Μήτσου Περιεχόμενα παρουσίασης Πολλαπλασιασμός πίνακα με διάνυσμα Πολλαπλασιασμός πινάκων Επίλυση τριγωνικού

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Συστήματα γραμμικών εξισώσεων με ιδιομορφίες

1.3 Συστήματα γραμμικών εξισώσεων με ιδιομορφίες Κεφάλαιο Συστήματα γραμμικών εξισώσεων Παραδείγματα από εφαρμογές Παράδειγμα : Σε ένα δίκτυο (αγωγών ή σωλήνων ή δρόμων) ισχύει ο κανόνας των κόμβων όπου το άθροισμα των εισερχόμενων ροών θα πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ (ΗΥ-119)

ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ (ΗΥ-119) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΩΑΝΝΗΣ Α. ΤΣΑΓΡΑΚΗΣ ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ (ΗΥ-9) ΜΕΡΟΣ 7: ΙΔΙΟΤΙΜΕΣ & ΙΔΙΟΔΙΑΝΥΣΜΑΤΑ ΔΙΑΓΩΝΙΟΠΟΙΗΣΗ ΠΙΝΑΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμοί και πράξεις πινάκων

Ορισμοί και πράξεις πινάκων Ορισμοί και πράξεις πινάκων B.. Εισαγωγή Κατά την εύρεση των μαθηματικών μοντέλων των σύγχρονων δυναμικών συστημάτων, διαπιστώνεται ότι οι διαφορικές εξισώσεις που εμπλέκονται μπορούν να γίνουν πολύ περίπλοκες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Από προηγούμενες τάξεις γνωρίζουμε ότι το τετράγωνο οποιουδήποτε πραγματικού αριθμού

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Από προηγούμενες τάξεις γνωρίζουμε ότι το τετράγωνο οποιουδήποτε πραγματικού αριθμού ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο: ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΝΟΤΗΤΑ : ΈΝΝΟΙΑ ΜΙΓΑΔΙΚΟΥ ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΜΙΓΑΔΙΚΟΥ ΠΡΑΞΕΙΣ ΣΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΩΝ ΜΙΓΑΔΙΚΩΝ ΣΥΖΥΓΕΙΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ i ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

7 ΑΛΓΕΒΡΑ ΜΗΤΡΩΝ. 7.2 ΜΗΤΡΕΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΜΟΡΦΗΣ (Ι)

7 ΑΛΓΕΒΡΑ ΜΗΤΡΩΝ. 7.2 ΜΗΤΡΕΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΜΟΡΦΗΣ (Ι) 77 78 7 ΑΛΓΕΒΡΑ ΜΗΤΡΩΝ. 7. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Άλγεβρα των μητρών οι πινάκων είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για την επίλυση συστημάτων καθώς επίσης στις επιστήμες της οικονομετρίας και της στατιστικής. ΟΡΙΣΜΟΣ: Μήτρα

Διαβάστε περισσότερα

1.2 Εξισώσεις 1 ου Βαθμού

1.2 Εξισώσεις 1 ου Βαθμού 1.2 Εξισώσεις 1 ου Βαθμού Διδακτικοί Στόχοι: Θα μάθουμε: Να κατανοούμε την έννοια της εξίσωσης και τη σχετική ορολογία. Να επιλύουμε εξισώσεις πρώτου βαθμού με έναν άγνωστο. Να διακρίνουμε πότε μια εξίσωση

Διαβάστε περισσότερα

Matrix Algorithms. Παρουσίαση στα πλαίσια του μαθήματος «Παράλληλοι Αλγόριθμοι» Γ. Καούρη Β. Μήτσου

Matrix Algorithms. Παρουσίαση στα πλαίσια του μαθήματος «Παράλληλοι Αλγόριθμοι» Γ. Καούρη Β. Μήτσου Matrix Algorithms Παρουσίαση στα πλαίσια του μαθήματος «Παράλληλοι Αλγόριθμοι» Γ. Καούρη Β. Μήτσου Περιεχόμενα παρουσίασης Πολλαπλασιασμός πίνακα με διάνυσμα Πολλαπλασιασμός πινάκων Επίλυση τριγωνικού

Διαβάστε περισσότερα

Να επιλύουμε και να διερευνούμε γραμμικά συστήματα. Να ορίζουμε την έννοια του συμβιβαστού και ομογενούς συστήματος.

Να επιλύουμε και να διερευνούμε γραμμικά συστήματα. Να ορίζουμε την έννοια του συμβιβαστού και ομογενούς συστήματος. Ενότητα 2 Γραμμικά Συστήματα Στην ενότητα αυτή θα μάθουμε: Να επιλύουμε και να διερευνούμε γραμμικά συστήματα. Να ορίζουμε την έννοια του συμβιβαστού και ομογενούς συστήματος. Να ερμηνεύουμε γραφικά τη

Διαβάστε περισσότερα

ETY-202 ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΒΑΝΤΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ETY-202 ΎΛΗ & ΦΩΣ 02. ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ. Στέλιος Τζωρτζάκης 1/11/2013

ETY-202 ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΒΑΝΤΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ETY-202 ΎΛΗ & ΦΩΣ 02. ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ. Στέλιος Τζωρτζάκης 1/11/2013 stzortz@iesl.forth.gr 1396; office Δ013 ΙΤΕ 2 ΎΛΗ & ΦΩΣ 02. ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΒΑΝΤΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ Στέλιος Τζωρτζάκης 1 3 4 Ο διανυσματικός χώρος των φυσικών καταστάσεων Η έννοια

Διαβάστε περισσότερα

2.2 ΓΕΝΙΚΗ ΜΟΡΦΗ ΕΞΙΣΩΣΗΣ ΕΥΘΕΙΑΣ

2.2 ΓΕΝΙΚΗ ΜΟΡΦΗ ΕΞΙΣΩΣΗΣ ΕΥΘΕΙΑΣ 63 ΓΕΝΙΚΗ ΜΟΡΦΗ ΕΞΙΣΩΣΗΣ ΕΥΘΕΙΑΣ Η Εξίσωση Αx + Βy + Γ = 0, με Α 0 ή Β 0 Έστω ε μια ευθεία στο καρτεσιανό επίπεδο Αν η ευθεία ε τέμνει τον άξονα yy στο σημείο Σ (, 0 β ) και έχει συντελεστή διεύθυνσης

Διαβάστε περισσότερα

Πεπερασμένες Διαφορές.

Πεπερασμένες Διαφορές. Κεφάλαιο 1 Πεπερασμένες Διαφορές. 1.1 Προσέγγιση παραγώγων. 1.1.1 Πρώτη παράγωγος. Από τον ορισμό της παραγώγου για συναρτήσεις μιας μεταβλητής γνωρίζουμε ότι η παράγωγος μιας συνάρτησης f στο σημείο x

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ 7ο Σετ Ασκήσεων (Λύσεις) Ορίζουσες Επιμέλεια: Ι. Λυχναρόπουλος

Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ 7ο Σετ Ασκήσεων (Λύσεις) Ορίζουσες Επιμέλεια: Ι. Λυχναρόπουλος Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ 7ο Σετ Ασκήσεων (Λύσεις) Ορίζουσες Επιμέλεια: Ι. Λυχναρόπουλος. Υπολογίστε τις ακόλουθες ορίζουσες a) 4 b) c) a b + a) 4 4 Παρατήρηση: Προσέξτε ότι ο συμβολισμός της ορίζουσας

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά Γ Γυμνασίου

Μαθηματικά Γ Γυμνασίου Α λ γ ε β ρ ι κ έ ς π α ρ α σ τ ά σ ε ι ς 1.1 Πράξεις με πραγματικούς αριθμούς (επαναλήψεις συμπληρώσεις) A. Οι πραγματικοί αριθμοί και οι πράξεις τους Διδακτικοί στόχοι Θυμάμαι ποιοι αριθμοί λέγονται

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακες Ορίζουσες. Πίνακας: ορθογώνια διάταξη αριθμών που αποτελείται από γραμμές και στήλες.

Πίνακες Ορίζουσες. Πίνακας: ορθογώνια διάταξη αριθμών που αποτελείται από γραμμές και στήλες. 1 Πίνακες Ορίζουσες Πίνακας: ορθογώνια διάταξη αριθμών που αποτελείται από γραμμές και στήλες. Παράδειγμα (χορήγηση Βαλασικλοβιρης (αντιυπερτασικό) σε νήπια) Ηλικία (μήνες) Μέσο Cmax (μg/ml) Μέσο βάρος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΓΕΒΡΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κεφ. 1 - Συστήματα 1

ΑΛΓΕΒΡΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κεφ. 1 - Συστήματα 1 ΑΛΓΕΒΡΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κεφ. 1 - Συστήματα 1 1.1 ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Η εξίσωση α + βy = γ 1. Υπάρχουν προβλήματα που η επίλυση τους οδηγεί σε μια γραμμική εξίσωση με δύο αγνώστους, y και η οποία είναι της μορφής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1Ο : ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΑ ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Διάνυσμα Θέσης ενός σημείου Αν θεωρήσουμε ένα οποιοδήποτε σημείο Ο του επιπέδου ως σημείο αναφοράς (ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι βαθμωτό μέγεθος? Ένα μέγεθος που περιγράφεται μόνο με έναν αριθμό (π.χ. πίεση)

Τι είναι βαθμωτό μέγεθος? Ένα μέγεθος που περιγράφεται μόνο με έναν αριθμό (π.χ. πίεση) TETY Εφαρμοσμένα Μαθηματικά Ενότητα ΙΙ: Γραμμική Άλγεβρα Ύλη: Διανυσματικοί χώροι και διανύσματα, μετασχηματισμοί διανυσμάτων, τελεστές και πίνακες, ιδιοδιανύσματα και ιδιοτιμές πινάκων, επίλυση γραμμικών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ 80 ΝΙΚΑΙΑ ΝΕΑΠΟΛΗ ΤΗΛΕΦΩΝΟ 0965897 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΒΡΟΥΤΣΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΜΠΟΥΡΝΟΥΤΣΟΥ ΚΩΝ/ΝΑ ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ Η έννοια του μιγαδικού

Διαβάστε περισσότερα

1.2 Συντεταγμένες στο Επίπεδο

1.2 Συντεταγμένες στο Επίπεδο 1 Συντεταγμένες στο Επίπεδο Τι εννοούμε με την έννοια άξονας; ΑΠΑΝΤΗΣΗ Πάνω σε μια ευθεία επιλέγουμε δύο σημεία και Ι έτσι ώστε το διάνυσμα OI να έχει μέτρο 1 και να βρίσκεται στην ημιευθεία O Λέμε τότε

Διαβάστε περισσότερα

Επίλυση Γραµµικών Συστηµάτων

Επίλυση Γραµµικών Συστηµάτων Κεφάλαιο 3 Επίλυση Γραµµικών Συστηµάτων 31 Εισαγωγή Αριθµητική λύση γενικών γραµµικών συστηµάτων n n A n n x n 1 b n 1, όπου a 11 a 12 a 1n a 21 a 22 a 2n A [a i j, x a n1 a n2 a nn x n, b b 1 b 2 b n

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 3 Οι ιδιότητες των αριθμών... 37 3.1 Αριθμητικά σύνολα... 37 3.2 Ιδιότητες... 37 3.3 Περισσότερες ιδιότητες...

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 3 Οι ιδιότητες των αριθμών... 37 3.1 Αριθμητικά σύνολα... 37 3.2 Ιδιότητες... 37 3.3 Περισσότερες ιδιότητες... Περιεχόμενα Πρόλογος... 5 Κεφάλαιο Βασικές αριθμητικές πράξεις... 5. Τέσσερις πράξεις... 5. Σύστημα πραγματικών αριθμών... 5. Γραφική αναπαράσταση πραγματικών αριθμών... 6.4 Οι ιδιότητες της πρόσθεσης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. 6.1 ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ (Επαναλήψεις-Συμπληρώσεις)

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. 6.1 ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ (Επαναλήψεις-Συμπληρώσεις) 6 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 6.1 ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ (Επαναλήψεις-Συμπληρώσεις) Η εξίσωση αx βy γ Στο Γυμνάσιο διαπιστώσαμε με την βοήθεια παραδειγμάτων ότι η εξίσωση αx βy γ, με α 0 ή β 0, που λέγεται γραμμική εξίσωση,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Η έννοια του μιγαδικού Το σύνολο των μιγαδικών. Από προηγούμενες τάξεις γνωρίζουμε ότι το τετράγωνο οποιουδήποτε πραγματικού αριθμού

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Η έννοια του μιγαδικού Το σύνολο των μιγαδικών. Από προηγούμενες τάξεις γνωρίζουμε ότι το τετράγωνο οποιουδήποτε πραγματικού αριθμού ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο: ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΝΟΤΗΤΑ : ΈΝΝΟΙΑ ΜΙΓΑΔΙΚΟΥ ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΜΙΓΑΔΙΚΟΥ ΠΡΑΞΕΙΣ ΣΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΩΝ ΜΙΓΑΔΙΚΩΝ ΣΥΖΥΓΕΙΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ i ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα συντεταγμένων

Συστήματα συντεταγμένων Συστήματα συντεταγμένων Χρησιμοποιούνται για την περιγραφή της θέσης ενός σημείου στον χώρο. Κοινά συστήματα συντεταγμένων: Καρτεσιανό (x, y, z) Πολικό (r, θ) Καρτεσιανό σύστημα συντεταγμένων Οι άξονες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ. Μαθηματικά 1. Σταύρος Παπαϊωάννου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ. Μαθηματικά 1. Σταύρος Παπαϊωάννου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ Μαθηματικά Σταύρος Παπαϊωάννου Ιούνιος 5 Τίτλος Μαθήματος Περιεχόμενα Χρηματοδότηση.. Σφάλμα! Δεν έχει οριστεί σελιδοδείκτης. Σκοποί Μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Μια παράσταση που περιέχει πράξεις με μεταβλητές (γράμματα) και αριθμούς καλείται αλγεβρική, όπως για παράδειγμα η : 2x+3y-8

ΘΕΩΡΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Μια παράσταση που περιέχει πράξεις με μεταβλητές (γράμματα) και αριθμούς καλείται αλγεβρική, όπως για παράδειγμα η : 2x+3y-8 ΘΕΩΡΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Άλγεβρα 1 ο Κεφάλαιο 1. Τι ονομάζουμε αριθμητική και τι αλγεβρική παράσταση; Να δώσετε από ένα παράδειγμα. Μια παράσταση που περιέχει πράξεις με αριθμούς, καλείται αριθμητική παράσταση,

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ

Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ Ορίζουσες Ιωάννης Λυχναρόπουλος Μαθηματικός, MSc, PhD Ορίζουσα H Ορίζουσα είναι ένας αριθμός και ορίζεται μόνον για τετραγωνικούς

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ Τελική Εξέταση Ι. Λυχναρόπουλος

Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ Τελική Εξέταση Ι. Λυχναρόπουλος 6/6/06 Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ Τελική Εξέταση Ι. Λυχναρόπουλος Άσκηση (Μονάδες ) 0 Δίνεται ο πίνακας A =. Nα υπολογίσετε την βαθμίδα του και να βρείτε τη διάσταση και από μία βάση α) του μηδενοχώρου

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσθεση, αφαίρεση και πολλαπλασιασμός φυσικών αριθμών

Πρόσθεση, αφαίρεση και πολλαπλασιασμός φυσικών αριθμών Πρόσθεση, αφαίρεση και πολλαπλασιασμός φυσικών αριθμών TINΑ ΒΡΕΝΤΖΟΥ www.ma8eno.gr www.ma8eno.gr Σελίδα 1 Πρόσθεση, αφαίρεση και πολλαπλασιασμός φυσικών αριθμών Στους πραγματικούς αριθμούς ορίστηκαν οι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ - Τµήµα Εφαρµοσµένων Μαθηµατικών

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ - Τµήµα Εφαρµοσµένων Μαθηµατικών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ - Τµήµα Εφαρµοσµένων Μαθηµατικών «Γραµµική Άλγεβρα Ι» (ΕΜ111) Χειµερινό Εξάµηνο 2006-2007, ιδάσκων: Ι. Τσαγράκης 5 Ο ΦΥΛΛΑ ΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Άσκηση 1: Έστω V ένας διανυσµατικός χώρος επί

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 3 Οι ιδιότητες των αριθμών Αριθμητικά σύνολα Ιδιότητες Περισσότερες ιδιότητες...

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 3 Οι ιδιότητες των αριθμών Αριθμητικά σύνολα Ιδιότητες Περισσότερες ιδιότητες... Περιεχόμενα Πρόλογος 5 Κεφάλαιο Βασικές αριθμητικές πράξεις 5 Τέσσερις πράξεις 5 Σύστημα πραγματικών αριθμών 5 Γραφική αναπαράσταση πραγματικών αριθμών 6 Οι ιδιότητες της πρόσθεσης και του πολλαπλασιασμού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΓΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΥΣ ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ 1-2-ΠΙΝΑΚΕΣ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΑΝΗΠΙΣΤΗΜΙΟΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΓΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΥΣ ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ 1-2-ΠΙΝΑΚΕΣ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΑΝΗΠΙΣΤΗΜΙΟΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΓΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΥΣ ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ 1-2-ΠΙΝΑΚΕΣ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2010-2011 ΠΑΝΗΠΙΣΤΗΜΙΟΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ Ένας πίνακας Α με στοιχεία από το σύνολο F (συνήθως θεωρούμε τα σύνολα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΛΥΜΕΝΕΣ & ΑΛΥΤΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Γ. Π. Βαξεβάνης (Γ. Π. Β.

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΛΥΜΕΝΕΣ & ΑΛΥΤΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Γ. Π. Βαξεβάνης (Γ. Π. Β. ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ Γ. Π. Β. ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΛΥΜΕΝΕΣ & ΑΛΥΤΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ Επιμέλεια: Γ. Π. Βαξεβάνης (Γ. Π. Β.) (Μαθηματικός) ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Ι. ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΥ. Τοµέας Φυσικών Επιστηµών Σχολή Ναυτικών οκίµων ΟΡΙΖΟΥΣΕΣ. Ιδιότητες & Εφαρµογές

Κ. Ι. ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΥ. Τοµέας Φυσικών Επιστηµών Σχολή Ναυτικών οκίµων ΟΡΙΖΟΥΣΕΣ. Ιδιότητες & Εφαρµογές Κ Ι ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΥ Τοµέας Φυσικών Επιστηµών Σχολή Ναυτικών οκίµων ΟΡΙΖΟΥΣΕΣ Ιδιότητες & Εφαρµογές ΠΕΙΡΑΙΑΣ 2013 ΟΡΙΖΟΥΣΕΣ Έστω 2 2 πίνακας: a b A= c d Όπως γνωρίζουµε, η ορίζουσα του Α είναι ο αριθµός a

Διαβάστε περισσότερα

1.4 ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ ΣΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ

1.4 ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ ΣΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ 34 4 ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ ΣΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ Άξονας Πάνω σε μια ευθεία επιλέγουμε δύο σημεία Ο και Ι, έτσι ώστε το διάνυσμα OI να έχει μέτρο και να βρίσκεται στην ημιευθεία O Λέμε τότε ότι έχουμε έναν άξονα με αρχή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. ΜΕΡΟΣ 1ο ΑΛΓΕΒΡΑ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. ΜΕΡΟΣ 1ο ΑΛΓΕΒΡΑ 1. Τι καλείται μεταβλητή; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΕΡΟΣ 1ο ΑΛΓΕΒΡΑ Μεταβλητή είναι ένα γράμμα (π.χ., y, t, ) που το χρησιμοποιούμε για να παραστήσουμε ένα οποιοδήποτε στοιχείο ενός συνόλου..

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Η διαίρεση καλείται Ευκλείδεια και είναι τέλεια όταν το υπόλοιπο είναι μηδέν.

ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Η διαίρεση καλείται Ευκλείδεια και είναι τέλεια όταν το υπόλοιπο είναι μηδέν. ΑΛΓΕΒΡΑ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1. Τι είναι αριθμητική παράσταση; Με ποια σειρά εκτελούμε τις πράξεις σε μια αριθμητική παράσταση ώστε να βρούμε την τιμή της; Αριθμητική παράσταση λέγεται κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ -ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. Λύσεις των Θεμάτων εξέτασης προόδου στο μάθημα «Γραμμική Άλγεβρα» (ΗΥ119)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ -ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. Λύσεις των Θεμάτων εξέτασης προόδου στο μάθημα «Γραμμική Άλγεβρα» (ΗΥ119) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ -ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Λύσεις των Θεμάτων εξέτασης προόδου στο μάθημα «Γραμμική Άλγεβρα» (ΗΥ9) Θέμα. (μονάδες.0) Οι ορίζουσες των πινάκων ABC,, βρεθούν οι ορίζουσες των πινάκων:

Διαβάστε περισσότερα

3. Γραμμικά Συστήματα

3. Γραμμικά Συστήματα 3. Γραμμικά Συστήματα Ασκήσεις 3. Αποδείξτε ότι το γινόμενο δύο άνω τριγωνικών πινάκων είναι άνω τριγωνικός πίνακας. Επίσης, στην περίπτωση που ένας άνω τριγωνικός πίνακας U 2 R n;n είναι αντιστρέψιμος,

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος Ελαχίστων Τετραγώνων (για την προσαρμογή (ή λείανση) δεδομένων/μετρήσεων)

Μέθοδος Ελαχίστων Τετραγώνων (για την προσαρμογή (ή λείανση) δεδομένων/μετρήσεων) Μέθοδος Ελαχίστων Τετραγώνων (για την προσαρμογή (ή λείανση) δεδομένων/μετρήσεων) Στην πράξη, για πολύ σημαντικές εφαρμογές, γίνονται μετρήσεις τιμών μιας ποσότητας σε μια κλινική, για μια σφυγμομέτρηση,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 9 1 Ιδιοτιμές και Ιδιοδιανύσματα

Κεφάλαιο 9 1 Ιδιοτιμές και Ιδιοδιανύσματα Σελίδα από 58 Κεφάλαιο 9 Ιδιοτιμές και Ιδιοδιανύσματα 9. Ορισμοί... 9. Ιδιότητες... 9. Θεώρημα Cayley-Hamlto...9 9.. Εφαρμογές του Θεωρήματος Cayley-Hamlto... 9.4 Ελάχιστο Πολυώνυμο...40 Ασκήσεις του Κεφαλαίου

Διαβάστε περισσότερα

Γ. Ν. Π Α Π Α Δ Α Κ Η Σ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Ο Σ ( M S C ) ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: Σπουδές στις Φυσικές Επιστήμες

Γ. Ν. Π Α Π Α Δ Α Κ Η Σ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Ο Σ ( M S C ) ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: Σπουδές στις Φυσικές Επιστήμες Γ. Ν. Π Α Π Α Δ Α Κ Η Σ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Ο Σ ( M S C ) ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: Σπουδές στις Φυσικές Επιστήμες ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΦΥΕ10 (Γενικά Μαθηματικά Ι) ΠΕΡΙΕΧΕΙ ΤΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΝΥΣΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑΣ. Τι ονοµάζουµε διάνυσµα; αλφάβητου επιγραµµισµένα µε βέλος. για παράδειγµα, Τι ονοµάζουµε µέτρο διανύσµατος;

ΙΑΝΥΣΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑΣ. Τι ονοµάζουµε διάνυσµα; αλφάβητου επιγραµµισµένα µε βέλος. για παράδειγµα, Τι ονοµάζουµε µέτρο διανύσµατος; ΙΝΥΣΜΤ ΘΕΩΡΙ ΘΕΜΤ ΘΕΩΡΙΣ Τι ονοµάζουµε διάνυσµα; AB A (αρχή) B (πέρας) Στη Γεωµετρία το διάνυσµα ορίζεται ως ένα προσανατολισµένο ευθύγραµµο τµήµα, δηλαδή ως ένα ευθύγραµµο τµήµα του οποίου τα άκρα θεωρούνται

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγητής Παν/µίου Ιωαννίνων. Μαθηµατικά Ι Ακαδ. Έτος 2009-10 1/58

Επίκουρος Καθηγητής Παν/µίου Ιωαννίνων. Μαθηµατικά Ι Ακαδ. Έτος 2009-10 1/58 Φρ. Κουτελιέρης Επίκουρος Καθηγητής Παν/µίου Ιωαννίνων Τηλ. 26410741964196 E-mail fkoutel@cc.uoi.gr ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ Μαθηµατικά Ι Ακαδ. Έτος 2009-10 1/58 Γραµµική άλγεβρα...... είναι τοµέας

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ

Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ Διανύσματα Ευθείες - Επίπεδα Ιωάννης Λυχναρόπουλος Μαθηματικός, MSc, PhD Διάνυσμα ή Διανυσματικό μέγεθος (Vector) Μέγεθος που

Διαβάστε περισσότερα

1 m z. 1 mz. 1 mz M 1, 2 M 1

1 m z. 1 mz. 1 mz M 1, 2 M 1 Σύνοψη Κεφαλαίου 6: Υπερβολική Γεωμετρία Υπερβολική γεωμετρία: το μοντέλο του δίσκου 1. Στο μοντέλο του Poincaré της υπερβολικής γεωμετρίας, υπερβολικά σημεία είναι τα σημεία του μοναδιαίου δίσκου, D =

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος ΜEd: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο : Εξισώσεις - Ανισώσεις 1 1.1 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗΣ ΑΛΓΕΒΡΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΡΙΣΜΟΙ Μεταβλητή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ-ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2004 Θέμα 1 ο. 4

ΣΧΟΛΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ-ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2004 Θέμα 1 ο. 4 ΣΧΟΛΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ-ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 00 Θέμα 1 ο Έστω U ο υπόχωρος του που παράγεται από τα στοιχεία (1-11α) (10β) (5-γ) και (-δ) (I) Να προσδιορίσετε τις αναγκαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ - Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ - Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ - Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών «Γραμμική Άλγεβρα» (ΗΥ119) Χειμερινό Εξάμηνο 009-010 Διδάσκων: Ι. Τσαγράκης 6 Ο ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Άσκηση 1: Δείξτε ότι η απεικόνιση τον ker f. Είναι η

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΣΤΕΛΛΑΝΩΝ ΜΕΣΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑ

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΣΤΕΛΛΑΝΩΝ ΜΕΣΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑ ΑΛΓΕΒΡΑ ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ ΑΠΟ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Ομόσημοι Ετερόσημοι αριθμοί Αντίθετοι Αντίστροφοι αριθμοί Πρόσθεση ομόσημων και ετερόσημων ρητών αριθμών Απαλοιφή παρενθέσεων Πολλαπλασιασμός και Διαίρεση ρητών αριθμών

Διαβάστε περισσότερα

Μιγαδικοί Αριθμοί. Μαθηματικά Γ! Λυκείου Θετική και Τεχνολογική Κατεύθυνση

Μιγαδικοί Αριθμοί. Μαθηματικά Γ! Λυκείου Θετική και Τεχνολογική Κατεύθυνση Μιγαδικοί Αριθμοί Μαθηματικά Γ! Λυκείου Θετική και Τεχνολογική Κατεύθυνση Θεωρία - Μέθοδοι Υποδειγματικά λυμένες ασκήσεις Ασκήσεις προς λύση Επιλεγμένα θέματα «Σας εύχομαι, καλό κουράγιο και μεγάλη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΡΑΜΜΙΚΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑΣ

Κεφάλαιο 3 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΡΑΜΜΙΚΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑΣ Κεφάλαιο 3 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΡΑΜΜΙΚΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑΣ Στο πρώτο μέρος αυτού του κεφαλαίου συνοψίζουμε όσα είναι απαραίτητα για την εύρεση ιδιοτιμών και ιδιοδιανυσμάτων ενός τετραγωνικού πίνακα Στο δεύτερο μέρος αναπτύσσονται

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΤΡΟ ΜΙΓΑΔΙΚΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ

2.3 ΜΕΤΡΟ ΜΙΓΑΔΙΚΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΥ ΠΑΥΛΟΣ.ptetragono.gr Σελίδα. ΜΕΤΡΟ ΜΙΓΑΔΙΚΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ Να βρεθεί το μέτρο των μιγαδικών :..... 0 0. 5 5 6.. 0 0. 5. 5 5 0 0 0 0 0 0 0 0 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ : ΜΕΤΡΟ ΜΙΓΑΔΙΚΟΥ Αν τότε. Αν χρειαστεί

Διαβάστε περισσότερα

Ε π ι μ έ λ ε ι α Κ Ο Λ Λ Α Σ Α Ν Τ Ω Ν Η Σ

Ε π ι μ έ λ ε ι α Κ Ο Λ Λ Α Σ Α Ν Τ Ω Ν Η Σ Ε π ι μ έ λ ε ι α Κ Ο Λ Λ Α Σ Α Ν Τ Ω Ν Η Σ 1 Συναρτήσεις Όταν αναφερόμαστε σε μια συνάρτηση, ουσιαστικά αναφερόμαστε σε μια σχέση ή εξάρτηση. Στα μαθηματικά που θα μας απασχολήσουν, με απλά λόγια, η σχέση

Διαβάστε περισσότερα

21 a 22 a 2n. a m1 a m2 a mn

21 a 22 a 2n. a m1 a m2 a mn Παράρτημα Α Βασική γραμμική άλγεβρα Στην ενότητα αυτή θα παρουσιαστούν με συνοπτικό τρόπο βασικές έννοιες της γραμμικής άλγεβρας. Ο στόχος της ενότητας είναι να αποτελέσει ένα άμεσο σημείο αναφοράς και

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΕ 14 Διανύσματα. 1 Περιγραφή διανυσμάτων στο χώρο Γεωμετρική περιγραφή: Τα διανύσματα περιγράφονται σαν προσανατολισμένα ευθύγραμμα

ΦΥΕ 14 Διανύσματα. 1 Περιγραφή διανυσμάτων στο χώρο Γεωμετρική περιγραφή: Τα διανύσματα περιγράφονται σαν προσανατολισμένα ευθύγραμμα ΦΥΕ 4 Διανύσματα Περιγραφή διανυσμάτων στο χώρο Γεωμετρική περιγραφή: Τα διανύσματα περιγράφονται σαν προσανατολισμένα ευθύγραμμα τμήματα Δύο διανύσματα θα θεωρούμε ότι είναι ίσα, εάν έχουν το ίδιο μήκος

Διαβάστε περισσότερα

K15 Ψηφιακή Λογική Σχεδίαση 7-8: Ανάλυση και σύνθεση συνδυαστικών λογικών κυκλωμάτων

K15 Ψηφιακή Λογική Σχεδίαση 7-8: Ανάλυση και σύνθεση συνδυαστικών λογικών κυκλωμάτων K15 Ψηφιακή Λογική Σχεδίαση 7-8: Ανάλυση και σύνθεση συνδυαστικών λογικών κυκλωμάτων Γιάννης Λιαπέρδος TEI Πελοποννήσου Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής ΤΕ Η έννοια του συνδυαστικού

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Θεωρία Μαθηματικών Α Γυμνασίου

Συνοπτική Θεωρία Μαθηματικών Α Γυμνασίου Web page: www.ma8eno.gr e-mail: vrentzou@ma8eno.gr Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno.gr Συνοπτική Θεωρία Μαθηματικών Α Γυμνασίου Αριθμητική - Άλγεβρα Γεωμετρία Άρτιος λέγεται

Διαβάστε περισσότερα

Ανισώσεις Α Βαθμού -Εφαρμογές στις Ανισώσεις

Ανισώσεις Α Βαθμού -Εφαρμογές στις Ανισώσεις 1 Ανισώσεις Α Βαθμού -Εφαρμογές στις Ανισώσεις Ανίσωση με έναν άγνωστο ονομάζουμε κάθε ανισότητα που περιέχει μια μεταβλητή και η οποία αληθεύει για ορισμένες τιμές της μεταβλητής. Πχ: Οι x + > 7, 2(y

Διαβάστε περισσότερα

x 2 = x 2 1 + x 2 2. x 2 = u 2 + x 2 3 Χρησιµοποιώντας το συµβολισµό του ανάστροφου, αυτό γράφεται x 2 = x T x. = x T x.

x 2 = x 2 1 + x 2 2. x 2 = u 2 + x 2 3 Χρησιµοποιώντας το συµβολισµό του ανάστροφου, αυτό γράφεται x 2 = x T x. = x T x. Κεφάλαιο 4 Μήκη και ορθές γωνίες Μήκος διανύσµατος Στο επίπεδο, R 2, ϐρίσκουµε το µήκος ενός διανύσµατος x = (x 1, x 2 ) χρησιµοποιώντας το Πυθαγόρειο ϑεώρηµα : x 2 = x 2 1 + x 2 2. Στο χώρο R 3, εφαρµόζουµε

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΟΡΙΣΜΟΙ, ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

1.1 ΟΡΙΣΜΟΙ, ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κεφάλαιο 1 ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 1.1 ΟΡΙΣΜΟΙ, ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Στις θετικές επιστήμες και στις τεχνολογικές τους εφαρμογές συναντάμε συχνά μεγέθη που χαρακτηρίζονται μόνο από το μέτρο τους: τη μάζα,

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογιστικά & Διακριτά Μαθηματικά

Υπολογιστικά & Διακριτά Μαθηματικά Υπολογιστικά & Διακριτά Μαθηματικά Ενότητα 8: Σχέσεις - Πράξεις Δομές Στεφανίδης Γεώργιος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

2.0 ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

2.0 ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ .0 ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Έστω διανύσματα που ανήκουν στο χώρο δ i = ( a i, ai,, ai) i =,,, και έστω γραμμικός συνδυασμός των i : xδ + x δ + + x δ = b που ισούται με το διάνυσμα b,

Διαβάστε περισσότερα

Copyright: Ψωμόπουλος Ευάγγελος, Eκδόσεις Zήτη, Γ έκδοση: Μάρτιος 2012, Θεσσαλονίκη

Copyright: Ψωμόπουλος Ευάγγελος, Eκδόσεις Zήτη, Γ έκδοση: Μάρτιος 2012, Θεσσαλονίκη Kάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα ISBN 978-960-456-314-2 Copyright: Ψωμόπουλος Ευάγγελος, Eκδόσεις Zήτη, Γ έκδοση: Μάρτιος 2012, Θεσσαλονίκη Tο παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος ΜEd: «Σπουδές στην εκπαίδευση»

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος ΜEd: «Σπουδές στην εκπαίδευση» 1 2.1 ΟΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥΣ Ιδιότητες των πράξεων Στους πραγματικούς αριθμούς ορίστηκαν οι πράξεις της πρόσθεσης και του πολλαπλασιασμού και με την οήθειά τους η αφαίρεση και η διαίρεση. Για

Διαβάστε περισσότερα

2.1 ΠΡΑΞΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥΣ

2.1 ΠΡΑΞΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΟΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. ΠΡΑΞΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥΣ Ρητός ονομάζεται κάθε αριθμός που έχει ή μπορεί να πάρει τη μορφή κλάσματος, όπου, είναι ακέραιοι με 0. Ρητοί αριθμοί : Q /, 0. Έτσι π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακες >>A = [ 1,6; 7, 11]; Ή τον πίνακα >> B = [2,0,1; 1,7,4; 3,0,1]; Πράξεις πινάκων

Πίνακες >>A = [ 1,6; 7, 11]; Ή τον πίνακα >> B = [2,0,1; 1,7,4; 3,0,1]; Πράξεις πινάκων Πίνακες Ένας πίνακας είναι μια δισδιάστατη λίστα από αριθμούς. Για να δημιουργήσουμε ένα πίνακα στο Matlab εισάγουμε κάθε γραμμή σαν μια ακολουθία αριθμών που ξεχωρίζουν με κόμμα (,) ή κενό (space) και

Διαβάστε περισσότερα

3.1 ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ 1 ΟΥ ΒΑΘΜΟΥ

3.1 ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ 1 ΟΥ ΒΑΘΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ. ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΟΥ ΒΑΘΜΟΥ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ : ΑΠΛΗ ΜΟΡΦΗ Κάθε εξίσωση που έχει ή μπορεί να πάρει τη μορφή : α+β=0 ή α=-β () λέγεται εξίσωση ου βαθμού (ή πρωτοβάθμια εξίσωση), με άγνωστο το, ενώ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΛΥΜΕΝΕΣ & ΑΛΥΤΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΛΥΜΕΝΕΣ & ΑΛΥΤΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΛΥΜΕΝΕΣ & ΑΛΥΤΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ i ΛΥΜΕΝΕΣ & ΑΛΥΤΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ: ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΝΙΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ)

Διαβάστε περισσότερα

2 Η ΕΥΘΕΙΑ ΣΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ. Εισαγωγή

2 Η ΕΥΘΕΙΑ ΣΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ. Εισαγωγή Η ΕΥΘΕΙΑ ΣΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ Εισαγωγή Η ιδέα της χρησιμοποίησης ενός συστήματος συντεταγμένων για τον προσδιορισμό της θέσης ενός σημείου πάνω σε μια επιφάνεια προέρχεται από την Γεωγραφία και ήταν γνωστή στους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΑ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΑΡΙΘΜΟΥ ΜΕ ΔΙΑΝΥΣΜΑ. ΘΕΜΑ 2ο

ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΑ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΑΡΙΘΜΟΥ ΜΕ ΔΙΑΝΥΣΜΑ. ΘΕΜΑ 2ο Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΑ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΑΡΙΘΜΟΥ ΜΕ ΔΙΑΝΥΣΜΑ ΘΕΜΑ ο ΘΕΜΑ 8603 Δίνεται τρίγωνο και σημεία και του επιπέδου τέτοια, ώστε 5 και 5. α) Να γράψετε το διάνυσμα ως γραμμικό

Διαβάστε περισσότερα

Γραμμικός Προγραμματισμός Μέθοδος Simplex

Γραμμικός Προγραμματισμός Μέθοδος Simplex ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Επιχειρησιακή Έρευνα Γραμμικός Προγραμματισμός Μέθοδος Simplex Η παρουσίαση προετοιμάστηκε από τον Ν.Α. Παναγιώτου Περιεχόμενα Παρουσίασης 1. Πρότυπη Μορφή ΓΠ 2. Πινακοποίηση

Διαβάστε περισσότερα