ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ"

Transcript

1 ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ (Linear Programming) Βασίλης Κώστογλου URL: ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 1

2 Το πρόβλημα των περιορισμένων πόρων Κάθε επιχειρηματική δραστηριότητα απαιτεί πόρους (μέσα) Υπάρχουν πολλά είδη πόρων Κεφάλαιο Ανθρώπινο δυναμικό Εξοπλισμός Διαθέσιμος χρόνος Πρώτες ύλες Οι κάθε είδους πόροι υπόκεινται σε περιορισμούς Το πρόβλημα: Η βέλτιστη κατανομή των περιορισμένων πόρων ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2

3 Τι είναι μαθηματικός προγραμματισμός Ο Μαθηματικός Προγραμματισμός χρησιμοποιείται για να προσδιορισθεί η καλύτερη ή η άριστη λύση σ ένα πρόβλημα που απαιτεί μία απόφαση ή ένα σύνολο αποφάσεων σχετικά με τη χρησιμοποίηση του συνόλου των περιορισμένων πόρων για την επίτευξη ενός αντικειμενικού στόχου. Βήματα που απαρτίζουν το Μαθηματικό Προγραμματισμό - Μετατροπή ενός στατικού προβλήματος σε μαθηματικό μοντέλο που περιλαμβάνει όλα τα απαραίτητα στοιχεία του προβλήματος. - Διερεύνηση των διαφορετικών λύσεων του προβλήματος. - Εύρεση της πιο κατάλληλης ή της άριστης λύσης. Ο Γραμμικός Προγραμματισμός απαιτεί όλες οι μαθηματικές συναρτήσεις του μοντέλου να είναι γραμμικές συναρτήσεις. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 3

4 Τι είναι ο Γραμμικός Προγραμματισμός Μία μαθηματική τεχνική που βοηθά στο σχεδιασμό και τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τις απαραίτητες εξισορροπήσεις για την κατανομή των πόρων. Υπολογίζει τη μικρότερη και τη μεγαλύτερη τιμή του αντικειμενικού στόχου. Εγγυάται την άριστη λύση του διατυπωμένου μοντέλου. Ο Γραμμικός Προγραμματισμός είναι μία ευρέως χρησιμοποιούμενη τεχνική μαθηματικής μοντελοποίησης για τον καθορισμό της βέλτιστης κατανομής των σπάνιων πόρων ανάμεσα σε ανταγωνιστικές απαιτήσεις. Τυπικά οι πόροι συμπεριλαμβάνουν πρώτες ύλες, ανθρώπινο δυναμικό, μηχανήματα, χρόνο, χρήματα και χώρο. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 4

5 Η τεχνική είναι πολύ δυναμική και θεωρείται εξαιρετικά χρήσιμη εξαιτίας της εφαρμογής της σε πολλούς διαφορετικούς τύπους πραγματικών επαγγελματικών προβλημάτων σε τομείς όπως ο χρηματοπιστωτικός, η παραγωγή, η διανομή και οι πωλήσεις, το προσωπικό, το μάρκετινγκ και πολλοί ακόμα τομείς της διοίκησης. Όπως υποδηλώνει το όνομά του, το μοντέλο του γραμμικού προγραμματισμού αποτελείται από γραμμικές συναρτήσεις και περιορισμούς, γεγονός που σημαίνει ότι οι μεταβλητές του μοντέλου έχουν μεταξύ τους αναλογικές σχέσεις. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 5

6 Ιστορική αναδρομή 1928 Ο John von Neumann δημοσίευσε το σχετικό κεντρικό θεώρημα της Θεωρίας των Παιγνίων 1944 Ο von Neumann και ο Morgenstern δημοσίευσαν τη Θεωρία των Παιχνιδιών και την Οικονομική Συμπεριφορά 1936 Ο W.W. Leontief δημοσίευσε τις " Ποσοτικές σχέσεις εισόδου και εξόδου στα οικονομικά συστήματα των ΗΠΑ", το οποίο ήταν ένα γραμμικό μοντέλο χωρίς αντικειμενική συνάρτηση 1939 Ο Kantoravich (Ρωσία) πράγματι διατύπωσε και έλυσε ένα πρόβλημα ΓΠ Ο Hitchcock θέτει το πρόβλημα της μεταφοράς (ειδική περίπτωση ΓΠ). ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 6

7 2 ος Παγκόσμιος Πόλεμος Οι συμμαχικές δυνάμεις διαμορφώνουν και λύνουν διάφορα προβλήματα ΓΠ που σχετίζονται με το στρατό. Μια σημαντική ανακάλυψη έγινε το 1947 Η πολεμική αεροπορία των ΗΠΑ θέλησε να διερευνήσει τη σκοπιμότητα της εφαρμογής μαθηματικών τεχνικών για το στρατιωτικό προϋπολογισμό και προγραμματισμό. Ο George Dantzig πρότεινε ότι οι αλληλοσυσχετίσεις μεταξύ των δραστηριοτήτων ενός μεγάλου οργανισμού μπορεί να θεωρηθούν ως ένα μοντέλο ΓΠ και το βέλτιστο πρόγραμμα (λύση) μπορεί να επιτευχθεί με την ελαχιστοποίηση μιας (μοναδικής) γραμμικής αντικειμενικής συνάρτησης. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 7

8 Η πολεμική αεροπορία ξεκίνησε με το έργο SCOOP (Scientific Computing of Optimum Programs - Επιστημονικός Υπολογισμός των βέλτιστων προγραμμάτων). Το έργο SCOOP ξεκίνησε τον Ιούνιο του 1947 και στο τέλος του ίδιου καλοκαιριού, ο Dantzig και οι συνεργάτες του είχαν αναπτύξει: 1) Ένα αρχικό μαθηματικό μοντέλο του γενικού προβλήματος του γραμμικού προγραμματισμού. 2) Μία γενική μέθοδο επίλυσης που ονομάστηκε μέθοδος Simple. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 8

9 Τα βασικά στοιχεία ενός μοντέλου ΓΠ Για μια δεδομένη κατάσταση ενός προβλήματος, υπάρχουν ορισμένες βασικές συνθήκες που πρέπει να επιλυθούν με τη χρήση Γραμμικού Προγραμματισμού. 1. Περιορισμένοι πόροι: περιορισμένη ποσότητα εργασίας, υλικός εξοπλισμός και χρηματοδότηση. 2. Αντικειμενικός στόχος: αναφέρεται στο στόχο για βελτιστοποίηση (μεγιστοποίηση κέρδους ή ελαχιστοποίηση κόστους). 3. Γραμμικότητα: αύξηση του εργατικού δυναμικού θα έχει ως αποτέλεσμα ανάλογη αύξηση της παραγωγής. 4. Ομογένεια: προϊόντα, εργάτες, μηχανές και παραγωγικότητα θεωρούνται ότι είναι πανομοιότυπα μεταξύ τους. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 9

10 5. Διαιρετότητα: θεωρείται ότι οι πόροι και τα προϊόντα μπορούν να χωριστούν σε τμήματα (στην πραγματικότητα αυτά τα τμήματα δεν είναι δυνατά, όπως π.χ. η παραγωγή του ενός τρίτου ενός υπολογιστή σ αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί η τροποποίηση του γραμμικού προγραμματισμού που λέγεται ακέραιος προγραμματισμός). ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 10

11 Μερικές χαρακτηριστικές εφαρμογές του ΓΠ 1. Προγραμματισμός σχολικών λεωφορείων για την ελαχιστοποίηση της συνολικής διανυόμενης απόστασης. 2. Κατανομή περιπολικών της αστυνομίας σε περιοχές υψηλής εγκληματικότητας προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί ο χρόνος απόκρισης του 100 στις κλήσεις. 3. Προγραμματισμός των ταμιών τραπεζών, έτσι ώστε οι ανάγκες να ικανοποιούνται κατά τη διάρκεια όλων των ωρών της ημέρας ελαχιστοποιώντας το συνολικό κόστος εργασίας. 4. Επιλογή του μίγματος των προϊόντων ενός εργοστασίου για να γίνει η καλύτερη χρήση των μηχανών, της εργασίας και των διαθέσιμων ωρών προκειμένου να μεγιστοποιηθεί το κέρδος της εταιρίας. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 11

12 5. Επιλογή μιγμάτων πρώτων υλών σε μονάδες παραγωγής ζωοτροφών για την παραγωγή τελικών συνδυασμών ζωοτροφών με το ελάχιστο κόστος. 6. Καθορισμός του συστήματος διανομής που θα ελαχιστοποιεί το συνολικό κόστος αποστολής. 7. Ανάπτυξη ενός προγράμματος παραγωγής που θα ικανοποιήσει τις μελλοντικές ανάγκες για τα προϊόντα μιας επιχείρησης και ταυτόχρονα θα ελαχιστοποιεί το συνολικό κόστος παραγωγής και διαχείρισης των αποθεμάτων. 8. Κατανομή του διαθέσιμου χώρου για τη σύνολο των μισθωτών ενός νέου εμπορικού κέντρου, έτσι ώστε να μεγιστοποιηθούν τα έσοδα της εταιρείας χρηματοδοτικής μίσθωσης. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 12

13 Απαιτήσεις ενός προβλήματος ΓΠ 1. Τα προβλήματα ΓΠ επιδιώκουν να μεγιστοποιήσουν ή να ελαχιστοποιήσουν κάποια ποσότητα (συνήθως κέρδους ή κόστους) εκφρασμένη ως αντικειμενική συνάρτηση. 2. Η παρουσία περιορισμών περιορίζει το βαθμό στον οποίο μπορεί να επιδιωχθεί ο αντικειμενικός στόχος. 3. Πρέπει να υπάρχουν εναλλακτικοί τρόποι δράσης για να επιλεχθεί ένας από αυτούς. 4. Ο αντικειμενικός στόχος και οι περιορισμοί σε προβλημάτων γραμμικού προγραμματισμού πρέπει να εκφράζονται με γραμμικές εξισώσεις ή ανισότητες. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 13

14 Ένα μοντέλο Γραμμικού Προγραμματισμού επιδιώκει να μεγιστοποιήσει ή να ελαχιστοποιήσει μία γραμμική συνάρτηση που υπόκειται σε ορισμένους γραμμικούς περιορισμούς. Το γραμμικό μοντέλο αποτελείται από τα ακόλουθα στοιχεία: - Ένα σύνολο από μεταβλητές απόφασης - Μία αντικειμενική συνάρτηση - Ένα σύνολο από περιορισμούς ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 14

15 Η σημασία του Γραμμικού Προγραμματισμού Πολλά προβλήματα του πραγματικού κόσμου δανείζουν τον εαυτό τους στη μοντελοποίηση του Γραμμικού Προγραμματισμού. Πολλά προβλήματα του πραγματικού κόσμου μπορούν να προσεγγιστούν από γραμμικά μοντέλα. Υπάρχουν πασίγνωστες επιτυχείς εφαρμογές σε: Βιομηχανία Μάρκετινγκ Χρηματοοικονομικά και επενδύσεις Διαφήμιση Γεωργία Υπάρχουν αποτελεσματικές τεχνικές λύσης μοντέλων γραμμικού προγραμματισμού. Τα αποτελέσματα που παράγονται από πακέτα γραμμικού προγραμματισμού παρέχουν χρήσιμη «τι θα συμβεί αν» ανάλυση (ανάλυση ευαισθησίας). ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 15

16 Παραδοχές του μοντέλου Γραμμικού Προγραμματισμού Οι τιμές των παραμέτρων είναι γνωστές με βεβαιότητα. Η αντικειμενική συνάρτηση και οι περιορισμοί παρουσιάζουν σταθερές αποδόσεις κλίμακας. Η παραδοχή της προσθετικότητας: Δεν υπάρχουν αλληλεπιδράσεις μεταξύ των μεταβλητών απόφασης. Η παραδοχή της συνέχειας: Οι μεταβλητές μπορούν να πάρουν οποιαδήποτε τιμή μέσα σε ένα δεδομένο εφικτό εύρος. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 16

17 Ακέραια και μικτά ακέραια προβλήματα Ένα μοντέλο γραμμικού προγραμματισμού, στο οποίο όλες οι μεταβλητές απόφασης πρέπει να έχουν ακέραιες τιμές ονομάζεται πρόβλημα ακέραιου προγραμματισμού. Ένα πρόβλημα στο οποίο μόνο μερικές από τις μεταβλητές απόφασης πρέπει να έχουν ακέραιες τιμές ονομάζεται πρόβλημα μικτού ακέραιου προγραμματισμού. Μερικές φορές, μερικές (ή όλες) οι μεταβλητές απόφασης πρέπει να έχουν τιμή 0 ή 1. Τέτοια προβλήματα ονομάζονται προβλήματα μηδέν-ένα μικτού ακέραιου προγραμματισμού. Η μέθοδος Simple δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε τέτοια προβλήματα. Άλλες προηγμένες μέθοδοι είναι διαθέσιμες γι αυτό το σκοπό. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 17

18 Γενικά για τον ΓΠ Προβλήματα βέλτιστης κατανομής περιορισμένων πόρων. Εκφράζονται με γραμμική συνάρτηση πρώτου βαθμού. Βελτιστοποίηση μίας συνάρτησης που υπόκειται σε περιορισμούς. Για μη γραμμική συνάρτηση χρησιμοποιείται o μη γραμμικός προγραμματισμός. Άλλες περιπτώσεις: Μαθηματικός προγραμματισμός, Ακέραιος προγραμματισμός, Προγραμματισμός Χωριζόμενων Μεταβλητών. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 18

19 Πρότυπο παράδειγμα Εργοστάσιο χημικών παράγει τρία ανεξάρτητα προϊόντα Α, Β και Γ. Καθένα προϊόν παράγεται με διαδοχική επεξεργασία από τις μηχανές Χ, Ψ και Ζ ως εξής: - Προϊόν Α: επεξεργασία από τις μηχανές Χ και Ζ - Προϊόν Β: επεξεργασία από τις μηχανές Χ, Ψ και Ζ - Προϊόν Γ: επεξεργασία από τις μηχανές Ψ και Ζ Διαγραμματική παράσταση της παραγωγικής διαδικασίας ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 19

20 Κάθε λίτρο προϊόντος απαιτεί μια μονάδα δυναμικότητας μηχανής Ημερήσια δυναμικότητα μηχανών - Χ: 100 μονάδες - Υ: 200 μονάδες - Ζ: 400 μονάδες Κέρδη επιχείρησης για κάθε λίτρο των Α, Β και Γ σε αναλογία 3:4:2 Απεριόριστη ζήτηση για τα προϊόντα Α και Γ Μέγιστη ημερήσια ζήτηση του προϊόντος Β: 80 λίτρα ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 20

21 Σύμφωνα με πρόσφατη απόφαση της διοίκησης, κατά τη διάρκεια μίας ημέρας παράγονται οι ακόλουθες ποσότητες: Από το προϊόν Β 80 λίτρα Από το προϊόν Α 20 λίτρα Από το προϊόν Γ 120 λίτρα Είναι αυτή η πιο ενδεδειγμένη πολιτική; ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 21

22 Διαμόρφωση μαθηματικού μοντέλου ma F = 3* 1 +4* 2 +2* 3 με τους περιορισμούς δομής: (για τη Χ) (για την Ψ) (για τη Ζ) 2 80 και τους περιορισμούς μη αρνητικότητας 1, 2, 3 0 ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 22

23 Το πρότυπο μοντέλο του ΓΠ ma f ( X ) c c... c n n με περιορισμούς δομής a a a m a a a m n... a 2 n mn και περιορισμούς μη αρνητικότητας 2 a a n n n b 1 b b m 1 0, 2 0,..., n 0 ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 23

24 Παραλλαγές του μοντέλου Ελαχιστοποίηση της αντικειμενικής συνάρτησης Κάποιοι από τους περιορισμούς μπορεί να έχουν > ή >= ή < ή = Κάποιες από τις μεταβλητές απόφασης δεν είναι απαραίτητα μη αρνητικές Σε κάθε περίπτωση μπορεί να βρεθεί μαθηματική διατύπωση ισοδύναμη με το πρότυπο μοντέλο του ΓΠ ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 24

25 ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 25 Εναλλακτικός τρόπος διατύπωσης του μοντέλου με περιορισμούς όπου ]... [ 2 1 n c c c C X C X * ) ( ma f P 0 X A * 0 X nn n n n n a a a a a a a a a A n X b m b b P 0

26 Ορολογία ΓΠ Περιοριστική ευθεία: ευθεία που αντιστοιχεί σε κάποιο περιορισμό του μοντέλου. Κορυφή ή ακραίο σημείο: Σημείο στο οποίο τέμνονται δύο περιοριστικές ευθείες. Λύση: Κάθε συνδυασμός τιμών των μεταβλητών απόφασης. Εφικτή λύση: Μία λύση που ικανοποιεί όλους τους περιορισμούς. Mη εφικτή λύση: Μία λύση που δεν ικανοποιεί τουλάχιστον έναν από τους περιορισμούς. Εφικτή λύση ακραίου σημείου: Είναι μία από τις κορυφές της εφικτής περιοχής. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 26

27 Γειτονικές εφικτές λύσεις ακραίου σημείου: Συνδέονται με μία ακμή (σύνορο) της εφικτής περιοχής. Εφικτή περιοχή: Η (κυρτή) περιοχή των εφικτών λύσεων που σχηματίζεται από τις περιοριστικές ευθείες. Βασική λύση (λύση ακραίου σημείου): Μία λύση που αντιστοιχεί σε κορυφή (έχει μη μηδενικές μεταβλητές όσες και το πλήθος των περιορισμών). Μη βασική λύση: Mία λύση που δε βρίσκεται σε κορυφή της εφικτής περιοχής και μπορεί να είναι εφικτή ή μη εφικτή. Βασική εφικτή λύση: Βασική λύση που αντιστοιχεί σε κορυφή της εφικτής περιοχής και ουσιαστικά έχει όλες τις μεταβλητές μη αρνητικές. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 27

28 Χαλαρή τιμή (slack): Το τυχόν "περίσσευμα" ενός διαθέσιμου πόρου (σύμβολο περιορισμού < ή <). Πλεονασματική τιμή (surplus): Το τυχόν "ξεπέρασμα " κάποιας απαίτησης (σύμβολο περιορισμού > ή >). Βοηθητικές μεταβλητές: Μεταβλητές που αντιστοιχούν στις χαλαρές και στις πλεονασματικές τιμές. Βασική (μη βασική) μεταβλητή: Μη μηδενική (μηδενική) μεταβλητή σε μία λύση που περιέχει μεταβλητές απόφασης και βοηθητικές μεταβλητές. Δεσμευτικός ή ενεργός περιορισμός: Όταν καταναλώνεται πλήρως ο πόρος ή δεν υπάρχει πλεόνασμα (μηδενικό slack ή surplus αντίστοιχα). ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 28

29 Μη δεσμευτικός περιορισμός : Όταν περισσεύει κάποιος πόρος (<) ή ξεπερνιέται μία απαίτηση (>) (μη μηδενικά χαλαρές ή πλεονασματικές τιμές αντίστοιχα). Άριστη λύση: H εφικτή λύση ενός ακραίου σημείου που δίνει στην αντικειμενική συνάρτηση τη βέλτιστη τιμή (μέγιστη ή ελάχιστη). Η άριστη λύση μπορεί να είναι μόνο μία, αλλά υπάρχουν περιπτώσεις με άπειρες άριστες λύσεις, καμία άριστη λύση ή η τιμή της συνάρτησης να τείνει στο άπειρο. Σε κάθε περίπτωση το πλήθος των εφικτών λύσεων ακραίου σημείου είναι πεπερασμένο. Όταν μία εφικτή λύση ακραίου σημείου είναι καλύτερη από τις γειτονικές της τότε είναι η βέλτιστη. Βέλτιστη τιμή: Η τιμή της αντικειμενικής συνάρτησης που αντιστοιχεί στην άριστη λύση. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 29

30 Παράδειγμα 1 Μία βιομηχανική μονάδα κατασκευής τηλεοράσεων παράγει τρία συμβατικά μοντέλα συσκευών (standard, delu και super) και ένα μοντέλο τελευταίας τεχνολογίας (hightech). Η διοίκηση της επιχείρησης είναι βέβαιη ότι όλη η παραγωγή μπορεί να απορροφηθεί. Κάθε συσκευή περνά κατά τη διαδικασία παραγωγής της και από τα τρία τμήματα του εργοστασίου: το μηχανουργείο, το τμήμα συναρμολόγησης και τον τελικό έλεγχο. Το πλήθος των ανθρωποωρών εργασίας που απαιτούνται για κάθε τύπο συσκευής σε κάθε τμήμα παρατίθενται στον ακόλουθο πίνακα. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 30

31 Τμήμα / Τύπος TV Standard Delue Super High-tech Μηχανουργείο Συναρμολόγηση Έλεγχος 1/2 3/5 2 2 Η ολική δυναμικότητα της μονάδας καθώς και οι επιμέρους των τριών τμημάτων δεν επιτρέπουν πάνω από 2500, 3000 και 240 ανθρωποώρες ανά μέρα στο μηχανουργείο, στη συναρμολόγηση και στον έλεγχο αντίστοιχα. Επίσης λόγω ήδη υπαρχόντων υπογεγραμμένων συμβολαίων πρέπει να παράγονται κάθε μέρα τουλάχιστον 50 standard και 50 delu συσκευές. Η καθαρή συνεισφορά (τιμή πώλησης - συνολικό μοναδιαίο κόστος) από την πώληση μίας μονάδας κάθε συσκευής είναι: Standard Delue Super Hightech Κέρδος ( ) ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 31

32 Ζητείται: 1. Να καταστρωθεί ένα μοντέλο Γραμμικού Προγραμματισμού προκειμένου να καθορισθεί το άριστο μίγμα παραγωγής. 2. Να διερευνηθεί η δυνατότητα ελάττωσης της διάστασης του πίνακα Simple με κατάλληλη αφαίρεση τυχόν πλεοναζόντων περιορισμών. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 32

33 Ανάλυση προβλήματος Μεταβλητές απόφασης: Οι ποσότητες παραγωγής των 4 τύπων συσκευών: 1, 2, 3, 4 Αντικειμενική συνάρτηση: Μεγιστοποίηση του συνολικού κέρδους - F = 25* * * * 4 Περιορισμοί για κάθε τμήμα Περιορισμοί για τις ποσότητες παραγωγής ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 33

34 ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 34 Διαμόρφωση μοντέλου με περιορισμούς και ma F ) (3/ 2) (1/ ,,,

35 Παρατηρώντας τους δύο πρώτους περιορισμούς δομής προκύπτει ότι: δηλ. το αριστερό μέλος του 2ου περιορισμού είναι προφανώς μικρότερο του δεξιού. Άρα ο δεύτερος περιορισμός είναι πλεονάζων και μπορεί να παραλειφθεί. Το πρόβλημα μπορεί να απλοποιηθεί ακόμη περισσότερο, αν γίνει ο ακόλουθος μετασχηματισμός μεταβλητών: ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 35

36 Αντικαθιστώντας στους περιορισμούς 1 1 και προκύπτει ότι 12 1 (1/ 2) (3/ 5) Διαιρώντας τον πρώτο περιορισμό με ~ 6.22 (= 1150/185) προκύπτει ότι Η σχέση αυτή καλύπτει τον 2ο περιορισμό του προβλήματος ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 36

37 Τελικό μοντέλο προβλήματος maf με μοναδικό περιορισμό δομής και , 2, 3, 4 0 όπου F F ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 37

38 Παράδειγμα 2 Μία νοικοκυρά αντιμετωπίζει το πρόβλημα της αγοράς ποσοτήτων κρέατος, πατατών και λαχανικών, οι οποίες θα αποτελέσουν την κύρια ατομική της διατροφή. Έχει ήδη πληροφορηθεί μέσω του διαιτολόγου ενός γυναικείου περιοδικού ότι η πλήρης εβδομαδιαία διαιτητική της διατροφή πρέπει να περιέχει ως ελάχιστη απαίτηση 8 μονάδες υδατανθράκων, 15 μονάδες πρωτεϊνών και 6 μονάδες βιταμινών. Οι αριθμοί των μονάδων αυτών των τριών συστατικών που περιέχονται μέσα σε κάθε μονάδα βάρους (κιλό) των τριών παραπάνω τροφών καθώς και τα μοναδιαία κόστη των τροφών παρουσιάζονται στον ακόλουθο πίνακα. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 38

39 Τροφές Κρέας Πατάτες Λαχανικά Θρεπτικές ουσίες Υδρογονάνθρακες Πρωτεΐνες Βιταμίνες Κόστος ( /κιλό) Η νοικοκυρά επιθυμεί να μάθει ποιες είναι οι ποσότητες της κάθε τροφής που πρέπει να αγοράσει, έτσι ώστε αφενός μεν να ικανοποιηθούν οι ελάχιστες απαιτήσεις των παραπάνω βασικών συστατικών, αφετέρου δε το συνολικό κόστος προμήθειας των τροφών να είναι το ελάχιστο δυνατό. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 39

40 Μετά από κάποιο χρονικό διάστημα προστέθηκε στη διαιτητική διατροφή της νοικοκυράς μία επιπλέον απαίτηση θρεπτικής ουσίας που συνίσταται σε 7 μονάδες ασβεστίου. Κάθε μονάδα βάρους κρέατος, πατατών και λαχανικών περιέχει 2, 1 και 4 μονάδες ασβεστίου αντίστοιχα. Πώς επηρεάζει αυτή η επιπλέον απαίτηση του νέου συστατικού τις ποσότητες που πρέπει να αγορασθούν με το ελάχιστο κόστος; ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 40

41 Ανάλυση προβλήματος Μεταβλητές απόφασης: Οι ποσότητες (κιλά) κρέατος, πατατών και λαχανικών - 1, 2, 3 Αντικειμενική συνάρτηση: Ελαχιστοποίηση του σνολικού κόστους F = 10* 1 + 1* 2 + 2* 3 Περιορισμοί θρεπτικών ουσιών (ελάχιστες απαιτούμενες ποσότητες) ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 41

42 ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 42 Διαμόρφωση μοντέλου με περιορισμούς και min F ,, 3 2 1

43 Για τη νέα επιπλέον θρεπτική ουσία (ασβέστιο) απαιτείται η προσθήκη νέου περιορισμού Εφόσον επιλυθεί το πρόβλημα με το νέο περιορισμό μπορεί να βρεθεί η επίδραση της νέας θρεπτικής ουσίας στο κόστος και στη σύσταση της διατροφής. Τι είναι η ανάλυση ευαισθησίας ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 43

44 Παράδειγμα 3 Μία μικρή μονάδα παραγωγής υδραυλικών εξαρτημάτων κατασκευάζει δύο τύπους ασφαλιστικών βαλβίδων. Για το σκοπό αυτό αγοράζει μήτρες (καλούπια) από κάποιον εξωτερικό προμηθευτή και κατόπιν κατά σειρά τις κατεργάζεται, τις τρυπά και τις λειαίνει. Οι αντίστοιχοι ρυθμοί παραγωγής (εκφρασμένοι σε αριθμό βαλβίδων ανά ώρα) των τριών παραπάνω φάσεων παρουσιάζονται στον παρακάτω πίνακα. Ρυθμοί παραγωγής βαλβίδων ανά φάση Βαλβίδα Τύπος Α Τύπος Β Φάση Κατεργασία Τρύπημα Λείανση ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 44

45 Κάθε μήτρα για τις βαλβίδες τύπου Α κοστίζει 2, ενώ αυτή για τον τύπο Β κοστίζει 3. Οι έτοιμες βαλβίδες τύπου Α και Β πωλούνται 5 και 6 αντίστοιχα. Η χρήση των τριών βασικών μηχανών παραγωγής (τόρνος, τρυπάνι και λειαντήρας) συνεπάγεται ένα τρέχον λειτουργικό κόστος, το οποίο ισούται με 20, 14 και 20 ανά ώρα απασχόλησης αντίστοιχα. Επίσης υποτίθεται ότι δεν υπάρχει πρόβλημα προώθησης στην αγορά οποιουδήποτε συνδυασμού βαλβίδων των δύο τύπων. Να συνταχθεί το κατάλληλο μαθηματικό μοντέλο για τον προσδιορισμό του μίγματος παραγωγής, το οποίο μεγιστοποιεί το καθαρό κέρδος. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 45

46 Ανάλυση προβλήματος Μεταβλητές απόφασης: Οι αριθμοί βαλβίδων τύπου Α και Β που παράγονται ανά ώρα - 1, 2 Περιορισμοί: Δεν υπάρχουν προφανείς περιορισμοί που να προέρχονται είτε από την παραγωγική διαδικασία είτε από τις δυναμικότητες των τριών φάσεων. Μοναδικός περιορισμός είναι ο χρόνος, ουσιαστικά οι ωριαίοι ρυθμοί παραγωγής των βαλβίδων. Τόρνος (φάση 1): Σε 1 ώρα παράγει 30 βαλβίδες Α ή 40 βαλβίδες Β η μία μονάδα τύπου Α παράγεται σε 1/30 της ώρας, ενώ η μία μονάδα τύπου Β στο 1/40 της ώρας οι 1 μονάδες Α σε 1 /30 ώρες και οι 2 μονάδες Β σε 2 /40 ώρες συνολικός απαιτούμενος χρόνος: 1 / /40 Ο χρονικός περιορισμός του τόρνου είναι: 1 / /40 1 (ώρα) ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 46

47 Τρυπάνι (φάση 2): σε 1 ώρα 28 βαλβίδες Α ή 35 βαλβίδες Β η μία μονάδα Α παράγεται σε 1/28 της ώρας και μία μονάδα Β στο 1/35 οι 1 μονάδες Α σε 1 /28 και οι 2 μονάδες Β σε 2 /35 συνολικός χρόνος: 1 / /35 ο χρονικός περιορισμός είναι: 1 / /35 1 (ώρα) Λειαντήρας (φάση 3): σε 1 ώρα 30 βαλβίδες Α ή 25 βαλβίδες Β η μία μονάδα Α σε 1/30 της ώρας, ενώ η μία μονάδα Β στο 1/25 οι 1 μονάδες σε 1 /30 και οι 2 σε 2 /25 συνολικός χρόνος: 1 / /25 ο περιορισμός που προκύπτει είναι: 1 / /25 1 (ώρα) ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 47

48 Κόστος κάθε βαλβίδας τύπου Α: Στον τόρνο, εφόσον σε 1 ώρα παράγονται 30 μονάδες και το ωριαίο κόστος λειτουργίας είναι 20, συνεπάγεται ότι το κόστος της κάθε μονάδας είναι 20/30 Στο τρυπάνι (με το ίδιο σκεπτικό) προκύπτει ότι το κόστος είναι 14/28 Στο λειαντήρα το κόστος παραγωγής της κάθε μονάδας είναι 20/30 Συνολικό κόστος παραγωγής μιας μονάδας τύπου Α: 20/30+14/28+20/30=11/6 Κόστος κάθε βαλβίδας τύπου Β: Με την ίδια ανάλυση και αθροίζοντας τις επιμέρους δαπάνες στις 3 μηχανές προκύπτει ότι το συνολικό κόστος παραγωγής της κάθε μονάδας είναι: 20/30+14/28+20/30=11/6 ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 48

49 Καθαρό κέρδος από την πώληση κάθε μονάδας Κέρδος από την πώληση κάθε μονάδας τύπου Α: 5 - (2 + 11/6 ) = 7/6 Κέρδος από την πώληση κάθε μονάδας τύπου Β: 6 - (3 + 17/10 ) = 13/10 Συνολικό κέρδος παραγωγής ανά ώρα: (7/6)* 1 + (13/10)* 2 ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 49

50 Τελικό μοντέλο ΓΠ ma F με τους περιορισμούς και 1, 2 0 ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 50

51 Παράδειγμα 4 Μία επιχείρηση κατασκευάζει δύο νέα μοντέλα υπερσύγχρονων ηλεκτρικών ψυγείων, με αντίστοιχες ονομασίες no frost και freezer. Ο χώρος παραγωγής είναι χωρισμένος στο τμήμα μορφοποίησης (Μ) όπου διαμορφώνονται οι τελικές επιφάνειες, στο τμήμα συναρμολόγησης (Σ) και στο βαφείο (Β) όπου γίνονται τα τελικά φινιρίσματα και η βαφή των ψυγείων. Ο κάθε τύπος ψυγείου χρειάζεται διαφορετικό αριθμό εργατοωρών σε κάθε τμήμα. Έτσι η κάθε παρτίδα 12 ψυγείων no frost χρειάζεται 60, 80 και 20 εργατοώρες στα τμήματα Μ, Σ και Β αντίστοιχα, ενώ η αντίστοιχη παρτίδα 12 ψυγείων freezer 70, 85 και 10 εργατοώρες σε καθένα από τα τρία τμήματα αντίστοιχα. Η επάνδρωση των τμημάτων είναι τέτοια ώστε οι εργατοώρες που υπάρχουν σε καθένα από αυτά είναι 2400, 3000 και 600 αντίστοιχα κατά τη διάρκεια ενός εργάσιμου μήνα. Ζητείται ο σχεδιασμός ενός μηνιαίου προγράμματος παραγωγής, το οποίο θα ελαχιστοποιεί σε όλα τα τμήματα το νεκρό χρόνο του προσωπικού ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 51

52 Ανάλυση προβλήματος Μεταβλητές απόφασης: Aριθμοί παρτίδων των 2 τύπων ψυγείων - NF, F Περιορισμοί στις διαθέσιμες εργατοώρες κάθε τμήματος: Μορφοποίηση (Μ): 60 NF + 70 F 2400 Συναρμολόγηση (Σ): 80 NF + 85 F 3000 Βαφείο (Β): 20 NF + 10 F 600 Η δυσκολία του προβλήματος έγκειται στη δημιουργία της αντικειμενικής συνάρτησης, εφόσον δεν υπάρχουν οικονομικά δεδομένα, αλλά στόχος είναι η ελαχιστοποίηση του νεκρού χρόνου. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 52

53 Παρατηρώντας τη σύσταση των 3 περιορισμών που αναφέρονται στις ανθρωποώρες, προκύπτει ότι ο νεκρός χρόνος κάθε τμήματος αποτελεί τη διαφορά μεταξύ του δεξιού (διαθέσιμες εργατοώρες) και του αριστερού (πραγματικές εργατοώρες) μέλους του αντίστοιχου περιορισμού. Κατά συνέπεια μπορούν να ορισθούν νέες μεταβλητές 1, 2, και 3 που συμβολίζουν τους νεκρούς χρόνους των τμημάτων Μ, Σ και Β αντίστοιχα. Νεκροί χρόνοι τμημάτων: Μ: 60 NF + 70 F NF + 70 F + 1 = 2400 Σ: 80 NF + 85 F NF + 85 F + 2 = 3000 Β: 20 NF + 10 F NF + 10 F + 3 = 600 ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 53

54 Διαμόρφωση μοντέλου ΓΠ min F NF 165 F με περιορισμούς NF NF NF F F F και, 0 NF F ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 54

55 Παράδειγμα 5 Η εταιρεία Nori & Leets Co., ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς χάλυβα του κόσμου, βρίσκεται δίπλα στην πόλη Steeltown και αποτελεί το μοναδικό μεγάλο εργοδότη των κατοίκων της. Η Steeltown μεγάλωσε και προόδευσε ραγδαία παράλληλα με την εταιρεία που απασχολεί σχεδόν από τους κατοίκους της. Για το λόγο αυτό και η νοοτροπία των κατοίκων της εδώ και αρκετά χρόνια ήταν ό,τι είναι καλό για την Nori & Leets είναι καλό και για την πόλη. Ωστόσο αυτό έχει τώρα αλλάξει, επειδή ανεξέλεγκτη μόλυνση του αέρα από τις καμίνους του εργοστασίου έχει αλλοιώσει το περιβάλλον της πόλης και θέσει σε κίνδυνο την υγεία του πληθυσμού της. Μία πρόσφατη εξέγερση των μετόχων της εταιρείας οδήγησε στην εκλογή ενός νέου διευρυμένου Διοικητικού Συμβουλίου. Η νέα διοίκηση είναι αποφασισμένη να ακολουθήσει υπεύθυνη κοινωνική πολιτική και έχει ήδη συζητήσει με αξιωματούχους του δήμου και αντιπροσωπείες πολιτών της Steeltown σχετικά με το τι πρέπει να γίνει για το πρόβλημα της μόλυνσης του αέρα. Έχουν καταλήξει από κοινού σε αυστηρές προδιαγραφές της ποιότητας του αέρα για τον ατμοσφαιρικό χώρο της πόλης. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 55

56 Οι τρεις κύριοι τύποι παραγόντων μόλυνσης στην ατμόσφαιρα της περιοχής είναι τα αιωρούμενα σωματίδια, τα θειικά οξείδια και οι υδρογονάνθρακες. Τα νέα μέτρα προϋποθέτουν ότι η εταιρεία πρέπει να μειώσει την ετήσια εκπομπή των τριών αυτών παραγόντων μόλυνσης κατά τις ακόλουθες ποσότητες (εκφρασμένες σε χιλιάδες τόνους). Απαιτούμενες ετήσιες μειώσεις εκπομπής των παραγόντων μόλυνσης Παράγοντας μόλυνσης Απαιτούμενη ελάττωση ετήσιου ρυθμού εκπομπής (χιλιάδες τόνοι) Αιωρούμενα σωματίδια 60 Θειικά οξείδια 150 Υδρογονάνθρακες 125 ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 56

57 Το Διοικητικό Συμβούλιο έδωσε εντολή στη διεύθυνση να ζητήσει από τους μηχανικούς της εταιρείας να καθορίσουν πώς μπορούν να επιτευχθούν αυτές οι απαιτούμενες ελαττώσεις με τον πλέον οικονομικό τρόπο. Η ίδια η λειτουργία του εργοστασίου συνεπάγεται δύο κύριες πηγές μόλυνσης: α) τις υψικαμίνους που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή χελωνών μετάλλου και β) τις καμίνους ανοικτής εστίας που χρησιμοποιούνται για τη μετατροπή του σιδήρου σε χάλυβα. Και στις δύο περιπτώσεις οι μηχανικοί αποφάνθηκαν ότι οι πλέον αποδοτικοί τρόποι μετριασμού της μόλυνσης είναι οι εξής: 1) αύξηση του ύψους της δέσμης των καμινάδων, 2) χρήση φίλτρων (μεταξύ των οποίων και παγίδες αερίων) στις δέσμες των καμινάδων και 3) βελτίωση της ποιότητας των καυσίμων υλών (χρησιμοποιώντας καθαρότερα υψηλής ποιότητας συστατικά) για τις καμινάδες. Όλες αυτές οι μέθοδοι έχουν κάποια συγκεκριμένα τεχνολογικά όρια όσον αφορά στην ποσότητα εκπομπής των παραγόντων της μόλυνσης που μπορούν να εξαφανίσουν όπως φαίνεται στον παρακάτω πίνακα. Ωστόσο οι μέθοδοι αυτές μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε οποιοδήποτε κλάσμα (ποσοστό) των δυνατοτήτων τους ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 57

58 μετρίασης της μόλυνσης. Επίσης, επειδή η λειτουργία των τριών μεθόδων είναι ανεξάρτητη, η ελάττωση εκπομπής που επιτυγχάνεται από καθεμιά από αυτές δεν επηρεάζεται σημαντικά από τυχόν ταυτόχρονη χρησιμοποίηση των υπολοίπων. Ελαττώσεις των ρυθμών εκπομπής από τη μέγιστη δυνατή χρήση της κάθε μεθόδου μετριασμού της μόλυνσης (σε χιλιάδες τόνους ανά έτος) Ψηλότερες καμινάδες Χρήση φίλτρων Βελτίωση καυσίμων Παράγοντας μόλυνσης Υψικάμινοι Κάμινοι ανοιχτής εστίας Υψικάμινοι Κάμινοι ανοιχτής εστίας Υψικάμινοι Κάμινοι ανοιχτής εστίας Αιωρούμενα σωματίδια Θειικά οξείδια Υδρογονάνθρακες ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 58

59 Μετά τη συγκέντρωση αυτών των δεδομένων έγινε φανερό ότι καμία από τις τρεις μεθόδους δεν ήταν από μόνη της αρκετή για την επίτευξη όλων των απαιτούμενων μειώσεων της μόλυνσης του περιβάλλοντος. Από την άλλη όμως πλευρά, ο συνδυασμός όλων των μεθόδων σε πλήρη δυναμικότητα αφενός μεν θα ήταν πάνω από αρκετός, αφετέρου δε το συνολικό κόστος θα ήταν απαγορευτικό για την εταιρεία αν, όπως είναι φυσικό, οι τιμές των προϊόντων της θα έπρεπε να συνεχίσουν να είναι ανταγωνιστικές. Για τους λόγους αυτούς οι μηχανικοί της εταιρείας κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι θα έπρεπε να χρησιμοποιηθεί κάποιος συνδυασμός των μεθόδων, κατά πάσα πιθανότητα με κλάσματα των δυναμικοτήτων τους μετρίασης της μόλυνσης βασισμένα στα αντίστοιχα κόστη τους. Επιπλέον, εξ αιτίας των διαφορών που υπάρχουν ανάμεσα στις υψικαμίνους και στις καμίνους ανοικτής εστίας, πιθανώς στους δύο αυτούς τύπους δε θα έπρεπε να χρησιμοποιηθεί ο ίδιος συνδυασμός μεθόδων. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 59

60 Προσδιορίσθηκε επίσης ότι το κόστος μειωμένης χρήσης μίας μεθόδου είναι ευθέως ανάλογο προς το αντίστοιχο ποσοστό δυναμικότητάς της. Έτσι για κάθε δεδομένο κλάσμα που χρησιμοποιείται, το ετήσιο κόστος ισούται με το ανάλογο ποσοστό του αντίστοιχου κόστους του παραπάνω πίνακα. Η επιχείρηση διεξήγαγε κατόπιν λεπτομερή κοστολόγηση προκειμένου να εκτιμηθεί το συνολικό ετήσιο κόστος για την εφαρμογή καθεμιάς από τις τρεις μεθόδους μετριασμού της μόλυνσης. Εκτός από τα αυξημένα έξοδα λειτουργίας και συντήρησης δόθηκε επίσης βαρύτητα τόσο στο πάγιο κόστος κάθε μεθόδου (το οποίο μετατράπηκε στο ισοδύναμό του σε ετήσια βάση), όσο και σε τυχόν ενδιάμεση απώλεια στην αποτελεσματικότητα της παραγωγικής διαδικασίας. Η ανάλυση αυτή οδήγησε στις ακόλουθες εκτιμήσεις του ετήσιου κόστους για τη χρήση κάθε μεθόδου στην πλήρη δυναμικότητά της. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 60

61 Ετήσιο κόστος χρήσης κάθε μεθόδου μετριασμού της μόλυνσης (σε εκατομμύρια ) Μέθοδος μετριασμού μόλυνσης Υψικάμινοι Κάμινοι ανοιχτής εστίας Ψηλότερες καμινάδες 8 10 Χρήση φίλτρων 7 6 Βελτίωση καυσίμων 11 9 Το τελευταίο στάδιο της προμελέτης ήταν η ανάπτυξη ενός γενικού σκελετού για το συνολικό πλάνο της εταιρείας σχετικά με τη μετρίαση της μόλυνσης. Το σχέδιο αποτελείται από τον καθορισμό των μεθόδων που θα χρησιμοποιηθούν για την ελάττωση της μόλυνσης, καθώς και των κλασμάτων των δυναμικοτήτων τους. Λόγω της συνδυασμένης φύσης του προβλήματος της εύρεσης του σχεδίου που θα ικανοποιεί όλες τις απαιτήσεις με το ελάχιστο δυνατό κόστος, σχηματίσθηκε μια ομάδα Επιχειρησιακής Έρευνας για την επίλυσή του. Η ομάδα ακολούθησε μια προσέγγιση με εργαλείο το Γραμμικό Προγραμματισμό. Ποια ήταν αυτή; ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 61

62 Ανάλυση προβλήματος Μεταβλητές απόφασης: 1 : αύξηση ύψους στις υψικαμίνους 2 : αύξηση ύψους στις κάμινους ανοικτής εστίας 3 : χρήση φίλτρων στις υψικαμίνους 4 : χρήση φίλτρων στις κάμινους ανοικτής εστίας 5 : βελτίωση καυσίμων στις υψικαμίνους 6 : βελτίωση καυσίμων στις κάμινους ανοικτής εστίας όπου i (i = 1, 2, 6) το κλάσμα (ποσοστό) χρήσης της αντίστοιχης μεθόδου Συνολικό κόστος: ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 62

63 Περιορισμοί από τις μειώσεις των παραγόντων μόλυνσης: Για τα αιωρούμενα σωματίδια: Για τα θειικά οξείδια: Για τους υδρογονάνθρακες: ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 63

64 ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 64 Το τελικό μοντέλο ΓΠ με εννέα περιορισμούς δομής και min F 1,,,,, ,,,,,

65 Παράδειγμα 6 Μία χαρτοβιομηχανία παράγει μεταξύ των άλλων προϊόντων της στυπόχαρτο, το οποίο τυλίγεται ανά δύο μέτρα περιφερειακά σε τυποποιημένους κυλίνδρους ύψους ενός μέτρου. Το στυπόχαρτο κόβεται σε ένα πλήθος από μικρότερα και πιθανώς διαφορετικά μήκη (το ύψος όλων είναι σταθερό και ίσο με ένα μέτρο), προκειμένου να ικανοποιηθούν όλες οι παραγγελίες των πελατών. Η χαρτοβιομηχανία έλαβε κατά τη διάρκεια της τελευταίας εβδομάδας τις ακόλουθες παραγγελίες για στυπόχαρτο. Τα μήκη είναι εκφρασμένα σε παλάμες (δέκατα του μέτρου) που είναι η συνηθισμένη μονάδα μέτρησης του στυπόχαρτου. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 65

66 Εβδομαδιαίες παραγγελίες Μήκος (παλάμες) Αριθμός τεμαχίων ,5 65 Η βιομηχανία επιθυμεί να κόψει τα σταθερού μήκους 20 παλαμών στυπόχαρτα με τρόπο ώστε αφενός μεν να ικανοποιηθούν όλες οι παραπάνω παραγγελίες, αφετέρου δε να ελαχιστοποιηθεί η συνολική φύρα (απώλεια). Ζητείται ο σχεδιασμός του κατάλληλου μαθηματικού μοντέλου για την επίλυση του προβλήματος της χαρτοβιομηχανίας. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 66

67 Ανάλυση προβλήματος Δεν είναι δυνατό να κοπούν από έναν κύλινδρο περισσότερα από 3 κομμάτια (π.χ. 3 * 5,5 = 16,5 και περισσεύουν 3,5 παλάμες ο τρόπος αυτός μπορεί να συμβολισθεί ως: 5,5, 5,5, 5,5 φύρα 3,5). Κάθε κύλινδρος μπορεί να κοπεί σε ένα, δύο ή τρία κομμάτια με τους ακόλουθους 13 πιθανούς τρόπους (μήκη κομματιών, φύρα): (9, 0, 0-11) - (9, 9, 0-2) - (9, 7, 0-4) - (9, 5,5, 0-5.5) - (9, 5,5, 5,5-0) - (7, 0, 0-13) - (7, 7, 0-6) - (7, 7, 5,5-0.5) - (7, 5,5, 0-7.5) - (7, 5,5, 5,5-2) - (5,5, 0, ) - (5,5, 5,5, 0-9) and (5,5, 5,5, 5,5-3,5). Κάθε δυνατός τρόπος κοπής αντιστοιχείται με μία μεταβλητή i. Συνεπώς ορίζονται 13 μεταβλητές: 1, 2, 13 (i = 1, 2,.. 13): αριθμός κυλίνδρων που κόβονται με τον τρόπο i ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 67

68 Συνολική απώλεια: Ελαχιστοποίηση της αντικειμενικής συνάρτησης: F = 11* 1 + 2* 2 + 4* 3 + 5,5* 4 + 0* * 6 + 6* 7 + 0,5* 8 + 7,5* 9 + 2* ,5* * ,5* 13 Περιορισμοί: Για τα 30 κομμάτια 9 παλαμών: = 30 Για τα 150 κομμάτια 7 παλαμών: = 150 Για τα 65 κομμάτια 5,5 παλαμών: = 65 Ισχύουν επίσης για όλες τις μεταβλητές οι περιορισμοί μη αρνητικότητας ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 68

69 Οργάνωση του μαθηματικού προτύπου 1) Μετατροπή της αντικειμενικής συνάρτησης και των περιορισμών στη μορφή που υπαγορεύει το μοντέλο του ΓΠ 2) Αλλαγή της φοράς της ανισότητας όσων περιορισμών δομής απαιτείται, έτσι ώστε τα δεξιά μέλη όλων των περιορισμών να είναι μη αρνητικοί αριθμοί. Επομένως αν το δεξιό μέλος ενός περιορισμού είναι αρνητικό χρειάζεται η αλλαγή των πρόσημων και της φοράς της ανισότητας (πολλαπλασιάζοντας και τα δύο μέλη της με -1). 3) Μετατροπή των περιορισμών δομής που αποτελούν ανισότητες ή ανισοϊοσότητες σε ισοδύναμες ισότητες. Αυτό επιτυγχάνεται με την προσθήκη (πρόσθεση εάν η φορά της ανισότητας είναι < ή ή αφαίρεση εάν η φορά είναι της μορφής > ή ) νέων μη αρνητικών μεταβλητών, οι οποίες λέγονται ψευδομεταβλητές. 4) Δημιουργία στο αριστερό τμήμα του πίνακα των περιορισμών δομής ενός μοναδιαίου πίνακα με την πρόσθεση κατάλληλου αριθμού νέων μεταβλητών, οι οποίες ονομάζονται τεχνητές μεταβλητές. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 69

70 Μεθοδολογία γραφικής επίλυσης προβλημάτων ΓΠ 1. Κάθε περιορισμός θεωρείται αρχικά ως ισότητα και παριστάνεται γραφικά με μία ευθεία (ή με ένα επίπεδο σε προβλήματα τριών διαστάσεων). 2. Ανάλογα με το σύμβολο σύγκρισης κάθε περιορισμού βρίσκεται το τμήμα εκείνο του επιπέδου (ή του χώρου σε τρισδιάστατα προβλήματα), όλα τα σημεία του οποίου τον επαληθεύουν. [Ο ταχύτερος τρόπος είναι ο έλεγχος του κατά πόσον η τομή των αξόνων επαληθεύει τον περιορισμό (ό,τι ισχύει γι αυτήν θα ισχύει και για όλα τα σημεία που ανήκουν στο ίδιο ημιεπίπεδο).] 3. Προσδιορίζεται η τομή όλων των ημιεπιπέδων, η οποία επαληθεύει όλους τους περιορισμούς. Ακολούθως προσδιορίζονται όλες οι κορυφές της τομής. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 70

71 4. Παριστάνεται γραφικά η αντικειμενική συνάρτηση f(), η οποία αποτελεί μία οικογένεια ευθειών με σταθερό συντελεστή διεύθυνσης. Οι διαφορετικές τιμές της αντικειμενικής συνάρτησης παριστάνονται από τις αντίστοιχες παράλληλες ευθείες. 5. Η ευθεία της συνάρτησης μετακινείται παράλληλα με τον εαυτό της στην κατεύθυνση που αυξάνεται (ή μειώνεται, εάν στόχος είναι η ελαχιστοποίηση) η τιμή της, έως ότου συναντήσει το τμήμα του επιπέδου που αποτελεί την τομή όλων των περιορισμών. Από την οικογένεια ευθειών που συναντούν την τομή των περιορισμών λαμβάνονται υπόψη μόνον οι ευθείες που διέρχονται από τις κορυφές της τομής. 6. Υπολογίζονται οι τιμές των ευθειών που διέρχονται από τις κορυφές της τομής των περιορισμών. Η κορυφή εκείνη, από την οποία περνά η ευθεία με τη μέγιστη (ελάχιστη σε προβλήματα ελαχιστοποίησης) τιμή αποτελεί την άριστη λύση του προβλήματος. Οι τιμές των μεταβλητών που απαρτίζουν την άριστη λύση είναι οι συντεταγμένες αυτής της κορυφής. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 71

72 Γραφική επίλυση σε προβλήματα μεγιστοποίησης ma f() = με τους περιορισμούς δομής και περιορισμούς μη αρνητικότητας 1, 2 0 ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 72

73 Γραφική επίλυση προβλήματος μεγιστοποίησης ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 73

74 Κορυφή Συντεταγμένες Τιμή της f() Α (0,0) 0 Β (0,5) 10 Γ (9,2) 13 Δ (10,0) 10 Ως εκ τούτου η μέγιστη τιμή της f() είναι 13, η αντίστοιχη ευθεία διέρχεται από την κορυφή Γ και οι τιμές των μεταβλητών είναι 1 = 9 και 2 = 2. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 74

75 Γραφική επίλυση σε προβλήματα ελαχιστοποίησης min z() = με τους περιορισμούς δομής και περιορισμούς μη αρνητικότητας 1, 2 0 ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 75

76 Γραφική επίλυση προβλήματος ελαχιστοποίησης ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 76

77 Λύνοντας το σύστημα των δύο παραπάνω εξισώσεων βρίσκεται ότι: 1 = 1,752 και 2 = 4,496 Έτσι, το ελάχιστο της αντικειμενικής συνάρτησης είναι: Min Ζ = 24*1, *4,496 = 122,98 ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 77

78 Η μέθοδος Simple Υπάρχει μια μεγάλη ποικιλία από αλγόριθμους βασισμένους στη μέθοδο Simple για να επιλυθούν προβλήματα ΓΠ. Άλλοι (πολυωνυμικού τύπου) αλγόριθμοι έχουν αναπτυχθεί για την επίλυση προβλημάτων ΓΠ: - Ο αλγόριθμος Khachian (1979) - Ο αλγόριθμος Kamarkar (AT&T Bell Labs, μέσα 80 ) Κανένας από αυτούς τους αλγόριθμους δεν ήταν ικανός να νικήσει τη μέθοδο Simple σε πραγματικές πρακτικές εφαρμογές, ως εκ τούτου η Simple (στις διάφορες μορφές της) είναι και πιθανότατα θα παραμείνει ο κυρίαρχος αλγόριθμος ΓΠ τουλάχιστον για το εγγύς μέλλον. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 78

79 Θεμελιώδες θεώρημα Θεώρημα ακραίου σημείου (ή φίλτρο Simple): Εάν υπάρχει η μεγαλύτερη ή η μικρότερη τιμή μιας γραμμικής συνάρτησης που είναι προσδιορισμένη από μία πολυγωνική περιοχή, τότε είναι βέβαιο ότι βρίσκεται στα όρια αυτής της περιοχής. Ένας πεπερασμένος αριθμός από ακραία σημεία συνεπάγεται έναν πεπερασμένο αριθμό από λύσεις. Ως εκ τούτου η αναζήτηση μειώνεται σε ένα πεπερασμένο σύνολο σημείων. Ωστόσο, ένα πεπερασμένο σύνολο μπορεί να είναι ακόμη πολύ μεγάλο για πρακτικούς σκοπούς. Η μέθοδος Simple παρέχει μια εγγυημένα αποτελεσματική συστηματική αναζήτηση για να καλύψει ένα πεπερασμένο σύνολο διαδοχικών βημάτων. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 79

80 Γενική μορφή αρχικού πίνακα Simple Βάση 1 2 n n+1 n+2... n+m Δ.Μ. n+1 n+2... n+m a 11 a a 1n a 21 a a 2n a m1 a m2... a mn b 1 b 2... b m -f c 1 c 2... c n ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 80

81 Προηγούμενος πίνακας Simple Βάση 1... m m+1... X s... n+m Δ.Μ a 1,m+1... a 1,s... a 1,n b r 0 0 a r,m+1... a r,s a r,n b r m a r,m+1... A m,s... a m,n b m c m+1... C s... c n -f 0 ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 81

82 Νέος (τρέχων) πίνακας Simple Βάση 1.. r.... m... m+1... s... n+m Δ.Μ r m a 1s a rr a 1,m+1 -a 1,s a r,m+1 0 a 1,m+1 -a 1,s a r,m a r,m+1 a r,n 0 a rr = 0 a r,m+1 = 1 a rn = a rs a rs a rs a ms a rr 1 a m,n+1 -a m,s a r,m+1 0 a m,n -a m,s a r,n b 1 -a 1,s b r b r = b r a rs b m -a ms b r -f 0... c s a rr... 0 c m+1 -c s a r,m c n -c s a r,n -f 0 -c s a r,n ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 82

83 Βασικά βήματα της μεθόδου Simple 1. Ξεκινήστε την αναζήτηση από ένα ακραίο σημείο (δηλ. μια βασική εφικτή λύση). 2. Προσδιορίστε εάν η μετακίνηση σε ένα γειτονικό ακραίο σημείο μπορεί να συμβάλλει στη βελτιστοποίηση της αντικειμενικής συνάρτησης. 3. Εάν όχι, η τρέχουσα λύση είναι η βέλτιστη. Εάν ωστόσο η βελτίωση είναι πιθανή, τότε προχωρήστε στο επόμενο βήμα. 4. Προχωρήστε στο γειτονικό ακραίο σημείο το οποίο προσφέρει (ή τουλάχιστον φαίνεται να προσφέρει) τη μεγαλύτερη βελτίωση στην αντικειμενική συνάρτηση. 5. Συνεχίστε με τα βήματα 2 και 3 μέχρι να βρεθεί η βέλτιστη λύση ή να αποδειχθεί ότι το πρόβλημα είναι απροσδιόριστο ή δεν έχει καμία λύση. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 83

84 Σύνοψη βημάτων μεθόδου Simple (μετά τον καθορισμό της αρχικής βασικής εφικτής λύσης) Βήμα 1: Προσδιορίζεται η εισερχόμενη μη βασική μεταβλητή. Βήμα 2: Προσδιορίζεται η εξερχόμενη μη βασική μεταβλητή. Βήμα 3: Με στοιχειώδεις πράξεις μεταξύ των γραμμών του τρέχοντος πίνακα προκύπτει ο επόμενος πίνακας Simple, στον οποίο αντικατοπτρίζονται οι μεταβολές που οδηγούν στην επόμενη κορυφή της εφικτής περιοχής. Βήμα 4: Ελέγχεται εάν η τρέχουσα βασική δυνατή λύση είναι άριστη. Εάν αυτή η λύση είναι η άριστη, τότε η διαδικασία ολοκληρώθηκε, εάν όχι: Μεταφορά στο βήμα 1. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 84

85 Στάδια επίλυσης προβλημάτων ΓΠ - Προβλήματα μεγιστοποίησης 1. Εισαγωγή στη βάση της μεταβλητής, έστω s, με το μεγαλύτερο θετικό συντελεστή c s (μικρότερο αρνητικό σε προβλήματα ελαχιστοποίησης). 2. Απομάκρυνση από τη βάση της μεταβλητής, έστω r, με το μικρότερο θετικό πηλίκο b r /a rs, όπου a rs > Σχεδιασμός νέου πίνακα Simple αντικαθιστώντας στη βάση τη μεταβλητή r με τη μεταβλητή s. 4. Υπολογισμός των στοιχείων της νέας γραμμής της μεταβλητής s διαιρώντας τα αντίστοιχα στοιχεία της προηγούμενης γραμμής της μεταβλητής r με το στοιχείο οδηγό a rs. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 85

86 5. Αντικατάσταση όλων των υπόλοιπων στοιχείων σύμφωνα με τη σχέση: Νέο στοιχείο = αντίστοιχο προηγούμενο στοιχείο [(αντίστοιχο στοιχείο προηγούμενης στήλης της s ) * (αντίστοιχο στοιχείο νέας γραμμής της r ). 6. Επιστροφή στο βήμα 1 Η διαδικασία επαναλαμβάνεται συνεχώς έως ότου συμβεί ένα από τα εξής: α) Όλοι οι σχετικοί συντελεστές κόστους γίνουν αρνητικοί ή μηδέν. Στην περίπτωση αυτή έχει προσδιοριστεί η άριστη λύση ή β) Όλοι οι συντελεστές a is γίνουν αρνητικοί ή μηδέν. Στην περίπτωση αυτή το πρόβλημα είναι απροσδιόριστο και δεν υπάρχει πεπερασμένη λύση. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 86

87 Επίλυση του πρότυπου προβλήματος μεγιστοποίησης ma F = 3* 1 +4* 2 +2* 3 με τους περιορισμούς δομής: και τους περιορισμούς μη αρνητικότητας 1, 2, 3 0 ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 87

88 Προσθέτοντας τον κατάλληλο αριθμό ψευδομεταβλητών (τεχνητές μεταβλητές δεν απαιτούνται, εφόσον όλοι οι περιορισμοί δομής είναι της μορφής ) το πρότυπο παράδειγμα διαμορφώνεται ως εξής: maf = = = = = 80 ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 88

89 Διαδοχικοί πίνακες Simple Βάση Δ.Μ * f * f * f ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 89

90 * 20 -f f Άριστη λύση: 1 =100 2 =0 3 =200 4 =0 5 =0 6 =100 7 =80 ma f=700 ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 90

91 Στάδια επίλυσης προβλημάτων ΓΠ (προβλήματα ελαχιστοποίησης) 1. Δημιουργία της τεχνητής συνάρτησης F = Σ i, όπου i οι τεχνητές μεταβλητές εκφρασμένες ως συναρτήσεις των άλλων μεταβλητών του αντίστοιχου περιορισμού. 2. Σύνταξη του πρώτου πίνακα Simple με τους συντελεστές της F κάτω από αυτούς της αρχικής συνάρτησης f. 3. Ελαχιστοποίηση της F με τη γνωστή διαδικασία της μεθόδου Simple (βήματα 1 έως 6 του αλγορίθμου), εισάγοντας κάθε φορά στη βάση τη μεταβλητή με το μικρότερο αρνητικό συντελεστή c i. 4. Επανάληψη της διαδικασίας ελαχιστοποίησης της F, έως ότου αυτή πάρει την τιμή μηδέν (οπότε όλοι οι συντελεστές κόστους της θα γίνουν θετικοί ή μηδέν). ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 91

92 6. Διαγραφή της γραμμής των συντελεστών της F και των στηλών όλων των τεχνητών μεταβλητών. 6. Ελαχιστοποίηση της αρχικής συνάρτησης f, εισάγοντας κάθε φορά στη βάση τη μεταβλητή με το μικρότερο αρνητικό συντελεστή. 7. Επανάληψη της διαδικασίας ελαχιστοποίησης της συνάρτησης f, έως ότου όλοι οι συντελεστές κόστους γίνουν θετικοί ή μηδέν. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 92

93 Επίλυση προβλήματος ελαχιστοποίησης Έστω το ακόλουθο πρόβλημα ελαχιστοποίησης: minf = με τους περιορισμούς δομής = και τους περιορισμούς μη αρνητικότητας 1 0, 2 0 Οι υπάρχουσες ανισότητες μετατρέπονται σε ισότητες (με προσθήκη των ψευδομεταβλητών 3 και 4 ) και δημιουργείται ο απαραίτητος μοναδιαίος πίνακας (προσθέτοντας τις τεχνητές μεταβλητές 5 και 6 ). Έτσι το πρόβλημα διαμορφώνεται ως εξής: ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 93

94 minf = με τους περιορισμούς δομής = = = 8 και 1, 2, 3, 4, 5, 6 0 Σύμφωνα με τον αλγόριθμο ελαχιστοποίησης της μεθόδου Simple πρέπει πρώτα απ' όλα να δημιουργηθεί η τεχνητή συνάρτηση F. F = = ( ) + ( ) F = Ακολουθούν οι πίνακες Simple έως ότου, ελαχιστοποιώντας διαδοχικά τις συναρτήσεις F και f, προσδιορισθεί η άριστη λύση. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 94

95 Διαδοχικοί πίνακες Simple (πρόβλημα ελαχιστοποίησης) Βάση Δ.Μ * f F / /3 0-1/3 10/3 5 2/3* 0 0 1/3 1-1/3 4/3 2 1/ /3 0 1/3 8/3 -f 1/ /3 0-2/3-16/3 -F -2/ /3 0 4/3-4/ /2-5/2 1/ /2 3/2-1/ /2-1/2 1/2 2 -f /2-1/2-1/2-6 -F ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 95

96 Τελικός πίνακας Simple Βάση Δ.Μ ½ ½ ½ 2 -f ½ -6 Άριστη λύση: 1 =2, 2 =2, 3 = 4 = 5 =0 min f = 6 ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 96

97 Μοντέλα χωρίς μοναδικές βέλτιστες λύσεις Ανέφικτο (infeasibility): Συμβαίνει όταν ένα μοντέλο δεν έχει κανένα εφικτό σημείο. Απροσδιόριστο (unboundness): Συμβαίνει όταν η αντικειμενική συνάρτηση μπορεί να πάρει απεριόριστα μεγάλη (ma) ή απεριόριστα μικρή τιμή (min). Εναλλακτικές λύσεις (alternate solution): Συμβαίνει όταν περισσότερα από ένα σημεία βελτιστοποιούν την αντικειμενική συνάρτηση. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 97

98 Εφαρμογή Γραμμικού Προγραμματισμού Πρόγραμμα σύνθεσης προϊόντων Ένας κατασκευαστής έχει διαμορφώσει πολλούς και διαφορετικούς πόρους όπως πρώτες ύλες, εργασία και εξοπλισμό. Αυτοί οι πόροι μπορούν να συνδυαστούν για να παράγουν οποιοδήποτε από πολλά διαφορετικά προϊόντα. Η ποσότητα του πόρου i που απαιτείται για να παράγει μία μονάδα από το j προϊόν είναι γνωστή. Ο λήπτης αποφάσεων επιθυμεί να παράγει το συνδυασμό των προϊόντων που θα μεγιστοποιήσει τα συνολικά έσοδα. Η εταιρία Giga παράγει δύο μεγάλα προϊόντα: I και II. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 98

99 Οι απαιτήσεις των πρώτων υλών, ο χώρος που απαιτείται για αποθήκευση, οι ρυθμοί παραγωγής και οι τιμές πώλησης των προϊόντων δίνονται στον παρακάτω πίνακα. Δεδομένα παραγωγής της εταιρείας Giga Προϊόν I II Χώρος αποθήκευσης (m 2 /ανά μονάδα) 4 5 Πρώτες ύλες (κιλά/μονάδα) 5 3 Ρυθμός παραγωγής (μονάδες/ώρα) Τιμή πώλησης ($/μονάδα) Το συνολικό ποσό των πρώτων υλών που είναι διαθέσιμο ανά μέρα και για τα δύο προϊόντα είναι 1575 κιλά. Ο συνολικός χώρος αποθήκευσης για όλα τα προϊόντα είναι 1500 m 2, και το περισσότερο 7 μέρες της εβδομάδας μπορούν να χρησιμοποιηθούν για παραγωγή. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 99

100 Γραφική επίλυση ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 100

101 Όταν οι μεταβλητές απόφασης είναι περισσότερες από δύο, συνιστάται πάντοτε η χρήση της μεθόδου Simple για να αποφεύγεται η χρονοβόρα γραφική διαδικασία. Η μέθοδος Simple δε χρησιμοποιείται για να εξετάσει όλες τις εφικτές λύσεις. Έχει να κάνει μόνο με ένα μικρό και μοναδικό σύνολο από εφικτές λύσεις, το σύνολο των κορυφών (δηλ. τα ακραία σημεία) της κυρτής εφικτής περιοχής που περιέχει την άριστη λύση. Η λύση της Simple απέδωσε το ακόλουθο άριστο πρόγραμμα παραγωγής για τη Giga: Η εταιρεία μπορεί να μεγιστοποιήσει το εισόδημα από τις πωλήσεις σε 4335, παράγοντας 270 μονάδες προϊόντος I και 75 μονάδες προϊόντος II. Δε θα υπάρξει καθόλου πλεόνασμα από τις πρώτες ύλες ή από το χρόνο παραγωγής, αλλά θα υπάρξουν 45 μονάδες από μη χρησιμοποιούμενο χώρο αποθήκευσης. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 101

102 Οι διευθυντές ενδιαφέρονται να μάθουν εάν αξίζει να αυξήσουν την παραγωγή αγοράζοντας περισσότερες μονάδες από πρώτες ύλες ή επεκτείνοντας τις παραγωγικές του ευκολίες ή δουλεύοντας υπερωρίες. Οι κρίσιμες ερωτήσεις είναι: Ποια είναι η τιμή του εισοδήματος (ή οριακή τιμή) από κάθε πρόσθετη μονάδα κάθε τύπου πόρων; Ποιο είναι το μεγαλύτερο κόστος (ή οριακό κόστος) το οποίο θα έπρεπε να είναι πρόθυμοι να πληρώσουν για κάθε επιπρόσθετη μονάδα πόρων; Απαντήσεις σ αυτές τις ερωτήσεις μπορούν να βρεθούν από την αντικειμενική συνάρτηση στον τελευταίο πίνακα της λύσης Simple: ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 102

103 Z 15 7 S S 3 $4335 δηλαδή Z $ 4335 S 2 S Επειδή οι μεταβλητές S 1, S 2 και S 3 παριστάνουν πλεονασματικούς πόρους, οι αρνητικές τους τιμές (δηλ, -S 1, -S 2, -S 3 ) παριστάνουν επιπρόσθετες μονάδες αυτών των πόρων που μπορούν να γίνουν διαθέσιμες. Οι τιμές του εισοδήματος (ή οριακές τιμές των επιπρόσθετων μονάδων αυτών των πόρων) μπορούν να βρεθούν από τις μερικές παραγώγους της συνάρτησης Z ως προς -S 1, -S 2 και -S 3. Επομένως, η οριακή τιμή από μια επιπρόσθετη μονάδα κάθε πόρου είναι: ό ώ Z ( S1) $0 ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 103

104 ώ ό Z 15 ύ $ ( S ) 7 2 Z ή ( ) S3 16 $ 7 Έτσι, οι οριακές τιμές από τις επιπρόσθετες μονάδες των πόρων μπορεί να υπολογιστούν άμεσα από τους συντελεστές της αντικειμενικής συνάρτησης στον τελευταίο πίνακα Simple. Η Εταιρία Giga θα πρέπει να είναι πρόθυμη να πληρώσει μέχρι $ 15/7 για μια επιπρόσθετη μονάδα από τις πρώτες ύλες και $ 16/7 για μια επιπρόσθετη μονάδα από το χρόνο παραγωγής. Εάν το πραγματικό κόστος μιας επιπλέον μονάδας (δηλ. το οριακό κόστος) απ αυτούς τους πόρους είναι μικρότερο από την οριακή τιμή, η εταιρία θα μπορεί να αυξήσει το εισόδημά της αυξάνοντας την παραγωγή. Οι παραπάνω οριακές τιμές είναι έγκυρες, μόνο όσο υπάρχει διαθέσιμος πλεονασματικός αποθηκευτικός χώρος. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 104

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ (Transportation Problems) Βασίλης Κώστογλου E-mail: vkostogl@it.teithe.gr URL: www.it.teithe.gr/~vkostogl Περιγραφή Ένα πρόβλημα μεταφοράς ασχολείται με το πρόβλημα του προσδιορισμού του καλύτερου δυνατού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Χαλκίδας Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων

ΤΕΙ Χαλκίδας Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων ΤΕΙ Χαλκίδας Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Επιχειρησιακή Έρευνα Τυπικό Εξάμηνο: Δ Αλέξιος Πρελορέντζος Εισαγωγή Ορισμός 1 Η συστηματική εφαρμογή ποσοτικών μεθόδων, τεχνικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΛΑΧΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΛΑΧΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΛΑΧΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ Ελαχιστοποίηση κόστους διατροφής Ηεπιχείρηση ζωοτροφών ΒΙΟΤΡΟΦΕΣ εξασφάλισε µια ειδική παραγγελίααπό έναν πελάτη της για την παρασκευή 1.000 κιλών ζωοτροφής, η οποία θα πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Case 12: Προγραμματισμός Παραγωγής της «Tires CO» ΣΕΝΑΡΙΟ (1)

Case 12: Προγραμματισμός Παραγωγής της «Tires CO» ΣΕΝΑΡΙΟ (1) Case 12: Προγραμματισμός Παραγωγής της «Tires CO» ΣΕΝΑΡΙΟ (1) Ένα πολυσταδιακό πρόβλημα που αφορά στον τριμηνιαίο προγραμματισμό για μία βιομηχανική επιχείρηση παραγωγής ελαστικών (οχημάτων) Γενικός προγραμματισμός

Διαβάστε περισσότερα

2.1. ΑΠΛΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΓΡΑΜΜΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ

2.1. ΑΠΛΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΓΡΑΜΜΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ . ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ( Linear Programming ) Ο Γραμμικός Προγραμματισμός είναι μια τεχνική που επιτρέπει την κατανομή των περιορισμένων πόρων μιας επιχείρησης με τον πιο

Διαβάστε περισσότερα

Η άριστη ποσότητα παραγγελίας υπολογίζεται άμεσα από τη κλασική σχέση (5.5): = 1000 μονάδες

Η άριστη ποσότητα παραγγελίας υπολογίζεται άμεσα από τη κλασική σχέση (5.5): = 1000 μονάδες ΠΡΟΒΛΗΜΑ 1 Η ετήσια ζήτηση ενός σημαντικού εξαρτήματος που χρησιμοποιείται στη μνήμη υπολογιστών desktops εκτιμήθηκε σε 10.000 τεμάχια. Η αξία κάθε μονάδας είναι 8, το κόστος παραγγελίας κάθε παρτίδας

Διαβάστε περισσότερα

Το Πρόβλημα Μεταφοράς

Το Πρόβλημα Μεταφοράς Το Πρόβλημα Μεταφοράς Αφορά τη μεταφορά ενός προϊόντος από διάφορους σταθμούς παραγωγής σε διάφορες θέσεις κατανάλωσης με το ελάχιστο δυνατό κόστος. Πρόκειται για το πιο σπουδαίο πρότυπο προβλήματος γραμμικού

Διαβάστε περισσότερα

2. ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

2. ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 2. ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ο Συγκεντρωτικός Προγραμματισμός Παραγωγής (Aggregae Produion Planning) επικεντρώνεται: α) στον προσδιορισμό των ποσοτήτων ανά κατηγορία προϊόντων και ανά χρονική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Δ.Α.Π. Ν.Δ.Φ.Κ. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ www.dap-papei.gr ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ 1 ΑΣΚΗΣΗ 1 Η FASHION Α.Ε είναι μια από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΑΠΟΘΗΚΕΣ Ζ1 Ζ2 Ζ3 Δ1 1,800 2,100 1,600 Δ2 1,100 700 900 Δ3 1,400 800 2,200

ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΑΠΟΘΗΚΕΣ Ζ1 Ζ2 Ζ3 Δ1 1,800 2,100 1,600 Δ2 1,100 700 900 Δ3 1,400 800 2,200 ΑΣΚΗΣΗ Η εταιρεία logistics Orient Express έχει αναλάβει τη διακίνηση των φορητών προσωπικών υπολογιστών γνωστής πολυεθνικής εταιρείας σε πελάτες που βρίσκονται στο Hong Kong, τη Σιγκαπούρη και την Ταϊβάν.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ (Γ.Π.).) (LINEAR PROGRAMMING)

ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ (Γ.Π.).) (LINEAR PROGRAMMING) ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ (Γ.Π.).) (LINEAR PROGRAMMING) Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής

Διαβάστε περισσότερα

ιαµόρφωση Προβλήµατος

ιαµόρφωση Προβλήµατος Γραµµικός Προγραµµατισµός ιαµόρφωση Προβλήµατος Η παρουσίαση προετοιµάστηκε από τον Ν.Α. Παναγιώτου ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Επιχειρησιακή Έρευνα Περιεχόµενα Παρουσίασης 1. Γενικά Στοιχεία Γραµµικού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ & ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΛΥΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ Έβδομο Εξάμηνο

ΣΧΟΛΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ & ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΛΥΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ Έβδομο Εξάμηνο ΣΧΟΛΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ & ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΛΥΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ Έβδομο Εξάμηνο Διδάσκων: Ι. Κολέτσος Κανονική Εξέταση 2007 ΘΕΜΑ 1 Διαιτολόγος προετοιμάζει ένα μενού

Διαβάστε περισσότερα

Γραμμικός Προγραμματισμός

Γραμμικός Προγραμματισμός Γραμμικός Προγραμματισμός Εισαγωγή Το πρόβλημα του Σχεδιασμού στη Χημική Τεχνολογία και Βιομηχανία. Το συνολικό πρόβλημα του Σχεδιασμού, από μαθηματική άποψη ανάγεται σε ένα πρόβλημα επίλυσης συστήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ & ΔΙΚΤΥΑΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ & ΔΙΚΤΥΑΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ & ΔΙΚΤΥΑΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Ενότητα 2: Τεχνικές Μοντελοποίησης, Εφαρμογές Μοντελοποίησης Γραμμικών Προβλημάτων Σαμαράς Νικόλαος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Γραμμικός Προγραμματισμός

Γραμμικός Προγραμματισμός Γραμμικός Προγραμματισμός ημήτρης Φωτάκης Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Γραμμικός Προγραμματισμός Ελαχιστοποίηση γραμμικής αντικειμενικής συνάρτησης

Διαβάστε περισσότερα

Γραµµικός Προγραµµατισµός - Μέθοδος Simplex

Γραµµικός Προγραµµατισµός - Μέθοδος Simplex Γραµµικός Προγραµµατισµός - Μέθοδος Simplex Η πλέον γνωστή και περισσότερο χρησιµοποιηµένη µέθοδος για την επίλυση ενός γενικού προβλήµατος γραµµικού προγραµµατισµού, είναι η µέθοδος Simplex η οποία αναπτύχθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΑΚΡΙΤΩΝ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΑΚΡΙΤΩΝ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΜΕΡΟΣ ΙΙ ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΑΚΡΙΤΩΝ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ 36 ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΑΚΡΙΤΩΝ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ Πολλές από τις αποφάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ιδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΣΤΕΡΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Τμήμα Εμπορίας και Διαφήμισης ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Μάθημα: Επιχειρησιακή Έρευνα. Ακαδημαϊκό Έτος 2013-2014

ΤΕΙ ΣΤΕΡΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Τμήμα Εμπορίας και Διαφήμισης ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Μάθημα: Επιχειρησιακή Έρευνα. Ακαδημαϊκό Έτος 2013-2014 ΤΕΙ ΣΤΕΡΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Τμήμα Εμπορίας και Διαφήμισης ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Μάθημα: Επιχειρησιακή Έρευνα Ακαδημαϊκό Έτος 2013-2014 Διδάσκων: Δρ. Χρήστος Γενιτσαρόπουλος Άμφισσα, 2013 Δρ. Χρήστος Γενιτσαρόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Συστήματα γραμμικών εξισώσεων με ιδιομορφίες

1.3 Συστήματα γραμμικών εξισώσεων με ιδιομορφίες Κεφάλαιο Συστήματα γραμμικών εξισώσεων Παραδείγματα από εφαρμογές Παράδειγμα : Σε ένα δίκτυο (αγωγών ή σωλήνων ή δρόμων) ισχύει ο κανόνας των κόμβων όπου το άθροισμα των εισερχόμενων ροών θα πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Προσφορά Εργασίας Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας ( Χ,Α συνάρτηση χρησιμότητας U(X,A)

Προσφορά Εργασίας Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας ( Χ,Α συνάρτηση χρησιμότητας U(X,A) Προσφορά Εργασίας - Έστω ότι υπάρχουν δύο αγαθά Α και Χ στην οικονομία. Το αγαθό Α παριστάνει τα διάφορα καταναλωτικά αγαθά. Το αγαθό Χ παριστάνει τον ελεύθερο χρόνο. Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας

Διαβάστε περισσότερα

Άριστες κατά Pareto Κατανομές

Άριστες κατά Pareto Κατανομές Άριστες κατά Pareto Κατανομές - Ορισμός. Μια κατανομή x = (x, x ) = (( 1, )( 1, )) ονομάζεται άριστη κατά Pareto αν δεν υπάρχει άλλη κατανομή x = ( x, x ) τέτοια ώστε: U j( x j) U j( xj) για κάθε καταναλωτή

Διαβάστε περισσότερα

Case 08: Επιλογή Διαφημιστικών Μέσων Ι ΣΕΝΑΡΙΟ (1)

Case 08: Επιλογή Διαφημιστικών Μέσων Ι ΣΕΝΑΡΙΟ (1) Case 08: Επιλογή Διαφημιστικών Μέσων Ι ΣΕΝΑΡΙΟ (1) Το πρόβλημα της επιλογής των μέσων διαφήμισης (??) το αντιμετωπίζουν τόσο οι επιχειρήσεις όσο και οι διαφημιστικές εταιρείες στην προσπάθειά τους ν' αναπτύξουν

Διαβάστε περισσότερα

1. Κατανομή πόρων σε συνθήκες στατικής αποτελεσματικότητας

1. Κατανομή πόρων σε συνθήκες στατικής αποτελεσματικότητας Εφαρμογές Θεωρίας 1. Κατανομή πόρων σε συνθήκες στατικής αποτελεσματικότητας Έστω ότι η συνάρτηση ζήτησης για την κατανάλωση του νερού ενός φράγματος (εκφρασμένη σε ευρώ) είναι q = 12-P και το οριακό κόστος

Διαβάστε περισσότερα

Οι κλασσικότερες από αυτές τις προσεγγίσεις βασίζονται σε πολιτικές αναπαραγγελίας, στις οποίες προσδιορίζονται τα εξής δύο μεγέθη:

Οι κλασσικότερες από αυτές τις προσεγγίσεις βασίζονται σε πολιτικές αναπαραγγελίας, στις οποίες προσδιορίζονται τα εξής δύο μεγέθη: 4. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΘΕΜΑΤΩΝ ΥΠΟ ΑΒΕΒΑΙΑ ΖΗΤΗΣΗ Στις περισσότερες περιπτώσεις η ζήτηση είναι αβέβαια. Οι περιπτώσεις αυτές διαφέρουν ως προς το μέγεθος της αβεβαιότητας. Δηλαδή εάν η αβεβαιότητα είναι περιορισμένη

Διαβάστε περισσότερα

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN 3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HESHER-OHIN Υπάρχουν δύο συντελεστές παραγωγής, το κεφάλαιο και η εργασία τους οποίους χρησιμοποιεί η επιχείρηση για να παράγει προϊόν Y μέσω μιας συνάρτησης παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ13(ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΛΙΟΥ )

ΔΕΟ13(ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΛΙΟΥ ) ΔΕΟ13(ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΛΙΟΥ ) ΑΣΚΗΣΗ 1 Μια εταιρεία ταχυμεταφορών διατηρεί μια αποθήκη εισερχομένων. Τα δέματα φθάνουν με βάση τη διαδικασία Poion με μέσο ρυθμό 40 δέματα ανά ώρα. Ένας υπάλληλος

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 3 Οι ιδιότητες των αριθμών... 37 3.1 Αριθμητικά σύνολα... 37 3.2 Ιδιότητες... 37 3.3 Περισσότερες ιδιότητες...

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 3 Οι ιδιότητες των αριθμών... 37 3.1 Αριθμητικά σύνολα... 37 3.2 Ιδιότητες... 37 3.3 Περισσότερες ιδιότητες... Περιεχόμενα Πρόλογος... 5 Κεφάλαιο Βασικές αριθμητικές πράξεις... 5. Τέσσερις πράξεις... 5. Σύστημα πραγματικών αριθμών... 5. Γραφική αναπαράσταση πραγματικών αριθμών... 6.4 Οι ιδιότητες της πρόσθεσης

Διαβάστε περισσότερα

Σε βιομηχανικό περιβάλλον η αποθεματοποίηση γίνεται στις εξής μορφές

Σε βιομηχανικό περιβάλλον η αποθεματοποίηση γίνεται στις εξής μορφές 3. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΘΕΜΑΤΟΣ 3. Τι Είναι Απόθεμα Σε βιομηχανικό περιβάλλον η αποθεματοποίηση γίνεται στις εξής μορφές. Απόθεμα Α, Β υλών και υλικών συσκευασίας: Είναι το απόθεμα των υλικών που χρησιμοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΟΣ (hr) στο. Στάδιο Α Στάδιο Β (ανά) τρακτέρ 10 20 (ανά) γερανό 15 10

ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΟΣ (hr) στο. Στάδιο Α Στάδιο Β (ανά) τρακτέρ 10 20 (ανά) γερανό 15 10 2. Βασικές Έννοιες Γραμμικού Προγραμματισμού 89 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ 2.10 Η TRACPRO, γνωστή αυτοκινητοβιομηχανία, προσπαθεί να εντοπίσει το εβδομαδιαίο σχέδιο παραγωγής τρακτέρ και γερανών με τα μεγαλύτερα κέρδη:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΟΥΜΙΝΙΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ

ΑΛΟΥΜΙΝΙΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ Μια εταιρεία αλουμινίου έχει αποθέματα βωξίτη στην περιοχή G, στην S και στην A. Επίσης, υπάρχουν εργοστάσια μετάλλου, όπου ο βωξίτης

Διαβάστε περισσότερα

1 Αριθμητική κινητής υποδιαστολής και σφάλματα στρογγύλευσης

1 Αριθμητική κινητής υποδιαστολής και σφάλματα στρογγύλευσης 1 Αριθμητική κινητής υποδιαστολής και σφάλματα στρογγύλευσης Στη συγκεκριμένη ενότητα εξετάζουμε θέματα σχετικά με την αριθμητική πεπερασμένης ακρίβειας που χρησιμοποιούν οι σημερινοί υπολογιστές και τα

Διαβάστε περισσότερα

1 ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

1 ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ. Παραδείγματα προβλημάτων γραμμικού προγραμματισμού Τα προβλήματα γραμμικού προγραμματισμού ασχολούνται με καταστάσεις όπου ένας αριθμός πλουτοπαραγωγικών πηγών, όπως άνθρωποι,

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΕΡΟΣ - ΑΛΓΕΒΡΑ. Α. Οι πραγματικοί αριθμοί και οι πράξεις τους

Α ΜΕΡΟΣ - ΑΛΓΕΒΡΑ. Α. Οι πραγματικοί αριθμοί και οι πράξεις τους Α ΜΕΡΟΣ - ΑΛΓΕΒΡΑ Κεφάλαιο 1 ο ΑΛΓΕΒΡΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ 1.1 Πράξεις με πραγματικούς αριθμούς Α. Οι πραγματικοί αριθμοί και οι πράξεις τους 1. Ποιοι αριθμοί ονομάζονται: α) ρητοί β) άρρητοι γ) πραγματικοί;

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Διοίκηση Εργοστασίων. Σαχαρίδης Γιώργος

Οργάνωση και Διοίκηση Εργοστασίων. Σαχαρίδης Γιώργος Οργάνωση και Διοίκηση Εργοστασίων Σαχαρίδης Γιώργος Πρόβλημα 1 Μία εταιρεία έχει μία παραγγελία για την παραγωγή κάποιου προϊόντος. Με τις 2 υπάρχουσες βάρδιες (40 ώρες την εβδομάδα η καθεμία) μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

3.12 Το Πρόβλημα της Μεταφοράς

3.12 Το Πρόβλημα της Μεταφοράς 312 Το Πρόβλημα της Μεταφοράς Σ αυτή την παράγραφο και στις επόμενες μέχρι το τέλος του κεφαλαίου θα ασχοληθούμε με μερικά σπουδαία είδη προβλημάτων γραμμικού προγραμματισμού Οι ειδικές αυτές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Βελτιστοποίησης

Μέθοδοι Βελτιστοποίησης ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Μέθοδοι Βελτιστοποίησης Ενότητα # 5: Ασκήσεις Αθανάσιος Σπυριδάκος Καθηγητής Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Ε π ι μ έ λ ε ι α Κ Ο Λ Λ Α Σ Α Ν Τ Ω Ν Η Σ

Ε π ι μ έ λ ε ι α Κ Ο Λ Λ Α Σ Α Ν Τ Ω Ν Η Σ Ε π ι μ έ λ ε ι α Κ Ο Λ Λ Α Σ Α Ν Τ Ω Ν Η Σ 1 Συναρτήσεις Όταν αναφερόμαστε σε μια συνάρτηση, ουσιαστικά αναφερόμαστε σε μια σχέση ή εξάρτηση. Στα μαθηματικά που θα μας απασχολήσουν, με απλά λόγια, η σχέση

Διαβάστε περισσότερα

Η επιστήμη που ασχολείται με τη βελτιστοποίηση της απόδοσης ενός συστήματος.

Η επιστήμη που ασχολείται με τη βελτιστοποίηση της απόδοσης ενός συστήματος. Τι είναι Επιχειρησιακή Έρευνα (Operations Research); Η επιστήμη που ασχολείται με τη βελτιστοποίηση της απόδοσης ενός συστήματος. Το σύνολο των τεχνικών (μαθηματικά μοντέλα) οι οποίες δημιουργούν μια ποσοτική

Διαβάστε περισσότερα

I. ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. math-gr

I. ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. math-gr I ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ i e ΜΕΡΟΣ Ι ΟΡΙΣΜΟΣ - ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ Α Ορισμός Ο ορισμός του συνόλου των Μιγαδικών αριθμών (C) βασίζεται στις εξής παραδοχές: Υπάρχει ένας αριθμός i για τον οποίο ισχύει i Το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Μάθημα 2 1 Εισαγωγή Χαρακτηριστικά στοιχεία της επιχείρησης ως οργανισμού Συστατικά μέρη και το περιβάλλον της επιχείρησης Διάφορες μορφές επιχειρήσεων που λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΕΡΑΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ & ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ. Κεφάλαιο 2 Μορφοποίηση Προβλημάτων Ακέραιου Προγραμματισμού

ΑΚΕΡΑΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ & ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ. Κεφάλαιο 2 Μορφοποίηση Προβλημάτων Ακέραιου Προγραμματισμού ΑΚΕΡΑΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ & ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ Κεφάλαιο 2 Μορφοποίηση Προβλημάτων Ακέραιου Προγραμματισμού 1 Μεταξύ δύο περιορισμών, ο ένας πρέπει να ισχύει Έστω ότι για την κατασκευή ενός προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήµατα Μεταφορών (Transportation)

Προβλήµατα Μεταφορών (Transportation) Προβλήµατα Μεταφορών (Transportation) Προβλήµατα Μεταφορών (Transportation) Μέθοδος Simplex για Προβλήµατα Μεταφοράς Προβλήµατα Εκχώρησης (assignment) Παράδειγµα: Κατανοµή Νερού Η υδατοπροµήθεια µιας περιφέρεια

Διαβάστε περισσότερα

Περιπτωσιακή μελέτη μεθόδων κοστολόγησης σε μικρομεσαία εταιρία επεξεργασίας μαρμάρου και γρανιτών

Περιπτωσιακή μελέτη μεθόδων κοστολόγησης σε μικρομεσαία εταιρία επεξεργασίας μαρμάρου και γρανιτών Περιπτωσιακή μελέτη μεθόδων κοστολόγησης σε μικρομεσαία εταιρία επεξεργασίας μαρμάρου και γρανιτών Εισαγωγικά Η παγκοσμιοποίηση της αγοράς και η αύξηση της έντασης του ανταγωνισμού οδηγούν τις επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5: Στρατηγική χωροταξικής διάταξης

Κεφάλαιο 5: Στρατηγική χωροταξικής διάταξης K.5.1 Γραμμή Παραγωγής Μια γραμμή παραγωγής θεωρείται μια διάταξη με επίκεντρο το προϊόν, όπου μια σειρά από σταθμούς εργασίας μπαίνουν σε σειρά με στόχο ο κάθε ένας από αυτούς να κάνει μια ή περισσότερες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. ΜΕΡΟΣ 1ο ΑΛΓΕΒΡΑ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. ΜΕΡΟΣ 1ο ΑΛΓΕΒΡΑ 1. Τι καλείται μεταβλητή; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΕΡΟΣ 1ο ΑΛΓΕΒΡΑ Μεταβλητή είναι ένα γράμμα (π.χ., y, t, ) που το χρησιμοποιούμε για να παραστήσουμε ένα οποιοδήποτε στοιχείο ενός συνόλου..

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Παίγνιο Διοίκησης Επιχειρήσεων (business game)

Εισαγωγή στο Παίγνιο Διοίκησης Επιχειρήσεων (business game) Γιώργος Μαυρωτάς Επικ. Καθηγητής Εργαστήριο Βιομηχανικής & Ενεργειακής Οικονομίας Σχολή Χημικών Μηχανικών, Ε.Μ.Π. Εισαγωγή στο Παίγνιο Διοίκησης Επιχειρήσεων (business game) 2o Θερινό Σχολείο Νεανικής

Διαβάστε περισσότερα

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Πληθυσμός Δείγμα Δείγμα Δείγμα Ο ρόλος της Οικονομετρίας Οικονομική Θεωρία Διατύπωση της

Διαβάστε περισσότερα

3. Τα αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης, τα βιβλία, τα ψυγεία και οι τηλεοράσεις ανήκουν στα:

3. Τα αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης, τα βιβλία, τα ψυγεία και οι τηλεοράσεις ανήκουν στα: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 1. Η χρησιµότητα της Πολιτικής Οικονοµίας είναι κυρίως: α) Η δυνατότητα που µας παρέχει να επεµβαίνουµε στο οικονοµικό σύστηµα για να βελτιώνουµε τους όρους ζωής του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ιατύπωση τυπικής µορφής προβληµάτων Γραµµικού

ιατύπωση τυπικής µορφής προβληµάτων Γραµµικού Ο αλγόριθµος είναι αλγεβρική διαδικασία η οποία χρησιµοποιείται για την επίλυση προβληµάτων (προτύπων) Γραµµικού Προγραµµατισµού (ΠΓΠ). Ο αλγόριθµος έχει διάφορες παραλλαγές όπως η πινακοποιηµένη µορφή.

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Επίλυσης Προβλημάτων ============================================================================ Π. Κυράνας - Κ.

Μεθοδολογία Επίλυσης Προβλημάτων ============================================================================ Π. Κυράνας - Κ. Μεθοδολογία Επίλυσης Προβλημάτων ============================================================================ Π. Κυράνας - Κ. Σάλαρης Πολλές φορές μας δίνεται να λύσουμε ένα πρόβλημα που από την πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Πατρών. Οικονομικά της Εκπαιδευσης. Ακαδημαικό έτος 2013-2014. Διδάσκων: Νίκος Γιαννακόπουλος

Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Πατρών. Οικονομικά της Εκπαιδευσης. Ακαδημαικό έτος 2013-2014. Διδάσκων: Νίκος Γιαννακόπουλος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Πατρών Οικονομικά της Εκπαιδευσης Ακαδημαικό έτος 2013-2014 Διδάσκων: Νίκος Γιαννακόπουλος Εισαγωγικά Οικονομική επιστημη και εκπαίδευση Τα οικονομικά της εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ Έρευνα μάρκετινγκ Τιμολόγηση Ανάπτυξη νέων προϊόντων ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Τμηματοποίηση της αγοράς Κανάλια

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΤΡΟ ΜΙΓΑΔΙΚΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ

2.3 ΜΕΤΡΟ ΜΙΓΑΔΙΚΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΥ ΠΑΥΛΟΣ.ptetragono.gr Σελίδα. ΜΕΤΡΟ ΜΙΓΑΔΙΚΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ Να βρεθεί το μέτρο των μιγαδικών :..... 0 0. 5 5 6.. 0 0. 5. 5 5 0 0 0 0 0 0 0 0 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ : ΜΕΤΡΟ ΜΙΓΑΔΙΚΟΥ Αν τότε. Αν χρειαστεί

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμητική εύρεση ριζών μη γραμμικών εξισώσεων

Αριθμητική εύρεση ριζών μη γραμμικών εξισώσεων Αριθμητική εύρεση ριζών μη γραμμικών εξισώσεων Με τον όρο μη γραμμικές εξισώσεις εννοούμε εξισώσεις της μορφής: f( ) 0 που προέρχονται από συναρτήσεις f () που είναι μη γραμμικές ως προς. Περιέχουν δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Η διαίρεση καλείται Ευκλείδεια και είναι τέλεια όταν το υπόλοιπο είναι μηδέν.

ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Η διαίρεση καλείται Ευκλείδεια και είναι τέλεια όταν το υπόλοιπο είναι μηδέν. ΑΛΓΕΒΡΑ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1. Τι είναι αριθμητική παράσταση; Με ποια σειρά εκτελούμε τις πράξεις σε μια αριθμητική παράσταση ώστε να βρούμε την τιμή της; Αριθμητική παράσταση λέγεται κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Κ.Ε. Κιουλάφας Επιχειρησιακός Ερευνητής Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών

Κ.Ε. Κιουλάφας Επιχειρησιακός Ερευνητής Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΠΜΣ Οικονομική & Διοίκηση Τηλεπικοινωνιακών Δικτύων Κ.Ε. Κιουλάφας Επιχειρησιακός Ερευνητής Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών Αθήνα, 2007 Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΠΟΘΕΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές έννοιες κι ερµηνεία του Γραµµικού Προγραµµατισµού. Γραφική επίλυση προβληµάτων Γραµµικού Προγραµµατισµού. Παραδείγµατα.

Βασικές έννοιες κι ερµηνεία του Γραµµικού Προγραµµατισµού. Γραφική επίλυση προβληµάτων Γραµµικού Προγραµµατισµού. Παραδείγµατα. Στο κεφάλαιο αυτό επιχειρούµε µια πρώτη προσέγγιση στην µελέτη και διερεύνηση προβληµάτων του Γραµµικού Προγραµµατισµού (Γ.Π., Linear Programming, L.P) και τις µεταβολές τους. Ταυτόχρονα, παρουσιάζουµε

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητική Λογιστική Κοστολόγηση συνεχούς παραγωγής. Δημήτρης Μπάλιος

Διοικητική Λογιστική Κοστολόγηση συνεχούς παραγωγής. Δημήτρης Μπάλιος Διοικητική Λογιστική Κοστολόγηση συνεχούς παραγωγής Δημήτρης Μπάλιος ΘΕΩΡΙΑ Κοστολόγηση συνεχούς παραγωγής Η επιχείρηση παράγει πολλά τεμάχια ενός μοναδικού προϊόντος (τυποποιημένο προϊόν) για μεγάλο χρονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΠΑΙΓΝΙΩΝ I.

ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΠΑΙΓΝΙΩΝ I. ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΠΑΙΓΝΙΩΝ I. Γενικά Σε μαθήματα όπως η επιχειρησιακή έρευνα και ή λήψη αποφάσεων αναφέραμε τις αποφάσεις κάτω από συνθήκες βεβαιότητας, στις οποίες και εφαρμόζονται κυρίως οι τεχνικές της επιχειρησιακής

Διαβάστε περισσότερα

4.1 Ζήτηση εργασίας στο βραχυχρόνιο διάστημα - Ανταγωνιστικές αγορές

4.1 Ζήτηση εργασίας στο βραχυχρόνιο διάστημα - Ανταγωνιστικές αγορές 4. ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ). ΖΗΤΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ζήτηση εργασίας στο σύνολο της οικονομίας ορίζεται ως ο αριθμός εργαζομένων που οι επιχειρήσεις επιθυμούν να απασχολούν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗ ΑΠΟΘΕΜΑΤΩΝ ΕΝΟΤΗΤΑ 7η

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗ ΑΠΟΘΕΜΑΤΩΝ ΕΝΟΤΗΤΑ 7η ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗ ΑΠΟΘΕΜΑΤΩΝ ΕΝΟΤΗΤΑ 7η ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΑΝΟΥΡΓΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ Τι ορίζεται ως απόθεμα;

Διαβάστε περισσότερα

Θεώρημα Βolzano. Κατηγορία 1 η. 11.1 Δίνεται η συνάρτηση:

Θεώρημα Βolzano. Κατηγορία 1 η. 11.1 Δίνεται η συνάρτηση: Κατηγορία η Θεώρημα Βolzano Τρόπος αντιμετώπισης:. Όταν μας ζητούν να εξετάσουμε αν ισχύει το θεώρημα Bolzano για μια συνάρτηση f σε ένα διάστημα [, ] τότε: Εξετάζουμε την συνέχεια της f στο [, ] (αν η

Διαβάστε περισσότερα

1.2 Εξισώσεις 1 ου Βαθμού

1.2 Εξισώσεις 1 ου Βαθμού 1.2 Εξισώσεις 1 ου Βαθμού Διδακτικοί Στόχοι: Θα μάθουμε: Να κατανοούμε την έννοια της εξίσωσης και τη σχετική ορολογία. Να επιλύουμε εξισώσεις πρώτου βαθμού με έναν άγνωστο. Να διακρίνουμε πότε μια εξίσωση

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Ευαισθησίας µε τη χρήση του Solver

Ανάλυση Ευαισθησίας µε τη χρήση του Solver Ανάλυση Ευαισθησίας µε τη χρήση του Solver Πρόβληµα 1 Μια εταιρία κατασκευής τηλεοράσεων κατασκευάζει τέσσερα µοντέλα τηλεοράσεων Μ1, Μ2, Μ3 και Μ4. Κάθε µοντέλο για να παραχθεί απαιτεί χρόνο συναρµολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΑΝΟΥΡΓΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΔΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ B ΤΑΞΗΣ. χρησιμοποιήσουμε καθημερινά φαινόμενα όπως το θερμόμετρο, Θετικοί-Αρνητικοί αριθμοί.

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ B ΤΑΞΗΣ. χρησιμοποιήσουμε καθημερινά φαινόμενα όπως το θερμόμετρο, Θετικοί-Αρνητικοί αριθμοί. ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ B ΤΑΞΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑ (50 Δ. ώρες) Περιεχόμενα Στόχοι Οδηγίες - ενδεικτικές δραστηριότητες Οι μαθητές να είναι ικανοί: Μπορούμε να ΟΙ ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ χρησιμοποιήσουμε καθημερινά φαινόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ http://www.economics.edu.gr 1 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑΤΑ ( τρόποι επίλυσης παρατηρήσεις σχόλια ) ΑΣΚΗΣΗ 1 Έστω ο πίνακας παραγωγικών δυνατοτήτων µιας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ 1. Εισαγωγή Όπως έχουμε τονίσει, η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο προσδιορίζεται η τιμή ενός αγαθού απαιτεί κατανόηση των δύο δυνάμεων της αγοράς, δηλαδή της ζήτησης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ 80 ΝΙΚΑΙΑ ΝΕΑΠΟΛΗ ΤΗΛΕΦΩΝΟ 0965897 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΒΡΟΥΤΣΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΜΠΟΥΡΝΟΥΤΣΟΥ ΚΩΝ/ΝΑ ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ Η έννοια του μιγαδικού

Διαβάστε περισσότερα

Το Υπόδειγμα IS-LM. (1) ΗΚαμπύληIS (Ισορροπία στην Αγορά Αγαθών)

Το Υπόδειγμα IS-LM. (1) ΗΚαμπύληIS (Ισορροπία στην Αγορά Αγαθών) Το Υπόδειγμα IS-LM Νομισματική και Δημοσιονομική Πολιτική σε Κλειστή Οικονομία - Ταυτόχρονη Ανάλυση Μεταβολών της Ισορροπίας στην Αγορά Αγαθών και στην Αγορά Χρήματος => Υπόδειγμα IS-LM (1) ΗΚαμπύληIS

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2008 ΤΟΜΕΑΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ, ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΘΕΜΑ 1 ο Σε μία γειτονιά, η ζήτηση ψωμιού η οποία ανέρχεται σε 1400 φραντζόλες ημερησίως,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ. Γραφική λύση προβλημάτων Γραμμικού Προγραμματισμού

ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ. Γραφική λύση προβλημάτων Γραμμικού Προγραμματισμού ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Γραφική λύση προβλημάτων Γραμμικού Προγραμματισμού Πρόγραμμα Γενικό γραμμικό πρόβλημα με πολύγωνη περιοχή εφικτών λύσεων Να λυθεί το παρακάτω γραμμικό πρόγραμμα: ma z μ. π. 4

Διαβάστε περισσότερα

7. Η ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟΥ

7. Η ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟΥ 7. Η ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟΥ Για να αναπτυχθούν οι βασικές έννοιες της δυναμικής του εργοστασίου εισάγουμε εδώ ορισμένους όρους πέραν αυτών που έχουν ήδη αναφερθεί σε προηγούμενα Κεφάλαια π.χ. είδος,

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Παραγωγής και Υπηρεσιών

Διοίκηση Παραγωγής και Υπηρεσιών Διοίκηση Παραγωγής και Υπηρεσιών Διαχείριση Αποθεμάτων Βασικές Αρχές και Κατηγοριοποιήσεις Γιώργος Ιωάννου, Ph.D. Αναπληρωτής Καθηγητής Σύνοψη διάλεξης Ορισμός αποθεμάτων Κατηγορίες αποθεμάτων Λόγοι πίεσης

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα Πρόλογος 5ης αναθεωρημένης έκδοσης ΚΕΦΆΛΆΙΟ 1 Ο ρόλος της επιχειρησιακής έρευνας στη λήψη αποφάσεων ΚΕΦΆΛΆΙΟ 2.

Περιεχόμενα Πρόλογος 5ης αναθεωρημένης έκδοσης ΚΕΦΆΛΆΙΟ 1 Ο ρόλος της επιχειρησιακής έρευνας στη λήψη αποφάσεων ΚΕΦΆΛΆΙΟ 2. Περιεχόμενα Πρόλογος 5ης αναθεωρημένης έκδοσης... 11 Λίγα λόγια για βιβλίο... 11 Σε ποιους απευθύνεται... 12 Τι αλλάζει στην 5η αναθεωρημένη έκδοση... 12 Το βιβλίο ως διδακτικό εγχειρίδιο... 14 Ευχαριστίες...

Διαβάστε περισσότερα

4.3. Γραµµικοί ταξινοµητές

4.3. Γραµµικοί ταξινοµητές Γραµµικοί ταξινοµητές Γραµµικός ταξινοµητής είναι ένα σύστηµα ταξινόµησης που χρησιµοποιεί γραµµικές διακριτικές συναρτήσεις Οι ταξινοµητές αυτοί αναπαρίστανται συχνά µε οµάδες κόµβων εντός των οποίων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. και το Κόστος

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. και το Κόστος ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 3 ο : Η Παραγωγή της Επιχείρησης και το Κόστος ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Το συνολικό προϊόν παίρνει την μέγιστη τιμή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ I ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ I ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ I ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Λέκτορας Ι. Γιαννατσής Καθηγητής Π. Φωτήλας ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Οικονομική Επιστήμη: Η κοινωνική επιστήμη που ερευνά την οικονομική δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

2.10. Τιμή και ποσότητα ισορροπίας

2.10. Τιμή και ποσότητα ισορροπίας .. Τιμή και ποσότητα ισορροπίας ίδαμε ότι η βασική επιδίωξη των επιχειρήσεων είναι η επίτευξη του μέγιστου κέρδους με την πώληση όσο το δυνατόν μεγαλύτερων ποσοτήτων ενός αγαθού στη μεγαλύτερη δυνατή τιμή

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογιστικά & Διακριτά Μαθηματικά

Υπολογιστικά & Διακριτά Μαθηματικά Υπολογιστικά & Διακριτά Μαθηματικά Ενότητα 1: Εισαγωγή- Χαρακτηριστικά Παραδείγματα Αλγορίθμων Στεφανίδης Γεώργιος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5ο: Ακέραιος προγραμματισμός

Κεφάλαιο 5ο: Ακέραιος προγραμματισμός Κεφάλαιο 5ο: Ακέραιος προγραμματισμός 5.1 Εισαγωγή Ο ακέραιος προγραμματισμός ασχολείται με προβλήματα γραμμικού προγραμματισμού στα οποία μερικές ή όλες οι μεταβλητές είναι ακέραιες. Ένα γενικό πρόβλημα

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

1.1 ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 1.1 ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Μέθοδοι επίλυσης γραμμικού συστήματος χ Γραφική επίλυση Σχεδιάζουμε τις ευθείες που αντιπροσωπεύουν οι εξισώσεις του συστήματος. Αν: - οι δύο ευθείες τέμνονται, τότε το σύστημα έχει

Διαβάστε περισσότερα

Case 06: Το πρόβληµα τωνlorie και Savage Εισαγωγή (1)

Case 06: Το πρόβληµα τωνlorie και Savage Εισαγωγή (1) Case 06: Το πρόβληµα τωνlorie και Savage Εισαγωγή (1) Το εσωτερικό ποσοστό απόδοσης (internal rate of return) ως κριτήριο αξιολόγησης επενδύσεων Προβλήµατα προκύπτουν όταν υπάρχουν επενδυτικές ευκαιρίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ και ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ13 Ποσοτικές Μέθοδοι Ακαδημαϊκό Έτος: 2006-7 Τέταρτη Γραπτή Εργασία στην Επιχειρησιακή Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Θεωρία Μαθηματικών Α Γυμνασίου

Συνοπτική Θεωρία Μαθηματικών Α Γυμνασίου Web page: www.ma8eno.gr e-mail: vrentzou@ma8eno.gr Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno.gr Συνοπτική Θεωρία Μαθηματικών Α Γυμνασίου Αριθμητική - Άλγεβρα Γεωμετρία Άρτιος λέγεται

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΕΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ

ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΕΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΕΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ Φροντιστήριο Μ.Ε. «ΑΙΧΜΗ» Κ.Καρτάλη 8 Βόλος Τηλ. 43598 ΠΊΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΈΝΩΝ 3. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ... 5 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ...

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Α.1. Κάθε οικονομία παράγει πάντοτε τους συνδυασμούς των προϊόντων που βρίσκονται πάνω στην καμπύλη των παραγωγικών της δυνατοτήτων.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Α.1. Κάθε οικονομία παράγει πάντοτε τους συνδυασμούς των προϊόντων που βρίσκονται πάνω στην καμπύλη των παραγωγικών της δυνατοτήτων. ΟΜΑΔΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1 μέχρι και Α.5 να γράψετε τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα του την ένδειξη: Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή ή Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη. Α.1.

Διαβάστε περισσότερα

Μεταθέσεις και πίνακες μεταθέσεων

Μεταθέσεις και πίνακες μεταθέσεων Παράρτημα Α Μεταθέσεις και πίνακες μεταθέσεων Το παρόν παράρτημα βασίζεται στις σελίδες 671 8 του βιβλίου: Γ. Χ. Ψαλτάκης, Κβαντικά Συστήματα Πολλών Σωματιδίων (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο,

Διαβάστε περισσότερα

3. ΣΤΡΩΜΑΤΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΤΥΧΑΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ (Stratified Random Sampling)

3. ΣΤΡΩΜΑΤΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΤΥΧΑΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ (Stratified Random Sampling) 3 ΣΤΡΩΜΑΤΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΤΥΧΑΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ (Stratfed Radom Samplg) Είναι προφανές από τα τυπικά σφάλματα των εκτιμητριών των προηγούμενων παραγράφων, ότι ένας τρόπος να αυξηθεί η ακρίβεια τους είναι να αυξηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ (ΗΥ-119)

ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ (ΗΥ-119) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΩΑΝΝΗΣ Α. ΤΣΑΓΡΑΚΗΣ ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ (ΗΥ-119) ΜΕΡΟΣ 5: ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΙΚΟΙ ΥΠΟΧΩΡΟΙ ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ ΒΑΣΕΙΣ & ΔΙΑΣΤΑΣΗ Δ.Χ. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

10. Η επιδίωξη της μέγιστης χρησιμότητας αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της συμπεριφοράς του καταναλωτή στη ζήτηση αγαθών.

10. Η επιδίωξη της μέγιστης χρησιμότητας αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της συμπεριφοράς του καταναλωτή στη ζήτηση αγαθών. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : Η ΖΗΤΗΣΗ Να σημειώσετε το σωστό ή το λάθος στο τέλος των προτάσεων: 1. Όταν η ζήτηση ενός αγαθού είναι ελαστική, η συνολική δαπάνη των καταναλωτών για το αγαθό αυτό μειώνεται καθώς αυξάνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΗΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΑΛΓΕΒΡΑ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΗΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΑΛΓΕΒΡΑ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΗΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΑΛΓΕΒΡΑ 1. α. Τι γνωρίζετε για την Ευκλείδεια διαίρεση; Πότε λέγεται τέλεια; β. Αν σε μια διαίρεση είναι Δ=δ, πόσο είναι το πηλίκο και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Χ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΚΗΣ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Β ΤΟΜΟΣ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα και τη σφραγίδα του εκδότη ISBN SET: 960-56-026-9

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα